༄༅། །ལྷར་བཅས་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན་བོད་ཀྱི་ལྷ་སྐལ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་མིའི་གཟུགས་སུ་བྱོན་པ། ཁམས་གསུམ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ། འཇིག་རྟེན་ཞི་བདེའི་དེད་དཔོན། ས་སྟེང་༸རྒྱལ་བསྟན་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་མངའ་བདག བོད་མི་ཡོངས་ཀྱི་མགོན་སྐྱབས། བླ་ན་མེད་པའི་དབུ་འཁྲིད། སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་༸རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་དོན་གྱི་སླད་དུ་མཚན་དངོས་ནས་སྨོས་ན་རྗེ་བཙུན་འཇམ་དཔལ་ངག་དབང་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་སྲིད་གསུམ་དབང་སྒྱུར་མཚུངས་པ་མེད་པའི་སྡེ་དཔལ་བཟང་པོ་མཆོག་དགུང་གྲངས་ ༩༠ ལ་ཕེབས་པའི་དེ་རིང་དམིགས་བསལ་གྱི་ཉིན་མོ་ཁྱད་འཕགས་ཅན་འདིར་བོད་མི་རྩམ་ཟན་པ་ཡོངས་ཀྱི་ཚབ་ཞུས་ཏེ་དགའ་དད་སྤྲོ་གསུམ་གྱི་འཚམས་འདྲི་དང་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

དེ་ཡང་བོད་ཤིང་ཕག་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༣༥ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༦ ཉིན་བོད་ཤར་ཕྱོགས་མདོ་སྨད་ཙོང་ཁའི་ཡུལ་སྟག་འཚེར་གྲོང་ཚོར་སྐུ་བལྟམས་པའི་ཁྱེའུ་ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ་མཆོག་ནི། ༸རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་གོང་མའི་མཛད་འཕྲིན་འཕྲོ་སྐྱོང་ཆེད་བསམ་བཞིན་སྐྱེ་བར་བཞེས་ཤིང་རྟགས་དང་མཚན་མ། དེ་བཞིན་བོད་ཀྱི་ལྷ་མོའི་བླ་མཚོའི་ནང་ཤར་བའི་མཚོ་གཟིགས་ལུང་བསྟན། གཙོ་བོ་ཁྱེའུ་གང་ཉིད་ཀྱི་སྔོན་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་མཛད་སྤྱོད་ལས་ཡང་སྲིད་འཁྲུལ་མེད་གཏན་འཁེལ་ཞིང་བོད་གཞུང་ནས་ཡང་སྲིད་འཁྲུལ་བྲལ་ལ་ངོས་འཛིན་གྱིས་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་གདན་འདྲེན་ཞུས་ཏེ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༠ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢༢ ཉིན་ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལའི་གསེར་ཁྲིར་མངའ་གསོལ་ཞུས།

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༩ ལོ་མཇུག་ཙམ་ནས་རྒྱ་ནག་དམར་པོའི་གཞུང་གིས་བོད་ས་བཙན་བཟུང་གི་བྱ་སྤྱོད་འགོ་བརྩམས་པས། ཞི་བདེར་དགའ་བའི་བོད་འབངས་རྣམས་གློ་བུར་དུ་དམག་འཁྲུག་གི་ཉེན་ཁའི་ནང་ལྷུང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༠ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༡༧ ཉིན་དགུང་གྲངས་ ༡༦ ལ་སོན་པའི་རྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་ལ་བོད་ལྗོངས་ལྷ་མི་ཡོངས་ཀྱིས་གསོལ་འདེབས་ནན་ཞུས་ལྟར་ཉག་ཕྲ་བའི་དུས་ངན་དེ་འདྲ་ཞིག་གི་སྐབས་སུ་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོའི་ལུགས་གཉིས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགན་དབང་ཡོངས་སུ་བདག་གིར་བཞེས་དགོས་བྱུང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༡ ལོར་རྒྱ་དམར་གཞུང་གི་བཙན་དབང་འབའ་ཞིག་འོག་རྒྱ་ནག་པེ་ཅིང་དུ་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ཟེར་བར་བོད་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་ཚོས་མིང་རྟགས་བཀོད་དགོས་བྱུང་བར། ༸གོང་ས་མཆོག་གིས་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་རྒྱ་གཞུང་མཉམ་མེས་འཚིག་མེར་གཏུགས་ཀྱི་མཐུན་ལམ་གནང་བ་དང་། ཕྱོགས་གཞན་ནས་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ལམ་ལུགས་ལ་དེང་དུས་དང་མཐུན་པའི་སྒྱུར་བཅོས་ཆེད་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༤ ལོར་ལེགས་བཅོས་ལས་ཁུངས་དང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༦ ལོར་མི་མང་དཀྱུས་མའི་རིགས་ཀྱི་བདེ་སྡུག་ཞིབ་དཔྱོད་ཞུ་ས་གྱོད་ཞིབ་ལས་ཁུངས་སོགས་གསར་འཛུགས་མཛད། མཐར་རྒྱ་དམར་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་ཁག་རྩིས་མེད་རྡོག་རོལ་དང་། ༸གོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་ཕྱྭར་གནོད་འཚེ་བརྩམས་པར་བརྟེན། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོར་༸གོང་ས་མཆོག་སྐུ་འཁོར་དང་བཅས་པ་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་དུ་བཙན་བྱོལ་ལ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་།

༸གོང་ས་མཆོག་བཙན་བྱོལ་དུ་ཕེབས་འབྱོར་བྱུང་མ་ཐག་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་དཔོན་རིགས་ཁག་མཇལ་འཕྲད་ཀྱིས་མཐུན་འགྱུར་རོགས་མགོན་ཞུས་ཤིང་། སྤྱིར་བོད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་སྲུང་སྐྱོབ་ཆེད། ཆོས་སྒར་དང་། གཞིས་སྒར། ཤེས་ཡོན་བསྟི་གནས་སོགས་གསར་འཛུགས་མཛད་པ་དང་། སྒོས་སུ་བོད་གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་རྒྱུན་བསྐྱངས་ནས་ལས་ཁུངས་ཁག་བསྐྱར་གསོ། གཞུང་དེ་ཡང་༸མགོན་པོ་གང་ཉིད་ཀྱིས་རིང་ནས་ཐུགས་ལ་བརྣགས་པའི་ཡང་དག་པའི་མང་གཙོའི་ལམ་ལུགས་ཐོག་ཤར་བསྐྱོད་གནང་བར། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༠ ལོར་མང་ཚོགས་ཀྱིས་འོས་འདེམས་བྱས་པའི་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་གསར་འཛུགས་བསྐྱངས་ཏེ། བཙན་བྱོལ་ནང་ཉམས་མྱོང་རིམ་གསོག་གིས་འཛིན་སྐྱོང་གི་ལས་ཁུངས་ཁག་རྒྱ་སྐྱེད་དང་། འཛིན་སྐྱོང་སྟངས་འཛིན་དང་ཁྲིམས་སྒྲིག་སོགས་གཏན་འབེབས་གནང་མཁན་ཁྲིམས་བཟོ་ལྷན་ཚོགས། ཁྲིམས་ལུགས་སྐྱོང་མཁན་ཁྲིམས་ཞིབ་ཁང་མ་ལག་དང་བཅས་མདོར་ན་མང་གཙོའི་ཀ་བ་གསུམ་ཆ་ལག་ཚང་བ་དང་། རང་དབང་ལྡན་པའི་ལས་ཁུངས་ཁག་བཅས་གསར་འཛུགས་གནང་ཡོད། དེ་བཞིན་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ཆེ་བ་ལྔ་དང་། ཆུང་བ་ལྔར་གྲགས་པའི་གཞུང་ལུགས་ཁག་སྦྱོང་སྤྱོད་སྤེལ་གསུམ་གྱི་རིག་གཞུང་སྡེ་ཁག་ཆ་ལག་ཚང་བ་གསར་འཛུགས་གནང་ཡོད་པ་མ་ཟད། ད་ཆ་འཛམ་གླིང་མི་རིགས་གཞན་ཚོས་ཀྱང་དེར་དགའ་མོས་ཀྱིས་སློབ་གཉེར་དང་ལག་ལེན་བྱེད་བཞིན་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད།

དེ་ལྟར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་འཁོད་འོས་པའི་མཛད་པ་མང་པོ་ཞིག་༸གོང་ས་མཆོག་གིས་བཙན་བྱོལ་དུ་བསྐྱངས་གནང་ཞིང་། བོད་ཀྱི་གནད་དོན་དེ་བཞིན་རྒྱལ་སྤྱི་ཅན་དུ་གྱུར་ནས་འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སོགས་ནས་ལོ་རྒྱུས་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་བོད་དོན་གྲོས་ཆོད་ཁག་དང་། འཛམ་གླིང་ཆོས་ལུགས་གཞན་ཁག་ལ་མཐུན་སྒྲིལ། ཆོས་ལུགས་ལ་མ་བརྟེན་པའི་བཟང་སྤྱོད་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་སློབ་གསོ། ནང་པའི་གཞུང་ལུགས་ལ་བསྟེན་ནས་ཚན་རིག་པ་མཉམ་བགྲོ་གླེང་། བོད་ཀྱི་ཆོས་བརྒྱུད་རིས་མེད་ཀྱི་བསྟན་བདག་བླ་ཆེན་རྣམ་པའི་ཆོས་ལུགས་ཚོགས་ཆེན། དགེ་བཤེས་མའི་རྒྱུགས་སྤྲོད་ལམ་ལུགས། བཙན་བྱོལ་བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་མང་གཙོའི་ཐོག་ཤར་བསྐྱོད་ཀྱིས་འོས་བསྡུའི་ལམ་ནས་གཞུང་གི་འགོ་འཁྲིད་འདེམས་བསྐོ་གནང་བ། ཕྱི་ལོ་ ༡༦༤༢ ལོར་བོད་སྤྱི་ལ་ཁྱབ་པའི་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་སྲིད་གཞུང་རྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པའི་སྐུ་དུས་སུ་གསར་འཛུགས་བསྐྱངས་ནས། བོད་ལ་དུས་འགྱུར་བྱུང་སྟེ་བཙན་བྱོལ་ནང་རྒྱུན་བསྲིངས་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད་ཀྱང་། ༸གོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་དུས་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྱུར་འགྲོས། བོད་མིའི་ཕུགས་དམིགས་སོགས་ཕྱོགས་ཡོངས་ལ་གཟིགས་ཏེ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༡ ལོར་བོད་མིའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགན་དབང་ཁག་མང་ཚོགས་ཀྱིས་འོས་འདེམས་བྱས་པའི་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་འགོ་འཁྲིད་རྣམ་པར་ཁྲིམས་མཐུན་རྩིས་སྤྲོད་མཛད་དེ་མི་ལོ་བཞི་བརྒྱར་ཉེ་བའི་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་སྲིད་གཞུང་མཇུག་སྒྲིལ་གནང་བ་སོགས་ནི་འཛམ་གླིང་ཐོག་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན་བསྐྱངས་པའི་དཔེ་མཚོན་གལ་ཆེ་ཁག་ཆགས་ཡོད།

༸རྒྱལ་མཆོག་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་ནི་༸རྒྱལ་མཆོག་གོང་མ་རྣམས་ཀྱི་མཛད་བཟང་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཤིང་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན་བསྐྱངས་དང་སྐྱོང་བཞིན་པ་ནི་བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་ནམ་ཡང་བརྗེད་དུ་མེད་ཅིང་། དེང་འཛམ་གླིང་ནང་༸གོང་ས་མཆོག་གི་རླབས་ཆེན་གྱི་མཛད་རྗེས་དག་ལ་ཡི་རངས་ཆེ་བསྟོད་ཀྱིས་ནོ་སྦེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་སོགས་གཟེངས་བསྟོད་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོ་འབུལ་བཞེས་མཛད་དེ་བོད་དོན་འཐབ་རྩོད་དང་། བོད་མིའི་ཆོས་དང་། རིག་གཞུང་སོགས་ལ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་དོ་སྣང་དང་། ཆེ་མཐོང་། རྒྱབ་སྐྱོར་ཐོབ་པ་བཅས་ནི་༸གོང་ས་མཆོག་གི་མཛད་འཕྲིན་ཁོ་ན་དང་འབྲེལ་བ་ཆགས་ཡོད་པས་དེ་རིང་གི་གོ་སྐབས་འདི་བརྒྱུད་བཀའ་དྲིན་བླ་མེད་དུ་ཆེ་ཞེས་ཞུ་རྒྱུ་དང་། ༸མགོན་པོ་མཆོག་གིས་སྐུ་ངལ་ཁྱད་བསད་ཀྱིས་མཛད་འཕྲིན་བསྐྱངས་དང་སྐྱོང་བ་རྣམས་ལ་བཀའ་དྲིན་རྗེས་དྲན་དང་། འདི་ལོ་བོད་གཞུང་མང་གཉིས་ནས་བྱམས་བརྩེའི་ལོར་སྲུང་བརྩི་ཞུ་བཞིན་པ་ལྟར་བོད་བསྟན་སྲིད་ཀྱི་ལས་དོན་རྣམས་ལམ་ལྷོང་ཡོང་བ་དང་། ༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་རླབས་ཆེན་གྱི་དགོངས་གཞི་རྣམས་འགྲུབ་ཐབས་ཆེད་གང་ཉིད་ཀྱི་བཀའ་སློབ་ལམ་སྟོན་རྣམས་ཉམས་བཞེས་ལག་བསྟར་ཞུ་རྒྱུ་དང་། རྣམ་དཀར་ཆོས་མཐུན་གྱི་བྱ་བ་རྣམས་ལ་འབད་བརྩོན་ལྷོད་མེད་ཞུ་དགོས་རྒྱུ་གལ་ཆེ་ཆགས་ཡོད།

བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ནས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༥ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༣ ནས་ ༤ བར་ཉི་འོང་རྒྱལ་ས་ཊོཀ་ཡོ་རུ་རྒྱལ་སྤྱིའི་གྲོས་ཚོགས་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་ ༩ པ་བསྐོང་ཚོགས་ཞུས་ཤིང། སྐབས་དེར་རྒྱལ་ཁབ་ ༢༩ ནས་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་དངོས་སུ་ངོ་བཅར་དང་། དྲྭ་ཐོག་བརྒྱུད་མཉམ་བཞུགས་ཀྱིས་ཚོགས་འདུ་གྲུབ་འབྲས་ལྡན་པ་བྱུང་ཡོད་ལ། ཚོགས་ཆེན་ཐོག་ཊོཀ་ཡོ་བསྒྲགས་གཏམ་དང་། ལག་བསྟར་འཆར་གཞི། ༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཕྱི་ལུགས་དགུང་གྲངས་ ༩༠ ལ་ཕེབས་ཀྱི་ཡོད་པར་འཚམས་འདྲི་ཞུ་རྒྱུ་དང་། ༸མགོན་པོ་མཆོག་གིས་འགྲོ་བ་མིའི་གཅིག་གྱུར་གྱི་འདུ་ཤེས་དང་། འཚེ་མེད་ཞི་བདེ། འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་། ཆོས་ལུགས་མཐུན་སྒྲིལ། ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབས། མང་གཙོ་གོང་འཕེལ་བཅས་ཀྱི་ཐོག་ཞབས་འདེགས་ཞུས་པའི་རླབས་ཆེན་གྱི་མཛད་བཟང་དག་ལ་ཡི་རངས་ཆེ་བསྟོད་བཅས་ཀྱི་དམིགས་བསལ་གྲོས་ཆོད་དོན་ཚན་ ༦ ཅན་ཞིག་སྤྱི་མོས་ཀྱིས་གཏན་འབེབས་བྱུང་ཡོད་པས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་གོ་སྟོན་དང་འབྲེལ་བའི་༸གོང་ས་མཆོག་གི་མཛད་འཕྲིན་ལ་ཆེ་བསྟོད་དང་། རླབས་ཆེན་མཛད་འཕྲིན་རྣམས་མུ་མཐུད་རྒྱུན་གནས་ཡོང་བའི་ལེ་ཚན་གསར་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཐུབ་ཡོད།

ཉེ་ཆར་འདི་ཟླའི་ཚེས་ ༢ ནས་ ༤ བར་ཉིན་གྲངས་གསུམ་རིང་བོད་མིའི་ཆོས་ཚོགས་ཐེངས་ ༡༥ པ་བསྐྱངས་སྐབས་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་༸རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་རྒྱུན་མཐུད་ཕེབས་རྒྱུའི་ཞལ་བཞེས་བཟང་པོ་བཀའ་དྲིན་སྩལ་སྨིན་བྱུང་བ་དང་། ཆོས་ཚོགས་ཐེངས་ ༡༥ པའི་གྲོས་ཆོད་བཅས་ཀྱི་དགོངས་དོན་ལས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ནས་ཆབ་སྲིད་དགོས་དབང་གིས་ཐེ་བྱུས་བྱས་རིགས་བྱུང་ཚེ་ངོས་ལེན་ནམ་ཡང་མེད།

མི་ལོ་ ༦༦ ལྷག་རིང་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་རྣམས་འཚོ་གནས་དང་། བོད་མིའི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་སྲུང་སྐྱོབ། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་སོགས་གང་ཅིར་མཐུན་འགྱུར་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་མཁན་གནས་ཡུལ་རྒྱ་གར་གཞུང་མང་གཉིས་དང་། དེ་བཞིན་ཨ་རི་དང་ཡུ་རོབ། ཉི་འོང་སོགས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་བོད་དོན་ཐོག་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་མཁན་རྣམས་ལ་གོ་སྐབས་འདི་བརྒྱུད་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་དང་། བོད་དོན་བདེན་མཐའ་མ་གསལ་བར་སྔར་ལྷག་རྒྱབ་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེ་གནང་སྐྱོང་ཡོང་བའི་འབོད་བསྐུལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

མཐའ་དོན་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་སྐུ་ཚེ་བསྐལ་བརྒྱར་བརྟན་པ་དང་། འཛམ་གླིང་ཁྱོན་ལ་ཞི་བདེ་དང་བྱམས་བརྩེའི་འཕྲིན་ལས་རྒྱས་པར་མཛད་ཅིང་། སྒོས་སུ་གངས་ཅན་བོད་འབངས་ཡོངས་ལ་ཐུགས་བརྩེའི་གཟིགས་པ་ཆེན་པོས་མགོན་སྐྱབས་མཛད་ནས། བོད་གཞིས་བྱེས་གཉིས་མཉམ་འཛོམས་སྐྱིད་པའི་ཉི་མ་མགྱོགས་ནས་མྱུར་དུ་འཆར་ཏེ་བོད་གངས་ཅན་ལྗོངས་སུ་ཞབས་སོར་འཁོད་ཐུབ་པའི་སྨོན་འདུན་གྲངས་མེད་བཅས། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ནས། རབ་གནས་ཤིང་སྦྲུལ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༥ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༦ ལ།།

ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༥ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༢ ཉིན། བོད་མི་དང་དད་ལྡན་རྗེས་འཇུག་པ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་འདོད་བཞིན། སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་༸སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་མུ་མཐུད་ཕེབས་རྒྱུའི་དབུགས་དབྱུངས་བཀའ་དྲིན་བསྐྱངས་པ་ནི། བོད་དང་བོད་མིའི་ཚེ་སྲོག་གི་རྒྱུན་ཐག་མུ་མཐུད་གནས་ངེས་ཡིན་པའི་གཡར་དམ་དང་གཉིས་སུ་མ་མཆིས་པས། གཞིས་བྱེས་ལྷ་མི་ཡོངས་དང་། བོད་ཀྱི་གྲོགས་པོ་ཡོངས་ཀྱི་ཚབ་ཞུས་ཏེ། ༸མགོན་པོ་མཆོག་ལ་ཐུགས་རྗེ་བཀའ་དྲིན་བླ་མེད་དུ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་དང་། བོད་མིའི་ཆོས་ཚོགས་ཐེངས་བཅོ་ལྔ་པ་བསྟན་བདག་བླ་ཆེན་དང་སྐུ་ཚབ་སྤྱི་མགྲིན་ནས་༸མགོན་པོ་མཆོག་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་དམིགས་བསལ་གྲོས་ཆོད་དུ་རྒྱ་གཞུང་གི་སྐུའི་ཡང་སྲིད་ཐད་ཇུས་ངན་གཤོམ་སྒྲོགས་ལ་དགག་པ་དང་། ངོས་ལེན་བྱེད་ཐབས་མེད་པའི་སྤྱི་མོས་གྲོས་ཆོད་བསྣོལ་འཇོག་ལའང་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་བ་དང་ཆབས་ཅིག་ཏུ། བོད་མི་རིགས་ནམ་གནས་ཀྱི་བར་དུ་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་གསང་གསུམ་གྱི་མཛད་འཕྲིན་རྒྱ་ཆེར་སྐྱོང་གནང་ཡོང་བའི་སྨོན་འདུན་དང་། སྐལ་ལྡན་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཚེ་རབས་ཀུན་ཏུ་འབྲལ་མེད་རྗེས་འཛིན་ཡོང་བའི་གསོལ་འདེབས་ཞུ་བཞིན་ཡོད།

སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནི་སྐུ་ཚེ་ཧྲིལ་པོར་བྱམས་བརྩེའི་བསྟན་བཅོས་ཉམས་ལེན་དང་། གཞན་ལ་བསླབ་སྟོན་གནང་མཁན་འཛམ་གླིང་གི་དབུ་ཁྲིད་མཆོག་གྱུར་ཅིག་ཡིན་པ་སྐྱེ་བོ་ཀུན་གྱི་མཐུན་སྣང་དུ་གྲུབ་ཡོད་ཅིང་། བཀའ་ཤག་གིས་འདས་མ་ཐག་པའི་གཞུང་འབྲེལ་མཛད་སྒོ་བཞིའི་ཐོག །༸མགོན་པོ་མཆོག་གི་འགྲོ་བ་མིའི་བཟང་སྤྱོད་དར་སྤེལ་དང་། ཆོས་ལུགས་མཐུན་འབྲེལ། བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་དང་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ། རྒྱ་གར་གྱི་གནའ་བོའི་ཤེས་རིག་བསྐྱར་གསོ་བཅས་རླབས་ཆེན་མཛད་ཁུར་བཞིའི་བཞེད་དགོངས་དང་། དེ་དག་གི་ཤུགས་རྐྱེན་གྲུབ་འབྲས་སྐོར་ངོ་སྤྲོད་སྙིང་བསྡུས་རེ་ཞུ་ཁུལ་བགྱིས་པའང་འབྲེལ་ཐོགས་ཚང་མས་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེ་དང་མི་ཚེ་བདེ་སྐྱིད་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་མཆོག་འདི་དག་གོ་རྟོགས་དང་། མྱོང་འདྲིས་བསྟེན་རྒྱུར་རམ་འདེགས་གྱི་ཚུལ་དུ་བཀྲལ་བ་ཞིག་ཡིན། བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱིས་འདི་ལོའི་འཁྲུངས་ལྷ་དབྱར་གསོལ་ཉིན་ནས་བཟུང་འཛམ་གླིང་ཁྱོན་དུ་བྱམས་བརྩེའི་ལོ་འཁོར་སྲུང་བརྩི་ཞུ་རྒྱུའི་ལས་འཆར་བསྒྲིགས་ཏེ། ༸མགོན་པོ་མཆོག་གི་བཀའ་དྲིན་དྲན་ཤེས་དང་། དགོངས་བཞེད་ཁྱབ་སྤེལ་ལ་དམིགས་ཡོད་པས། བོད་རིགས་དང་བོད་ཀྱི་གྲོགས་པོ་སྒེར་པ་དང་། ཚོགས་སྡེ་གང་ན་སུ་ཡོད་ནས་རང་རང་འཚོ་གནས་བྱ་ཡུལ་གྱི་དགའ་ཉེ་གྲོགས་འབྲེལ་དང་། གྲོང་པ་ཁྱིམ་མཚེས་ནས་འགོ་བཙུགས་ཏེ། ལོ་འཁོར་འདིའི་ནང་། བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་མ་ལག་དང་ཚོགས་སྡེ་ཁག་གི་ལས་འགུལ་ཁག་ནང་མཉམ་ཞུགས་སམ། སོ་སོས་དང་བླངས་ཐོག་གཞོན་སྐྱེས་གཙོས་པའི་གོ་ལའི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་བྱམས་བརྩེའི་རིན་ཐང་ཁྱབ་སྤེལ་གནང་ཐབས་ཐོག་རང་ནུས་རྩལ་སྤྲུགས་ཡོང་བའི་འབོད་སྐུལ་ཞུ་གི་ཡོད། སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་མཛད་ཁུར་བཞིའི་རླབས་ཆེན་དགོངས་བཞེད་འདི་དག་ནི་བྱམས་བརྩེའི་གཤིན་ས་ལས་འཁྲུངས་པའི་ཡལ་ག་བཞི་རུ་བཀྱེད་པའི་དཔག་བསམ་ལྗོན་པ་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་ཞུ་ཆོག་ཅིང་། ད་ལྟའི་འཛམ་གླིང་འདིར་དྲག་པོའི་དམག་འཁྲུག་དང་། གོ་མཚོན་འགྲན་བསྡུར། ཚོང་ཁེ་འགྲན་རྩོད། སྤྱི་ཚོགས་ཁ་འཐོར། བཟང་སྤྱོད་ཉམས་འཆལ། གནམ་གཤིས་འགྱུར་ལྡོག་སོགས་སྣེ་འཛིང་བའི་དཀའ་ཉེན་དེ་རིགས་སེལ་བའི་ཐབས་མཆོག་བསྙོན་མེད་ཅིག་ཡིན་པས། བཞེད་དགོངས་འདི་སྐྱེ་བོ་སྒེར་གྱི་རིམ་པ་ནས་ཡ་རབས་ཀྱི་ལས་ལ་ཞུགས་ཏེ་བྱམས་བརྩེའི་ལྟ་སྤྱོད་མྱོང་གོམས་དང་། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་རིམ་པ་ནས་ཆོས་ལུགས་མཐུན་སྒྲིལ་བརྒྱུད་བྱམས་བརྩེའི་སྤྱི་ཚོགས་འཛུགས་སྐྲུན། རིག་གཞུང་གི་རིམ་པ་ནས་རིག་གཞུང་སྲུང་སྐྱོབ་བརྒྱུད་བྱམས་བརྩེའི་གདམ་ངག་རྒྱུན་འཛིན། ཚན་རིག་གི་རིམ་པ་ནས་ཤེས་རབ་བསྐྱར་གསོ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱམས་བརྩེའི་རིན་ཐང་ཁུངས་སྐྱེལ་བཅས་ཕྱོགས་རིམ་མང་པོ་ནས་ལག་ལེན་གྱི་མ་ལག་འཐུས་ཚང་ཞིག་གྲུབ་ཡོད་པས། འཛམ་གླིང་འདིའི་རང་དབང་ཡུལ་གྲུ་ཕལ་ཆེ་བའི་ནང་ཚད་མཐོའི་གདེང་འཇོག་ཐོབ་སྟེ་སྤྱི་ཚོགས་ལས་རིགས་སྣ་མང་ནང་རྣམ་པ་ཅི་རིགས་ཀྱི་ཉམས་ལེན་ལག་བསྟར་ཁྱབ་འཕེལ་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་བཞིན་པ་དེས། མ་འོངས་པའི་འཇིག་རྟེན་འདིར་རེ་བའི་འོད་སྣང་གསར་པ་ཞིག་འཆར་ཡོད།

མི་ལོ་ ༦༦ ལྷག་གི་བཙན་བྱོལ་གྱི་ལོ་ཟླའི་ནང་། ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་རྣམས་ངོ་ཤེས་པ་གནམ་དང་ས་ལས་མེད་པའི་ཡུལ་གྱར་བའི་མི་སྡེ་ཞིག་ནས་ད་ལྟའི་ཆར་འཛམ་གླིང་འདིའི་ནང་བཙན་བྱོལ་བ་གཞན་གྱིས་བསྒྲུན་དུ་མེད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་གཟེངས་ཐོན་ཞིག་ཆགས་པའི་གྲུབ་འབྲས་མཐའ་དག་གི་རྨང་གཞི་ནི་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་བྱམས་བརྩེའི་བསྟན་བཅོས་ཡིན་ཞིང་། འདི་ནི་བླང་དོར་གྱི་བློ་མིག་ལྡོངས་པའི་ཀླ་ཀློའི་དཔུང་གིས་ནམ་ཡང་གཞོམ་གཞིག་མི་ཐུབ་པའི་བོད་མིའི་འཇམ་པོའི་སྟོབས་ཤུགས་ངོ་མ་དེ་ཡིན་ལ། རྒྱལ་ཁབ་བཅུ་ཕྲག་དུ་མའི་གཞུང་མང་གཉིས་ཀས་ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་ཚོར་བཟང་ཕྱོགས་ཀྱི་ངོས་འཛིན་གཅིག་གྱུར་ཡོད་པའང་༸མགོན་པོ་མཆོག་གི་བྱམས་བརྩེའི་བསྟན་བཅོས་ཉམས་ལེན་ཞུས་པའི་ཉེར་ལེན་དུ་ངེས་ན། ང་ཚོས་རྩ་བའི་བླ་མར་དྲིན་གཟོའི་ཐབས་ཚུལ་ཡག་ཤོས་ཀྱང་བཀའ་བཞིན་སྒྲུབ་པའི་མཆོད་པས་མཉེས་པར་ཞུ་རྒྱུ་འདི་ཡིན་པ་ཞུ་མ་དགོས་པས། ཚང་མས་ཉམས་ལེན་མུ་མཐུད་གནང་རྒྱུ་དྲན་སྐུལ་ཞུ་བཞིན་ཡོད།

དེ་རིང་གི་དུས་ཚིགས་ཁྱད་པར་ཅན་འདིར། རྒྱ་གཞུང་གིས་གཞིས་བཞུགས་སྤུན་ཟླ་རྣམས་ལ་སོ་སོའི་རྩ་བའི་བླ་མའི་འཁྲུངས་སྐར་དང་འབྲེལ་བའི་བསངས་གསོལ་དང་རླུང་རྟ་དར་འཛུགས་སོགས་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་ཙམ་ཡང་དབང་ཡོད་བཙན་ཤེད་ལ་བརྟེན་ནས་དམ་བསྒྲགས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ནའང་། བོད་ཕྲེང་འཛིན་གྱི་ཕྲེང་རྡོག་རེ་རེ་དང་། མ་ཎི་ཡིག་དྲུག་གི་དབྱངས་རྟ་རེ་རེའི་ཁོང་གསེང་དུ་ཐིམ་པའི་བླ་སློབ་ཀྱི་དམ་ཚིག་ནི་བཙན་དབང་གིས་གནོན་སྡོམ་ཐུབ་པ་ཞིག་གཏན་ནས་མ་ཡིན་པས། གཞིས་བྱེས་བོད་མི་ལྷན་འཛོམས་ཐོག་༸རྒྱལ་བའི་འཁྲུངས་སྐར་དུས་ཆེན་རང་དབང་གི་སྒོ་ནས་མཉམ་རོལ་གྱི་སྐལ་བཟང་གི་གོ་སྐབས་མྱུར་དུ་འཆར་རྒྱུར་ང་ཚོ་ཐུན་མོང་གིས་འབད་པ་བསྟེན་དགོས།

༸རྒྱལ་བའི་གོ་སྟོན་གྱི་མཛད་རིམ་ལོ་འཁོར་མོར་བསྒྲིགས་ཏེ་འཛམ་གླིང་གང་ས་ནས་བོད་ཀྱི་གྲོགས་པོ་གནད་ཡོད་ཇི་སྙེད་ཅིག་སྐུ་མགྲོན་དུ་རིམ་པ་བཞིན་ཕེབས་ཞུགས་གནང་རྒྱུ་ཡིན་ཞིང་། དེ་རིང་གི་མཛད་སྒོ་འདིའི་ཐོག་ས་ཐག་རིང་པོ་ནས་སྐུ་མགྲོན་མང་པོ་ཞིག་ཕེབས་ཡོད་པ་རྣམས་ལ་སྙིང་ཐག་པ་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་དང་། ཁྱེད་ཅག་གིས་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ལ་དགའ་མོས་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་ཞུ་བཞིན་པ་ནི་བྱམས་བརྩེ་དང་དྲང་བདེན་ལ་མངོན་བསྟོད་མཚོན་གྱི་ཡོད་ཅིང། ཁྱེད་ཅག་གིས་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་བྱམས་བརྩེའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་རིན་ཐང་མཁྱེན་རྟོགས་ཀྱི་ཐོག་ནས་འཛམ་གླིང་ཡོངས་སུ་ཁྱབ་སྤེལ་ཐད་འབད་བརྩོན་གནང་ཐབས་གཞེན་སྐུལ་ཞུ་བཞིན་ཡོད། མཐའ་དོན། སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེ་དང་། འགྲོ་བའི་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་ཆེད་དུ་སྐུ་ཚེ་བསྐལ་བརྒྱར་བརྟན་ཅིང་། བཞེད་དགོངས་མཐའ་དག་གེགས་མེད་ལྷུན་གྱིས་འགྲུབ་པའི་སྨོན་འདུན་ཞུ་རྒྱུ་དང་། བཀའ་ཤག་གིས་ད་བར་རང་ནུས་གང་ལྕོགས་དང་། ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་གིས་ཞབས་འདེགས་ཞུ་ཁུལ་ཡིན་ལ། དེ་རིང་གི་མཛད་སྒོ་འདིའི་ཐོག་ང་ཚོ་ཚང་མས་དམ་ཚིག་གཟོང་ཁ་ཆིག་སྒྲིལ་གྱི་ཐོག་ནས་༸རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེའི་བྱམས་བརྩེ་བསྟན་བཅོས་ཉམས་ལེན་ལག་བསྟར་ཞུ་རྒྱུའི་དམ་བཅའ་བསྐྱར་འཇོག་ཡོང་བའི་གཞེན་སྐུལ་དང་བཅས། བཀའ་ཤག་གིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༥ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༦ ལ། །

༄༅། །དེ་རིང་གི་ཉིན་མོ་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་ཆོལ་གསུམ་བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་མ་གྲོས་བསམ་པ་གཅིག་མཐུན་ཐོག་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བསམ་སྤྱོད་དྲག་པོར་ཞི་བའི་སྒེར་ལངས་བྱས་ཏེ་མི་ལོ་ཧྲིལ་པོ་ ༦༦ འཁོར་བའི་ཤིན་ཏུ་བརྗེད་པར་དཀའ་བའི་དུས་ཚིགས་གཅིག་དང་། བོད་བསྟན་སྲིད་མི་རིགས་ཀྱི་དོན་དུ་ལུས་སྲོག་ལོངས་སྤྱོད་དང་བཅས་པ་བློས་གཏོང་གནང་མཁན་རྒྱལ་གཅེས་དཔའ་བོ་དཔའ་མོའི་རྗེས་དྲན་གྱི་ཉིན་མོ་ཞིག་ཀྱང་ཆགས་ཡོད། དེ་ཡང་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༩ ལོར་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་བཙུགས་པ་དང་། རིམ་པས་བོད་ནང་བཙན་འཛུལ་གྱིས་བོད་ཐོག་ཞི་དྲག་གི་ལས་གཞི་སྣ་ཚོགས་བརྩམས་ཤིང་། མཐར་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༡ ལོར་བཙན་དབང་འོག་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་ ༡༧ ཟེར་བར་མིང་རྟགས་བཀོད་དགོས་བྱུང་ཞིང་། དེ་ནས་རྒྱ་དམར་གཞུང་མཉམ་མེས་འཚིག་མེར་གཏུགས་ངང་མཉམ་གནས་བྱ་རྒྱུར་འབད་བརྩོན་བྱས་ཀྱང་། རྒྱ་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་གྲོས་མཐུན་ནང་གསལ་གྱི་དོན་ཚན་ཁག་རྩིས་མེད་རྡོག་རོལ་བཏང་བ་དང་། བོད་མིའི་ཕྱོགས་ནས་ངོ་རྒོལ་གྱི་རྣམ་པ་ཉིན་རེ་བཞིན་མངོན་གསལ་ཇེ་ཆེར་ཕྱིན་ཅིང་། མཐར་༸གོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་ཕྱྭར་བར་ཆད་བཟོ་རྒྱུའི་ཛ་དྲག་གནས་སྟངས་བྱུང་བ་སོགས་ཀྱིས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་བོད་མིའི་རང་དབང་སྒེར་ལངས་ཀྱི་ཉིན་མོ་འདི་བྱུང་བ་དང་། དེ་ནས་ཉིན་བདུན་རྗེས་༸གོང་ས་མཆོག་གིས་དབུས་བོད་གཞུང་མང་རྒྱ་གར་ནང་བཙན་བྱོལ་དུ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་། རྒྱ་གཞུང་གིས་མུ་མཐུད་བོད་ནང་དམངས་གཙོ་བཅོས་བསྒྱུར་ཟེར་བ་དང་། རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཟེར་བ་སོགས་ཀྱི་ལས་འགུལ་རིམ་པ་སྤེལ་བའི་ནང་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་། རིག་གཞུང་། མི་རིགས་བཅས་རྩ་མེད་བཟོ་རྒྱུའི་ལས་གཞི་རྒྱ་ཆེ་སྤེལ་ཡོད།

         ད་བར་རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་ཐོག་མཁྲེགས་འཛིན་གྱིས་ལངས་ཕྱོགས་དང་སྲིད་བྱུས་ལག་བསྟར་བྱས་པ་དེ་དག་ལ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༧ དང་། ༡༩༨༨།༡༩༨༩ ལོ་སོ་སོའི་ནང་གདན་ས་གསུམ་གྱིས་གཙོས་དགེ་འདུན་པ་དང་བཙུན་མ་མི་མང་བཅས་ནས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་ངོ་རྒོལ་རིམ་པ་སྤེལ་ཅིང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ལོར་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་ས་བྱི་ཞི་རྒོལ་ཆེན་མོ། དེ་བཞིན་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༩ ནས་ད་བར་ཤེས་རྟོགས་ར་འཕྲོད་གསལ་པོ་བྱུང་བ་བོད་ནང་བོད་མི་གྲངས་ ༡༥༧ ནས་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་ཀྱི་ལས་འགུལ་སྤེལ་དགོས་བྱུང་ཡོད་ཀྱང་རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་ནང་རང་དབང་དང་བདེ་སྐྱིད་ཡོད་ལུགས་རྫུན་བཤད་ཁོ་ནས་རྒྱ་ནག་ནང་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་གཞུང་དང་མི་མང་རྣམས་ལ་བསླུ་བྲིད་ཀྱིས་བོད་ནང་གི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པའི་དྲིལ་བསྒྲགས་ལོག་པ་སྤེལ་བཞིན་ཡོད།

         ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་རྒྱ་ནག་ཏུ་རྟེན་གཞི་བྱས་པའི་ཡུ་རོབ་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་གཞུང་ཚབ་ལས་ཁང་ Delegation of the European Union to the People’s  Republic of China ངོས་ནས་འཛམ་གླིང་གི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་སྲུང་སྐྱོབ་སླད་བསྒྲགས་གཏམ་ཞིག་སྤེལ་ཡོད། བསྒྲགས་གཏམ་དེའི་ནང་བོད་ནང་དུ་སྨྲ་བརྗོད་དང་། འདུ་འཛོམས། འགྲོ་འོང་གི་རང་དབང་བཅས་ཀྱི་ཐད་དམ་བསྒྲགས་ཆེན་པོ་བྱེད་བཞིན་པ་ནན་བརྗོད་གནང་བ་མ་ཟད། བོད་མི་ཚོར་ཕྱི་བསྐྱོད་ལག་འཁྱེར་སྤྲོད་རྒྱུ་དམ་བསྒྲགས་དང་། དེ་བཞིན་རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་ནང་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་རང་དབང་ཐོག་དྲག་གནོན་དང་། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་ཆོས་ཕྱོགས་ཁག་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་ལྟ་གྲུབ་དང་མཐུན་པའི་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་དགོས་པའི་ཚོད་འཛིན་བྱེད་བཞིན་པ། བོད་ནང་གི་བོད་ཕྲུག་ཚོར་ཕ་མ་དང་ཁ་བྲལ་བཏང་བ་དང་། མི་རིགས་བཙན་བསྒྱུར་གྱི་གཏན་འཇགས་སློབ་གྲྭ་ཁག་བཙུགས་པ་དེས་བོད་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་། སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་ལ་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་གནང་བ་དང་སྦྲགས། རྭ་རྒྱ་གངས་ལྗོངས་ཤེས་རིག་ནོར་བུའི་སློབ་གླིང་བཙན་དབང་གིས་སྒོ་བརྒྱབ་པ་དང་། སློབ་གྲྭ་ཁག་ཏུ་རྒྱ་ཡིག་སློབ་གསོ་གཏོང་བཞིན་པ་དེས་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་རྩ་མེད་བཟོ་བཞིན་པ་གསལ་སྟོན་གནང་ཡོད། དེ་ལྟར་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་འཆར་གཞི་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཉེ་བའི་ཟླ་ཤས་ནང་མཐོ་སློབ་ཁག་གི་སློབ་འཇུག་ཡིག་རྒྱུགས་ནང་བོད་ཡིག་མེད་པ་བཟོ་རྒྱུ་སོགས་བོད་ནང་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་གཉིས་པ་ལྟ་བུ་འགོ་འཛུགས་བྱས་ཡོད། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༥ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡༤ ཉིན་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་དམིགས་བསལ་ཆེད་མཁས་པ་དགུས་སྙན་ཐོ་བཏོན་པའི་ནང་བོད་མི་དགུ་གར་སོང་ཆ་མེད་ཀྱི་གནས་སྟངས་སྐོར་གླེང་ཡོད་པ་སོགས་རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་མིར་མ་ཉེས་ཁ་གཡོག་གིས་འཛིན་བཟུང་བཙོན་འཇུག་དང་ཁག་ཅིག་དུས་བཀག་བཙོན་གྲོལ་ཐོབ་མཚམས་བཙོན་ཁང་དུ་ཉེས་བརྡུང་མནར་གཅོད་ཚད་ལས་བརྒལ་བ་བཏང་རྐྱེན་གྱིས་གཟུགས་གཞིའི་གནས་བབ་ཧ་ཅང་ཉམ་ཐག་གིས་འདས་གྲོངས་སུ་ཕྱིན་པ་ཡང་བྱུང་ཡོད།

         རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་མི་རྣམས་ལ་རྒྱལ་མཚམས་བརྒལ་བའི་དྲག་གནོན་ Transnational Repression གཏོང་བཞིན་པ་མངོན་གསལ་ཆགས་ཡོད། དེ་ཡང་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ ཟླ་ ༡༢ པའི་ནང་ཁེ་ན་ཌ་བོད་དོན་ལྷན་ཚོགས་ Canada Tibet committee དང་། ཁེ་ན་ཌ་ཡུ་གུར་ཐོབ་ཐང་རྩོད་ལེན་ Uyghur Rights Advocacy Project ཚོགས་པ་གཉིས་ཀྱི་འགན་འཛིན་གཙོས་པའི་འབྲེལ་ཡོད་མི་སྣ་ཉི་ཤུ་ལ་སྲིད་དོན་ཉེས་ཆད་བཀལ་ཡོད། སྐབས་དེར་ཁེ་ན་ཌའི་གཞུང་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྱོན་ནས་རྒྱ་གཞུང་གི་བྱ་སྤྱོད་ལ་ཐེར་འདོན་གནང་ཡོད། དེ་བཞིན་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༥ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༡༢ ཉིན་སུད་སི་གཞུང་གིས་སྙན་ཐོ་ལེའུ་བཅུ་ཡོད་པ་ཞིག་བཏོན་ནས་སུད་སི་གནས་སྡོད་བོད་མི་དང་ཡུ་གུར་བ་གཉིས་ལ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་རྒྱལ་མཚམས་བརྒལ་བའི་དྲག་གནོན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་ངོས་འཛིན་གསལ་པོར་གནང་ཡོད།

         རྒྱ་ནག་དམར་གཞུང་གིས་འདས་མ་ཐག་པའི་ལོའི་རྒྱབ་ཤ་དཀར་པོ་ཟེར་བའི་དེབ་ནང་༸གོང་ས་མཆོག་གི་༸སྐུའི་ཡང་སྲིད་ཐོག་ཐེ་བྱུས་ཀྱི་ལས་འཆར་རྩོམ་བཞིན་ཡོད་ནའང་། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་བླ་མའི་ཡང་སྲིད་ཕེབས་ཕྱོགས་ནི་བོད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་ཁོ་ན་ཡིན་པས། དེའི་ཐོག་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་རྒྱ་ནག་ལ་ཐེ་བྱུས་བྱེད་མི་ཆོག་པའི་གྲོས་ཆོད་དང་བསྒྲགས་གཏམ་སོགས་སྤེལ་ཡོད། གཙོ་བོ་ནི་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་ཞལ་དྲོན་མོ་ནས་ལོ་བརྒྱ་དང་བཅུ་ཕྲག་ལྷག་བཞུགས་རྒྱུའི་རྟགས་དང་མཚན་མ་ཡོད་པའི་བཀའ་བཟང་ལན་མང་ཕེབས་ཡོད་པ་བཞིན་དེ་ལྟར་ཡོང་བའི་གསོལ་བ་ཕུར་ཚུགས་སུ་འདེབས་རྒྱུ་དང་། མ་འོངས་༸སྐུའི་ཡང་སྲིད་ཀྱང་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༡ ལོར་༸གོང་ས་མཆོག་གིས་ཡོངས་བསྒྲགས་མཛད་པའི་ཡིག་ཆ་བཞིན་གནང་དགོས་པ་ལས་དེ་ལས་གཞན་པར་བོད་མི་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནས་ཡིད་ཆེས་བྱ་མི་སྲིད།

         བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་བརྒྱུད་རིམ་པ་དང་། དེ་རྗེས་ས་སྐྱ་དང་། ཕག་གྲུ། རིན་སྤུངས། དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་བཅས་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་གཞུང་བསྐྱངས་ཤིང་། ད་ཆ་བོད་ཆོལ་གསུམ་གྱི་ཚབ་མཚོན་ཐུབ་པའི་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱིས་མུ་མཐུད་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱི་ཁྲིམས་མཐུན་གྱི་དབང་ལྡན་འཛིན་སྐྱོང་གནང་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ནས་བོད་རང་བཙན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་ཡིན་ཞིང་། ཕྱི་ལོའི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་དཀྱིལ་ཙམ་ནས་རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་དེ་བཙན་བཟུང་བྱས་ཤིང་། ད་ཆ་རྒྱ་ནག་དམར་གཞུང་གིས་བོད་ས་ཁྱོན་ཡོངས་སུ་སྲིད་བྱུས་འཇམ་རྩུབ་སྣ་ཚོགས་ལག་བསྟར་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བོད་ཡུལ་རྒྱ་ཡུལ་ཅན་དུ་བསྒྱུར་བཞིན་པ་རྣམས་ལ་སེམས་འཚབ་ཧ་ཅང་ཆེ་ཞིང་། རྒྱ་གཞུང་ནས་གུ་ཡངས་དང་བསམ་ཤེས་ཡེ་ནས་མེད་པའི་མཁྲེགས་འཛིན་གྱི་སྲིད་བྱུས་མུ་མཐུད་ལག་བསྟར་བྱས་ཚེ་བོད་རྒྱ་གཉིས་དབར་མཇུག་འབྲས་བཟང་པོ་མི་ཡོང་བར་ཚོད་དཔག་བྱེད་ཐུབ།

         ཉེ་ཆར་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༥ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་རྒྱ་ནག་ཕྱི་སྲིད་ལས་ཁུངས་ཀྱི་འཆར་ཅན་གསར་འགོད་ལྷན་ཚོགས་ཐོག་གསར་འགོད་པ་ཞིག་གིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་གཅེན་པོ་རྒྱ་ལོ་དོན་གྲུབ་མཆོག་དགོངས་པ་རྫོགས་པས། ཁོང་གི་མཛད་རྗེས་སྐོར་ལ་བཅར་འདྲི་ཞུ་སྐབས། རྒྱ་ནག་ཕྱི་སྲིད་ལས་ཁུངས་ཀྱི་མགྲིན་ཚབ་པས་བོད་རྒྱའི་འབྲེལ་ལམ་ཐོག་ལན་བཏབ་པའི་ནང་། “བོད་འདི་ཀྲུང་གོའི་ཁ་བྲལ་ཐབས་མེད་པའི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན་པ་དང་། ཐེ་ཝན་ནི་ཀྲུང་གོའི་ཁ་བྲལ་ཐབས་མེད་པའི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན་པ་ཡོངས་ཁྱབ་ཁས་ལེན་བྱ་དགོས་” ཟེར་བའི་གནད་དོན་མུ་མཐུད་གླེང་ཡོད། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་འཁྱོག་བཤད་ནམ་ཡང་བྱ་ཐབས་མེད་པས་བདེན་པའི་ས་བོན་གང་ཡང་རྙེད་རྒྱུ་མེད་པ་དང་། ཐེ་ཝན་གྱི་གནད་དོན་ནི་ཐེ་ཝན་མི་མང་གིས་ཐག་གཅོད་བྱ་རྒྱུ་ལས་བོད་རྒྱའི་དཀའ་རྙོག་སེལ་བར་འབྲེལ་བ་གང་ཡང་ཆགས་ཀྱི་མེད། དོན་དམ་པའི་བོད་རྒྱའི་དཀའ་རྙོག་སེལ་ཆེད་གཉིས་ཕན་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་སྲིད་བྱུས་ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་སྤེལ་ཟིན་པ་དང་། དོན་དངོས་དང་མི་མཐུན་པའི་སྔོན་འགྲོའི་ཆ་རྐྱེན་འདི་རིགས་ཁས་ལེན་ནམ་ཡང་བྱ་ཐབས་མེད་ལ། དེ་འདྲའི་ཆ་རྐྱེན་མུ་མཐུད་བཏོན་ནས་བོད་རྒྱ་འབྲེལ་མོལ་ཐད་བར་ཆད་ཀྱིས་གཉིས་ཕན་གྱི་སྲིད་བྱུས་ལམ་ལྷོངས་མ་བྱུང་ཚེ་དེའི་འགན་འཁྲི་ཡོངས་རྫོགས་རྒྱ་ནག་དམར་གཞུང་གིས་འཁུར་དགོས་པ་ནན་བརྗོད་བྱ་རྒྱུ་ཡིན།

         ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༥ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༧ ཉིན་བོད་ཀྱི་སྟོད་དིང་རི་ས་ཁུལ་གཙོས་ས་གནས་འགའ་ཤས་ལ་ས་ཡོམ་ཤུགས་ཚད་རིམ་པ་ ༧་༡ ཅན་ཞིག་བརྒྱབ་སྟེ་མི་རྒྱུ་གཉིས་ལ་གོད་ཆགས་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་ཅིང་། འོན་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་ཡིད་སྐྱོའི་གནས་ཚུལ་དེ་བྱུང་རྗེས་ང་ཚོས་ཤེས་རྟོགས་དགོས་པའི་གནད་དོན་གཉིས་ཏེ། གཅིག་ནི་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་བོད་ས་ཡོངས་རྫོགས་བཙན་འཛུལ་ཧམ་བཟུང་བྱས་ཏེ། “བོད་ཞི་བས་བཅིངས་འགྲོལ་བཏང་ནས་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་ཡང་དག་པའི་སྲིད་བྱུས་འོག་བོད་མི་རྣམས་གནམ་ས་བླ་འོག་ཏུ་གྱུར་ནས་བདེ་སྐྱིད་ལྡན་པའི་འཚོ་བ་ལ་རོལ་བཞིན་ཡོད་“ ཟེར་ནས་མི་ལོ་བདུན་ཅུ་ལྷག་འུད་སྒྲོགས་བྱས་ཀྱང་། བློ་གཟུ་བོར་གནས་ཏེ་བརྗོད་ན་ས་གནས་བོད་མི་ཚོའི་དུས་རྒྱུན་ནང་གི་འཚོ་རྟེན་ཇི་ཙམ་ཡོད་མེད་དང་། སྡོད་གནས་ཁང་པ་སོགས་ཕྱིའི་འཛུགས་བསྐྲུན་སྲ་བརྟན་ཇི་ཙམ་བྱས་ཡོད་མེད་དང་། ཉེ་འཁོར་དགོས་ངེས་ཀྱི་སྨན་ཁང་དང་སྨན་པའི་མཐུན་རྐྱེན་ཇི་ཙམ་ཡོད་མེད་ད་ལམ་ས་ཡོམ་གྱི་གནོད་འཚེ་ཕོག་ཡུལ་དངོས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ལ་བལྟ་ཞིབ་བྱེད་སྐབས་ས་རིས་ཐང་གསལ་ཆགས་ཡོད།

         བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གྱི་ས་ཁྱོན་རྣམས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཞིང་ཆེན་དང་། རང་སྐྱོང་ལྗོངས། རང་སྐྱོང་ཁུལ་ཟེར་བ་སོགས་དུམ་བུ་ཇི་ལྟར་ཁག་བགོས་བྱས་ཀྱང་། བོད་མཐོ་སྒང་དུ་སྔར་ནས་ད་བར་འཚོ་བའི་རྩམ་ཟན་གངས་ཅན་པ་རྣམས་གཞིས་བྱེས་གང་དུ་གནས་ཀྱང་། ཤ་རུས་གཅིག་གི་སྤུན་ཟླ་ཡིན་པ་བརྗེད་མེད་ལ། ལ་རྒྱ་དེ་བས་བོར་མེད་པ་ནི་ཐེངས་འདིའི་གོད་ཆགས་ཁྲོད་ནས་སླར་ཡང་ར་སྤྲོད་གསལ་པོ་བྱེད་ཐུབ་ཅིང་། དེ་ཡང་གཞིས་སུ་གནས་པའི་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་གྱི་བོད་མི་ཚོས་རང་རང་གི་འཁོས་བབ་ལ་གཞིགས་པའི་བློས་གཏོང་ཆེན་པོས་རྒྱུ་དངོས་པོའི་རོགས་རམ་དང་། བྱེས་སུ་བཞུགས་པའི་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་དབུས་རིས་སུ་མ་ཆད་པའི་ཆོས་བརྒྱུད་ཁག་གི་བསྟན་བདག་བླ་ཆེན་རྣམ་པས་དབུ་འཁྲིད་དེ་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་རྣམས་དང་། བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་དང་། སྤྱི་སྒེར་ཚོགས་སྡེ་རྣམས་ཀྱིས་བོད་མིའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་གནང་སྒོ་ཁག་བསྒྲུབས་པ་སོགས་མདོ་དོན་ཆོལ་གསུམ་གཞིས་བྱེས་རྡོག་རྩ་གཅིག་བསྒྲིལ་གྱིས་མིག་དཔེ་བཟང་པོ་ཞིག་བསྐྲུན་ཐུབ་ཡོད། དེ་དག་ནི་ཆབ་སྲིད་དང་ཐད་ཀར་འབྲེལ་བ་མེད་ཀྱང་བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་ལྷག་བསམ་དང་། སེམས་ཤུགས། བློས་གཏོང་། ཆིག་སྒྲིལ་གྱིས་ནུས་པ་དེས་གཞིས་བྱེས་བོད་མི་ཡོངས་ལ་དགའ་སྤོབས་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད། སྐབས་དེར་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་འགོ་ཁྲིད་དང་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་བ་མང་པོས་བོད་ནང་ས་ཡོམ་གྱི་གོད་ཆགས་བྱུང་བར་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད་ཀྱི་ཐུགས་གསོའི་འཕྲིན་ཡིག་གནང་མཁན་བྱུང་བ་སོགས་ལ་དེ་རིང་གི་གོ་སྐབས་འདི་བརྒྱུད་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

   འཛམ་གླིང་ནང་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོས་བོད་དོན་ལ་རྒྱུན་མཐུད་རྒྱབ་སྐྱོར་ཐོབ་བཞིན་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ནི་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་བླ་ན་མེད་པའི་དགོངས་གཞི་དང་། མཛད་པ་འཕྲིན་ལས། ཐུགས་བསྐྱེད་དམ་བཅའ་སོགས་ལ་འཛམ་གླིང་ནང་དགའ་མོས་དང་། གདེང་འཇོག་ཐོབ་ཅིང་ནོ་སྦེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་སོགས་འབུལ་བཞེས་མཛད་པ་དེ་དག་ལ་ཕྱིར་མིག་བལྟས་ཚེ་བོད་ཀྱི་འཐབ་རྩོད་ནི་བདེན་པའི་འཐབ་རྩོད་དང་། དེ་ཡང་འཚེ་བ་མེད་པའི་འཐབ་རྩོད་ཅིག་ཡིན་པ་འཛམ་གླིང་ནང་ར་འཕྲོད་གསལ་པོ་བྱུང་ཞིང་། ད་བར་གཞིས་བཞུགས་བོད་མི་རྣམས་རང་དབང་བྲལ་བའི་གནས་སྟངས་ངོ་མ་འཛམ་གླིང་ནང་ངོ་སྤྲོད་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་ལྟར། དེའི་མཇུག་སྐྱོང་མུ་མཐུད་ཡོང་ཆེད་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་རྣམ་པས་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལིར་རྒྱ་གར་གྲོས་ཚོགས་གོང་འོག་གི་འཐུས་མི་རྣམས་མཇལ་འཕྲད་ཀྱིས་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་དང་། དེ་བཞིན་ཡུ་རོབ་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ཏུ་ཆེད་བཅར་གྱིས་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་གྱི་ལས་གཞི་རྒྱ་ཆེ་ཙམ་སྤེལ་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད།

         འདི་ལོ་ནི་བོད་མིའི་བླ་ན་མེད་པའི་དབུ་ཁྲིད་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཕྱི་ལུགས་དགུང་གྲངས་ ༩༠ ལ་ཕེབས་ཀྱི་ཡོད་པས་གཞུང་སྒེར་ཁག་ནས་༸སྐུའི་གོ་སྟོན་སྲུང་བརྩི་གཟབ་རྒྱས་ཞུ་རྒྱུའི་ལས་འཆར་གྲ་སྒྲིག་ཞུ་བཞིན་པ་ལྟར། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ངོས་ནས་ཀྱང་༸གོང་ས་མཆོག་གིས་བོད་མིར་མང་གཙོ་གསོལ་སྩལ་གནང་བའི་མཛད་རྗེས་དང་འབྲེལ་གོ་སྟོན་སྲུང་བརྩི་ཞུ་རྒྱུའི་ལས་འཆར་རིགས་སྟ་གོན་ཞུ་བཞིན་པ་ཡིན།

དེང་གི་འཆར་འཛམ་གླིང་ནང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགྱུར་འགྲོས་ཧ་ཅང་མྱུར་པོ་ཆགས་ཡོད་པས་རང་རེ་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་བོད་དང་བོད་མིར་ཕན་པའི་དམིགས་བསལ་གོ་སྐབས་བཟང་པོ་རྣམས་དམ་འཛིན་བྱ་ཐུབ་དགོས་པ་དང་། བོད་ཀྱི་རྩ་དོན་སྒྲུབ་ཐབས་ཀྱིས་མཚོན་སྤྱི་པའི་ལས་དོན་ཐོག་ལྷག་བསམ་དང་ནུས་པ་ཇི་ཡོད་གནང་ཐབས་བྱ་དགོས་པ་གལ་ཆེ་ཆགས་ཡོད། ལོ་ངོ་བཅུ་ཕྲག་དྲུག་ལྷག་རིང་བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་མཐུན་འགྱུར་གནང་མཁན་རྒྱ་གར་གཞུང་མང་གཉིས་དང་། ཨ་རི། ཡུ་རོབ་གཙོས་གཞན་གཞུང་སྒེར་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་མཁན་ཡོངས་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

         མཐའ་དོན། སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་༸རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་མཆོག་སྐུ་ཚེ་ཞབས་པད་བསྐལ་བརྒྱར་བརྟན་ཅིང་། རླབས་ཆེན་ཐུགས་ཀྱི་དགོངས་བཞེད་རྣམས་ལྷུན་གྱིས་འགྲུབ་པ་དང་། བོད་ཀྱི་བདེན་མཐའ་མྱུར་དུ་གསལ་ཏེ་གཞིས་བྱེས་མཉམ་འཛོམས་ཀྱི་ཉི་མ་གང་མགྱོགས་ཤར་བའི་སྨོན་འདུན་ཞུ་རྒྱུ་དང་བཅས། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ནས་རབ་གནས་ཤིང་སྦྲུལ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༥ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༠ ལ།།

༄༅། །མི་ལོ་ ༦༦ གོང་གི་དེ་རིང་། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་ཆོལ་གསུམ་བོད་མི་ཚོས། བོད་འབྱོར་རྒྱ་དམག་གི་རྩུབ་སྤྱོད་ལ་བཟོད་པའི་མཐའ་ཟད་དེ། ངོ་རྒོལ་གྱི་ལས་འགུལ་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བ་སྤེལ་དགོས་བྱུང་བར་བརྟེན། རྒྱ་དམག་གི་དྲག་གནོན་འོག་བོད་མི་ཁྲི་ཕྲག་དུ་མའི་གཅེས་སྲོག་ཤོར་བ་དང་། བོད་མིའི་ཁྲིམས་མཐུན་གྱི་གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་དང་དེའི་རྗེས་སུ་སྙེག་མཁན་བོད་མི་ཁྲི་བརྒྱད་ཙམ་བཙན་བྱོལ་དུ་གྱར་ནས། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ནང་སྔར་བྱུང་མ་མྱོང་བའི་མུན་ནག་དང་། གཉན་འཕྲང་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་དུས་སྐབས་ཤིག་ལ་གདོང་ལེན་བྱེད་དགོས་བྱུང་ཡོད་པས། དུས་དྲན་མཛད་སྒོ་འདི་བརྒྱུད་ནས་ལུས་སྲོག་ཤོར་བའི་དཔའ་བོ་དཔའ་མོ་རྣམས་ལ་རྗེས་དྲན་བསྔོ་སྨོན་དང༌། རྒྱ་གཞུང་གི་བཙན་གནོན་མནར་གཅོད་ལའང་གཉའ་མི་ཞུམ་པའི་གཞིས་ལུས་སྤུན་ཟླ་རྣམས་ལ་གདུང་སེམས་མཉམ་བསྐྱེད་ཞུ་བཞིན་ཡོད།

འདས་པའི་མི་ལོ་ ༦༦ རིང་དང་། ལྷག་པར་དུ་ད་ལྟའི་རྒྱ་ནག་གི་དབང་འཛིན་པ་ཚོས་བོད་མི་རིགས་རྩ་མེད་གཏོང་རྒྱུའི་དམིགས་ཡུལ་སྦས་སྐུང་མེད་པར། ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་གཅིག་མཐུན་འདུས་གྲུབ་ཀྱི་འདུ་ཤེས་བརྟན་འཛུགས་ཟེར་བ་བསྒྲགས་ནས་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ངོ་བོ་འདོར་དུ་བཅུག་སྟེ། རྒྱ་རིགས་ཡིན་པའི་འདུ་ཤེས་བཙན་འགེལ་དང་། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཀྲུང་གོ་ཅན་དུ་བསྒྱུར་རྒྱུ་ཟེར་ནས་བོད་མིའི་ཆོས་དད་རང་དབང་ཕྲོགས་ཏེ་དགོན་པ་སློབ་གྲྭ་ཅན་དུ་བཙན་བསྒྱུར། རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་སྤྱོད་སྐད་ཡིག་ཁྱབ་གདལ་ཟེར་བར་བསྙད་དེ། སློབ་གྲྭ་དང་སྤྱི་ཚོགས་སྟེང་བོད་ཡིག་སློབ་གཉེར་དང་བཀོལ་སྤྱོད་ལ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་འགོག་གནོན། བོད་ཀྱི་རི་ཀླུང་རྒྱན་རྩེད་ལྟར་གཏེར་ཁ་སྔོག་འདོན་དང་འཛུགས་སྐྲུན་རྣམ་གྲངས་འདྲ་མིན་གྱིས་ཁོར་ཡུག་གཏོར་སྐྱོན་གཏོང་བ་སོགས་ཀྱི་སྲིད་ཇུས་མངོན་སུམ་འཛེམས་མེད་ཀྱིས་ལག་ལེན་བསྟར་སྟངས་ལ་བལྟས་ན། རྒྱ་གཞུང་གི་དབང་འཛིན་པ་དེ་དག་གིས་བོད་དང་བོད་མིའི་ལས་དབང་ལ་ཉམས་ཚོད་འཇིགས་ཡེར་བ་ཞིག་ལེན་བཞིན་ཡོད་ནའང་། དེ་ནི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐུན་མོང་རིན་ཐང་ལ་རྒྱབ་འགལ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་འགྲོས་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའི་རང་གཞན་གཉིས་ཕུང་གི་ལས་ཡིན་པ་མི་འགྱངས་བར་ར་སྤྲོད་བྱེད་ངེས།

སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་དཀྱེལ་ཡངས་དགོངས་གཞི་དང་ཞུམ་མེད་ཐུགས་སྟོབས་ཀྱིས་གཅེས་པར་བསྐྱངས་པའི་བོད་མི་ཚོས། རང་ཡུལ་བཙན་འཕྲོག་གིས་སྤུན་ཟླ་ས་ཡ་གཅིག་དང་འབུམ་གཉིས་ལྷག་དུས་མིན་རྐྱེན་ལམ་དུ་གཏོང་མཁན་གྱི་རྒྱ་གུང་ཁྲན་གཞུང་ལ་ཁོང་ཁྲོའི་དགྲ་འཁོན་མ་བཟུང་བར། བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་། སྐད་ཡིག །ཁོར་ཡུག་བཅས་རང་དབང་ངང་གཅེས་སྐྱོང་སྲུང་སྐྱོབ་ཡོང་བར་དམིགས་ཏེ། གཉིས་སྨན་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་འཇུག་ངོགས་ནས་བོད་ལ་མིང་དོན་མཚུངས་པའི་རང་སྐྱོང་ཡོང་ཐབས་ཀྱི་སྲིད་ཇུས་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱེད་བཞིན་པ་ནི། གྲོས་མོལ་དང་། འཚེ་བ་མེད་པ། གཉིས་སྨན། ཕུགས་རིང་གི་དཀའ་སེལ་ཐབས་ལམ་བཅས་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་རྒྱའི་རྩོད་རྙོག་སེལ་བའི་མངོན་འདོད་འདི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་དག་དང་ལག་ལེན་བསྟར་རུང་ཡིན་པར་ཡིད་ཆེས་ཡོད་པ་མ་ཟད། བོད་ས་མཐོའི་སྲིད་པ་ཆགས་པ་ནས་བཟུང་ཡུལ་འདིའི་བདག་པོ་ངོ་མ་བོད་མི་རིགས་འདིར་སུས་ཀྱང་གཞོམ་གཞིག་མི་ཕོད་པའི་ཆོས་རིག་གི་ཁྱད་ཡོན་དང་། སུས་ཀྱང་སྤ་བཀོང་མི་ནུས་པའི་མི་མང་གི་སེམས་ཤུགས། སུས་ཀྱང་ཚབ་བྱེད་མི་ཐུབ་པའི་བླ་མེད་དབུ་ཁྲིད་ཅིག་ཡོད་པ་བཅས་ཀྱི་གདེང་སྤོབས་མཚོན་སྟངས་ཤིག་ཀྱང་ཡིན། 

སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནི། མདའ་མཚོན་གོ་ཆ་དང་དབང་ཤེད་དཔུང་ཤུགས་ལ་རྒྱབ་བསྙེས་བློ་བཅོལ་བྱེད་པ་ལས་ལྡོག་སྟེ། འགྲོ་བ་མིའི་ནང་སེམས་ཀྱི་རིན་ཐང་དང་བཟང་པོའི་ཡོན་ཏན་གོང་སྤེལ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞི་བདེ་དང་འཆམ་མཐུན་གྱི་འཛམ་གླིང་ཞིག་བསྐྲུན་རྒྱུར་ཐུགས་བརྩོན་མཛད་མཁན་གྱི་གོ་ལའི་དབུ་ཁྲིད་སྙན་གྲགས་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ཡིན་ཞིང། ༸ཁོང་ཉིད་འགྲོ་བ་མི་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས། འགྲོ་བ་མི་གཅིག་གྱུར་གྱི་འདུ་ཤེས་ཁྱབ་སྤེལ་དང་། སྐྱེ་འགྲོ་ཡོངས་ལ་གཅིག་མཚུངས་ཀྱི་བདེ་སྐྱིད་སྐྲུན་ཐབས་སུ། འཇིག་རྟེན་ཀུན་ཁྱབ་ཀྱི་འགན་ཁུར་དང་། ཆོས་ལུགས་ལ་མ་བརྟེན་པའི་བཟང་སྤྱོད་གོང་སྤེལ་གྱི་མཛད་ཁུར་བདག་གིར་བཞེས་པ་དང། ༸ཁོང་ཉིད་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཅིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས། འཛམ་གླིང་འདིར་སྤྱིའི་མི་འབོར་གྱི་བདུན་ཆ་གཅིག་ཙམ་ཆོས་ལུགས་བྱེ་བྲག་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་ཅིང་། ཆོས་ལུགས་ཆེ་ཁག་ཚང་མས་བྱམས་པ་དང་བརྩེ་བ། བཟོད་པ། ཆོག་ཤེས། ཚུལ་ཁྲིམས་སོགས་བཟང་པོའི་བསླབ་བྱ་གཅིག་གྱུར་ངང་གསུང་གི་ཡོད་སྟབས། ཆོས་ལུགས་ཁག་མཐུན་སྒྲིལ་ཡོང་བར་སྐུལ་འདེད་ཀྱི་མཛད་ཁུར། ༸ཁོང་ཉིད་བོད་མིའི་དབུ་ཁྲིད་ཡིན་པའི་ཆ་ནས། ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་དུ་མའི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་ཞིང་། ནང་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ལ། འགྲོ་བ་མི་སྤྱི་ཡོངས་ལ་ཕན་བདེ་སྐྲུན་ནུས་པའི་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་དང། དེ་དག་རྒྱུན་འཛིན་གྱི་སྐད་ཡིག །དེ་བཞིན་གོ་ལ་ཧྲིལ་པོའི་ཚ་དྲོད་དང། ཨེ་ཤ་ཡའི་མི་འབོར་དུང་ཕྱུར་ཉི་ཤུ་ཙམ་ལ་ཕན་གནོད་འབྲེལ་བའི་བོད་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་མཛད་ཁུར་བདག་གིར་བཞེས་བཞིན་པ་བཅས་སྔ་ལོའི་འཁྲུངས་སྐར་དུས་ཆེན་དང་། མང་གཙོ་དུས་ཆེན། ནོ་སྦེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་འབུལ་བཞེས་ཉིན་མོ་བཅས་ཀྱི་གཞུང་འབྲེལ་མཛད་སྒོའི་བཀའ་ཤག་གི་གཏམ་བཤད་ཁག་ཏུ་མཛུབ་མོས་རི་སྟོན་ཙམ་ཞུས་ཟིན་པ་ལྟར། དེ་རིང་གི་མཛད་སྒོ་འདིའི་སྟེང་༸མགོན་པོ་མཆོག་གིས་རྒྱ་གར་གྱི་གནའ་བོའི་རིག་གཞུང་བསྐྱར་གསོའི་མཛད་ཁུར་བསྐྱངས་རིམ་ལམ་ཙམ་གླེང་སློང་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་འཕགས་བོད་གཉིས་ནི། དགེ་རྒན་དང་དགེ་ཕྲུག་གི་འབྲེལ་བ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་ཤིང་། འཕགས་བོད་གཉིས་ཀྱི་ཡུན་རིང་གི་མཛའ་འབྲེལ་ལོ་རྒྱུས་དང་། གཞི་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པའི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་གི་འབྲེལ་ལམ་སྤྱི་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་བཙན་བྱོལ་གྱི་ལོ་ངོ་ ༦༥ ལྷག་རིང་རྒྱ་གར་གྱི་ས་ཐོག་ཏུ་སྐྱེ་འགྲོ་བདེ་སྐྱིད་སྒྲུབ་པའི་མཛད་ཁུར་རྣམས་རང་དབང་གི་སྒོ་ནས་བསྐྱངས་དང་སྐྱོང་ཐུབ་པ་བྱུང་བར་དམིགས་ནས་༸ཁོང་ཉིད་རྒྱ་གར་གྱི་བུ་ཡིན་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ། རྒྱ་གར་གཞུང་མང་ལ་མཛའ་བརྩེའི་ཐུགས་ཚོར་བསྟན་ཡོད་པ་མ་ཟད། ལོ་ངོ་བཅུ་ཕྲག་ལྔ་ཙམ་གོང་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་སྒྲིག་འཛུགས་ཁག་འགོ་འཛུགས་བྱེད་སྐབས་ནས་བཟུང་སྟེ། རྒྱ་གར་ལ་དྲིན་གཟོའི་ཐབས་ཚུལ་སྣ་མང་ཞིག་བསྟེན་འགོ་ཚུགས་གནང་ཡོད།

སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་མཛད་འགན་རྣམས་མང་ཚོགས་ཀྱིས་འོས་འདེམས་བྱས་པའི་འགོ་ཁྲིད་ཚོར་རྩིས་སྤྲོད་གནང་ནས་ལོ་ཤས་རྗེས། ༸ཁོང་ཉིད་ཀྱི་མཛད་ཁུར་བཞི་པ་རྒྱ་གར་གྱི་གནའ་བོའི་རིག་གཞུང་བསྐྱར་གསོ་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཡིན་ཞེས་ཡོངས་གྲགས་སུ་གསུང་འགོ་ཚུགས་ཤིང་།  ༸ཁོང་གིས་བསྐྱར་གསོ་དགོས་གལ་གསུངས་པའི་རྒྱ་གར་གྱི་གནའ་བོའི་རིག་གཞུང་ནི། ཆོས་ལུགས་སམ་ཆོས་བརྒྱུད་བྱེ་བྲག་པའི་ལྟ་སྤྱོད་བསྐྱར་གསོ་དགོས་སྐོར་མ་ཡིན་པར། དེང་སང་གི་འཛམ་གླིང་འདིར་ཚན་རིག་དང་འཕྲུལ་ཆས། དངོས་པོའི་ལོངས་སྤྱོད་བཅས་འཕེལ་འགྲོས་ཧ་ཅང་མགྱོགས་ནའང་། ཕྱིའི་དངོས་པོའི་ཡར་རྒྱས་ཁོ་ནར་དམིགས་པས་འགྲོ་བ་མིའི་དཀའ་ངལ་ཡོངས་རྫོགས་སེལ་མི་ཐུབ་པ་གསལ་པོར་མངོན་སྟབས། ཕྱི་དངོས་པོ་དང་ནང་སེམས་རྒྱུད་ཀྱི་རིན་ཐང་དོ་སྙོམས་ངང་གོང་སྤེལ་གཏོང་གལ་ཆེ་བར་གཟིགས་ཏེ། འཚེ་བ་མེད་པ་དང་། བྱམས་བརྩེ་སོགས་བློའི་རྣམ་གཞག་དང་འབྲེལ་བའི་རྒྱ་གར་གྱི་གནའ་བོའི་རིག་གཞུང་དང་། དེ་དག་ལག་བསྟར་གྱི་ཉམས་མྱོང་ཁག་བསྐྱར་གསོ་གནང་གལ་གསུང་གི་ཡོད། 

འཛམ་གླིང་གི་གནའ་བོའི་དཔལ་ཡོན་རྒྱལ་ཁབ་འདིའི་ཡུན་རིང་གི་ལོ་རྒྱུས་འཕེལ་རིམ་ནང་། ཆོས་ལུགས་དང་རིག་གཞུང་སྣ་མང་མཉམ་གནས་མཉམ་དར་དང་། དེས་བསྐྱེད་པའི་ལྟ་གྲུབ་དང་ཚན་རིག །སྙན་ངག །བརྡ་སྤྲོད། སྒྱུ་རྩལ། གསོ་བ་རིག་པ་སོགས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་འཐུས་སྒོ་ཚང་བའི་གནའ་བོའི་རིག་གཞུང་རྩ་ཆེན་རྣམས་ད་ལྟའི་ཆར་རྒྱ་གར་ནང་རྒྱུན་འཛིན་སློབ་གཉེར་བྱེད་མཁན་བྱེ་བྲག་གི་ལས་རིགས་ཁག་དང་། དེའི་རྗེས་འབྲེལ་ཉུང་ཤས་ཤིག་ཆགས་ཡོད་སྟབས། སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་དེང་རབས་ཤེས་ཡོན་སློབ་གསོའི་མ་ལག་འཐུས་སྒོ་ཚང་བའི་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་སུ་སོ་སོའི་ཕ་མེས་ཀྱི་རིག་གཞུང་བསྐྱར་གསོ་བྱ་རྒྱུ་དུས་ལ་བབས་པར་གཟིགས་ཤིང་། ཤེས་བྱ་དེ་དག་ཉར་ཚགས་དང་ཉམས་ལེན་བྱེད་བཞིན་པའི་བོད་མི་ཚོས་རྒྱ་གར་གཞུང་མང་ལ་དེའི་ཐོག་ལེགས་སྐྱེས་འབུལ་ཐུབ་པའི་ཐུགས་རེ་གནང་བཞིན་ཡོད།

དེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཏུ་རྒྱ་གར་གྱི་གནའ་བོའི་ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བཞུགས་པའི་གྲངས་ཚད་དང་སྤུས་ཚད་དེ་ལྟ་བུ་སྐད་ཡིག་གཞན་དུ་མཐོང་རྒྱུ་མེད་ཅེས་ཤོད་ཐུབ་ཅིང་། རྒྱ་གར་གྱི་གནའ་བོའི་གཞུང་ ༥༠༠༠ ཙམ་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི། འཕགས་བོད་ཀྱི་ལོ་པཎ་བཀའ་དྲིན་ཅན་ཚོས་ལོ་ངོ་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མར་འབད་འབུངས་སྙུགས་བསྲིངས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་ལ། དེ་དག་གི་ནང་དོན་ནི། བཟོ་རིག་པ་དང་། གསོ་བ་རིག་པ། སྒྲ་རིག་པ། གཏན་ཚིགས་རིག་པ། ནང་དོན་རིག་པ་བཅས་རིག་གནས་ཆེ་བ་ལྔ་དང། སྙན་ངག་དང་། མངོན་བརྗོད། སྡེབ་སྦྱོར། ཟློས་གར། སྐར་རྩིས་བཅས་རིག་གནས་ཆུང་བ་ལྔ་སྟེ། རིག་པའི་གནས་བཅུ་རུ་འདུས་ཤིང་། ཕོན་འབོར་ཆེ་བའི་འགྱུར་གཞུང་ཙམ་དུ་མ་ཟད། བོད་ཀྱི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཞུང་དེ་དག་ལ་འགྲེལ་བཤད་གཏོས་ཆེ་བ་བརྩམས་ཡོད་ལ། གཞུང་འགྲེལ་ཁག་ཅིག་རྒྱ་གར་ལས་བོད་དུ་མང་བ་བྱུང་ཡོད་པ། དཔེར་ན། དཔལ་ལྡན་ཆོས་གྲགས་ཀྱིས་མཛད་པའི་ཚད་མ་སྡེ་བདུན་ལས། གྲགས་ཆེ་བ་ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་བཅུ་གཉིས་དང་། བོད་ཀྱི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་ལྔ་བརྒྱ་ཙམ་བྲིས་ཡོད་ཅིང། པཱ་ཎི་ནིའི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་སྐོར་ལ་རྒྱ་གར་མཁས་པས་འགྲེལ་པ་གཅིག་དང་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་བཞི་བཅུ་ཙམ་བྲིས་ཡོད་ལ། འཇམ་དཔལ་གྱི་བརྡ་སྤྲོད་ལྟ་བུ་བོད་ཡིག་ཏུ་བཞུགས་པ་ལས་རྒྱ་གར་ནང་མཐོང་ཡུལ་དུ་མེད་པར་གྱུར་ཡོད། 

བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཏུ་བཞུགས་པའི་རྒྱ་གར་གྱི་གནའ་བོའི་གཞུང་མང་ཆེ་བ་ནང་དོན་རིག་པའི་སྐོར་ཡིན་པས། རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་ཚང་ལ་མ་ནོར་བ་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་དུ་བཞུགས་ཡོད་ཅེས་གསུང་སྲོལ་ཡོད་ནའང་། ༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་དུས་དང་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་ནང་ཆོས་སྤེལ་བཞེད་གནང་གི་མེད་པ་འཇིག་རྟེན་འདིར་ཡོངས་གྲགས་ཡིན་ལ། ༸ཁོང་གིས་ནང་ཆོས་ལ་ནང་པའི་ཆོས་ལུགས་དང་། ནང་པའི་ལྟ་གྲུབ། ནང་པའི་ཚན་རིག་བཅས་སྡེ་ཚན་གསུམ་དུ་ཕྱེས་ཏེ། ཕྱི་མ་གཉིས་བརྒྱ་ཕྲག་སྔོན་མའི་ལོ་རབས་ ༨༠ ནས་བཟུང་ད་ལྟའི་བར་དེང་རབས་ཚན་རིག་པ་དང་མཉམ་དུ་བགྲོ་གླེང་ཐེངས་ ༣༨ སྐོང་ཚོགས་གནང་སྟེ། སེམས་ཁམས་རིག་པ་དང་། བཟང་སྤྱོད། དབང་རྩའི་ཚན་རིག་སོགས་ཀྱི་སྐོར་འཛམ་གླིང་གི་ཚན་རིག་པའི་བགྲོ་གླེང་ཁག་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཡོད་པ་འདི་རིགས་ཀྱང་རྒྱ་གར་གྱི་གནའ་བོའི་རིག་གཞུང་གི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན་པ་སྨོས་ག་ལ་དགོས།

བཟང་སྤྱོད་གོང་སྤེལ་དང་། ཆོས་ལུགས་མཐུན་སྒྲིལ། བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་སྲུང་སྐྱོབ་བཅས་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་མཛད་ཁུར་རྣམས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་འདིར་འཚོ་ཞིང་གནས་པ་དང་འབྱུང་འགྱུར་གྱི་སྐྱེ་འགྲོ་ཡོངས་ལ་མི་ཚེ་བདེ་སྐྱིད་དང་། སྤྱི་ཚོགས་ཞི་མཐུན་ཡོང་བར་དམིགས་ནས་ཐུགས་བརྩོན་མཛད་བཞིན་ཡོད་སྟབས། བོད་ཡིག་ཏུ་བཞུགས་པའི་རྒྱ་གར་གྱི་གནའ་བོའི་རིག་གཞུང་སྟེ། ཚད་མ་རིག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དོགས་སློང་གི་རིགས་ལམ་གོང་སྤེལ་དང་། འཚེ་བ་མེད་པ་དང་སྙིང་རྗེའི་བློ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞི་བདེ་སྐུལ་འདེད། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གི་རྣམ་གཞག་དང་བྱེད་ལས་ངོས་འཛིན་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིད་བདེའི་སེམས་མྱོང་སྐྱེད་སྟངས་སྦྱོང་བརྡར། ཆོས་ལུགས་ལ་མ་བརྟེན་པའི་བཟང་སྤྱོད་ལ་བརྟེན་ནས་འགྲོ་བ་མི་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་ཀུན་སྤྱོད་རྨང་གཞི་གསར་སྐྲུན། སྒོམ་སྒྲུབ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཁམས་བདེ་ཐང་གསོ་བཅོས། རྟེན་འབྱུང་ལྟོས་གྲུབ་ཀྱི་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་གཅིག་ལ་གཅིག་རྟེན་གྱི་འཇིག་རྟེན་རྒྱུས་ལོན་སོགས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་རྣམས་གཞི་རིམ་སློབ་གྲྭ་ཁག་ཏུ་སློབ་གཉེར་འགོ་འཛུགས་བྱེད་ཐུབ་པ་ཡིན་ན། ལོ་ངོ་བཅུ་ཕྲག་འགའི་ནང་འགྲོ་བ་མི་སྤྱི་ལ་འཕྲད་བཞིན་པའི་སེམས་ཁམས་བདེ་ཐང་གི་གནད་དོན་དང་། བཟང་སྤྱོད་ཉམས་འཆལ་གྱི་དཀའ་ངལ། གཅིག་འཇགས་གཉིས་ལངས་ཀྱི་གོ་ལའི་རྩོད་རྙོག་རིགས་སེལ་རྒྱུར་ཕན་ཐོགས་འབྱུང་ངེས་ཀྱི་ཐུགས་རེ་གནང་གི་ཡོད་ལ། ནང་པའི་ལྟ་གྲུབ་དང་། ཚད་མ་རིག་པ། གཏན་ཚིགས་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་མང་པོ་འགྱུར་ཐུབ་མེད་པའི་རྒྱ་ནག་ཏུའང་དར་ཁྱབ་ཡོང་རེ་གནང་བཞིན་ཡོད།

སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་རྒྱ་གར་གྱི་གནའ་བོའི་རིག་གཞུང་བསྐྱར་གསོ་གནང་རྒྱུའི་ཐུགས་རེ་འདི་གློ་བུར་དུ་འཁྲུངས་པ་ཞིག་མིན་ཏེ། ཝཱར་ཎ་དབུས་བོད་ཀྱི་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་གི་དམིགས་ཡུལ་ཆེན་པོ་བཞི་ལས། གཅིག་ནི་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་གྱི་གནའ་བོའི་གཞུང་ཁག་ལེགས་སྦྱར་སོགས་ནས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བའི་རྒྱ་དཔེ་རྩ་བརླག་ཏུ་སོང་བ་རྣམས་བོད་འགྱུར་ནས་ལེགས་སྦྱར་སྐད་དུ་བསྐྱར་གསོ་བྱ་རྒྱུ་དང་། དོན་ཚན་གཞན་དུ། བོད་ཀྱི་སློབ་གཉེར་བ་རྣམས་དང་མཐའ་མཚམས་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་དུ་གནས་པའི་རྒྱ་གར་སློབ་ཕྲུག་དེ་སྔ་བོད་དུ་ཕེབས་ཏེ། སློབ་གཉེར་བྱེད་སྲོལ་ཡོད་པ་རྣམས་ལ་དེ་མཚུངས་སློབ་གཉེར་གྱི་གོ་སྐབས་སྤྲོད་རྒྱུ་ཞེས་གསལ་བ་བཞིན། སློབ་གཉེར་ཁང་འདི་ནས་ད་བར་དེབ་གྲངས་ ༣༥༥ ཙམ་དཔར་སྐྲུན་ཟིན་པའི་ཁོངས་བོད་ཡིག་ནས་ལེགས་སྦྱར་དུ་བསྐྱར་གསོ་བྱས་པ་དེབ་གྲངས་ ༨༠ དང་། བོད་ཡིག་དང་ལེགས་སྦྱར་གྱི་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་པོད་ ༡༦ ཅན་དང་། གསོ་བ་རིག་པའི་ཚིག་མཛོད་དེབ་གྲངས་ ༤ ཅན་སོགས་ཚུད་ཅིང་། སློབ་གཉེར་ཁང་འདི་ནས་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་ཀྱི་སློབ་གཉེར་བ་ཆིག་སྟོང་ལྷག་ཙམ་སྐྱེད་སྲིང་བྱེད་ཐུབ་ཡོད། 

སྦེང་ལོར་༸གོང་ས་༸ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཐོ་སློབ་ཀྱིས་བོད་རིགས་གཙོ་གྱུར་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་ཀྱི་སློབ་ཕྲུག་རྣམས་ལ་བོད་རིག་པའི་སློབ་ཚན་དང།  གནའ་དེང་གི་ཤེས་ཡོན་སྣ་མང་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ལ། ས་རཱ་མཐོ་རིམ་སློབ་གཉེར་ཁང་དུ་ཕྱི་རྒྱལ་བ་དང་། ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་ཀྱི་སློབ་ཕྲུག་བསྡུ་འཇུག་གི་ལམ་སྲོལ་འགྲོ་མུས་ལྟར། ནང་དོན་རིག་པའི་འཛིན་གྲྭར་ལོ་ཡུན་གཅིག་རེའི་བློ་རིག་དང་རྟགས་རིགས་ཀྱི་འཛིན་གྲྭ་སོ་སོ་དང་། ཆོས་ལུགས་ལ་མ་བརྟེན་པའི་བཟང་སྤྱོད། ནང་པའི་ཚན་རིག་དང་ལྟ་གྲུབ་སོགས་ཀྱི་སློབ་ཚན་བཀོད་སྒྲིག་གནང་འདུག་ཅིང་། རྡ་ས་བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་ནས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་འཛིན་གྲྭ་དང་། རྒྱུན་གཏན་ནང་ཆོས་དང་། ལོ་དྲུག་ནང་ཆོས། ཚན་རིག་ཟབ་སྦྱོང་སོགས་ཀྱི་འཛིན་གྲྭ་ཇི་སྙེད་ཅིག་གཉེར་བཞིན་ཡོད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ལྡི་ལི་བོད་ཁང་གི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནཱ་ལེན་ཌ་གཙུག་ལག་རབ་འབྱམས་པའི་འཛིན་གྲྭ་དང་། དུས་ཐུང་སྦྱོང་བརྡར་འཛིན་གྲྭ་ཁག་ལ་མཉམ་ཞུགས་བྱེད་མཁན་རྒྱལ་ཁབ་ ༩༡ གི་སློབ་གཉེར་བ་ ༦༠༠༠ ལྷག་བྱུང་ཡོད།

བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་ཁང་སོ་སོའི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་ཡོད་པའི་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་ཆོས་ཚོགས་སྟོང་ཕྲག་ཙམ་དང་། དོན་གཅོད་ཁང་ཁག་གི་འཛིན་སྐྱོང་འོག་ཏུ་ཡོད་པའི་ལྟེ་གནས་ཁག་གིས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྱོན་ལ་སྲི་ཞུ་སྒྲུབ་བཞིན་ཡོད།

བརྒྱ་ཕྲག་སྔོན་མའི་ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུའི་ནང་། སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་བྱེས་ཀྱི་གདན་ས་ཁག་ཏུ་དེང་རབས་ཚན་རིག་ལ་སློབ་གཉེར་བྱེད་དགོས་པ་དང་། བོད་མིའི་སློབ་གྲྭ་ཁག་ཏུ་རིགས་ལམ་གྱི་སློབ་ཚན་འཇུག་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་རིམ་ཅན་དུ་གནང་སྟེ། ཆོས་རིག་ལས་ཁུངས་དང་རྡ་ས་བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་སོགས་ནས་དགོན་པ་ཁག་གི་ཚན་རིག་དགེ་རྒན་སྐྱེད་སྲིང་ལ་དམིགས་པའི་ཟབ་སྦྱོང་ལས་གཞི་རྒྱུན་མཐུད་སྤེལ་མུས་ཡིན་པ་དང་། དགོན་པ་གྲྭ་ཚང་དང་རྒྱ་གར་གྱི་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་དབར་མཉམ་འབྲེལ་ལས་གཞི་ཇི་སྙེད་ཅིག་སྤེལ་བཞིན་ཡོད་ལ། སློབ་གྲྭ་ཁག་ཏུ་བོད་སྐད་ཀྱིས་སློབ་ཁྲིད་ཐོག་ནས་གནའ་དེང་ཤེས་ཡོན་འདབ་གཤོག་གཉིས་ལྡན་སྐྱེད་སྲིང་གི་སྲིད་ཇུས་རྒྱུན་མཐུད་བཞིན་ཡོད་ཅིང། བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་དགོན་སྡེ་དང་། སློབ་གྲྭ་ཁག་ཏུ་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་ཀྱི་གྲྭ་བཙུན་དང་། སློབ་ཕྲུག་ཁྲི་ཕྲག་དུ་མ་སྐྱེད་སྲིང་གི་གྲུབ་འབྲས་རྣམས་དེང་སང་རྒྱ་གར་གྱི་མཐའ་མཚམས་ཁག་ནས་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྡིངས་ཆ་གྲགས་ཅན་ཁག་བར་ཀུན་གྱི་མཐོང་ཆོས་སུ་གྱུར་ཡོད།

སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༠ ལོ་ནས་༸སྐུའི་ཉེ་འཁོར་དང་གདན་སའི་མཁས་པ་དུ་མར་ལས་འགན་ཆེད་བསྐུར་གྱིས། སྐབས་བཅུ་གཉིས་ཅན་གྱི་ནང་པའི་ཚན་རིག་ཀུན་བཏུས་དང་། སྐབས་དགུ་ཅན་གྱི་ནང་པའི་ལྟ་གྲུབ་ཀུན་བཏུས་གཉིས་རྩོམ་སྒྲིག་དཔར་སྐྲུན་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་བ་མ་ཟད། པོད་བདུན་དུ་གྲུབ་པའི་ལེགས་བཤད་འདི་ཨིན་ཡིག་གིས་མཚོན་པའི་སྐད་ཡིག་གཞན་དག་ཏུ་བསྒྱུར་དང་སྒྱུར་བཞིན་ཡོད་ལ། འཕགས་བོད་གནའ་རབས་ཀྱི་ལྟ་གྲུབ་དང་ནང་དོན་རིག་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་སླར་གསོའི་ཆེད་གནས་མཆོག་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་༸གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་བོད་དང་། རྒྱ་གར་གྱི་གནའ་བོའི་རིག་གཞུང་ལྟེ་གནས་ཁང་འཛུགས་སྐྲུན་འགྲོ་བཞིན་པ་དེས། འཛམ་གླིང་ཡོངས་ཀྱི་དོན་གཉེར་ཅན་ཚོར་སྒོ་ཕྱེས་ཡོད་པ་འདི་དག་ནི། རྒྱ་གར་གྱི་གནའ་བོའི་རིག་གཞུང་བསྐྱར་གསོའི་ཐབས་ཚུལ་རགས་རིམ་ཙམ་ཡིན་ཞིང་། རྒྱ་གར་གྱི་ཆབ་སྲིད་དང་། ཆོས་ལུགས། ཤེས་ཡོན་སྡེ་ཁག་གི་དབུ་ཁྲིད་མང་དག་ཅིག་གིས་མགོན་པོ་མཆོག་གི་མཛད་ཁུར་བཞེས་སྟངས་འདིར་ཚད་མཐོའི་གདེང་འཇོག་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་ཞུ་བཞིན་ཡོད། 

ད་ལྟའི་རྒྱ་གར་འདི་ཆབ་སྲིད་དང་དཔལ་འབྱོར། ཤེས་ཡོན་སློབ་གསོ། ཚན་རིག་ལག་རྩལ་གང་ཅིར་འཕེལ་འགྲོས་མགྱོགས་པའི་ཐོག །དྲང་བདེན་དང་རང་དབང་། འདྲ་མཉམ་བཅས་གསེར་གྱི་ཟུར་གསུམ་མས་དམ་པོར་བཅིངས་པའི་རྒྱ་གར་གྱི་རྩ་ཁྲིམས་དང། དེ་ཉིད་ལ་གཞུང་དང་མི་མང་གཉིས་ཀས་སྙིང་ནས་བརྩི་བཀུར་དང་ཉམས་ལེན་བྱེད་པའི་མང་གཙོའི་ལམ་ལུགས་འཐུས་སྒོ་ཚང་བ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི། ༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་རྒྱ་གར་གྱི་གནའ་བོའི་རིག་གཞུང་བསྐྱར་གསོའི་ཐུགས་བཞེད་མངོན་འགྱུར་ཡོང་བའི་རྒྱབ་རྟེན་གཙོ་བོ་དེ་ཆགས་ཡོད་ཅིང་། བསྐྱར་གསོ་དུས་ལ་བབས་པའི་གཟིགས་ཚུལ་ཡང་ཡིན། 

དེང་སང་རྒྱལ་སྤྱིའི་སློབ་གསོའི་ལམ་ལུགས་ནང་སྤྱི་སེམས་སྤྱོད་གསུམ་གྱི་སློབ་གཉེར་ SEE Learning ལམ་ལུགས་འདི་རྒྱལ་ཁབ་ ༡༧༠ ལྷག་ནང་ལག་བསྟར་བྱེད་བཞིན་པའི་ཁོངས་སུ། ལྡི་ལི་གྲོང་ཁྱེར་དང་། ཧི་མཱ་ཅལ་མངའ་སྡེས་མཚོན་པའི་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་སུ་སློབ་གྲྭ་འབུམ་གཅིག་ནང་སློབ་གཉེར་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ལ། རྒྱ་གར་དབུས་གཞུང་གི་ཤེས་ཡོན་སྲིད་ཇུས་གསར་པའི་ནང་དུའང་རྒྱ་གར་གྱི་གནའ་བོའི་རིག་གཞུང་བསྐྱར་གསོའི་ཁ་ཕྱོགས་གཏན་འབེབས་གནང་ཡོད་པས། སློབ་གྲྭ་ཁག་ཏུ་རྒྱ་གར་གྱི་གནའ་བོའི་རིག་གཞུང་བསྐྱར་གསོ་གནང་རྒྱུའི་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་མཛད་ཁུར་འདི་བདེ་བླག་ངང་དར་འཕེལ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད།

༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་འགྲོ་བ་མིའི་བཟང་སྤྱོད་གོང་སྤེལ་དང་། གོ་ལའི་ཆོས་ལུགས་མཐུན་སྒྲིལ། བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་སྲུང་སྐྱོབ། རྒྱ་གར་གྱི་གནའ་བོའི་རིག་གཞུང་བསྐྱར་གསོ་བཅས་ཀྱི་བཞེད་དགོངས་རྣམས་མདོར་དྲིལ་ན་གཞི་གཅིག་ཏུ་སྦྲེལ་ནས་ཡོད་ཅིང་། འདི་ནི་རྒྱལ་ཁབ་དང་། མི་རིགས་བྱེ་བྲག་པའི་ཁེ་ཕན་གྱི་སོ་མཚམས་ལས་བརྒལ་ཏེ། འགྲོ་བ་མི་སྤྱི་ཡོངས་ལ་བྱམས་བརྩེའི་སྤྱི་ཚོགས་དང་། ཞི་བདེའི་འཇིག་རྟེན་ཞིག་སྐྲུན་ཐབས་ལ་འབད་བརྩོན་མཛད་བཞིན་ཡོད་སྟབས། རྒྱ་གར་ནང་བསྐྱར་གསོ་བྱུང་བ་དང་བསྟུན་རྒྱ་ནག་གིས་མཚོན་པའི་འཛམ་གླིང་འདིར་དར་ཁྱབ་ཡོང་བའི་ཐུགས་རེ་ལ་དགག་ཆ་ཡོང་ས་ཤིག་ཡོད་མི་ཤེས།

བློ་ཕངས་པ་ཞིག་ལ། འདས་པའི་མི་ལོ་ ༧༥ ལྷག་རིང་། གུང་ཁྲན་གཞུང་གིས་རྒྱ་རིགས་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གཞུང་རྒྱབ་ཏུ་བསྐྱུར་ཏེ། མི་མང་ལ་གྲལ་རིམ་འཐབ་རྩོད་དང་། དྲག་པོའི་གསར་བརྗེའི་ལྟ་སྤྱོད་ཞེ་ཅིག་བཙན་སྤེལ་བྱས་པའི་རྐྱེན་གྱིས། དཔོན་རིགས་རྣམས་ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་དང་། གཞི་རིམ་དུ་སྤྱི་ཚོགས་ཉེས་སྤྱོད་དོན་རྐྱེན་གང་སར་འབྱུང་བཞིན་པ་དེ་རིགས་ཀྱི་ནད་བརྒྱ་འཇོམས་པའི་སྟོང་ཐུན་སྨན་གཅིག་ནི། སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་མཛད་ཁུར་བཞི་ལ་དྲང་ཕྱོགས་ནས་དཔྱད་ཞིབ་ཞུ་རྒྱུ་དེ་ཡིན་པ་དང་། མ་མཐའ་ཡང་སློབ་གྲྭ་ཁག་ཏུ་སྤྱི་སེམས་སྤྱོད་གསུམ་གྱི་སློབ་གཉེར་འགོ་འཛུགས་བྱེད་གལ་ཆེ་བ་སྨོས་མེད་ཡིན་ནའང་། སྲིད་དབང་ལ་སྐྱབས་བཅོལ་བའི་དབང་འཛིན་པ་དེ་ཚོར་བླང་དོར་བློ་མིག་འབྱེད་པའི་གོ་སྐབས་ཤིག་ནམ་ཤར་ཆ་མ་འཚལ།

མར་ཁེ་སིས། གཉའ་གནོན་མྱོང་མཁན་གྱིས་མི་རིགས་ལ་སོ་སོའི་ལས་དབང་རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ཡོད་པ་དང་། མི་རིགས་གཉའ་གནོན་དང་། མི་རིགས་བཤུ་གཞོག་ལ་ངོ་རྒོལ། མི་རིགས་རིང་ལུགས་ལ་དགག་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་མོད། རྒྱ་གུང་ཁྲན་གྱིས་སོ་སོའི་སྟོན་པའི་ལྟ་གྲུབ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་ཏེ། བོད་ཐེ་བའི་མི་རིགས་ཚང་མར་རྟོག་བཟོ་བྱས་པའི་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་སྐྲུན་དགོས་ལུགས་བཙན་འགེལ་དང་། བོད་རིགས་རྣམས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཐོག་ནས་གྲལ་རིམ་དམའ་བའི་མི་སེར་དུ་བརྩིས་ཏེ། ཉིན་མཚན་དུས་དྲུག་གི་འགྲོ་འདུག་ཉལ་འཆག་དང་བཅས་པ་གནམ་ས་གཉིས་ནས་སོ་སྲུང་བྱ་རའི་འོག་གནས་དགོས་པ། བོད་ཕྲུག་རྣམས་ལ་རྒྱའི་སྐད་ཡིག་དང་དམར་པོའི་ལྟ་སྤྱོད་བཙན་ཁྲིད། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་རྒྱ་བསྒྱུར་སོགས་སྲིད་ཇུས་དེ་རིགས་མར་ཁེ་སིའི་ལྟ་གྲུབ་ལ་རྒྱབ་འགལ་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་ཁག་ལ་རྡོག་བརྫིས་བཏང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། དམར་པོའི་གཞུང་འདིས་མུ་མཐུད་བོད་རྒྱ་མི་རིགས་གཉིས་ཀྱི་མཛའ་འབྲེལ་ལོ་རྒྱུས་ལ་གསོ་ཐབས་མེད་པའི་རྨ་ཁ་བཟོ་རྒྱུར་རྔམ་བཞིན་པ་གསལ་སྟོན་བྱས་ཡོད།

རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་རིགས་རྣམས་རྒྱ་བསྒྱུར་གྱི་བྱེད་ཐབས་ནི། མི་རིགས་ཕན་ཚུན་འགྲོ་འོང་དང་། སྤེལ་རེས། མཉམ་འདྲེས་བཅས་བརྒྱུད་ནས་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་གཅིག་བཟོ་རྒྱུ་ཡིན་ལུགས་སྒྲོག་གི་ཡོད་པ་ལྟར། བོད་ཁུལ་གྱི་གཞི་རིམ་འོག་མ་དང་བར་མ་ནས་སློབ་ཐོན་བོད་ཕྲུག་རྣམས་རྒྱ་ནག་ཏུ་སློབ་གྲྭའམ་འཛིན་གྲྭར་འདེམས་གཏོང་དང་། བོད་རིགས་བསླབ་མཐར་སོན་པ་རྣམས་རྒྱ་ནག་ཏུ་ལས་ཀ་བཀོད་སྒྲིག་བྱེད་པ་ལས། བོད་ཁུལ་གྱི་སྲིད་གཞུང་དང་གཞུང་འབྲེལ་སྡེ་ཚན་ཁག་ཏུ་རྒྱ་རིགས་ལ་ལས་ཀ་སྤྲོད་པ། བོད་ཀྱི་ཞིང་པ་དང་འབྲོག་པ་རྣམས་སོ་སོའི་སྲོལ་རྒྱུན་འཚོ་རྟེན་ལ་བརྟེན་ནས་གནས་ཐབས་མེད་པ་བཟོས་ཏེ་ཡུལ་གཞན་དུ་ཁྲིད་ཀྱི་ཡོད་པ། དཔེར་ན། སྔ་ལོར་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཟེར་བའི་ནང་། ཞིང་འབྲོག་མང་ཚོགས་ཁྲི་ ༦༢ ལྷག་དམག་སྦྱོང་ཅན་གྱི་ལས་རིགས་སྦྱོང་བརྡར་གྱི་བྱེད་ཐབས་སྤྱད་དེ་ལམ་བཟོ་དང་། གཏེར་ཁ་སྔོག་འདོན་སོགས་སུ་ངལ་རྩོལ་བཙན་སྐུལ་བྱེད་བཞིན་པའི་སྐོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ངལ་རྩོལ་བའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་སྙན་ཐོའི་ནང་བཀོད་ཐོན་བྱུང་ཡོད་ཅིང། མི་རིགས་མཉམ་འདྲེས་ཟེར་བ་ལག་བསྟར་བྱེད་སྟངས་ཤིག་ནི། རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་ཀྱི་གླུ་གཞས་ཀྱི་གདངས་དབྱངས་དང་། གར་གྱི་སྟངས་སྟབས་ལ་བསྲེ་བསླད་དང་། སྲོལ་རྒྱུན་རྒྱན་གོས་དང་། ལྷ་མོའི་འཁྲབ་ཆས་ཀྱང་ར་མ་ལུག་ཏུ་སྒྱུར་བཞིན་པ་འདི་ལོར་བོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་ཁག་ཏུ་རྒྱའི་ལོ་གསར་དང་བོད་ཀྱི་ལོ་གསར་གྱི་རིག་གཞུང་འཁྲབ་སྟོན་བཀོད་སྒྲིག་བྱས་པ་ཁག་ནས་ཀྱང་མཐོང་རྒྱུ་འདུག

བོད་ནང་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་བརྡལ་བཤིག་གི་གནས་སྟངས་ཚབས་ཆེ་ཡོད་པའི་སྐོར། ཉེ་སྔོན་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལྷན་ཁང་གི་སྤྱི་ཁྱབ་ཝོལ་ཀར་ཊར་ཀི་མཆོག་གི་གསུང་བཤད་དང་། དེ་བཞིན་ཨ་རིའི་རང་དབང་ཁང་པ་དང་། འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལྟ་ཞིབ་སོགས་ཀྱི་སྙན་ཐོའི་ནང་རིམ་པར་ཐོན་ཡོད།

འདི་ལོར་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཕྱི་ལུགས་ལྟར་དགུང་གྲངས་ ༩༠ ཕེབས་ཀྱི་ཡོད་པ་ལྟར། བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱིས་༸སྐུའི་གོ་སྟོན་ནས་བཟུང་ལོ་འཁོར་མོར་བྱམས་བརྩེའི་ལོ་སྲུང་བརྩི་ཞུ་རྒྱུའི་གསལ་བསྒྲགས་སྔོན་སོང་བཞིན། ༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་གོ་ལ་འདིའི་ཕྱི་སྣོད་ཀྱི་བཀོད་པ་དང་། ནང་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་སྤྱི་ལ་གཅིག་གྱུར་ངང་ཕན་བདེ་སྒྲུབ་པའི་བཞེད་དགོངས་དང་། དེའི་ཆེད་དུ་ཐུགས་བརྩོན་གནང་བཞིན་པའི་མཛད་ཁུར་བཞི་སློབ་གཉེར་རྒྱུས་ལོན་དང་། སོ་སོས་ཉམས་ལེན། གཞན་ལ་སྐུལ་སྤེལ་ཞུ་རྒྱུ་ནི་༸སྐུའི་གོ་སྟོན་གྱི་དོན་སྙིང་ཡིན་པས། སྐལ་ལྡན་རྗེས་འཇུག་པ་དང་། དོན་གཉེར་ཅན་ཚོར་དེ་དོན་སྙིང་བཅངས་ཡོང་བའི་འབོད་སྐུལ་ཞུ་བཞིན་ཡོད། 

འགྱུར་བའི་རླབས་ཕྲེང་རྒོད་པའི་གནས་སྐབས་འདིར། བོད་ཀྱི་འཕྲལ་ཕུགས་དཀའ་ཉེན་ལ་གདོང་ལེན་བྱེད་པའི་ཐབས་མཆོག་ཀྱང་མི་རེ་ངོ་རེས་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་མཛད་ཁུར་བཞི་རྒྱུས་ལོན་ཉམས་ལེན་ཞུ་རྒྱུ་དེ་ཡིན་པ་སྨོས་མ་དགོས་ལ། ལུས་སྲོག་འབེན་ལ་བཙུགས་ནས་བོད་ཀྱི་བདེ་རྩའི་ཐོག་འབད་འབུངས་གནང་བཞིན་པའི་གཞིས་ལུས་སྤུན་ཟླ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོའི་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་རྣམས་རྩོད་ལེན་གནང་དང་གནང་བཞིན་པ་ནི་བོད་དོན་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་རྩིག་རྨང་ངོ་མ་དེ་ཡིན་པས། གཞོམ་གཞིག་མེད་པའི་ནུས་རྩལ་དང་རྣམ་དཔྱོད་མུ་མཐུད་འདོན་སྤྲུགས་ཡོང་བའི་རེ་བ་དང་། རང་དབང་ལུང་པར་གནས་འཁོད་ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་རྣམས་ལ་ཡང་གདོང་ལེན་བྱེད་དགོས་པའི་དཀའ་ངལ་སྣ་ཚོགས་ཡོད་ནའང་། ཚང་མས་སྙིང་སྟོབས་བསྐྱེད་དེ་སྤྱི་དོན་ཐོག་ནུས་པ་མཉམ་སྤུངས་བྱ་རྒྱུ་ནི་འཐབ་རྩོད་བྱེད་མཁན་མི་རིགས་ཤིག་གི་གཡོལ་ཐབས་མེད་པའི་ལས་འགན་ཡིན་པ་སྙིང་བཅངས་གནང་གལ་ཞེས་གསལ་འདེབས་ཞུ་བཞིན་ཡོད། 

དེ་རིང་གི་གོ་སྐབས་འདི་བརྒྱུད་ནས་བོད་ཀྱི་བདེན་དོན་འཐབ་རྩོད་དང་། བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་བདེ་དོན་ཐོག་དངོས་ཤུགས་བརྒྱུད་གསུམ་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་རོགས་རམ་གནང་མཁན་གྱི་སྲིད་གཞུང་དང་། ཚོགས་སྡེ། སྒེར་པ་བཅས་ལ་སྙིང་ཐག་པ་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། 

མཐའ་དོན། སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེ་དང་འགྲོ་བ་མིའི་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་ཆེད། མཛད་ཁུར་ཆེན་པོ་བཞི་བདག་གིར་བཞེས་ཏེ། འདོད་ཁམས་བདག་མོས་ལུང་གིས་བསྟན་པ་ཇི་ལྟར་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པ་བཞིན་སྐུ་ཚེ་༸ཞབས་པད་ཡུན་དུ་བརྟན་ཅིང་། ས་ཆེན་ཧྲིལ་པོར་༸མགོན་པོ་གང་ཉིད་ཀྱི་ཐུགས་བསྐྱེད་སྨོན་ལམ་དུས་སུ་སྨིན་པའི་སྨོན་འདུན་ཞུ་རྒྱུ་བཅས། བཀའ་ཤག་གིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༥ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༠ ལ། །

]]> https://bod.asia/2024/12/%e0%bd%a6%e0%be%a4%e0%be%b1%e0%bd%b2%e0%bc%8b%e0%bd%93%e0%bd%bc%e0%bd%a2%e0%bc%8b%e0%bc%b8%e0%bd%82%e0%bd%bc%e0%bd%84%e0%bc%8b%e0%bd%a6%e0%bc%8b%e0%bc%b8%e0%bd%a6%e0%be%90%e0%be%b1%e0%bd%96-1169/ Tue, 10 Dec 2024 09:24:41 +0000 https://bod.asia/?p=241523 ༄༅། །སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ལ་ནོ་སྦེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་འབུལ་བཞེས་མཛད་ནས་ལོ་ངོ་ ༣༥ འཁོར་བའི་དུས་ཚིགས་ཁྱད་པར་ཅན་འདིར། གཞིས་བྱེས་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱི་བླ་ན་མེད་པའི་དབུ་ཁྲིད་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་༸རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཅིང་གཟིགས་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་ལ་བཀའ་དྲིན་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་སྒོ་གསུམ་གུས་ཕྱག་སྔོན་དུ་ཕུལ་བའི་ཐོག་ནས་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཀྱི་འཚམས་ཞུ་དང་། མཛད་སྒོར་ཆེད་ཕེབས་གནང་བའི་ནིའུ་ཛེ་ལནྜ་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མིའི་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་ཆུང་དང་། ཧྥི་ཇིའི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི། རྒྱ་ནག་ཐོག་རྒྱལ་སྤྱིའི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མིའི་མཉམ་འབྲེལ་ཚོགས་ཆུང་གི་ཨོ་གླིང་འབྲེལ་མཐུད་པ། རྒྱ་གར་ཐེབས་རྩ་ཁང་གི་འགན་ལྷན་ཚོགས་གཙོ་དང་ཚོགས་མི་རྣམ་པས་མཚོན་སྐུ་མགྲོན་ཡོངས་དང་། གཞིས་བྱེས་ལྷ་མི་ཡོངས་ལ་དགའ་སྤྲོ་འཁོལ་བའི་འཚམས་འདྲི་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

ལོ་རྗེས་མར་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་གོ་སྟོན་དང་བསྟུན་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྱོན་དུ་བྱམས་བརྩེའི་ལོ་ཞེས་བརྩི་སྲུང་ཞུ་རྒྱུའི་སྟ་གོན་དུ། འཁྲུངས་ལྷ་དབྱར་གསོལ་དང་། མང་གཙོ་དུས་ཆེན་གྱི་གཞུང་འབྲེལ་མཛད་སྒོའི་བཀའ་ཤག་གི་གཏམ་བཤད་སོ་སོར་༸གོང་ས་མཆོག་གི་མཛད་ཁུར་བཞི་ལས་འགྲོ་བ་མིའི་བཟང་སྤྱོད་དར་སྤེལ་དང་། ཆོས་ལུགས་མཐུན་སྒྲིལ་གྱི་མཛད་འཕྲིན་སྐོར་རགས་རིམ་ཙམ་ཞུས་ཟིན་པ་ལྟར། དེ་རིང་བོད་དོན་བདེན་མཐའ་གསལ་ཐབས་དང་། བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་དང་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་ཐད་མཛད་འཕྲིན་བསྐྱངས་རིམ་རགས་བསྡུས་ཤིག་གླེང་ཙམ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

ནོ་སྦེལ་གཟེངས་རྟགས་ཚོགས་ཆུང་ནས་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་འདི་འབུལ་དགོས་དོན་ནི། ༸གོང་ས་༸ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་བོད་ཀྱི་རང་དབང་རྩོད་ལེན་ཁྲོད་འཚེ་བའི་ལས་བརྩམ་རྒྱུར་དགག་ཆ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་གནང་བ་མ་ཟད། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་བཟོད་བསྲན་དང་ཕན་ཚུན་བརྩི་བཀུར་གཞི་རྩར་བཟུང་བའི་ཞི་མཐུན་འགྲིག་འཇགས་ཀྱི་ཐབས་ཚུལ་ལ་བརྟེན་ནས། བོད་མིའི་ལོ་རྒྱུས་དང་རིག་གཞུང་གི་ཤུལ་བཞག་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་བཞེད་དགོངས་འདོན་གནང་མཛད་ཡོད་ཅེས་ངོས་འཛིན་ཞུས་ཡོད་པ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས། རྒྱལ་སྤྱིའི་སྟེང་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་རླབས་ཆེན་དགོངས་བཞེད་དང་། བོད་མིའི་བདེན་དོན་འཐབ་རྩོད་གོ་རྟོགས་ཡོང་རྒྱུར་ཕན་ཐོགས་རྒྱ་ཆེར་བྱུང་ཡོད་པ་སྨོས་མ་དགོས་ནའང་། རྒྱ་ནག་གུང་ཁྲན་སྲིད་གཞུང་གིས་གཟེངས་རྟགས་འདི་ཡང་རྒྱ་ནག་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་མཁན་གྱི་སྟོབས་ཤུགས་དང་། ཏཱ་ལའི་རུ་ཚོགས་ཀྱིས་རྒྱལ་ཁབ་ཁ་བྲལ་གཏོང་བའི་བྱ་སྤྱོད་ལ་རྩིས་ཏེ་ངོ་རྒོལ་སྐད་ངན་འདོན་གྱི་ཡོད།

འགྲོ་བ་མི་ཐུན་མོང་གི་རིན་ཐང་དང་། དུས་རབས་ཀྱི་འཕེལ་འགྲོས་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་ཏེ། དྲག་པོའི་གསར་བརྗེ་དང་དྲག་པོའི་མགོ་གནོན་གྱི་རིགས་ལམ་ལ་དད་འདུན་དང་རྗེས་ཟློས་བྱེད་མཁན་རྒྱ་ནག་གུང་ཁྲན་གཞུང་གིས་བོད་མི་ས་ཡ་གཅིག་དང་འབུམ་གཉིས་ཙམ་དུས་མིན་རྐྱེན་ལམ་དུ་བཏང་བ་དང་། ཆོས་བྱེད་ཀྱི་བསྟི་གནས་དགོན་སྡེ་དྲུག་སྟོང་ལྷག་རྩ་གཏོར་བཏང་བ་མ་ཟད། ༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་སྐུ་སྲོག་ལ་བསྡོ་བའི་ངན་གཤོམ་དམར་རྗེན་དུ་བསྟན་ཡོད་ནའང། ༸གོང་ས་མཆོག་གིས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༠ ལོར་ལྗགས་རྩོམ་མཛད་པའི་བདེན་གསོལ་སྨོན་ལམ་དུ། ཉོན་མོངས་གདོན་གྱིས་སྨྱོས་པའི་བརླང་སྤྱོད་ཀྱིས། །རང་གཞན་གཉིས་ཕུང་བགྱིད་པའི་སྙིང་རྗེའི་ཡུལ། །མི་བསྲུན་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་རྣམས་བླང་དོར་མིག །ཡོངས་ཐོབ་བྱམས་བརྩེས་མཛའ་བའི་དཔལ་ལ་སྦྱོར། །ཅེས་བྱམས་བརྩེའི་བྱིན་མཐུ་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱ་དཔོན་མི་བསྲུན་པ་དེ་རིགས་གྲོགས་སུ་འགུག་ཐུབ་པར་ཡིད་ཆེས་གནང་གི་ཡོད་ལ། རང་གཞན་གཉིས་ཕུང་བྱེད་མཁན་རྒྱ་གུང་ཁྲན་གྱི་དབང་འཛིན་པ་དེ་དག་ལ་ལེགས་ཉེས་འབྱེད་པའི་བླང་དོར་གྱི་མིག་དབང་ཐོབ་རེའི་སྨོན་ཚིག་འདི་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་རྒན་བྱིས་ཀུན་གྱིས་ངག་ལ་བྱང་སྟེ་རྒྱུན་འདོན་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་ཡོད།

སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་ཐུགས་སྟོབས་འདིས། ང་ཚོ་བོད་དང་བོད་མིའི་བདེན་དོན་འཐབ་རྩོད་ལ་མིག་རྒྱང་དཀྱེལ་རྒྱ་ཡངས་པོ་ཞིག་ཕྱེས་ཤིང་། འཚེ་བ་མེད་པ་དང་། གཉིས་ཕན་དབུ་མའི་ལམ་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་དོན་བདེན་མཐའ་གསལ་ཐབས་དང་། བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་། སྐད་ཡིག་བཅས་པ་ཉམས་པ་སོར་ཆུད་དང་། མི་ཉམས་རྒྱུན་འཛིན་ཇི་ལྟར་བྱ་རྒྱུར་ཡོ་འཁྱོག་མེད་པའི་ལམ་ཐིག་གསལ་པོ་ཞིག་བསྟན་གནང་ཡོད།

ལོ་ངོ་ ༦༥ ལྷག་གི་དུས་ཡུན་ལ་ཕྱིར་མིག་ལྟ་སྐབས། བཙན་བྱོལ་གྱི་ཁོར་ཡུག་ཏུ་འཚོ་གནས་ཀྱི་གཞི་རྐང་འཛུགས་རྒྱུ་དང་མི་རིགས་ཀྱི་ངོ་བོར་རྒྱུན་གནས་ཐུབ་པ་ལ་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་སླར་གསོ་མཛད་རྒྱུ་གལ་ཆེན་ཡིན་པ་མ་ཟད། དེའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཚགས་ཚུད་ནུས་ལྡན་བཟོ་རྒྱུ་དེ་བས་ཀྱང་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་སྟབས། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༠ ལོར་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་གསར་འཛུགས་དང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༡ ལོར་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས་གཏན་འབེབས་ལག་བསྟར། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༡ ལོར་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་མང་ཚོགས་ཀྱིས་ཐད་ཀར་འོས་བསྡུ། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༡ ལོར་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་ཆབ་སྲིད་དང་འཛིན་སྐྱོང་གི་འགན་དབང་རྣམས་མང་ཚོགས་ཀྱིས་འོས་འདེམས་བྱས་པའི་འགོ་ཁྲིད་རྣམས་ལ་གསོལ་སྩལ་བཅས་གོམ་སྟབས་བཞིའི་སྒོ་ནས་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་འདི་མང་གཙོའི་ལམ་དུ་སྣེ་ཁྲིད་སྐུལ་འདེད་མཛད་དེ། འཛམ་གླིང་འདིར་བཙན་བྱོལ་སྤྱི་ཚོགས་གཞན་ལ་མེད་པའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཆ་ལག་ཚང་བ་འདི་བསྐྲུན་གནང་བས། བོད་དོན་བདེན་མཐའ་མ་གསལ་བར་དུ་འཐབ་རྩོད་ཡུན་གནས་དང་། བོད་མིའི་བདེ་དོན་ལྟ་སྐྱོང་གི་གཞི་མ་སྲ་བརྟན་ཞིག་ཚུགས་ཡོད།

མ་འོངས་བོད་ཀྱི་སོན་རྩ་རྣམས་དུས་རབས་ཀྱི་རྗེས་ཟིན་པ་དང་། བོད་ཀྱི་སྔར་སྲོལ་བཟང་པོའི་བསླབ་བྱ་རྒྱུན་འཛིན་ཐུབ་མཁན་གསོ་སྐྱོང་གནང་རྒྱུ་གཙིགས་ཆེར་གཟིགས་ཏེ། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༢༤ ཉིན་པཎྜིཏ་ནྷེ་རུ་མ་སུ་རིར་ཆེད་ཕེབས་ཀྱིས་མཇལ་མོལ་སྐབས། བོད་ཕྲུག་ཁེ་གཙང་གི་སློབ་གྲྭ་ཟུར་འཛུགས་དགོས་གལ་བཀའ་མོལ་ལྷུག་པོར་བྱུང་བ་ལྟར། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༠ ལོའི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༣ ཉིན་མ་སུ་རི་གཏན་སློབ་དབུ་བརྙེས་པའི་མཛད་སྒོའི་ཐོག་༸གོང་ས་མཆོག་གིས། ཧིན་རྡི་དང་། ཨིན་ཡིག །འཛམ་གླིང་གི་ཆབ་སྲིད་དང་དཔལ་འབྱོར། ཚན་རིག་ལ་སོགས་པའི་དེང་དུས་ཀྱི་ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་དང་། བོད་ཡིག་དང་། ནང་ཆོས་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་རིག་གཞུང་གི་རྣམ་གྲངས་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱས་ཏེ། གནའ་དེང་གི་ཤེས་ཡོན་འདབ་གཤོག་ཟུང་ལྡན་སྐྱེད་སྲིང་དགོས་པའི་སྲིད་ཇུས་ལམ་སྟོན་གསལ་པོ་མཛད་པ་མ་ཟད། རིམ་བཞིན་བོད་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེ་མ་ལག་དང་། མ་སུ་རི་བོད་ཁྱིམ། དབུས་བོད་སློབ་འཛིན་སྐྱོང་ཚོགས་པ། བལ་ཡུལ་གངས་ཅན་བདེ་རྩ། སཾ་བྷོ་ཊ་བོད་སློབ་ཚོགས་པ། སྒེར་སློབ་ཁག་བཅས་གསར་འཛུགས་དང་རིམ་པས་རྒྱ་བསྐྱེད་གནང་སྟེ། རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་བོད་དོན་འཐབ་རྩོད་དང་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་དར་སྤེལ་ལ་ལེགས་སྐྱེས་འབུལ་མཁན་དང་། བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་འཛིན་སྐྱོང་དང་། ཤེས་ཡོན། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་ཁག་ལ་འགན་ཁུར་རྐང་ལེན་བྱེད་མཁན་མི་སྣ་འབོར་ཆེན་ཞིག་སྐྱེད་སྲིང་གནང་ཐུབ་ཡོད་ལ། ད་ལྟའི་ཆར་རྒྱ་བལ་གཉིས་སུ་སྔོན་འགྲོའི་སློབ་གྲྭ་ ༤༨ ལ་སློབ་ཕྲུག་གྲངས་ ༡༧༡༡ དང་། སློབ་སྡེ་ཁག་བཞི་ལ་སློབ་གྲྭ་གྲངས་ ༦༡ དང་། སློབ་ཕྲུག་ཁྱོན་བསྡོམས་ ༡༣༥༧༥ ཡོད་ཁོངས། བོད་དང་ཆོས་རིག་འབྲེལ་ལམ་གྱི་རྒྱུན་ཐག་གཅིག་ཏུ་སྦྲེལ་བའི་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་ཀྱི་སློབ་ཕྲུག་གྲངས་ ༣༧༩༦ དང་། དེ་མིན་རྒྱ་གར་ཡུལ་མིའི་སློབ་ཕྲུག་གྲངས་ ༡༢༧༡ ལ་བོད་ཕྲུག་དང་སྤྱི་མཚུངས་སུ་སློབ་སྦྱོང་གི་གོ་སྐབས་སྤྲོད་བཞིན་ཡོད། 

སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་དེང་རབས་ཤེས་ཡོན་སློབ་གསོའི་ལམ་ལུགས་ནང་། ཕྱིའི་དངོས་པོའི་འཛུགས་སྐྲུན་ཁོ་ནར་གཙིགས་འཛིན་བྱེད་པའི་སྐྱོན་གནད་ལ་དམིགས་ཏེ། ཆོས་ལུགས་ལ་བརྟེན་མ་དགོས་པར་སློབ་ཕྲུག་གི་ནང་སེམས་ཀྱི་ཞི་བདེ་དང་བདེ་སྐྱིད་ལ་དོ་སྣང་སྤྲོད་པ་དང། སྙིང་རྗེ་དང་བྱམས་བརྩེའི་བསམ་བློ་གོང་འཕེལ་གཏོང་གལ་ཆེ་བའི་བཀའ་སློབ་ལམ་སྟོན་རིམ་ཅན་དུ་བསྩལ་བ་ལ་བརྟེན་ནས། སྤྱི་ཚོགས་དང་། སེམས་མྱོང་། བཟང་སྤྱོད་སློབ་གཉེར་ (SEE-Learning) གྱི་སློབ་ཚན་ཁག་ཤར་ནུབ་རྒྱལ་ཁབ་ ༡༣༠ ལྷག་ཏུ་ལག་བསྟར་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ལ།  འགྲོ་བ་མི་ཐུན་མོང་གི་རིན་ཐང་གལ་ཆེར་འཛིན་པའི་སློབ་གསོའི་ལམ་ལུགས་འདི་རང་དབང་མང་གཙོའི་ཡུལ་ལུང་ཁག་ཏུ་ད་དུང་དར་འཕེལ་རྒྱ་ཁྱབ་འགྲོ་ངེས་ཡིན་པ་སྨོས་མ་དགོས།

ཡིན་ནའང་། རྒྱ་གཞུང་གིས་ཤེས་ཡོན་སློབ་གསོའི་དམིགས་ཡུལ་དེ་སྲིད་གཞུང་གིས་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་བདེ་བའི་ལག་ཆ་གསོ་སྐྱོང་ཁོ་ནར་ལྡིར་ཏེ། བོད་ཕྲུག་ས་ཡ་གཅིག་ཙམ་མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་རིང་ལུགས་པའི་གཏན་འཇགས་སློབ་གྲྭའི་ནང་བཅུག་ཐོག །བཙན་ཤེད་ཀྱིས་བོད་ཕྲུག་རྣམས་སོ་སོའི་ཕ་མ་དང་ཕ་མའི་སྐད་ཡིག་རིག་གཞུང་ལས་ཁ་བྲལ་དུ་གཏོང་བཞིན་པ་མ་ཟད། སྔོན་འགྲོའི་སློབ་གྲྭ་འབོར་ཆེན་བཙུགས་པ་དེ་དག་ཏུའང་སློབ་ཁྲིད་སྐད་ཡིག་རྒྱ་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་ཅིང་། བྱིས་པ་བསམ་མེད་རྣམས་ལ་དམག་འཁྲུག་དང་གོ་མཚོན་སོགས་ཀྱི་དམར་པོའི་ལྟ་སྤྱོད་བཙན་ཐབས་སུ་སྤེལ་བཞིན་པའི་སྲིད་ཇུས་དེས། བོད་ཕྲུག་རྣམས་རྒྱ་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་རྗེས་ཟིན་མི་ཐུབ་པ་དང་། སོ་སོའི་མི་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་གཤིས་ཉམས་འཆལ་དུ་སོང་བའི་མི་རབས་ཤིག་འབྱུང་ཉེན་ཡོད་པ་ནི་བློ་འཚབ་སྐྱེ་གཞི་ཞིག་ཡིན།

སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲའི་ཆོས་བརྒྱུད་ལ་འགྲེལ་བཤད་མཛད་སྐབས། ནང་པའི་ཆོས་ལུགས་དང་། ནང་པའི་ལྟ་གྲུབ། ནང་པའི་ཚན་རིག་བཅས་སྡེ་ཚན་གསུམ་དུ་ཕྱེ་སྟེ། ནང་པའི་ལྟོས་གྲུབ་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ལྟ་བ་དང། གཞལ་བྱ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་གཞག །འཇལ་བྱེད་བློ་ཡི་རྣམ་གཞག །བློ་དེས་ཡུལ་དེ་ཇི་ལྟར་འཇལ་བའི་ཚུལ་གྱི་ནང་པའི་ཚན་རིག་དང་། ནང་པའི་སེམས་ཁམས་རིག་པ་དང་། དངོས་ཁམས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་སོགས་ཚན་རིག་པ་དང་མཉམ་དུ་བགྲོ་གླེང་ཐེངས་ ༣༨ སྐོང་ཚོགས་གནང་བ་མ་ཟད། བོད་ཀྱི་ཆོས་བརྒྱུད་ནང་ཁུལ་ཕན་ཚུན་རིས་མེད་བགྲོ་གླེང་དང་། གདན་ས་ཁག་ཏུ་ཚན་རིག་སློབ་ཚན་གསར་འཇུག་གིས། དུས་རབས་ཉེར་གཅིག་པའི་ནང་པ་གསོ་སྐྱོང་གི་གཞི་མ་བརྟན་འཛུགས་མཛད་ཡོད་ཅིང། ༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ལ་ཐུགས་ནང་གཤིན་པའི་འཛམ་གླིང་གི་ཆོས་ལུགས་དབུ་ཁྲིད་མང་པོ་ཡོད་ལ། པ་ལིའི་ཆོས་བརྒྱུད་འཛིན་པ་རྣམས་ལ་མཛའ་གཅུགས་དམ་འབྲེལ་དང། བོད་ཀྱི་ཆོས་བརྒྱུད་ཁག་གི་དབུ་ཁྲིད་བླ་ཆེན་རྣམ་པ་དམ་ཚིག་འོ་ཆུ་གཅིག་འདྲེས་སུ་ཡོད་པ་ནི་མདའ་མཚོན་གོ་ཆ་ལ་སྐྱབས་བཅོལ་བའི་དཔུང་ཚོགས་གང་གིས་ཀྱང་གླགས་འཁེལ་བ་ཞིག་གཏན་ནས་མིན།

བཙན་བྱོལ་ནང་བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་གི་བསྟི་གནས་བསྐྱར་གསོ་ལ་མཚོན་ན། ཐོག་མའི་ཆར་སྦག་ས་ཆོས་སྒར་དུ་ཆོས་བརྒྱུད་རིས་མེད་ཀྱི་དགེ་འདུན་ཞལ་གྲངས་ ༡༥༠༠ ལ་སློབ་གཉེར་གྱི་མཐུན་རྐྱེན་སྦྱོར་སྤྲོད་གནང་བ་དང་། རིམ་བཞིན་གཞིས་སྒར་ཁག་གསར་འཛུགས་བསྐྱངས་པ་དང་བསྟུན། སྦག་ས་ཆོས་སྒར་གྱི་བླ་གྲྭ་རྣམས་བོད་མིའི་གཞིས་སྒར་སོ་སོའི་ཁོངས་སུ་སྤོ་འགོ་ཚུགས་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད་ལ། ༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་ལམ་སྟོན་བཞིན་བསྟན་བདག་བླ་ཆེན་རྣམ་པས་བཞེངས་བསྐྲུན་གནང་བའི་ས་དགེ་བཀའ་རྙིང་བོན་ཇོ་ནང་དང་བཅས་པའི་ཆོས་སྡེ་ཁག་གིས། རིས་སུ་མ་ཆད་པའི་དབང་ལུང་མན་ངག་རྒྱུན་འཛིན་དར་སྤེལ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་རིག་གཞུང་གཅེས་ཉར་གོང་སྤེལ་དང་། འཛམ་གླིང་ཧྲིལ་པོར་བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་གི་རིན་ཐང་མཚམས་སྦྱོར་ལ་བྱེད་ནུས་རླབས་ཆེན་བཏོན་དང་འདོན་མུས་ཡིན་ལ། ད་ལྟའི་ཆར། རྒྱ་བལ་འབྲུག་གསུམ་ནང་ཆོས་རིག་ལས་ཁུངས་སུ་དེབ་སྐྱེལ་ཟིན་པའི་རིས་མེད་དགོན་སྡེ་གྲངས་ ༢༥༦ དང་། བཙུན་དགོན་ ༣༦ བཅས་བསྡོམས་པའི་དགོན་པ་གྲངས་ ༢༩༢ ཡོད་པ་དེ་དག་ཏུ་གྲྭ་བཙུན་སྔགས་གསུམ་གྲངས་ ༣༩༤༣༩  ཡོད་ཁོངས་དགེ་འདུན་པ་ ༣༤༨༣༥ དང་། བཙུན་མ་ ༤༦༠༤ ཡོད་པ་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་ཆོས་བརྒྱུད་རིས་མེད་ཀྱི་ཆོས་ཚོགས་ ༡༠༠༠ མ་ཟིན་ཙམ་བཅས་ནས་རྒྱལ་བསྟན་སྲོག་གི་ཀ་བ་བརྟན་པོར་ཚུགས་ཡོད་ཅིང་།  དེ་བཞིན་བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་སྒྱུ་རྩལ་དང་། སྨན་རྩིས་རིག་གནས་ཀྱི་བསྟི་གནས་ཁག་གསར་འཛུགས་དང་འཐུས་ཚང་བཏང་སྟེ་འཛམ་གླིང་ཁྱོན་ལ་ཕན་ཐོགས་ངེས་ཅན་འདོན་བཞིན་ཡོད།

རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཀྲུང་གོ་ཅན་དུ་བསྒྱུར་རྒྱུ་ཟེར་བའི་དམིགས་ཡུལ་ནི། བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་གི་སྲོག་སྙིང་དུ་གྲུབ་པའི་དགོན་པའི་སྒྲིག་འཛུགས་དང་སྲོལ་རྒྱུན་སློབ་གཉེར་གྱི་ལམ་སྲོལ་མཐའ་དག་ཉམས་དམས་སུ་གཏོང་རྒྱུ་ཡིན་པ་སྨོས་མ་དགོས་ཤིང་། བོད་ཀྱི་དགོན་སྡེ་སློབ་གྲྭ་ཅན་དང་། བོད་ཀྱི་སློབ་གྲྭ་རྒྱ་རིགས་ཅན་དུ་བསྒྱུར་རྒྱུའི་ངན་ཇུས་དེ་ལག་བསྟར་བྱེད་སྟངས་ལ་གཞིགས་ན། ད་ལྟའི་ཆར་དགོན་པ་ཁག་གི་འཛིན་སྐྱོང་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་རྒྱ་གཞུང་གི་ལས་བྱེད་པས་བདག་འཛིན་བྱེད་བཞིན་པ་དང། དགོན་པའི་སློབ་ཚན་ཁག་ཏུ་དམར་པོའི་ལྟ་སྤྱོད་དང་། རྒྱའི་སྐད་ཡིག་གི་སློབ་ཚན་གྱི་བརྒྱ་ཆའི་གྲངས་ཚད་གཏན་འབེབས་བྱས་པའི་ཐོག་ནས་སློབ་སྤེལ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ལ། སློབ་ཁང་དེ་དག་ནས་ཐོན་མཁན་ཚོར་རྒྱ་གཞུང་གིས་གསར་གཏོད་བྱས་པའི་ལག་ཁྱེར་སྤྲོད་བཞིན་པ་མ་ཟད། ཆོས་མེད་སྨྲ་བའི་རྒྱ་གཞུང་གིས་སྤྲུལ་སྐུའི་ཡང་སྲིད་ལའང་ཐོ་འགོད་ལག་ཁྱེར་སྤྲད་དེ་ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་ལྷག་གི་དགོན་པའི་སློབ་གཉེར་ལམ་སྲོལ་ཐེར་ཚལ་དུ་གཏོང་བཞིན་ཡོད།

འཛམ་གླིང་གི་ཡང་རྩེ་རུ་འབོད་པའི་བོད་འདི་ནིི། གོ་ལའི་འབྱུང་ཁམས་དོ་སྙོམས་ཀྱི་ཐོག་ནས་གལ་གནད་ཆེ་ཤོས་ཤིག་དང་། གནམ་གཤིིས་འགྱུར་ལྡོོག་གིི་ཐོོག་ནས་རྫིི་གསང་དོོད་ཤོོས་ཀྱིི་ས་ཁུལ་ཞིིག་ཡིན་ལ། བོོད་ལ་ཨེེ་ཤིི་ཡའིི་ཆུ་མཛོོད་ཅེེས་འབོོད་པ་ལྟར། བོོད་ནས་འབབ་པའིི་རྒྱུག་ཆུ་རྣམས་ཀྱིས་མིི་འབོོར་དུང་ཕྱུར་ཉིི་ཤུ་ཙམ་གྱིི་འཚོོ་གནས་ལ་དངོོས་ཤུགས་ཅིི་རིིགས་ནས་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཀྱི་ཡོོད། རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་ནང་གཏེེར་ཁ་སྔོོག་འདོོན་དང་། ས་ཆ་ཕྲུ་སློག་གསར་སྦོལ། ཤིིང་ནགས་གཅོོད་འབྲེེག །སྐམ་གཤེར་དུ་གནས་པའི་རིི་དྭགས་བསད་བཟུང་། ཁྱོན་འབོར་ཆེ་བའི་གཞིས་སྤོ་ལས་གཞི། གཞིི་རྒྱ་ཆེེ་བའིི་རྨང་གཞིིའིི་སྒྲིིག་བཀོོད་འཛུགས་སྐྲུན་སོོགས་ཀྱིི་རྐྱེེན་པས། བོོད་ཀྱིི་རྩྭ་ཐང་དང་ནགས་ཚལ། རི་ཀླུང་བཅས་པ་བྱེེ་ཐང་ཅན་དུ་འགྱུར་ཚད་ཆེ་བ་དང་། བོོད་མཐོོ་སྒང་གིི་ཚ་དྲོོད་འཕར་ཚད་ནི་འཛམ་གླིིང་གིི་ཆ་སྙོོམས་གྲངས་ཚད་ལས་ཉིིས་ལྡབ་ཡིིན་པ་དེེས་སྲིད་པའི་འཁྱགས་རོོམ་ཞུ་བ་དང་། རྒྱུག་ཆུ་འདི་དག་འབབ་རྒྱུད་ཀྱིི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ལ་ཆུ་ལོོག་དང་། ས་རུད། ཐན་པའི་གནོད་འཚེ་ལྡབ་འཕར་བྱུང་སྟེ། འཚོོ་བ་དང་ཟ་འབྲུ་སོོགས་ཀྱིི་བདེེ་འཇགས་ལ་ཉེེན་ཁ་བཟོོ་བཞིིན་ཡོོད།

རྒྱ་གཞུང་གི་ནུབ་གློག་ཤར་གཏོང་ཟེར་བའི་ལས་གཞིའི་ཁོངས་ཡར་ཀླུང་གཙང་པོ་ཆུ་ལག་བཅས་པ་དང་། རྨ་ཆུ་དང་འབྲི་ཆུ། རྫ་ཆུ་གསུམ་གྱི་ཆུ་ལག་དང་བཅས་པར་ཆུ་མཛོད་འབོར་ཆེན་ཞིག་བསྐྲུན་དང་སྐྲུན་བཞིན་པ་དཔེར་ན། ཡར་ཀླུང་གཙང་པོའི་འབབ་རྒྱུད་དུ་ཆུ་མཛོད་བསྐྲུན་ཏེ་གློག་ཤུགས་ཀི་ལོ་ཝཊ་བྱེ་བ་བརྒྱད་ཙམ་སྔོག་འདོན་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་ལུགས་བསྒྲགས་འདུག་པ་དང་། མེ་ཏོག་རྫོང་གི་ཆུ་མཛོད་དེ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༣༠ ནས་ ༢༠༣༥ བར་སྐྲུན་འགོ་ཚུགས་ཏེ། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༤༥ ལོར་འགྲུབ་འཆར་བསྒྲིགས་འདུག་ལ། ཡར་ཀླུང་གཙང་པོའི་དཀྱིལ་རྒྱུད་དང་ཆུ་ལག་ཁག་ཏུ་ཀི་ལོ་མི་ཊར་ ༡༠༠ ནང་ཚུད་དུ་ཆུ་མཛོད་ ༨ ཙམ་བསྐྲུན་དང་སྐྲུན་བཞིན་འདུག 

འབྲི་ཆུ་འབབ་རྒྱུད་དུ་ཆུ་གློག་ས་ཚིགས་བཅུ་གསུམ་འཛུགས་སྐྲུན་ལས་འཆར་སྐོར་བཀའ་ཤག་གི་འདི་ལོའི་གསུམ་བཅུ་དུས་དྲན་གྱི་གཏམ་བཤད་དུ་གླེང་ཟིན་པ་བཞིན། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་དམིགས་བསལ་ལས་རིམ་འགན་ཁུར་བ་བཅུ་གསུམ་གྱིས། ཆུ་རགས་དེས་བོད་མཐོ་སྒང་དང་། རྒྱ་ནག །ས་གནས་དེ་རང་བཅས་པའི་ཁོར་ཡུག་དང་གནམ་གཤིས་ལ་ཚབས་ཆེ་ཞིང་གསོ་ཐབས་མེད་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་སྲིད་ཅེས་རྒྱ་གཞུང་ལ་ཉེན་བརྡ་བཏང་ཡོད་ནའང་། རྒྱ་གཞུང་གིས་འབྲི་ཆུ་འབབ་རྒྱུད་དུ་ད་དུང་ཆུ་གློག་ས་ཚིགས་དེ་དག་གི་སྤྱི་བསྡོམས་གློག་ཤུགས་འདོན་ཚད་ལས་ལྡབ་གསུམ་ཙམ་གྱི་ཉི་གློག་འཛུགས་འཆར་བསྒྲིགས་ཟིན་ལུགས་སྒྲོག་བཞིན་ཡོད་པ་དེའི་ཉི་འོད་གསོག་སྤྱད་སྒྲོམ་བུས་བོད་ཀྱི་རི་ལུང་ཅི་ཙམ་སྒྲིབ་གཡོགས་བྱེད་མིན་དང་། དེས་ཁོར་ཡུག་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཇི་འབྱུང་སྐོར་རྒྱ་གཞུང་གིས་ཕྱི་ལ་ཤོད་ཀྱི་མེད།

དེ་བཞིན་དུ་དར་དམར་གཙང་པོ་ལས་གཞི་ཟེར་བའི་ནང་། ཡར་ཀླུང་གཙང་པོ་ཤར་དུ་དྲངས་ཏེ་རྒྱལ་མོ་རྔུལ་ཆུ་དང་། རྫ་ཆུ། འབྲི་ཆུ་བརྒལ་ནས་བྱང་དུ་གཏད་དེ་མཚོ་སྔོན་དང་ཀན་སུའུ་འདྲེས་མཚམས་ཀྱི་ལིའུ་ཅ་ཞ་ཆུ་མཛོད་དུ་བསྒྲིལ་རྗེས་བྱང་ནུབ་ཏུ་ཕྱོགས་ཏེ་ཀན་སུའུ་ཡི་ས་ཁོངས་བརྒྱུད་ཤིན་ཅང་གི་ཧོ་ཐེན་དང་། ཁ་ཤི་གར་ལ་སླེབས་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། ལྷོ་ཆུ་བྱང་འདྲེན་ལས་གཞི་དེའི་རིང་ཚད་ལ་ཀི་ལོ་མི་ཊར་ ༦༡༨༨ ཡོད་ལུགས་བསྒྲགས་ཡོད།

གལ་ཏེ་སྲིད་དབང་སྒེར་འཛིན་པའི་འཁྲུལ་སྣང་དང་འདོད་རྔམ་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་ལས་གཞི་འདི་རིགས་དངོས་སུ་ལག་བསྟར་བྱས་པ་ཡིན་ན། ས་ཡོམ་གྱི་གནོད་འཚེ་མང་བ་དང་། རི་བོ་མཐོ་ལ་གྲོག་རོང་ཟབ་པའི་བོད་ཀྱི་ས་ཆའི་སྟེང་རི་ཕིགས་པ་དང་། བྲག་གཤགས་པ། ཆུ་འགྲོའི་ཟམ་པ་འཛུགས་པ། རྒྱུག་ཆུ་བཀག་བསྐྱིལ་སོགས་འཛུགས་སྐྲུན་དེ་རིགས་ཀྱིས་ས་གཤིས་ལ་ཐད་ཀར་གཏོར་སྐྱོན་ཐེབས་རྒྱུ་ཡིན་པ་མ་ཟད། སྐམ་ཐོག་ཆུ་མཛོད་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་སྐབས་ནང་བཞིན་ལས་གཞི་འཁེལ་ཡུལ་གྱི་བོད་མི་འབོར་ཆེན་ཞིག་ཕ་མེས་ནས་བརྒྱུད་པའི་རང་ཡུལ་བཞག་སྟེ་གནས་སྤོ་བྱེད་དུ་འཇུག་རྒྱུ་ཡིན་པ་གོར་མ་ཆག

རྒྱ་གཞུང་གི་ལས་གཞི་རྣམས་ནི་འགོ་ཁྲིད་པའི་རང་སྣང་གང་དྲན་ལ་གཞི་བཅོལ་བ་མ་གཏོགས། ཚན་རིག་གི་ལམ་ནས་བརྟག་དཔྱད་ཞིབ་འཇུག་དང་། ཕུགས་ཀྱི་ཁེ་གྱོང་ལ་གཞལ་བསྡུར་གྱི་ལམ་སྲོལ་གཏན་ནས་མེད་སྟབས། བོད་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་རྒྱན་རྩེད་བྱེད་པའི་མཇུག་འབྲས་ཀྱིས་བོད་ཙམ་མ་ཟད། རྒྱ་ནག་དང་འཛམ་གླིང་ཧྲིལ་པོར་གསོ་ཐབས་མེད་པའི་གནོད་སྐྱོན་ཐེབས་སྲིད་པ་ཡིན།

སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་ཞལ་སྔ་ནས། ང་ཚོས་ལྡོག་ཏུ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཅིག་དང་ལེན་བྱེད་དགོས་པ་ནི། འབྱུང་ཁམས་ཆ་སྙོམས་ལ་གཏོར་སྐྱོན་བཏང་ཚེ། དེས་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ལ་དཀའ་སྡུག་ཆེན་པོ་བཟོ་ངེས་ཡིན། དེས་ན་ད་ལྟ་འཚོ་གནས་བྱེད་བཞིན་པའི་མི་ཚོས་ངེས་པར་དུ་མི་རབས་རྗེས་མ་རྣམས་ལ་སེམས་ཁུར་བྱེད་དགོས། གཙང་ཞིང་ཡིད་དུ་འོང་བའི་རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་ཅིག་ལ་ལོངས་སྤྱོད་རྒྱུ་འདི་ཡང་གཞན་དང་མཚུངས་པའི་ང་ཚོའི་ཁེ་དབང་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བཀའ་བསྩལ་བ་བཞིན། སཱ་ལའི་སྨན་ལྗོངས་འདིའི་ཁོ་ར་ཁོར་ཡུག་གཏོར་བཤིག་གི་ཉེན་ཁ་ལས་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་འགན་དབང་ནི་བོད་མཐོ་སྒང་གི་གཞི་འཛིན་དང་པོ་བོད་མི་ཚོར་ཡོད་པ་དང་། བོད་ཀྱི་རི་ཀླུང་རྒྱན་རྩེད་ལྟར་གཏོར་བཤིག་གི་ལས་ལ་ཞུགས་པའི་མཇུག་འབྲས་རྣམས་འདོད་རྔམ་གྱིས་སྨྱོས་པའི་རྒྱ་དཔོན་ལེ་ཐོགས་ཚོས་ཁྱེར་དགོས་ངེས་ཡིན།

དེ་རིང་ནི་འཛམ་གླིང་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་བསྒྲགས་གཏམ་གཏན་འབེབས་གནང་ནས་མི་ལོ་ ༧༦ འཁོར་བའི་དུས་ཆེན་ཡང་འཁེལ་ཡོད་ཅིང། བསྒྲགས་གཏམ་འདིའི་ནང་། བསམ་བློ་དང་ཆོས་དད། སྨྲ་བརྗོད་དང་། འདུ་འཛོམས་ཀྱི་རང་དབང་ནི་སུས་ཀྱང་བཙན་འཕྲོག་བྱེད་མི་ཆོག་པའི་འགྲོ་བ་མིའི་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ཡིན་པ་དང་། ཤེས་ཡོན་སློབ་གསོས་རྒྱལ་ཁབ་དང་། མི་རིགས། ཆོས་ལུགས་ཕན་ཚུན་དབར་རྒྱུས་ལོན་དང་། བཟོད་བསྲན། མཛའ་གཅུགས་སྐུལ་སྤེལ་གཏོང་དགོས་པ་དང་། བུ་ཕྲུག་གིས་སློབ་གསོ་གང་ཞིག་འདེམས་མིན་ཐོག་ཕ་མར་ཐོབ་ཐང་ཡོད་སྐོར་གསལ་འཁོད་བྱས་ཡོད།

ཉེ་བའི་ཆར། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢༤ ཉིན་ཡུ་རོབ་མཐུན་ཚོགས་ནས་རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལྷན་ཚོགས་ཐེངས་ ༥༧ པའི་སྟེང་། བོད་ནང་གི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་གནས་སྟངས་ཐོག་སེམས་འཚབ་ཡོད་སྐོར་གླེང་སློང་གནང་ཡོད་པ་དང་། ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༢ ཉིན་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱས་འཛོམས་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་ ༧༩ པའི་ཚོགས་ཆུང་གསུམ་པར། ཨོ་གླིང་སོགས་རྒྱལ་ཁབ་ ༡༥ ཡིས་མཉམ་འབྲེལ་བསྒྲགས་གཏམ་སྤེལ་ཏེ། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ཀྱིས་གཙོས་པའི་རང་དབང་ཅན་གྱི་ལྟ་ཞིབ་པ་རྣམས་ཤིན་ཅང་(ཤར་ཏུར་ཀེ་སི་ཐན་) དང་བོད་ནང་གི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་གནས་སྟངས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱ་ཆེད། དམ་བསྒྲགས་མེད་པ་དང་། དོན་སྙིང་ལྡན་པའི་ཐོག་ནས་འགྲོ་བསྐྱོད་བྱེད་དུ་འཇུག་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་གནང་ཡོད་ལ། ཕྱི་ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༢༦ ཉིན་བཟོ་ལས་རྒྱལ་ཁབ་བདུན་(G-7)གྱི་ཕྱི་སྲིད་དྲུང་ཆེ་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་བསྒྲགས་གཏམ་ནང་དུའང་བོད་ནང་གི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་གནས་སྟངས་ལ་བློ་འཚབ་བསྟན་ཡོད།

བཙན་བྱོོལ་ནང་གཞིས་བྱེས་བོད་མིའི་སྡོམ་འབོར་གྱི་བརྒྱ་ཆ་ ༢ ལས་མེད་ནའང་། སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་དབུ་ཁྲིད་ལམ་སྟོན་གྱི་བྱིན་མཐུ་ལས། བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་། སྐད་ཡིག་གཅེས་འཛིན་དང་དར་སྤེལ་ཐོག་གཡུར་དུ་ཟ་བའི་གྲུབ་འབྲས་སོན་ཡོད་པ་ཀུན་གྱི་མཐོང་ཆོས་སུ་གྱུར་ཅིང་། འདིའི་ཁོངས་སུ་བོད་ནས་རྗེས་འབྱོར་བ་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གདན་ས་གྲྭ་ཚང་དུ་ཆོས་ཞུགས་བྱེད་མཁན་ ༢༧༠༨༣ དང་། སློབ་གྲྭ་ཁག་ཏུ་སྒྲིག་ཞུགས་བྱེད་མཁན་ ༣༤༨༦༦ ལ་གནའ་དེང་ཤེས་ཡོན་སློབ་གཉེར་གྱི་གོ་སྐབས་བསྐྲུན་ཐུབ་ཡོད་ཅིང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་སྟེང་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་ཚད་རིམ་གསར་པ་ཞིག་ཏུ་སླེབས་ཐུབ་ཡོད། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ། བོད་མིའི་སྡོམ་འབོར་གྱི་བརྒྱ་ཆ་ ༩༨ ལྷག་ཟིན་པའི་གཞིས་བཞུགས་བོད་མི་ཚོར་རྒྱ་གཞུང་གིས་རིག་གཞུང་རྩ་གཏོར་གྱི་སྲིད་ཇུས་རྒྱུན་མཐུད་ལག་བསྟར་བྱེད་བཞིན་པ་མ་ཟད། ད་ཆ་བོད་ཕྱི་ནང་དང་། བོད་ནང་ཁུལ་དུ་འགྲོ་འོང་བཀག་སྡོམ་བྱས་ཏེ་བོད་ཡུལ་ཧྲིལ་པོ་དྲག་པོའི་ཁྲིམས་གཞི་བསྡམས་པ་ལྟ་བུའི་འོག་གནས་ཡོད།

སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་ལོ་ནས་ལོ་མཐུད་བོད་དོན་བདེན་མཐའ་གསལ་ཐབས་སུ་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ཐབས་ལམ་ཁོ་ན་བསྟེན་དགོས་པའི་བཀའ་ནན་ཕེབས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། བརྒྱ་ཕྲག་སྔོན་མའི་ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུའི་ནང་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་དགུ་བཅུ་གསུམ་ལས་འགུལ་གྱིས་མཚོན་པའི་ཞི་རྒོལ་ཁག་ནས། ས་བྱི་ཞི་རྒོལ་ཆེན་མོ་དང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༩ ནས་ ༢༠༢༢ བར་བོད་མི་རང་ལུས་མེར་སྲེག་གི་ལས་འགུལ་སྤེལ་མཁན་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བ་ ༡༥༧ བཅས་ཀྱི་བར་བོད་མིའི་ངོ་རྒོལ་མཐའ་དག་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལམ་ནས་སྤེལ་ཡོད་པ་དང་། ༸གོང་ས་མཆོག་གིས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་། སྐད་ཡིག །རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་རིམ་ཅན་དུ་གནང་བ་ལ་བརྟེན་ནས། བོད་ནང་རྒྱ་གཞུང་གིས་འཛིན་བཟུང་བཙོན་འཇུག་ལ་འཇིགས་ཞུམ་མེད་པར་ཐོབ་ཐང་རྩོད་ལེན་བྱེད་མཁན་རིམ་པར་བྱུང་དང་འབྱུང་བཞིན་མ་ཟད། རང་གི་མི་རིགས་ལ་གཅེས་ཞེན་ཡོད་མཁན་ཕ་མ་བུ་ཕྲུག་ཧ་ཅང་མང་པོས་དམ་བསྒྲགས་འོག་ཐབས་ལམ་ཅི་རིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་མི་རིགས་ཀྱི་ངོ་བོ་རྒྱུན་འཛིན་གྱི་ཐབས་ཚུལ་ལ་འབད་པ་ལྷོད་མེད་བསྟེན་བཞིན་པ་ནི་བློ་སྟོབས་འཕེལ་གཞི་ཞིག་ཡིན།

བོད་རྒྱའི་རྩོད་རྙོག་སེལ་བའི་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་སྲིད་ཇུས་འདི་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ནས་ད་ལྟའི་བར་དུ་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱེད་བཞིན་པའི་གཞི་རྩའི་དགོས་འདུན་ནི། ཆོལ་ཁ་གསུམ་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིལ་བའི་བོད་མི་འདུ་སྡོད་བྱ་ཡུལ་ས་གནས་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་བོད་མི་ཚང་མར་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་དང་། མི་རིགས་ས་ཁོངས་རང་སྐྱོང་གི་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱིས་འགན་ལེན་བྱས་པའི་ཆ་རྐྱེན་ཁག་གཞིར་བཟུང་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་། སྐད་ཡིག །ཤེས་ཡོན། འཕྲོད་བསྟེན། ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་སོགས་ཀྱི་རང་སྐྱོང་གི་གནས་བབ་གཅིག་གྱུར་དགོས་རྒྱུ་དེ་རང་ཡིན་ཞིང་། རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་མིའི་ལུགས་མཐུན་འདོད་འདུན་ལ་བརྩི་མེད་རྡོག་རོལ་གཏོང་རྐྱང་དང་། བོད་མིའི་ཐུན་མིན་ངོ་བོ་རྩ་གཏོར་གྱི་སྦྱོར་ངན་རྩོམ་རྐྱང་བྱས་ཚེ། མི་རིགས་སུ་ཞིག་གིས་ཀྱང་རང་ཉིད་རྩ་མེད་བཟོ་བྱར་འཛིན་མཁན་གྱི་སྲིད་གཞུང་དེར་བརྩི་བཀུར་བྱེད་སྲིད་ཀྱི་མ་རེད།

མཐའ་དོན། སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཞབས་ཟུང་མི་འགྱུར་རྡོ་རྗེའི་ཁམས་སུ་བརྟན་ཅིང་། མཛད་བཟང་འོད་བརྒྱའི་སྣང་བ་ཕྱོགས་མཚམས་ཡོངས་སུ་ཁྱབ་སྟེ། རྒྱལ་བསྟན་སྲོག་གི་ཀ་བ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་རིག་གཞུང་ཡུན་གནས་དང་། བསིལ་ལྡན་གངས་ཅན་ལྗོངས་ཀྱི་དྭངས་གཙང་ཁོར་ཡུག་ཉམས་མེད་ཡོང་བའི་སྨོན་འདུན་ཞུ་རྒྱུ་བཅས། བཀའ་ཤག་གིས་བོད་རྒྱལ་ལོ་ ༢༡༥༡ ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༡༠ ལ། །

༄༅། །དེ་རིང་ནི་གཞིས་བྱེས་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱི་མགོན་སྐྱབས་དང་བླ་ན་མེད་པའི་དབུ་ཁྲིད། འཛམ་གླིང་ཞི་བདེའི་དེད་དཔོན། ཁམས་གསུམ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ། ས་སྟེང་ྋརྒྱལ་བསྟན་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་མངའ་བདག ལྷར་བཅས་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན། སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་༸རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་ལ་འཛམ་གླིང་ནང་ཆེས་སྙན་གྲགས་ཆེ་བའི་ནོ་སྦེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་འབུལ་བཞེས་མཛད་དེ་མི་ལོ་ ༣༥ ཧྲིལ་པོ་འཁོར་བའི་དུས་ཚིགས་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཉིན་འདིར། མགོན་པོ་མཆོག་གིས་མཁའ་ཁྱབ་འགྲོ་བ་ཡོངས་ལ་བུ་གཅིག་པའི་མ་ལྟར་ཐུགས་བརྩེའི་གསང་གསུམ་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་འདོད་རྒུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དུས་ལས་ཡོལ་བ་མེད་པར་བསྐྱངས་དང་སྐྱོང་བཞིན་པར་གཞིས་བྱེས་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱི་ཚབ་ཞུས་ཏེ་སྒོ་གསུམ་གུས་པ་ཆེན་པོས་བཀའ་དྲིན་རྗེས་དྲན་དང་སྦྲགས་འཚམས་འདྲིའི་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

འཛམ་གླིང་ནང་སྙན་གྲགས་ཆེ་བའི་ནོ་སྦེལ་གཟེངས་རྟགས་ཁག་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༠༡ ལོར་འགོ་བཙུགས་ཤིང་དངོས་ཁམས་རིག་པའི་གཟེངས་རྟགས་དང་། (Nobel Prize in Physics) རྫས་སྦྱོར་རིག་པའི་གཟེངས་རྟགས། (Nobel Prize in Chemistry) ལུས་ཁམས་རིག་པའམ་སྨན་གྱི་གཟེངས་རྟགས། (Nobel Prize in Physiology or Medicine) རྩོམ་རིག་གཟེངས་རྟགས། (Nobel Prize in Literature) ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས། (Nobel Prize for Peace) དཔལ་འབྱོར་རིག་པའི་གཟེངས་རྟགས། (Nobel Prize in Economic Sciences)བཅས་ལས་དཔལ་འབྱོར་རིག་པའི་གཟེངས་རྟགས་དེ་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༩ ལོར་འགོ་བཙུགས་ཤིང་། གཞན་རྣམས་ཚན་རིག་པ་གྲགས་ཅན་སྐུ་ཞབས་ཨལ་ཕི་རེཌ་ནོ་སྦེལ་ (Alfred Nobel) མཆོག་ཕྱི་ལོ་ ༡༨༩༦ ལོར་སྐུ་གཤེགས་རྗེས་ཞལ་ཆེམས་སུ་ཁོང་གི་རྒྱུ་ནོར་ཕལ་ཆེ་བ་གཟེངས་རྟགས་འདི་རིགས་འབུལ་ཆེད་འཇོག་གནང་མཛད་ཅིང་འཛམ་གླིང་འདི་ཡག་པོ་ཞིག་ཡོང་བར། འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ལ་ཕན་ཐོགས་ཆེ་ཤོས་བྱུང་བའི་གསར་གཏོད་གནང་མཁན་ཚོར་འབུལ་རྒྱུའི་དམིགས་ཡུལ་ཞིག་ཆགས་ཡོད།

ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ ལོ་འདིར་ནོ་སྦེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་ཐོབ་མཁན་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༦ ལོར་ཉི་འོང་གཞུང་ནས་འབར་རྫས་ཀྱིས་གནོད་སྐྱོན་ཕོག་མཁན་ཚོར་ལྟ་སྐྱོང་གནང་དགོས་སོགས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་རྡུལ་ཕྲན་མཚོན་ཆའི་དམག་འཁྲུག་སྔོན་འགོག་དང་། རྡུལ་ཕྲན་མཚོན་ཆ་རྩ་མེད་དགོས་པའི་ལྷན་ཚོགས་དང་གྲོས་མཐུན་ཡོང་ཆེད་བཙུགས་གནང་བ་ཉི་འོང་དུ་རྟེན་གཞི་བྱས་པ་ཎི་ཧོན་ཧི་ཌན་ཀྱོ་ (Nihon Hidankyo) ཚོགས་པ་ལ་ཐོབ་ཡོད་པར་ཚོགས་པའི་འགན་བཞེས་མཁན་རྣམས་ལ་བསྔགས་བརྗོད་དང་འཚམས་འདྲི་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

ཆེས་སྙན་གྲགས་ཆེ་བའི་ནོ་སྦེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཕན་ཚུན་དབར་མཛའ་མཐུན་གོང་འཕེལ་དང༌། གོ་མཚོན་ཉུང་འཕྲི་དང་མཚམས་འཇོག དམག་འཁྲུག་སྔོན་འགོག ཞི་བདེ་སྲུང་སྐྱོབ་དང་དར་སྤེལ། དྲང་བདེན་དང་འདྲ་མཉམ་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་སྐྲུན་མཁན། མདོར་ན་འཛམ་གླིང་ནང་ཞི་བདེ་དང་བརྩེ་སེམས་གོང་འཕེལ་གཏོང་བར་བྱས་རྗེས་རླབས་ཆེན་འཇོག་པའི་ཚོགས་པ་དང་མི་སྣ་རྣམ་པར་གཟེངས་རྟགས་འདི་འབུལ་བཞིན་པ་ལྟར། སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་འཇིག་རྟེན་སྐྱེ་འགྲོ་ཡོངས་ཀྱི་བདེ་དོན་ལ་སྨན་པའི་ཞི་བདེ་དང་བྱམས་བརྩེ་གོང་འཕེལ་དགོས་པའི་བླ་ན་མེད་པའི་དགོངས་གཞི་སྤྱི་དང༌། ཁྱད་པར་བོད་མིའི་རང་དབང་བསྐྱར་གསོའི་འཐབ་རྩོད་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལམ་ཁོ་ནར་སྣེ་འཁྲིད་མཛད་པའི་མཛད་རྗེས་བཅས་ལ་ངོས་འཛིན་གྱིས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༩ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་ནོ་སྦེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་འབུལ་བཞེས་མཛད་ཅིང༌། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འཛམ་གླིང་ས་ཕྱོགས་གང་སར་བོད་ཀྱི་བདེན་པའི་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་དྲིལ་བསྒྲགས་དང་། བོད་མིའི་བདེན་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་སྔར་ལས་ལྷག་པ་གོང་མཐོར་ཕྱིན་ཡོད། དེ་རིང་གི་གོ་སྐབས་བཟང་པོ་འདི་བརྒྱུད་ནས་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་རླབས་ཆེན་མཛད་རྗེས་བསྐྱངས་དང་སྐྱོང་བཞིན་པ་རྣམས་ལ་སྙིང་ཐག་པ་ནས་བཀའ་དྲིན་བླ་མེད་དུ་ཆེ་ཞེས་ཞུ་བ་དང་སྦྲགས། བོད་མི་སྤྱི་བོ་གནམ་བསྟན་ཡོངས་ཀྱིས་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་ལམ་སྟོན་མཛད་པའི་བོད་ཀྱི་བདེན་པའི་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་ངོ་བོ་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལམ་འབའ་ཞིག་རྒྱུན་སྐྱོང་དང་། བོད་ཀྱི་རྩ་དོན་སྒྲུབ་ཐབས་སུ་ཕྱར་གྲུ་མཉམ་འདེགས་དང་། ནུས་པ་ཆིག་བསྒྲིལ་བྱ་དགོས་པ་དྲན་སྐུལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་བསྟན་འགྲོ་སྤྱི་དང་། ལྷག་པར་དུ་བོད་མི་རྣམས་ལ་ཕུགས་རྒྱང་རིང་པོར་དགེ་ཕན་ཆེ་བའི་ལམ་སྟོན་དང་དགོངས་གཞི་ལྟར། རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་དུ་བཙན་བྱོལ་ལ་ཕེབས་པ་ནས་བཟུང་སྐུ་ངལ་དུ་མར་ཁྱད་བསད་ཀྱིས་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་དང་། སློབ་གྲྭ། ཆོས་སྒར། གཞིས་སྒར་ཁག་གསར་འཛུགས་དང་སྦྲགས། བོད་མིའི་བདེན་དོན་འཐབ་རྩོད་འཚེ་བ་མེད་པ་དང་། དྲང་བདེན་དང་འདྲ་མཉམ་གྱི་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་སྐྲུན་ཞིང་། བོད་མི་རྣམས་མང་གཙོའི་ལམ་ལུགས་ཐོག་སྣེ་ཁྲིད་མཛད་ནས་བཙན་བྱོལ་བ་གཞན་དང་མི་འདྲ་བ་ཞིག་ཚགས་ཚུད་དང་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་མུས་ཡིན་པ་མིག་མཐོང་ལག་ཟིན་གྱི་ཐུགས་རྗེའི་མཛད་འཕྲིན་རྣམས་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱིས་ངོས་འཛིན་ཐོབ་པའི་ཐོག་ནས། གང་ཉིད་ཀྱིས་ཐུགས་བསྐྱེད་དམ་བཅའ་བཞི་དང་། ཆོས་ལུགས་ལ་མ་བརྟེན་པའི་བཟང་སྤྱོད་དེང་གི་ཤེས་ཡོན་ལམ་ལུགས་དང་མཉམ་སྦྲེལ་གྱིས་བྱམས་བརྩེ་ལྡན་པའི་འཛམ་གླིང་ཞིག་སྐྲུན་ཐབས་ཀྱི་མཛད་འཁུར་བཞེས་བཞིན་པ་ལྟར། འཛམ་གླིང་འདིའི་ནང་གི་དཀའ་རྙོག་རྣམས་འཚེ་བ་མེད་པ་དང་། ཕན་ཚུན་གྲོས་མོལ་གྱི་ལམ་ནས་སེལ་ཐབས་བྱས་ཏེ་འཛམ་གླིང་འདི་བཞིན་གོ་མཚོན་མེད་པ་ཞི་བདེའི་ཕྱོགས་སུ་མདུན་བསྐྱོད་བྱ་དགོས་པ་ནི་གང་ཉིད་ཀྱི་དགོངས་གཞི་ཧ་ཅང་གི་གལ་ཆེན་ཞིག་ཆགས་ཡོད་ན། རང་གཞན་ཀུན་ལ་ཕན་པའི་རླབས་ཆེན་གྱི་དགོངས་གཞི་འདི་རིགས་འཛམ་གླིང་གི་དབུ་ཁྲིད་རྣམས་ཀྱིས་ཐུགས་སྣང་དང་དངོས་སུ་ལག་བསྟར་ཡོང་ཐབས་བྱ་དགོས་པ་ནི་དེང་གི་འཛམ་གླིང་ནང་དགོས་མཁོ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད།

དེ་རིང་ནི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་ཉིན་མོ་ཡང་ཡིན་ཞིང། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༨ ལོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱིས་ཡོངས་ཁྱབ་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གསལ་བསྒྲགས་གནང་ནས་མི་ལོ་ ༧༦ འགྲོ་བཞིན་ཡོད་ཀྱང་། ཆེས་བློ་ཕམ་པ་ཞིག་ལ་རྒྱ་ནག་དམར་གཞུང་གིས་བོད་ས་བཙན་བཟུང་བྱས་པ་ནས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོར་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དང་། བོད་མི་མང་པོ་ཞིག་སྔ་རྗེས་སུ་རྒྱ་གར་དུ་བཙན་བྱོལ་ལ་མ་ཕེབས་དཀའ་མེད་བྱུང་བ་དང་། དུས་དེ་ནས་ད་བར་བོད་ནང་གི་བོད་མི་ཚོའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་གནས་སྟངས་ལོ་རེ་བཞིན་ཇེ་ཞན་ཇེ་སྡུག་ཏུ་འགྲོ་བཞིན་པ་ལས་བཟང་ཕྱོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་གང་ཡང་མཐོང་རྒྱུ་མེད་པ་མ་ཟད། རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་མི་རིགས་དང་། སྐད་ཡིག ནང་ཆོས། རིག་གཞུང་། ཁོར་ཡུག་དང་བཅས་པ་རྩ་བརླག་ཏུ་གཏོང་རྒྱུའི་ཆེད་བོད་ནང་ཆེས་གདུག་རྩུབ་ཅན་གྱི་སྲིད་བྱུས་རབས་དང་རིམ་པ་མུ་མཐུད་ལག་བསྟར་བྱས་པར་བརྟེན། བོད་མི་རྣམས་ནས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོར་གསུམ་བཅུའི་བོད་མིའི་རང་དབང་སྒེར་ལངས་ཆེན་མོས་མཚོན། ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུ་དང་དགུ་བཅུའི་ནང་སྔ་རྗེས་སུ་བྱུང་བའི་ཞི་རྒོལ་རིམ་པ་ཁག་དང་། དེ་བཞིན་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ལོར་ བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་མ་གྲོས་བསམ་པ་གཅིག་མཐུན་གྱིས་ས་བྱི་ཞི་རྒོལ་ཆེན་མོའི་ལས་འགུལ་སྤེལ་དགོས་བྱུང་བ་མ་ཟད། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༩ ནས་ད་བར་ཤེས་རྟོགས་ར་འཕྲོད་གསལ་པོ་བྱུང་བ་བོད་མི་གྲངས་ ༡༥༧ གྱིས་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་ཀྱིས་རྒྱ་གཞུང་ལ་ཞི་རྒོལ་གནང་སྟེ། ༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་བོད་ལ་གདན་ཞུ་དགོས་པ་དང་། བོད་ལ་རང་དབང་རང་བཙན་དགོས་པ་སོགས་ཀྱི་དགོས་འདུན་རིམ་པ་བཏོན་གནང་ཡང་རྒྱ་གཞུང་གིས་ད་བར་དངོས་ཡོད་གནས་སྟངས་དང་མཐུན་པའི་ཡ་ལན་གང་ཡང་བྱས་མེད་པ་མ་ཟད་འགྲོ་བ་མི་ཡི་ཐོབ་ཐང་བརྩི་སྲུང་ཡེ་ནས་མེད་པར་ཞི་རྒོལ་གནང་མཁན་དང་བོད་མི་རྣམས་ལ་སྙོན་འཛུགས་འདྲ་མིན་གྱིས་བཀག་ཉར་དང་། འདྲི་རྩད། རྡུང་རྡེག བཙོན་འཇུག འགྲོ་འོང་དམ་བསྒྲགས་སོགས་གནས་སྟངས་ཡ་ང་བ་བྱུང་དང་འབྱུང་བཞིན་ཡོད།

ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ ཟླ་ ༡ པོའི་ནང་སུད་སིའི་གྲོང་ཁྱེར་ཇི་ནི་ཝར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལྷན་ཁང་གི་དུས་བཀག་བསྐྱར་ཞིབ་ཆེད་ཚོགས་ཆུང་གི་སྙན་ཐོའི་ནང་བོད་ལ་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་མེད་པ་སོགས་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་སྐོར་ཐེངས་ ༡༨ ཙམ་ཐེར་འདོན་གནང་ཡོད་པའི་ཐོག་བགྲོ་གླེང་སྦྱངས་བཤད་གནང་ཡོད་པ་དང་། དེ་སྔ་ ༢༠༠༩ ལོ་དང་། ༢༠༡༣།༢༠༡༨ ལོ་བཅས་ལ་གཞིགས་ན་ཐེངས་འདིར་གནད་དོན་མང་པོའི་ཐོག་བོད་ནང་གི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གནས་སྟངས་སྔར་ལས་ཇེ་ཞན་ཇེ་སྡུག་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་སྟེང་དོ་སྣང་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་བཞིན་པ་མངོན་གསལ་དོད་པོ་ཆགས་ཡོད། རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཆེས་མཐོའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལྷན་ཚོགས་ནང་། རྒྱ་ནག་གི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་གནས་སྟངས་ཐོག་དུས་བཀག་བསྐྱར་ཞིབ་རིམ་པ་བྱས་པའི་ཁྲོད་བོད་ནང་གི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་རྡོག་རོལ་གཏོང་བཞིན་པའི་གནད་དོན་ཐད་རྒྱ་ནག་ལ་འདྲི་རྩད་ནན་པོ་གནང་ཡོད།

དེ་བཞིན་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ ཟླ་ ༩ པའི་ནང་སུད་སིའི་གྲོང་ཁྱེར་ཇི་ནི་ཝར་འཚོགས་བཞིན་པའི་འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལྷན་ཚོགས་ཐེངས་ ༥༧ པའི་ཐོག་ཡུ་རོབ་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ནས་བོད་ནང་གི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གནས་སྟངས་ཇེ་ཞན་ཇེ་སྡུག་ཏུ་འགྲོ་བཞིན་པར་ཐུགས་འཚབ་དང་འབྲེལ། རྒྱ་གཞུང་གིས་རྒྱལ་མཚམས་ལས་བརྒལ་ཏེ་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་སྲུང་སྐྱོབ་པ་དང་། ཁྲིམས་རྩོད་པ། གསར་འགོད་པ། རྩོམ་པ་པོ། ཤེས་ཡོན་ཅན་རྣམས་ལ་བཙན་གནོན་དང་། བསུན་གཙེར། འཇིགས་སྐུལ། ལྟ་སྲུང་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་སོགས་གསལ་འདོན་གནང་ཡོད། དེ་བཞིན་ཨི་ཊ་ལི་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་ཕྱི་ཟླ་ ༡༡ པའི་ནང་འཛམ་གླིང་སྟོབས་ཆེན་རྒྱལ་ཁབ་བདུན་གྱི་ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་མཉམ་འབྲེལ་བསྒྲགས་གཏམ་ཞིག་སྤེལ་བའི་ནང་བོད་སོགས་ལ་འགྲོ་བ་མི་ཡི་ཐོབ་ཐང་མེད་པའི་ཐད་སེམས་འཚབ་དང་གླེང་སློང་གནང་ཡོད།

དེ་ལྟར་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱིས་བོད་ནང་གི་དངོས་ཡོད་གནས་སྟངས་ཐེར་འདོན་གནང་བར་སྙིང་ནས་ཡི་རངས་ཞུ་རྒྱུ་དང་། རྒྱ་གཞུང་ནས་དེ་དག་ཡོ་བསྲང་གིས་བོད་མི་རྣམས་ལ་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་རང་དབང་སྤྲོད་དགོས་པ་ནན་སྐུལ་བྱ་རྒྱུ་ཡིན།

འཛམ་གླིང་ཁྱོན་དུ་བོད་དོན་ཤེས་རྟོགས་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་ཐོབ་ཆེད་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་ཆུང་ཁག་ཆ་བགོས་ཀྱིས་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་གྱི་ལས་རིམ་འགྲོ་བཞིན་པ་ལྟར། ཡུ་རོབ་ཁུལ་དུ་སྦེལ་འཇམ་དང་། སུད་སི། ཧྥ་རན་སི། འཇར་མན། ཅེག་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ། ལུག་སཾ་བྷོག བྷལ་ཊིག་རྒྱལ་ཁབ་ལི་ཐུ་ཝི་ནི་ཡ་དང་། ལ་ཊི་ཝི་ཡ། ཨི་སི་ཊོ་ནི་ཡ་བཅས་རྒྱལ་ཁབ་སོ་སོའི་ནང་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་སླད་ཆེད་ཕེབས་ཀྱིས། གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་ཚོགས་གཞོན་དང་། གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཕྱི་སྲིད་ལས་དོན་ཚོགས་ཆུང་། གྲོས་ཚོགས་གོང་འོག་གི་འཐུས་མི། ཡུ་རོབ་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི། ཕྱི་སྲིད་ལས་ཁུངས་ཀྱི་འབྲེལ་ཡོད། གཞུང་ཚབ་ཁག བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་བ། གཞན་གནད་ཡོད་མི་སྣ། གཞུང་འབྲེལ་མིན་པའི་ཚོགས་པ་ཁག་གི་སྐུ་ཚབ་སོགས་མཇལ་འཕྲད་ཀྱིས་བོད་ནང་གི་ཆབ་སྲིད་གནས་སྟངས་དང་། ཆབ་སྲིད་བཙོན་པ་དང་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ད་ལྟའི་བོད་ནང་གི་ཛ་དྲག་གི་གནས་སྟངས་ཐད་ཞུ་སྐུལ་གནང་ཡོད་པ་མ་ཟད། བོད་དོན་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་ནུས་པ་མཉམ་སྤུངས་གནང་ཕྱོགས་སོགས་ཀྱི་ཐད་གོ་བསྡུར་བྱུང་ཡོད། དེ་བཞིན་འདི་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༡༡ པའི་ནང་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོས་སྣེ་ཁྲིད་པའི་ཚོགས་ཆུང་ཞིག་ཨིན་ཡུལ་དང་། སི་ཀོ་ཊ་ལན་ཌིའི་ནང་བོད་དོན་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འབྲེལ་ལམ་ཚགས་ཚུད་དང་། གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ལས་དོན་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱོགས་བསྐྱོད་སྐབས་ཨིན་ཡུལ་གྲོས་ཚོགས་གོང་འོག་གི་ཚོགས་གཙོ་རྣམ་གཉིས་གཙོས་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཕྱི་སྲིད་ལས་དོན་ཚོགས་ཆུང་སོགས་གནད་ཡོད་མི་སྣ་མང་པོ་མཇལ་འཕྲད་ཀྱིས་བོད་དོན་སྐོར་གོ་རྟོགས་དང་ལས་དོན་ཁག་གང་ལེགས་བྱུང་ཡོད་པས་གོང་གསལ་རྒྱལ་ཁབ་སོ་སོའི་གནད་ཡོད་མི་སྣ་མཇལ་འཕྲད་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། ལས་དོན་རྣམས་ལ་མཐུན་འགྱུར་གནང་མཁན་ཡོངས་ལ་གོ་སྐབས་འདི་བརྒྱུད་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།  

གཞན་ཡང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་བོད་དོན་དང་། བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་། རིག་གཞུང་། སྐད་ཡིག་བཅས་ཀྱི་ཐོག་རྒྱབ་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེ་གནང་མཁན་གནས་ཡུལ་རྒྱ་གར་གཞུང་མང་གཉིས་དང་། ཨ་རི། ཡུ་རོབ་གཙོས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་གཞུང་དང་། གྲོས་ཚོགས། མི་མང་། དེ་བཞིན་གཞུང་འབྲེལ་མིན་པའི་ཚོགས་སྡེ་ཁག་བཅས་ཚང་མར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

མཐའ་དོན། སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་༸རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་མཆོག་གི་སྐུ་ཚེ་ཞབས་པད་བསྐལ་བརྒྱར་བརྟན་ཅིང་། རླབས་ཆེན་ཐུགས་ཀྱི་དགོངས་བཞེད་རྣམས་ལྷུན་གྱིས་འགྲུབ་པ་དང་། འཛམ་གླིང་ཞི་བདེ་གོང་འཕེལ་ཡོང་བ། བོད་དོན་བདེན་མཐའ་མྱུར་དུ་གསལ་ཏེ་གཞིས་བྱེས་མཉམ་འཛོམས་ཡོང་བའི་སྨོན་འདུན་ཞུ་རྒྱུ་བཅས།  བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ནས་རབ་གནས་ཤིང་འབྲུག་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༡༠ ལ།།

]]> https://bod.asia/2024/09/%e0%bd%98%e0%bd%84%e0%bc%8b%e0%bd%82%e0%bd%99%e0%bd%bc%e0%bc%8b%e0%bd%91%e0%bd%b4%e0%bd%a6%e0%bc%8b%e0%bd%86%e0%bd%ba%e0%bd%93%e0%bc%8b%e0%bd%90%e0%bd%ba%e0%bd%84%e0%bd%a6%e0%bc%8b-%e0%bc%a6%e0%bc%a4/ Mon, 02 Sep 2024 06:13:33 +0000 https://bod.asia/?p=236083 ༄༅། །བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་མང་གཙོའི་ལམ་སྲོལ་དབུ་བརྙེས་ཏེ་མི་ལོ་ ༦༤ ཧྲིལ་པོ་འཁོར་བའི་དུས་ཆེན་སྲུང་བརྩིའི་དགའ་སྟོན་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཉིན་མོ་འདིར། བཀའ་ཤག་གིས་མཛད་སྒོ་འདིའི་སྟེང་གདན་འཛོམས་པའི་ཨེ་སི་ཊོ་ནི་ཡའི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མིའི་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་ཆུང་གིས་མཚོན་པའི་སྐུ་མགྲོན་རྣམ་པ་དང་། མཛད་གཙོ་དང་ལས་བྱེད་ལས་ཟུར་རྣམ་པ། སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས། དེ་བཞིན་ཡུལ་ཕྱོགས་སོ་སོར་བཞུགས་པའི་གཞིས་བྱེས་སྤུན་ཟླ་ཡོངས་དང་། བོད་དང་བོད་མིའི་བདེན་དོན་འཐབ་རྩོད་ལ་སྙིང་ནས་ཤ་ཚ་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་མཁན་ཡོངས་ལ་དུས་སྟོན་གྱི་འཚམས་འདྲི་ཞུ་བཞིན་ཡོད།

སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དང་། ༸ཁོང་གི་ཕེབས་རྗེས་སྙེག་མཁན་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་རྣམས་རང་ཡུལ་གཞན་ལག་ཏུ་ཤོར་བའི་སྐྱོ་ངལ་དང་། ཁོར་ཡུག་གསར་པར་སྣེ་འཛིང་བའི་དཀའ་རྙོག་ལ་གཉའ་མ་ཞུམ་པར། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༢༠ ཉིན་རྒྱ་གར་མ་སུ་རིར་༸ཞབས་སོར་འཁོད་ནས་བདུན་ཕྲག་གཅིག་མ་སོང་གོང་།  བོད་དོན་བདེན་མཐའ་གསལ་ཐབས་དང་། བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་བདེ་དོན་ལ་དམིགས་པའི་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གསར་འཛུགས་བསྐྱངས་པ་མ་ཟད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༠ ལོར་དེང་རབས་མང་གཙོའི་ལམ་སྲོལ་དང་མཐུན་པའི་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་གསར་འཛུགས་གནང་བ་ནས་རིམ་པ་བཞིན་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཁམས་མོས་དང་བསྟུན་གོམ་སྟབས་ཆེན་པོ་བཞིའི་སྒོ་ནས་ད་བར་སྒྲིག་འཛུགས་འདི་ཉིད་འཛམ་གླིང་འདིའི་བཙན་བྱོལ་སྤྱི་ཚོགས་གཞན་དུ་མཐོང་དཀོན་ཞིང་། ཀུན་གྱི་མིག་དཔེར་འོས་པའི་ཚགས་ཚུད་ཡར་རྒྱས་བྱུང་ཡོད་པ་དང་། བཙན་བྱོལ་བོད་མི་རྣམས་ནས་མང་གཙོའི་ལམ་ལུགས་ཅི་དགར་ལོངས་སུ་སྤྱོད་བཞིན་པའི་ཁ་ཡོད་ལག་ཡོད་ཀྱི་གྲུབ་འབྲས་འདི་དག་ནི། སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་སྟེང་ནས་གཤམ་དུ་སྐུལ་འདེད་སྣེ་ཁྲིད་མཛད་པའི་བྱིན་མཐུ་ཁོ་ན་ལས་བྱུང་བར་ང་ཚོས་དུས་རྟག་ཏུ་བཀའ་དྲིན་རྗེས་དྲན་ཞུ་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན། 

ལོ་རྗེས་མར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཕྱི་ལུགས་ལྟར་དགུང་གྲངས་ ༩༠ ཕེབས་པའི་གོ་སྟོན་གྱི་སྟ་གོན་དུ། ༸ཁོང་གི་མཛད་ཁུར་བཞི་ལས་དང་པོ་འགྲོ་བ་མིའི་བཟང་སྤྱོད་གོང་སྤེལ་སྐོར་འདི་ལོའི་༸སྐུའི་འཁྲུངས་སྐར་གྱི་བཀའ་ཤག་གི་གཏམ་བཤད་དུ་ཞུས་ཟིན་པ་ལྟར། ད་ལམ་དུས་ཆེན་མཛད་སྒོ་འདིར་མཛད་ཁུར་གཉིས་པ་སྟེ། ཆོས་ལུགས་མཐུན་སྒྲིལ་གྱི་སྐོར་ལ་མཛད་པ་སྐྱོང་རིམ་རགས་བསྡུས་སུ་དྲན་གསོ་ཞུ་བ་ལ། 

༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་ཞལ་སྔ་ནས།ཆོས་ལུགས་མི་འདྲ་བ་ཡིན་ཡང་སེམས་འདུལ་བ་ལ་བྱམས་པ་དང་བརྩེ་བ། བཟོད་པ། ཆོག་ཤེས། ཁྲིམས་སྲུང་བ་སོགས་ཚང་མ་གཅིག་གྱུར་ཡིན་སྟབས། ཆོས་ལུགས་ཁག་མཐུན་སྒྲིལ་བྱེད་པའི་གཞི་རྩ་ཡོད།ཅེས་དང་། 

འཛམ་གླིང་གི་ལྟ་གྲུབ་ཡོད་པའི་ཆོས་བརྒྱུད་ཚང་མས་བྱམས་བརྩེ་ཉམས་ལེན་བྱེད་དགོས་པ་གཅིག་མཚུངས་གསུང་གི་ཡོད་པ་དང། ཆོས་ལུགས་གཙོ་ཆེ་བ་ཚང་མའི་བསླབ་བྱ་གཙོ་བོ་འཚེ་བ་མེད་པ་ཞེས་པ་འདི་གཅིག་གྱུར་དུ་གསུང་གི་ཡོད། འཚེ་བ་མེད་པ་ནི་བྱམས་བརྩེ་ཡིན། བྱམས་བརྩེ་ཉམས་ལེན་གྱི་འགལ་རྐྱེན་ཁོང་ཁྲོ་ཡིན། དེའི་གཉེན་པོ་བཟོད་པའི་ཉམས་ལེན་དང་། སུ་ཞིག་གིས་གནོད་པ་བྱས་ཀྱང་དེ་ལ་འཁོན་འཛིན་མི་བྱེད་པ་དེ་དག་གཅིག་གྱུར་ཡིན། མིའི་ཁམས་དང་མོས་པ་མི་འདྲ་བ་ལ་ལྟ་གྲུབ་ཀྱང་མི་འདྲ་བ་དགོས་པ་ཡིན།ཞེས་དང་།

འཛམ་བུ་གླིང་གི་རིས་སུ་མ་ཆད་པའི་ཆོས་ལུགས་ཁག་ཚང་མ་ཐུགས་མཐུན་ཁྲིམས་གཙང་གི་ཐོག་ནས་ཕན་ཚུན་གྱི་གནས་ཚུལ་ཤེས་རྟོགས་བྱས་པ་ཡིན་ན་མཐུན་སྒྲིལ་ཡོང་ཐུབ་པ་ཡིན།ཞེས་གསུངས་ཤིང་། ཆོས་ལུགས་པ་དང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རྗེས་འབྲང་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོའི་ལྟ་གྲུབ་དང་ཆོ་ག་ཕྱག་ལེན་གང་ཡིན་བསྲེ་ལྷད་མེད་པར་ཉམས་ལེན་ཞུ་བ་དང་དུས་མཚུངས་སུ། འགྲོ་བ་མི་རྣམས་གཅིག་གྱུར་གྱི་འདུ་ཤེས་བཟུང་སྟེ་ཆོས་ལུགས་གཞན་དང་ཆོས་དད་མེད་མཁན་ཀུན་ལ་གུས་བརྩི་བྱ་རྒྱུ་གལ་ཆེན་དུ་ནན་གསུངས་མཛད་བཞིན་ཡོད། 

དེ་ཡང་། སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༦ ལོར་སྟོན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་ངོ་ ༢༥༠༠ འཁོར་བའི་དུས་དྲན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས། རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་དུ་འཛམ་གླིང་གི་ཆོས་ལུགས་ཆེན་པོ་ཁག་ལ་འབྲེལ་བ་ཐོག་མར་བྱུང་ཡོད་ཅིང་། རྒྱ་གར་ནི་ཧིན་དྷུ་དང་། སིཀ །རྒྱལ་བ་པ་དང་ནང་པ་བཅས་ཆོས་ལུགས་ཁག་གི་འབྱུང་ཁུངས་ཡིན་པར་མ་ཟད། འཇིའུ་ཆོས་ལུགས་དང་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱང་རྒྱ་གར་དུ་དར་ཁྱབ་བྱུང་ཡོད་ཅིང་། འཛམ་གླིང་གི་ཁ་ཆེའི་མི་འབོར་མང་ཤོས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་གསུམ་པ་དེ་ཡིན་ལ། གནའ་བོའི་ཏ་ཟིག་གི་ཛོ་རོ་སི་ཊྲན་ཆོས་ལུགས་ལའང་རྒྱ་གར་དུ་ཁྱིམ་གཞིས་གཉིས་པ་ཞིག་རྙེད་ཡོད། ༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཟླ་གྲངས་གསུམ་ལྷག་བཞུགས་ཡུན་རིང། རང་དབང་མང་གཙོའི་འཕགས་པའི་ཡུལ་འདིར་ཆོས་རྒྱལ་མྱ་ངན་མེད་ནས་ད་ལྟའི་བར་ཆོས་ལུགས་རིས་མེད་འཆམ་མཐུན་མཉམ་གནས་ཀྱི་ལག་ལེན་གྲ་མ་ཉམས་པར་ཡོད་པ་མངོན་རྗེན་དུ་གཟིགས་ཏེ། ཐ་དད་པའི་ཆོས་ལུགས་ཐུན་མོང་ནས་སྙིང་རྗེ་དང་བྱམས་བརྩེ། འཚེ་བ་མེད་པ་སོགས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐུན་མོང་གི་རིན་ཐང་ལྷུར་ལེན་བཞིན་པ་རྣམས་མཐུན་སྒྲིལ་བྱེད་དགོས་པ་དང་། བྱེད་ཐུབ་པའི་ངེས་ཤེས་འཁྲུངས་ཡོད།  

ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཆ་ནས། ༸རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་ན་རིམ་ཕལ་མོ་ཆེས་རིས་སུ་མ་ཆད་པའི་ཆོས་བརྒྱུད་ཁག་གི་དབང་ལུང་མན་ངག་རྣམས་གསན་བཞེས་གནང་བ་ཇི་བཞིན། ༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་ཀྱང་རིས་མེད་བླ་མ་བཅུ་ཕྲག་གཉིས་ལྷག་ཙམ་བསྟེན་གནང་གིས། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ལུགས་སྤྱི་དང་དབང་ལུང་ཁྲིད་གསུམ་སོགས་སྙན་བརྒྱུད་མན་ངག་གི་མཛོད་དུ་གྱུར་སྐོར། ༸གོང་ས་མཆོག་གི་གསན་ཡིག་རྒྱས་བསྡུས་གཉིས་དང་གསུང་འབུམ་རིན་པོ་ཆེར་གསལ་བ་ལྟར་དང་། 

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༣ ལོར་བཞུགས་སྒར་དྷ་རམ་ས་ལར་རིས་མེད་ཆོས་བརྒྱུད་ཁག་གི་ཆོས་ཚོགས་སྡུད་སྐོང་གནང་མགོ་ཚུགས་ཏེ། ད་ལྟའི་བར་བོད་ཀྱི་ཆོས་ཚོགས་ཐེངས་ ༡༤ བསྐོངས་འཚོགས་གནང་བར། ཚོགས་ཐེངས་བཅུ་གཉིས་ཙམ་གྱི་ཚོགས་མགོན་དུ་དངོས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས། སྐབས་དུས་སོ་སོར་ཆོས་ལུགས་རིས་མེད་ཀྱི་གལ་གནད་སྐོར་བླང་དོར་བཀའ་སློབ་རིམ་ཅན་དུ་སྩལ་ཏེ། བཙན་བྱོལ་དུ་བོད་ཀྱི་ཆོས་བརྒྱུད་ཆེན་པོ་རྣམས་མཐུན་སྒྲིལ་གྱི་ལེའུ་གསར་པ་ཞིག་བཏོད་ཡོད། 

༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་ཤྲི་ལང་ཀའི་བླ་ཆེན་བྷན་ཏེ་གུ་ན་ར་ཏ་ན་མཆོག་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༦ ལོར་རྒྱ་གར་དུ་མཇལ་འཕྲད་བྱུང་བ་དང་། ༡༩༦༧ ལོར་ཐའེ་ལན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་སྐབས། པ་ལི་ཆོས་བརྒྱུད་འཛིན་མཁན་བླ་ཆེན་སོམ་ཌེ་པྲ་སང་ག་ར་ཇ་དང་། ཐའེ་ལན་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཁག་མཇལ་འཕྲད་གནང་བ་ནས་བཟུང། ཝི་ཏི་ནམ་གྱི་བླ་ཆེན་ཐིཀ་ནཊ་ཧན་དང་། ཀམ་བྷོ་ཌེ་ཡའི་བླ་ཆེན་པྲ་མཧ་གྷོ་ས་ནན་ཌ་མཆོག་གིས་མཚོན་པའི་པ་ལི་ཆོས་བརྒྱུད་འཛིན་མཁན་ལྷན་མཇལ་མོལ་རིམ་པར་མཛད་འབྲས་སུ། ཆོས་བརྒྱུད་ཕན་ཚུན་དབར་ལོ་ངོ་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མའི་རིང་རྒྱང་བཀྱེད་འབྲེལ་མེད་དབང་གིས་གོ་ལོག་དང་ལོག་རྟོགས་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་པ་རྣམས་སེལ་ཏེ་དམ་ཚིག་འོ་ཆུ་གཅིག་འདྲེས་སུ་གྱུར་ཅིང་།  

༸གོང་ས་མཆོག་གི་ལམ་སྟོན་འོག །ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༢ ནས་བཟུང་པ་ལི་དང་སཾ་སྐྲིཏའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་དགེ་འདུན་པ་བརྗེ་རེས་ལས་གཞི་སྤེལ་མགོ་ཚུགས་ཏེ།  ཕན་ཚུན་འདུལ་ཁྲིམས་དང་ཕྱག་སྲོལ་རྒྱུས་ལོན་ཆེད་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་གདན་ས་གྲྭ་ཚང་དང་། ཤྲི་ལང་ཀ །ཐའེ་ལན། ཝི་ཏི་ནམ་སོགས་ཀྱི་དགེ་འདུན་པ་ཕར་ཚུར་གཏོང་རེས་ཀྱི་ལས་གཞི་འགོ་འཛུགས་ཀྱིས་ཕྱག་བསྟར་གནང་བཞིན་ཡོད་ལ། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༣ ལོར། རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་ཉིན་བཞིའི་རིང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་པའི་དགེ་འདུན་པའི་གླེང་སྟེགས་ཐེངས་དང་པོ་སྐོང་ཚོགས་གནང་བར། པ་ལི་ཆོས་བརྒྱུད་འཛིན་མཁན་རྒྱ་གར་དང་། ཐའེ་ལན། འབར་མ། ཀམ་བྷོ་ཌི་ཡ། ལའོ་སི། ཤྲི་ལང་ཀ །བྷང་ལ་ཌེ་ཤི། ཨིན་རྡུ་ནི་ཤི་ཡ་སོགས་དང་། སཾ་སྐྲི་ཊའི་ཆོས་བརྒྱུད་འཛིན་མཁན་བོད་དང་། འབྲུག །བལ་ཡུལ། ཝི་ཏི་ནམ། རྒྱ་ནག །ཐའེ་ཝན། ཉི་འོང་། ཀོ་རི་ཡ། ར་ཤི་ཡ། སོག་པོ་སོགས་ནས་དགེ་འདུན་པ་ཉིས་སྟོང་ལྷག་ཚོགས་ཞུགས་ཀྱིས་འདུལ་ཁྲིམས་དང་། དུས་རབས་ཉེར་གཅིག་པའི་ནང་པའི་ལས་འགན་སྐོར་བགྲོ་གླེང་གནང་བའི་དབུ་འབྱེད་མཛད་སྒོར་༸གོང་ས་མཆོག་ཆེད་ཕེབས་ཀྱིས་བླང་དོར་བཀའ་སློབ་སྩལ་ཡོད།

སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་བརྒྱ་ཕྲག་སྔོན་མའི་ལོ་རབས་བདུན་ཅུ་པའི་འགོ་སྟོད་དུ་ཡུ་རོབ་དང་། སྨད་མཇུག་ཏུ་བྱང་ཨ་རིར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་པ་ནས་ད་བར་རྒྱལ་ཁབ་ ༦༠ ལྷག་ཙམ་ཞིག་གི་ནང་ཐེངས་ ༣༠༠ མ་ཟིན་ཙམ་ཞིག་ཕྱོགས་ཕེབས་གནང་ཁོངས། ཡེ་ཤུའི་གདན་ས་ཝེ་ཊི་ཀན་དང་། ཝ་ཤིན་ཊོན་གྱི་རྒྱལ་ཡོངས་ཆོས་ཁང་ཆེན་མོ་དང་། ལོན་ཌོན་གྱི་ཝེ་སི་མིན་སི་ཊེར་ཆོས་ཁང་། ནིའུ་ཡོཀ་ནང་རྟེན་གཞི་བྱས་པའི་སེནྚ་ཇཱོན་ཆོས་ཁང་སོགས་དང་། ཡེ་ཤུ་དང་འཇིའུ། ཁ་ཆེ་བཅས་ཐུན་མོང་གི་གནས་ཆེན་ཇེ་རུ་ས་ལེམ་དང་། དེ་མཚུངས་ཧིན་དྷུའི་ཀུམྦྷ་མེ་ལ། ལྡི་ལིའི་ཁ་ཆེ་ལྷ་ཁང་ཇ་མ་མ་སི་ཇིཌ་སོགས་ཆོས་ལུགས་སོ་སོའི་ལྷ་ཁང་དང་གནས་རྩ་ཆེན། གྲོང་དང་གྲོང་བརྡལ་ཁུལ་གྱི་ལྷ་ཁང་མང་པོའི་ནང་༸མགོན་པོ་མཆོག་གི་ཞབས་རྗེས་རི་མོར་བཀོད་ཅིང་། རིས་སུ་མ་ཆད་པའི་ཆོས་ལུགས་ཁག་གི་དབུ་ཁྲིད་གྲགས་ཅན་མང་དག་ཅིག་མཇལ་འཕྲད་གནང་ཡོད། 

དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ལུགས་ཕན་ཚུན་གྲོས་མོལ་དང་མཐུན་སྒྲིལ་གྱི་ཚོགས་འདུ་མང་པོར་ཕེབས་ཞུགས་གནང་བ་དཔེར་ན། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༦ ལོར་ཨི་ཊ་ལིའི་གནས་ཆེན་ཨ་སི་སི་རུ་ཡེ་ཤུའི་བླ་ཆེན་པོབ་ཇའོན་པོལ་གྱིས་གོ་སྒྲིག་གནང་བའི་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེའི་སྨོན་ལམ་དང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ལོ་ནས་བཟུང་འཛམ་གླིང་ཆོས་ལུགས་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་རིམ་པ་དང་།  རྒྱ་གར་ནང་སྐོང་ཚོགས་བྱས་པའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་རང་བཞིན་གྱི་ཆོས་ལུགས་ཚོགས་འདུ་རིམ་པར་ཕེབས་ཞུགས་གནང་བ་མ་ཟད། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༦ ལོར་ཨ་རིའི་སན་ཧྥ་རན་སི་སི་ཀོ་གྲོང་ཁྱེར་དུ་སྐོང་ཚོགས་བྱས་པའི་ཁ་ཆེའི་བགྲོ་གླེང་ཚོགས་འདུ་སྙིང་རྗེ་གསལ་བྱེད་སྙིང་གི་འདུ་འཛོམས་དང། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ལོར་རྒྱ་གར་དུ་སྐོང་ཚོགས་བྱས་པའི་འཇིགས་སྐུལ་རིང་ལུགས། རྒྱལ་ནང་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་འཛམ་གླིང་ལྷན་ཚོགས་དང། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༩ ལོར་འཛམ་གླིང་གི་ཆོས་ལུགས། གྲོས་མོལ་དང་མཐུན་འབྲེལ་ཚོགས་འདུ། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༠ ལོར་ཉི་འོང་གི་ཧི་རོ་ཤི་མར་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེའི་ལྷན་ཚོགས་སོགས་སུ་ཕེབས་ཞུགས་ཀྱིས། ཆོས་ལུགས་ཚང་མ་མཐུན་སྒྲིལ་གྱི་སྒོ་ནས་འགྲོ་བ་མིའི་བཟང་སྤྱོད་གོང་སྤེལ་དང་། འཛམ་གླིང་ཞི་བདེའི་ཐད་ལེགས་སྐྱེས་འབུལ་དགོས་པའི་གཞེན་སྐུལ་རིམ་པར་མཛད་ཡོད་པ་མ་ཟད། 

ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༩ ལོར་ཀོ་པན་ཧེ་གྷེན་གནམ་གཤིས་འགྱུར་ལྡོག་གི་ཚོགས་ཆེན་སྟེང་། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཚོགས་སྡེ་སོ་སོས་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་ལ་དོ་སྣང་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་གནང་ཡོད་ལ། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ལོར་༸གོང་ས་མཆོག་གི་ལམ་སྟོན་འོག །འཛམ་གླིང་གི་ནང་པའི་དབུ་ཁྲིད་རྣམས་ཀྱིས་ཐེངས་དང་པོར་མཉམ་འབྲེལ་གསལ་བསྒྲགས་སྤེལ་ཏེ། གནམ་གཤིས་འགྱུར་ལྡོག་ལ་གདོང་ལེན་བྱེད་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་གནང་ཞིང།  ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༧ ལོར། རྒྱ་གར་དུ་ཆོས་ལུགས་དབུ་ཁྲིད་རྣམས་མཉམ་ཞུགས་བྱས་པའི་ཆོས་ལུགས་ཕན་ཚུན་གྲོས་མོལ་ལ་བརྟེན་ནས་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེ་དང་འཆམ་མཐུན་ཞེས་པའི་ཚོགས་འདུར་ཕེབས་ཞུགས་གནང་བ་དང། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ལོར། ༸གོང་ས་མཆོག་གི་མཚན་ཐོག་ཏུ་ཡོད་པའི་འཇིག་རྟེན་ཀུབ་ཁྱབ་འགན་ཁུར་ཐེབས་རྩ་ཁང་ནས་མཐུན་རྐྱེན་སྦྱར་ཏེ་ཆོས་ལུགས་ཁག་གི་གཞོན་སྐྱེས་གནས་སྐོར་དང་གྲོས་མོལ་གྱི་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་ ༡༥ པ་བྷེང་ལོར་དུ་སྐོང་ཚོགས་གནང་ཡོད་ལ། ༸གོང་ས་མཆོག་གི་ལམ་སྟོན་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་ལྟ་བུའི་ཚོགས་འདུ་མང་དག་ཅིག་སྐོང་ཚོགས་གནང་ཡོད། 

སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་དབྱིན་སྐད་དུ་དཔེ་དེབ་བརྒྱ་ཕྲག་བརྒལ་བརྩམས་པའི་ཁོངས། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༦ ལོར་ལྗགས་རྩོམ་མཛད་པའི་སེམས་བཟང་པོ། ནང་པའི་ལྟ་ཚུལ་གྱི་ཐོག་ནས་ཡེ་ཤུའི་བསྟན་དོན་ལ་དཔྱད་པ། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༨ ལོར་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༩ ལོར་སྟོང་ལོ་གསར་པའི་ཆེད་དུ་བཟང་སྤྱོད། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༥ ལོར་རྡུལ་ཕྲན་གཅིག་སྟེང་གི་འཇིག་རྟེན། ཚན་རིག་དང་ནང་དོན་རིག་པའི་མཉམ་འབྲེལ། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༠ ལོར་ཆོས་ལུགས་རྣམས་དོན་དམ་གྱི་སྤུན་ཉེའི་ཕྱོགས་སུ་སྐྱོད་པ། འཛམ་གླིང་གི་ཆོས་ལུགས་རྣམས་མཉམ་འབྲེལ་ཡོང་ཐབས། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༡ ལོར་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་མཚམས་ལས་འདས་པ། འཛམ་གླིང་ཡོངས་ཀྱི་ཆེད་དུ་བཟང་སྤྱོད་སོགས་རྩོམ་འགྲེམས་དང་། འཛམ་གླིང་གི་སྐད་ཡིག་ཆེ་ཁག་མང་པོའི་ནང་ཕབ་བསྒྱུར་གྱིས་འགྲེམས་སྤེལ་རྒྱ་ཆེར་བྱུང་བ་དང་། 

དེ་བཞིན་མང་ཚོགས་གསུང་བཤད་དང་། བགྲོ་གླེང་། བཅར་འདྲི། ཕྱོགས་ཕེབས་སོགས་ཀྱི་སྐབས་དུས་སོ་སོར་ཆོས་ལུགས་ཕན་ཚུན་གྲོས་མོལ་དང་འཆམ་མཐུན་གྱི་སྒོ་ནས་མིའི་བཟང་སྤྱོད་གོང་སྤེལ་དང་། འཛམ་གླིང་ཞི་བདེ། ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་སོགས་འགྲོ་བ་སྤྱིའི་བདེ་རྩར་རོགས་འདེགས་ཕན་གྲོགས་གནང་གལ་གྱི་བཀའ་སློབ་ལ་ལྟ་ཉན་བྱེད་མཁན་མི་ཚོགས་འདུ་ལོང་ཆེས་ཆེར་བྱུང་བའི་ཁར། འཛམ་གླིང་གི་གསར་འགྱུར་བརྒྱུད་ལམ་སྐད་གྲགས་ཆེ་བ་ཕལ་ཆེ་བས་བརྒྱུད་བསྒྲགས་རྒྱ་ཆེར་བྱུང་སྟེ། ལོ་ངོ་བཅུ་ཕྲག་དུ་མའི་རིང་འཇིག་རྟེན་འདིར་ཐུན་མོང་གི་ངོས་འཛིན་གཅིག་གྱུར་ཐོབ་ཡོད།    

༸གོང་ས་མཆོག་གི་དེང་རབས་ཤེས་ཡོན་ལམ་ལུགས་ནང་བཟང་སྤྱོད་དང་། སེམས་ཁམས་བདེ་ཐང་། འཇིག་རྟེན་ཀུན་ཁྱབ་ཀྱི་འགན་ཁུར་སློབ་ཁྲིད་དགོས་གལ་གྱི་ལམ་སྟོན་རྣམས་ཤེས་ཡོན་སྡེ་ཚན་དུ་ཁྱབ་འཕེལ་འགྲོ་བཞིན་པ་དཔེར་ན། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་སློབ་གསོ་དང་ཚན་རིག །རིག་གཞུང་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཕན་ཚུན་གྲོས་མོལ་ལས་གཞི་དང་། འཛམ་གླིང་ཆོས་ལུགས་གྲོས་ཚོགས་ཀྱིས་ཆོས་ལུགས་ཕན་ཚུན་གྲོས་མོལ་ལས་གཞི། ཞི་བདེ་ཕོ་ཉའི་ལས་འགུལ་དྲ་བས་ཆོས་ལུགས་དབུ་ཁྲིད་ཀྱིས་ཞི་བདེ་འཛུགས་སྐྲུན་ཐོག་བྱེད་ནུས་འདོན་ཐབས་ཀྱི་ལས་འཆར། ཆོས་ལུགས་རྣམས་ཞི་བདེའི་ཆེད་དུ་ཞེས་པའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱིས་ཆོས་ལུགས་ཕན་ཚུན་གྲོས་མོལ་དང་མཉམ་འབྲེལ་གྱི་བྱེད་སྒོ། སེམས་དང་སྲོག་གི་ཞིབ་འཇུག་ཁང་གི་ཚན་རིག་དང་ནང་ཆོས་ཀྱི་བགྲོ་གླེང་། འཛམ་གླིང་ཞི་བདེ་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཞི་བདེ་སྐུལ་སྤེལ་ལས་འགུལ། གོ་ལའི་བཟང་སྤྱོད་ཐེབས་རྩ་ཁང་གི་གོ་ལའི་བཟང་སྤྱོད་སྐུལ་སྤེལ་གྱི་ལས་འགུལ། རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་ཡོངས་ཤེས་ཡོན་ཞིབ་འཇུག་དང་སྦྱོང་བརྡར་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་སློབ་གྲྭ་ཆུང་འབྲིང་གི་དགེ་རྒན་སྦྱོང་བརྡར་ལས་གཞི་སོགས་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྒྲིག་འཛུགས་དང་གཞུང་ཁོངས་མིན་པའི་ཚོགས་པ་ཇི་སྙེད་ཅིག་གིས་དངོས་བརྒྱུད་ཅི་རིགས་ནས་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་བཞེད་སྲོལ་ཉམས་ལེན་ལག་བསྟར་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ལ།

ཨ་རིའི་ཨེ་མོ་རེ་སློབ་ཆེན་དང་། ཝེ་སི་ཀོན་སིན་སློབ་ཆེན། སི་ཊན་ཕྷོརཌ་སློབ་ཆེན། ཝར་ཇི་ནི་ཡ་སློབ་ཆེན། ལྷོ་ཀ་ལི་ཧྥོར་ནི་ཡ་སློབ་ཆེན་དང་། ཀ་ལི་ཕྷོར་ནི་ཡ་མངའ་སྡེའི་ཤེས་ཡོན་ལྷན་ཚོགས་ཁོངས་ཀྱི་སློབ་གྲྭ་ཆུང་འབྲིང་། ཨིན་ལན་གྱི་ཁེམ་བྷ་རི་ཇི་སློབ་ཆེན་གྱི་༸ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཆོས་ལུགས་ཕན་ཚུན་གོ་རྟོགས་ལྟེ་གནསདང་། ཨོ་གླིང་གི་གྷྲི་ཕྷིཐ་སློབ་ཆེན་དང་། ཇར་མན་གྱི་ཐུ་བྷིན་གེན་སློབ་ཆེན་དང་། ཉི་ཧོང་གི་སོ་ཕྷི་ཡ་སློབ་ཆེན་དང་། ཁེ་ན་ཌའི་མེཀ་གྷིལ་སློབ་ཆེན་ལྡི་ལི་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་གཙུག་ལག་རབ་འབྱམས་པ་སོགས་ཀྱི་སློབ་ཚན་ཁོངས་སུའང་བཅུག་ཡོད། 

དེ་བཞིན་དུ་སེམས་དང་སྲོག་གི་བསྟི་གནས་ཁང་དང་། དབང་རྩའི་ཚན་རིག་གི་ཞིབ་འཇུག །བཟང་སྤྱོད་ཀྱི་གྲོས་བསྡུར་སོགས་༸གོང་ས་མཆོག་གི་དགོངས་གཞི་ལས་མཆེད་པའི་ཆེད་ལས་རིག་ཚན་སྣ་མང་ཡར་རྒྱས་དང་ཁྱབ་འཕེལ་འགྲོ་བཞིན་པ་ཡིན། 

རྒྱལ་ཁབ་མང་པོའི་ནང་རིག་གཞུང་སྣ་མང་དང་། ཆོས་ལུགས་རིས་མེད་སོགས་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་གཏན་འབེབས་བྱེད་སྐབས་སུའང་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་ཆོས་ལུགས་ཕན་ཚུན་གྲོས་མོལ་གྱི་དགོངས་བཞེད་ལ་གཞི་བཅོལ་ཡོད་ཅིང། དེ་བཞིན་དུ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་གྱི་གྲོས་མོལ་དང་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཆེད་དུ་རིག་གཞུང་སྣ་མང་གི་འཛམ་གླིང་ཉིན་མོ་ཞེས་པའི་གྲོས་ཆོད་དང་། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་སམ་དད་མོས་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ཏེ་གཞན་ལ་མི་བཟོད་པ་དང་། དམན་པར་ལྟ་བ། དམའ་འབེབས། དབྱེ་འབྱེད། འཚེ་བར་སྐུལ་སློང་དང། འཚེ་བ་བྱེད་པ་བཅས་ལ་འགོག་རྒོལ་ཞེས་པའི་གྲོས་ཆོད། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་གྱིས་ཞི་བདེའི་ཆེད་དུ་ཆོས་ལུགས་དང་རིག་གཞུང་ཕན་ཚུན་གྲོས་མོལ་དང་། གོ་ཤེས་ཉན་ཤེས། མཉམ་ལས་བཅས་ལ་སྐུལ་འདེད་ཅེས་པའི་གྲོས་ཆོད་གཏན་འབེབས་བྱས་པ་དེ་དག་ཏུ་༸གོང་ས་མཆོག་གིས་ཡུན་རིང་ནས་ལམ་སྟོན་གནང་བའི་ཆོས་ལུགས་ཕན་ཚུན་གྲོས་མོལ་གྱི་རྩ་དོན་མང་པོ་མཚོན་ཡོད།

ཡིན་ནའང་། རྒྱ་ནག་གུང་ཁྲན་གཞུང་གིས་ཆོས་ལུགས་འཆམ་མཐུན་དང་། བཟང་སྤྱོད་དར་སྤེལ། འཛམ་གླིང་ཞི་བདེ་བཅས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐུན་མོང་གི་བསམ་འདུན་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་ཏེ། བོད་ནང་བོད་མི་རིགས་རྩ་མེད་གཏོང་བའི་སྲིད་ཇུས་གདུག་རྩུབ་ཆེན་པོའི་ངང་སྤེལ་བཞིན་པ་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལྟ་ཞིབ་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཉེས་ཡངས་ཚོགས་པ་སོགས་རང་དབང་ཅན་གྱི་ཞིབ་འཇུག་ཁང་ཁག་གི་སྙན་ཐོ་བསྟུད་མར་ཐོན་བཞིན་པ་མ་ཟད། ཡུ་རོབ་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་ཆུང་གི་ཕྱི་ཟླ་ ༦ པའི་སྙན་ཐོ་དང། ཨ་རིའི་ཕྱི་སྲིད་ལས་ཁུངས་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་ལོ་འཁོར་སྙན་ཐོ། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཆེད་མཁས་པའི་སྙན་ཐོ་སོགས་སྔ་རྗེས་སུ་ཐེར་འདོན་བྱས་ཡོད་ལ། ཨ་མེ་རི་ཀའི་ཁྲིམས་རྩོད་པའི་ལྷན་ཚོགས་ (ABA) ནས་ཕྱི་ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༥ ཉིན་བོད་དོན་སྐོར་གྲོས་ཆོད་བཞག་པའི་ནང་།ཨ་མེ་རི་ཀའི་ཁྲིམས་རྩོད་པའི་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས། ཨ་རིའི་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གི་གོ་ལའི་ནག་ཉེས་ཁྲིམས་ཞིབ་ཡིག་ཚང་ནས་བོད་ནང་མི་རིགས་རྩ་མེད་དང་། མི་སྤྱོད་ལས་འདས་པའི་ནག་ཉེས། འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་བརྡལ་བཤིག་གཏོང་བའི་གནད་དོན་གཞན་བཅས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ཞིབ་འཇུག་གིས་སྙན་ཐོ་འདོན་འགྲེམས་དགོས་པའི་ནན་སྐུལ་བྱ་རྒྱུ་ཞེས་འཁོད་འདུག  

རྒྱ་ནག་གུང་ཁྲན་སྲིད་གཞུང་གིས། དེང་སང་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་གཅིག་མཐུན་འདུས་གྲུབ་ཀྱི་འདུ་ཤེས་བརྟན་འཛུགས་ཟེར་བའི་སྲིད་ཇུས་དེས་འགྲོ་འོང་དང་། སྤེལ་རེས། འདྲེས་བསྲེ་བཅས་གོམ་སྟབས་གསུམ་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་མི་རིགས་རྩ་མེད་གཏོང་བའི་འཆར་གཞི་དང་དམིགས་ཚད་བཟུང་སྟེ། ཆབ་སྲིད་དང་དཔལ་འབྱོར། སྤྱི་ཚོགས། ཆོས་ལུགས། སློབ་གསོ་སོགས་ཀྱི་གཞུང་འབྲེལ་བྱེད་སྒོ་ཕལ་མོ་ཆེའི་ནང་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཐོག་ནས་ལག་བསྟར་བྱེད་བཞིན་པ་མ་ཟད། བོད་ས་སྟོད་སྨད་བར་གསུམ་དུ་གྲོང་དང་གྲོང་བརྡལ། དགོན་སྡེ། སློབ་གྲྭ་བཅས་སུ་སློབ་སྦྱོང་དང་། ཟབ་ཁྲིད། གཏམ་བཤད། འདུ་འཛོམས། འགྲན་བསྡུར་སོགས་བྱེད་སྒོ་སྣ་ཚོགས་བརྒྱུད། མངོན་སུམ་འཛེམས་མེད་དུ་བོད་མི་རིགས་རྣམས་སོ་སོའི་ངོ་བོ་དོར་ཏེ་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཡིན་པའི་འདུ་ཤེས་བརྟན་པོ་འཛུགས་དགོས་ལུགས་བཙན་འགེལ་བྱེད་བཞིན་ཡོད། 

བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་འཁྱོག་བཤད་དང་། མི་རིགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ནག་བསུབ། མི་ཚེ་སྐྱེལ་སྟངས་བཙན་བསྒྱུར་ལྟེ་བར་དམིགས་པའི་སྲིད་ཇུས་དེའི་ཆ་ཤས་སུ། བོད་མི་རིགས་དང་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་འཛུགས་སྐྲུན་དང་བཟོ་བཀོད། རི་མོ་སོགས་བཤིག་གཏོར་དང་། བོད་ཕྲུག་ས་ཡ་གཅིག་ལྷག་མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་རིང་ལུགས་ཀྱི་གཏན་འཇགས་སློབ་གྲྭའི་ནང་ཕྱི་རྒྱར་སྒོ་བསྡམས་ཀྱིས་རྒྱའི་སྐད་ཡིག་དང་ལྟ་སྤྱོད་སློབ་སྤེལ་བྱེད་བཞིན་པའི་ཐོག །དེ་དག་གི་དཔེ་མཛོད་ཁང་དུ་ཡོད་པའི་ཆོས་ལུགས་དང་། ལོ་རྒྱུས། རིག་གནས་སོགས་བོད་མི་རིགས་དང་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་དཔེ་དེབ་ཆ་ཚང་ཕྱིར་བསྡུ་དང་། སློབ་གྲྭའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་ཐོན་མི་སཾ་བྷོ་ཊ་དང། གནའ་དེང་མཁས་པ་སོགས་ལོ་རྒྱུས་མི་སྣའི་པར་རིས་དང་སྐུ་བརྙན་རྣམས་སློབ་ཕྲུག་གི་མཐོང་ལམ་དུ་མི་མངོན་པར་བྱས་པ་སོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་ཐོན་བཞིན་ཡོད།

དེ་བཞིན་དུ་ཕྱི་ཟླ་ ༦ ནང་ཨ་མདོ་རྔ་བ་ཁུལ་དུ་དགེ་འདུན་པ་དང་བཙུན་མ་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མ་དགོན་པ་ནས་བཙན་དབང་གིས་ཕྱིར་འབུད་དང་། ཕྱི་ཟླ་ ༦ ནང་དུས་རབས་ ༡༩ ནང་བཞེངས་སྐྲུན་གནང་བའི་ཨ་ཚོགས་དགོན་པ་ཤུལ་མེད་དུ་གཏོར་བ། ཕྱི་ཟླ་ ༧ ནང་རྭ་རྒྱ་གངས་ལྗོངས་ཤེས་རིག་ནོར་བུའི་སློབ་གླིང་སྒོ་བརྒྱབ་པ་སོགས་ཡ་ང་བའི་གནས་ཚུལ་འདི་དག་གིས་རྒྱ་ནག་གུང་ཁྲན་སྲིད་གཞུང་ནི་མང་གཙོ་དང་རང་དབང་། དྲང་བདེན། འདྲ་མཉམ། འཆམ་མཐུན་བཅས་འགྲོ་བ་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་གོམ་སྟབས་ལས་ལྡོག་སྟེ། མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་རིང་ལུགས་ཀྱི་གདུག་རྩུབ་ཆེ་བའི་མུན་ནག་དུས་རབས་ནང་ཕྱིར་བཤིག་རྒྱག་གི་ཡོད་པ་གསལ་པོ་ཆགས་ཡོད་ལ། རྒྱ་གཞུང་གིས་སོ་སོའི་ངན་སྤྱོད་དེ་རིགས་ཕྱི་ལ་སྦས་སྐུང་ཡང་བྱེད་ཀྱི་མེད། 

ཕྱི་ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༡༢ ཉིན་ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་བྷའེ་ཌན་མཆོག་གིས་ཆོག་མཆན་གསལ་བསྒྲགས་གནང་བའི་བོད་རྒྱའི་རྩོད་རྙོག་སེལ་བར་སྐུལ་འདེད་ཀྱི་ཁྲིམས་ཡིག་ཏུའང་།རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ད་ལྟའི་སྲིད་ཇུས་དེས་འཆར་གཞི་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་བོད་མི་ཚོས་སོ་སོའི་ཆོས་དང༌། རིག་གཞུང༌། སྐད་ཡིག །ལོ་རྒྱུས། མི་ཚེ་སྐྱེལ་སྟངས་དང་ཁོར་ཡུག་བཅས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པའི་ནུས་སྟོབས་ལ་འགོག་གནོན་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ཅེས་རྒྱ་གཞུང་གི་ངན་ཇུས་ཐེར་འདོན་མཛད་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཁྲིམས་ཡིག་དེའི་ནང། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་། བོད་རྒྱའི་རྩོད་རྙོག་གི་གནས་བབ། རྩོད་རྙོག་སེལ་ཐབས་ཐོག་ཨ་རི་གཞུང་གི་སྲིད་ཇུས་བཅས་གསལ་ཡོད་པའི་སྐོར་འདི་ལོའི་༸སྐུའི་འཁྲུངས་སྐར་གྱི་གཏམ་བཤད་དུ་རོབ་ཙམ་ཞུས་ཟིན་པ་ལྟར་ཡིན། 

དེ་བཞིན་དུ་ཁེ་ན་ཌའི་གྲོས་ཚོགས་ནས་ཕྱི་ཟླ་ ༦ ནང་སྤྱི་མོས་ཀྱི་གྲོས་ཆོད་ཅིག་བཞག་པའི་ནང་། བོད་མི་མང་དང་རྒྱལ་ཁབ་ལ་རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ཡོད་པས། ཕྱིའི་གནོན་ཤུགས་གང་ཡང་མེད་པའི་སྒོ་ནས་སོ་སོའི་དཔལ་འབྱོར་དང་། སྤྱི་ཚོགས། རིག་གཞུང་དང་ཆོས་ལུགས་སྲིད་ཇུས་རང་དབང་གི་སྒོ་ནས་འདོད་འདེམས་བྱེད་ཆོག་སྐོར་བཀོད་འདུག་པ་མ་ཟད། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་མི་ཚོར་འཆར་གཞི་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་རིག་གཞུང་འདྲེས་བསྲེའི་སྲིད་ཇུས་ལག་བསྟར་བྱེད་བཞིན་པ་གསལ་འདོན་གནང་ཡོད།

བོད་མི་ཚོས་སོ་སོའི་མི་རིགས་ཀྱི་ངོ་བོ་གཅེས་ཉར་དང་། རིག་གཞུང་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་འདོད་འདུན་ནི་དྲག་གནོན་དང་བཙན་དབང་གི་ངན་ཇུས་གང་གིས་ཀྱང་འགོག་གནོན་བྱེད་ཐབས་མེད་ངེས་ཡིན་ཞིང། རྒྱ་ནག་གུང་ཁྲན་སྲིད་གཞུང་གི་བརླང་སྤྱོད་དེ་རིགས་ཡོ་བསྲང་དང་མཚམས་འཇོག་གི་ཐབས་ཤེས་གང་ཡོང་བསྟེན་རྒྱུ་ནི་རང་དབང་ལུང་པར་གནས་འཁོད་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་རྣམས་ཀྱི་འདོར་དུ་མེད་པའི་ལས་འགན་གཙོ་ཆེ་ཤོས་དེ་ཡིན་པས། བཀའ་ཤག་གི་དེར་གདོང་ལེན་གྱི་ཐབས་ཇུས་དང་ལས་འཆར་ཁག་རིམ་པར་སྤེལ་རྒྱུར་ཚང་མའི་ནུས་པ་མཉམ་སྤུངས་ཡོང་བའི་འབོད་སྐུལ་ཞུ་བཞིན་ཡོད།

དུས་ཆེན་འདིའི་དགའ་སྟོན་ལ་རོལ་བ་དང་ཆབས་ཅིག །ད་དུང་ང་ཚོའི་མང་གཙོའི་ལམ་ལུགས་འདི་འཐུས་ཚང་ཡར་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུར་སྟོང་ཆ་གང་མང་ཡོད་པའི་གནད་ཀ་ངོས་འཛིན་བྱེད་དགོས་པ་དང་། ལྷག་པར་དུ་སྤྱི་སྙོམས་དྲང་བདེན་འགན་ལེན་བྱེད་པའི་ཁྲིམས་སྒྲིག་རྣམས་ཆ་ལག་ཚང་བ་ཞིག་བཟོ་རྒྱུ་ནི་ཁ་ཚ་དགོས་གཏུག་ཆགས་ཡོད་པས། འབྲེལ་ཐོགས་ཡོངས་ནས་རང་འཁྲིའི་འགན་ཁུར་འཐུས་ཤོར་མེད་པ་དགོས་རྒྱུ་གལ་ཆེན་ཡིན།

མཐའ་དོན། སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་སྐུ་མཛད་ཉི་ཟླའི་འོད་ལྟར་གསལ་ཞིང་། ཐུགས་ཀྱི་བཞེད་དགོངས་མཐའ་དག་གེགས་མེད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་སྟེ། བོད་དོན་བདེན་མཐའ་མྱུར་དུ་གསལ་བའི་སྨོན་འདུན་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། བཀའ་ཤག་ནས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢ ལ། །

༄༅། །བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་མང་གཙོ་དབུ་བརྙེས་ཏེ་མི་ལོ་ཧྲིལ་པོ་ ༦༤ འཁོར་བའི་དུས་ཚིགས་ཁྱད་པར་ཅན་སྲུང་བརྩི་ཞུ་བའི་གལ་ཆེའི་ཉིན་མོ་འདི་ནི་བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་བླ་ན་མ་མཆིས་པ་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེའི་དེད་དཔོན་ཆེན་པོ་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་༸རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་མཆོག་རྒྱ་གར་ལ་བཙན་བྱོལ་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་མ་ཐག་བོད་མིའི་འཕྲལ་ཕུགས་ཀྱི་བདེ་རྩར་དགོངས་རྒྱ་ཆེ་བཞེས་ཀྱིས་བོད་མིར་མང་གཙོ་གསོལ་སྩལ་གནང་སྟེ་རླབས་ཆེན་གྱི་ལམ་སྟོན་ཟབ་མོའི་འོག་རང་དབང་དང་། འདྲ་མཉམ། དྲང་བདེན་གཞི་རྩར་བཟུང་ནས་བོད་མིའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་རང་བཞིན་མང་གཙོར་བསྐྱོད་རྒྱུའི་མང་ཚོགས་ནས་འོས་འདེམས་ཞུས་པའི་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་སྐབས་དང་པོ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༠ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢ ཉིན་ལས་ཁུར་དམ་འབུལ་ཞུས་ཉིན་ནས་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་མང་གཙོའི་ལམ་བཟང་དབུ་བརྙེས་པ་དང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༥ ལོའི་ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢ ཉིན་གཞུང་འབྲེལ་གྱིས་མང་གཙོའི་དུས་དྲན་སྲུང་བརྩི་ཞུ་འགོ་ཚུགས་པ་ནས་ད་བར་སྲུང་བརྩི་ཞུ་མུས་ཡིན། 

བོད་ས་མ་ཤོར་གོང་ནས་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་བོད་མིའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཐུགས་འགན་བཞེས་རྗེས་དེ་སྔའི་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ལམ་ལུགས་ལ་བསྒྱུར་བཅོས་གནང་རྒྱུའི་དགོངས་གཞི་ཡོད་ནའང་། བོད་ནང་རྒྱ་གཞུང་གིས་བཙན་འཛུལ་བྱས་པའི་གནས་སྟངས་ཀྱིས་རྐྱེན་པས་དགོངས་བཞེད་ཇི་བཞིན་ཕྱག་བསྟར་བྱུང་མེད། 

བཙན་བྱོལ་དུ་ཕེབས་འབྱོར་བྱུང་མ་ཐག་བོད་གཞུང་གི་ལས་དོན་ཚགས་ཚུད་ཡོང་ཐབས་དང་། མི་མང་གི་སྐུ་ཚབ་མཚོན་པའི་མང་གཙོའི་ལམ་སྲོལ་ཐོག་བསྐྱོད་རྒྱུའི་ཐུགས་ཐག་བཅད་གནང་ཡོད། བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལམ་ལུགས་མང་གཙོར་བསྒྱུར་རྒྱུར་མི་མང་ལ་མང་གཙོའི་གོ་རྟོགས་དང་འདོད་བབ་དེ་ཙམ་མེད་རུང་༸གོང་ས་མཆོག་གིས་འཕྲལ་ཕུགས་ཀྱི་དགེ་མཚན་དུ་མར་གཟིགས་ཏེ་ཐུགས་བརྩེ་ཆེན་པོས་དགེ་སྐྱོན་ཡོ་བསྲང་གི་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་ཟམ་མ་ཆད་པ་གནང་སྟེ། བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་མང་གཙོའི་ལམ་སྲོལ་བཟང་པོ་འཛུགས་གནང་མཛད་པ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་འཛམ་གླིང་གི་ལོ་རྒྱུས་ནང་ཧ་ཅང་མཐོང་དཀོན་པོ་ཞིག་ཆགས་ཡོད། ཚང་མས་མཁྱེན་གསལ་ལྟར་དེང་གི་ཆར་མང་གཙོ་ལག་བསྟར་བྱེད་བཞིན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཕལ་མོ་ཆེའི་ལོ་རྒྱུས་ནང་བློས་བཏང་ཆེན་པོས་འཐབ་རྩོད་བྱས་ཏེ་མང་གཙོའི་ལམ་ལུགས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་རྒྱུ་བྱུང་ཡོད་ན་ཡང་། བོད་མིའི་མང་གཙོའི་འཕེལ་རིམ་ནི་མགོན་པོ་གང་ཉིིད་ཀྱིས་རླབས་ཆེན་གྱི་དགོངས་བཞེད་དང་མཛད་འཕྲིན་ཁོ་ནར་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན།

བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་མང་གཙོའི་ལམ་ལུགས་ནི་སྲིད་དོན་གྱི་ཤོག་ཁག་མེད་ཅིང་སྲིད་འཛིན་ལམ་ལུགས་དང་། གྲོས་ཚོགས་ལམ་ལུགས་གཉིས་ཀའི་ལེགས་ཆ་ལྡན་པའི་ལམ་སྲོལ་དམིགས་བསལ་ཅན་ཞིག་ཆགས་ཡོད། དེ་ཡང་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༣ ལོར་མ་འོངས་བོད་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་བསྐྱངས་གནང་མཛད་པ་དང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༡ ལོར་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་སྐབས་ ༡༡ པས་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས་གཏན་ལ་ཕབ་པར་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་ཆོག་མཆན་བསྩལ་བ་ནས་བཟུང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་འདི་བཞིན་ཁྲིམས་བཟོ་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ངོ་བོར་བསྐྱོད་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད་ལ། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༢ ལོར་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་ཆེས་མཐོའི་ཁྲིམས་ཞིབ་ཁང་གསར་འཛུགས་དང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༡ ལོར་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་མི་མང་ནས་ཐད་ཀར་འོས་འདེམས་ཞུ་རྒྱུའི་ལམ་སྲོལ་གཏོད་གནང་བ་མ་ཟད། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༡ ལོར་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་བོད་མིའི་འཕྲལ་ཡུན་དགག་དགོས་དུ་མར་གཟིགས་ཏེ་ཆབ་སྲིད་དང་འཛིན་སྐྱོང་གི་ཐུགས་འགན་རྣམས་མང་ཚོགས་ཀྱིས་འོས་འདེམས་བྱས་པའི་འགོ་ཁྲིད་རྣམས་ལ་གསོལ་བསྩལ་གནང་བ་བཞིན། བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་གནས་སྟངས་དང་འཚམས་པའི་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ཁྲིམས་སྒྲིག་ཁག་གྲོས་ཚོགས་ནས་གཏན་འབེབས་བྱེད་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད་ལ། དེ་དག་ལ་དགོས་ངེས་ཀྱི་བསྐྱར་བཅོས་ཀྱང་གྲོས་ཚོགས་ནས་གནང་དང་གནང་མུས་ཡིན། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་གཏན་འབེབས་གནང་བའི་ཁྲིམས་སྒྲིག་ཁག་གཞི་རྩར་བཟུང་སྟེ། བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་མཐའ་དག་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱིས་དབང་བསྒྱུར་བའི་མང་གཙོའི་འགྲོ་ལུགས་ཐོག་སྐྱོད་བཞིན་པ་མ་ཟད། ༸གོང་ས་མཆོག་གི་ཐབས་མཁས་ཐུགས་རྗེའི་ལམ་སྟོན་བཟང་པོའི་འོག་འཛམ་གླིང་ནང་སྐྱབས་བཅོལ་བ་གཞན་སུ་ལའང་མེད་པའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་མང་གཙོའི་ལམ་ལུགས་ཆ་ལག་ཚང་བ་ཞིག་ང་ཚོས་ལག་ལེན་བསྟར་བཞིན་ཡོད།

བཙན་བྱོལ་ནང་བོད་མིའི་ཆོས་དང་། རིག་གཞུང་། ཤེས་ཡོན། དཔལ་འབྱོར། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནས་སྟངས། བཙན་བྱོལ་བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་མང་གཙོའི་ཁེ་དབང་ལོངས་སུ་སྤྱོད་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་བཟང་པོ་ཐོབ་པ་འདི་དག་ནི་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་བཀའ་དྲིན་ཉག་གཅིག་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་ཡིན་པས་གཟི་བརྗིད་ལྡན་པ་ཞིག་ཆགས་ཡོད། ཡིན་ནའང་རང་རིགས་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་མང་གཙོའི་ལམ་ལུགས་ལོངས་སུ་སྤྱོད་རྒྱུའི་འགན་ཁུར་ལྡན་པའི་ཐོག་ཧ་ཅང་གཉན་འཕྲང་ཆེ་བའི་དུས་ཚོད་འདིར་བོད་མི་ཡོངས་རྫོགས་དམ་ཚིག་རྡོག་རྩ་ཆིག་སྒྲིལ་གྱིས་བོད་ཀྱི་བདེན་པའི་འཐབ་རྩོད་དང་། བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་། སྐད་ཡིག རིག་གཞུང་བཅས་དར་རྒྱས་ཡོང་ཐབས་ལ་འབད་སྒྲུབ་གནང་དགོས་པ་གལ་ཆེར་མཐོང་། 

བོད་ནང་གི་རང་རིགས་སྤུན་ཟླ་རྣམས་ཀྱིས་མང་གཙོའི་ལམ་ལུགས་ལ་ལོངས་སུ་སྤྱོད་རྒྱུ་ལྟ་ཞོག་རྒྱ་ནག་དམར་པོའི་གཞུང་གི་གདུག་རྩུབ་ཆེ་བའི་མཁྲེགས་བཟུང་གི་སྲིད་བྱུས་འོག་དམྱལ་བ་མི་ཡུལ་དུ་འཕོས་པ་ལྟ་བུའི་དཀའ་སྡུག་མྱངས་དང་མྱོང་བཞིན་པའི་གནས་སྟངས་ཉིན་རེ་བཞིན་མངོན་གསལ་དུ་འགྱུར་བཞིན་ཡོད། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་མི་རིགས་དང་། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་རྩ་མེད་བཟོ་ཆེད་བོད་ཕྲུག་ན་གཞོན་ས་ཡ་གཅིག་ལྷག་ཙམ་གཏན་འཇགས་སློབ་གྲྭའི་ནང་དུ་བཅུག་ནས་རྒྱ་སྒྱུར་གྱི་སྲིད་བྱུས་དང་། བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་། རིག་གཞུང་རྒྱ་ནག་ཅན་དུ་བསྒྱུར་ཆེད་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་། རིག་གཞུང་གི་ལྟེ་གནས་ཁག་རྩ་མེད་བཟོ་བའི་སྲིད་བྱུས་ལོ་མང་གོང་ནས་ལག་བསྟར་བྱེད་བཞིན་ཡོད། ཉེ་ཆར་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༡༢ ཉིན་བོད་མགོ་ལོག་རྭ་རྒྱ་གངས་ལྗོངས་ཤེས་རིག་ནོར་བུའི་སློབ་གླིང་ལ་བཙན་བཀའ་བཏང་སྟེ་འཕྲལ་དུ་སྒོ་རྒྱག་དགོས་བྱུང་ཡོད། སློབ་གླིང་དེ་བཞིན་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༤ ལོ་ནས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་ཚན་པ་མང་པོར་ཆོག་མཆན་ཞུས་པ་བརྒྱུད་གསར་འཛུགས་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་འདུག མི་ལོ་སུམ་ཅུ་ཙམ་གྱི་རིང་སློབ་གླིང་དེ་ནས་སློབ་མ་ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་ལྷག་སློབ་མཐར་ཕྱིན་ཡོད་པ་དང་། མུ་མཐུད་སློབ་གཉེར་བྱེད་བཞིན་པ་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོ་ཡོད་མུས་ཡིན། བོད་ཕྲུག་ཤེས་ལྡན་མི་སྣ་གསོ་སྐྱོང་བྱ་ས་སྒེར་གཉེར་སློབ་གྲྭ་དེ་དངོས་སུ་མཚམས་བཞག་དགོས་བྱུང་བར་སློབ་གླིང་གི་དགེ་སློབ་དང་ལས་མི་རྣམས་ལ་བཟོད་ཀྱིས་མི་ལངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་བྱུང་ཡོད་པ་སྨོས་ཅི། བོད་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀྱི་བོད་མི་དང་། བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ལ་དགའ་ཞེན་གནང་མཁན་ཕྱི་རྒྱལ་མི་རིགས་ཚོར་ཡང་ཡིད་སྐྱོ་བློ་ཕམ་ཚད་མེད་བྱུང་ཡོད།

དེ་བཞིན་འདི་ལོའི་ཟླ་ ༥ པ་ཙམ་ནས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་རྔ་བ་ཀིརྟི་དགོན་དང་། སྟག་ཚང་ལྷ་མོ་ཀིརྟི་དགོན་གཉིས་ཀྱི་ལོ་ཆུང་གྲྭ་གཞོན་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོ་ས་གནས་རྒྱ་གཞུང་གི་སློབ་གྲྭར་གཏོང་དགོས་ཞེས་དགོན་པའི་ནང་ནས་བཙན་ཕུད་གཏོང་བཞིན་པར་མ་ཟད། ལོ་ཆུང་གྲྭ་གཞོན་ཚོའི་ཕ་མ་དང་ཉེ་འབྲེལ་ཚོར་དངོས་སུ་སུན་གཙེར་འཇིགས་སྐུལ་བྱེད་བཞིན་པ་དང་། རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་ཀྱི་དགོན་སྡེ་ཁག་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་གྲྭ་རྒྱུན་གྱི་གནས་སྟངས་ལྟག་ཆུ་ཆད་པའི་རྫིང་བུ་བཞིན་དུ་བསྒྱུར་རྒྱུའི་སྲིད་བྱུས་ལག་བསྟར་བྱེེད་བཞིན་པར་བརྟེན། དེང་སྐབས་བོད་ནང་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་། རིག་གཞུང་། མི་རིགས་དང་བཅས་པ་རྩ་མེད་བཟོ་བའི་རྒྱ་གཞུང་གི་ཆེས་གདུག་རྩུབ་ཆེ་བའི་སྲིད་བྱུས་དེ་དག་འཕྲལ་དུ་མཚམས་འཇོག་ཡོང་ཐབས་སུ་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྱོན་དུ་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་དང་ལས་འགུལ་གང་མང་སྤེལ་དགོས་པའི་དུས་ལ་སླེབས་ཡོད།

འདི་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༥ པའི་ནང་ཐའེ་ཝན་གྱི་སྐབས་ ༡༦ པའི་སྲིད་འཛིན་དང་། སྲིད་འཛིན་གཞོན་པའི་ལས་འཁུར་དམ་འབུལ་མཛད་སྒོར་གཞུང་འབྲེལ་གདན་ཞུ་ལྟར། བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་བཀའ་སྤྱི་གཉིས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་ཆུང་ཆེད་བཅར་གནང་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཐའེ་ཝན་གྲོས་ཚོགས་སྐབས་ ༡༡ པའི་གྲོས་ཚོགས་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་པ་དངོས་སུ་དབུ་འཛུགས་ཀྱི་མཛད་སྒོ་བསྐྱངས་པ་དང་། སྐབས་དེར་ཐའེ་ཝན་གྱི་སྲིད་དོན་ཚོགས་པ་གསུམ་གྱི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་ ༣༡ གིས་ཐོ་འགོད་མཚན་རྟགས་བཀོད་ཡོད།

དེ་བཞིན་ཉེ་ཆར་རྒྱ་གར་དབུས་གཞུང་གི་སྔོན་རྩིས་གྲོས་ཚོགས་དང་བསྟུན། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོས་སྣེ་འཁྲིད་པའི་སྤྱི་འཐུས་རྒྱུན་ལས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་ཆུང་སྡེ་ཚན་གཉིས་ལ་ཆ་བགོས་ཀྱིས་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལིར་འདི་ལོའི་ཟླ་ ༨ པའི་ཚེས་ ༥ ནས་ ༩ བར་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་གྱིས་ཐེངས་འདིར་རྒྱ་གར་དབུས་གཞུང་གི་བློན་ཆེན་ ༢ དང་། རྒྱ་གར་མངའ་སྡེ་ཁག་ ༡༨ དང་། སྲིད་དོན་ཚོགས་པ་ཆེ་ཁག་ ༡༡ སོགས་ཁྱོན་གྲོས་ཚོགས་གོང་འོག་གཉིས་ཀྱི་འཐུས་མི་ ༢༨ དང་། དེ་བཞིན་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་སོགས་གནད་ཡོད་མི་སྣ་གྲངས་ ༤༤ དང་ལྷན་དུ་མཇལ་འཕྲད་ཀྱིས་བོད་ནང་གི་ད་ལྟའི་ཛ་དྲག་གནས་སྟངས་སྐོར་ཞུ་སྐུལ་གནང་བ་དང་། ལྷག་པར་དུ་རྒྱ་གར་སྲིད་དོན་ཚོགས་པ་ཡོངས་ཀྱི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མིའི་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་པ་སླར་གསོའི་མཛད་སྒོ་བསྐྱངས་ཤིང་རྒྱ་གར་གྲོས་ཚོགས་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོར་གྲོས་ཚོགས་འོག་མའི་འཐུས་མི་སྐུ་ཞབས་བྷར་ཏུར་ཧ་རི་ མཱ་ཊབ་ (Shri Bhartruhari Mahtab) མཆོག་དང་། ཚོགས་གཞོན་དུ་གྲོས་ཚོགས་འོག་མའི་འཐུས་མི་སྐུ་ཞབས་ཊ་པིར་ གྷའོ་ (Shri Tapir Gao) མཆོག་གཉིས་སུ་གཏན་ཁེལ་གནང་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད།

བོད་ནང་གི་ད་ལྟའི་གནས་སྟངས་ཛ་དྲག་ཏུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པར་བརྟེན་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་བོད་དོན་ཤེས་རྟོགས་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་ཐོབ་ཆེད་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་རྣམ་པ་གཞུང་འབྲེལ་ཕྱོགས་ཕེབས་ཀྱིས་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་ལས་རིམ་འགྲོ་བཞིན་པ་ལྟར། འདི་ལོའི་ཟླ་ ༨ པའི་ནང་ཨོ་སི་ཊི་ལི་ཡ་དང་། ནིའུ་ཛི་ལེན་ཌིར་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་ཡོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཨ་རིའི་གྲོང་ཁྱེར་ (Chicago) ནང་ཨ་རིའི་རྒྱལ་ཡོངས་མང་གཙོ་ལྟེ་གནས་ཁང་གིས་གོ་སྒྲིག་ཞུས་པའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་དབུ་ཁྲིད་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་ (International Leaders Forum) ཞེས་པའི་ནང་མཉམ་ཞུགས་དང་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་གང་ལེགས་བྱུང་ཡོད། འབྱུང་འགྱུར་ཕྱི་ཟླ་བཅུ་པ་དང་བཅུ་གཅིག་པའི་ནང་མུ་མཐུད་ཡུ་རོབ་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ཏུའང་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་ལས་རིམ་སྒྲིག་བཞིན་ཡོད། 

ཉེ་ཆར་ཨ་རིའི་གྲོས་ཚོགས་གོང་འོག་གཉིས་ནས་ཚད་མཐོའི་མང་མོས་རྒྱབ་སྐྱོར་ཐོབ་པ་ཨ་རིའི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་བོད་རྒྱའི་རྩོད་རྙོག་སེལ་བར་སྐུལ་འདེད་ཀྱི་ཁྲིམས་ཡིག་ལ་འདི་ལོའི་ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༡༢ ཉིན་ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་མཆོག་གིས་དངོས་སུ་མཚན་རྟགས་བཀོད་རྗེས་ཁྲིམས་ཡིག་དེ་ཉིད་ཨ་རིའི་གཞུང་འབྲེལ་སྲིད་བྱུས་སུ་གྱུར་ཡོད། ཁྲིམས་ཡིག་དེའི་ནང་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་ནི་གནའ་སྔ་མོ་ནས་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་ཤས་ཡིན་ཚུལ་འཁྱོག་བཤད་བྱེད་བཞིན་པ་དེ། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཐོག་ནས་བདེན་པ་མིན་པ་གསལ་སྟོན་བྱས་ཡོད་པ་སོགས་གནད་དོན་གལ་ཆེ་མང་པོ་ཚུད་ཡོད། ཨ་རིའི་གཞུང་གིས་བོད་དོན་དང་འབྲེལ་བའི་སྲིད་བྱུས་སྲ་བརྟན་དུ་གཏོང་བའི་གོང་གསལ་གལ་ཆེའི་ཁྲིམས་ཡིག་འདི་ནི། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༢ ལོའི་བོད་དོན་སྲིད་བྱུས་ཁྲིམས་ཡིག་གི་དོན་ཚན་ཁག་ཅིག་ལ་བསྐྱར་བཅོས་གནང་བའི་ཁྲིམས་འཆར་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༠ ལོའི་བོད་དོན་སྲིད་བྱུས་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་ཁྲིམས་ཡིག ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༨ ལོའི་བོད་ནང་ཕར་འགྲོ་ཚུར་འོང་གི་ཁྲིམས་ཡིག་སོགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་གཏན་འབེབས་གནང་བའི་གལ་ཆེའི་ཁྲིམས་ཡིག་ཅིག་ཆགས་ཡོད་པས། དེ་རིང་གི་གོ་སྐབས་འདི་བརྒྱུད་ཨ་རིའི་གྲོས་ཚོགས་གོང་འོག་གཉིས་ཀྱི་འཐུས་མི་རྣམ་པས་གཙོས་འབྲེལ་ཡོད་ཡོངས་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

མི་ལོ་བཅུ་ཕྲག་དྲུག་ལྷག་རིང་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་རྣམས་དང་། བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་། རིག་གཞུང་། སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ། བདེན་པའི་འཐབ་རྩོད་བཅས་ཀྱི་ཐོག་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་། ལམ་སྟོན། མཐུན་འགྱུར་གནང་མཁན་གནས་ཡུལ་རྒྱ་གར་གཞུང་མང་གཉིས་ཀྱིས་གཙོས་ཕྱིིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་གཞུང་དང་མི་མང་ཚང་མར་དེ་རིང་གི་གོ་སྐབས་འདི་བརྒྱུད་ནས་བཀའ་དྲིན་ཆེ་ཞེས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

མཐའ་དོན་འགྲོ་བ་ཡོངས་ཀྱི་མ་འདྲིས་པའི་མཛའ་བཤེས་ཆེན་པོ། འཛམ་གླིང་ཞི་བདེའི་དེད་དཔོན་གཞིས་བྱེས་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱི་བླ་ན་མེད་པའི་དབུ་ཁྲིད་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་སྐུ་ཚེ་༸ཞབས་པད་བསྐལ་བརྒྱར་བརྟན་ཅིང་རླབས་ཆེན་ཐུགས་ཀྱི་དགོངས་བཞེད་རྣམས་ལྷུན་གྱིས་འགྲུབ་པ་དང་། བོད་དོན་བདེན་མཐའ་མྱུར་དུ་གསལ་བའི་སྨོན་འདུན་ཞུ་རྒྱུ་བཅས། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢ ལ།།

༄༅། །ལྷར་བཅས་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན་ས་སྟེང་རྒྱལ་བསྟན་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་མངའ་བདག མཁའ་ཁྱབ་བསྟན་འགྲོ་ཡོངས་ཀྱི་མགོན་སྐྱབས་དཔུང་གཉེན་མཚུངས་ཟླ་མ་མཆིས་པ། གངས་ལྗོངས་སྐྱེ་འགྲོ་ཀུན་གྱི་མེ་ཏོག་གང་ལ་ཕོག་པའི་ལྷ་སྐལ། འཕགས་མཆོག་ཕྱག་ན་པདྨོའི་རྣམ་སྤྲུལ་སྡོམ་བརྩོན་ངུར་སྨྲིག་འཛིན་པ། ཁམས་གསུམ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ། འགྲོ་བ་ཡོངས་ཀྱི་མ་འདྲིས་པའི་མཛའ་བཤེས་ཆེན་པོ། འཇིག་རྟེན་ཞི་བདེའི་དེད་དཔོན། བོད་འབངས་ཡོངས་ཀྱི་བླ་ན་མ་མཆིས་པའི་དབུ་ཁྲིད་དང་བླང་དོར་ལམ་སྟོན་པ། ༸གོང་ས་ལྷ་མིིའི་རྣམ་འདྲེན་༸སྐྱབས་མགོན་༸རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཅིང་གཟིགས་པ་ཆེན་པོ་༸རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་མཆོག་དགོས་པ་དང་དོན་གྱི་སླད་དུ་མཚན་དངོས་ནས་སྨོས་ན་རྗེ་བཙུན་འཇམ་དཔལ་ངག་དབང་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་སྲིད་གསུམ་དབང་སྒྱུར་མཚུངས་པ་མེད་པའི་སྡེ་དཔལ་བཟང་པོ་མཆོག བོད་ཤིང་ཕག་ཟླ་བ་ ༥ ཚེས་ ༥ ཕྱི་ལོ་ ༡༩༣༥ ཟླ་བ་ ༧ ཚེས་ ༦ ཉིན་མདོ་སྨད་སྐུ་འབུམ་སྟག་འཚེར་དུ་ཡབ་ཆོས་སྐྱོང་ཚེ་རིང་དང་། ཡུམ་བདེ་སྐྱིད་ཚེ་རིང་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ལྟས་དུ་མ་དང་བཅས་སྐུ་བལྟམས་ཏེ། ད་ཆ་ཕྱི་ལུགས་དགུང་གྲངས་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་དགུ་ལ་ཕེབས་པའི་བཀྲ་ཤིས་རྫོགས་ལྡན་གྱི་ཉིན་མོ་འདིར། འཛམ་གླིང་སྐྱེ་འགྲོ་ཀུན་དང་། ཡང་སྒོས་བོད་ཕྱི་ནང་གཉིས་སུ་གནས་པའི་བོད་རིགས་སྤུན་ཟླ་ཡོངས་ཀྱི་ཚབ་ཞུས་ཏེ་སྒོ་གསུམ་མི་ཕྱེད་དད་པས་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཀྱི་འཚམས་འདྲི་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

དམ་ཆོས་པདྨ་དཀར་པོའི་མདོ་ལས། འཕགས་མཆོག་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་གིས་སྔོན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པའི་ཚེ་སངས་རྒྱས་སྟོང་གི་སྤྱན་སྔར། སྔོན་དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་གང་གིས་ཀྱང་ཞབས་ཀྱིས་མ་བཅགས་པའི་གནས་མཐའ་འཁོབ་ཁ་བ་ཅན་གྱི་རྒྱལ་ཁམས་ན་ཡོད་པའི་སེམས་ཅན་འདུལ་དཀའ་བ་དེ་རྣམས་ཐར་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ལ་འཁོད་པར་གྱུར་ཅིག མཐའ་འཁོབ་དེའང་བདག་གི་གདུལ་བའི་ཞིང་དུ་གྱུར་ཅིག བདག་འདྲེ་སྲིན་ལ་སོགས་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕ་མ་ལྟ་བུར་གྱུར་ཅིག འགྲོ་བ་སྒྲོལ་བའི་དེད་དཔོན་ལྟ་བུར་གྱུར་ཅིག མུན་པ་སེལ་བའི་སྒྲོན་མེ་ལྟ་བུར་གྱུར་ཅིག་ལ་སོགས་སྨོན་ལམ་རྒྱ་ཆེར་མཛད་གནང་ལྟར། བོད་ཡུལ་གངས་ཅན་ལྗོངས་འདི་དམིགས་བསལ་གྱིས་བརྩེ་བའི་གདུལ་ཞིང་དུ་གཟིགས་ནས་སྤྲེའུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྣམ་པར་རོལ་ཏེ་ཐོག་མར་མིིའི་འགྲོ་བ་སྤེལ་གནང་བ་དང་། དེ་ནས་ལྷ་ཐོ་ཐོ་རི་གཉན་བཙན་དང་རིམ་པས་ཆོས་རྒྱལ་མེས་དབོན་རྣམ་གསུམ་སོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རོལ་བས་དམ་པའི་ཆོས་སྲོལ་གཏོད་གནང་བ་དང་རྒྱལ་བསྟན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དར་རྒྱས་སུ་མཛད། དེ་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཕྱག་ན་པདྨོ་དགེ་འདུན་གྲུབ་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་༸རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་སྐུའི་ཕྲེང་བ་ཟམ་མ་ཆད་པར་བྱོན་པའི་སྒོ་ནས་སྟོན་པའི་བསྟན་པ་ལ་སྟོན་པ་གཉིས་པ་བྱོན་པ་ལྟ་བུའི་བསྟན་འགྲོ་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་བོད་གངས་ཅན་ལྗོངས་ཀྱི་བསྟན་འགྲོ་ཡོངས་ལ་བཀའ་དྲིན་བསམ་བརྗོད་ལས་འདས་པ་བསྐྱངས།

༸རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་དགུང་གྲངས་ ༢ ལ་ཕེབས་སྐབས་༸རྒྱལ་དབང་གོང་མའི་ཐུགས་བསྐྱེད་ནུས་མཐུའི་ལྷ་བླའི་བཀའ་ལུང་བཞིན་ཡང་སྤྲུལ་འཁྲུལ་བྲལ་དུ་ངོས་འཛིན་དང་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༣༩ ལོར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་གདན་འདྲེན་ཞུས། བོད་ལྕགས་འབྲུག་ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡༤ དང་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༠ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢༢ ཉིན་གྲུ་འཛིན་གཉིས་པའི་གཞལ་མེད་ཁང་ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལའི་མི་འཇིགས་གདོང་ལྔས་བཏེགས་པའི་གསེར་གྱི་ཁྲི་འཕང་མཐོན་པོར་མངའ་གསོལ་ཏེ་བཀྲ་ཤིས་པའི་བ་དན་ཕྱོགས་བཅུར་གཡོ་ཞིང་གསན་བསམ་སློབ་གཉེར་གནང་ཞིང་ཐུན་མོང་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་གཞུང་ལུགས་མཐའ་དག་ལ་གསན་བསམ་སློབ་གཉེར་མཐར་སོན་ཏེ་གདན་ས་ཆེན་པོ་གསུམ་དང་། ཆོ་འཕྲུལ་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོ་བཅས་སུ་གྲྭ་སྐོར་དམ་བཞེས་དང་འབྲེལ་དགེ་བཤེས་ལྷ་རམས་པའི་མཚན་གནས་བཞེས་ཏེ་གངས་ཅན་མཁས་པ་ཀུན་གྱི་གཙུག་རྒྱན་དུ་གྱུར། 

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༩ ལོར་བོད་ཤར་ཕྱོགས་ས་མཚམས་ནས་རྒྱ་དམར་གྱིས་བཙན་འཛུལ་དཔུང་འཇུག་བྱ་མགོ་བཙུགས་ཏེ། བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་གནས་སྟངས་སྣུམ་ཟད་མར་མེའི་ངང་ཚུལ་དུ་གྱུར་ཏེ། གངས་ལྗོངས་ཆོས་སྲིད་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་ཁ་ལོ་མངོན་པར་བསྒྱུར་བའི་ནུས་མཐུ་མགོན་པོ་གང་ཉིད་ལས་གཞན་སུ་ལ་ཡང་མ་མཆིས་པ་མངོན་གསལ་དུ་གྱུར་བ་ན། བོད་ལྗོངས་ལྷ་མི་ཡོངས་ཀྱིས་མ་བགྲོས་བསམ་པ་གཅིག་མཐུན་གྱིས་གསོལ་བ་ཕུར་ཚུགས་སུ་བཏབ་པ་བཞིན། སྐབས་དེར་དགུང་གྲངས་བཅུ་དྲུག་ལས་མ་སོན་ཀྱང་། ༸རྒྱལ་དབང་གོང་མ་ན་རིམ་གྱི་མཛད་པ་འཕྲོ་སྐྱོང་གི་ཐུགས་བསྐྱེད་དམ་བཅའ་བཙན་པོས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༠ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༡༧ བོད་ལྕགས་སྟག་ལོའི་ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༡༡ ཉིན་ཕན་བདེའི་རྩ་བ་ཆོས་སྲིད་ལུགས་གཉིས་ཀྱི་མངའ་དབང་བདག་གིར་བཞེས་གནང་མཛད། བོད་རྒྱའི་དཀའ་རྙོག་སེལ་ཐབས་རྒྱ་དམར་རང་ལ་མེས་འཚིགས་མེར་གཏུགས་ཀྱི་འབྲེལ་ལམ་གནང་འབྲས་སུ་ལོ་ངོ་དགུའི་རིང་བོད་མི་རྣམས་མི་གསོད་ཁྲག་སྦྱོར་ལས་སྐྱོབ་ཐབས་མཛད། འོན་ཀྱང་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་དམིགས་ཡུལ་ངན་པས་ལྐོག་གཡོ་སོགས་ཟམ་མི་ཆད་པའི་ཐོག་རྒྱལ་བའི་སྐུ་ཕྱྭར་བསྡོ་བའི་ངན་ཇུས་བསྟུད་མར་བརྩམས་པ་བཅས་ལ་བརྟེན། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་བོད་འབངས་རྣམས་ཀྱིས་མ་བགྲོས་བསམ་པ་གཅིག་མཐུན་གྱིས་རྒྱ་དམར་གྱི་ངན་བྱུས་དང་༸རྒྱལ་བའི་སྐུ་ཕྱྭར་ཉེན་ཁ་བཟོ་བའི་གཡོ་སྒྱུ་ཅན་གྱི་བྱ་སྤྱོད་ལ་རང་དབང་སྒེར་ལངས་ཀྱི་ལས་འགུལ་སྤེལ་དགོས་བྱུང་། དེ་རྗེས་གནས་སྟངས་ཆེས་ཛ་དྲག་ཏུ་གྱུར་སྟབས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༧ ཉིན་གྱི་མཚན་མོར་༸གོང་ས་མཆོག་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་ས་ནོར་གླིང་ཕོ་བྲང་ནས་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་དུ་བཙན་བྱོལ་དུ་མ་ཕེབས་ཐབས་མེད་བྱུང་།

བཙན་བྱོལ་དུ་འབྱོར་རྗེས་བོད་གཞུང་གི་འགན་ཁུར་གནང་ཕྱོགས་བཀོད་སྒྲིག་དང་། བོད་ཆོལ་གསུམ་ཆོས་ལུགས་དང་བཅས་པ་རྡོག་རྩ་ཆིག་སྒྲིལ་ངང་གནས་ཐབས་མཛད་ཅིང་མང་གཙོའི་ལམ་དུ་བསྒྱུར་གནང་མཛད་པ་དང་། བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་། བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་སྐད་ཡིག་སོགས་མི་ཉམས་གོང་འཕེལ་དང་ཉམས་པ་སོར་ཆུད་ཡོང་ཐབས་དང་། བོད་ཀྱི་བདེན་དོན་འཐབ་རྩོད་བཅས་ཀྱི་སླད་མཛད་པ་འཕྲིན་ལས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་བསྐྱངས་ཤིང་། དེང་གི་ཆར་རྒྱ་གར་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་དུ་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་ལ་ཆེ་མཐོང་དང་། དེ་བཞིན་བོད་དོན་བདེན་པའི་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་གལ་ཆེའི་གནད་དོན་བཅས་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་ངོས་འཛིན་ཐོབ་བཞིན་པ་བཅས་ནི། ༸རྒྱལ་དབང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཅིང་གཟིགས་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་ཐུགས་རྗེའི་ནུས་མཐུ་དང་མཛད་པ་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་བཀའ་དྲིན་ཉག་གཅིག་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་ཡིན་ཞིང་། བོད་མིའི་སྐྱབས་བཅོལ་བའི་སྒྲིག་འཛུགས་འདི་ཉིད་ཀྱང་སྐྱབས་བཅོལ་བའི་མི་རིགས་གཞན་གྱི་གནས་བབ་དང་མི་འདྲ་བར་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། 

༸རྒྱལ་བ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་ནི་ཕྱི་ནང་གི་རིག་པའི་གནས་མཐའ་དག་ལ་མཁྱེན་པ་རྒྱས་ཤིང་། དེང་གི་ཚན་རིག་བཅས་ལ་ཐུགས་སྣང་ཆེན་པོ་གནང་སྟེ་འཛམ་གླིང་ནང་ཆེ་དགུ་ཀུན་གྱིས་བཀུར་བ་དང་། ཁོང་གི་མཛད་འཕྲིན་ལ་ཡིད་སྨོན་ཆེན་པོ་ཞུ་བཞིན་ཡོད། ཆོས་ཕྱོགས་ནས་དད་ལྡན་འབུམ་ཕྲག་མང་པོར་དབང་ལུང་ཁྲིད་གསུམ་རྒྱ་ཆེར་གནང་ཞིང་། ལྷག་པར་དུ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༤ ནས་བཟུང་ད་བར་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་ཐེངས་ ༣༤ བསྩལ་གནང་མཛད་ཅིང་། ཉིན་མཚན་དུས་དྲུག་ཏུ་སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེ་སྙིང་པོ་ཅན་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཐུགས་ཉམས་སུ་བཞེས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱལ་བསྟན་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་ཏུ་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་རྗེས་འཇུག་པ་རྣམས་ནང་ཕན་ཚུན་དམ་ཚིག་འོ་ཆུ་གཅིག་འདྲེས་མཛད་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། འཛམ་གླིང་ནང་གི་ཆོས་ལུགས་ཕན་ཚུན་མཐུན་སྒྲིལ་ཡོང་ཐབས་སུ་སྐུ་ངལ་འཛེམས་མེད་ཀྱི་ཐོག་ནས་ས་ཕྱོགས་གང་སར་ཆིབས་བསྒྱུར་མཛད་ནས་བཀའ་སློབ་ལམ་སྟོན་གནང་འབྲས་སུ་ནང་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ལུགས་གཞན་ཁག་གི་བླ་ཆེན་རྣམ་པའི་རྗེས་འབྲང་དང་བཅས་པས་ཀྱང་མོས་གུས་ཆེན་པོའི་སྒོ་ནས་བཀའ་གསུང་དང་ལེན་ཞུས་དང་ཞུ་བཞིན་ཡོད།       

དེང་གི་སཱི་ཤེས་ཡོན་སློབ་གསོ་ (SEE Learning) ཞེས་པའི་ས་བོན་ཐོག་མ་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་བཏབ་གནང་མཛད་ཅིང་། དེ་ནི་མགོན་པོ་མཆོག་གིས་རྒྱ་གར་གྱི་གནའ་བོའི་སེམས་ཁམས་རིག་པ་དང་། ཆོས་ལུགས་ལ་མ་བརྟེན་པའི་བཟང་སྤྱོད་བཅས་དེང་གི་ཤེས་ཡོན་ལམ་ལུགས་དང་མཉམ་སྦྲེལ་གྱིས་རྒྱ་གར་ནང་བསྐྱར་གསོ་གནང་སྟེ། བྱམས་བརྩེ་ལྡན་པའི་འཛམ་གླིང་ཞིག་འཛུགས་སྐྲུན་ཡོང་ཐབས་མཛད་པ་ཡིན། རྒྱ་གར་གཙོས་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྟེང་གི་སློབ་ཁག་མང་པོའི་ནང་སཱི་ཤེས་ཡོན་སློབ་གསོ་དེ་བསླབ་གཞིར་ལག་བསྟར་བྱེད་བཞིན་ཡོད། གདུལ་བྱ་རྣམས་ནང་པ་ཡིན་རུང་མིན་རུང་། ཆོས་དད་ཡོད་མཁན་ཡིན་རུང་མིན་རུང་། བྱམས་བརྩེ་གོང་མཐོར་གཏོང་ཐབས་དང་། ནང་སེམས་ཀྱི་ཞི་བདེ་སྐྲུན་རྒྱུའི་རྩ་བ་རྒྱ་གར་གྱི་གནའ་བོའི་རིག་གཞུང་དེ་དག་ལག་བསྟར་གོང་འཕེལ་ཡོང་ཐབས། སྙིང་རྗེ་དང་སྤྱོད་པ་འཚེ་བ་མེད་ཅིང་འགྲོ་བ་མི་རྣམས་གཅིག་གྱུར་གྱི་འདུ་ཤེས་འཛིན་ཕྱོགས། མགོན་པོ་གང་ཉིད་མཆོག་གིས་དུས་དང་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་ཉམས་ལེན་བྱེད་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་གསུང་གི་བདུད་རྩི་ཕེབས་མུས་མ་ཟད། འཛམ་གླིང་གི་ཁོར་ཡུག་སྤྱི་དང་ལྷག་དོན་དུ་བོད་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་སོགས་ཀྱི་ཐོག་ལའང་ཐུགས་འཁུར་ཆེ་བཞེས་མཛད་བཞིན་ཡོད། 

བོད་ཀྱི་བླ་ན་མེད་པའི་དབུ་ཁྲིད་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ལ་འཛམ་གླིང་ནང་ཆེས་སྙན་གྲགས་ཆེ་བའི་ནོ་སྦེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་དང་། ཨ་རིའི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་གསེར་གྱི་གཟེངས་རྟགས། ཨིན་ཡུལ་གྱི་ཇོན་ཊེམ་པེལ་ཊོན་གཟེངས་རྟགས་གཙོ་བོར་གྱུར་བའི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༧ ནས་བཟུང་ད་བར་ཨ་རི་དང་། ཡུ་རོབ། རྒྱ་གར་གཙོས་ཨེ་ཤེ་ཡའི་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོས་ཆེ་བསྟོད་གཟེངས་རྟགས་དང་། སློབ་དཔོན་ཆེན་པོའི་ཕྱག་འཁྱེར། མི་སེར་ཆེ་བསྟོད་ཕྱག་འཁྱེར། གྲོང་ཁྱེར་ལྡེ་མིག་སོགས་བརྒྱ་ཕྲག་གསུམ་བརྒལ་བ་འབུལ་བཞེས་མཛད་ཡོད། རྒྱལ་སྤྱིའི་སྟེང་ཆེས་གུས་བཀུར་དང་དགའ་མོས་ཞུ་ཡུལ་གྱི་དབུ་ཁྲིད་གཅིག་ལ་ངོས་འཛིན་ཞུ་བཞིན་པར་སོང་། བོད་པ་དང་། ནང་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་འཛམ་གླིང་སྐྱེ་འགྲོ་ཀུན་གྱི་རྩ་ཆེའི་སྤྱི་ནོར་ཞིག་ཆགས་ཡོད།

ཉེ་ཆར་༸མགོན་པོ་གང་ཉིད་མཆོག་ཨ་རིར་ཞབས་པུས་སྨན་བཅོས་གནང་བར་ཕེབས་ཤིང་ཞབས་པུས་སྨན་བཅོས་ཆེས་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་བར་རང་ཅག་རྣམས་ཧ་ཅང་དགའ་ཚོར་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་མ་ཟད་དུས་དེར་རིས་མེད་དགོན་སྡེ་ཁག་དང་། བོད་གཞིས་བྱེས་གཉིས། ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་བརྒྱུད། ཆོས་ལུགས་གཞན་བཅས་ཀྱིས་ཞབས་རིམ་བསྒྲུབས་ཤིང་། གནད་ཡོད་མི་སྣ་མང་པོས་༸སྐུའི་འཕྲོད་བཞེས་བཟང་ཞིང་གང་མྱུར་བདེ་ཐང་ཡོང་བའི་སྨོན་འདུན་ཞུས་གནང་བ་དང་། ཨ་རི་ནེའུ་ཡོག་ཏུ་རྟེན་གཞི་བྱས་པའི་སྨན་ཁང་ (Hospital for Special Surgery) གི་སྨན་པ་དང་སྨན་ཞབས། སྐུ་བཅར་ཞབས་ཞུ་བ་རྣམ་པ་བཅས་འབྲེལ་ཡོད་ཚང་མར་དེ་རིང་གི་གོ་སྐབས་འདི་བརྒྱུད་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ༸མགོན་པོ་མཆོག་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོའི་ལུང་བཞིན་དགུང་ལོ་བརྒྱ་དང་བཅུ་གྲངས་རིང་བཞུགས་རྒྱུའི་ཞལ་བཞེས་བསྐལ་བཟང་ཐོབ་ཅིང་༸རྒྱལ་དབང་མཆོག་གི་གཟུགས་སྐུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྷུན་པོ་སངས་རྒྱས་ཚེ་དཔག་མེད་ཀྱི་ངོ་བོར་འཚོ་བཞེས་གཡོ་བ་མེད་པའི་བཀའ་དྲིན་ནི་སྟོང་གསུམ་གསེར་གྱིས་བཀང་སྟེ་བསྐལ་ཆེན་དུ་མར་ཕུལ་ཡང་ཆ་ཙམ་ཡང་གཞལ་བར་མི་ནུས་ཤིང་། དེ་རིང་འཛམ་གླིང་ཡུལ་གྲུ་གང་སར་གནས་པའི་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱི་དགའ་དད་སྤྲོ་གསུམ་ངང་༸སྐུ་ཡི་འཁྲུངས་སྐར་སྲུང་བརྩི་ཞུ་བའི་ལམ་ནས་མགོན་པོ་མཆོག་གི་ཀུན་ཁྱབ་མཛད་འཕྲིན་རྣམས་ཀྱི་བཀའ་དྲིན་རྗེས་སུ་དྲན་ཞིང་། བླང་དོར་ལམ་སྟོན་མཛད་པ་གང་ཐུབ་ཅི་ཐུབ་ཀྱིས་ཉམས་ལེན་ཞུ་རྒྱུའི་དམ་བཅའ་བསྐྱར་ནན་ཞུ་རྒྱུ་དང་། བདག་ཅག་བོད་འབངས་ཡོངས་ཀྱིས་རྒྱལ་བའི་དགོངས་བཞེད་དང་བཀའ་སློབ་ལམ་སྟོན་བཞིན་སྙིང་སྟོབས་བསྐྱེད་དེ་ནུས་པ་མཉམ་སྤུངས་ཀྱིས་ཆིག་སྒྲིལ་ངང་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་། རིག་གཞུང་། སྐད་ཡིག བོད་དོན་བདེན་པའི་འཐབ་རྩོད་བཅས་ལ་ནུས་པ་གང་ཡོད་འདོན་ཐབས་ཞུ་དགོས།

འདི་ལོར་བོད་ལུགས་ལྟར་ན་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དགུང་གྲངས་དགུ་བཅུར་ཕེབས་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་། ཕྱི་ལུགས་དགུང་ལོ་དགུ་བཅུ་རྗེས་ལོར་འཁེལ་གྱི་ཡོད་སྟབས། སྐབས་དེར་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ངོས་ནས་༸གོང་ས་མཆོག་གི་བཀའ་དྲིན་རྗེས་དྲན་དང་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་ཆེད་གོ་སྟོན་གྱི་མཛད་སྒོ་རྒྱས་པ་ཞིག་དང་། བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ་ཞུ་རྒྱུ། ལོ་གཅིག་ཧྲིལ་པོར་གོ་སྟོན་སྲུང་བརྩི་ཞུ་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་ཡོད་པ་ལྟར། ཚོགས་སྒེར་ཁག་ཡོངས་ནས་ཀྱང་བཀའ་དྲིན་རྗེས་དྲན་ཞུ་ཕྱིར་གོ་སྟོན་སྐབས་ལས་འཆར་ཆེ་ཕྲ་སྣ་ཚོགས་ཤིག་སྤེལ་ཐུབ་ན་༸རྒྱལ་བ་དགྱེས་པའི་མཆོད་སྤྲིན་དུ་འགྱུར་རྒྱུར་སོང་དེ་དོན་ཞུ་ཕྱོགས་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

བོད་ནང་བོད་མི་ཚོར་རྒྱ་གཞུང་གིས་ཉེས་མེད་ཁག་དཀྲི་དང་། དྲག་གནོན། རྡུང་རྡེག འཛིན་བཟུང་བཀག་བསྐྱིལ་དང་། དྲང་བདེན་གྱི་ཁྲིམས་བཤེར་མ་བརྒྱུད་པར་བཙོན་འཇུག བོད་ནང་གི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལ་རྡོག་རོལ་དང་བོད་མི་རིགས་རྩ་མེད་གཏོང་བའི་སྲིད་བྱུས་མུ་མཐུད་ལག་བསྟར་བྱེད་བཞིན་པ་བཅས་ལ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་སྐྱོན་བརྗོད་དང་ཐེར་འདོན་བྱེད་བཞིན་ཡོད། ཉེ་ཆར་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༡༨ ཉིན་ཨ་རིའི་གྲོས་ཚོགས་འོག་མའི་ཕྱི་སྲིད་ལས་དོན་ཚོགས་ཆུང་གི་ཚོགས་གཙོ་དང་། སྤྱི་མཐུན་ཚོགས་པའི་འཐུས་མི་སྐུ་ཞབས་མ་ཧི་ཀལ་མེག་ཀོལ་(Michael McCaul) མཆོག་གིས་དབུ་ཁྲིད་པའི་ཨ་རིའི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་ཟུར་པ་ལྕམ་སྐུ་ནེན་སི་པེ་ལོ་སི་(Nancy Pelosi) མཆོག་དང་། གྲོས་ཚོགས་འོག་མའི་ཕྱི་སྲིད་ལས་དོན་ཚོགས་ཆུང་གི་མང་གཙོ་ཚོགས་པའི་འགོ་ཁྲིད་སྐུ་ཞབས་གྷེ་རེ་གོ་རི་མིག་ (Gregory Meeks) མཆོག་སོགས་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་ཆུང་ཞིག་རྡ་ས་བཞུགས་སྒར་དུ་ཆེད་ཕེབས་གནང་སྐབས་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་དང་། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་གྲོས་ཚོགས་སུ་གཟིགས་སྐོར་དུ་ཕེབས་པར་དགའ་བསུའི་འཚམས་འདྲི་དང་སྣེ་ལེན་གཟབ་རྒྱས་ཞུས་ཤིང་། ཕྱི་ཚེས་ ༡༩ ཉིན་སྔ་དྲོར་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་གཟིམ་ཆུང་མཇལ་ཁ་ཞུས་པ་དང་། ཨ་རིའི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱིས་གཏན་འབེབས་གནང་བའི་བོད་རྒྱའི་དཀའ་རྙོག་སེལ་ཐབས་ཀྱི་ཁྲིམས་ཡིག་སྤྱན་འབུལ་སྙན་སེང་ཞུས་གནང་ཡོད། དེའི་རྗེས་ཐེག་ཆེན་ཆོས་གླིང་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ངོས་ནས་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་ཆུང་ལ་ཆེ་བསྟོད་དགའ་བསུ་ཞུ་ཕྱིར་གཞུང་མང་ཚང་འཛོམས་ཀྱིས་གཞུང་འབྲེལ་མཛད་སྒོ་གཟབ་རྒྱས་གོ་སྒྲིག་ཞུས་གནང་ཡོད། སྐུ་ཚབ་ཚོགས་ཆུང་གི་ཚོགས་མི་རྣམས་ནས་གསུང་བཤད་ཀྱང་གནང་སྟེ་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ཐོག་ལྷག་བསམ་གཡོ་བ་མེད་པའི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེ་གནང་བ་དེས། རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་བོད་ཀྱི་འཐབ་རྩོད་ཐོག་བོད་མི་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་པའི་བརྡ་ལན་གསལ་པོ་ཞིག་དང་། བོད་ཀྱི་འཐབ་རྩོད་ལ་གསོན་ཤུགས་དང་། རེ་བ་སྦྱིན་པ་མ་ཟད། བོད་མི་ཚོར་རེ་བའི་སེམས་ཤུགས་ཀྱང་འཕེལ་གཞིར་གྱུར་བར་སོང་། དེ་རིང་གི་གོ་སྐབས་འདི་བརྒྱུད་སླར་ཡང་ཨ་རིའི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་རྣམ་པ་དང་འབྲེལ་ཡོད་ཚང་མ་ལ་སྙིང་ཐག་པ་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞེས་ཞུ་འདོད་བྱུང་།

དེ་བཞིན་བོད་ཀྱི་བདེན་པའི་འཐབ་རྩོད་དང་། སྐད་ཡིག རིག་གཞུང་སྲུང་སྐྱོབ་བཅས་ལ་བཀའ་དྲིན་ཆེ་བ་རྒྱ་གར་གཞུང་མང་གཉིས་དང་། ཨ་རི། ཡུ་རོབ་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གིས་གཙོས་བོད་དོན་ལ་དངོས་ཤུགས་བརྒྱུད་གསུམ་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་མཁན་གྱི་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྲིད་གཞུང་ཁག་དང་། གྲོས་ཚོགས་བཅས་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

མཐའ་དོན་༸རྒྱལ་བསྟན་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་མངའ་བདག་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་༸རྒྱལ་དབང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཅིང་གཟིགས་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་༸སྐུ་ཡི་གསང་བ་གསུམ་ལ་སྐུ་གེགས་ཀྱི་མཚན་མ་ཆ་ཕྲ་མོའི་ཚུལ་ཙམ་ཡང་མ་བཞེས་པར་འཛམ་གླིང་སྐྱེ་འགྲོ་སྤྱི་དང་སྒོས་སུ་ཁ་བ་གངས་ཅན་པ་རྣམས་ཀྱི་འདི་ཕྱི་གཉིས་ཀྱི་༸སྐྱབས་མགོན་དུ་སྐུ་ཚེ་ཞབས་པད་བསྐལ་བརྒྱར་བརྟན་པའི་གསོལ་བ་ཕུར་ཚུགས་སུ་འདེབས་རྒྱུ་དང་། ཐུགས་བཞེད་ལྷུན་གྱིས་འགྲུབ་ཅིང་བོད་དོན་བདེན་མཐའ་མྱུར་དུ་གསལ་བའི་སྨོན་འདུན་ཞུ་རྒྱུ་བཅས། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༦ ལ།།

]]> https://bod.asia/2024/07/%e0%bd%a6%e0%be%a4%e0%be%b1%e0%bd%b2%e0%bc%8b%e0%bd%93%e0%bd%bc%e0%bd%a2%e0%bc%8b%e0%bc%b8%e0%bd%82%e0%bd%bc%e0%bd%84%e0%bc%8b%e0%bd%a6%e0%bc%8b%e0%bc%b8%e0%bd%a6%e0%be%90%e0%be%b1%e0%bd%96-1136/ Sat, 06 Jul 2024 04:45:47 +0000 https://bod.asia/?p=233016 ༄༅། །བོད་མི་ཡོངས་ཀྱི་བླ་ན་མེད་པའི་དབུ་ཁྲིད་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དགུང་གྲངས་གྱ་དགུ་ལ་ཕེབས་པའི་༸སྐུའི་འཁྲུངས་ལྷ་དབྱར་གསོལ་གྱི་བཀྲ་ཤིས་པའི་དུས་བཟང་འདིར། བཀའ་ཤག་གིས་གཞིས་བྱེས་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱི་ཚབ་ཞུས་ཏེ། ༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ལ་སྒོ་གསུམ་གུས་ཕྱག་དང་འབྲེལ། དུས་སྟོན་མཛད་སྒོར་ཆེད་ཕེབས་གནང་མཁན་སྐུ་མགྲོན་གཙོ་བོ་འབྲས་ལྗོངས་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་ Shri Prem Singh Tamang མཆོག་དང་། དམིགས་བསལ་སྐུ་མགྲོན་རྒྱ་གར་བྱང་ཤར་མངའ་སྡེ་ཨ་རུ་ན་ཅལ་ཁུལ་གྱི་གྲོས་ཚོགས་འོག་མའི་འཐུས་མི༌སྐུ་ཞབས་ Shri Tapir Gao མཆོག །འབྲས་ལྗོངས་མངའ་སྡེའི་གྲོས་ཚོགས་ཚོགས་གཙོ་ Shri Mingma Norbu Sherpa མཆོག །ཁེ་ན་ཌ་ཨོན་ཊེ་རིའོ་མངའ་སྡེའི་ས་གནས་གྲོས་ཚོགས་ཚོགས་གཞོན་བུ་འཁྲིད་དཀར་པོ་ཆེ་མཆོག འབྲས་ལྗོངས་མངའ་སྡེའི་བློན་ཆེན་ Shri Bhim Hang Subba མཆོག །འབྲས་ལྗོངས་མངའ་སྡེའི་བློན་ཆེན་ Shri Puran Kumar Gurung མཆོག །འབྲས་ལྗོངས་མངའ་སྡེའི་བློན་ཆེན་ Shri Pintso Namgyal Lepcha མཆོག །འབྲས་ལྗོངས་མངའ་སྡེའི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་སྐུ་ཞབས་ Shri Erung Tenzing Lepcha མཆོག ། འབྲས་ལྗོངས་མངའ་སྡེའི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་སྐུ་ཞབས་ Shri Sanjeet Kharel མཆོག །སུད་སི་ Oetwill am See གྲོང་སྡེའི་སྤྱི་ཁྱབ་པ་གངས་གཞོན་ཚང་རྣམ་རྒྱལ་ལགས་དང། འཛམ་གླིང་ཁྱོན་དུ་དུས་སྟོན་ལ་མཉམ་རོལ་བྱེད་མཁན་ཚང་མར་སྤྲོ་སེམས་འཁོལ་བའི་ངང་འཚམས་འདྲི་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

འཛམ་གླིང་ས་ཕྱོགས་གང་སར་༸མགོན་པོ་གང་ཉིད་ཀྱི་༸སྐུའི་འཁྲུངས་སྐར་སྲུང་བརྩི་བྱེད་པའི་དུས་ཚེས་ཁྱད་པར་ཅན་འདིར། ང་ཚོ་ཚང་མས་རྣམ་པ་འདྲ་མིན་གྱི་དགའ་སྟོན་ལ་རོལ་པ་དང་ཆབས་ཅིག། ༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་བྱམས་བརྩེ་ལྡན་པའི་གོ་ལ་ཞིག་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པའི་རླབས་ཆེན་གྱི་མཛད་འགན་བསྐྱངས་དང་སྐྱོང་བཞིན་པར་དྲིན་གཟོ་སླད་མི་རེ་ངོ་རེས་བྱམས་བརྩེའི་ཉམས་ལེན་བསྟེན་པའི་དུས་ཚེས་ཤིག་ཡིན་པར་དྲན་བསྐུལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། 

བོད་ལུགས་ལྟར་ན། ད་ལོ་༸མགོན་པོ་མཆོག་གོ་སྟོན་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཉིན་མོར་འཁེལ་ཡོད་པ་དང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༥ ཟླ་ ༧ པ་ནས་བཀའ་ཤག་གིས་ཕྱི་ལུགས་ལྟར་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྱོན་ལ་ལོ་འཁོར་ཧྲིལ་པོར་བྱམས་བརྩེའི་ལོ་ཞེས་གཞུང་འབྲེལ་གོ་སྟོན་གོ་སྒྲིག་ཞུ་གཏན་འཁེལ་ཏེ་མཛད་རིམ་རྣམ་མང་འཆར་སྒྲིག་ཞུ་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། དེར་སྟ་གོན་གྱི་ཚུལ་དུ་དེ་རིང་ནས་ཡོང་འགྱུར་གྱི་གཞུང་འབྲེལ་མཛད་སྒོ་ཁག་བཞིར་༸མགོན་པོ་མཆོག་གི་མཛད་འགན་བཞིའི་སྐོར་ངོ་སྤྲོད་སྙིང་བསྡུས་བརྒྱུད། རྗེས་འཇུག་ཀུན་ལ་བཀའ་བཞིན་སྒྲུབ་པའི་མཆོད་པས་མཉེས་པར་ཞུ་གལ་སྐོར་དྲན་སྐུལ་ཞུ་འཆར་ཡིན།

༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་མཛད་ཁུར་དང་པོ་ནི། འགྲོ་བ་མི་ལ་གཅིག་མཚུངས་ཀྱི་བདེ་སྐྱིད་བསྐྲུན་ཐབས་སམ། འགྲོ་བ་མི་གཅིག་གྱུར་གྱི་འདུ་ཤེས་གོང་སྤེལ་གཏོང་རྒྱུ་འདི་ཡིན་ཞིང་། དེ་ཡང་། སྤྱི་སེམས་དང་། འཇིག་རྟེན་ཀུན་ཁྱབ་ཀྱི་འགན་ཁུར། འགྲོ་བ་མིའི་བཟང་སྤྱོད་གོང་སྤེལ་དང་། ཆོས་ལུགས་ལ་མ་བརྟེན་པའི་བཟང་སྤྱོད་ཅེས་དུས་རིམ་མི་འདྲ་བར་གསུང་སྟངས་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཡོད་པ་འདི་ལྟར། མགོན་པོ་གང་ཉིད་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༣ ལོར་ཡུ་རོབ་རྒྱལ་ཁབ་བཅུ་གཅིག་ནང་ཐོག་མར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་སྐབས། གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་གོ་སྐབས་ཤིག་མཐོང་ན། རང་གཅེས་འཛིན་གྱི་ཁེ་ཕན་ཆུང་ངུ་དོར་ནས་གཞན་དོན་དང་དུ་ལེན་པའི་འདུ་ཤེས་ཤིག་སྐྱེད་སྲིང་བྱེད་པའི་བསམ་བློའི་འཁྱེར་སོ་སྟེ། སྤྱི་སེམས་ཞེས་པའི་གདམས་ངག་གནང་མགོ་ཚུགས་ཤིང་། དེའི་གོ་དོན་ཨིན་སྐད་ཇི་བཞིན་མཚོན་ཆེད་རིམ་པས་འཇིག་རྟེན་སྤྱི་ཡོངས་ལ་འཁྲི་བའི་ལས་འགན་ནམ། འཇིག་རྟེན་ཀུན་ཁྱབ་ཀྱི་འགན་ཁུར་ Universal Responsibility དང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༠ གོ་གྲངས་ནས་ཆོས་ལུགས་ལ་མ་བརྟེན་པའི་བཟང་སྤྱོད་ཀྱི་རྣམ་གཞག་མདོར་བསྡུས་རེ་གསུང་མགོ་ཚུགས་ཤིང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༩ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་ཨིན་ལན་རྒྱལ་ས་ལོན་ཌོན་གྱི་ཨལ་པར་ཌི་ཚོགས་ཁང་དུ་སྟོང་ལོ་གསར་པའི་བླང་དོར་གྱི་བཀའ་སློབ་གནང་སྐབས། ༸མགོན་པོ་མཆོག་མི་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་འགྲོ་བ་མིའི་བཟང་སྤྱོད་གོང་འཕེལ་དུ་གཏོང་རྒྱུ་ཞེས་གསུང་གླེང་གནང་ཞིང་། དེ་དུས་འགྲོ་བ་མིའི་བཟང་སྤྱོད་ཅེས་པ་ཙམ་ལས་ཆོས་ལུགས་ལ་བརྟེན་དང་མ་བརྟེན་གྱི་དབྱེ་མཚམས་གསལ་ཁ་མེད་ནའང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༠ ལོར་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱིར་བཀའ་སློབ་གནང་སྐབས། ཆོས་ལུགས་ལ་མ་བརྟེན་པའི་བཟང་སྤྱོད་ཅེས་པའི་གདམས་ངག་འདི་ཡོངས་ཁྱབ་ཏུ་སྩལ་ཡོད། 

འགྲོ་བ་མི་གཅིག་གྱུར་གྱི་འདུ་ཤེས་ཞེས་པ་འདི་ནི། ཕན་ཚུན་ཕན་གནོད་ལྟོས་གྲུབ་ཀྱི་ལྟ་བ་ལ་གཞི་བཅོལ་ཞིང་། ༸མགོན་པོ་མཆོག་གིས་འགྲོ་བ་མི་རྣམས་ཡུལ་ལུང་དང་མི་རིགས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས། རིགས་རུས། སྐད་ཡིག་དང་ཤ་མདོག །ལྟ་བ་དང་རིག་གཞུང་། གྲལ་རིམ་དང་ཆོས་ལུགས་ཁས་ལེན་མིན་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་གཤིས་ཀྱི་ཐོག་ནས་དབྱེ་འབྱེད་བྱེད་མི་རུང་ཞིང་། ཚོང་དང་དཔལ་འབྱོར། ཆབ་སྲིད་དང་དམག་དོན། འགྲིམ་འགྲུལ་དང་ཁོར་ཡུག་སོགས་སྐྱེ་བོ་སྒེར་དང་སྤྱི་ཚོགས་བཅས་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་ཕན་ཚུན་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་ཡིན་པ་མངོན་སུམ་བསྙོན་མེད་ཡིན་པའི་གནས་ལུགས་རྒྱས་བཤད་གནང་གིན་ཡོད།

ལུས་བདེ་ཞིང་སེམས་སྐྱིད་པ་དང་། ཚེ་རིང་ནད་མེད་འདོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་བྱམས་པ་དང་བརྩེ་བ། སྙིང་རྗེ་དང་བཟོད་སྒོམ། ཆོག་ཤེས་དང་བཟང་སྤྱོད་བཅས་གལ་ཆེར་བརྩི་དགོས་པ་དང་། དཀའ་ངལ་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་འཕྲད་སྐབས། རང་ཉིད་གཅིག་པུའི་ཐོག་ཏུ་ལྷུང་བ་ལྟ་བུའི་བསམ་བློ་གུ་དོག་གིས་རེ་བ་བརླགས་པ་དང་། སེམས་ཤུགས་ཆག་ན། དཀའ་ངལ་ལ་གདོང་ལེན་བྱ་རྒྱུའི་ནུས་ཤུགས་ཉམས་རྒྱུར་བརྟེན། གནས་སྟངས་གང་ཞིག་ལ་ལྷུང་ཡང་དེ་ལ་གདོང་ལེན་བྱ་རྒྱུའི་བསམ་བློ་ཡར་རྒྱས་སུ་གཏོང་རྒྱུའི་སེམས་ཁུར་བླངས་ཏེ། མཉམ་སྦྲེལ་གྱི་སྟོབས་ཤུགས་ལ་བརྟེན་ནས་འགལ་རྐྱེན་མཐའ་དག་རིམ་པས་སེལ་ཐབས་བྱ་དགོས་པ་དང་། འཕྲལ་ཕུགས་གཉིས་ལས་ཕུགས་དང་། རང་གཞན་གཉིས་ལས་གཞན། སྤྱི་སྒེར་གཉིས་ལས་སྤྱི་དོན་དུ་ཕྱར་གྲུ་མཉམ་འདེགས་བྱེད་པ་ནི། གཡོལ་ཐབས་མེད་པའི་འགན་འཁྲི་ཞིག་ཡིན་པར་དགོངས་ཀྱི་ཡོད། འདི་ནི། མགོན་པོ་གང་ཉིད་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་མཚན་གནས་ཡོད་པ་དང་། ནང་པའི་དབུ་ཁྲིད་ཅིག་དང་། བོད་མིའི་མགྲིན་ཚབ་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་ངོས་ནས་མ་ཡིན་པར། འགྲོ་བ་མིའི་བདེ་སྡུག་ལ་ཐུགས་ཁུར་དང་རིན་ཐང་ལ་བརྩི་བཀུར་གནང་མཁན་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་དེ་ལྟར་དགོངས་པ་བཞེས་ཤིང་ལམ་སྟོན་གནང་བཞིན་ཡོད། 

ཆོས་ལུགས་ལ་མ་བརྟེན་པ་ཞེས་རྩལ་འདོན་གནང་བ་ནི། འཛམ་གླིང་འདིར་མི་དུང་ཕྱུར་བརྒྱད་ཅུའི་ནང་ནས་དུང་ཕྱུར་བཅུ་ཕྲག་ཙམ་ལ་ཆོས་དད་མེད་པ་དང། ཆོས་ཁས་ལེན་མཁན་རྣམས་ཀྱང་ཆོས་ལུགས་མི་འདྲ་བའི་རྗེས་སུ་འཇུག་ཅིང་། ཆོས་ལུགས་བྱེ་བྲག་པར་ཡང་ཆོས་བརྒྱུད་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་ཡོད་ལ། ཆོས་དད་མེད་མཁན་ཚོ་ཡང་མི་ཡིན་པ་དང་། བདེ་བ་འདོད་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་མི་འདོད་པས་བརྩེ་བའི་ཡུལ་ཡིན། ཁོ་རང་ཚོ་སྒེར་སོ་སོའི་ངོས་ནས་བཤད་ནའང་བདེ་སྐྱིད་འདོད་པ་ཡིན་པས། རིམ་པས་དེ་དག་འགྲོ་བ་མི་སྤྱི་ལ་ཁྱབ་པའི་ཐབས་ཤེས་ག་རེ་ཡོད་ཟེར་ན། གཙོ་བོ་བྱམས་བརྩེ་ཡོད་ན་སེམས་ནང་བདེ་སྐྱིད་དང་ཞི་བདེ་ཡོང་བ་མཐུན་སྣང་དུ་གྲུབ་ཡོད་ཅེས་གསུང་གིན་ཡོད། 

འགྲོ་བ་མིའི་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་བསམ་བློའི་འཁྱེར་སོ་དང་ཚོར་བ་གཞིར་བཞག་སྟེ། མིའི་གཞི་རྩའི་རིན་ཐང་དང་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཡར་རྒྱས་དང་གོང་འཕེལ་དུ་གཏོང་བར་སྐུལ་ལྕག་གཏོང་ཆེད། མགོན་པོ་གང་ཉིད་ཀྱིས་གསུང་རྩོམ་བརྒྱ་ཕྲག་བརྒལ་བ་མཛད་ཅིང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༥ ལོར་“བྱམས་བརྩེའི་ནུས་སྟོབས།” The Power of Compassion དང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༨ ལོར། “བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས།” སམ་ “བདེ་སྐྱིད་འཚོལ་བའི་ཐབས་ལམ།”The Art of Happiness དང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༡ ལོར། སྟོང་ལོ་གསར་པའི་བཟང་སྤྱོད། Ethics for the New Millennium ཕྱི་ལོ་༢༠༡༢ ལོར། “ཆོས་ལུགས་ཀྱི་མཚམས་ལས་འདས་པའི་སྤྱི་སྨན་གྱི་བཟང་སྤྱོད།” Beyond Religion: Ethics for a Whole World སོགས་ལྗགས་རྩོམ་འགྲེམ་སྤེལ་གནང་བར་ཀུན་གྱིས་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་བྱེད་བཞིན་ཡོད།  

ད་ལྟ་འཕྲད་བཞིན་པ་དང་། འབྱུང་འགྱུར་གྱི་མི་རབས་རྣམས་ལའང་འཕྲད་པར་འགྱུར་བའི་ཇེ་སྡུག་ནས་ཇེ་ཐུར་འགྲོ་བཞིན་པའི་དབུལ་ཕྱུག་གི་བར་ཁྱད་དང་། “ང་ཚོ་དང་ཁོང་ཚོའི་” བར་ཐག་གི་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་དཀའ་ཁག་རྣམས་ལ་གདོང་ལེན་ཆེད། ཁེར་རྐྱང་བ་དང་རང་ཚུགས་ཐུབ་པས་སྟོང་པའི་རྟེན་འབྲེལ་ལྟོས་གྲུབ་ཀྱི་ལྟ་གྲུབ་ལ་རྒྱབ་རྟེན་བཅོལ་བའི་ཕན་ཚུན་བསམ་ཤེས་གུ་ཡངས་དང་འགན་འཁུར། ཀུན་ལ་བྱམས་བརྩེ་ལྡན་པའི་མི་ཚེ་སྐྱེལ་སྟངས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་དང་། དཀའ་ངལ་གྱི་འབྱུང་རྩ་ “ ང་དང་ངའི་ ” ཞེས་པའི་མཁྲེགས་འཛིན་གྱི་བསམ་བློ་སྤོང་ཐབས་ཀྱི་དགོངས་གཞི་རྒྱ་ཆེར་བཀྲལ་ཅིང། བྱམས་བརྩེ་དང་ཤེས་རབ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་ཤེས་ཡོན་སྤྲོད་སྟངས་ཤིག་དེང་རབས་སློབ་གསོའི་ལམ་ལུགས་ཁོངས་འཇུག་གལ་ནན་སྐུལ་མཛད་པ་བཞིན། ད་ལྟའི་ཆར་རྒྱལ་ཁབ་ ༡༣༠ ལྷག་ནང་དངོས་སུ་ལག་བསྟར་བྱེད་བཞིན་པ་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་རང་བཞིན་གྱི་བགྲོ་གླེང་ཡང་ལོ་ལྟར་འཚོགས་བཞིན་ཡོད་ཅིང་། ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་མང་པོས་༸མགོན་པོ་མཆོག་གི་རླབས་ཆེན་གྱི་དགོངས་བཞེད་འདིར་བཀུར་གཟོས་མཚོན་སླད་ད་བར་གཟེངས་རྟགས་དང་ཕྱག་འཁྱེར་གྲགས་ཆེ་བ་ ༣༠༠ སྐོར་འབུལ་བཞེས་བྱུང་ཡོད།

༸མགོན་པོ་མཆོག་རྒྱལ་ཁབ་ ༦༠ ལྷག་ཙམ་ཞིག་གི་ནང་ཐེངས་ ༣༠༠ མ་ཟིན་ཙམ་ཞིག་ཕྱོགས་ཕེབས་གནང་སྟེ། རྒྱལ་ཁབ་སོ་སོའི་ཆབ་སྲིད་དང་ཆོས་ལུགས་ཁག་གི་དབུ་ཁྲིད་ ༥༠༠ མ་ཟིན་ཙམ་ཞིག་ལ་མཇལ་མོལ་དང་། མང་ཚོགས་ལ་བཀའ་སློབ། སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་བཅུ་ཕྲག་དྲུག་ཙམ་ཞིག་ཏུ་ཞབས་སོར་བཀོད་དེ། ༸མགོན་པོ་མཆོག་གི་མཛད་འགན་བཞི་ཡིས་མཚོན་པའི་གུ་ཡངས་དཀྱེལ་ཆེའི་བཞེད་དགོངས་རྣམས་རྒྱས་པར་གསུང་གླེང་མཛད་པས། སྐལ་ལྡན་སྐྱེ་བོ་ས་ཡ་དུ་མར་བླང་དོར་གྱི་བློ་མིག་ཕྱེས་ཡོད།  

རྗེས་ལོར་བཀའ་ཤག་གིས་གོང་སྨོས་བཞིན་༸མགོན་པོ་མཆོག་ཕྱི་ལུགས་ལྟར་དགུང་གྲངས་དགུ་བཅུར་ཕེབས་པའི་གོ་སྟོན་ལོ་འཁོར་ཧྲིལ་པོར་སྲུང་བརྩི་ཞུ་གཏན་འཁེལ་བ་བཞིན། བཀའ་དྲུང་དང་ལས་ཁུངས་ཁག་གི་འཐུས་མི་ལས་གྲུབ་པའི་གོ་སྟོན་གོ་སྒྲིག་ཚོགས་ཆུང་ནས་སྤྱི་ཡོངས་འབྲེལ་མཐུད་དང་། མཐུན་སྦྱོར་ལ་འགན་ཁུར་ལེན་རྒྱུ་དང་། རྒྱ་བལ་འབྲུག་གསུམ་ནང་། དབུས་ལས་ཁུངས་སོ་སོའི་བཀོད་བྱུས་འོག་རྒྱུན་ལྡན་དང་རྒྱུན་ལྡན་མ་ཡིན་པའི་གོ་སྟོན་མཛད་རིམ་གོ་སྒྲིག་བྱ་རྒྱུ་དང་། ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ཀྱི་བཀོད་བྱུས་འོག་ཕྱི་རྒྱལ་སྐུ་ཚབ་དོན་ཁང་སོ་སོའི་ཁྱབ་ཁོངས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ནང་གོ་སྒྲིག་ཚོགས་ཆུང་ཟུར་བཙུགས་ཀྱིས། རྒྱལ་ཡོངས་དང་། ཚོགས་པ་སོ་སོའི་ལས་རིམ་འཆར་སྒྲིག་ལག་བསྟར་བྱ་རྒྱུ། དེ་བཞིན་ས་གནས་སོ་སོའི་གོ་སྟོན་མཛད་སྒོར་ཐུན་མོང་དུ་བཀོལ་སྤྱོད་རུང་བའི་གློག་བརྙན་དང་། དངོས་བྱུང་གློག་བརྙན། སྐུ་པར་སོགས་འགྲེམས་སྟོན་གྱི་རྒྱུ་ཆ་ཕབ་ལེན་དང་། ས་གནས་སོ་སོར་མཛད་རིམ་ཇི་སྤེལ་གྱི་གནས་ཚུལ་འགོད་འཇུག་ཞུ་ས་ཡོད་པའི་དྲ་ཚིགས་ཤིག་སྐབས་བསྟུན་ཡོངས་བསྒྲགས་ཞུ་འཆར་ཡིན། 

ཟླ་བ་སྔོན་མའི་ནང་ཨ་རིའི་གྲོས་ཚོགས་གོང་འོག་གཉིས་ནས་བོད་རྒྱའི་དཀའ་རྙོག་སེལ་ཐབས་ཀྱི་ཁྲིམས་ཡིག་གཏན་འབེབས་གནང་བ་བཞིན། སྲིད་དོན་ཚོགས་པ་གཉིས་ཀྱི་འཐུས་མི་བདུན་ལས་གྲུབ་པའི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཆེས་མཐོའི་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་ཆུང་ཞིག་གྲོས་ཚོགས་གོང་མའི་ཕྱི་འབྲེལ་ལས་དོན་ཚོགས་ཆུང་གི་ཚོགས་གཙོ་མའི་ཀལ་མེག་ཁཽལ་ (Michael McCaul) མཆོག་གིས་སྣེ་ཁྲིད་དེ་བཞུགས་སྒར་དུ་ཆེད་ཕེབས་ཀྱིས། ༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ལ་ཁྲིམས་ཡིག་གི་ངོ་བཤུས་འབུལ་ལམ་ཞུས་ཡོད་པ་མ་ཟད། གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ཕེབས་བསུ་སྣེ་ལེན་མཛད་སྒོར་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་རྣམ་པས་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་གསུང་བཤད་ཡིད་འགུལ་ཐེབས་པ་གནང་ཡོད་ཅིང་། སྐབས་དེར་ཨ་རིའི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་ཟུར་པ་ལྕམ་སྐུ་ནེན་སི་པེ་ལོ་སི་ (Nancy Pelosi) མཆོག་གིས། ༸གོང་ས་༸ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ཤེས་བྱ་ཡོན་ཏན་དང་། སྲོལ་རྒྱུན། བྱམས་སྙིང་རྗེ། དྭངས་གཙང་གི་རྣམ་ཤེས་དང་བརྩེ་བའི་ལེགས་བཤད་འདོམས་བཞིན་ཡོད་ཅིང་། ཁོང་༸སྐུ་ཚེ་རིང་པོར་བཞུགས་རྒྱུ་མ་ཟད། ཁོང་གི་མཛད་རྗེས་རྣམས་བསྐལ་པ་མ་སྟོང་བར་དུ་གནས་ངེས་རེད་ཅེས་གསུངས་ཡོད།

བོད་རྒྱའི་དཀའ་རྙོག་སེལ་ཐབས་ཀྱི་ཁྲིམས་ཡིག་འདིའི་ནང་། བོད་རྒྱའི་བར་གྱི་རྩོད་རྙོག་དེ་ད་དུང་ཐག་གཅོད་བྱུང་མེད་པའི་གནད་དོན་ཡིན་པ་དང་། བོད་ཀྱི་ཁྲིམས་དོན་གནས་བབ་དེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ཐོག་ནས་ད་དུང་གཏན་འཁེལ་བྱ་བསྡད་ཡིན་པ་ཨ་རིའི་གཞུང་འབྲེལ་སྲིད་ཇུས་སུ་གཏན་འབེབས་བྱས་ཡོད་ལ། བོད་མིར་རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ཡོད་པར་ངོས་ལེན་དང་། རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་གནས་བབ་ལ་འཁྱོག་བཤད་ཧམ་རྫུན་སྒྲོག་བཞིན་པར་རྣག་ཐོག་གཙགས་ཁེལ་གྱི་ཐེར་འདོན། བོད་རྒྱ་འབྲེལ་མོལ་འགོ་འཛུགས་དགོས་པའི་སྐུལ་འདེད་གནང་ཡོད་པ་བཅས་བོད་མིའི་བདེན་དོན་འཐབ་རྩོད་ལ་སྔར་མ་གྲགས་པའི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཁ་གསལ་གནང་བ་འདིས། བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་རང་དབང་གི་སྒོ་ནས་སོ་སོའི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་། སྐད་ཡིག །ཡུལ་སྲོལ་གོམས་གཤིས། རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་བཅས་གཅེས་ཉར་བདག་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུའི་ཆོད་སེམས་ལ་རྒྱབ་རྟེན་གཡོ་བ་མེད་པ་ཞིག་བསྐྲུན་ཡོད་ཅིང་། བཀའ་ཤག་གིས་རང་དབང་མང་གཙོའི་ཡུལ་ལུང་གཞན་ལའང་ཁྲིམས་ཡིག་འདི་དང་རྗེས་མཐུན་གྱི་སྲིད་བྱུས་གཏན་འབེབས་གནང་ཐབས་འབད་བརྩོན་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་པས། རང་རིགས་དང་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་བ་གང་ན་སུ་བཞུགས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཕྱར་གྲུ་མཉམ་འདེགས་ཡོང་བའི་འབོད་སྐུལ་ཞུ་བཞིན་ཡོད། 

འདི་ལོར་ཨ་རིའི་མང་གཙོ་སྐུལ་འདེད་ཐེབས་རྩ་ཁང་ནས་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་མང་གཙོའི་ལག་ལེན་ལ་གདེང་འཇོག་གནང་སྟེ། མང་གཙོའི་སྲི་ཞུའི་གཟེངས་རྟགས་དེ་བཞིན་སྲིད་སྐྱོང་གི་མིང་ཐོག་ཏུ་སྤྲད་པ་དེའང་། ༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་བཙན་བྱོལ་དུ་འབྱོར་མ་ཐག་པ་ནས་བཟུང་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་འདི་མང་གཙོའི་ལམ་ལུགས་ཐོག་སྣེ་ཁྲིད་དང་སྐུལ་འདེད་གནང་བའི་མཛད་རྗེས་ལ་ངོས་འཛིན་ཞུས་པ་ཞིག་དང་། མི་རབས་རྒན་པ་ཚོས་ལྷག་བསམ་ཟོལ་མེད་ཀྱིས་ཉམས་ལེན་ལག་བསྟར་གནང་བར་ཆེ་མཐོང་སྤྲད་པ་ཞིག་ཡིན་པ་གོར་མ་ཆག 

ཉེ་ལམ་གྱིས་མཚོན་བརྟན་བཞུགས་ཕལ་མོ་ཆེར། མ་གཅིག་འདོད་ཁམས་བདག་མོས་དགུང་གྲངས་བརྒྱ་དང་བཅུ་ཕྲག་ལྷག་བཞུགས་རྒྱུའི་ཚད་མའི་ལུང་གིས་བསྟན་པ་བཞིན་ཞལ་བཞེས་བཀའ་དྲིན་དུ་ཆེ་བ་ལྟར། སྐུ་ཕྱྭའི་ཐད་སྲུང་མ་དམར་ནག་གཉིས་ཀྱིས་གཙོས་ལུས་དང་གྲིབ་མ་བཞིན་སྡོང་གྲོགས་ཚུལ་བཞིན་བསྒྲུབས་དང་སྒྲུབ་བཞིན་པའི་དཀར་ཕྱོགས་སྐྱོང་བའི་ལྷ་ཚོགས་རྣམས་དང་། རྒྱ་གར་དབུས་སའི་གཞུང་དང་། མདུན་རྒྱབ་ངོ་ལྐོག་མེད་པར་དད་དམ་གཡོ་མེད་བཀའ་གསུང་སྤྱི་བོར་ལེན་པའི་སྐལ་ལྡན་སྐྱེ་བོ་མཐའ་དག་ལ་ལེགས་སོའི་བསྔགས་བརྗོད་དང་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་དང་། ལྷག་དོན་དུ་ཐེངས་འདིར་ཞབས་པུས་སྨན་བཅོས་ལམ་ལྷོང་བྱུང་སྟེ། སྐུ་ཁམས་དྭངས་བསྐྱེད་བདེ་བླག་ངང་ཡོང་བཞིན་པར། མགོན་པོ་མཆོག་གི་ཐུགས་སྟོབས་ལ་སྒོ་གསུམ་གུས་ཕྱག་དང་། HSS སྨན་ཁང་གི་འབྲེལ་ཐོགས་རྣམས་དང་། བོད་ཕྱི་ནང་གཉིས་ནས་གཞུང་བསྟེན་དགྲ་ལྷའི་གཙོ་བོ་གནས་ཆུང་ཆོས་རྒྱལ་ཆེན་པོས་བཀའ་ལུང་དུ་ཕེབས་པའི་རིམ་གྲོ་ཁག་འབད་སྒྲུབ་ཞུ་མཁན་བཅས་པར་སྙིང་ཐག་པ་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ། 

མཐའ་དོན། བདག་ཅག་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བའི་མིག་དང་ཁོག་པའི་སྙིང་ལྟ་བུ་གང་ཉིད་མཉམ་གཞག་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཅི་འདོད་ལྟར་མཉམ་པར་འཇོག་ནུས་ཀྱང་། འགྲོ་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྗེས་ཐོབ་སྒྱུ་མའི་མཛད་ཆེན་སྔར་ལྷག་དུས་རྟག་ཏུ་སྐྱོང་བཞེས་ཀྱིས། སྐུ་ཚེ་༸ཞབས་པད་བསྐལ་བརྒྱར་བརྟན་ཅིང། ཐུགས་ཀྱི་བཞེད་དགོངས་མཐའ་དག་གེགས་མེད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་སྟེ། ཕོ་བྲང་ཆེན་པོ་པོ་ཏ་ལའི་གསེར་གྱི་ཁྲི་འཕང་མཐོན་པོར་ཞབས་སོར་བདེ་འཁོད་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རྒྱུན་མི་ཆད་དུ་བསྐོར་བ་དང་། བོད་མི་གཞིས་བྱེས་མཉམ་འཛོམས་ཀྱི་ཉི་མ་མགྱོགས་ནས་མྱུར་དུ་ཤར་བ་དང་། བོད་དོན་བདེན་མཐའ་མྱུར་དུ་གསལ་བ། ཡངས་པའི་ས་ཆེན་འདི་ཉིད་བླང་དོར་འབྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྣང་བས་གསལ་ཞིང་། གཞན་ཕན་བྱམས་བརྩེའི་གྲིབ་བསིལ་སྣུམ་པོས་ཕྱོགས་ཀུན་ཁྱབ་པའི་སྨོན་འདུན་བཅས།

                                       བཀའ་ཤག་གིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༦ ལ། །

༄༅། །དེ་རིང་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་ཆོལ་གསུམ་བོད་མི་ཚོས་བོད་འབྱོར་རྒྱ་དམག་གི་རྩུབ་སྤྱོད་ལ་ངོ་རྒོལ་གྱི་ལས་འགུལ་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བ་སྤེལ་ཏེ་མི་ལོ་ ༦༥ འཁོར་བའི་དུས་དྲན་གྱི་ཉིན་མོ་ཡིན་ལ། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༧ ནས་ལོ་གསུམ་བསྟུད་མར་ལྷ་སར་ཞི་རྒོལ་བྱུང་བར་ ༡༩༨༩ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༥ ཉིན་རྒྱ་གཞུང་གིས་དྲག་པོའི་ཁྲིམས་གཞི་བསྡམས་ཏེ་མི་ལོ་ ༣༥ ལྷག་འགྲོ་གི་ཡོད་པ་དང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ལོར་བོད་ས་ཁྱོན་ཡོངས་སུ་ས་བྱི་ཞི་རྒོལ་ཆེན་མོ་བྱུང་ནས་ལོ་ངོ་ ༡༦ འཁོར་བའི་དུས་ཚིགས་ཀྱང་ཡིན་ལ། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༩ ལོ་ནས་བཟུང་ད་བར་བོད་རང་དབང་ཆེད་རང་ལུས་མེར་སྲེག་གཏོང་མཁན་ ༡༥༧ ཤེས་ཚོར་བྱུང་ཡོད་པ་བཅས། རྒྱ་གཞུང་གི་དབང་ཤེད་དྲག་གནོན་འོག་ལུས་སྲོག་ཤོར་བའི་དཔའ་བོ་དཔའ་མོ་རྣམས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་སྒོ་ནས་མཆོག་གསུམ་རྒྱལ་བ་རྒྱ་མཚོར་བསྔོ་སྨོན་གསོལ་འདེབས་དང༌། ད་ལྟའང་རྒྱ་གཞུང་གི་བཙན་འོག་ཏུ་མནར་གཅོད་མྱོང་བཞིན་པའི་སྤུན་ཟླ་རྣམས་ལ་གདུང་སེམས་མཉམ་བསྐྱེད་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

         བོད་ཀྱི་མ་འོངས་པར་བསམ་གཞིག་བྱེད་སྐབས། ང་ཚོས་བོད་དང་འཛམ་གླིང་ཁྱོན་དུ་བྱུང་དང་འབྱུང་བཞིན་པའི་གནད་དོན་ལ་བསམ་བློ་མི་གཏོང་ཀ་མེད་ཡིན་ཞིང་། ར་ཤི་ཡས་ཡུ་ཁེ་རེན་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱས་ཏེ་ལོ་གཉིས་ལྷག་ཕྱིན་པ་དང་། གྷ་ཛའི་ཁུལ་དུ་དབྱི་སི་རལ་དང་ཧ་མ་སི་གཡུལ་འཐབ་མཚམས་ཆོད་ཀྱི་མེད་པ་བཅས་ཀྱིས་ཡུ་རོབ་དང་ཨེ་ཤ་ཡའི་སྐམ་ས་ཆེན་མོར་འཁྲུག་ཟིང་གི་སྨག་རུམ་མཐུག་པོ་འཐིབ་ཅིང་། སྟོབས་ཆེན་རྒྱལ་ཁབ་དབར་ཆབ་སྲིད་དང་ཚོང་འབྲེལ། དྲག་ཤུགས་ཀྱི་ཤོག་བསྒྲིལ་དང་། རྒྱ་ནག་ནང་དཔལ་འབྱོར་ཉམས་རྒུད་དང་དུས་མཚུངས་སུ་མང་ཚོགས་ཀྱི་སྒོ་གསུམ་རང་དབང་ལ་དམ་བསྒྲགས་ཀྱི་སྲིད་ཇུས་ཇེ་སྡུག་ཏུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་ལ། བོད་ནང་བོད་མི་རིགས་ཡུན་གནས་ཐུབ་མིན་ཐད་ལོ་རྒྱུས་སུ་བྱུང་མ་མྱོང་བའི་དཀའ་ཉེན་འཕྲད་བཞིན་ཡོད།

         དེ་ཡང་རྒྱ་ནག་གུང་ཁྲན་ཏང་གིས་བཙན་འཛུལ་བྱས་པའི་ལོ་ངོ་བདུན་ཅུ་ལྷག་གི་རིང་བོད་མི་རིགས་རྩ་མེད་གཏོང་བའི་སྲིད་ཇུས་རྒྱུན་མཐུད་སྤེལ་མུས་ཐོག ཉེ་བའི་ལོ་ངོ་བཅུ་ཕྲག་ལྷག་གི་རིང་། རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་ས་ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱི་གྲོང་གསེབ་དང་འབྲོག་སྡེ་བར་གྱི་གཞི་རིམ་སྒྲིག་འཛུགས་རྒྱ་བསྐྱེད་དང་། གཞི་རྒྱ་ཆེན་པོའི་སྒོ་ནས་བོད་ནང་ཁུལ་དང་བོད་ཕྱིར་མི་འབོར་གཞིས་སྤོ། ལས་བྱེད་ཁྲི་ཕྲག་དུ་མ་ལས་གྲུབ་པའི་ལས་དོན་རུ་ཁག་ཆེད་གཏོང་གིས་བོད་མིའི་འགྲོ་འདུག་ཉལ་འཆག་ལ་སྟངས་འཛིན། དྲ་མིག་ཅན་གྱི་འཛིན་སྐྱོང་ལ་བརྟེན་ནས་གྲོང་ཚོ་རི་ཀླུང་དང་མིའི་འགྲོ་འོང་བཅས་པར་ཉིན་མཚན་ལྟ་བཤེར་དང་། བོད་མི་ནང་ཁུལ་ཕན་ཚུན་སོ་ལྟ་བྱ་ར་བཙན་འགེལ་བྱེད་པ་མ་ཟད། བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ངོ་བོ་དོར་ཏེ་”ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་གཅིག་མཐུན་འདུས་གྲུབ་ཀྱི་འདུ་ཤེས་བརྟན་འཛུགས་”དགོས་པ་དང་། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སྦྱོང་སྤྱོད་མི་ཆོག་པར་”རྒྱའི་སྐད་ཡིག་ (རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་སྤྱོད་སྐད་ཡིག་) ཁྱབ་གདལ་”གཏོང་དགོས་པ་དང་། ནང་པའི་བཀའ་བསྟན་དམར་པོའི་ལྟ་གྲུབ་དང་འཚམས་པར་འགྲེལ་བཤད་གསར་རྩོམ་དང་། ཆོས་ཁྲིམས་དང་འདུལ་ཁྲིམས་ལ་བཟོ་བཅོས་བྱས་ཏེ་”བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཀྲུང་གོ་ཅན་དུ་བསྒྱུར་”དགོས་ཚུལ་དང་། རྒྱལ་གཅེས་ཆོས་གཅེས་ཀྱི་སློབ་གསོ་”ཟེར་བ་ཁྱིམ་ཚང་རེ་རེ་དང་མི་རེ་ངོ་རེར་སྤེལ་དགོས་ལུགས་བསྒྲགས་ཏེ། བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་། དེ་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་རིག་དང་སྐད་ཡིག་རྩ་མེད་གཏོང་བའི་སྲིད་ཇུས་ཚ་ཚ་འུར་འུར་སྤེལ་བཞིན་པའི་སྐོར་བཀའ་ཤག་གི་གཏམ་བཤད་སྔ་རྗེས་སུ་རོབ་ཙམ་ཞུས་ཟིན་པ་ལྟར་དང་། ཉེ་ལམ་ནས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་རྒྱ་ནག་གི་རྩ་ཁྲིམས་དང་། མི་རིགས་ས་ཁོངས་རང་སྐྱོང་གི་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་གཞི་རྩའི་ལྟ་གྲུབ་ལ་འགྲེལ་ལོག་གམ་ལྟོས་མེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་འགལ་ཟླའི་ཁྲིམས་སྲོལ་དང་སྲིད་ཇུས་ཡིག་ཆ་འདྲ་མིན་ཞིག་གཏན་འབེབས་འགྲེམས་སྒྲོགས་བྱེད་བཞིན་འདུག་པས། ཐེངས་འདིར་རྒྱ་གཞུང་གིས་ཁྲིམས་ཡིག་བསྐྱར་བཅོས་བརྒྱུད་ནས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་རྩ་མེད་གཏོང་བཞིན་པའི་སྲིད་ཇུས་ཁག་སྙིང་བསྡུས་སུ་བརྗོད་འདོད་བྱུང་།

གཅིག བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཉམས་དམས།

         རྒྱ་ནག་གི་རྩ་ཁྲིམས་དང་། མི་རིགས་ས་ཁོངས་རང་སྐྱོང་གི་བཅའ་ཁྲིམས་ནང་། རང་སྐྱོང་སྡེ་ཚན་ཁག་ནས་རང་སྐྱོང་སྲོལ་ཡིག་དང་ཁེར་སྤྱོད་སྲོལ་ཡིག་བཟོ་ཆོག་པའི་ཆ་རྐྱེན་བསྐྲུན་ཡོད་པ་ལྟར། མཚོ་སྔོན་དང་། སི་ཁྲོན། ཀན་སུའུ། ཡུན་ནན་བཅས་ཀྱི་ཞིང་ཆེན་ནང་ཟླ་བསྒྲིལ་བྱས་ཏེ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་གི་མིང་བཏགས་པའི་ཁུལ་བཅུ་དང་། རྫོང་གཉིས་བཅས་ནས་བརྒྱ་ཕྲག་སྔོན་མའི་ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུའི་ནང་ས་གནས་སོ་སོའི་རང་སྐྱོང་སྲོལ་ཡིག་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱེད་ཐུབ་ཡོད་ནའང་། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཟེར་བས་ད་ལྟའི་བར་དུ་རང་སྐྱོང་སྲོལ་ཡིག་བཟོས་མི་འདུག

         རང་སྐྱོང་གི་མིང་བཏགས་པའི་སྡེ་ཚན་དེ་དག་ལ་ཁྲིམས་བཟོའི་དབང་ཚད་རྒྱ་ནག་གི་ཞིང་ཆེན་དཀྱུས་མ་ལས་ཀྱང་ཆུང་བ་སྤྲད་ཡོད་ནའང་། ཁུལ་དང་རྫོང་གི་སྲོལ་ཡིག་དེ་དག་ནང་། རང་སྐྱོང་ལས་ཁུངས་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་ཁག་བོད་རིགས་ཡིན་དགོས་པ་དང་། གཞུང་འབྲེལ་སྐད་ཡིག་བོད་རྒྱ་གཉིས་ཡིན་པས། རྒྱལ་ཁབ་ལས་ཁུངས་ཁག་གི་ལས་དོན་ལག་བསྟར་བྱེད་སྐབས་དང་། ལས་བྱེད་འཚང་རྒྱུགས་སྐབས་སུ་སྐད་ཡིག་གཉིས་བཀོལ་སྤྱོད་དགོས་པ། སློབ་ཆུང་དང་སློབ་འབྲིང་ནང་སློབ་ཁྲིད་སྐད་ཡིག་གཙོ་བོ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཡིན་དགོས་པ་དང་། ལས་རིགས་སློབ་གྲྭ་དང་། མཐོ་སློབ་ཁག་ཏུ་བོད་ཡིག་ཆེད་སྦྱོང་དང་། བོད་སྐད་ཀྱིས་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་པའི་ཆེད་ལས་སློབ་ཚན་བཀོད་སྒྲིག་ཆོག་པ། རང་སྐྱོང་ལས་ཁུངས་ཁག་གིས་བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་དར་སྤེལ་གཏོང་དགོས་པ་སོགས་ཀྱི་ནང་དོན་འཁོད་འདུག་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ལོ་རབས་དགུ་བཅུའི་ནང་རང་སྐྱོང་སྡེ་ཚན་དེ་དག་གིས་བོད་སྐད་ཡིག་བྱ་བའི་སྲོལ་ཡིག་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་པའི་རྗེས་འབྲེལ་དུ་རྫོང་ཁག་ཕལ་ཆེ་བར་བོད་སྐད་ཡིག་བྱ་བའི་ལས་ཁུངས་བཙུགས་ཏེ། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་དང་བཀོལ་སྤྱོད་ཀྱི་ལས་དོན་སྒྲུབ་པའི་འགན་དབང་བསྐུར་འདུག་ལ། ཞིང་ཆེན་སོ་སོའམ། ཞིང་ལྗོངས་མཉམ་འབྲེལ་གྱི་སློབ་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་ཁང་ཆེད་བཙུགས་བྱས་འདུག

         དེ་བཞིན་དུ། ༡༩༨༧ ལོར་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་སུ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་དང་། བཀོལ་སྤྱོད། ཡར་རྒྱས་གཏོང་བའི་བྱེད་ཐབས་འགའ་(ཚོད་ལྟ་)ཞེས་པ་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་པའི་ནང་། སློབ་གྲྭ་ཆུང་འབྲིང་གི་སློབ་ཁྲིད་སྐད་ཡིག་བོད་སྐད་སྨོས་མེད་ཐོག །གོང་རིམ་ལས་ཁུངས་ནས་གཤམ་དུ་སྤེལ་བའི་གཞུང་འབྲེལ་ཡིག་ཆ་བོད་ཡིག་མིན་ཚེ་གཤམ་འོག་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་རྩིས་ལེན་བྱེད་མི་དགོས་པ་དང། གཞི་རིམ་ནས་གོང་རིམ་ལ་འབུལ་རྒྱུའི་ཡིག་རིགས་རྣམས་བོད་ཡིག་རྐྱང་པ་བཏང་ན་འགྲིག་སྐོར་སོགས་བཀོད་འདུག །ཡིན་ནའང་། ཡིག་ཆ་དེར་ ༢༠༠༢ ལོ་དང་ ༢༠༡༩ ལོ་སོ་སོར་བསྐྱར་བཅོས་བཏང་སྟེ། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སྦྱོང་སྤྱོད་སྤེལ་གསུམ་གྱི་ཡིག་ཆ་རྙིང་པའི་ཞིབ་ཆའི་ནང་དོན་རྣམས་ཕྱིར་བསྡུ་བྱས་པ་དང་མཉམ་དུ། འོས་འགན་སློབ་གསོའི་དུས་རིམ་ནང་། བོད་སྐད་ཡིག་དང་རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་སྤྱོད་སྐད་ཡིག་གཉིས་གཞི་རྩའི་སློབ་ཁྲིད་སྐད་ཡིག་ཏུ་བཟུང་སྟེ། བོད་སྐད་ཡིག་དང་། རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་སྤྱོད་སྐད་ཡིག་གི་སློབ་ཚན་བཀོད་སྒྲིག་བྱ་རྒྱུ་”ཞེས་བོད་སྐད་ཀྱི་སློབ་ཁྲིད་སྐད་ཡིག་གི་གོ་གནས་གདམ་གའི་ཚུལ་དུ་བཞག་འདུག

         རྒྱ་ནག་གི་རྩ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཚིག་བརྗོད་དང་གཅིག་མཚུངས་སུ་སྤྱི་སྤྱོད་སྐད་ཡིག་གི་བཅའ་ཁྲིམས་ནང་དུའང། “མི་རིགས་སོ་སོར་རང་ཉིད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་བཀོལ་སྤྱོད་དང་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་བའི་རང་དབང་ཡོད་”ཅེས་དང་། སློབ་གསོའི་བཅའ་ཁྲིམས་དང་། མི་རིགས་ས་ཁོངས་རང་སྐྱོང་གི་བཅའ་ཁྲིམས། དེ་བཞིན་འོས་འགན་སློབ་གསོའི་བཅའ་ཁྲིམས་ནང། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་སློབ་མ་མང་བའི་སློབ་གྲྭ་ཁག་ཏུ་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་གིས་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་ཆོག་”ཅེས་བཀོད་ཡོད་ནའང་། ཕྱིས་སུ་འོས་འགན་སློབ་གསོའི་བཅའ་ཁྲིམས་བསྐྱར་བཅོས་ཀྱིས། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་གིས་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་ཆོག་པའི་ནང་དོན་ཕྱིར་བསྡུ་བྱས་འདུག་པས།  རང་སྐྱོང་ལྗོངས་དང་། ཁུལ། རྫོང་བཅས་པའི་དེའི་ཐད་ཀྱི་སྲོལ་ཡིག་དང་ལག་བསྟར་བྱེད་ཐབས་སོགས་སུ་སློབ་ཁྲིད་སྐད་ཡིག་བོད་སྐད་ཡིན་པའི་ནང་དོན་རྣམས་ཚིག་བརྗོད་ཅི་རིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བཟོ་བཅོས་སམ་ཕྱིར་བསྡུ་བྱས་འདུག་ཅིང་། ཉེ་ཆར་བསྐྱར་བཅོས་བཏང་བའི་རང་སྐྱོང་སྲོལ་ཡིག་དང་། བོད་སྐད་ཡིག་བྱ་བའི་སྲོལ་ཡིག་ཁག་ཏུ་དེ་མཚུངས་ཀྱི་བསྒྱུར་བཅོས་བཏང་འདུག་པ་རྨ་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་རང་སྐྱོང་སྲོལ་ཡིག་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༡ ཅན་དང་། བོད་སྐད་ཡིག་བྱ་བའི་སྲོལ་ཡིག་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༣ ཅན་ལྟ་བུ་ནས་མཐོང་ཐུབ།

         བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་གཉེར་དང་བཀོལ་སྤྱོད་སྐོར་རྒྱ་ནག་དབུས་གཞུང་གི་དེ་འབྲེལ་གྱི་བཅའ་ཁྲིམས་ཁག་གི་ཚིག་དོན་རྣམས་ཕན་ཚུན་ནང་འགལ་ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་དང་ཁུལ། རྫོང་ཕན་ཚུན་དབར་རམ། ཐ་ན་དེ་དག་ནང་ཁུལ་གྱི་སྲོལ་ཡིག་ཁག་གི་བརྗོད་དོན་རྣམས་ཀྱང་ནང་འགལ་དུ་གནས་ཡོད་ལ། རྒྱ་ནག་གཞུང་དེ་ཁྲིམས་ཀྱིས་དབང་བསྒྱུར་བྱེད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར། རྒྱ་ནག་གི་རྩ་ཁྲིམས་ཀྱི་རྩ་དོན་དང་། མི་རིགས་ས་ཁོངས་རང་སྐྱོང་གི་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་འགན་ལེན་ལ་ལྟོས་མེད་དམ་རྒྱབ་འགལ་གྱིས་བཟོས་པའི་ཁྲིམས་ཡིག་དེ་རིགས་ནི་ད་ཆ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ལ་གཏོར་རྒོལ་བྱེད་པའི་ལག་ཆ་གཙོ་བོ་ཆགས་ཡོད།

         རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་པའི་སློབ་ཕྲུག་ས་ཡ་གཅིག་ཙམ་གཏན་འཇགས་སློབ་གྲྭའི་ནང་བཅུག་སྟེ་སློབ་ཁྲིད་སྐད་ཡིག་རྒྱ་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་བ་དང། སྔོན་འགྲོའི་སློབ་གྲྭ་འབོར་ཆེན་བཙུགས་པ་དེ་དག་ཏུའང་རྒྱ་སྐད་ཁྱབ་གདལ་གཏོང་དགོས་ལུགས་ཁྲིམས་ཐོག་ནས་ཆ་རྐྱེན་བསྐྲུན་འདུག་པ་དེས། བོད་ཕྲུག་ཚོར་སོ་སོའི་ཕ་སྐད་ཀྱི་སྤྱོད་རྒྱ་བཀག་སྡོམ་བྱས་པ་མ་ཟད། ལྟ་སྤྱོད་དང་། དད་མོས། བསམ་བློ་གཏོང་སྟངས་བཅས་པ་རིག་གཞུང་ཨ་མ་ལས་རྒྱང་ཐག་རིང་པོར་དེད་དེ། བོད་ནང་བཙན་ཤེད་ཀྱིས་མི་རིགས་འདྲེས་བསྲེས་གཏོང་བའི་གནོད་འཚེ་ཕོག་མཁན་གྱི་མི་རབས་ཤིག་ཐོན་ཡོང་གི་ཡོད་ཅིང་། དེའི་སྐོར་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༣ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༡༤ ཉིན་ཡུ་རོབ་གྲོས་ཚོགས་ནས་ཚད་མཐོའི་མང་མོས་ཀྱིས་གཏན་འབེབས་བྱས་པའི་བོད་ནང་བོད་ཕྲུག་རྣམས་བཙན་ཁྲིད་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་གི་གཏན་འཇགས་སློབ་གྲྭ་བརྒྱུད་མི་རིགས་བཙན་བསྒྱུར་བྱེད་བཞིན་པ་ཞེས་པའི་གྲོས་ཆོད་དུའང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཆེད་མཁས་པའི་སྙན་ཐོ་ལུང་དྲངས་ཏེ། སྐྱོན་བརྗོད་ཤུགས་ཆེ་དང་འཕྲལ་དུ་མཚམས་འཇོག་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་གནང་ཡོད།

གཉིས། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ལ་གཏོར་རྒོལ།

         ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༧ ལོར། རྒྱ་ནག་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གིས་ཆོས་ལུགས་དོན་གྱི་སྲོལ་ཡིག་ཟེར་བ་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་ཏེ། ཆོས་ལུགས་སྡེ་ཁག་དང་། ཆོས་ལུགས་སློབ་གཉེར་ཁང་། ཆོས་ལུགས་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་ཡུལ། ཆོས་བྱེད་མི་སྣ། ཆོས་ལུགས་བྱེད་སྒོ། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ནོར་བཅས་རིམ་ཁག་གི་སྲིད་གཞུང་གིས་འཛིན་སྐྱོང་སྟངས་འཛིན་བྱེད་ཕྱོགས་གཏན་འབེབས་དང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༢ ལོར་རྒྱ་ནག་དབུས་ཆོས་ལུགས་ལས་ཁུངས་དང་། ནོར་སྲིད་ལས་ཁུངས་མཉམ་སྦྲགས་ཀྱིས་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་པའི་ཆོས་ལུགས་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་ཡུལ་གྱི་ནོར་སྲིད་དོ་དམ་བྱེད་ཐབས་ཞེས་པའི་ནང་། དགོན་སྡེ་ཁག་གི་འཁོར་རྒྱུགས་མ་དངུལ་དང། མཁར་དབང་། མངོན་མེད་མ་དངུལ། རིག་དངོས་དང་རིག་གནས་ཀྱི་མ་དངུལ་ཡོངས་རྫོགས་རྒྱལ་ཁབ་ལ་བདག་པ་དང་། ལོ་ལྟར་མ་དངུལ་གཏོང་ཡོང་གནས་ཚུལ་རྒྱ་གཞུང་གི་འབྲེལ་ཡོད་ལས་ཁུངས་ལ་སྙན་འབུལ་དང་། ཁྲལ་འབུལ་དགོས་ལུགས་སོགས་བཀོད་འདུག་ཅིང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༣ ལོར་དབུས་ཆོས་ལུགས་ལས་ཁུངས་ནས་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་པའི་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་གྱི་སྲོལ་ཡིག་ཟེར་བའི་ནང་། དགོན་པའི་འཛིན་སྐྱོང་སྒྲིག་འཛུགས་ཁོངས་གྲྭ་བཙུན་མ་ཡིན་པའི་མང་ཚོགས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་དང་། འབྲེལ་ཡོད་མི་སྣ་གཞན་བཅས་དགོས་ཁར། དགོན་པའི་འཛིན་སྐྱོང་ལ་ལྟ་བཤེར་བྱེད་པོ་ཚོགས་ཆུང་རེ་དགོས་པ་དེའི་མི་འགྲོར་མང་ཚོགས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་དང། དེབ་སྐྱེལ་བྱ་ཡུལ་ལས་ཁུངས་ནས་ཀྱང་འདེམས་གཏོང་དགོས་ལུགས་དང་། ཆོས་ལུགས་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་ཡུལ་གྱི་བཟོ་བཀོད་དང་། རྐོས་བརྙན། རི་མོ། རྒྱན་ཆ་སོགས་ཀྱི་ཐད་རྒྱ་ནག་གི་རིག་གཞུང་འདྲེས་བསྲེས་དང་། རྒྱ་ནག་གི་ཁྱད་ཆོས་མངོན་ཐབས་བྱེད་དགོས་ཞེས་སོགས་བཀོད་འདུག

         ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༡ ལོར། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་”ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་གྱི་སྲོལ་ཡིག་”ལག་བསྟར་བྱེད་ཐབས་ཞེས་པ་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་པའི་ནང་། ཆོས་ལུགས་སྡེ་ཁག་གི་ལས་འགན་ཁོངས། ཆོས་ཀྱི་བསྟན་དོན་དང་ཆོས་ཁྲིམས་ལ་དུས་རབས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་དང་འཚམས་ཤིང་། ཀྲུང་ཧྭ་ཕུལ་བྱུང་རིག་གནས་དང་འཚམས་པའི་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་དགོས་”ཞེས་དང་། སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ཆོས་ཁྲིམས་དང་འདུལ་ཁྲིམས་ཚད་ལྡན་དང་། ལེགས་བཅོས་གཏོང་དགོས་”ལུགས་བཀོད་འདུག་པ་དང་། ཆོས་ལུགས་སློབ་སྡེ་ཁག་གི་སློབ་ཚན་ཁོངས་སུ། ཆབ་སྲིད་དང་། ཁྲིམས་ལུགས། རྒྱ་ཡིག །རྒྱ་ནག་གི་ལོ་རྒྱུས། བོད་དང་མེས་རྒྱལ་གྱི་འབྲེལ་ལམ་ལོ་རྒྱུས། ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་གཅིག་མཐུན་འདུས་གྲུབ་ཀྱི་འདུ་ཤེས། དེང་རབས་ཚན་རིག་ཤེས་བྱ་སོགས་ཀྱི་སློབ་ཚན་དང་སློབ་ཐུན་བསྡུར་ཚད་བརྒྱ་ཆ་ ༣༠ ལས་དམའ་མི་ཆོག་”ཅེས་དང་། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་སྤྲུལ་སྐུ་ངོས་འཛིན་གྱི་བྱ་རིམ་རྣམས་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་སྤྲུལ་སྐུའི་ཡང་སྲིད་དོ་དམ་བྱེད་ཐབས་དང་། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་འབྲེལ་ཡོད་གཏན་འབེབས་བཞིན་བྱེད་དགོས། སྤྲུལ་སྐུའི་ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་ཐད་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ལོགས་ཀྱི་སྒྲིག་འཛུགས་དང་སྒེར་པས་ཐེ་གཏོགས་དང་ཁ་ལོ་སྒྱུར་མི་ཆོག་”ཚུལ་དང་། རྫོང་དང་། གྲོང་བརྡལ། གྲོང་སྡེ་བར་གྱི་གཞི་རིམ་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་ལྟ་བཤེར་གྱི་ཚན་པ་བཙུགས་ཏེ་ལས་འགན་ཆ་བགོས་བྱས་འདུག་པ་མ་ཟད། གྲོང་སྡེ་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་སོ་སོས་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་གྱི་འབྲེལ་མཐུད་པ་དང་། གནས་ཚུལ་མཁོ་གཏོང་བ་བསྐོ་འཛུགས་ཀྱིས་སོ་ལྟ་བྱ་རའི་འགན་བསྐུར་དགོས་ལུགས་བཀོད་འདུག

         ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༣ ལོར་བསྐྱར་བཅོས་བཏང་བའི་དཀར་མཛེས་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་གྱི་སྲོལ་ཡིག་ནང་དུའང་ཕལ་ཆེ་བ་གོང་གསལ་དང་འདྲ་མཚུངས་ཐོག །གྲྭ་བཙུན་རྣམས་འཛིན་སྐྱོང་ས་ཁོངས་བརྒལ་ནས་ཆོས་ལུགས་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་བར་སྐྱོད་སྐབས། གནས་ཡུལ་དགོན་པའི་དམངས་གཙོ་དོ་དམ་ཨུ་ལྷན་དང་། རྫོང་གི་ནང་བསྟན་མཐུན་ཚོགས་ནས་མོས་མཐུན་ཐོབ་རྗེས། ཐོན་ཡུལ་དང་འབྱོར་ཡུལ་གཉིས་ཀའི་ནང་བསྟན་མཐུན་ཚོགས་ནས་ས་གནས་སོ་སོའི་སྲིད་གཞུང་གི་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་སྡེ་ཚན་ལ་སྙན་གསན་ཞུ་དགོས་ལུགས་དང་། དགོན་པ་སོ་སོས་ཆོས་ལུགས་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་སྐབས། ལོ་རེའི་ལོ་མཇུག་གོང་རྗེས་ལོའི་ཆོས་ལུགས་བྱེད་སྒོའི་འཆར་གཞི་བཟོས་ཏེ། བྱེད་སྒོའི་གཞི་ཁྱོན་དང་ཐེངས་གྲངས་གཏན་འབེབས་ཀྱིས་ས་གནས་ཆོས་ལུགས་ལས་ཁུངས་ནས་ཆོག་མཆན་ཞུ་དགོས་པ་དང། དགོན་པའི་ངོས་ནས་འཆར་གཞི་དང་མ་མཐུན་པར་བསྒྱུར་བཅོས་བཏང་མི་ཆོག་ཅེས་སོགས་བཀོད་འདུག

         མདོར་ན། སྲོལ་ཡིག་འདི་དག་ལྟར་ན། བོད་པའི་དགོན་སྡེ་ཁག་གི་གྲྭ་བཙུན་གྱི་གྲངས་འབོར་དང་། ངོས་ལེན། འོས་ཆོས་དང། སློབ་ཚན། རྒྱུགས་གཞི། རྒྱུགས་སྤྲོད། དགོན་པའི་མཁར་དབང་དང་། དངུལ་དངོས་བྱུང་སོང་། འཛིན་སྐྱོང་བཅས་པ་རྒྱ་གཞུང་གི་ཐད་ཀའི་སྟངས་འཛིན་བཀོད་བྱུས་འོག་གནས་དགོས་པ་མ་ཟད། ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་གྱི་དབང་ཆ་གུང་ཁྲན་ཏང་གིས་སྒེར་གཅོད་དང་། གྲྭ་བཙུན་ལ་འགྲོ་འོང་གི་རང་དབང་ཉག་ཕྲ་བའི་ཁར། གྲོང་སྡེ་རིམ་པའི་བར་ནང་ཆོས་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་མཐའ་དག་ལ་སྟངས་འཛིན་བྱེད་མཁན་ཆེད་དོན་མི་སྣ་བསྐོ་འཛུགས་སོགས་རྒྱ་ནག་དབུས་གཞུང་གིས་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་པའི་ཆོས་ལུགས་དམ་བསྒྲགས་དང་འབྲེལ་བའི་སྲོལ་ཡིག་ཁག་གི་ནང་དོན་ལའང་རྒྱ་བསྐྱེད་སྤར་སྣོན་ཚད་བརྒལ་བྱས་འདུག

         ལོ་ངོ་སུམ་ཅུ་མ་ཟིན་ཙམ་གྱི་རིང་བོད་དུ་རྒྱལ་གཅེས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སློབ་གསོ་ཟེར་བའི་ལས་འགུལ་ལག་བསྟར་བྱས་ཏེ། གྲྭ་བཙུན་དང་། དགེ་སློབ། རྩོམ་པ་པོོ། མང་ཚོགས་དཀྱུས་མ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་ལ་གཅར་རྡུང་དང་། བཀག་བསྐྱིལ། བཙོན་འཇུག་ཁྲིམས་ཆད་སོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་ཐོན་གྱི་ཡོད་ལ། འདི་ལོ་ཕྱི་ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡ ཉིན་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཡོངས་སུ་ལག་བསྟར་བྱ་རྒྱུའི་”རྒྱལ་གཅེས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སློབ་གསོ་བཅའ་ཁྲིམས་”ཟེར་བ་དེར་འགལ་མཁན་ལ་ཆད་གཅོད་དང་། ལས་བྱེད་པར་འགན་འཁྲི་ལེ་འདེད་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་བསྐྲུན་ཡོད་པར་མི་མང་པོས་ཞེད་སྣང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང་། བོད་རིགས་ས་ཁུལ་ཡོངས་ལ་དེའི་ལག་བསྟར་བྱེད་ཐབས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་རིང་མིན་ཡོང་ངེས་ཡིན་པའི་ནང་དོན་རྣམས་ཀྱང་ཚད་ལས་བརྒལ་བའི་དམ་ནོན་ཡོང་རྒྱུ་ཚོད་དཔག་བྱེད་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡིན།

         རྒྱ་གཞུང་གིས་དབུས་གཙང་ཁུལ་དུ་སྐྱེ་ཁམས་ལ་བསྙད་དེ་གཞིས་སྤོ་དང་། མདོ་སྟོད་སྨད་ཁུལ་གྱི་རྨ་འབྲི་རྫ་གསུམ་དང་དེ་དག་གི་ཆུ་ལག་རྒྱུགས་ཡུལ་དུ་ཆུ་བེད་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་མིང་ཐོག་བོད་མི་ཁྱོན་ཆེ་གཞིས་སྤོ་བྱེད་དུ་བཅུག་དང་འཇུག་བཞིན་པའི་སྐོར་སྔ་ལོའི་བཀའ་ཤག་གི་གསུམ་བཅུ་དུས་དྲན་གྱི་གཏམ་བཤད་ནང་བསྡུས་ཙམ་བཀོད་ཟིན་པ་ལྟར། ལོ་ཤས་གོང་ནས་འབྲི་ཆུ་འབབ་རྒྱུད་དུ་ཆུ་མཛོད་ ༡༣ གསར་རྒྱག་བྱེད་བཞིན་པའི་ཁོངས་ཉེ་ལམ་སྐམ་ཐོག་ཆུ་གློག་ས་ཚིགས་ཀྱི་ལས་གཞི་ཆེད་ཡུལ་དགོན་ཁག་ཅིག་གཞིས་སྤོ་བྱེད་དགོས་པའི་བཙན་བཀའ་བཏང་བར། ཕྱི་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༡༤ ཉིན་འབྲི་ཆུ་འབབ་རྒྱུད་ཀྱི་སྡེ་དགེ་དབོན་པོ་སྟོད་ཕྱོགས་ས་གནས་མང་ཚོགས་ཀྱིས་རྒྱ་གཞུང་གི་ལས་ཁུངས་མདུན་སྐོར་སྲུང་མི་སྣས་མཐའ་བསྐོར་བའི་སར་ཞུ་འབོད་བྱེད་བཞིན་པའི་བརྙན་ཐུང་དང་། ཕྱི་ཚེས་ ༢༠ ཉིན་སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་ཁག་ཅིག་གིས་དེར་འབྱོར་རྒྱ་གཞུང་གི་ལས་བྱེད་པའི་མདུན་པུས་མོ་ས་ལ་བཙུགས་ཏེ་ངུ་འབོད་བྱེད་བཞིན་པའི་བརྙན་ཐུང་ཕྱིར་བསྒྲགས་བྱུང་བ་དང་། བོད་མི་མང་པོ་ཞིག་འཇུ་བཟུང་བྱས་པའི་གནས་ཚུལ་གོ་ཐོས་བྱུང་བ་ནས་བོད་མིའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཟུར་ཙམ་མཐོང་ཐུབ་ཅིང་། ས་ཡོམ་གྱི་གནོད་འཚེ་རྒོད་པའི་ས་གཤིས་ཀྱི་ཉེན་ཁ་དང་། ལོ་ངོ་དྲུག་བརྒྱ་ལྷག་གི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་པའི་དགོན་ཁག་གི་རིག་དངོས་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་རིན་ཐང་། གནས་འཛིན་ས་གནས་བོད་མི་སྟོང་ཕྲག་དུ་མའི་བདེ་སྡུག་དང་། བོད་ཀྱི་རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་ལ་ཕངས་མེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་དཔལ་འབྱོར་ཁེ་ཕན་ཁོ་ནར་རྔམས་པའི་འཛུགས་སྐྲུན་དང་བྱེད་སྟངས་དེ་རིགས་ནི་མིག་རྒྱང་ཐུང་བའི་བྱ་སྤྱོད་ལས་མ་འདས་ཤིང། མ་འོངས་པར་འབྲི་ཆུ་སྨད་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱ་ནག་ལའང་གནོད་འཚེ་ཚབས་ཆེ་མི་འབྱུང་བའི་ཁག་ཐེག་སུས་ཀྱང་བྱེད་མི་ཕོད།

         ཉེ་ལམ་འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་ནང་གི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གནས་བབ་ལ་དུས་བཀག་བསྐྱར་ཞིབ་ཐེངས་བཞི་པའི་སྐབས། རྒྱ་གཞུང་གིས་ཐབས་ཤེས་ཡོད་རྒུ་རྩལ་སྤྲུགས་བྱས་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར། ཚོགས་མི་རྒྱལ་ཁབ་ཉེར་གཅིག་གིས་བོད་ནང་མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་གྱི་གཏན་འཇགས་སློབ་གྲྭའི་གནས་སྟངས་དང་། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཀྲུང་གོ་ཅན་ཟེར་བའི་སྲིད་ཇུས་ལ་སེམས་འཚབ་གསལ་པོར་བསྟན་ཡོད་ཅིང། དེ་ཡང་བསྐྱར་ཞིབ་ཐེངས་གསུམ་པའི་སྐབས་ལས་ཐེངས་འདིར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ལྡབ་གཅིག་ལྷག་འཕར་ཆ་བྱུང་ཡོད།

གསུམ། གཞེན་སྐུལ་དང་རེ་སྨོན།

         རྒྱ་ནག་གི་རྩ་ཁྲིམས་དང་། མི་རིགས་ས་ཁོངས་རང་སྐྱོང་གི་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱིས་འགན་ལེན་བྱས་པའི་རང་སྐྱོང་སྡེ་ཚན་ཁག་ཏུ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་གི་གཞུང་འབྲེལ་གོ་གནས་ལག་བསྟར་བྱས་ཏེ། བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་གི་ལས་ཁུངས་ཁག་ཏུ་བོད་ཡིག་བཀོལ་སྤྱོད་དང། མཐོ་སློབ་དང་། ལས་རིགས་ཆེད་ལས་སློབ་གྲྭར་བོད་ཡིག་སློབ་ཚན་དང་སློབ་ཁྲིད་བསྐྱར་གསོ། མཐོ་སློབ་ཀྱི་རྒྱུགས་གཞི་དང་། རང་སྐྱོང་སྡེ་ཁག་གི་ལས་བྱེད་འཚང་རྒྱུགས་སྐབས་སུ་བོད་ཡིག་གི་རྒྱུགས་ཞིབ། གཞི་རིམ་སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་སློབ་ཁྲིད་སྐད་ཡིག་བོད་སྐད་སླར་གསོ་བྱ་རྒྱུ་བཅས་ནི་མི་རིགས་ས་ཁོངས་རང་སྐྱོང་ལག་བསྟར་གྱི་གཞི་རིམ་བརྗོད་དོན་ཡིན་པ་མ་ཟད། མི་རིགས་འདྲ་མཉམ་དང་། མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་གྱི་གཞི་རྟེན་གཙོ་བོ་ཞིག་ཡིན་པ་རྒྱ་གཞུང་གིས་ངོས་འཛིན་མ་ནོར་བ་བྱེད་ཐུབ་དགོས།

         བོད་རྒྱའི་མཛའ་འབྲེལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་སྤྱི་དང་། ཡང་སྒོས་སུ་ཆེན་པོ་ཧོར་གྱི་ཡོན་རྒྱལ་རབས་ནས་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་སྲིད་དབང་ལ་ཐུག་པའི་བར། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་བསྟན་བདག་བླ་ཆེན་མང་པོས་རྒྱ་ནག་དབང་སྒྱུར་བྱེད་མཁན་རིམ་བྱོན་དབར་མཆོད་ཡོན་གྱི་འབྲེལ་བ་བཙུགས་ཏེ། རྒྱལ་འབངས་ཡོངས་ལ་ཆོས་སྦྱིན་ཕངས་མེད་དུ་བསྩལ་བའི་དགེ་ཕན་རླབས་ཆེན་བྱུང་ཡོད་པ་བཞིན། ད་ཆ་རྒྱ་ནག་གི་ཕུལ་བྱུང་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཉམས་ཆག་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གནས་སྐབས་འདིར་ཡང་། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱིས་རྒྱ་ནག་གི་སྲིད་གཞུང་དང་། རྒྱ་རིགས་མང་ཚོགས་ལ་ཕན་ཐོགས་བསྐྲུན་ཐུབ་ངེས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ལ་ལྡོག་ཕྱོགས་ཀྱི་ངོས་འཛིན་དང་། གཏོར་བཅོམ་གནོན་བཙིར་ཁོ་ནའི་བྱེད་ཐབས་ལག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་བོད་རྒྱ་མི་རིགས་གཉིས་ཀར་མཚོན་ན་རང་གཞན་གཉིས་ཕུང་གི་སྐྱོ་གར་ཞིག་ཡིན། 

         རྒྱ་གཞུང་གིས་ནང་པའི་བཀའ་བསྟན་རྣམས་དམར་པོའི་ལྟ་གྲུབ་དང་། ཀྲུང་ཧྭ་ཕུལ་བྱུང་རིག་གནས་དང་འཚམས་པའི་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་གི་ཡིན་ཟེར་བའི་སྲིད་ཇུས་བྱེད་ཐབས་དེ་རིགས་ཀྱིས་ནང་པའི་ལྟ་གྲུབ་དང་། ནང་པའི་ཚན་རིག་ལ་ཐུག་རེག་ཐུབ་དོགས་མེད་ནའང། བྱམས་བརྩེ་དང་སྙིང་རྗེ། གཞན་ཕན་གྱི་ཉམས་ལེན་སྲོག་སྙིང་དུ་གྲུབ་པའི་ནང་པའི་རིག་གཞུང་འདི་དྲག་པོའི་གསར་བརྗེ་དང་འཐབ་རྩོད། རང་དོན་གཙིགས་འཛིན་བྱེད་པའི་དམར་པོའི་སྲིད་དབང་གིས་སོ་སོའི་ཁ་གཏད་དུ་བསླངས་པ་དེས། གཞིས་བཞུགས་བོད་མི་ཚོར་སྡུག་སྦྱོང་མནར་གཅོད་དང་འཁོན་སྡང་བཙན་གནོན་གྱི་ཉེན་ཚབས་གནས་སྐབས་ཀུན་ཏུ་ལྷག་ཡོད་པའི་དངོས་དོན་ནི་འདི་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢༩ ཉིན་ཨ་རིའི་རང་དབང་ཁང་པས་བོད་ནང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་དང་། སྤྱི་མང་གི་རང་དབང་གི་ཨང་ཐོབ་ཀླད་ཀོར་ཆགས་པའི་སྙན་ཐོ་འདོན་འགྲེམས་བྱས་པ་ནས་ར་འཕྲོད་ཐུབ།

         ང་ཚོས་རྒྱ་ནག་དབུས་གཞུང་གི་འགོ་ཁྲིད་དང་། བོད་རིགས་ས་ཁུལ་གྱི་འབྲེལ་ཡོད་འགོ་ཁྲིད་ཚོར་རེ་འདུན་ཞུ་རྒྱུར། བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ངོས་ནས་བོད་རྒྱ་གཉིས་སྨན་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་སྲིད་ཇུས་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱེད་བཞིན་པ་དང་། དེའི་འཇུག་ངོགས་ནས་གྲོས་མོལ་བརྒྱུད་བོད་རྒྱའི་དཀའ་རྙོག་སེལ་བའི་ཆོད་སེམས་བརྟན་པོ་ཡོད་ན། རྒྱ་གཞུང་གིས་ད་ལྟ་ལག་ལེན་བསྟར་བཞིན་པའི་བོད་མི་རིགས་དང་རིག་གཞུང་རྩ་མེད་གཏོང་བའི་ནོར་འཁྲུལ་སྲིད་ཇུས་དེ་དག་འཕྲལ་དུ་མཚམས་འཇོག་དང་། ཡོ་བསྲང་ཡོང་ཐབས་བསམ་ཞིབ་དགོས་པའི་དུས་ལ་བབས་ཡོད་པ་དང་། གདུག་རྩུབ་སྲིད་ཇུས་དེས་བོད་རྒྱ་མི་རིགས་དབར་གསོ་ཐབས་མེད་པའི་འགལ་ཟླའི་རྨ་ཁ་བཟོ་ཉེན་གྱི་མཇུག་འབྲས་ལ་ཚོད་དཔག་མ་ནོར་བ་དགོས་གལ་ནན་ཏན་དུ་ཞུ་བཞིན་ཡོད།

         རྣམ་དཔྱོད་ལྡན་པའི་འབྲེལ་ཐོགས་གཞིས་བཞུགས་བོད་རིགས་རྣམས་ནས་ཀྱང་། རྒྱ་ནག་གི་རྩ་ཁྲིམས་དང་། མི་རིགས་ས་ཁོངས་རང་སྐྱོང་གི་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱིས་འགན་ལེན་བྱས་པའི་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ཁག་དོན་འཁྱོལ་ཡོང་སླད། རྒྱ་ནག་གི་ཁྲིམས་སྲོལ་དང་མཐུན་པའི་ཐོག་ནས་རང་ཉིད་གནས་ཡུལ་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གི་ནོར་འཁྲུལ་དང་། ཐལ་ཚབས་ཆེ་བའི་སྲིད་ཇུས་བྱེད་སྟངས་ཁག་ལ་ཡོ་བསྲང་ལེགས་བཅོས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་དུས་ཐོག་ཏུ་འདོན་གལ་གྱི་གཞེན་སྐུལ་ཞུ་འདོད་བྱུང་།

         བོད་རྒྱལ་ལོ་ ༢༡༥༡ རབ་གནས་ཤིང་འབྲུག་ལོའི་ལོ་གསར་ཚེས་ ༦ སྟེ། ཕྱི་ ་ལོ་ ༢༠༢༤ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༡༥ ཉིན། ཨ་རིའི་གྲོས་ཚོགས་འོག་མ་ནས་བོད་རྒྱའི་དཀའ་རྙོག་སེལ་ཐབས་ཀྱི་ཁྲིམས་ཡིག་ཚད་མཐོའི་མང་མོས་ཀྱིས་གཏན་འབེབས་ཐུབ་ཡོད་པས། བདེན་པ་དང་དྲང་བདེན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་ཨ་རིའི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་རྣམ་པའི་རྣམ་དཔྱོད་དང་། ལྷག་བསམ་ལ་ཡི་རངས་བསྔགས་བརྗོད་དང་། སྙིང་དབུས་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་བཞིན་ཡོད་ལ། བཀའ་ཤག་སྐབས་ ༡༦ པས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་གནས་བབ་ངོས་འཛིན་ཐོག་འབད་བརྩོན་ཞུ་བཞིན་པའི་ཐབས་ཇུས་དང་མཐུན་པའི་ཁྲིམས་ཡིག་འདི་གྲོས་ཚོགས་གོང་མ་ནས་གང་མྱུར་གཏན་འབེབས་ཡོང་རྒྱུའི་རེ་སྨོན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ལོ་རྒྱུས་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་གོམ་སྟབས་འདིས། རང་དབང་མང་གཙོའི་ཡུལ་ལུང་མང་པོར་བློ་སྒོ་འབྱེད་ངེས་ཡིན་ཞིང་། བོད་མི་རིགས་རྒྱུན་མཐུད་གསོན་པོར་གནས་རྒྱུའི་སེམས་ཤུགས་ལ་གཟེར་ཁ་ནོན་མོ་ཞིག་ཐེབས་ངེས་ཡིན་ན། བཀའ་ཤག་གིས་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ལའང་དེ་ལུགས་ཀྱི་འབད་བརྩོན་མུ་མཐུད་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

         བཀའ་ཤག་སྐབས་ ༡༦ པའི་ངོས་ནས་བོད་དོན་བདེན་མཐའ་གསལ་སླད། གཞིས་བཞུགས་སྤུན་ཟླའི་རི་རབ་བཞིན་དུ་གཡོ་བ་མེད་པའི་སེམས་ཤུགས་དཔྲལ་ཐོད་དུ་བཀལ་ཅིང་། ང་ཚོར་བཅོལ་བའི་རེ་ལྟོས་བྲང་ཁོག་ཏུ་བཅུག་སྟེ། ཕྱི་རྒྱལ་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་ཁག་ལ་བྱེད་སྒོ་འགན་བསྐུར་ནན་གསལ་བྱས་པའི་ཐོག་ནས། སྲིད་སྐྱོང་དང་བཀའ་བློན་རྣམ་པས་འབྲེལ་ཡོད་མང་གཙོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་གཞུང་དང་། གྲོས་ཚོགས། བློ་འདོན་ལྟེ་གནས། གསར་འགྱུར་བརྒྱུད་ལམ་བཅས་པར་བོད་དོན་ཞུ་གཏུག་གི་ལས་འགུལ་རང་ནུས་རྩལ་སྤྲུགས་ཀྱིས་སྤེལ་དང་སྤེལ་མུས་ཡིན་ཞིང་། ཉེ་ལམ་བྷེལ་ཇེམ་དུ་རྒྱལ་ཁབ་ ༤༠ ལྷག་ནས་ཕེབས་པའི་ཚོགས་བཅར་བ་ ༡༧༠ ཙམ་མཉམ་ཞུགས་ཐོག་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་དགུ་པ་ལམ་ལྷོང་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཚོགས་ཡོད་པ་དང་། བོད་དོན་དང་བླངས་ཞུ་གཏུག་ལས་འགུལ་བ་ ༥༠༠ ལྷག་གིས་ས་གནས་ཁྱབ་ཁོངས་ ༣༢ ནང་ནུས་ལྡན་གྱི་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་བཞིན་པ་བཅས་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་ཐུགས་རྗེའི་བྱིན་རླབས་དང། བོད་སྐྱོང་ལྷ་སྲུང་གི་སྡོང་གྲོགས། གཞུང་མང་རང་གཞན་རོགས་གསུམ་གྱི་ནུས་པ་མཉམ་སྤུངས་དང་གོམ་པ་མདུན་སྤོའི་ཐབས་ཇུས་བཅས་ལ་བརྟེན་ནས། དེང་གི་ཆར་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་བོད་དོན་གོ་རྟོགས་ཚད་རིམ་གསར་པ་ཞིག་ཏུ་སླེབས་ཐུབ་ཡོད་པས། འབྲེལ་ཐོགས་ཚང་མར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་དང། བོད་དོན་བདེན་མཐའ་མ་གསལ་བར་དུ་ང་ཚོ་ཐུན་མོང་གིས་མུ་མཐུད་འབད་འབུངས་ཞུམ་མེད་བསྟེན་དགོས།

         སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་སྟེང་ནས་གཤམ་དུ་སྣེ་ཁྲིད་ཀྱིས་འཛུགས་སྐྱོང་མཛད་པའི་རང་ཅག་གི་མང་གཙོའི་སྒྲིག་འཛུགས་འདི་སྲ་བརྟན་རྒྱུན་གནས་དང་། ཚགས་ཚུད་ཡར་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུ་ནི་རང་དབང་ལུང་པར་གནས་འཁོད་ཀྱི་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་ཚོའི་ལས་འགན་གཡོལ་མེད་ཡིན་སྟབས། རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྱུར་འགྲོས་དང་། རྒྱ་ནག་གི་བྱེད་བབ་དབང་གིས་རང་ཅག་ལ་གོ་སྐབས་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་པ་དམ་འཛིན་དང་། རྒྱ་ཆེ་ས་ནས་བསམ་ཞིབ་ཀྱིས། ཁ་གཏད་ངོས་འཛིན་མ་ནོར་བ་དང། སྐབས་བབ་ཁུར་འཁྲི་དང་དུ་བླངས་པའི་སྒོ་ནས། བོད་སྤྱིའི་རྩ་དོན་དང་། སྤྱི་ཚོགས་བདེ་དོན་ཐོག་དམ་ཚིག་གཟོང་ཁ་ཆིག་སྒྲིལ་དང། ནུས་པ་མཉམ་སྤུངས་ཡོང་གལ་འབོད་སྐུལ་དང་ཆབས་ཅིག །རྒྱ་གཞུང་གིས་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་སིམ་འཛུལ་དང་། རྒྱལ་མཚམས་བརྒལ་ནས་གནོན་ཤུགས་སྤྲོད་བཞིན་པར་དོགས་ཟོན་གདོང་ལེན་གཡེལ་མེད་དགོས་པའི་གསལ་འདེབས་ཞུ་བཞིན་ཡོད།

         དུས་དྲན་གྱི་མཛད་སྒོ་འདི་དང་བསྟུན། ང་ཚོར་མཐུན་འགྱུར་རོགས་རམ་གནང་མཁན་རྒྱ་གར་དང་ཨ་རིའི་གཞུང་མང་གིས་གཙོས། དྲང་བདེན་དང་རང་དབང་གཙིགས་ཆེར་འཛིན་པའི་མང་གཙོའི་ཡུལ་ལུང་ཁག་གི་གཞུང་མང་དང། བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་བ་རྣམ་པར་སྙིང་དབུས་ནས་བཀའ་དྲིན་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་དང་། ཁྱེད་རྣམ་པ་ནི་བོད་མི་རིགས་འཆི་གསོན་ལ་ཐུག་སྐབས་ཀྱི་སེམས་རྟེན་དང་། བོད་མིའི་རང་དབང་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་རྒྱབ་རྟེན་ངོ་མ་དེ་ཡིན།

         མཐའ་དོན། སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་༸སྐུ་ཚེ་བསྐལ་བརྒྱར་བརྟན་པ་དང་། བོད་ཀྱི་བདེན་མཐའ་གསལ་ཏེ་གཞིས་བྱེས་བོད་མི་མཉམ་འཛོམས་ཀྱི་སྐལ་བཟང་མྱུར་དུ་འཆར་བའི་སྨོན་འདུན་བཅས། །

བཀའ་ཤག་གིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༠ ལ། །

]]> https://bod.asia/2024/03/%e0%bd%96%e0%bd%bc%e0%bd%91%e0%bc%8b%e0%bd%98%e0%bd%b2%e0%bd%a0%e0%bd%b2%e0%bc%8b%e0%bd%a2%e0%bd%84%e0%bc%8b%e0%bd%91%e0%bd%96%e0%bd%84%e0%bc%8b%e0%bd%a6%e0%be%92%e0%bd%ba%e0%bd%a2%e0%bc%8b-23/ Sun, 10 Mar 2024 07:50:50 +0000 https://bod.asia/?p=228231 ༄༅། །དེ་རིང་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་བོད་ཆོལ་གསུམ་རྒྱ་ཆེའི་མང་ཚོགས་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་ཞི་བའི་སྒེར་ལངས་བྱས་ཏེ་མི་ལོ་ཧྲིལ་པོ་ ༦༥ འཁོར་བའི་གངས་ཅན་བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཐོག་ནས་མི་ཐོག་བརྗེེད་དཀའ་བའི་ལོ་རྒྱུས་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་དུས་ཚིགས་གལ་གནད་ཅན་གཅིག་དང་། བོད་བསྟན་སྲིད་མི་རིགས་ཀྱི་ཆེད་དུ་ལུས་སྲོག་ལོངས་སྤྱོད་དང་བཅས་པ་ཡོངས་སུ་བློས་གཏོང་གནང་མཁན་རྒྱལ་གཅེས་དཔའ་བོ་དཔའ་མོའི་རྗེས་དྲན་གྱི་ཉིན་མོ་ཞིག་ཀྱང་ཆགས་ཡོད་པས། ད་བར་བོད་བསྟན་སྲིད་མི་རིགས་ཀྱི་དོན་དུ་རྒྱ་གཞུང་གི་བཙན་དབང་དང་། གཉའ་གནོན་སྡུག་སྦྱོང་འོག་དུས་མིན་རྐྱེན་འདས་སུ་སོང་བ་རྣམས་དང་། ད་ལྟའང་མནར་གཅོད་མྱངས་དང་མྱོང་བཞིན་པའི་རང་རིགས་སྤུན་ཟླ་རྣམས་ཀྱི་ལྷག་བསམ་དང་། སྙིང་སྟོབས། བློས་གཏོང་བཅས་ལ་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ངོས་ནས་ཡི་རངས་བསྔགས་བརྗོད་དང་། ཁོང་རྣམ་པའི་མཛད་རྗེས་ཡིད་ལ་དྲན་པའི་ཐོག་ནས་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད་དང་མྱ་ངན་གུས་འདུད་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༩ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༡ ཉིན་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ཚོགས་པས་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཟེར་བ་གསར་འཛུགས་བྱས་པ་ནས་བཟུང་བོད་ས་བཅིངས་དཀྲོལ་གཏོང་རྒྱུའི་མིང་འདོགས་འོག་བོད་ནང་བཙན་འཛུལ་བྱེད་འགོ་བཙུགས་པ་དང་། སྐབས་དེར་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་བོད་ལུགས་དགུང་གྲངས་ ༡༦ ལས་སོན་མེད་ཀྱང་བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་ལུགས་གཉིས་ཀྱི་ཐུགས་འགན་བཞེས་རྗེས་བོད་འདི་ཞི་བདེ་དང་མི་མང་གི་ཚེ་སྲོག་སྲུང་སྐྱོབ་བཅས་ཀྱི་ཆེད་ལོ་ངོ་དགུ་ལྷག་ཙམ་རིང་ཞི་འགྲིག་ཡོང་ཐབས་གཙོ་བཟུང་གནང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༡ ལོར་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ཟེར་བ་བཙན་དབང་འོག་བཞག་བཅུག་ནས་རིམ་པས་རྒྱ་གཞུང་རང་ངོས་ནས་བཙན་བཀའ་བཏང་བའི་དོན་ཚན་ཁག་རྩིས་མེད་རྡོག་རོལ་བཏང་བ་མ་ཟད། སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་སྐུ་ཕྱྭར་བསྡོ་བའི་ངན་བྱུས་བཅས་ཀྱི་གདོང་རིས་ངོ་མ་དམར་རྗེན་མངོན་གསལ་དུ་མཐོང་རྐྱེན་བོད་རྒྱ་ཆེའི་མང་ཚོགས་བཟོད་ཐབས་བྲལ་ནས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་ཞི་བའི་སྒེར་ལངས་ཆེན་པོ་དེ་བྱུང་། རྒྱ་ནག་དམར་གཞུང་གི་བོད་ནང་དྲག་ཤུགས་བཙན་གནོན་རྒྱ་ཆེ་བྱས་རྐྱེན་མཐར་སྤྱི་ནོར༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དང་བོད་མི་ཁྲི་ཚོ་བརྒྱད་ཙམ་རྒྱ་གར་ནང་བཙན་བྱོལ་དུ་གྱར་དགོས་བྱུང་ཡོད།

རྒྱ་ནག་དམར་གཞུང་གིས་བོད་ནང་བཙན་འཛུལ་བྱས་ནས་ད་བར་མི་ལོ་ ༧༠ ལྷག་འགྲོ་བཞིན་པའི་རིང་བོད་མི་ས་ཡ་བརྒལ་བ་དུས་མིན་རྐྱེན་འདས་སུ་བཏང་བ་དང་། དགོན་པ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་རྩ་གཏོར། བོད་ཀྱི་སྣོད་བཅུད་རྣམས་གཏོར་བཅོམ་བྱེད་བཞིན་པ་མ་ཟད། བོད་མིའི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་། སྐད་ཡིག་སོགས་རྩ་མེད་གཏོང་རྒྱུའི་ངན་བྱུས་རྒྱུན་ཆད་མེད་པ་བཤམས་ཏེ། བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བདག་པོ་བོད་མི་རྣམས་ཀྱི་གཞི་རྩའི་འགྲོ་བ་མིའི་རང་དབང་ཚུན་བཙན་འཕྲོག་བྱས་ཏེ་གདུག་རྩུབ་ཅན་གྱི་སྲིད་བྱུས་འོག་བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་དམྱལ་བ་མི་ཡུལ་དུ་སླེབས་པ་ལྟ་བུའི་སྡུག་སྦྱོང་ཚད་མེད་མྱངས་དང་མྱོང་བཞིན་པའི་གནས་སྟངས་ཆེས་ཛ་དྲག་ཐོག་གནས་ཡོད་པའི་བདེན་དཔང་ནི། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ལོར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་ས་གཙོ་བོར་གྱུར་བའི་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གྱི་ནང་ས་བྱི་ཞི་རྒོལ་ཆེན་མོའི་ལས་འགུལ་སྤེལ་བར་རྒྱ་དམར་གྱི་དྲག་པོའི་དམག་དཔུང་གིས་གོ་མཚོན་བེད་སྤྱོད་བཏང་སྟེ་རྡུང་རྡེག་ཚབས་ཆེ་བཏང་རྐྱེན་བོད་མི་སེར་སྐྱ་ཕོ་མོ་མང་པོའི་སྐུ་སྲོག་ཤོར་ཡོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་རྒྱ་ནག་དམར་གཞུང་གི་གདུག་རྩུབ་ཅན་གྱི་སྲིད་བྱུས་འོག་བཟོད་བསྲན་ཐུབ་ཐབས་བྲལ་ཏེ་བོད་མི་རྣམས་འ་ཆད་འུ་ཐུག་གིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༩ ནས་ད་བར་ཤེས་རྟོགས་ར་འཕྲོད་གསལ་པོ་བྱུང་བ་བོད་མི་གྲངས་ ༡༥༧ གྱིས་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་གཏོང་དགོས་བྱུང་ཡོད་ནའང་། རྒྱ་ནག་གི་འགོ་ཁྲིད་ཚོས་བོད་མིའི་བདེ་སྡུག་ལ་བསམ་ཞིབ་བྱ་རྒྱུ་ལས་ལྡོག་སྟེ། གདུག་རྩུབ་ཆེ་བའི་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་གྱི་སྲིད་བྱུས་དེ་དག་དམ་འཛིན་ཆེ་རུ་གཏོང་བཞིན་པ་མ་ཟད། རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ཡར་རྒྱས་ནི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཡིན་ཚུལ་གྱིས་བོད་ནང་ཡར་རྒྱས་དང་བདེ་སྐྱིད་ཡོད་ལུགས་རྫུན་གཏམ་ཁོ་ན་ཁྱབ་སྤེལ་བྱས་ཏེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་གཞུང་དང་མི་མང་རྣམས་མགོ་སྐོར་བསླུ་བྲིད་ཀྱིས་དངོས་ཡོད་ཛ་དྲག་གནས་སྟངས་སྦས་འགེབས་བྱེད་བཞིན་ཡོད།

བོད་ས་ཁྱོན་ཡོངས་སུ་རྒྱལ་ཁབ་བདེ་འཇགས་དང་བརྟན་ལྷིང་གི་འབོད་སྒྲའི་འོག་ཆོལ་གསུམ་བོད་མི་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་ཏུ་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་རིག་གནས་དང་གོམས་གཤིས། ཁོར་ཡུག་བཅས་ལ་འགན་ཁུར་གནང་མཁན་བླ་སྤྲུལ་དགེ་བཤེས་དང་གྲྭ་བཙུན། རྩོམ་པ་པོ་དང་སྒྱུ་རྩལ་བ། ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་པ། དགེ་རྒན་སོགས་མང་པོ་འཛིན་བཟུང་བཙོན་བཅུག་དང་། རིགས་གཅིག་གར་སོང་ཆ་མེད་ཀྱིས་ལོ་དང་ཟླ་གྲངས་མང་པོར་ཕ་མ་སྤུན་མཆེད་རྣམས་ཀྱིས་གར་ཡོད་མ་ཤེས་པའི་གནས་སྟངས་བྱུང་ཡོད་པ་མ་ཟད། མཉམ་སྦྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་དམིགས་བསལ་རྟོག་ཞིབ་པས་བོད་ཀྱི་བྱིས་པ་ས་ཡ་གཅིག་ལྷག་ཙམ་སོ་སོའི་ཕ་མ་དང་ཁ་བཀྲལ་ནས་གཏན་འཇགས་སློབ་གྲྭར་སྡེབ་བཅུག་གིས་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་དང་སྐད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་དང་བཀོལ་སྤྱོད་བཀག་སྡོམ་བཅས་བྱས་པ་བརྒྱུད། མི་རིགས་གཅིག་དང་། རིག་གནས་གཅིག ཆོས་ལུགས་གཅིག སྐད་ཡིག་གཅིག་གི་སྲིད་བྱུས་མངོོན་གསལ་གྱི་ཐོག་ནས་བོད་མིར་བཙན་འགེལ་དང་ལག་བསྟར་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཟད། བོད་མིར་བཙན་ཤེད་ཀྱིས་འདོད་མོས་མེད་པར་བོད་ཀྱི་ན་ཆུང་བྱིས་པ་ཚུན་གྱི་རིགས་རྫས་བསྡུ་ལེན་གྱི་ལས་འགུལ་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བ་སྤེལ་བཞིན་ཡོད།

ཉེ་བའི་ཆར་ཇེ་ནི་ཝར་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་རྒྱལ་སྤྱིའི་དུས་བཀག་བསྐྱར་ཞིབ་ཀྱི་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་མིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གིས་བཏོན་པའི་གྲོས་འཆར་ཁག་ནང་། རྒྱ་གཞུང་ནས་བོད་ཀྱི་ངོ་བོ་ལ་གནོད་པའི་མི་རིགས་འདྲེས་སྦྱོར་གྱི་བྱ་སྤྱོད་འཕྲལ་དུ་མཚམས་འཇོག་བྱེད་དགོས་པའི་བརྡ་ལན་བཏང་དགོས་ཆགས་ཡོད། དེ་བཞིན་རང་དབང་ཁང་པའི་ ༢༠༢༤ ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢༩ ཉིན་ཐོན་པའི་སྙན་ཐོའི་ (Freedom House 2024 Report) ནང་བོད་ནང་གི་ཆབ་སྲིད་ཐོབ་ཐང་དང་སྤྱི་ཚོགས་རང་དབང་གི་བརྒྱ་ཆ་ཀླད་ཀོར་བཏོན་ཡོད་པ་ནས་བོད་ནང་གི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལ་རྡོག་རོལ་དང་བོད་མི་རིགས་རྩ་མེད་གཏོང་བའི་སྲིད་བྱུས་མུ་མཐུད་ལག་བསྟར་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་མངོན་གསལ་རེད།

ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༡༤ ནས་བཟུང་བོད་ནང་ཛ་དྲག་གི་གནས་ཚུལ་འབྱུང་བཞིན་པ་ཞིག་ནི། ཁམས་སྡེ་དགེའི་ནང་ལོ་ངོ་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོའི་རིང་ཕ་མེས་ནས་གནས་བཞིན་པའི་གྲོང་ཚོ་དང་གནའ་རབས་ཀྱི་དགོན་པ་ཡོད་སར་གློག་ཁང་ཆེ་གྲས་གསར་རྒྱག་གི་ལས་གཞི་སྤེལ་ཆེད་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་འབྲི་ཆུའི་བཞུར་རྒྱུན་དུ་སྐམ་ཐོག་ཆུ་མཛོད་འཛུགས་སྐྲུན་ལས་གཞི་འདིས་རྐྱེན་པས་འབྲི་ཆུ་ཤར་རྒྱུད་ཀྱི་གྲོང་ཚོ་བཅུ་གཉིས་ཙམ་དང་། འབྲི་ཆུ་ནུབ་རྒྱུད་ཀྱི་གྲོང་ཚོ་མང་པོ་ཞིག་གི་མི་གྲངས་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་ཞིག་བཙན་དབང་གིས་གནས་སྤོ་དང་། ལོ་རྒྱུས་ཡུན་རིང་ལྡན་ཞིང་སྐུ་གདུང་རྩ་ཆེན་རིགས་དང་གནའ་རབས་ཀྱི་ལྡེབས་རིས་ཡོད་པའི་དབོན་སྟོད་དགོན་དང་། ཡེ་ན་དགོན། མཁར་མདོ་དགོན། རབ་བརྟན་དགོན། དགོན་གསར་དགོན། བཀྲ་ཤིས་དགོན། ལྷ་འབྲང་དགོན། འགིས་ཐོ་དགོན་བཅས་གཏོར་བཤིག་གཏོང་འཆར་ལ་ཁུལ་དེ་དག་ཏུ་གནས་སྡོད་བོད་མི་རྣམས་ནས་ཞི་བའི་འདུ་འཛོམས་དང་ཞུ་སྐུལ་བྱས་པར། གློ་བུར་དུ་ཉེན་རྟོག་པ་མང་པོ་ཞིག་བསླེབས་ཏེ་བོད་མི་གང་བྱུང་འཇུ་བཟུང་གཅར་རྡུང་བཏང་རྐྱེན་སྨན་ཁང་དུ་བསྐྱལ་དགོས་བྱུང་ཡོད་པ་མ་ཟད། སེར་སྐྱ་མི་མང་སྟོང་ཕྲག་སྡེབས་ལ་འཛིན་བཟུང་བཙན་འཁྲིད་ཀྱིས་མི་མང་གི་འགྲོ་འདུག་ཐོག་དམ་དྲག་ཤུགས་ཆེ་བྱས་པ་སོགས་ཉེ་ཆར་བྱུང་བའི་ཛ་དྲག་གི་གནས་ཚུལ་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་དྲྭ་ལམ་དང་གསར་འགྱུར་བརྒྱུད་ལམ་སོགས་སུ་གནས་ཚུལ་ཞིབ་གསལ་དཔང་རྟགས་དང་བཅས་པ་མཐོང་རྒྱུ་འདུག་པ་དེས། རྒྱ་གཞུང་གི་དབུས་དང་ས་གནས་ལས་བྱེད་རྣམས་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ངོ་གནོང་དགོས་པའི་གནས་ཚུལ་ཆགས་ཡོད་པས་མ་ཚད། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་ཀྱི་ཕྱི་སྣོད་ཁོར་ཡུག་ལ་གཏོར་སྐྱོན་དང་། བོད་མི་རིགས་ལ་མནར་གཅོད་གཏོང་མཚམས་རྒྱུན་ཆད་མེད་པའི་དངོས་ར་གསལ་པོ་འཕྲོད་ཡོད། སྡེ་དགེའི་ཞི་བའི་མི་མང་ཉེས་མེད་འཛིན་བཟུང་བྱས་པ་ཡོངས་རྫོགས་འཕྲལ་མར་གློད་བཀྲོལ་གཏོང་དགོས་པ་དང་། མི་མང་གི་རེ་འདུན་དང་མངོན་འདོད་ལ་གུས་བརྩི་བྱ་དགོས་པའི་རྒྱ་གཞུང་ལ་བརྡ་ལན་སྤྲོད་རྒྱུ་ཡིན།

རྒྱ་གར་རྡ་རམ་ས་ལར་རྟེན་གཞི་བྱས་པའི་བོད་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང་མང་གཙོ་འཕེལ་རྒྱས་བསྟི་གནས་ཁང་གི་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ ལོའི་རྒྱ་ནག་གིས་རྒྱལ་མཚམས་བརྒལ་བའི་རང་དབང་ལུང་པའི་ནང་ཡོད་པའི་བོད་མི་རྣམས་ལ་དྲག་གནོན་དང་བསུན་གཙེར་གཏོང་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་ཡོད་པའི་སྙན་ཐོ་ (Chinese Transnational Repression of Tibetan Diaspora Communities 2024) ཞིག་བཏོན་པའི་ནང་། རྒྱ་དམར་གྱི་གསང་ཉུལ་བས་བོད་ནང་གི་བོད་མི་དང་རང་དབང་ལུང་པའི་ནང་ཡོད་པའི་སྤུན་ཟླའི་དབར་འབྲེལ་བ་ཧ་ཅང་དཀའ་ལས་ཁག་ཏུ་བཏང་སྟེ་འབྲེལ་མཐུད་མི་ཐུབ་པ་བཟོ་རྒྱུའི་ལས་གཞི་ངན་ཤོམ་བྱེད་བཞིན་པ་དང་། བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྒེར་གྱི་གྲངས་ཐོ་བསྡུ་རུབ་བྱས་ཏེ་དེའི་ནང་སིམ་འཛུལ་གྱིས་གནས་ལུགས་འཁྱོག་བཤད་ཁྱབ་སྤེལ་བྱ་ཐབས།  སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་གསུང་ཆོས་སོགས་ལ་འགྲོ་མི་ཆོག་པའི་བཙན་བཀའ་བཏང་བ་བཅས་བོད་མིའི་སེམས་ཁམས་ལ་དོ་ཕོག་ཆེན་པོ་གཏོང་བཞིན་པའི་ཉམས་ཞིབ་སྙན་ཐོ་ཡང་ཐོན་ཡོད་ལ། དེ་བཞིན་ཨིན་ཡུལ་དུ་རྟེན་གཞི་བྱས་པའི་བོད་གནས་ལྟ་ཞིབ་ཁང་ (Tibet Watch) ནས་ ༢༠༢༣ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༦ ཉིན་གནས་ཚུལ་ཕོན་ཆེན་བསྡུ་རུབ་ཀྱིས་བོད་ནང་དྲྭ་རྒྱ་བརྒྱུད་བོད་ཡུལ་ཀུན་ཏུ་ལྟ་སྲུང་ཞེས་པའི་ཞིབ་འཇུག་སྙན་ཐོའི་ནང་ (Weaponising big data; Decoding Chinese Digital Surveillance in Tibet) རྒྱ་ནག་གི་མཉེན་ཆས་ (APP) “རྒྱལ་ཁབ་ཁ་བསླུས་ངོ་རྒོལ་ལྟེ་གནས་” ཞེས་པ་ཁྱབ་གདལ་དུ་བཏང་ནས་བོད་མི་ཚོར་བཙན་དབང་གི་མཉེན་ཆས་དེ་རིགས་ལག་ཐོག་ཁ་པར་ནང་བཙན་བཅུག་གིས་བོད་མིའི་འགྲོ་འདུག་སྤྱོད་གསུམ་ལ་འགྱུར་བ་ཐེབས་གཞི་ཙམ་མ་ཟད། མཉེན་ཆས་དེས་བོད་མིའི་སྒེར་གྱི་གནས་ཚུལ་དང་བྱ་སྤྱོད་ལ་གསང་ཉུལ་གྱིས་སྒེར་གྱི་གོ་ཡུལ་དང་བདེ་འཇགས་ལ་ཉེན་ཁ་བཟོ་བཞིན་ཡོད་འདུག་པར་གཞིགས་ཚེ། རྒྱ་ནག་དམར་གཞུང་གི་འགོ་ཁྲིད་ཚོས་བོད་ནང་བཙན་འོག་ཏུ་ཡོད་པའི་བོད་མི་ཙམ་མ་ཟད། བོད་ཀྱི་ཕྱི་ལོགས་རང་དབང་ལུང་པའི་ནང་ཡོད་པའི་བོད་མི་ཚོར་ཡང་སྡིགས་ར་དང་བསུན་གཙེར་བཟོ་བཞིན་ཡོད་པའི་དངོས་ར་འཕྲོད་ཡོད་པ་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནས་ཤེས་རྟོགས་ཡོད་ངེས་ལྟར་དེ་དག་འགོག་ཐབས་དགོས་པའི་སྐུལ་འདེབས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

བོད་དེ་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ནས་རང་དབང་རང་བཙན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་ཡིན་ལ། བོད་དེ་རྒྱ་ནག་དམར་གཞུང་གིས་འདས་ལོ་དྲུག་ཅུ་ལྷག་རིང་ཁྲིམས་འགལ་གྱིས་ཧམ་བཟུང་འོག་ཚུད་པ་ཞིག་ཡིན། རྒྱ་ནག་དམར་གཞུང་གིས་བོད་དེ་གནའ་སྔ་མོ་ནས་རྒྱ་ཁོངས་ཡིན་ཁུལ་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྱོན་ཡོངས་སུ་རྒྱ་ནག་གཅིག་གི་སྲིད་བྱུས་ལ་ཁས་ལེན་དགོས་པའི་མགོ་སྐོར་བཏང་དང་གཏོང་བཞིན་ཡོད་ཀྱང་། དུས་རབས་ཉེར་གཅིག་པའི་འཛམ་གླིང་མི་མང་རྣམས་བསླུ་བྲིད་བྱ་སྤྱོད་དེའི་འོག་ཚུད་ཐབས་མེད་པ་རྒྱ་ནག་གི་དཔོན་རིགས་ཚོས་ངེས་པར་དུ་ཤེས་དགོས། བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱིས་འདས་པའི་མི་ལོ་བཅུ་ཕྲག་འགའ་རིང་གཉིས་སྨན་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་སྲིད་བྱུས་ཀྱིས་བོད་རྒྱའི་དཀའ་རྙོག་སེལ་བའི་ཐབས་ལམ་བསྟེན་ཡོད་པ་མ་ཟད། བོད་རིགས་ཡོངས་ལ་མིང་དོན་མཚུངས་པའི་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་གི་བསམ་འཆར་ཡང་རྒྱ་གཞུང་ལ་སྤྲད་ཟིན་ཡང་རྒྱ་གཞུང་ནས་ད་བར་འགན་ཁུར་ཇི་བཞིན་མ་བླངས་པའི་ཉེར་ལེན་ལས་ལག་པ་གཅིག་གིས་ཟློག་པ་མི་ཐེབས་པའི་དཔེ་བཞིན་རྒྱ་གཞུང་གི་དཔོན་རིགས་ཚོའི་བྱེད་བབ་ལ་རག་ལས་ཡོད།

སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་ལོ་མང་སྐུ་ལས་བསྐྱོན་པའི་ཐུགས་རྗེའི་བཀའ་དྲིན་ཉག་ཅིག་ལ་བརྟེན་ནས་ད་བར་རྒྱལ་སྤྱིའི་གཞུང་དང་མི་མང་སོགས་ཀྱིས་བོད་དང་བོད་མིར་ཚད་མཐོའི་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་བཞིན་པ་ལྟར། འདི་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༢ པའི་ཚེས་ ༡༥ ཉིན་ཨ་རིའི་གྲོས་ཚོགས་འོག་མའི་ནང་བོད་རྒྱའི་དཀའ་རྙོག་སེལ་ཐབས་ཀྱི་ཁྲིམས་འཆར་ ༼Promoting a Resolution to the Tibet-China Dispute Act (HR 533)༽ ལ་ཆབ་སྲིད་ཚོགས་པ་གཉིས་ཀས་ཚད་མཐོའི་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱིས་མང་མོས་ཀྱི་ཐོག་ནས་གཏན་འབེབས་གནང་ཐུབ་པར་དགའ་བསུ་ཞུ་རྒྱུ་དང་། ཨ་རིའི་གྲོས་ཚོགས་ནང་གྲོས་འཆར་ངོ་སྤྲོད་གནང་མཁན་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་ཇིམ་མེག་གྷོ་ཝན་ (Jim McGovern) མཆོག་དང་། གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་མེ་ཁལ་མེ་ཀོལ་ (Michael McCaul) མཆོག་རྣམ་གཉིས་དང་། གྲོས་འཆར་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་མཁན་ཨ་རིའི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་རྣམ་པ་བཅས་ཚང་མར་གཞིས་བྱེས་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱི་ཚབ་ཞུས་ཏེ་སྙིང་དབུས་ནས་བཀའ་དྲིན་ཆེ་ཞེས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

འདས་པའི་ལོ་ཤས་ནང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་རྒྱ་ནག་དམར་གཞུང་ལ་ཆ་འཇོག་བྱེད་མཁན་ཇེ་ཞན་ཇེ་ཉུང་དུ་འགྲོ་བཞིན་པ་མ་ཟད། རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཡོངས་སུ་ནང་ཁུལ་འཐབ་རྩོད་རྣོ་ངར་ཅན་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་ལ། དཔལ་འབྱོར་ཉམས་དམས་དང་། དེ་བཞིན་རྒྱ་ནག་ནང་ཁུལ་གྱི་ཁང་ཚོང་ལས་རིགས་སོགས་མ་རྩ་ཅན་མང་པོ་ཞིག་གི་ཚོང་ལས་བྱ་གཞག་ཉམས་རྒུད་དུ་སོང་བའམ་ཐ་ན་ཚོང་གི་མ་རྩ་བརྡིབས་ནས་ལས་མི་ཆེས་འབོར་ཆེན་ལས་ཤོར་གྱིས་ཡོང་འབབ་མེད་པའི་གནས་སུ་གྱར་ཡོད། མི་མང་གི་རྒྱུན་གཏན་འཚོ་བར་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་འཕྲད་བཞིན་ཡོད་པས་མི་མང་ཚོ་ཡང་འུ་ཐུག་ནས་རྒྱ་གཞུང་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་མཁན་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཟད། སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་གི་དབང་ཆ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ད་ཆ་ཕྱི་རོལ་གྱི་གྱང་རྩིག་ཐོག་གཞུང་དང་ཆེས་མཐོའི་དཔོན་རིགས་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་ཀྱི་ཡིག་ཆེན་ཚགས་པར་འབྲི་མཁན་དང་སྦྱར་མཁན་སོགས་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་སོགས་ད་ལྟའི་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ཚོགས་པས་འཛིན་པའི་གཞུང་འདི་ད་དུང་དུས་ཡུན་ཇི་ཙམ་ཁུངས་འཁྱོལ་ཐུབ་མིན་སུས་ཀྱང་ཚོད་དཔག་བྱེད་དཀའ་བས། གནས་བབས་དེ་འདྲའི་སྐབས་རང་རེ་བཙན་བྱོལ་དུ་ཡོད་པའི་བོད་མི་རྣམས་ཀྱི་ནུས་པ་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིལ་དགོས་པའི་དུས་ལ་བབ་ཡོད།

བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ངོས་ནས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་དང་། དེ་བཞིན་རྒྱ་གར་གྱི་མངའ་སྡེ་མང་ཆེ་བའི་ནང་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་ཆུང་ཆ་བགོས་ཀྱིས་བོད་དོན་ངོ་སྤྲོད་དང་ཞུ་སྐུལ་ལས་འགུལ་སྤེལ་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད། ད་དུང་མུ་མཐུད་འཛམ་གླིང་ས་ཕྱོགས་གང་སར་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་གྱི་ལས་འགུལ་སྤེལ་ཏེ་བོད་དོན་ཐོག་རྒྱབ་སྐྱོར་བ་ཇེ་མང་ཡོང་ཐབས་ལ་འབད་བརྩོན་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་རིང་ནས་ཐུགས་ལ་བརྣགས་པའི་དོན་གནད་གཅིག་བོད་མིའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འཛིན་སྐྱོང་གང་ཟག་གཅིག་ལ་བརྟེན་མི་དགོས་པར་བོད་མི་མང་གིས་འོས་འདེམས་བྱས་པའི་འགོ་ཁྲིད་རྣམས་ལ་དབང་ཆ་ཁྱབ་བསྒྱུར་གནང་བ་ལྟར། གྲོས་ཚོགས་ཚོགས་དུས་ལྔ་པའི་གྲོས་ཆོད་དགོངས་དོན་ཁྲིམས་སྒྲིག་བསྐྱར་ཞིབ་འཆར་ཟིན་ཚོགས་ཆུང་གིས་གྲུབ་དོན་སྙན་ཐོ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢༨ ཉིན་ཚོགས་དྲུང་ལས་ཁུངས་སུ་ཕུལ་འབྱོར་ཡོད་པས། རིང་མིན་གྲོས་ཚོགས་ཚོགས་དུས་བདུན་པའི་ཐོག་སྙན་ཐོ་སྙན་སྒྲོན་གྱིས་ཁྲིམས་ཡིག་གཏན་འབེབས་ཡོང་བར་གྲོས་ཚོགས་ནང་འགན་འཁུར་མཁན་ཚང་མས་རྣམ་དཔྱོད་རྩལ་དུ་བཏོན་ཏེ་དཀའ་སེལ་ཡོང་ཐུབ་པའི་རེ་བ་ཞུ་བཞིན་ཡོད།

བཙན་བྱོལ་དུ་གྱར་ནས་ལོ་ངོ་བཅུ་ཕྲག་དྲུག་ལྷག་སོང་བའི་དུས་ཡུན་རིང་བོད་དང་བོད་མིར་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་མཐུན་རྐྱེན་སྦྱོར་སྤྲོད་གནང་མཁན་གནས་ཡུལ་རྒྱ་གར་དང་། ཨ་རི། ཡུ་རོབ་གཙོས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་གཞུང་དང་མི་མང་། ཚོགས་སྡེ་སྒྲིག་འཛུགས་ཁག་དང་། མི་སྒེར་ཁག་བཅས་ལ་བཀའ་དྲིན་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

མཐའ་དོན་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་བསྟན་འགྲོའི་མགོན་དཔུང་དམ་པར་སྐུ་ཚེ་༸ཞབས་པད་བསྐལ་བརྒྱར་བརྟན་ཅིང་། རླབས་ཆེན་ཐུགས་ཀྱི་དགོངས་བཞེད་མཐའ་དག་འབད་མེད་ལྷུན་གྱིས་འགྲུབ་པ་དང་། བོད་ཀྱི་བདེན་མཐའ་མྱུར་དུ་གསལ་ཏེ་གཞིས་བྱེས་མཉམ་འཛོམས་ཀྱི་ཉི་མ་གང་མགྱོགས་ཤར་བའི་སྨོན་འདུན་དང་བཅས། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༠ ལ།།

༄༅། །བོད་མིའི་བླ་ན་མེད་པའི་དབུ་ཁྲིད་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་ཡང་དག་པའི་མང་གཙོའི་ལམ་ལུགས་བོད་མིར་གསོལ་སྩལ་གནང་འབྲས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༠ ལོའི་ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢ ཉིན་མང་ཚོགས་ཀྱིས་འོས་འདེམས་བྱས་པའི་ཆོལ་གསུམ་ཆོས་བརྒྱུད་བཅས་ལས་གྲུབ་པའི་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཐོག་མར་གསར་འཛུགས་བསྐྱངས་ཏེ་དེ་རིང་བོད་རྒྱལ་ལོ་ ༢༡༥༠ ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༣ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢ ཉིན་མི་ལོ་ཧྲིལ་པོ་ ༦༣ འཁོར་བའི་དུས་ཚིགས་ཁྱད་པར་ཅན་སྲུང་བརྩི་ཞུ་བའི་ཉིན་མོར། མགོན་པོ་གང་ཉིད་མཆོག་གི་བཀའ་དྲིན་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་སྒོ་ནས་བོད་མི་ཡོངས་དང་། བོད་དང་བོད་མིར་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་མཁན་གྱི་གཞུང་དང་གྲོས་ཚོགས། བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་པ་ཁག ཞི་བདེ་དང་དྲང་བདེན་ལ་དགའ་མོས་བྱེད་མཁན་རྒྱལ་སྤྱིའི་མང་ཚོགས་ཡོངས་ལ་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་མཛའ་བརྩེའི་འཚམས་འདྲི་དང་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

         ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལྟ་གྲུབ་ལྡན་པའི་མང་གཙོའི་རིང་ལུགས་ནི་མིའི་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་བྱུང་རབས་ནང་བཙན་གཉོམ་དང་། དབུལ་ཕྱུག ཕོ་མོ། རིགས་རུས་སོགས་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་མཆོག་དམན་གྱི་དབྱེ་བ་འབྱེད་པའི་འདུ་ཤེས་དེ་མེད་པར་བྱས་ནས། སྤྱི་ཡོངས་སམ་ཐུན་མོང་ལ་ལྟ་བའི་འདྲ་མཉམ་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་ཏུ་འགྱུར་བར་མི་མང་གི་འདོད་མོས་གཙོ་བོར་འཛིན་པའི་རིང་ལུགས་ཤིག་ལ་ངོས་འཛིན་ཞུ་བཞིན་ཡོད་ལ། རླབས་ཆེན་གྱི་རིང་ལུགས་དེ་འདྲ་ཞིག་མངོན་འགྱུར་བྱ་རྒྱུར་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོའི་ལོ་རྒྱུས་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད། བློས་གཏོང་མང་པོ་བྱས་ནས་གྲུབ་འབྲས་ལྡན་པ་བྱུང་ཡོད་མོད། བོད་མིའི་མང་གཙོ་ནི་མང་ཚོགས་ནས་རང་གི་མངོན་འདོད་འགྲུབ་ཐབས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་དང་བློས་གཏོང་ཕྲ་མོ་ཙམ་ཡང་བཏང་མ་དགོས་པར་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བླ་ན་མེད་པའི་དབུ་ཁྲིད་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་༸རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་དགོས་པ་དང་དགོངས་གཞི་གལ་ཆེར་བཟུང་སྟེ་བོད་མི་མང་ཚོགས་ལ་གསོལ་རས་གནང་བ་ཞིག་ཡིན།

         ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༠ ལོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་བོད་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་མཛད་འགན་བསྐྱེད་བཞེས་གནང་འཕྲལ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འགྲོ་སྟངས་ལ་དུས་བསྟུན་བསྒྱུར་བཅོས་མཛད་ཆེད་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༢ ལོར་ལེགས་བཅོས་ལས་ཁུངས་གསར་འཛུགས་མཛད། བསྒྱུར་བཅོས་དེའི་གོ་རིམ་དངོས་གཞི་ཆ་ཚང་མ་བསླེབ་གོང་རྒྱ་དམར་བཙན་འཛུལ་བས་བོད་ས་ཡོངས་རྫོགས་ཧམ་བཟུང་དང་འགོག་རྐྱེན་བཟོས་པར་བརྟེན་དགོངས་དོན་ཇི་བཞིན་འགྲུབ་ཐུབ་མེད། འོན་ཀྱང་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་དུ་བཙན་བྱོལ་དུ་ཕེབས་ཟིན་མ་ཐག་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་རྒྱ་གར་དུ་གཞི་ཚུགས་པ་དང་མཉམ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༠ ལོར་མང་ཚོགས་ཀྱིས་འོས་འདེམས་བྱས་པའི་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་གསར་འཛུགས་བསྐྱངས། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༡ ལོར་མ་འོངས་བོད་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་སྙིང་དོན་དང་། ༡༩༦༣ ལོར་བོད་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་གནང་། ༡༩༩༡ ལོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་མིང་དོན་མཚུངས་པའི་ཁྲིམས་བཟོ་ལྷན་ཚོགས་སུ་བསྒྱུར་གནང་མཛད་པ་ལྟར། སྤྱི་འཐུས་སྐབས་བཅུ་གཅིག་པས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༡ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢༨ ཉིན་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་ཆོག་མཆན་སྩལ་བ་བཅས་ལ་བརྟེན་ནས། བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གཞི་རྩའི་ཁྲིམས་ཡིག་ཡོད་པའི་དེང་རབས་མང་གཙོའི་འགྲོ་ལུགས་དང་མཐུན་པ་ཞིག་ཏུ་བསྒྱུར་གནང་མཛད། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༡ ལོར་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་མི་མང་གིས་ཐད་ཀར་འོས་འདེམས་བྱས་ཏེ་མང་གཙོའི་འཕེལ་རིམ་ནང་མདུན་བསྐྱོད་ཆེན་པོ་ཞིག་བྱུང་ཡོད། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༡ ལོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་ཆབ་སྲིད་དང་འཛིན་སྐྱོང་གི་འགན་དབང་ཡོངས་རྫོགས་མི་མང་གིས་ཐད་ཀར་འོས་འདེམས་བྱས་པའི་འགོ་ཁྲིད་ཚོར་བསྩལ་ཏེ་དེ་དག་གཞིས་བྱེས་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱི་ངོ་ཚབ་དང་སྲི་ཞུ་སྒྲུབ་པའི་ནུས་ལྡན་དུ་གྱུར་ནས་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་འདི་ཉིད་དེང་དུས་ཀྱི་མང་གཙོའི་ཆ་ལག་ཡོངས་སུ་ཚང་བའི་སྒྲོམ་གཞི་ཞིག་ཏུ་སྐྲུན་གནང་བཀའ་དྲིན་བསྐྱངས་ཡོད།

         ལོ་ངོ་བཅུ་ཕྲག་དྲུག་ལྷག་གི་རིང་ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་དུ་གྱར་ཡོད་ཀྱང་རང་དབང་རང་བཙན་ལྡན་ཞིང་ཡར་ཐོན་ཅན་གྱི་མང་གཙོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཆེ་གྲས་ལྟར། བཙན་བྱོལ་གཞུང་ངམ་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་རྣམས་གཞི་རིམ་བོད་མི་མང་ཚོགས་ཀྱིས་འོས་བསྡུའི་ལམ་ནས་འདེམས་བསྐོ་གནང་གི་ཡོད་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས། ཁྱབ་ཁོངས་བོད་མིའི་འདུ་སྡོད་ས་གནས་ཁག་གི་ས་གནས་འཐུས་ཚོགས་དང་། ས་གནས་འགོ་འཛིན་ཁག་ཅིག རང་བདེན་ཚོགས་ཆུང་ཁག་བཅས་ཀྱང་མང་གཙོའི་འགྲོ་ལུགས་ལྟར་འོས་བསྡུ་བྱས་ཏེ་འདེམས་བསྐོ་གནང་ལམ་ཡོད་པ་མ་ཟད། ལས་དོན་བྱེད་སྐབས་ཐག་གཅོད་རྣམས་ཀྱང་མང་གཙོའི་འགྲོ་ལུགས་ལྟར་མང་མོས་འོས་བསྡུའི་ལམ་ནས་འགྲོ་བའི་གནང་ལམ་དེ་དག་ནི། ༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་བོད་མི་མང་ཚོགས་ལ་མང་གཙོའི་སྲོལ་བཟང་གསོལ་རས་གནང་བ་ནས་བཟུང་བཙན་བྱོལ་དུ་མང་གཙོའི་འགྲོ་ལུགས་དང་། སྒྲོམ་གཞི། དེའི་ནང་མི་མང་གིས་མཉམ་ཞུགས་བྱེད་ཕྱོགས་བཅས་ཀྱི་ཐོག་ལ་དུས་ཚོད་དང་ཉམས་མྱོང་གིས་བསྲེགས་བཅད་བརྡར་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་རིམ་གྱིས་འཕེལ་རྒྱས་ཕྱིན་པ་རྣམ་པ་མངོན་གསལ་དུ་གྱུར་ཅིང་། མ་འོངས་བོད་ཀྱི་བདེན་མཐའ་གསལ་ཏེ་བོད་ལ་ལོག་པའི་བསྐལ་བཟང་གི་ཉི་མ་འཆར་སྐབས་གཞིས་བཞུགས་སྤུན་ཟླ་རྣམས་ལ་མང་གཙོའི་ཉམས་མྱོང་བརྗེ་ལེན་བྱ་རྒྱུའི་རིན་ཐང་ལྡན་པའི་ལེགས་སྐྱེས་ཡག་ཤོས་དེ་ཆགས་ཡོད།

         མང་གཙོའི་ཁྱད་ཆོས་མང་པོ་ཡོད་པའི་ཁོངས་ནས་གལ་གནད་ཆེ་བ་ཞིག་ནི། འགྲོ་བ་མིའི་གཞི་རྩའི་ཐོབ་ཐང་དང་། ཁྲིམས་ཀྱི་དབང་སྒྱུར་བཅས་ལ་གུས་བརྩི་ཞུ་རྒྱུ་དེ་ཡིན། མི་སུ་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ཡང་སོ་སོའི་རང་དབང་དང་ཐོབ་ཐང་གལ་ཆེན་པོར་འཛིན་གྱི་ཡོད་པ་ནང་བཞིན། མི་གཞན་གྱི་གཞི་རྩའི་རང་དབང་དང་། ཐོབ་ཐང་། དེ་བཞིན་ཁྲིམས་ཀྱི་དབང་སྒྱུར་བཅས་ལ་གུས་བརྩི་དགོས་རྒྱུ་ཧ་ཅང་གི་གལ་གནད་ཡིན་པ་མ་ཟད་སྤྱི་ཚོགས་ལྷིང་འཇགས་ཀྱི་གཞི་རྩའང་ཡིན། བཙན་བྱོལ་བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་དྲན་གསོ་བྱ་དགོས་པ་ཞིག་ལ་གཞན་ཡུལ་དུ་སྐྱབས་བཅོལ་བའི་གནས་བབ་འོག་ནས་རང་དབང་དང་འདྲ་མཉམ་གྱི་གོ་སྐབས་ཐོབ་པ་དེ་དག་གཅེས་འཛིན་ཐོག་དེང་གི་མང་གཙོའི་ཁྱད་ཆོས་དང་བོད་མིའི་རིག་གཞུང་གི་བཟང་སྤྱོད་སྔར་ལྷག་ལྡན་པའི་བོད་མིའི་མང་གཙོ་ཞིག་ཡོང་ཐབས་བྱ་དགོས་པ་གལ་ཆེ་ཆགས་ཡོད།

         བོད་ནང་ལ་ཆ་མཚོན་ན། བོད་མི་རྣམས་ལ་མང་གཙོའི་རང་དབང་ལྟ་ཞོག འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱིས་གཏན་འབེབས་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་པའི་གཞི་རྩའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཚུན་ཆད་ཀྱང་མེད་པར། རྒྱ་ནག་དམར་པོའི་གཞུང་གིས་འདས་ལོ་བཅུ་ཕྲག་མང་པོའི་རིང་ལ་མཁྲེགས་འཛིན་གྱི་སྲིད་བྱུས་འདྲ་མིན་འོག་བོད་མི་རྣམས་ཀྱི་འགྲོ་འདུག་སྤྱོད་གསུམ་ཐོག་དཀའ་ངལ་རབ་དང་རིམ་པ་བཟོས་པས་མ་ཚད། བོད་རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་རིགས་ཀྱི་ངོ་བོ་མཚོན་བྱེད་སྐད་ཡིག་དང་། ཆོས་ལུགས། རིག་གཞུང་། ཡུལ་གོམས་གཤིས་ལུགས། ཁོར་ཡུག་སོགས་བོད་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་རྣམས་རྨེག་མེད་རྩ་གཏོར་གཏོང་ཕྱིར། བོད་མི་རྣམས་ལ་མ་ཉེས་ཁག་གཡོགས་ཀྱིས་གང་བྱུང་འཛིན་བཟུང་བཙན་འཁྲིད་དང་། བཙོན་འཇུག་བཀག་ཉར། གཅར་རྡུང་སོགས་ད་དུང་མུ་མཐུད་ལག་བསྟར་བྱེད་བཞིན་ཡོད། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་གཏན་འཇགས་སློབ་གྲྭ་བརྒྱུད་བོད་ཕྲུག་ས་ཡ་གཅིག་ལྷག་རྒྱ་རིགས་སུ་བཙན་སྒྱུར་གཏོང་བའི་སྲིད་བྱུས་ལག་བསྟར་བྱས་པར་བརྟེན། རྒྱ་གཞུང་གི་འབྲེལ་ཡོད་དཔོན་རིགས་ཁག་ཅིག་གི་ཐོངས་མཆན་ལ་དམ་དྲག་གནང་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཨ་རིའི་ཕྱི་སྲིད་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་ཉེ་ཆར་ཕྱི་ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༢༢ ཉིན་བསྒྲགས་གཏམ་ཞིག་སྤེལ་བར་དགའ་བསུ་ཞུ་རྒྱུ་དང་། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་རིགས། ཆོས་ལུགས། རིག་གཞུང་དང་བཅས་པར་རྒྱ་ནག་ཅན་དུ་སྒྱུར་བའི་སྲིད་བྱུས་དང་། བོད་ནང་བོད་མི་ཚོའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་བརྩི་མེད་རྡོག་རོལ་གཏོང་བའི་ཡ་ང་བའི་ཛ་དྲག་གནས་ཚུལ་བྱུང་དང་འབྱུང་བཞིན་ཡོད།

         ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༣ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་སྲུང་སྐྱོབ་པའི་གནས་སྟངས་རྟོགས་ཞིབ་གནང་མཁན་དམིགས་བསལ་ཆེད་མཁས་པ་ལྕམ་མཱེ་རཱི་ལའུ་ལཱོར་ (Mary Lawlor) ལགས་དང་། ཞི་བའི་འདུ་འཛོམས་ཀྱི་རང་དབང་སྐོར་རྟོགས་ཞིབ་གནང་མཁན་དམིགས་བསལ་ཆེད་མཁས་པ་སྐུ་ཞབས་ཀེ་ལེ་མེན་ནེ་ཡ་ལེ་ཚོ་སི་ཝོ་ལུ་ (Cle’ment Nyaletsossi Voule) ལགས། ཉེན་ཁ་མེད་ཅིང་འཕྲོད་བསྟེན་ལྡན་པའི་ཁོར་ཡུག་ལོངས་སུ་སྤྱོད་རྒྱུའི་རང་དབང་སྐོར་རྟོགས་ཞིབ་གནང་མཁན་དམིགས་བསལ་ཆེད་མཁས་པ་ཌེ་ཝིཌ་བྷོ་ཡིཌ་ (David Boyd) ལགས་བཅས་གསུམ་ཐུན་མོང་གིས་བསྒྲགས་གཏམ་ཞིག་སྤེལ་བའི་ནང་། རྒྱ་ནག་གཞུང་ནས་བོད་མི་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་པ་དགུ་འཛིན་བཟུང་གིས་ལོ་མང་རིང་བཙོན་འཇུག་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་པའི་སྐོར་དྲི་རྩད་དང་། རྒྱ་གཞུང་གིས་གནམ་གཤིས་འགྱུར་ལྡོག་ལ་གདོང་ལེན་བྱ་རྩིས་ཡོད་ན་ཁོང་རྣམས་འཕྲལ་དུ་བཙོན་གྲོལ་གཏོང་དགོས་པའི་རེ་སྐུལ་གནང་བར། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ནས་བསྔགས་བརྗོད་ཞུ་རྒྱུ་དང་སྦྲགས། བོད་ནང་བོད་མི་ཚོས་སོ་སོའི་ཆོས་དང་། རིག་གཞུང་། སྐད་ཡིག འགྲོ་བ་མིའི་གཞི་རྩའི་ཐོབ་ཐང་། ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་སོགས་ཀྱི་ཆེད་ལས་འགུལ་སྤེལ་རྒྱུར་རང་དབང་དང་ཐོབ་ཐང་སྤྲོད་དགོས་པའི་རྒྱལ་ཚོགས་དང་སྲིད་གཞུང་ཁག་ནས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་གནོན་ཤུགས་དང་སྐུལ་མ་བྱ་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

         ད་ལྟ་སྤྱི་འཐུས་སྐབས་བཅུ་བདུན་པའི་ལས་ཡུན་ལོ་གཉིས་འཁོར་ལ་ཉེ་བའི་དུས་ཡུན་རིང་། ཐོག་མར་སྤྱི་འཐུས་རྣམས་ནས་ས་བགོས་ལྟར་བོད་མིའི་འདུ་སྡོད་ས་གནས་ཁག་ཏུ་འཚམས་གཟིགས་དང་། ས་བགོས་ཕྱོགས་བསྐྱོད་ཀྱི་ལས་རིམ་བསྐྱངས་དང་སྐྱོང་བཞིན་པར་དུས་མཚུངས་ས་གནས་ཁག་ཏུ་༸གོང་ས་མཆོག་གི་མཛད་འཕྲིན་དང་། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལས་དོན། མི་མང་གི་བདེ་སྡུག་གཟིགས་ཞིབ་བྱ་རྒྱུ་བཅས་བརྒྱུད་བོད་མི་མང་ཚོགས་དང་འཛིན་སྐྱོང་གཉིས་ཀྱི་དབར་ཟམ་པ་ལྟ་བུའི་ཕྱག་ལས་གནང་དང་གནང་མུས་ཐོག་མང་ཚོགས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་སེལ་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད།

         བོད་ཀྱི་རྩ་དོན་དང་འབྲེལ་བར་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་གྲུ་ཁག་ནང་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་ལས་འགུལ་དང་། རྒྱ་གར་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་དང་། རྒྱལ་ཁབ་སོ་སོའི་གཞུང་འཛིན་མི་སྣ། བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་པ་དང་ཚོགས་མི་བཅས་མཇལ་འཕྲད་དང་ཞུ་སྐུལ་ལས་འགུལ། རྒྱལ་སྤྱིའི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མིའི་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་ཆེན་བསྡུ་བསྐོང་སོགས་ཀྱི་ལས་དོན་མང་དག་ཅིག་ཐོག་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལས་འགུལ་འདྲ་མིན་བཅས་སྤེལ་དང་སྤེལ་མུས་ཡིན། སྤྱི་འཐུས་རྣམ་པའི་ཕྱག་ལས་གནང་ཕྱོགས་སྔར་ལྷག་ཚགས་ཚུད་ཡོང་ཕྱིར་ཟབ་སྦྱོང་དང་འཐབ་བྱུས་ཚོགས་འདུ་རིམ་པ་མང་པོ་ཚོགས་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད། བོད་མི་གནས་ཡུལ་གཞིས་སྒར་ཁག་ཏུ་ས་གནས་འཐུས་ཚོགས་རྣམས་ཀྱང་མང་གཙོའི་སྒྲོམ་གཞིའི་ནང་སྒྲིག་འཛུགས་གལ་འགངས་ཆེ་གྲས་ཡིན་པར་སོང་། དེ་དག་ཚགས་ཚུད་ཡར་རྒྱས་གཏོང་ཕྱིར་སྤྱི་ལྷན་ནས་ས་གནས་ཁག་སོ་སོར་ས་འཐུས་རྣམ་པར་དུས་ནས་དུས་སུ་ལས་དོན་བྱེད་ཕྱོགས་ཀྱི་ཟབ་སྦྱོང་ཕུལ་དང་འབུལ་མུས་ཡིན། རྒྱ་གར་གྱི་མངའ་སྡེ་ཁག་ནང་མཐོ་སློབ་གཙོ་བཟུང་གཞོན་སྐྱེས་རྣམས་ལ་བོད་དོན་གོ་རྟོགས་སྤེལ་བའི་ལས་རིམ་འདི་ལོར་གསར་གཏོད་ཀྱིས་སྤྱི་འཐུས་རྣམས་ནས་སོ་སོའི་ས་བགོས་བཞིན་ལས་དོན་ཞུས་དང་ཞུ་མུས་ཡིན། མདོར་ན་སྐབས་ ༡༧ པའི་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ནས་བོད་དོན་བདེན་མཐའ་གསལ་ཐབས་དང་། བོད་མི་མང་ཚོགས་ཀྱི་བདེ་སྡུག་དཀའ་སེལ་བཅས་ཀྱི་ཐོག་ལ་ཕྱག་ལས་གང་ཐུབ་ཞུས་དང་ཞུ་མུས་ཡིན་པའི་ལས་དོན་སྙན་གསན་ཞུ་འདོད་བྱུང་།

         བཙན་བྱོལ་དུ་ལག་བསྟར་བྱེད་བཞིན་པའི་བོད་མིའི་མང་གཙོ་དེ་ཉིད་༸གོང་ས་མཆོག་གིས་རིང་ནས་ཐུགས་ལ་བརྣགས་པའི་དྲང་བདེན་དང་། བཟང་སྤྱོད་གཞི་རྩར་འཛིན་པའི་མང་གཙོའི་རིན་ཐང་ཆ་འཇོག་བྱ་འོས་ཀྱི་ལམ་ལུགས་ཤིག་གཞི་ཚུགས་ཡོད་པའི་ཐོག་རང་རེས་ནུས་པ་གང་ཡོད་སྤུངས་ཏེ་མང་གཙོའི་ལམ་ལུགས་ཐོག་ཉམས་མྱོང་རིམ་གསོག་གིས་གོམ་པ་མདུན་སྤོས་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ཀྱང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༠ ལོ་འགོ་ནས་རྒྱ་ནག་གི་གྲོང་ཁྱེར་ཝུ་ཧན་ནས་མཆེད་པའི་ཏོག་དབྱིབས་གཉན་རིམས་ ༡༩ ཡིས་རྐྱེན་པས་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ལ་དཀའ་ངལ་འཕྲད་པ་ལྟར། རང་རེའི་བཙན་བྱོལ་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ལ་ཡང་ཁྲིམས་སྒྲིག་གི་ཆ་ནས་གྲོས་ཚོགས་ཚུགས་མ་ཐུབ་པ་སོགས་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད། ད་ཆ་སྐབས་བཅུ་བདུན་པའི་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་གྲོས་ཚོགས་ཚོགས་དུས་ལྔ་པར་སྣོལ་འཇོག་གནང་བའི་གྲོས་ཆོད་ཨང་ ༢༠༢༣།༡༧།༥།༥ དགོངས་དོན་སྤྱི་འཐུས་ལྔ་ལས་གྲུབ་པའི་ཁྲིམས་སྒྲིག་བསྐྱར་བཅོས་འཆར་ཟིན་ཚོགས་ཆུང་ཞིག་བསྐོ་གཞག་ཟིན་ཞིང་། གྲོས་ཆོད་གཞིར་བཟུང་ཚོགས་ཆུང་གི་གྲུབ་དོན་སྙན་ཐོ་དང་འཆར་འབུལ་གྱི་ཟིན་བྲིས་བཅས་འཆར་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༢ པའི་ཟླ་མཇུག་ཏུ་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་དྲུང་ལས་ཁུངས་སུ་ཕུལ་ཟིན་པ་དགོས་པ་ལྟར་ལས་དོན་ཞུ་མུས་ཡིན་པས་བརྒྱུད་རིམ་འདིའི་ཐོག་ནས་ཁྲིམས་སྒྲིག་དགོངས་དོན་ལས་དོན་ཞུ་ཕྱོགས་ཁ་གསལ་ཡོང་རྒྱུར་རེ་བ་འཆང་བཞིན་ཡོད།

བོད་མིའི་བླ་ན་མེད་པའི་དབུ་ཁྲིད་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་ཐུགས་རྗེ་བཀའ་དྲིན་ཉག་གཅིག་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་དང་བོད་མིར་མཐུན་འགྱུར་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་མཁན་རྒྱ་གར་དང་། ཨ་རི། ཡུ་རོབ་གཙོས་འཛམ་གླིང་ཡུལ་གྲུ་གང་སའི་གཞུང་དང་། གྲོས་ཚོགས། ཚོགས་སྡེ་དང་མི་སྒེར་མང་དག་ཅིག་བྱུང་ཡོད་པ་རྣམས་ལ་གོ་སྐབས་འདི་བརྒྱུད་ནས་བཀའ་དྲིན་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

   མཐའ་དོན་བོད་མི་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་འདི་ཕྱི་གཉིས་ཀྱི་༸སྐྱབས་གནས་དང་བླ་ན་མེད་པའི་དབུ་ཁྲིད་༸རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་སྐུ་ཚེ་༸ཞབས་པད་བསྐལ་བརྒྱར་བརྟན་ཅིང་། རླབས་ཆེན་ཐུགས་བཞེད་མཐའ་དག་གེགས་མེད་ལྷུན་གྱིས་འགྲུབ་པ་དང་། མང་གཙོའི་ལམ་བཟང་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱིས་བོད་དོན་བདེན་མཐའ་མྱུར་དུ་གསལ་བའི་སྨོན་འདུན་ཞུ་རྒྱུ་བཅས། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༣ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢ ལ།།

༄༅། །དེ་རིང་ནི་བོད་ཁ་བ་གངས་ཅན་ལྗོངས་ཀྱི་སྐྱེ་འགྲོ་རྣམས་ཀྱི་ལྷ་སྐལ་རྒྱལ་ཀུན་སྙིང་རྗེའི་རང་གཟུགས་འཕགས་མཆོག་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་མི་ཡི་རྣམ་པར་རོལ་པ། ཁམས་གསུམ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ། འཇིག་རྟེན་ཞི་བདེའི་དེད་དཔོན། ས་སྟེང་རྒྱལ་བསྟན་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་མངའ་བདག བོད་མི་ཡོངས་ཀྱི་མགོན་སྐྱབས། བླ་ན་མེད་པའི་དབུ་ཁྲིད། སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་༸རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཅིང་གཟིགས་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་སྔོན་གྱི་ཐུགས་བསྐྱེད་སྨོན་ལམ་དང་། གདུལ་བྱའི་རྣམ་དཀར་བསོད་ནམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དུས་སུ་སྨིན་པ་ལས། བོད་ཤིང་ཕག་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༥ དང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༣༥ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༦ ཉིན་བོད་མདོ་སྨད་སྐུ་འབུམ་སྟག་འཚེར་དུ་ལྷ་བླའི་ལུང་བརྟག་འཁྲུལ་བྲལ་བསླུ་མེད་རྡོ་རྗེའི་བཀའ་ལུང་བཞིན་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་མཚན་ལྟས་བཟང་པོ་དུ་མ་དང་བཅས་སྐུ་བལྟམས་ནས་ཕྱི་ལུགས་དགུང་གྲངས་ ༨༨ དང་། རང་ལུགས་དགུང་གྲངས་ ༨༩ ལ་ཕེབས་པའི་༸སྐུའི་འཁྲུངས་སྐར་ཉིན། ནམ་ཡང་གཞལ་བར་མི་ནུས་པའི་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་ཐུགས་རྗེ་བཀའ་དྲིན་ཡིད་ལ་དྲན་བཞིན། གུས་ཕྱག་སྔོན་དུ་ཕུལ་ཏེ་གཞིས་བྱེས་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱི་ཚབ་ཞུས་ཏེ་དགའ་དད་སྤྲོ་གསུམ་གྱི་ངང་ནས་འཚམས་འདྲིའི་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

༸རྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་ནི་རྒྱལ་བློན་པཎ་གྲུབ་སོགས་ཀྱི་སྤྲུལ་སྒྱུར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པས་མཐའ་ཡས་པའི་གདུལ་བྱ་རྣམས་མངོན་མཐོ་དང་ངེས་ལེགས་ཀྱི་ལམ་བཟང་པོར་བཀྲི་བར་མཛད་པའི་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་འཇུག་པ་ས་གསུམ་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་ཅིང་བརྗོད་ཀྱིས་མི་ལངས་ཤིང་། ༸རྒྱལ་མཆོག་ལྔ་པ་ཆེན་པོས་བོད་ལྗོངས་ལུགས་ཟུང་གསེར་གྱི་འཁོར་ལོ་བདག་གིར་བཞེས་ཏེ་གངས་ལྗོངས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གདུགས་དཀར་ཡུག་གཅིག་གི་གྲིབ་བསིལ་འོག་སྐྱེ་འགྲོ་མཐའ་དག་བདེ་བར་བཀོད། ལྷག་པར་༸རྒྱལ་མཆོག་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་གང་ཉིད་སྙིགས་དུས་སྐྱེ་འགྲོ་སྤྱི་དང་། བྱེ་བྲག་གངས་ཅན་ཆོས་ལྡན་ཞིང་དུ་དུས་ཚོད་གཉན་འཕྲང་ཆེ་བའི་སྐབས་འདིར་སྐུ་ཡི་བཀོད་པ་བཟུང་སྟེ། མཚན་དཔེའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཤིང་ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་དང་། འཆད་རྩོད་རྩོམ་གསུམ་སོགས་ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཤེས་བྱའི་གནས་མཐའ་དག་ལ་མངའ་དབང་འབྱོར་ཞིང་ངེས་པ་དོན་གྱི་མཁས་པའི་ཁྱུ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་ཅིང་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་བ་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་ཤིང་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་ཟབ་ཆོས་གསུང་གི་བདུད་རྩི་ཟད་མེད་དུ་སྟེར་བ་ནི་དེང་གི་རང་རེའི་སྤྱི་ཚོགས་ཙམ་མ་ཟད་གླིང་ཆེན་མང་པོའི་སྐྱེ་འགྲོ་རྣམས་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་བགོ་སྐལ་ཏུ་གྱུར་ཡོད། 

༸གོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་སྐུ་གཞོན་ནུའི་དུས་ནས་བྱིས་པ་གཞན་གྱི་སྤྱོད་ཚུལ་ལས་ཡོངས་སུ་འདས་ཏེ་མཛད་སྤྱོད་གང་ཐད་ནས་དམ་པའི་རང་རྟགས་མངོན་གསལ་ཡོད་པ་མ་ཟད། འཕགས་མཆོག་ཕྱག་ན་པདྨོའི་རྣམ་འཕྲུལ་༸གོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་ན་རིམ་གྱིས་ཐུགས་བསྐྱེད་སྨོན་ལམ་དང་། ལྷ་མོའི་མཚོ་གཟིགས་དན་རྟགས་སོགས་དགོངས་པ་རྩེ་མཐུན་ཐོག སྔར་སྲོལ་སྐུ་གོང་མའི་ཕྱག་མཚན་སོགས་ཇི་བཞིན་ངོས་འཛིན་གྱིས་ཡིད་གཉིས་ཐེ་ཚོམ་རྩ་བྲལ་བྱུང་བས་ཡང་སྲིད་འཁྲུལ་བྲལ་ངེས་རྙེད་བྱུང་སྟེ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༣༩ ལོར་དགུང་ལོ་བཞིའི་ཐོག་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་ལྡན་ཆོས་ཀྱི་ཞིང་སར་གདན་དྲངས་ཤིང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༠ བོད་ལྕགས་འབྲུག་ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡༤ ཉིན་གྲུ་འཛིན་གཉིས་པའི་གཞལ་མེད་ཁང་ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལའི་མི་འཇིགས་གདོང་ལྔས་བཏེགས་པའི་གསེར་གྱི་ཁྲི་འཕང་མཐོན་པོར་མངའ་གསོལ་ཏེ་བཀྲ་ཤིས་པའི་བ་དན་ཕྱོགས་བཅུར་གཡོ་ཞིང་། གསན་བསམ་སློབ་གཉེར་དམ་པའི་རྣམ་ཐར་བདག་གིར་བསྐྱངས་ཏེ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོར་དགེ་བཤེས་ལྷ་རམས་པའི་མཚན་རྟགས་བཞེས་གནང་བ་དང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༩ ལོར་བོད་ཤར་ཕྱོགས་ས་མཚམས་སུ་རྒྱ་དམར་གྱིས་བཙན་འཛུལ་བྱ་འགོ་བཙུགས་ནས་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་གནས་སྟངས་ཧ་ཅང་ཛ་དྲག་དང་དཀའ་ངལ་ཅི་ཆེའི་གནས་སུ་ལྷུང་བའི་ཉག་ཕྲའི་སྐབས་དེར། བོད་ལྗོངས་ལྷ་མི་ཡོངས་ནས་མ་བགྲོས་བསམ་པ་གཅིག་མཐུན་གྱིས་གསོལ་བ་ཕུར་ཚུགས་སུ་བཏབ་པས་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དགུང་གྲངས་བཅུ་དྲུག་ལས་མ་ཕེབས་ཀྱང་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༠ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༡༧ ཉིན་བོད་ལྗོངས་ལུགས་ཟུང་ཆབ་སྲིད་གསེར་གྱི་འཁོར་ལོ་ཕྱག་མཚན་དུ་བཞེས་གནང་གིས་བོད་རྒྱ་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་ཞི་མཐུན་མཉམ་གནས་ཡོང་ཐབས་མཛད་པ་དང་ཆབས་ཅིག བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་འཛིན་སྐྱོང་གི་འགྲོ་ལུགས་གང་ཅི་རང་དབང་མང་གཙོར་འགྱུར་ཐབས་སྤྱི་ཚོགས་ལེགས་བཅོས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་ཟུར་འཛུགས་ཀྱིས་བོད་འབངས་རྣམས་བདེ་བར་སྐྱོང་བཞེད་ཀྱི་ཕྱག་བཞེས་བཀའ་དྲིན་བསྐྱངས། འོན་ཀྱང་མང་སྣེ་ཉུང་གིས་མ་བསྟེན་པར་རྒྱ་དམར་བཙན་འཛུལ་དམག་དཔུང་གིས་བོད་ལྗོངས་ཡོངས་རྫོགས་བཙན་བཟུང་བྱས་པར་བརྟེན་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོར་མགོན་པོ་མཆོག་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་དུ་བཙན་བྱོལ་ལ་མ་ཕེབས་ཐབས་མེད་བྱུང་བ་དང་། རྒྱ་གར་དུ་༸ཞབས་སོར་འཁོད་ཉིད་ནས་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་དབུ་ཁྲིད་རིམ་པར་འབྲེལ་ལམ་ཞུ་སྐུལ་མཛད་དེ། བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གསར་འཛུགས་ཀྱིས་གང་གི་ཞབས་རྗེས་སུ་བསྙེགས་འབྱོར་བོད་མི་ཁྲི་ཚོ་མང་པོར་ཐུགས་བརྩེ་བྱམས་གཟིགས་ཆེན་པོས་རིས་མེད་ཆོས་བརྒྱུད་ཆེ་ཁག་སོ་སོའི་བཀའ་སྲོལ་ཆོས་སྤྱོད་ཉམས་བཞེས་བཤད་སྒྲུབ་ཀྱི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཉམས་མེད་རྒྱུན་འཛིན་ཐུབ་པའི་བསྟི་གནས་ཁག་དང་། གཞིས་ཆགས་ཁག སློབ་གྲྭ་ཁག ལག་ཤེས་བཟོ་རིགས་སྡེ་ཚན་ཁག ཚོང་འཁོད་འདུ་འགོད་སོགས་གང་ལ་དེ་འོས་ཀྱི་མཛད་བཟང་བཀའ་དྲིན་སྐྱོང་བར་མཛད།

ཐོག་མར་བཙན་བྱོལ་དུ་འབྱོར་སྐབས་བོད་དོན་བདེན་མཐའ་གསལ་བར་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་བོད་ཕྲུག་ན་གཞོན་རྣམས་ལ་མ་འོངས་བོད་ཀྱི་བདག་པོར་དགོངས་བཞེས་ཀྱིས་བོད་ཕྲུག་ཁེ་གཙང་གི་གཏན་ཉིན་སློབ་གྲྭ་ཁག་གསར་འཛུགས་དང་གཞན་མཐོ་སློབ་ཁག་ནས་སྦྱང་འབྲས་ཐོན་ཏེ་ཤེས་ཡོན་ཅན་གྱི་བཙན་བྱོལ་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་ཆགས་པ་མ་ཟད། ད་སྐབས་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་གཙོ་བོར་གྱུར་བའི་སློབ་གྲྭ་ཁག་དང་། རིག་གཞུང་བསྟི་གནས་ཁང་ཁག སྨན་ཁང་ཁག གཞུང་འབྲེལ་དང་གཞུང་འབྲེལ་མིན་པའི་ཚོགས་སྡེ་ཁག་སོགས་ཀྱི་ནང་ཞབས་ཕྱི་ཞུ་མཁན་གྱི་བརྒྱ་ཆ་མང་བ་ནི། ༸རྒྱལ་བའི་ཐུགས་རྗེའི་བཀའ་དྲིན་གྱི་གྲིབ་བསིལ་འོག་བཙན་བྱོལ་དུ་འཚར་ལོངས་དང་ཤེས་ཡོན་གྱི་གོ་སྐབས་ཐོབ་སྟེ་སློབ་མཐར་ཕྱིན་པ་ཤ་སྟག་ཡིན་པ་དང་། ད་ཆ་ཁྱད་ལས་ཤེས་ཡོན་གྱིས་ཕྱུག་པའི་བཙན་བྱོལ་སྤྱི་ཚོགས་སུ་གྱུར་ཏེ་སྤྱི་སྒེར་བྱེད་སྒོ་ཡོངས་རྫོགས་བོད་མི་རང་ཉིད་ཀྱི་མི་སྣས་འགན་ཁུར་སྣེ་ཁྲིད་བྱེད་བཞིན་པ་དེ་ནི་མི་རིགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁ་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ཡིན་པ་དང་། དེ་ཡང་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་ཐུགས་རྗེ་བཀའ་དྲིན་ཉག་ཅིག་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་ཡིན་པ་ནམ་ཡང་བརྗེད་ཐབས་མེད།

༸གོང་ས་མཆོག་གིས་འཛམ་གླིང་སྐྱེ་འགྲོ་སྤྱི་ལ་རླབས་ཆེན་གྱི་ཐུགས་བསྐྱེད་བཟང་པོས་འགྲོ་བ་ཀུན་ལ་རང་ཆས་སུ་ཡོད་པ་བདེ་བ་འདོད་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་མི་འདོད་པའི་མངོན་འདོད་ཀྱི་རྒྱུ་བྱམས་བརྩེའི་ནུས་སྟོབས་གཞི་རྩར་བཟུང་ནས། འགྲོ་བ་མིའི་ལྷན་སྐྱེས་བཟང་སྤྱོད་ཀྱི་ནུས་པ་གོང་སྤེལ་མཛད་ཐོག་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་དང་། ཆོས་ལུགས་མཐུན་སྒྲིལ། དམག་འཐབ་དང་འཁྲུག་རྩོད་ཞི་ཐབས་སོགས་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེར་སྨན་པའི་ཀུན་ཁྱབ་འགན་འཁུར་གྱི་མཛད་འཕྲིན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་བསྐྱངས་དང་སྐྱོང་བཞིན་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། དུས་ཟིང་ཧ་ཅང་ཆེ་བའི་ཆེས་སྙིགས་དུས་ཀྱི་འཛམ་གླིང་ས་ཆེན་འདིར་བོད་ཆོས་ལྡན་ཞིང་གི་རིག་གཞུང་བཟང་པོ་རྣམས་མི་ཉམས་རྒྱུན་འཛིན་གྱིས་འཛམ་གླིང་ཡང་རྩེའི་བོད་གངས་ཅན་ལྗོངས་འདི་ཉིད་མ་འོངས་ཞི་བདེའི་བསྟི་གནས་ཤིག་ཏུ་བསྐྲུན་རྒྱུའི་བླ་ན་མེད་པའི་དགོངས་གཞི་ཟབ་མོས་བོད་འབངས་རྣམས་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལམ་བུར་བཀྲི་བར་མཛད་ཅིང་། འཛམ་གླིང་སྤྱིའི་སྐྱེ་འགྲོ་རྣམས་ཆོས་འབྱོར་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་དཔལ་ལ་རོལ་ཆེད་དེ་སྔོན་ཤར་ནུབ་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོར་ཞབས་ཀྱི་པདྨོ་རྣམ་པར་བཀོད་དེ་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དགོངས་དོན་ལྟ་བ་རྟེན་འབྱུང་དང་། སྤྱོད་པ་འཚེ་བ་མེད་པ། བྱམས་སྙིང་རྗེ། གཞན་ཕན་བྱང་སེམས་ཀྱི་རྩ་བར་གྱུར་བའི་དམ་པའི་ཆོས་ཚུལ་ཟབ་མོས་ཡོངས་སུ་ཚིམས་པར་མཛད་པ་དང་། དེང་གི་ཆར་རྒྱ་གར་གཙོས་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོའི་གཞུང་འབྲེལ་དང་གཞུང་འབྲེལ་མིན་པའི་ཚོགས་སྡེ་ཁག་གི་གནད་ཡོད་མི་སྣ་དང་། མི་མང་དཀྱུས་མ་སོགས་ནས་དད་པ་དང་མོས་གུས་ཆེན་པོས་གསུང་ཆོས་དང་བཀའ་སློབ་སོགས་ཞུ་ཕྱིར་ཕོ་བྲང་དུ་མཇལ་ཁར་བཅར་མཁན་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་པར། བཀའ་སློབ་གསུང་གི་བདུད་རྩིས་བློ་ལྡན་སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ཞིག་གི་རྒྱུན་གཏན་མི་ཚེ་སྐྱེལ་སྟངས་སོགས་བཟང་ཕྱོགས་སུ་ཕྱིན་པའི་གནས་ཚུལ་མང་པོ་ཡོང་དང་ཡོང་བཞིན་ཡོད། ༸གོང་ས་མཆོག་ནི་བོད་མི་ཙམ་དུ་མ་ཟད་འཇིག་རྟེན་སྐྱེ་འགྲོ་ཀུན་ལ་ཧ་ཅང་བཀའ་དྲིན་ཆེན་པོར་གྱུར་ཡོད་སྟབས། དེ་རིང་བཀྲ་ཤིས་དགའ་བ་འབུམ་ལྡན་གྱི་ཉིན་མོ་འདིར་འཛམ་གླིང་ས་ཕྱོགས་གང་སར་༸རྒྱལ་བའི་འཁྲུངས་སྐར་དུས་ཆེན་ཟབ་རྒྱས་ངང་སྲུང་བརྩི་ཞུ་བཞིན་པར་ཡང་བསོད་ནམས་ཀྱི་སྐལ་བ་བཟང་པོ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་ཞུ་ཆོག

༸གོང་ས་མཆོག་གིས་འཚེ་མེད་ཞི་བདེའི་མཛད་པ་འཕྲིན་ལས་མང་དག་ཅིག་བསྐྱངས་དང་སྐྱོང་བཞིན་པར་རྒྱལ་སྤྱི་ནང་ངོས་འཛིན་གྱིས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༩ ལོར་འཛམ་གླིང་ཐོག་སྙན་གྲགས་ཆེ་ཤོས་ནོ་སྦེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་ཀྱིས་མཚོན་གཟེངས་རྟགས་བརྒྱ་ཕྲག་བརྒལ་བར་འབུལ་བཞེས་མཛད་ཡོད། དེ་བཞིན་ནང་པའི་ལྟ་གྲུབ་དང་། བྱམས་བརྩེ། སྙིང་རྗེ། བཟང་སྤྱོད། ཁོར་ཡུག་སོགས་ཀྱི་ཐོག་ལ་བོད་ཨིན་གཉིས་ནང་གསུང་རྩོམ་དེབ་བརྒྱ་ཕྲག་གཉིས་ལྷག་འདོན་སྤེལ་གནང་ཡོད་པ་དེ་དག་ལ་ང་ཚོས་སློབ་སྦྱོང་དང་། ལྷག་པར་དུ་༸རྒྱལ་བའི་འཁྲུངས་སྐར་གྱི་ཕྱག་རྟགས་ཡག་ཤོས་ནི་ཁོང་གི་བཀའ་སློབ་ལམ་སྟོན་རྣམས་ལག་ལེན་བསྟར་རྒྱུ་དང་། སེམས་པ་བཟང་པོ་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཡིན་པ་ཡང་ཡང་བཀའ་སློབ་ཕེབས་ཡོད་སྟབས་བོད་མི་ཚང་མས་བཀའ་སློབ་སྤྱི་དང་ཡང་སྒོས་ཐུགས་བསྐྱེད་དམ་བཅའ་བཞིའི་ཐོག་སློབ་སྦྱོང་གནང་སྟེ་ལག་བསྟར་གནང་གལ་ཆེ།

ལྷག་པར་བོད་ལྗོངས་ཆབ་སྲིད་མང་གཙོའི་ལམ་བཟང་དུ་བསྒྱུར་གནང་མཛད་ཅིང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༠ ལོར་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་གསར་འཛུགས་མཛད་པ། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༡ ལོར་མ་འོངས་བོད་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་སྙིང་དོན་དང་། ༡༩༦༣ ལོར་མ་འོངས་བོད་ཀྱི་མང་གཙོའི་རྩ་ཁྲིམས་རྒྱས་པ་ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་གནང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༡ ལོར་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཁྲིམས་བཟོ་ལྷན་ཚོགས་སུ་བསྒྱུར་གནང་མཛད་པ་ལྟར། སྤྱི་འཐུས་སྐབས་བཅུ་གཅིག་པས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས་ལ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༡ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢༨ ཉིན་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་ཆོག་མཆན་སྩལ་གནང་གིས་མང་གཙོའི་ཀ་བ་གསུམ་ལྡན་དང་། རང་དབང་ཅན་གྱི་སྡེ་ཚན་ཁག ལྷན་ཁང་ཆེ་ཁག་སོགས་དབུས་སའི་ལས་ཁུངས་རྣམས་མང་གཙོའི་འགྲོ་ལུགས་གཞིར་བཟུང་གིས་སྐབས་དེའི་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་དང་ད་ལྟའི་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་འདི་བཞིན་ཁྲིམས་ཀྱིས་དབང་སྒྱུར་ལྡན་པའི་མང་གཙོའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཤིག་ཏུ་བསྒྱུར་གནང་མཛད་ཅིང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༡ ལོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་བཀའ་དགོངས་ལྟར། བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་མི་མང་གིས་ཐད་ཀར་འོས་འདེམས་བྱས་པ་དང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༡ ལོར་མི་ལོ་ ༤༠༠ མ་ཟིན་ཙམ་གྱི་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་ཆབ་སྲིད་དང་འཛིན་སྐྱོང་གི་སྐུ་དབང་ཡོངས་རྫོགས་མི་མང་གིས་ཐད་ཀར་འོས་འདེམས་བྱས་པའི་འགོ་ཁྲིད་རྣམས་ལ་གསོལ་སྩལ་རྩིས་སྤྲོད་མཛད་པའི་བར་དུ་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་འདི་ཉིད་དེང་རབས་མང་གཙོའི་ལམ་ལུགས་ཡང་དག་ཅིང་སྲ་བརྟན་ཞིག་ཏུ་བསྒྱུར་གནང་མཛད་པ་སོགས་མགོན་པོ་མཆོག་གི་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་རླབས་ཆེན་མཛད་འཕྲིན་མཐའ་ཡས་པའི་བཀའ་དྲིན་རྣམས་བདག་ཅག་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱིས་དུས་ནམ་ཡང་གཞལ་ཐབས་མེད་པ་ཞིག་ཡིན། 

༸གོང་ས་མཆོག་གི་མཛད་འཕྲིན་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཨ་རིའི་གཞུང་དང་གྲོས་ཚོགས་བཅས་ནས་བོད་དོན་ཐོག་ཁྲིམས་ཡིག་གཏན་འབེབས་ཀྱིས་དམིགས་བསལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་བཞིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་ལེ་ཊིན་ཨ་མི་རི་ཀ་དང་། ཡུ་རོབ། ཨ་ཕི་རི་ཀ ཨེ་ཤ་ཡ་བཅས་ནང་བོད་དོན་ཐོག་དོ་སྣང་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་མཁན་མང་པོ་བྱུང་ཡོད། ཉེ་ཆར་ཉི་ཧོང་དུ་ཕྱི་ཟླ་ ༥ པའི་ནང་སྟོབས་ཆེན་རྒྱལ་ཁབ་བདུན་གྱི་ཚོགས་འདུའི་ཕྱིར་བསྒྲགས་ནང་བོད་དོན་སྐོར་གསལ་འཁོད་བྱུང་ཡོད་པ་དང་། ཅེག་གྲོས་ཚོགས་གོང་མའི་ནང་བོད་དོན་སྐོར་གྲོས་ཆོད་བཞག་པ། ཇི་ནེ་ཝ་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལྷན་ཚོགས་ནང་བོད་དོན་ཐོག་སྔ་རྗེས་གླེང་སློང་གནང་བ། དེ་བཞིན་ཁེ་ཎ་ཌའི་གྲོས་ཚོགས་འོག་མའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཚོགས་ཆུང་གིས་བོད་ནང་གི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་སྤྱི་དང་། རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་ནང་གཏན་འཇགས་སློབ་གྲྭའི་ལམ་ལུགས་ལག་བསྟར་བྱས་པའི་ཛ་དྲག་གནས་སྟངས་ཀྱི་སྙན་ཐོ་བཏོན་པ་སོགས་ནི་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཐོག་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་དགོས་པ་ངོས་འཛིན་ཐོབ་བཞིན་པ་ཆགས་ཡོད། 

བོད་རྒྱའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དཀའ་རྙོག་སེལ་ཐབས་སུ་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༤ ཙམ་ནས་དགོངས་པར་བཞེས་གནང་གིས་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་བགྲེས་གཞོན་དང་། བཀའ་བློན་རྣམ་པ། གཞུང་ཞབས། མང་ཚོགས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་མཚོན་པའི་འཐུས་མི་བཅས་པར་གོ་བསྡུར་དང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༧ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༡༨ ཉིན་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་སུ་སྤྱི་མོས་གྲོས་ཆོད་ལམ་ནས་གཏན་ལ་ཕབ་ཅིང་། ༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་དགོངས་ཡངས་དཀྱེལ་ཆེ་མཛད་དེ་བོད་རྒྱ་གཉིས་སྨན་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་སྲིད་བྱུས་འདི་ཉིད་ལམ་སྲོལ་གསར་གཏོད་མཛད་ཅིང་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་ལངས་ཕྱོགས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་ཀྱང་། རྒྱ་ནག་འགོ་ཁྲིད་ཚོ་དཔལ་འབྱོར་དང་། དམག་དཔུང་གི་སྟོབས་ཤུགས་ཁོ་ནའི་འཁྲུལ་སྣང་ལ་མགོ་མ་འཁོར་བར། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆེ་མཐོང་ངོ་མ་དེ་ཕན་ཚུན་ཡིད་ཆེས་དང་གྲོས་མོལ་གྱི་ལམ་ནས་གསལ་རྟོགས་ཐུབ་པ་བཟོ་དགོས་པ་ལས། བཙན་གནོན་དང་མི་རིགས་ཆེན་པོས་དབང་བསྒྱུར་ཁོ་ན་གྱུར་ཐབས་འབད་བརྩོན་བྱས་པ་ནི་ལམ་ལྷོངས་ནམ་ཡང་ཡོང་མི་སྲིད། དེར་བརྟེན་དུས་རབས་ཀྱི་འགྱུར་འགྲོས་ལ་བསྟུན་ཏེ་བོད་ཐོག་མཁྲེགས་འཛིན་གྱི་སྲིད་བྱུས་ལ་འགྱུར་བ་བཏང་སྟེ་གྲོས་མོལ་གྱི་ལམ་ནས་༸གོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་ཚབ་མཉམ་བོད་རྒྱའི་དཀའ་རྙོག་སེལ་ཐབས་དགོས་པ་རྒྱ་གཞུང་ལ་ནན་བརྗོད་བྱེད་བཞིན་ཡོད། 

རྒྱ་གཞུང་གི་གདུག་རྩུབ་ཅན་གྱི་སྲིད་བྱུས་འོག་བོད་ནང་གི་བོད་རིགས་སྤུན་ཟླ་རྣམས་ལ་༸གོང་ས་མཆོག་གི་འཁྲུངས་སྐར་སྲུང་བརྩི་ཞུ་རྒྱུ་ལྟ་ཞོག་༸རྒྱལ་བའི་སྐུ་པར་ཙམ་ཡང་ཉར་འཇོག་ཞུ་ཆོག་གི་མེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་འགྲོ་འདུག་སྤྱོད་གསུམ་གྱི་ཐོག་འགྲོ་བ་མིའི་གཞི་རྩའི་རང་དབང་རྩ་བ་ནས་མེད་པས་༸རྒྱལ་བའི་འཁྲུངས་སྐར་སྲུང་བརྩི་ཞུ་ཐབས་བྲལ་ཡང་། སེམས་གཏིང་ནས་༸གོང་ས་མཆོག་ལ་དད་པ་དམ་ཚིག་བརྟན་པོ་ཡོད་པར་བརྟེན་༸གོང་ས་མཆོག་གིས་ཀྱང་ཁྱེད་རྣམ་པར་རྟག་ཏུ་ཐུགས་སྨོན་གནང་བཞིན་ཡོད་པ་བཀའ་སློབ་མང་པོའི་ནང་གཞིས་ལུས་བོད་མིའི་སྐོར་ཡང་ཡང་ཕེབས་བཞིན་ཡོད་པས་སེམས་ཤུགས་ནམ་ཡང་མ་ཆགས་པར་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ལ་རྒྱ་དང་། ཆོས་དང་རིག་གཞུང་། སྐད་ཡིག་རྣམས་ཉམས་པ་སླར་གསོ་དང་མི་ཉམས་གོང་འཕེལ་ཡོང་ཐབས་གནང་བཞིན་པར་བསྔགས་བརྗོད་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

ཉེ་བའི་ཆར་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེའི་མཚོན་རྟགས་བོད་མིའི་བླ་ན་མེད་པའི་དབུ་ཁྲིད། འཛམ་གླིང་ནང་པ་ཡོངས་ཀྱི་དད་གུས་ཞུ་ཡུལ་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་མཛད་འཕྲིན་བརྙན་ཐུང་དུམ་བུ་ཞིག་རྒྱ་གཞུང་གིས་རྣམ་པ་འདྲ་མིན་བེད་སྤྱད་ནས་སྤྱི་ཚོགས་དྲ་ལམ་ཁག་ལ་བརྒྱུད་སྤེལ་གྱིས་མཚན་ཤས་ཞུ་ཐབས་བྱས་ཀྱང་། ༸གོང་ས་མཆོག་གི་མཛད་འཕྲིན་ནི་འཁོར་བའི་སྐྱོན་གྱིས་མ་གོས་པའི་མཛད་སྤྱོད་དྲི་མ་མེད་པ་ཡིན་པས་སྐུའི་གཟི་བརྗིད་དང་མཛད་པ་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་འོད་ཟེར་དེ་བས་ཀྱང་ཕྱོགས་བཅུར་ཇེ་ཆེར་འཕྲོ་ཞིང་འཕེལ་བར་གྱུར་ཅིང་། སྐབས་དེར་རང་རིགས་བོད་མི་རྣམས་དང་། གཞན་གནད་ཡོད་མི་སྣ། ལྷག་པར་དུ་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་ཀྱི་མི་མང་རྣམས་ཀྱིས་༸གོང་ས་མཆོག་གི་མཛད་འཕྲིན་ལ་དད་གུས་འགྱུར་བ་མེད་པ་གསལ་སྟོན་བྱེད་ཐུབ་པ་ནི་དེ་རིང་གི་གོ་སྐབས་འདི་བརྒྱུད་ནས་དམིགས་བསལ་བསྔགས་བརྗོད་དང་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། 

བོད་ཀྱི་བདེན་པའི་འཐབ་རྩོད་ལ་བཀའ་དྲིན་ཆེ་བ་རྒྱ་གར་གཞུང་དང་མི་མང་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་ཨ་རི་དང་། ཡུ་རོབ་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གིས་གཙོས་བོད་དོན་ཐད་དངོས་ཤུགས་བརྒྱུད་གསུམ་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་མཁན་གྱི་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྲིད་གཞུང་ཁག་དང་། མི་སྣ་ཡོངས་ལ་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་དང་། མུ་མཐུད་བོད་དོན་ཐོག་སྔར་ལྷག་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོང་བའི་འབོད་བསྐུལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། 

མཐའ་དོན་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་༸སྐུའི་འཕྲོད་བཞེས་བཟང་ཞིང་ཞབས་པད་རྡོ་རྗེའི་ཁམས་སུ་བརྟན་ནས་ཐུགས་བཞེད་འབད་མེད་ལྷུན་གྱིས་འགྲུབ་པ་དང་། བོད་དོན་བདེན་མཐའ་མྱུར་དུ་གསལ་བའི་སྨོན་འདུན་ཞུ་རྒྱུ་བཅས། 

      བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་རབ་གནས་ཆུ་ཡོས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༣ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༦ ལ།།

]]> https://bod.asia/2023/07/%e0%bd%a6%e0%be%a4%e0%be%b1%e0%bd%b2%e0%bc%8b%e0%bd%93%e0%bd%bc%e0%bd%a2%e0%bc%8b%e0%bc%b8%e0%bd%82%e0%bd%bc%e0%bd%84%e0%bc%8b%e0%bd%a6%e0%bc%8b%e0%bc%b8%e0%bd%a6%e0%be%90%e0%be%b1%e0%bd%96-1021/ Thu, 06 Jul 2023 03:48:36 +0000 https://bod.asia/?p=217682 ༄༅། །སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དགུང་གྲངས་གྱ་བརྒྱད་ལ་ཕེབས་པའི་༸སྐུའི་འཁྲུངས་ལྷ་དབྱར་གསོལ་གྱི་བཀྲ་ཤིས་པའི་དུས་བཟང་འདིར། བཀའ་ཤག་གིས་གཞིས་བྱེས་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱི་ཚབ་ཞུས་ཏེ། ༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ལ་སྒོ་གསུམ་གུས་ཕྱག་དང་འབྲེལ། དུས་སྟོན་མཛད་སྒོར་ཆེད་ཕེབས་གནང་མཁན་ཕྱི་ནང་སྐུ་མགྲོན་རྣམ་པ་དང། འཛམ་གླིང་ཁྱོན་དུ་དུས་སྟོན་ལ་མཉམ་རོལ་བྱེད་མཁན་ཚང་མར་སྤྲོ་སེམས་འཁོལ་བའི་ངང་འཚམས་འདྲི་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

དེ་རིང་གི་དུས་ཚེས་ཁྱད་པར་ཅན་འདིར། ང་ཚོས་དགའ་སྟོན་གྱི་རྩེད་འཇོར་རོལ་བ་དང་ཆབས་ཅིག །༸མགོན་པོ་མཆོག་གིས་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེ་དང་མི་ཚེ་དགའ་སྐྱིད་ལྡན་པ་ཞིག་བསྐྲུན་ཐབས་སུ་སུས་ཀྱང་བསྒྲུན་དུ་མེད་པའི་ལེགས་སྐྱེས་བསྩལ་དང་སྩོལ་བཞིན་པའི་བཀའ་དྲིན་ལ་དྲན་ཤེས་བསྟེན་པའི་དུས་ཚེས་ཤིག་ཀྱང་ཡིན། 

བོད་གངས་ལྗོངས་མདོ་སྨད་སྐུ་འབུམ་ཚོ་དྲུག་གི་ཁོངས་སུ་སྐུའི་མཚན་དཔེ་མངོན་པར་བཞད་ཅིང་། ལྷ་ལྡན་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་ཕྱག་ན་པདྨོ་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་གྱི་གསེར་ཁྲིར་འཁོད་དེ། མཁས་མང་འདུས་པ་རྒྱ་མཚོའི་དབུས་སུ་གཞུང་ལུགས་རབ་འབྱམས་ལ་སྦྱངས་པ་མཐར་སོན་པའི་དམ་འཇོག་མཛད་ཅིང་། དགུང་ལོ་བཅུ་དྲུག་ནས་བཟུང་གངས་ལྗོངས་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་མཛད་ཁུར་བདག་གིར་བཞེས་ཏེ་སྤྱི་ཚོགས་ལེགས་བཅོས་ཀྱི་དགོངས་བཞེད་རྒྱ་ཆེར་བསྐྱངས་ནའང་། རྒྱ་གཞུང་གིས་བཙན་འཛུལ་བའི་གདོང་རིས་མངོན་རྗེན་དུ་བསྟན་ཏེ་བོད་ཀྱི་སྣོད་བཅུད་ཆགས་འཇིག་གི་སོ་མཚམས་སུ་སླེབས་སྐབས། བཙན་བྱོལ་གྱི་ལམ་བུ་སྙེགས་ཤིང་། རྒྱ་གར་དུ་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་བཙུགས་ཏེ་བོད་དོན་བདེན་མཐའ་གསལ་ཐབས་དང་། བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་བདེ་དོན་བཅས་ལ་བསམ་བརྗོད་ལས་འདས་པའི་བཀའ་དྲིན་བསྐྱངས་ཚུལ་གྱི་རིམ་པ་རགས་ཙམ་ཞིག་འདི་སྔོན་གྱི་གཏམ་བཤད་དུ་བཀོད་ཡོད་པས། ད་རེས་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྟེང་མཛད་འཕྲིན་སྐྱོང་སྟངས་ཀུ་ཤའི་རྩེ་རྡུལ་ཙམ་ཞིག་འགོད་ཐབས་ཞུ་རྒྱུར། 

༸མགོན་པོ་མཆོག་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༧ ལོར་ཉི་ཧོང་དང་། ཐའེ་ལནྜ་བཅས་ནང་པའི་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་མཛད་ཅིང། ༡༩༧༣ ལོར་ཡུ་རོབ་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ ༡༡ ནང་ཆིབས་བསྒྱུར་ཐོག་མར་སྐྱོང་སྐབས། ཕྱི་དངོས་པོའི་ཡར་རྒྱས་དང་དུས་མཚུངས་སུ་ཆོས་དད་ཡོད་མེད་དང་། ཆོས་ལུགས་གང་ལ་དད་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་འཇིག་རྟེན་སྤྱི་ཡོངས་ལ་འཁྲི་བའི་ལས་འགན་དང་སྤྱི་སེམས་ཡར་རྒྱས་གཏོང་གལ་གྱི་གདམས་ངག་འདི་རྒྱས་གླེང་མཛད་ཡོད་ཅིང་།

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༩ ལོར་ཨ་རིར་ཐོག་མའི་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་སྐབས། གྲོང་ཁྱེར་ ༢༤ དང་། མཐོ་རིམ་སློབ་གཉེར་ཁང་དང་ཆོས་ཚོགས་ ༤༠ ལྷག་ཏུ་གོ་ལ་ཧྲིལ་པོ་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་འདིའི་དཀའ་ཉེན་ལ་གདོང་ལེན་གནང་སྟངས་དང། འགྲོ་བ་མིའི་བདེ་སྡུག་གི་ཐོག་ཐུན་མོང་གི་བསམ་གཞིགས་གཏོང་བ་ལ། ཆོས་ལུགས་ཚང་མའི་བླ་སྲོག་ཏུ་གྱུར་པའི་བྱམས་བརྩེ་དང་། སྙིང་རྗེའི་རིན་ཐང་གོང་དུ་སྤེལ་ཏེ། འགྲོ་བ་མིའི་གཞི་རྩའི་བཟང་པོའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་གོང་འཕེལ་དུ་གཏོང་བར་འཛམ་གླིང་གི་ཆོས་ལུགས་ཆེན་པོ་དག་གིས་མཉམ་རུབ་བྱས་པ་ཡིན་ན། འཚེ་མེད་ཞི་བའི་གསར་བརྗེའི་ནུས་ཤུགས་ཧ་ལས་པ་ཞིག་འདོན་སྤེལ་ཐུབ་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། བྱམས་བརྩེ་ལྡན་པའི་འཇིག་རྟེན་ཞིག་གསར་སྐྲུན་བྱེད་ཐུབ་པའི་ཐུགས་རེ་བཏོན་ཏེ། མང་གཙོ་དང་། རང་དབང་། འབྱོར་ཕྱུག་ལྡན་པའི་ནུབ་ཕྱོགས་སྤྱི་ཚོགས་ལ་ཐད་ཀར་འབྲེལ་གཏུགས་གནང་ཡོད། 

༸མགོན་པོ་གང་ཉིད་བོད་དུ་བཞུགས་པའི་སྐབས་ནས་ཚན་རིག་འཕྲུལ་ཆས་ལ་ཐུགས་སྣང་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་ཡོངས་གྲགས་ལྟར་དང་། བཙན་བྱོལ་དུ་ཕེབས་འབྱོར་བྱུང་རྗེས་ནུབ་ཕྱོགས་ཚན་རིག་སྐོར་ལ་ཐུགས་ཚོར་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད། ༡༩༧༩ ལོར་ཡུ་རོབ་ཁུལ་དུ་དངོས་ཁམས་རིག་པའི་མཁས་དབང་ཌ་ཝེ་ཌི་-བྷོམ་ (David Bohm) སོགས་ཚན་རིག་མཁས་པ་རྣམས་དང་བགྲོ་གླེང་གནང་ཞིང་། ༡༩༨༤ ལོར་ཨེམ་ཧེར་སིཊ་(Amherst)མཐོ་སློབ་ཏུ་ཉིན་ལྔའི་རིང་སེམས་ཁམས་རིག་པ་དང་། གསོ་བ་རིག་པ། སྐྱེས་དངོས་རིག་པ། ཀླད་པའི་ཚན་རིག་བཅས་ཀྱི་མཁས་དབང་རྣམ་པ་དང་ལྷན་དུ་བགྲོ་གླེང་གནང་། 

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༧ ལོར། བཞུགས་སྒར་ཕོ་བྲང་དུ་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཚན་རིག་པ་ཁག་ཅིག་ལ་མཇལ་འཕྲད་གནང་བ་ནས་བཟུང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༢ བར་སེམས་དང་སྲོག་གི་བགྲོ་གླེང་ཐེངས་ ༣༥ ཚུགས་ཡོད་པ་དང་། ལྟ་བ་རྟེན་འབྱུང་དང་། སྤྱོད་པ་འཚེ་བ་མེད་པ་གཉིས་སུ་བསྡུས་པའི་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ལྟ་བ་རྟེན་འབྱུང་ནི་དེང་རབས་ཚན་རིག་དང་འབྲེལ་ཞིང་། སྤྱོད་པ་འཚེ་བ་མེད་པ་ནི་ཆོས་ལུགས་དང་འབྲེལ་བའི་གདམས་པ་དང་རྗེས་བསྟན་གྱི་གདམས་ངག་སྤྱི་དང་། ཡུལ་དུས་གདུལ་བྱའི་མོས་ཁམས་དང་འཚམས་པར་དེང་རབས་ཚན་རིག་གི་ཤེས་བྱ་དང་། གནའ་རབས་འཕགས་ཡུལ་ནཱ་ལེན་དྲའི་ལྟ་གྲུབ་སྦྲེལ་ནས་གནའ་དེང་འཛམ་གླིང་ཤར་ནུབ་ཀྱི་ལྟ་གྲུབ་དང་རིག་གཞུང་དབར་གཤིབ་བསྡུར་སྦྱངས་བཤད་མཛད་དེ།  སྔོན་མེད་ཤིང་རྟའི་ལམ་སྲོལ་ལྟ་བུ་ཚན་རིག་ཤེས་བྱ་གཏིང་ཟབ་ལ་རྒྱ་ཆེ་བ་གསར་གཏོད་གནང་།

དཔེར་ན། ཚན་རིག་གི་འཚོལ་ཞིབ་ཀྱི་གཞི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་གཏན་ཚིགས་རིག་པ་དང་ནང་པའི་ཚད་མ་རིག་པའི་དབར་གྱི་མཐུན་ཆོས།  ཆོས་རྣམས་བཏགས་དོན་བཙལ་བའི་ཚེ་རྙེད་དུ་མེད་པའི་ཟབ་མོ་དབུ་མའི་ལྟ་བ་དང། ལྷན་ཅིག་དམིགས་ངེས་ཀྱི་རྟགས་ཀྱིས་ཕྱི་དོན་མེད་པར་སྒྲུབ་པའི་སེམས་ཙམ་པའི་ལྟ་བ་གཉིས་དེང་རབས་ཚད་རྡུལ་དངོས་ཁམས་རིག་པའི་འདོད་ཚུལ་དང་སྦྱར་བ་ལྟ་བུ་དངོས་ཁམས་རིག་པ་དང་འབྲེལ་བའི་སྐོར། ཐོག་མཐའ་མེད་པའི་ནང་པའི་འཇིག་རྟེན་ལྟ་ཚུལ་དང་། འཇིག་རྟེན་འདིའི་ཐོག་མ་འབར་གས་ཆེན་མོ་འདོད་པའི་ཚན་རིག་གི་ལྟ་བའི་དབར་གྱི་འགལ་འདུ། འཇིག་རྟེན་ཆགས་རིམ་གྱི་སྐོར་ཌར་ཝིན་གྱི་འཕེལ་འགྱུར་རིག་པ་དང་སྦྱར་ནས་བཤད་པ་མཛད་པ་ལྟ་བུ་འཕེལ་འགྱུར་རིག་པ་དང་འབྲེལ་བའི་སྐོར།  མེ་ཏོག་དང་རྩི་ཤིང་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་དངོས་ལ་ཡུལ་ཚོར་བའི་ནུས་པ་ཡོད་མེད་དང་། དངོས་པོ་ཞིག་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་དུ་འགྱུར་རུང་བའི་མཚམས་གང་ནས་འཛིན་དགོས་མིན་གྱི་དཔྱད་པ་ལྟ་བུ་སྐྱེ་དངོས་རིག་པ་དང་འབྲེལ་བའི་སྐོར། ལུས་ཀྱི་འཕྲོད་བསྟེན་དང་སེམས་ཀྱི་ཞི་བདེ་སྒྲུབ་ཐབས་སུ། ནང་པའི་སེམས་ཁམས་རིག་པའི་ནང་། ཚན་རིག་གི་སེམས་ཁམས་རིག་པར་བློ་སྐྱེད་འབུལ་རྒྱུ་ཡོད་སྐོར། དབང་རྩ་དང་། ཀླད་པ། སེམས་ཁམས་བཅས་ཀྱི་དབར་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་བཤད་པ་ལྟ་བུ་ཀླད་ཁམས་རིག་པ་དང་འབྲེལ་བའི་སྐོར་སོགས་བགྲོ་གླེང་གི་བརྗོད་གཞི་གཙོ་བོར་བཞག་ཅིང་། སྒོས་སུ་ཞིབ་འཇུག་གི་གྲུབ་དོན་རྣམས་སྣོད་བཅུད་གཉིས་ཀར་གནོད་པའི་རྒྱུ་རུ་མི་འགྱུར་སླད་ཚན་རིག་པ་ཚོའི་ཞིབ་འཇུག་ལས་དོན་གང་ཞིག་ཡིན་ཡང་དེའི་གཞི་རྩ་རུ་སྙིང་རྗེའི་ཀུན་སློང་ཞིག་དགོས་གལ་ཆེ་བའི་འབོད་སྐུལ་གནང་བ་བཅས། ༸མགོན་པོ་གང་ཉིད་ཀྱིས་འདས་པའི་ལོ་ངོ་བཅུ་ཕྲག་གསུམ་ལྷག་བརྒལ་བའི་རིང་དེང་རབས་ཚན་རིག་པ་དང་བཀའ་བསྡུར་བགྲོ་གླེང་གནང་བའི་འབྲས་བུར། ཚན་རིག་དང་ཆོས་གཉིས་མཐུན་ཐབས་མེད་པའི་ལྟ་ཚུལ་དེ་ལའང་འགྱུར་བ་ཤུགས་ཆེན་པོ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པར་མ་ཟད།  རྩོད་མེད་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་མི་སྒེར་དང་ཚན་རིག་པའི་བསྟི་གནས་ཁག་མང་པོར་ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག་གི་ཁྱབ་ཁོངས་རྒྱ་ཇེ་ཆེ་དང་གཏིང་ཇེ་ཟབ་ཏུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། 

དེ་བཞིན་སྒོམ་སྒྲུབ་ཚན་རིག་འདི་ཉིད་ལུགས་མཐུན་གྱི་ཞིབ་འཇུག་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་གཏན་འབེབས་བྱུང་བ་ལའང་སེམས་དང་སྲོག་གི་བགྲོ་གླེང་གིས་བྱེད་ནུས་གལ་ཆེན་ཐོན་ཡོད་ལ། འཛམ་གླིང་དུ་སྙན་གྲགས་ཆེ་བའི་མཐོ་སློབ་དང་། ཞིབ་འཇུག་ཁང་མང་པོས་བགྲོ་གླེང་དང་ཞིབ་འཇུག་རྒྱ་ཆེར་བྱས་པ་བརྒྱུད། དཔྱད་འཇོག་སྒོམ་སྒྲུབ་ཀྱིས་མི་སྒེར་སོ་སོའི་ལུས་སེམས་གཉིས་ཀར་ཕན་བདེ་སྐྲུན་ཐུབ་པའི་དགེ་མཚན་ལ་འཛམ་གླིང་ཁྱོན་དུ་སྐྱེ་བོ་འབུམ་ཕྲག་མང་པོས་དོ་སྣང་བྱེད་བཞིན་ཡོད། 

འདས་པའི་དུས་རབས་ཕྱེད་ཀ་ཙམ་གྱི་རིང་། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་འཛམ་གླིང་གི་ས་ཕྱོགས་གང་སར་དར་རྒྱས་སུ་ཕྱིན་སྟབས། དེ་ནི་དད་པ་གཅིག་པུ་ལ་བརྟེན་པའི་ཆོས་ལུགས་ཤིག་མ་ཡིན་པར། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ། འདས་པའི་ལོ་ངོ་ཆིག་སྟོང་བཞི་བརྒྱ་ལྷག་རིང་དར་རྒྱས་སུ་ཕྱིན་པའི་ནང་པའི་ཚན་རིག་དང་སྒྱུ་རྩལ་ཡོད་དོ་ཅོག་གི་བང་མཛོད་ཅིག་ཡིན་པའི་ངོས་འཛིན་ཇེ་གསལ་ནས་ཇེ་བརྟན་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་ལ། ཚན་རིག་པ་ཁག་ཅིག་གིས་ཚན་རིག་གི་རྣམ་གྲངས་སུ་རང་བྱུང་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་ལས་གཞན་ད་དུང་ནང་དོན་རིག་པའི་ཚན་རིག་འཇོག་དགོས་སྐོར་གསུང་བཞིན་ཡོད། 

༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དང་ཨེ་མོ་རེ་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་མཉམ་འབྲེལ་གྱིས་གསར་གཏོད་གནང་བའི་ནང་སེམས་ཀྱི་རིན་ཐང་གསོ་སྐྱོང་ལ་དམིགས་པའི་སློབ་གསོ་ལམ་ལུགས་ཤིག་དེང་སང་རྒྱལ་ཁབ་ ༡༣༠ ལྷག་ནང་དངོས་སུ་ལག་བསྟར་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་དང། སྤྱི་ཚོགས་དང་སེམས་ཚོར། བཟང་སྤྱོད་བཅས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་སློབ་གསོ་འདི་ནི། ད་ལྟ་དང་མ་འོངས་པའི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་སློབ་གསོའི་ཁ་ཕྱོགས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཆགས་ཡོད་པ་དང་།  འདི་ལ་བྱམས་བརྩེའི་ཚན་རིག་དང་། སེམས་གཤིས་གསོ་སྐྱོང། འབྲེལ་གཏུག་གི་ཉེར་སྤྱད་ཅེས་བསྔགས་བརྗོད་ཀྱི་མེ་ཏོག་འཐོར་བཞིན་ཡོད་ཅིང་། སྐྱེ་བོ་སྒེར་དང་། ལམ་ལུགས། སྤྱི་ཚོགས་བཅས་སུ་ལག་བསྟར་བྱེད་པའི་གསར་བཏོད་རང་བཞིན་གྱི་ཤེས་ཡོན་སློབ་གསོ་འདི་ནི། རྒྱལ་ཁབ་དང་། མི་རིགས། ཆོས་ལུགས་དང། དད་པ་སོགས་ཀྱི་ས་མཚམས་དང་བཀག་རྒྱ་མེད་པར། འགྲོ་བ་མི་ཐུན་མོང་གི་བཟང་སྤྱོད་ཡར་རྒྱས་དར་སྤེལ་གཏོང་བ་བརྒྱུད། ཆོས་དད་ཡོད་མེད་ལ་མ་ལྟོས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཁྱོན་ཡོངས་ལ་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་ཚེ་སྲོག་གསར་པ་སྦྱིན་ཐབས་ཀྱི་གདམས་ངག་རིན་ཐང་བྲལ་བ་ཞིག་ཡིན།

སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ད་ལྟའི་བར་གླིང་ཆེན་ལྔའི་རྒྱལ་ཁབ་ ༦༠ ཙམ་གྱི་ནང་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་མྱོང་ཡོད་པ་དང་། དེའི་ཁྲོད་ཨ་མེ་རི་ཀ་གཅིག་པུར་ཐེངས་ ༦༠ ཙམ་དང་། འཇར་མན་ལ་ཐེངས་ ༤༧ ། ཉི་ཧོང་ལ་ ༤༣ ། སུད་སི་ལ་ ༣༢ ། ཨི་ཌ་ལི་ལ་ ༣༡ ། ཧྥ་རན་སི་ལ་ ༢༦ བཅས་ཕེབས་ཡོད་པ་སོགས་ད་ལྟའི་བར་དུ་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་ཁག་ཏུ་ཐེངས་ ༥༠༠ ཙམ་ཞབས་སོར་འཁོད་དེ། འཛམ་གླིང་ཤར་ནུབ་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་ཅན་དང་། ཚན་རིག་པའི་སྡེ། གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི་མང་ཚོགས་བཅས་ལ་ཡང་ནས་ཡང་དུ་ཐད་ཀར་འབྲེལ་གཏུགས་མཛད་པར། གཞུང་དང་གྲོས་ཚོགས། གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་དང་ཉམས་ཞིབ་ལྟེ་གནས་ཁང། ལྷན་ཁང་དང་ལྷན་ཚོགས་སོགས་ནས་གནས་ཚད་འདྲ་མིན་ཐོག་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོའི་ཕྱག་ཁྱེར་དང་གཟེངས་རྟགས་ ༢༠༠ ལྷག་དང། ཨ་རི་གཅིག་པུའི་ནང་ཕྱག་འཁྱེར་ ༧༣ ཙམ་ཞིག་འབུལ་བཞེས་ཞུས་ཡོད་ལ། འཇིག་རྟེན་འདིའི་ཐོག་སྙན་གྲགས་ཆེ་བའི་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ ༥༠༠ ཙམ་ཞིག་ལ་མཇལ་འཕྲད་གནང་ཡོད།

ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་ཡུལ་དེ་དག་གི་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་དང་། ཆོས་ལུགས་འདྲ་མིན་གྱི་ལྷ་ཁང། ཚོམས་ཆེན། གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་ཁང་། ལུས་རྩལ་ར་བ། རྩེད་ཐང་། ཐང་ཆེན། སྤྱི་གླིང་སོགས་སུ་༸མགོན་པོ་མཆོག་གི་གསུང་གི་བདུད་རྩིར་མྱོང་རོལ་བྱེད་མཁན་མི་ཚོགས་སྤྲིན་ལྟར་དཀྲིགས་པའི་འབོར་གྲངས་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ལུས་རྩལ་འགྲན་ཚོགས་དང་། གླུ་གར་གྱི་འདུ་འཛོམས་ཆེ་ཁག་ཏུའང་མཐོང་དཀོན་པ་ཡིན་ཞིང་། སྐལ་ལྡན་དེ་དག་ལ་༸མགོན་པོ་མཆོག་གིས་འགྲོ་བ་མིའི་བཟང་སྤྱོད་ཡར་རྒྱས་དང་། ཆོས་ལུགས་མཐུན་སྒྲིལ། བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་དང་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ། རྒྱ་གར་གྱི་གནའ་བོའི་ཤེས་ཡོན་བསྐྱར་གསོ་བཅས་མཛད་འགན་ཆེན་པོ་བཞི་བདག་གིར་བཞེས་པའི་གཡོ་བ་མེད་པའི་བྱམས་བརྩེ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཤེས་རབ། དུས་རྟག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་མཛད་པ་བསྐྱངས་པའི་རྣམ་ཐར་ནི་བསམ་བརྗོད་ལས་འདས་པ་ཞིག་ཡིན། 

དེ་བཞིན་དུ། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༧ དང་ ༡༩༨༨ སོ་སོར་ཨ་རིའི་གྲོས་ཚོགས་སུ་ཞི་བའི་དོན་ཚན་ལྔ་དང་། སི་ཊར་སི་སྦག་གི་ཡུ་རོབ་གྲོས་ཚོགས་སུ་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་དགོངས་གཞི་ཞིབ་རྒྱས་སུ་འགྲེལ་བཤད་མཛད་ཅིང། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ལོར་བོད་རིགས་ཡོངས་ལ་མིང་དོན་མཚུངས་པའི་རང་སྐྱོང་ཡོང་ཐབས་ཀྱི་བསམ་འཆར་ཡིག་ཆ་རྒྱ་གཞུང་ལ་གནང་ཡོད་ལ། བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱིས་བོད་རྒྱའི་དཀའ་རྙོག་སེལ་ཐབས་ཀྱི་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་སྲིད་བྱུས་མུ་མཐུད་རྒྱུན་འཁྱོངས་ཞུ་བཞིན་ཡོད། 

སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནི། ཡངས་པའི་འཇིག་རྟེན་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་གངས་རིའི་ལྗོངས་ཀྱི་མེ་ཏོག་གང་ལ་ཕོག་པའི་ལྷ་སྐལ་འདི་ཕྱི་ཚེ་རབས་གཏན་གྱི་སྐྱབས་གནས་ཙམ་དུ་མ་ཟད། འཕྲལ་ཕུགས་བདེ་དགེ་ལེགས་ཚོགས་ཀུན་གྱི་རྩ་བ་ཉག་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པས། བླ་ལྷའི་ཚད་མའི་ལུང་བསྟན་དང་། ༸མགོན་པོ་གང་ཉིད་ནས་ཡང་ཡང་ཞལ་བཞེས་མཛད་ཟིན་ལྟར། བོད་མི་སྤྱི་བོ་གནམ་བསྟན་ཡོངས་ནས་ཀྱང་༸མགོན་པོ་མཆོག་གི་བཀའ་དགོངས་ཚུལ་བཞིན་སྒྲུབ་པ་སྐལ་བའི་མཆོག་ཏུ་བརྩིས་ཏེ། བླ་སློབ་དམ་ཚིག་འོ་ཆུ་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པའི་རྟེན་འབྱུང་ལྟོས་གྲུབ་ལ་བརྟེན་ནས། བླ་མའི་སྐུ་ཚེ་བསྐལ་བརྒྱར་བརྟན་ཅིང་མཛད་འཕྲིན་ནམ་མཁའི་མཐས་གཏུགས་པར་རྒྱས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་མ་འཆུགས་པ་དགོས་གལ་ཆེ་བ་དང་། དོན་མེད་ཕྱོགས་རིས་འཐེན་འཁྱེར་མི་བྱེད་པར། ནུས་པ་མཉམ་སྤུངས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ད་ལྟའི་རྒྱལ་སྤྱི་ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་གནས་བབ་འོག །བོད་ཀྱི་བདེན་དོན་འཐབ་རྩོད་ཆེད་གོ་སྐབས་དམ་འཛིན་གྱིས་ཆོལ་གསུམ་ཆོས་བརྒྱུད་ཡོངས་ནས་སྔར་ལྷག་མཐུན་སྒྲིལ་ཟོང་ཁ་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིལ་ཏེ། བོད་བསྟན་སྲིད་མི་རིགས་ཀྱི་བདེན་དོན་འཐབ་རྩོད་ཆེད་འབད་བརྩོན་བྱ་རྒྱུ་ནི། སྐུའི་འཁྲུངས་སྐར་སྲུང་བརྩིའི་སྐབས་༸རྒྱལ་བ་དགྱེས་པའི་མཆོད་སྤྲིན་དང། སྐྱེ་ཀུན་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་ཚོགས་དངོས་གནས་དེ་ཡིན་པས། རང་ཅག་གངས་ཅན་པ་ཚང་མས་རང་དོན་རང་གཅེས་ཐོག་ཁེ་ཉེན་འཇུག་ལྡོག་སྤང་བླང་ཚུལ་བཞིན་གནང་སྐྱོང་ཡོང་བའི་འབོད་བསྐུལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། 

དུས་སྟོན་གྱི་གོ་སྐབས་འདི་བརྒྱུད། ༸མགོན་པོ་མཆོག་གི་སྐུ་ཕྱྭའི་སྲུང་སྐྱོབ་ལ་ད་བར་ཐུགས་འགན་ལྷོད་མེད་བཞེས་མཁན་རྒྱ་གར་དབུས་སའི་གཞུང་དང་། ཉིན་མཚན་དབྱེར་མེད་དུ་ལུས་དང་གྲིབ་མ་བཞིན་སྡོང་གྲོགས་ཞུ་མཁན་བཀའ་སྡོད་ལྷ་སྲུང་མཐུ་ཆེན་རྣམས་དང། དད་དམ་གཡོ་བ་མེད་པར་བཀའ་གསུང་སྤྱི་བོར་ལེན་པའི་སྐལ་ལྡན་སྐྱེ་བོ་མཐའ་དག་ལ་ལེགས་སོའི་བསྔགས་བརྗོད་དང་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། 

མཐའ་དོན། སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་སྐུ་ཚེ་༸ཞབས་པད་བསྐལ་བརྒྱར་བརྟན་ཅིང། ཐུགས་ཀྱི་བཞེད་དགོངས་མཐའ་དག་འབད་མེད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་སྟེ། གྲུ་འཛིན་ནོར་བུའི་ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལར་ཞབས་སོར་བདེ་འཁོད་ཐུབ་ཅིང་། བོད་མི་གཞིས་བྱེས་མཉམ་འཛོམས་ཀྱི་ཉི་མ་མགྱོགས་ནས་མྱུར་དུ་ཤར་བ་དང་། བོད་དོན་བདེན་མཐའ་མྱུར་དུ་གསལ་བ། ས་ཆེན་ཧྲིལ་པོར་ཞི་བདེའི་སྣང་བས་ཁེངས་པའི་སྨོན་འདུན་ཤུགས་དྲག་ཞུ་རྒྱུ་བཅས། 

བཀའ་ཤག་གིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༣ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༦ ལ། །

༄༅། །དེ་རིང་ནི་རྒྱ་ནག་དམར་གཞུང་གིས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་དྲག་པོའི་བཙན་གནོན་བྱས་ཏེ་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་སྐུ་ཕྱྭ་ལའང་བསྡོ་བའི་ངན་བྱུས་སྤེལ་བར་བཟོད་བསྲན་བྱ་ཐབས་བྲལ་ཏེ། ཆོལ་གསུམ་བོད་མི་སེར་སྐྱ་ཁྲི་ཕྲག་བརྒལ་བས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་མ་བགྲོས་བསམ་པ་གཅིག་མཐུན་གྱིས་ཞི་བའི་སྒེར་ལངས་བྱས་ཏེ་མི་ལོ་ ༦༤ ཧྲིལ་པོ་འཁོར་བའི་དུས་དྲན་དང་། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་གཅེས་དཔའ་བོ་དཔའ་མོའི་ཉིན་མོ་ཡིན་པས། ངས་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཚབ་ཞུས་ཏེ་བོད་བསྟན་སྲིད་མི་རིགས་ཀྱི་ཆེད་དུ་ལུས་སྲོག་ལོངས་སྤྱོད་དང་བཅས་པ་བློས་གཏོང་གནང་མཁན་རྒྱལ་གཅེས་དཔའ་བོ་དཔའ་མོ་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་དང་མཛད་རྗེས་ལ་རྗེས་དྲན་གུས་འདུད་ཞུ་བ་དང་སྦྲགས། ད་ལྟ་བོད་ནང་རྒྱ་གཞུང་གི་བཙན་འོག་ཏུ་སྡུག་སྦྱོང་མྱངས་དང་མྱོང་བཞིན་པ་རྣམས་ལ་གདུང་སེམས་མཉམ་བསྐྱེད་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། 

བོད་རྒྱ་གཉིས་ནི་གནའ་སྔ་མོ་ནས་གླིང་ཆེན་ཨེ་ཤེ་ཡའི་ནང་མིང་གྲགས་ཡོད་པའི་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་ཐ་དད་དུ་གྲུབ་ཡོད་ལ། རྒྱ་བོད་ས་མཚམས་སུ་དམག་འཁྲུག་ཀྱང་ཡང་ཡང་བྱུང་མྱོང་ཡོད་པ་དང་། ས་མཚམས་དབྱེ་འབྱེད་ཀྱི་ཞི་འགྲིག་བགྱིས་པའི་གྲོས་དོན་ “བོད་བོད་ཡུལ་ན་སྐྱིད། རྒྱ་རྒྱ་ཡུལ་ན་སྐྱིད།” ཅེས་བོད་རྒྱ་ཡིག་རིགས་སོ་སོར་བཀོད་དེ་བཙུགས་པའི་རྡོ་རིང་ཞིག་དུས་ད་ལྟའང་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་ལྡན་གཙུག་ལག་ཁང་གི་མདུན་དུ་ཀུན་གྱིས་མཐོང་ཆོས་སུ་གནས་ཡོད། ཡིན་ནའང་རྒྱ་ནག་དམར་གཞུང་གིས་བོད་གངས་ཅན་ཞིང་གི་སྣོད་བཅུད་ཡོངས་རྫོགས་ཧམ་ཟ་བྱ་རྒྱུའི་ངན་སེམས་བཅངས་ཏེ་རྒྱ་ནག་དམར་གཞུང་གིས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༩ ལོར་བོད་ནང་བཙན་འཛུལ་གྱིས་ཞི་བའི་བཅིངས་འགྲོལ་གཏང་རྒྱུ་ཟེར་བར་ཁ་གཡར་ཏེ་བོད་ཆོལ་གསུམ་ཡོངས་སུ་དྲག་པོའི་དཔུང་འཇུག་བྱས་ཏེ་བོད་མི་འབུམ་ཕྲག་མང་པོའི་ཚེ་སྲོག་འཕྲོག་པ་མ་ཟད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་བཙན་གནོན་བྱས་པར་རང་དབང་སྒེར་ལངས་བྱ་དགོས་བྱུང་བ་དེ་ནི། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སུ་དུས་ནམ་ཡང་བསུབ་ཏུ་མེད་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། 

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༡ ལོར་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ཟེར་བ་རྒྱ་གཞུང་ནས་བཙན་ཤེད་ཀྱིས་འཇོག་ཏུ་བཅུག་པ་མ་ཟད། རིམ་པས་རྒྱ་གཞུང་རང་ངོས་ནས་དོན་ཚན་ཁག་རྩིས་མེད་རྡོག་རོལ་བཏང་མཐར་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོར་བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དང་བཀའ་ཤག་ལྷན་རྒྱས་ཀྱིས་དབུས་བོད་མི་ཁྲི་ཕྲག་བརྒྱད་ཙམ་རྒྱ་གར་ནང་བཙན་བྱོལ་དུ་ཕེབས་འབྱོར་གྱིས་ད་ཆ་ལོ་ངོ་ ༦༤ འཁོར་གྱི་ཡོད། 

རྒྱ་ནག་དམར་གཞུང་གིས་བོད་ས་ཡོངས་རྫོགས་བཙན་བཟུང་བྱས་ཏེ་བོད་མི་རིགས་རིག་གཞུང་དང་བཅས་པ་རྩ་མེད་བཟོ་རྒྱུའི་ངན་གཡོའི་སྲིད་བྱུས་འོག་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཟེར་བའི་ལས་འགུལ་གཅིག་པོར་མཚོན་ན། སྐབས་དེར་བོད་ནང་ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་པའི་རྫོང་གཞིས་དང་། དགོན་པ་དང་ལྷ་ཁང་། བླ་བྲང་སོགས་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པ་ཡོད་དོ་ཅོག་གཏོར་བཤིག་བཏང་ནས་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་དང་། གསེར་དངུལ། ཟངས་ལྕགས་རིན་ཐང་ཅན་གྱི་མཆོད་ཆས་རྣམས་དང་། དུད་ཁྱིམ་སོ་སོའི་རྟེན་ཆས་དང་། རྒྱན་ཆ་སོགས་རིན་ཐང་ལྡན་པའི་དངོས་རིགས་རྣམས་རྒྱ་ནག་ཏུ་དབོར་འདྲེན་བྱས་པ་མ་ཟད། ཆོས་སྡེ་ཁག་གི་མཁན་བླ་སྤྲུལ་དང་། དགེ་བཤེས། ལས་སྣེ་དབུ་ཆོས་རྣམས་དང་། གཞུང་དང་རྫོང་གཞིས་ཁག་གི་མི་དྲག་ཚོར་སྐྱོན་བརྗོད་སྣ་ཚོགས་བྲིས་པའི་ཤོག་ཞྭ་གཡོགས་ཏེ་ཁྲོམ་སྐོར་དང་། མི་མང་འདུ་འཛོམས་སར་ཁྲིད་པ། དེ་བཞིན་དགེ་ཕྲུག་གིས་དགེ་རྒན་དང་། གྲལ་རིམ་མཐོ་བའི་ཕྲུ་གུས་རང་གི་ཕ་མར་སྐྱོོན་བརྗོད་ཀྱིས་འཐབ་འཛིང་གཏོང་དུ་བཅུག་པ་མ་ཟད། བུད་མེད་ལ་བཙན་གཡེམ་སོགས་མི་སྤྱོད་ལ་འདས་པའི་སྡུག་སྦྱོང་བཏང་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི། བོད་མི་རིགས་ཀྱིས་བརྗེད་ཐབས་མེད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བྱུང་རིམ་ཞིག་ཆགས་ཡོད། 

དེང་གི་ཆར་ཡང་། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་བསམ་བློའི་སློབ་གསོ་དང་། རྒྱལ་གཅེས་རིང་ལུགས་ཀྱི་བསམ་བློའི་སློབ་གསོ་ཟེར་བ་སོགས་བོད་མི་རིགས་རྩ་བརླག་གཏོང་རྒྱུའི་ལས་འགུལ་ཉིན་འཁྱོལ་ཡང་མཚན་མི་འཁྱོལ་བའི་དཀའ་ངལ་འདྲ་མིན་ཟམ་མི་ཆད་པ་སྤེལ་དང་སྤེལ་མུས་ཡིན་ལ། དེ་དག་ལ་བོད་ནང་གི་བོད་མི་ཚོས་རང་མི་རིགས་ལ་བཅངས་པའི་ཆོད་སེམས་རི་ལྟར་གཡོ་བ་མེད་པའི་ཐོག་སྙིང་སྟོབས་ཆེན་པོས་དངོས་ཤུགས་བརྒྱུད་གསུམ་ནས་གདོང་ལེན་གནང་བཞིན་ཡང་རྒྱ་གཞུང་གིས་སྔ་ཕྱི་བར་གསུམ་དུ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དགོས་མཁོ་ཁོ་ནའི་ཆེད་བོད་ནང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནོན་ཤུགས་དང་། རིག་གཞུང་། སྤྱི་ཚོགས་དཔལ་འབྱོར་སོགས་ཀྱི་དབྱེ་འབྱེད་ཀྱིས་མཚོན་འགྲོ་བ་མི་ཡི་ཐོབ་ཐང་གི་གནས་སྟངས་ཇེ་ཞན་ཇེ་སྡུག་ཏུ་བཏང་དང་གཏོང་བཞིན་པ་ནི་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྙན་ཐོ་མང་པོའི་ནང་ཐོན་ཡོད། 

དེ་བཞིན་བོད་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་གཏོར་བཤིག་ཚད་མེད་བཏང་དང་གཏོང་བཞིན་པ་དང་། ལྷག་པར་དུ་བོད་རྒྱ་ཁོངས་སུ་འགྲུབ་ཐབས་སུ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་དང་། རིག་དངོས་གནའ་རྫས་སོགས་བེད་སྤྱོད་ལོག་པར་སྤྱད་དེ་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་དང་། དུས་དེབ། གསར་ཤོག བརྙན་འཕྲིན་སོགས་བརྒྱུད་ལམ་གང་ས་ནས་འཛམ་གླིང་ཡུལ་གྲུ་གང་སར་ཁུངས་ལུང་བྲལ་བའི་ཁྱབ་སྤེལ་བཏང་དང་གཏོང་བཞིན་པ་དང་། ཆབས་ཅིག་ཏུ་བོད་ཀྱི་མཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་རིག་གཞུང་དང་། གོམས་སྲོལ། སྐད་ཡིག མི་རིགས་ཀྱི་ངོ་བོ་སོགས་རྩ་བརླག་ཏུ་གཏོང་རྒྱུའི་སྡུག་རྩུབ་ཅན་གྱི་སྲིད་བྱུས་མངོན་གསལ་དོད་པོས་བོད་ནང་དུ་ལག་བསྟར་བྱེད་བཞིན་ཡོད། རྒྱ་གཞུང་ནས་”བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཀྲུང་གོ་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་ཁ་ཕྱོགས་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་རྒྱུན་འཁྱོངས་དང་། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལྟེ་བའི་རིན་ཐང་ལྟ་བས་སྣེ་ཁྲིད་བྱེད་པ། ཀྲུང་ཧྭ་ཕུལ་བྱུང་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཀྱིས་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པ་བཅས་བྱེད་དགོས།”ཞེས། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཀྲུང་གོ་ཅན་དུ་འགྱུར་རྒྱུའི་སྲིད་བྱུས་ལག་བསྟར་བྱེད་བཞིན་ཡོད། དེ་ནི་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་ལྟ་གྲུབ་དང་། བསླབ་གསུམ་གྱི་ཉམས་ལེན། མདོ་སྔགས་ཀྱི་ཆོས་ཚུལ་དང་ཡོངས་སུ་འགལ་བ་ཞིག་ཡིན་པས། དེ་དག་འཕྲལ་དུ་འཚམས་འཇོག་བྱེད་དགོས་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། བོད་རིགས་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ཕ་མེས་ནས་ནང་བསྟན་ལ་དད་སེམས་ཡོད་པའི་མི་མང་རྣམས་ལ་ཆོས་དད་རང་དབང་སྤྲད་པའི་ཐོག ནང་པའི་གཞུང་ལུགས་ནས་བསྟན་པའི་བྱམས་བརྩེ་དང་འཚེ་བ་མེད་པའི་ལྟ་གྲུབ་གཞི་རྩར་བཟུང་སྟེ། ཀྲུང་གོ་ཟེར་བའི་ཁ་ཕྱོགས་དེ་ནང་བསྟན་ལ་ཁ་ཕྱོགས་ཏེ་སྣེ་ཁྲིད་བྱས་ཚེ། སྤྱི་ཚོགས་འཆམ་མཐུན་དང་། བརྟན་ལྷིང་། ཞི་མཐུན་མཉམ་གནས་ཡོང་རྒྱུ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། འཛམ་གླིང་ཡུལ་གྲུ་ཀུན་ཏུ་ཞི་མཐུན་མཉམ་གནས་ཡོང་བར་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་རྒྱུ་ཡིན་པ་སྨྲོས་མི་དགོས་པ་ཡིན་པས། རྒྱ་ནག་དབང་འཛིན་པ་ཚོས་ཁ་ཕྱོགས་མ་ནོར་བ་བྱ་དགོས་རྒྱུ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། 

དེ་བཞིན་བོད་ཀྱི་མཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱིའི་སྤྲུལ་སྐུའི་ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་གནང་ཕྱོགས་ཐོག་རྒྱ་གཞུང་གིས་ཐེ་བྱུས་དང་ལག་ལེན་ལོག་པ་བྱས་དང་བྱེད་མུས་མ་ཟད། བོད་ཀྱི་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་ལ་རྩིས་མེད་རྡོག་རོལ་བཏང་སྟེ་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱིའི་ཡང་སྲིད་དང་འབྲེལ་བའི་ཁྲིམས་གཞི་བཟོས་པ་རྣམས་སྔ་ཚིག་ཕྱི་འགལ་ཆགས་ཡོད། ལྷག་དོན་༸རྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་ཕེབས་ཕྱོགས་ཐད་རྒྱ་གཞུང་གིས་དུས་ད་ལྟ་ནས་གྲ་སྒྲིག་བྱེད་མུས་དང་། དེ་འབྲེལ་བརྒྱུད་ལམ་བེད་སྤྱད་དེ་འཛམ་གླིང་ཐོག་༸གོང་ས་མཆོག་གི་སྐུའི་ཡང་སྲིད་རྒྱ་ནག་ནས་ངོས་འཛིན་བྱེད་དགོས་པ་སོགས་དགོས་མཁོའི་དབང་གིས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་བྱེད་དབང་ཞིག་ལས་ཁུངས་ལུང་གང་ཡང་མེད་པའི་སྨྱོ་གཏམ་བསྒྲགས་དང་བསྒྲགས་མུས་རེད། བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་བླ་མའི་ཡང་སྲིད་ཕེབས་ཕྱོགས་ནི་བླ་མ་རང་ཉིད་གང་དེར་ཡོད་པ་ལས་གཞན་སུ་ཞིག་གིས་བཙན་ཤེད་བྱ་ཡུལ་མེད། ལྷག་པར་དུ་༸གོང་ས་མཆོག་གི་སྐུའི་ཡང་སྲིད་ཐད་མགོན་པོ་གང་ཉིད་ནས་སྔ་རྗེས་བཀའ་སློབ་གསལ་པོ་ཕེབས་ཡོད་པའི་ནང་དོན་ལ་བོད་ཕྱི་ནང་གཉིས་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྱོན་ནས་དེ་ལྟར་བརྩི་འཇོག་ཞུ་ངེས་ཆགས་ཡོད། 

སྔ་ལོ་རྒྱ་གཞུང་གིས་ལོ་ལྔ་ཚན་བཅུ་བཞི་པའི་སྐད་ཡིག་ཚད་ལྡན་འཛུགས་སྐྲུན་འཆར་འགོད་ཟེར་བའི་ཁོངས་སུ། སློབ་གྲྭ་ཆུང་འབྲིང་གི་སློབ་མའི་སྤྱི་སྐད་ཆུ་ཚད་ཀྱི་ཚད་རིམ་རྒྱུགས་གཞིའི་ཚད་གཞི་དང་རྒྱུགས་གཞིའི་རྩ་འཛིན་ཟེར་བ་ཞིག་གཏན་འབེབ་བྱས་ཡོད། དེ་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༩ ལོར་རྒྱ་ནག་ཤེས་རིག་ལྷན་ཁང་ཟེར་བ་དང་སྐད་ཡིག་འཛིན་སྐྱོང་ལྷན་ཁང་ཟེར་བ་གཉིས་ཀྱིས་གཏན་འབེབས་བྱས་པའི་སློབ་ཆུང་དང་དམའ་རིམ་སློབ་མའི་བསླབ་གཞི་ཡོད་ཚད་རྒྱ་ཡིག་ཐོག་ཏུ་བསྒྱུར་བའི་སྲིད་ཇུས་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན་ལ། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༣༥ བར་དུ་རྒྱའི་དབང་འོག་ཏུ་ཡོད་པའི་མི་རིགས་གཞན་ཁག་གི་སྐད་ཡིག་རྩ་མེད་བཟོས་ཏེ་སྤྱི་སྐད་ཅེས་རྒྱ་སྐད་ཅན་དུ་བསྒྱུར་རྒྱུའི་སྲིད་བྱུས་འདི་ཉིད་མི་རིགས་ས་གནས་རང་སྐྱོང་གི་ཐོབ་ཐང་ཟེར་བའི་ནང་དོན་དང་དངོས་སུ་འགལ་བའི་བྱེད་ཕྱོགས་ཤིག་ཡིན། སྲིད་བྱུས་དེ་ད་ཆ་བོད་ནང་དུ་ལག་བསྟར་ཤུགས་ཆེན་པོས་སློབ་ཕྲུག་དང་ཕ་མའི་ངོས་ནས་རྒྱའི་སྐད་ཡིག་ལ་ཤུགས་སྣོན་མ་རྒྱག་ཀ་མེད་ཀྱི་གནས་སྟངས་བཟོ་བཞིན་ཡོད། 

དེང་སྐབས་བོད་ནང་རྒྱ་གཞུང་གིས་སྟངས་འཛིན་འོག་བཅའ་སྡོད་སློབ་གྲྭ་ཟེར་བ་ཕོན་ཆེ་ཆེད་འཛུགས་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་པ་དང་། ཕ་མ་དང་ཕྲུ་གུར་འདོད་པ་མེད་བཞིན་དུ་བཅའ་སྡོད་སློབ་གྲྭའི་ནང་མ་གཏང་ཀ་མེད་ཀྱི་འཇིགས་སྐུལ་དང་གནོན་ཤུགས་སྤྲོད་བཞིན་ཡོད། སློབ་ཕྲུག་གི་གྲངས་འབོར་ཡང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱིས་དམིགས་བསལ་ཞིབ་འཇུག་མཁན་བཞིས་བྱས་པའི་ (Four UN Special Rapporteurs) སྙན་ཐོ་ལྟར་ན་ཕྲུ་གུ་ས་ཡ་གཅིག་མན་ཙམ་ཡིན་པ་གསལ་ཡོད། དེའི་ཁོངས་སུ་བྱིས་པ་ལོ་ན་ ༤ དང་ ༥ ཙམ་ཟིན་པ་ཡང་འཇུག་བཞིན་ཡོད། སློབ་མ་དེ་དག་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་འདུ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཙམ་ཡང་ཤེས་ཐབས་མེད་པའི་ཁོར་ཡུག་ནང་བཅུག་སྟེ། རྒྱ་ནག་དམར་གཞུང་ལ་དགའ་མོས་བྱེད་མཁན་གྱི་མི་རབས་ཤིག་བཟོ་ཐབས་བྱེད་བཞིན་ཡོད། སློབ་གྲྭ་དེ་དག་གི་ནང་མཐུན་རྐྱེན་ཧ་ཅང་གི་ཞན་པོ་ཡོད་པ་མ་ཟད། སློབ་ཕྲུག་རྣམས་རང་གི་ཕ་མ་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཁ་བྲལ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་གྲོགས་མེད་ཁྱེར་རྐྱང་དུ་ལུས་པའི་དཀའ་ངལ་ཤུགས་ཆེ་འཕྲད་བཞིན་པའི་ཁར། བྱིས་པའི་འཚར་ལོངས་དང་སེམས་ཁམས། འཕྲོད་བསྟེན་སོགས་ལ་གནོད་པའི་རྡུང་རྡེག་དང་། བཙན་གཡེམ། དབྱེ་འབྱེད་སོགས་བྱེད་པའི་གནས་ཚུལ་སྐྱི་གཡའ་བ་མང་དག་ཅིག་ཐོན་དང་ཐོན་མུས་ཡིན་པས། བཅའ་སྡོད་སློབ་གྲྭ་ཞེས་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་རིག་གཞུང་རྩ་མེད་བཟོ་བའི་སྲིད་བྱུས་ལག་བསྟར་བྱེད་བཞིན་པ་ཐེར་འདོན་དང་འབྲེལ། དེ་རིང་གི་གོ་སྐབས་འདི་བརྒྱུད་ནས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱིས་གཙོས་རྒྱལ་སྤྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་རྣམས་ཀྱིས་ངེས་པར་དུ་རྒྱ་གཞུང་ལ་བཅའ་སྡོད་སློབ་གྲྭའི་ལས་གཞི་སྤེལ་མཚམས་འཇོག་དགོས་པའི་སྐུལ་མ་དང་གནོན་ཤུགས་སྤྲོད་དགོས་པའི་འབོད་བསྐུལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། 

དེ་བཞིན་རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་རང་ལྗོངས་ཟེར་བའི་ནང་བོད་མིའི་རིགས་རྫས་ DNA བསྡུ་ལེན་གྱི་ལས་གཞི་འདི་ཉིད་ཉམས་ཞིབ་པ་འགས་བཤད་པ་ལྟར་ན་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༣ ཙམ་ནས་མངོན་གསལ་མེད་པའི་ཐོག་ནས་འགོ་འཛུགས་བྱས་ཡོད་པ་དང་། དེང་སང་བོད་རིགས་བྱིས་པ་ལོ་ན་ལྔ་ཡན་གྱི་རིགས་རྫས་བསྡུ་ལེན་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་ཨ་རིར་རྟེན་གཞི་བྱས་པའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལྟ་ཞིབ་ (Human Rights Watch) ཚོགས་པའི་སྙན་ཐོར་བཀོད་ཡོད། མདོར་ན་རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་ས་བཙན་བཟུང་བྱས་པ་ནས་ད་བར་མི་སེར་སྤེལ་བའི་སྲིད་བྱུས་འོག་བོད་མིའི་མངོན་འདོད་ལ་ཁྱད་གསོད་ཀྱིས་དྲག་གནོན་གྱི་སྲིད་བྱུས་ཁོ་ན་ལག་བསྟར་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་པར་བརྟེན། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ དང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༧།༡༩༨༨།༡༩༨༩ ཞི་རྒོལ་རིམ་པར་བྱུང་བ་ཁག་དང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ལོར་ས་བྱི་ཞི་རྒོལ། ༢༠༠༩ ལོ་ནས་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་སོགས་ཀྱི་ཞི་རྒོལ་གནང་བ་དག་གིས་མཚོན་སྔ་ཕྱི་བར་གསུམ་དུ་རྒྱ་གཞུང་གི་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་གྱི་སྲིད་བྱུས་ལ་བོད་མི་ཚོས་ཞི་རྒོལ་གནང་བ་མཚམས་ཆད་མྱོང་མེད་ལ། དེ་ནི་བོད་དོན་བདེན་མཐའ་མ་གསལ་བར་དུ་མཚམས་ཆད་མི་སྲིད་པའི་གནས་སྟངས་ཤིག་ཆགས་ཡོད། 

ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ལོའི་ལོ་མཇུག་ཏུ་རྒྱ་ནག་ཝུའུ་ཧན་ནས་མཆེད་པའི་ཏོག་དབྱིབས་གཉན་རིམས་འཛམ་གླིང་ཡུལ་ལུང་གང་སར་ཁྱབ་གདལ་ཕྱིན་ནས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༣ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢༥ བར་མི་གྲངས་ས་ཡ་བདུན་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ང་བརྒྱད་ལྷག་ཙམ་ནད་མནར་དང་། ས་ཡ་བདུན་མ་ཟིན་ཙམ་རྐྱེན་འདས་སུ་ཕྱིན་པ་འཛམ་གླིང་འཕྲོད་བསྟེན་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་སྙན་ཐོར་བཀོད་ཡོད། སྔ་ལོ་རྒྱ་གཞུང་གིས་ནད་ཡམས་ཀླད་ཀོར་ཟེར་བའི་སྲིད་བྱུས་འོག་འགྲོ་འོང་བཀག་བསྡོམས་དམ་དྲག་ཤུགས་ཆེ་བྱས་ཡོད་ཀྱང་ཟླ་ ༡༡ པའི་ཟླ་མཇུག་ཙམ་ནས་རྒྱ་ནག་གི་ས་ཁུལ་གང་ས་ནས་སྲིད་བྱུས་དེར་ངོ་རྒོལ་ཤུགས་ཆེ་བྱས་སྟབས་ནད་ཡམས་ཀླད་ཀོར་ཟེར་བའི་སྲིད་བྱུས་ལ་ཕམ་ཉེས་བྱུང་ནས་འགྲོ་འོང་བྱེད་དུ་མི་འཇུག་ཀ་མེད་ཆགས་སྟབས་ནད་ཡམས་ཁྱབ་གདལ་ཆེན་པོ་ཕྱིན་པ་དང་། སྐབས་དེའི་བོད་ནང་གི་གྲངས་ཐོ་ངེས་ཅན་ཤེས་རྟོགས་དཀའ་ནའང་བོད་ནང་སྨན་བཅོས་ཀྱི་མཐུན་རྐྱེན་འདང་ངེས་མེད་པ་སོགས་ཀྱིས་ནད་མནར་དང་རྐྱེན་འདས་སུ་ཕྱིན་པའི་བརྙན་པར་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སུ་བྱུང་མྱོང་མེད་པ་སྤྱི་ཚོགས་དྲ་ལམ་ཐོག་ཐོན་ཡོད། དེ་རིང་གི་གོ་སྐབས་འདི་བརྒྱུད་ནས་ཁོང་རྣམས་ལ་གདུང་སེམས་མཉམ་བསྐྱེད་མཚོན་ཆེད་ཡིད་སྐྱོ་བློ་ཕམ་དང་བཅས་འདས་པོ་རྣམས་ལ་བསྔོ་སྨོན་དང་། ཤུལ་ལུས་རྣམས་ལ་ཐུགས་གསོ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། 

རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་མི་རིགས་རྩ་མེད་བཟོ་བའི་སྲིད་བྱུས་དང་མི་རིགས་དབྱེ་འབྱེད་ཀྱི་གཉའ་གནོན་ལ་གཞིས་བཞུགས་བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་མགོ་བོ་ནམ་ཡང་མི་སྒུར་བར་ཞུམ་པ་མེད་པའི་སྙིང་སྟོབས་ཆེར་བསྐྱེད་ཐོག་ནས་ཞི་བའི་ལས་འགུལ་སྤེལ་བ་རྣམས་ཆུད་ཟོས་སུ་མི་འགྲོ་བ་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོ་ཞིག་གིས་བོད་དོན་ཐོག་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོད་པའི་ཁྲིམས་གཞི་དང་གྲོས་ཆོད་རིམ་པར་བཞག་པ་དང་། བསྒྲགས་གཏམ། སེམས་འཚབ་ཡོད་པའི་གཏམ་བཤད་གནང་བ་སོགས་ཀྱིས་མཚོན་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་དངོས་ཤུགས་བརྒྱུད་གསུམ་ནས་བོད་ནང་གི་དྲག་གནོན་གྱི་སྲིད་བྱུས་མཚམས་འཇོག་དགོས་པའི་རེ་འདུན་དང་། གཉིས་སྨན་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་ཐོག་ནས་བོད་རྒྱའི་དཀའ་རྙོག་སེལ་རྒྱུར་འབྲེལ་མོལ་ཡོང་ཆེད་རྒྱ་གཞུང་གིས་༸གོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་ཚབ་དང་ལྷན་གྲོས་མོལ་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་ཤུགས་ཆེ་གནང་ཡོད་ལ། ད་ལྟའི་བོད་ནང་གི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་གནས་སྟངས་ཡར་རྒྱས་ཡོང་བ་དང་། བོད་དོན་གྱི་དཀའ་རྙོག་སེལ་ཐབས་སུ་གྲོས་མོལ་ལ་ང་ཚོའི་ངོས་ནས་ཆོད་སེམས་ལ་འགྱུར་བ་གང་ཡང་མེད་པར་བརྟེན། རྒྱ་གཞུང་གི་དབང་འཛིན་པ་ཚོས་གོ་སྐབས་དམ་འཛིན་གྱིས་བོད་རྒྱ་འབྲེལ་མོལ་མྱུར་དུ་མཐུད་དགོས་པའི་ནན་སྐུལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།

འདས་ལོའི་ནང་ཨ་རིའི་རྒྱལ་ས་ཝ་ཤིན་ཊོན་དུ་གྲོས་ཚོགས་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་ ༨ པ་བསྐོངས་ཚོགས་གྲུབ་རྗེས་ལྷོ་ཨ་མི་རི་ཀའི་ནང་མེཀ་སི་ཀོ་དང་། ཉེ་ཆར་སི་པན་གྲོས་ཚོགས་གོང་མའི་ནང་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་པ་གསར་འཛུགས་བྱུང་ཐུབ་པ་ནི་བོད་དོན་འཐབ་རྩོད་ཐད་རྒྱལ་ཁ་ཆེན་པོ་ཡིན་ལ་འབྲེལ་ཡོད་འགན་འཁུར་གནང་མཁན་ཡོངས་ལ་བསྔགས་བརྗོད་ཞུ་རྒྱུ་དང་། དེ་རིང་གི་མཛད་སྒོ་འདིར་ཡུ་རོབ་གྲོས་ཚོགས་ (Member of European Parliament) དང་། མེག་སི་ཀོ། (Mexico) ལི་ཐི་ནི་ཡ་ (Lithuania) བཅས་ནས་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་ཆེད་ཕེབས་ཀྱིས་བདེན་པ་དང་འཚེ་བ་མེད་པའི་བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་བ་ནི་ཧ་ཅང་གི་གལ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཆགས་ཡོད་པས་ཁོང་རྣམས་ལ་དམིགས་བསལ་གྱིས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ནས་སྤྱི་འཐུས་རྣམ་པ་ཆ་བགོས་ཀྱིས་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་གྱི་ལས་འགུལ་སྤེལ་དང་སྤེལ་མུས་ཡིན་ལ་འཆར་ལོའི་ནང་གཞི་རྒྱ་ཆེ་ཙམ་གྱི་ལས་འགུལ་སྤེལ་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་ཡོད། བོད་དོན་བདེན་མཐའ་གསལ་བར་གལ་འགངས་ཆེ་ཤོས་ནི་བོད་པ་རང་ཉིད་ཀྱིས་འགན་ཁུར་དགོས་པས་གཞིས་བཞུགས་བོད་མི་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་དང་། ལྷག་བསམ། ཆོད་སེམས་བཅས་རི་ལྟར་ཡོད་པ་དང་། བཙན་བྱོལ་བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་ཐུགས་རྗེ་བཀའ་དྲིན་དང་། རང་དབང་མང་གཙོའི་ཁེ་དབང་ལོངས་སུ་སྤྱད་དེ་བོད་ཀྱི་བདེན་པའི་འཐབ་རྩོད་ཐད་ངོ་གནོང་མི་དགོས་པ་ཞིག་བྱ་དགོས་རྒྱུ་ཧ་ཅང་གི་གལ་ཆེན་ཡིན། 

དེ་རིང་གི་གོ་སྐབས་འདི་དང་བསྟུན་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་རྣམས་ལ་མཐུན་རྐྱེན་སྦྱོར་སྤྲོད་གནང་མཁན་བཀའ་དྲིན་ཆེ་བའི་རྒྱ་གར་གཞུང་མང་གཉིས་ཀྱིས་གཙོས་བོད་དོན་ལ་ཐུགས་ཁུར་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་མཁན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་དང་། ཚོགས་པ། མི་སྒེར་བཅས་ལ་གཞིས་བྱེས་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱི་ཚབ་ཞུས་ཏེ་བཀའ་དྲིན་བླ་མེད་དུ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

མཐའ་དོན། སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་བསྟན་འགྲོའི་མགོན་དཔུང་དམ་པར་༸ཞབས་པད་བསྐལ་བརྒྱའི་བར་དུ་བརྟན་ཅིང་། རླབས་ཆེན་ཐུགས་ཀྱི་དགོངས་བཞེད་རྣམས་ལྷུན་གྱིས་འགྲུབ་པ་དང་། བོད་དོན་བདེན་མཐའ་མྱུར་དུ་གསལ་ཏེ་གཞིས་བྱེས་མཉམ་འཛོམས་ཡོང་བར་སྨོན་འདུན་དང་བཅས། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ནས། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༣ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༠ ལ།།

]]> https://bod.asia/2023/03/%e0%bd%96%e0%bd%bc%e0%bd%91%e0%bc%8b%e0%bd%98%e0%bd%b2%e0%bd%a0%e0%bd%b2%e0%bc%8b%e0%bd%a2%e0%bd%84%e0%bc%8b%e0%bd%91%e0%bd%96%e0%bd%84%e0%bc%8b%e0%bd%a6%e0%be%92%e0%bd%ba%e0%bd%a2%e0%bc%8b-17/ Fri, 10 Mar 2023 04:59:23 +0000 https://bod.asia/?p=211558 ༄༅། །ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་བོད་མི་ཚོས་རྒྱ་གཞུང་གི་བཙན་གནོན་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱས་ཏེ་མི་ལོ་ ༦༤ དང་། ལོ་བསྟུད་མ་གསུམ་ལ་ཞི་རྒོལ་བྱས་རྗེས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༩ ལོར་རྒྱ་གཞུང་གིས་ལྷ་སར་དྲག་པོའི་ཁྲིམས་གཞི་བསྡམས་ཏེ་ལོ་ངོ་ ༣༤ དང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ལོར་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་ཁྱོན་ཡོངས་སུ་ས་བྱི་ཞི་རྒོལ་ཆེན་མོ་ལངས་ཏེ་ལོ་ངོ་ ༡༥ འཁོར་བ་བཅས་ཀྱི་དུས་ཚིགས་ཁྱད་པར་ཅན་འདིར། བོད་མི་རིགས་དང་རྒྱལ་བསྟན་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དོན་དུ་ལུས་སྲོག་ལོངས་སྤྱོད་བློས་གཏོང་གནང་བའི་དཔའ་བོ་དཔའ་མོ་རྣམས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་སྒོ་ནས་མཆོག་གསུམ་རྒྱལ་བ་རྒྱ་མཚོར་བསྔོ་སྨོན་གསོལ་འདེབས་དང༌། དེ་དག་གི་རྗེས་ཤུལ་ནང་མི་དང་། རྒྱ་ནག་དམར་གཞུང་གི་བཙན་འོག་ཏུ་སྡུག་སྦྱོང་མནར་གཅོད་མྱོང་བཞིན་པ་རྣམས་ལ་གདུང་སེམས་མཉམ་བསྐྱེད་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། 

སྐུ་ཞབས་མི་ཀུ་ལ་པེཀ་སཱ་ལགས་དབུས་པའི་ཡུ་རོབ་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་བཞི་ལས་གྲུབ་པའི་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་ཆུང་དང་ཕྱག་རོགས་ལས་བྱེད། མེཀ་སི་ཀོའི་སྐུ་ཞབས་སལ་ཝ་ཌོར་ཁ་རོ་ལགས་དབུས་པའི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་ ༩ ལས་གྲུབ་པའི་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་ཆུང་དང་། བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་མི་རྣམ་པ། ལི་ཐུའི་ནི་ཡའི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་སྐུ་ཞབས་ཨ་རུ་ན་སི་ཝ་ལིན་སི་ཀསི་ལགས་དང་། ཨ་རིར་རྟེན་གཞི་བྱས་པའི་རྒྱལ་ཡོངས་མང་གཙོ་ཐེབས་རྩའི་གཙོ་འཛིན་སྐུ་ཞབས་ཌེ་མོན་ཝིལ་སོན་ལགས་བཅས་ས་ཐག་རིང་པོ་ནས་བོད་མིར་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་མཚོན་ཆེད་དེ་རིང་གི་མཛད་སྒོ་འདིར་ཆེད་ཕེབས་གནང་བར་སྙིང་ཐག་པ་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།   

མི་ལོ་ ༦༤ གོང་གི་དེ་རིང་། ལྷ་སར་བཅའ་སྡོད་རྒྱ་དམག་གིས་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་རྒྱུན་སྲོལ་འགྲོ་ལུགས་དང་མི་མཐུན་པའི་ཐོག་ནས་དམག་སྒར་དུ་གཟིགས་མོར་གདན་ཞུ་ཕུལ་བ་མ་ཟད། སྐུ་སྲུང་བ་གྲངས་བཅད་ཐོག་དེ་དག་གིས་གོ་མཚོན་ཁྱེར་མི་ཆོག་པའི་བཙན་བཀའ་བཏང་བར་བརྟེན། ལྷ་སར་གནས་སྡོད་བོད་མི་ཚོས་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་མ་དགོས་པའི་གསོལ་འདེབས་དང་ཆབས་ཅིག །རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་བྱེད་བབ་ལ་ངོ་རྒོལ་ལས་འགུལ་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བ་སྤེལ་ཡོད་པ་དང་། དེ་ནི་ལོ་ཤས་གོང་ནས་བཟུང་མདོ་ཁམས་གཉིས་སུ་དམངས་གཙོ་བཅོས་བསྒྱུར་ཞེས་ས་ཞིང་བཅོས་བསྒྱུར་དང་མཉམ་ལས་ཅན་གྱི་ལས་འགུལ་གཉིས་སྟབས་གཅིག་ཏུ་སྤེལ་ཏེ་བོད་མིའི་ས་ཞིང་དང་སྒོ་ཟོག །ཐོན་སྐྱེད་ཡོ་བྱད་བཅས་པ་ཐུན་མོང་གི་མིང་ཐོག་ཏུ་བཙན་བསྡུ། ཁྲལ་རིགས་ལྡབ་སྤར། ཆོས་ལུགས་ལམ་ལུགས་བཅོས་བསྒྱུར་ཞེས་གྲྭ་བཙུན་བསྒྱུར་བཀོད་དང་དགོན་སྡེ་རྣམས་རྩ་གཏོར་གཏོང་བའི་སྲིད་བྱུས་ལག་བསྟར་བྱས་པར་བོད་མིས་ངོ་རྒོལ་བྱས་སྟབས། བླ་དཔོན་མི་དྲག་ཚོགས་འདུ་དང་གསོལ་ཚིགས་སུ་བསླུ་ཁྲིད་ཀྱིས་བཙོན་འཇུག་དང་། ཇག་འཇོམས་དང་ཟིང་འཁྲུག་ཞོད་འཇགས་ཀྱི་མིང་ཐོག་ནས་མང་ཚོགས་དམར་གསོད་སོགས་ཀྱི་སྡིག་སྤྱོད་ཚབས་ཆེན་སྤེལ་བའི་ཉམས་མྱོང་རྣམས་དྲན་ཡུལ་དུ་སོས་པ་ཡོད་པ་དང་། ལོ་ངོ་བརྒྱད་ཙམ་རིང་རྒྱ་ནག་དབུས་གཞུང་དང་བོད་འབྱོར་རྒྱ་མིའི་དཔོན་རིགས་ཚོས་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་བཤིག་དབྲལ་བཏང་བའི་བྱ་བྱེད་མིག་མཐོང་ལག་ཟིན་ཇི་བྱུང་གཞི་ལ་བཞག་སྟེ་མ་བསྐུལ་དང་བླངས་ཀྱིས་ལས་འགུལ་སྤེལ་བ་ཞིག་ཡིན།

བོད་མིའི་རང་དབང་སྒེར་ལངས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས། སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གཙོས་པའི་བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་རྣམས་རྒྱའི་དམག་སྒར་ལྟེ་བར་ཕེབས་བཤོལ་ཐུབ་སྟེ་བོད་མི་རིགས་འདིའི་ལས་དབང་དཀྱོག་མཚམས་གསར་པ་ཞིག་ཏུ་ཁ་ལོ་བསྒྱུར་ཐུབ་ཡོད་ལ། བོད་སྐྱོང་ལྷ་སྲུང་གི་སྡོང་གྲོགས་དང་། གཞུང་དམག་དང་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་བསྟན་སྲུང་དང་བླངས་དམག་སྐུ་བཅར་ཀྱིས་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དང་། བཀའ་བློན་རྣམ་པ་རང་དབང་ལུང་པར་བཙན་བྱོལ་དུ་བདེ་འབྱོར་བྱུང་ཞིང་། གཞུང་ཞབས་དང་སྐྱ་སེར་མང་ཚོགས་ཁྲི་བརྒྱད་ཙམ་རིམ་པས་ཕེབས་རྗེས་སུ་སླེབས་ཡོད། དུས་དེ་ནས་བཟུང་རྒྱ་གཞུང་གིས་ཞི་དྲག་འཇམ་རྩུབ་ཅི་རིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བོད་མི་རིགས་རྩ་མེད་གཏོང་བའི་ངན་བྱུས་རིམ་ཅན་དུ་སྤེལ་བ་རྣམས་ལ་འགོག་རྒོལ་གདོང་ལེན་བྱ་རྒྱུའི་བོད་མིའི་ཆོད་སེམས་དང་བློ་སྟོབས་ཀྱི་རྨང་གཞི་གཞོམ་གཞིག་བྲལ་བ་ཞིག་ཀྱང་བཏིང་ཡོད། 

རྒྱ་ནག་དམར་གཞུང་གིས་བཙན་འཛུལ་བྱས་པ་ནས་བཟུང་བོད་མི་ས་ཡ་གཅིག་དང་འབུམ་གཉིས་ལྷག་དུས་མིན་རྐྱེན་འདས་སུ་གྱུར་པ་དང་། དགོན་པ་དྲུག་སྟོང་ལྷག་རྩ་གཏོར། ཤིང་ནགས་གཅོད་འབྲེག་དང་། གཏེར་ཁ་སྔོག་འདོན། སྐམ་གཤེར་དུ་གནས་པའི་སྲོག་ཆགས་གསོད་བཟུང་སོགས་གདུག་རྩུབ་ཅན་གྱི་སྲིད་བྱུས་རིམ་ཅན་དུ་སྤེལ་ཏེ་བོད་ཀྱི་སྣོད་བཅུད་གཉིས་ཀ་རྩ་གཏོར་བཏང་བའི་དོན་དངོས་ཀྱི་བྱུང་བ་དེ་དག་ལས་བསླབ་བྱ་ལེན་མ་ཐུབ་པར། རྒྱ་ནག་དམར་གཞུང་གི་དབང་འཛིན་པ་ཚོས་མུ་མཐུད་ནོར་འཁྲུལ་བསྐྱར་ཟློས་དང་། ཐ་ན་རང་གནོངས་འགེབས་ཆེད་སྡིག་པ་མིག་བཙུམ་གྱི་ལས་ངན་མཚམས་ཚིགས་མེད་པར་རྩོམ་བཞིན་འདུག

དུས་རབས་སྔ་མའི་ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུའི་ནང་། ཏེང་ཞའོ་ཕིང་གིས་བཅོས་བསྒྱུར་སྒོ་འབྱེད་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་ལག་བསྟར་བྱེད་སྐབས། གནས་སྟངས་ཆེན་པོ་གཉིས་ཏེ། ཐོག་མར་ཤར་ཁུལ་མཚོ་རྒྱུད་ས་ཁུལ་ཕྱི་ཕྱོགས་སུ་སྒོ་མོ་ཕྱེས་ཏེ་ཡར་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུར་དབུས་དང་ནུབ་ཁུལ་གྱིས་བསམ་ཞིབ་བྱེད་དགོས་པ་དང་། ལོ་རབས་དགུ་བཅུ་པའི་མཇུག་ཏུ་རྒྱལ་ཡོངས་འབྱོར་འབྲིང་གི་ཆུ་ཚད་དུ་སླེབས་མཚམས། དབུས་དང་ནུབ་ཁུལ་གང་མགྱོགས་ཡར་རྒྱས་གཏོང་བར་ནུས་ཤུགས་མང་ཙམ་འདོན་རྒྱུར་ཤར་ཁུལ་མཚོ་རྒྱུད་ས་ཁུལ་གྱིས་བསམ་ཞིབ་བྱེད་དགོས་ཞེས་བཤད་ཡོད་ནའང་། ༡༩༩༩ ལོའི་ལོ་མཇུག་ཏུ། ནུབ་ཁུལ་གསར་སྤེལ་ཆེན་མོ་ཟེར་བའི་ལས་གཞི་སྤེལ་རྒྱུ་ཐག་གཅོད་བྱས་ཏེ་སྟོང་ལོ་གསར་པ་འགོ་ཚུགས་མ་ཐག་ཏུ་ལག་བསྟར་འགོ་འཛུགས་བྱས་པ་དེའི་ནང་། ནུབ་གློག་ཤར་འདྲེན་དང་། ནུབ་རླངས་ཤར་གཏོང་། མདོ་དབུས་ལྕགས་ལམ། ཞིང་ས་ནགས་བསྒྱུར། འབྲོག་ས་སྤང་བསྒྱུར། རྨང་གཞིའི་སྒྲིག་བཀོད་འཛུགས་སྐྲུན། གྲོང་དང་གྲོང་བརྡལ་འཛུགས་སྐྲུན་སོགས་རྣམ་གྲངས་ཆེ་གྲས་རྣམས་མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་ཏེ། ས་གནས་མང་ཚོགས་ཀྱི་འཚོ་བ་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་ཆེད་དུ་མིན་པར་ནུབ་ཁུལ་གྱི་ཐོན་ཁུངས་སྔོག་འདོན་དང་། རྒྱལ་སྲུང་སྲ་བརྟན་ལ་གཙོ་ཆེར་དམིགས་ཡོད་ལ། ལས་གཞི་དེར་ལོ་ངོ་ལྔ་བཅུའི་དམིགས་ཚད་བཟུང་སྟེ་ལག་བསྟར་བྱེད་བཞིན་པའི་གནས་སྟངས་ལ་བལྟས་ན། བོད་དང་བོད་མིའི་འཚོ་གནས་ལ་ཁ་ཡོད་ལག་ཡོད་ཀྱི་ཕན་པའི་རྣམ་གྲངས་མཐོང་དཀོན་པས། ཏེང་ཞའོ་ཕིང་གི་གནས་སྟངས་ཆེན་པོ་གཉིས་ཟེར་བའི་སྐད་ཆ་རྣམས་ཤུལ་མེད་ཆགས་ཏེ། བོད་རྒྱའི་ས་ཁོངས་དབར་དབུལ་ཕྱུག་གི་བར་ཁྱད་ཆེན་པོ་ཆགས་ཟིན་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། ད་ཆ་བོད་ཡུལ་དང་བོད་མི་རྣམས་ཤར་ཁུལ་གྱི་ཕྱུག་པོ་ཆགས་ཟིན་པའི་རྒྱ་རིགས་འབྱོར་ལྡན་ཚོའི་འཛད་སྤྱོད་དངོས་ཟོག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་ལ། ཞི་ཅིང་ཕིང་གིས་དེང་སང་གསུང་བཞིན་པའི་ཐུན་མོང་འབྱོར་ཕྱུག་ཅེས་པ་དེའང་མཐོང་ལམ་དུ་མངོན་རྒྱུར་དུས་ཚོད་ཅི་ཙམ་འགོར་མིན་དང་།  ཡོང་རྒྱུ་ཡོད་མེད་སུས་ཀྱང་ཤོད་ཚོད་མི་ཐིག

རྒྱ་ནག་དམར་གཞུང་གིས་དེང་སང་བོད་ས་ཁྱོན་ཡོངས་སུ་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་གཅིག་མཐུན་འདུས་གྲུབ་ཀྱི་འདུ་ཤེས་བརྟན་འཛུགས་དང་། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་རྒྱ་ནག་ཅན་དུ་བསྒྱུར་རྒྱུ། རྒྱའི་སྐད་ཡིག་ཁྱབ་གདལ་གྱི་དམིགས་ཡུལ་བཟུང་སྟེ་བོད་ཀྱི་གྲོང་གསེབ་ཁག་ཏུ་སྔོན་འགྲོ་སློབ་གྲྭ་འབོར་ཆེན་གསར་འཛུགས་དང་། གཞི་རིམ་འོག་མ་ནས་བཟུང་གཏན་སྡོད་སློབ་གྲྭའི་ནང་བཅུག་སྟེ་རྒྱའི་སྐད་ཡིག་དང་ལྟ་སྤྱོད་སློབ་སྤེལ་བཅས་མི་རིགས་གཅིག་དང་རིག་གཞུང་གཅིག །ཆོས་ལུགས་གཅིག །སྐད་ཡིག་གཅིག་གི་ལས་འགུལ་ཚ་ཚ་འུར་འུར་ངང་སྤེལ་བཞིན་པ་དང་། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཆེད་ལས་མཁས་པ་གསུམ་གྱི་སྙན་ཐོ་འདི་ལོ་ཕྱི་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༦ ཉིན་སྤེལ་བའི་ནང་། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་རིགས་སློབ་ཕྲུག་ས་ཡ་གཅིག་ཙམ་གཏན་སྡོད་སློབ་གྲྭའི་མ་ལག་ལ་བརྟེན་ནས་རིག་གཞུང་དང་། ཆོས་ལུགས། སྐད་ཡིག་བཅས་རྒྱ་བསྒྱུར་གྱི་སྲིད་བྱུས་སྤེལ་བཞིན་པར་བློ་འཚབ་ཆེ་སྐོར་བཀོད་ཡོད་ཅིང་། ༢༠༢༡ ལོའི་བོད་ལྗོངས་སྡོམ་རྩིས་ལོ་དེབ་ཟེར་བའི་ནང་བཀོད་པ་ལྟར་ན། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༠ ལོར་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཟེར་བའི་ནང་སྔོན་འགྲོའི་སློབ་ཕྲུག་ ༤༤༩༡ ལས་མེད་ཀྱང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༠ ལོར་ ༢༣༤༡༤ དང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༠ ལོར་ ༡༥༠༩༣༤ བཅས་རིམ་འཕར་བྱུང་ཡོད་སྐོར་བསྒྲགས་འདུག་ལ། དེ་ནི་རྒྱ་གཞུང་གིས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་ཡོངས་ཁྱབ་ཏུ་ལག་བསྟར་བྱེད་པའི་སློབ་གསོའི་ལམ་ལུགས་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་ཚད་གཞི་ལ་ལྟོས་མེད་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན། 

དེ་བཞིན་དུ་བོད་རྒྱ་གཉེན་སྒྲིག་བྱེད་མཁན་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་གྱི་ཁྱིམ་ཚང་ཟེར་བར་སྐུལ་སློང་གཟེངས་བསྟོད་དང་། ལོ་ལྟར་རྒྱ་ནག་ཏུ་འཛུགས་གཉེར་བྱས་པའི་བོད་ལྗོངས་སློབ་འབྲིང་དང་འཛིན་གྲྭ་ཟེར་བར་བོད་ཕྲུག་སྟོང་ཕྲག་དུ་མ་ཆེད་རྫོང་། བོད་རིགས་གཞོན་སྐྱེས་ཕོ་མོ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ལས་ཞུགས་བཀོད་སྒྲིག་གི་མིང་ཐོག་ནས་སྡེབ་ཁྲིད་དང་། བོད་ཁུལ་དུ་རྒྱ་རིགས་ལས་བྱེད་དང་ལས་དོན་མི་སྣ་གྲངས་སྤར། དུས་མཚུངས་སུ་ཆུ་མཛོད་དང་ཆུ་བེད་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་ཁ་གཡར་ཏེ། ཅོ་ནེ་དང་བ་ཙེ་རྫོང་གཉིས་ཀྱི་ཡུལ་མི་ ༥༥༧༠ རྒྱ་ཡུལ་ཅིའུ་ཆོན་དུ་གཞིས་སྤོ་བྱེད་དུ་བཅུག་པ་དང་། སྐྱེ་ཁམས་ཡུལ་སྤོའི་མིང་ཐོག་ནས་འབྲུག་ཆུ་རྫོང་གི་དུད་ཁྱིམ་ ༢༢༥༧  ལན་ཀྲོའུ་ཤིན་ཆུས་ཟེར་བའི་རྒྱའི་གྲོང་ཁྱེར་དེར་གཞིས་སྤོ་བྱེད་དུ་བཅུག་ཟིན་པའི་ཁར། ད་དུང་གཙོས་གྲོང་ཁྱེར་དང་། ཐེ་པོ། ཅོ་ནེ་རྫོང་སོགས་ཀྱི་ཁོངས་ནས་མུ་མཐུད་གཞིས་སྤོ་བྱེད་གཏན་འཁེལ་འདུག་ཅིང་། རྒྱ་ནག་དབུས་ཆུ་བེད་ལས་ཁུངས་ཀྱི་འཆར་གཞིའི་འོག་རྒྱལ་མོ་རྔུལ་ཆུ་དང་། ཉག་ཆུ། རྫ་ཆུ་འབབ་རྒྱུད་ནས་ཆུ་གློག་ལས་གཞིའི་ཆེད་ཡུལ་མི་ ༡༣༤༡༥ ཡུལ་གཞན་དུ་གཞིས་སྤོས་ཟིན་འདུག་པ་དང་། རྔ་བ་ཁུལ་ནས་ཆུ་གློག་ལས་གཞིའི་ཆེད་ཡུལ་མི་ཆིག་ཁྲི་སུམ་སྟོང་ལྷག་གཞིས་སྤོ་བྱས་ཟིན་པ་མ་ཟད། ད་དུང་སུམ་སྟོང་ལྷག་གཞིས་སྤོ་བྱེད་འཆར་ཡོད་པ་སོགས་ནི་སི་ཏ་ལིན་གྱིས་བརྒྱ་ཕྲག་སྔ་མའི་ལོ་རབས་སུམ་ཅུ་ནས་ལོ་ངོ་བཅུ་ཕྲག་དུ་མའི་རིང་བཙན་ཤེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་མི་འབོར་ས་ཡ་དུ་མ་སྤོ་བཤུག་བྱེད་དུ་བཅུག་པའི་སྲིད་བྱུས་དང་གཅིག་མཚུངས་ཆགས་ཡོད་ཅིང་། ཨུ་རུ་སུ་གཞུང་ (Supreme Soviet of USSR) གིས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༩ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༡༤ ཉིན། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་བཙན་ཐབས་ཀྱིས་ཡུལ་སྤོ་བྱེད་དུ་བཅུག་པ་ནི་ཁྲིམས་འགལ་དང་ནག་ཉེས་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་ཡིན་པའི་ངོས་ལེན་བྱས་ཡོད།   

ད་དུང་ནག་ཆུ་དང་། མངའ་རིས། གཞིས་རྩེ་ཁོངས་ཀྱི་རྫོང་ ༢༠ ཙམ་གྱི་འབྲོག་པ་མི་གྲངས་འབུམ་གཅིག་ལྷག་གོང་དཀར་རྫོང་སྲིན་བུ་རིར་གནས་སྤོས་ཀྱིས་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཟེར་བའི་གྲོང་ཁྱེར་ཨང་བཞི་པ་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་ལས་གཞི་སྤེལ་བཞིན་པ་དེས་གཞིས་སྤོས་མང་ཚོགས་ལ་ཕུགས་འཕེར་གྱི་འཚོ་རྟེན་ཇི་ཡོང་ཐེ་ཚོམ་དང་། གནས་སྤོས་ཡོང་ཡུལ་གྱི་ས་ཆ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་སྒོ་ལའང་བློ་དོགས་ངང་གིས་ཡོང་གི་འདུག 

ཁ་བྲལ་ལ་ངོ་རྒོལ་དང་བརྟན་ལྷིང་སྲུང་སྐྱོབ་ཟེར་བའི་མིང་ཐོག་ནས། ཞི་དྲག་གི་ཐབས་ལམ་ཡོད་ཚད་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་ཏེ་བོད་མིའི་འགྲོ་འདུག་སྤྱོད་གསུམ་ལ་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ལས་ལྷག་པའི་སྟངས་འཛིན་དང་། དེང་རབས་ཅན་གྱི་ཚན་རིག་ལག་རྩལ་བེད་སྤྱོད་བཏང་སྟེ་བོད་ཁམས་ཀྱི་གྲོང་ཚོ་དང་། སྲང་ལམ། འབྲོག་མཚེར། རྩྭ་ཐང་། རི་ཆུ་དང་བཅས་པ་དྲ་མིག་ཅན་གྱི་བྱེད་ཐབས་སྤྱད་དེ་ལྟ་བཤེར་དོ་དམ་བྱེད་བཞིན་པའི་ཐོག །བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་དྲ་རྒྱའི་གནས་ཚུལ་བདེ་འཇགས་དོ་དམ་སྲོལ་ཡིག་ཟེར་བ་ཞིག་ཕྱི་ཟླ་ ༢ པའི་ཚེས་ཤར་ནས་ལག་བསྟར་འགོ་འཛུགས་བྱས་འདུག་པ་དེའི་ནང་། རྫོང་རིམ་པ་ཡན་གྱི་གཞུང་གི་ལས་ཁུངས་དང་། གཞི་རིམ་སྒྲིག་འཛུགས། སྤྱི་ཚོགས་སྡེ་ཁག་ཡོངས་ནས་དྲ་རྒྱའི་གནས་ཚུལ་སྟངས་འཛིན་དོ་དམ་བྱ་རྒྱུར་འགན་བསྐུར་དང་། ཐ་ན་ཁ་བྲལ་སྟོབས་ཤུགས་ཀྱི་མི་སྣ་ཡོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་དྲ་རྒྱའི་ཚོགས་པ་བཙུགས་པ་དང་། དྲ་ཚོགས་སུ་ཞུགས་པ་ཙམ་ཡང་ཁྲིམས་འགལ་དུ་བརྩིས་ཏེ་ཆད་འགེལ་བྱ་རྒྱུའི་གཏན་འབེབས་བྱས་འདུག་ལ། རྒྱ་ནག་དམར་གཞུང་གིས་ད་དུང་འགྲོ་སོང་ཕངས་མེད་བཏང་སྟེ་སློབ་ཕྲུག་དང་། ཞིང་འབྲོག་མང་ཚོགས། ཐ་ན་དགོན་སྡེ་ཁག་ཏུའང་དམར་པོའི་ལྟ་སྤྱོད་སློབ་སྤེལ་བཙན་འགེལ་བྱེད་པ་དེ་རིགས་སྔར་ལྷག་སྤེལ་བཞིན་པ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་བཅོས་སྐྱོང་དང་། བརྟན་ལྷིང་ལ་བསྙད་དེ་བོད་མིའི་གདོང་རིས་དང་། མིག་གི་འཇའ་སྐྱི། རིགས་རྫས་ (DNA) སོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་གཞི་ཁྱོན་ཆེན་པོའི་སྒོ་ནས་བསྡུ་ལེན་བྱེད་བཞིན་འདུག 

སྔ་ལོ་ཕྱི་ཟླ་ ༣ པའི་ནང་། དགུང་ལོ་ ༨༡ ཅན་གྱི་བཀྲ་ཕུན་ལགས་ནས་རྒྱ་གཞུང་གི་གདུག་རྩུབ་སྲིད་བྱུས་ལ་ངོ་རྒོལ་ཆེད་ཀིརྟི་དགོན་པའི་ཉེ་འགྲམ་གྱི་ཉེན་རྟོག་ལས་ཁུངས་ཀྱི་སྒོ་འགྲམ་དུ་རང་ལུས་མེར་སྲེག་བཏང་སྟེ་འདས་གྲོངས་གྱུར་ཡོད་ལ། ཁོང་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༩ ནས་ད་བར་ཤེས་རྟོགས་ར་འཕྲོད་བྱུང་བའི་བོད་ནང་རང་ལུས་མེར་སྲེག་གཏོང་མཁན་ ༡༥༧ པ་དེ་ཆགས་ཡོད་ཅིང་། བཀའ་ཤག་གིས་བོད་མི་ཚོས་ཚེ་སྲོག་ལ་གཅེས་སྤྲས་ཀྱི་སྒོ་ནས་མི་ཚེའི་ནུས་རྩལ་ཡོངས་རྫོགས་བོད་བསྟན་སྲིད་མི་རིགས་ལ་སྲི་ཞུ་ཞབས་འདེགས་ཐད་ལེགས་སྐྱེས་འབུལ་ཐུབ་པའི་འབོད་སྐུལ་བསྐྱར་ནན་དུ་ཞུ་བཞིན་ཡོད།

ས་བྱི་ཞི་རྒོལ་ཆེན་མོའི་སྐབས་འཇུ་བཟུང་བྱས་པའི་ཆབ་སྲིད་བཙོན་ཟུར་འཇིགས་མེད་རྒྱ་མཚོ་ལགས་སྔ་ལོ་ཕྱི་ཟླ་ ༧ ནང་ཚེའི་འཕེན་པ་རྫོགས་ཡོད་ཅིང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༢ ལོར་ཁྲིམས་ཆད་ཕོག་པའི་ཆབ་སྲིད་བཙོན་ཟུར་དགེ་བཤེས་བསྟན་འཛིན་དཔལ་བཟང་ཕྱི་ཟླ་ ༩ ནང་ཚེའི་འཕེན་པ་རྫོགས་ཡོད་ལ། བཙོན་གྲོལ་ཐོབ་པའི་ཆབ་སྲིད་བཙོན་ཟུར་ཚོའི་གཟུགས་བབ་གནས་སྟངས་སྐྱོ་པོ་དང་། དམ་དྲག་ནན་པོ་བྱེད་བཞིན་པ་དང་། བོད་ཀྱི་རྩོམ་པ་པོ་དང་ཤེས་ཡོན་པ། སྐད་ཡིག་ལས་འགུལ་བ། འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་སྲུང་སྐྱོབ་པ། ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་པ། སྒོ་ཕྱུགས་སྲོག་གཅོད་སྤོང་རྒྱུར་སྐུལ་སློང་བྱེད་མཁན་གར་སོང་ཆ་མེད་ཆགས་པ་དང་། དྲང་བདེན་གྱི་ཁྲིམས་བཤེར་མ་བརྒྱུད་པར་བཙོན་འཇུག་ཁྲིམས་ཆད་ཕོག་པའི་གནས་ཚུལ་རྒྱུན་མཐུད་ཐོན་ཡོད་པ་མ་ཟད། རྒས་གསོ་ཁང་ལ་ཟ་འབྲུ་བསྐྱལ་བར་བསྙད་དེ་ཉེན་རྟོག་པས་གཅར་རྡུང་གིས་བསད་པ་དང་། བསང་གསོལ་དང་ལབ་རྩེ་བསྟད་པ། ཞབས་རིམ་བསྒྲུབས་པ་ཙམ་ལ་ཉེན་རྟོག་པས་གཅར་རྡུང་གིས་དམར་གསོད་དང་། འཛིན་བཟུང་བཀག་བསྐྱིལ་བྱས་འདུག་ལ། སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་སྐུ་པར་ཉར་མཁན་བོད་མི་འཛིན་བཟུང་བྱས་པའི་གནས་ཚུལ་ཡང་མུ་མཐུད་ཐོན་འདུག 

ཀུན་གཟིགས་༸པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གཅིག་པ་བསྟན་འཛིན་དགེ་འདུན་ཡེ་ཤེས་འཕྲིན་ལས་མཆོག་གིས་མཚོན་ཆབ་སྲིད་བཙོན་པ་རྣམས་ལ་གང་མགྱོགས་རང་དབང་འཐོབ་རྒྱུར་དྲང་བདེན་ལ་དགའ་ཞེན་ཡོད་མཁན་གཞུང་སྒེར་ཚང་མས་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོང་བ་དང་། བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱིས་རྒྱུན་མཐུད་འབད་པ་གང་ཡོང་བསྟེན་རྒྱུ་ཡིན་པར། གཞུང་ཁོངས་མིན་པའི་ཚོགས་སྡེ་ཁག་ནས་ཀྱང་མུ་མཐུད་ནུས་པ་མཉམ་སྤུངས་ཡོང་བའི་འབོད་སྐུལ་ཞུ་རྒྱུ་དང་ཆབས་ཅིག །དེའི་ཐོག་འགན་ཁུར་ལེན་མཁན་ཚོར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

རྒྱ་གཞུང་གིས་ཏོག་དབྱིབས་ནད་ཡམས་ཀླད་ཀོར་གྱི་སྲིད་བྱུས་ལག་བསྟར་སྐབས། སྔ་ལོར་ལྷ་སར་ཉིན་གྲངས་བརྒྱ་ལྷག་རིང་སྒོ་རྒྱ་བསྡམས་ནས་མང་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུན་ལྡན་འཚོ་བར་དཀའ་ངལ་ཚད་མེད་འཕྲད་དེ་རང་སྲོག་གཅོད་མཁན་བྱུང་ཡོད་ལ། སྐབས་དེར་ཏོག་ནད་སྐོར་གྱི་བརྙན་པར་བཀྲམ་པ་དང་། གནས་ཚུལ་སྤེལ་མཁན་ཁག་ཅིག་འཇུ་བཟུང་གིས་གར་སོང་ཆ་མེད་ཆགས་ཤིང་། ཕྱི་ཟླ་ ༡༢ པའི་ནང་གློ་བུར་སྒོ་རྒྱ་གློད་རྗེས། བོད་ཁུལ་ཁྱོན་ཡོངས་སུ་སྨན་བཅོས་མཐུན་རྐྱེན་མ་རག་པར་འཆི་འདས་ཕོན་ཆེ་བྱུང་བ་དུར་ཁྲོད་ཁག་ཏུ་ཉིན་ལྟར་བེམ་པོ་འབོར་ཆེན་བསྐྱལ་འབྱོར་གྱི་གནས་ཚུལ་ཕྱིར་གྱར་བྱུང་བ་ལས་ཀྱང་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་པ་སེམས་འཚབ་སྐྱེ་གཞི་ཞིག་ཆགས་ཡོད། སྐབས་དེར་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱིས་ལས་ཁུངས་ཁག་དང་། མང་ཚོགས་ལ་དེའི་ཆེད་གཟའ་འཁོར་འཆར་ཅན་དུས་ཚོད་ཟུར་བཅད་ཀྱིས་སྨོན་ལམ་གསུང་འདོན་གྱི་དགེ་སྐུལ་བྱས་ཡོད་པ་ལྟར་ནད་ཡམས་ཞི་འཇམ་ལ་ཕན་ཐོགས་ངེས་ཅན་བྱུང་ཡོད་སྙམ། 

རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མི་རིགས་ས་ཁོངས་རང་སྐྱོང་གི་བཅའ་ཁྲིམས་སུ། མི་རིགས་རང་སྐྱོང་ས་གནས་ཀྱི་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོའམ་ཚོགས་གཞོན། ཞིབ་དཔྱོད་ཁང་དང་། ཁྲིམས་ཁང་གི་འགོ་ཁྲིད་གཙོ་བོའམ་གཞོན་པ་རྣམས་ས་ཁོངས་རང་སྐྱོང་ལག་བསྟར་བྱེད་པའི་མི་རིགས་དེའི་སྤྱི་དམངས་ཡིན་དགོས་པ་དང་། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་གཙོ་འཛིན་དང་། ཁུལ་གཙོ། རྫོང་དཔོན་བཅས་ས་ཁོངས་རང་སྐྱོང་ལག་བསྟར་བྱེད་པའི་མི་རིགས་དེའི་སྤྱི་དམངས་ཡིན་དགོས་པའི་གཏན་འབེབས་བྱས་ཡོད་ནའང་། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཟེར་བའི་རྫོང་དང་ས་ཁུལ། ལྗོངས་བཅས་རིམ་པ་སོ་སོའི་འགོ་ཁྲིད་ལས་བྱེད་ནང་། བོད་རིགས་བརྒྱ་ཆ་ ༤༣ ཙམ་ལས་མེད་པ་དང་། རིམ་པ་སོ་སོའི་ཆབ་སྲིད་གྲོས་མོལ་ཚོགས་འདུ་ལྟ་བུ་གོ་མིང་ཙམ་ལས་དབང་ཆ་མེད་པའི་ལས་ཁུངས་ཁག་གི་བོད་རིགས་འགོ་ཁྲིད་པའི་གྲངས་འབོར་བརྒྱ་ཆ་ ༨༠ ཙམ་ཟིན་པ་དེ་དག་མ་རྩིས་པ་ཡིན་ན། བོད་རིགས་འགོ་ཁྲིད་ལས་བྱེད་པའི་བསྡུར་ཚད་དེ་ལས་ཀྱང་དམའ་བ་ཡོད་ངེས་ཡིན་ཞིང་། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཟེར་བའི་སྤྱི་ཡོངས་འགོ་ཁྲིད་ལས་བྱེད་པའི་ཁྲོད་རྒྱ་ནག་ནས་ཐད་ཀར་མངགས་རྫོང་བྱས་པའི་བོད་སྐྱོར་ལས་བྱེད་ཟེར་བའི་གྲངས་འབོར་བརྒྱ་ཆ་ ༡༠ ཙམ་ཟིན་ཡོད་པ་དེས། རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་མི་ཚོར་རང་སྐྱོང་གི་དབང་ཚད་ག་ཚོད་སྤྲོད་ཀྱི་ཡོད་མེད་ལམ་ཙམ་རྟོགས་ཐུབ་ལ། དེ་མཚུངས་སུ་སྔ་ལོ་གཅིག་པུར་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཟེར་བའི་ནང་བོད་རིགས་ལས་བྱེད་གྲངས་ ༡༣༩ ཙམ་ལ་སྒྲིག་འགལ་དང་ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་ཀྱི་ཉེས་མིང་བཏགས་ཏེ་ཞིབ་བཤེར་དང་། གནས་དབྱུང་བཏང་སྐོར་ཕྱིར་བསྒྲགས་བྱས་འདུག་པ་དེ་དག་བོད་མི་འཇོན་རྩལ་ཅན་འབུར་འཇོམས་ཀྱི་ལམ་སྲོལ་རྒྱུན་འབྱམས་སུ་ཡོད་པའི་ངན་ཇུས་ཡིན་མིན་ལ་བློ་དོགས་བྱེད་མཁན་ཡང་འདུག་ལ། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་མི་དམངས་ཞིབ་དཔྱོད་ཁང་ཟེར་བའི་འདས་ལོའི་ལས་བསྡོམས་སུ་བཀོད་པ་ལྟར་ན། ཁྲིམས་བཤེར་དུས་བཀག་ལ་ལྟོས་མེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་གྱོད་གཞི་ཁག་ཅིག་དུས་ཚོད་ཕྱིར་བཤིག་གིས་ ༡༩༩༠ ནས་བརྩད་ཞིབ་བྱས་འདུག 

མི་མང་གིས་སྲིད་གཞུང་གི་དབང་བསྒྱུར་དང་ལེན་བྱེད་པའི་གཞི་རིམ་གྱི་ཆ་རྐྱེན་ནི། སྲིད་གཞུང་གིས་མི་མང་གི་བདེ་སྡུག་ལ་ལྟ་སྐྱོང་དང་། འདོད་འདུན་ལ་བརྩི་འཇོག་བྱེད་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་དེ་ཡིན་ཞིང་། སྲིད་གཞུང་ཞིག་གིས་མི་རིགས་ཤིག་རྩ་མེད་གཏོང་བའི་སྲིད་བྱུས་མངོན་སུམ་འཛེམས་མེད་དུ་སྒྲོག་བཞིན་ལག་བསྟར་བྱས་ཚེ། མི་རིགས་དེར་རང་ཉིད་སྲུང་སྐྱོབ་ཆེད་སྲིད་གཞུང་གི་སྲིད་བྱུས་ལ་ངོ་རྒོལ་དང་། ཐ་ན་སྲིད་གཞུང་དེ་ཉིད་ངོས་ལེན་མི་བྱེད་པའི་ཐོབ་ཐང་ཡོད་པ་ཆོས་ཉིད་ཡིན།

བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ངོས་ནས་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་སྲིད་བྱུས་གཞིར་བཟུང་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་བོད་ཀྱི་མ་འོངས་གནས་བབས་སྐོར་གོ་བསྡུར་སྦྱངས་བཤད་བརྒྱུད་གཉིས་མོས་ཀྱི་ཐབས་ལམ་ཞིག་རྙེད་པའི་རེ་བ་འཆང་བཞིན་པ་དང་། དེ་ཡང་ཕན་ཚུན་འདྲ་མཉམ་དང༌། བརྩི་མཐོང་མཛའ་མཐུན། བོད་རྒྱ་གཉིས་ཕན། རྒྱུན་གནས་ཐུབ་པ་བཅས་ཀྱི་ཐབས་ལམ་བརྒྱུད་གོ་བསྡུར་སྦྱངས་བཤད་བྱ་རྒྱུར་གྲ་སྒྲིག་ཨང་བསར་ཡོད་ལ། ལྷག་པར་དུ་བོད་མི་རིགས་རྩ་མེད་གཏོང་བའི་རྒྱ་ནག་དམར་གཞུང་གི་ནོར་འཁྲུལ་སྲིད་བྱུས་འཕྲལ་དུ་མཚམས་འཇོག་དང་ཡོ་བསྲང་ཡོང་བའི་སྐུལ་འདེབས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། 

ཟླ་བ་སྔོན་མའི་ནང་། ཨ་རིའི་གྲོས་ཚོགས་འོག་མའི་སྤྱི་མཐུན་ཚོགས་པའི་ཕྱི་འབྲེལ་ཚོགས་ཆུང་གི་ཚོགས་གཙོ་མའེ་ཁེལ་མེཀ་ཀཽལ་ (Michael McCaul) ལགས་དང་། མང་གཙོ་ཚོགས་པའི་འཐུས་མི་ཇིམ་མེཀ་གོ་ཝེན་ (Jim McGovern) ལགས། གྲོས་ཚོགས་གོང་མའི་མང་གཙོ་ཚོགས་པའི་འཐུས་མི་ཇེཕ་མེརཀ་ལེ་ (Jeff Merkley) ལགས་དང་། སྤྱི་མཐུན་ཚོགས་པའི་འཐུས་མི་ཊོཌ་ཡངྒ་ (Todd Young) ལགས་བཅས་ནས་གྲོས་ཚོགས་གོང་འོག་སོ་སོར་སྲིད་དོན་ཚོགས་པ་ཐུན་མོང་ཐོག་བོད་རྒྱའི་རྩོད་རྙོག་ཞི་འགྲིག་ལ་སྐུལ་འདེད་ཀྱི་ཁྲིམས་འཆར་ཞིག་བསྐྱར་འདོན་གནང་བ་དང་། སྔ་ལོ་ཕྱི་ཟླ་ ༡༢ པའི་ཚེས་ ༡༤ ཉིན། ཁེ་ན་ཌ་གྲོས་ཚོགས་སུ་དབུ་མའི་ལམ་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་། བོད་རྒྱ་འབྲེལ་མོལ་བསྐྱར་གསོ་ལ་སྐུལ་འདེད་ཀྱི་གྲོས་ཆོད་འཇོག་ཐུབ་ཡོད་པ་བཅས་ནི་སེམས་ཤུགས་འཕེལ་གཞི་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་གནས་བབས་དང་། ཛ་དྲག་གནས་སྟངས་ལ་དངོས་ཡོད་དང་མཐུན་པའི་ངོས་འཛིན་གནང་སྟེ་ཞི་འགྲིག་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཁྲིམས་འཆར་དང་། གྲོས་ཆོད་འདི་དག་གིས་བོད་རྒྱ་གཉིས་སྨན་གྱི་དབུ་མའི་ལམ་ལ་གདེང་འཇོག་དང་། བོད་དོན་བདེན་མཐའ་གསལ་བར་དོན་ཕན་ལྡན་པའི་སྐུལ་འདེད་ཀྱི་ནུས་པ་ཐོན་རྒྱུར་གདོན་མི་ཟ།

འགྲོ་བ་མི་རྣམས་གཅིག་གྱུར་གྱི་འདུ་ཤེས་བཟུང་སྟེ། བྱམས་བརྩེ་དང་། སྙིང་རྗེ། གཞན་ཕན་གྱི་བསམ་བློ་རྒྱུད་ལ་འཇགས་ཐབས་བྱེད་དགོས་པའི་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་བསླབ་བྱ་འདི་ང་ཚོ་མི་རེ་ངོ་རེས་ཉམས་ལེན་བྱེད་ཐུབ་པ་ཡིན་ན། གཡུལ་ཟིང་གི་དཀའ་ཉེན་འོག་ཏུ་ཚུད་པའི་འཛམ་གླིང་འདིའི་འཁོན་རྩོད་ཞི་འཇགས་དང་། འབྱུང་འཁྲུག་དང་། ནད་ཡམས། མུ་གེའི་དཀའ་ངལ་རྣམས་སེལ་ཐུབ་པ་གོར་མ་ཆག

སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནི་བོད་དང་བོད་མིའི་མགོན་སྐྱབས་དང་མཚོན་རྟགས་ཡིན་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། འགྲོ་བ་མིའི་བཟང་སྤྱོད་གོང་སྤེལ་དང་། ཆོས་ལུགས་མཐུན་འབྲེལ། བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་འཛིན་སྐྱོང་། རྒྱ་གར་གྱི་གནའ་བོའི་དཔལ་ཡོན་བསྐྱར་གསོ་བཅས་མཛད་ཁུར་བཞི་བདག་གིར་བཞེས་མཁན་འཇིག་རྟེན་འདིར་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱིས་བཀུར་བའི་དབུ་ཁྲིད་འགྲན་ཟླ་བྲལ་བ་ཞིག་ཡིན་པས། རྒྱ་གཞུང་གིས་མགོན་པོ་མཆོག་ལ་ཁ་བྲལ་རིང་ལུགས་པ་སོགས་དཀར་ནག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་བསྙོན་འཛུགས་དང་། མགོན་པོ་གང་གི་འཇིག་རྟེན་སྤྱི་སྨན་གྱི་མཛད་འཕྲིན་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་གཏམ་སྤྱོད་སྤེལ་རིགས་ལ་ངོ་རྒོལ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བྱ་རྒྱུ་དང་། ལྷག་པར་དུ་རྒྱ་གཞུང་གིས་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དང་བོད་མི་རིགས་དབར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་། ད་ཡོད་གནས་སྟངས་ངོ་མར་དྲང་ཕྱོགས་ཀྱི་ངོས་འཛིན་གསལ་པོ་བྱེད་མ་ཐུབ་ཚེ། བོད་རྒྱའི་དཀའ་རྙོག་སེལ་བའི་དོན་དམ་གྱི་ལྡེ་མིག་བརླགས་ཉེན་ཡོད། 

བཙན་བྱོལ་བོད་མི་རྣམས་ལ་ཕ་ཡུལ་གཉིས་པ་ལྟ་བུའི་མཐུན་རྐྱེན་དང་། རོགས་མགོན་རྒྱུན་མཐུད་གནང་མཁན་རྒྱ་གར་གཞུང་མང་གཉིས་དང་། ཨ་རི་གཙོས་པའི་དྲང་བདེན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་མཁན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མིའི་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་ ༨ པའི་རྗེས་སུ་གསར་འཛུགས་བྱུང་བའི་མེཀ་སི་ཀོ་དང་། སི་པེན་གཉིས་ཚུད་པའི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མིའི་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་པ་ཁག །བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་པ་དང་སྒེར་བ། བོད་རིགས་ཚོགས་པའམ་བོད་རིགས་སྤྱི་མཐུན་ཚོགས་པ། བོད་དོན་དང་བླངས་ཞུ་གཏུག་ལས་འགུལ་བ། གཞུང་ཁོངས་མ་ཡིན་པའི་ཚོགས་སྡེ་ཁག །རང་འགུལ་གྱི་སྒོ་ནས་བོད་དོན་ལས་འགུལ་སྤེལ་མཁན་རྣམ་པ་བཅས་ལ་གོ་སྐབས་འདི་བརྒྱུད་སྙིང་དབུས་ནས་བཀའ་དྲིན་རྗེས་དྲན་དང་། ལེགས་སོའི་བསྔགས་བརྗོད་ཞུ་གི་ཡོད།  

མཐའ་དོན། སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་སྐུ་ཚེ་༸ཞབས་པད་བརྟན་ཅིང་། ཐུགས་བཞེད་ལྷུན་གྱིས་འགྲུབ་པ་དང་། བོད་དོན་བདེན་མཐའ་མྱུར་དུ་གསལ་བ། ཞི་བདེའི་སྣང་བ་ས་ཆེན་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་པའི་སྨོན་འདུན་བཅས། བཀའ་ཤག་གིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༣ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༠ ལ། །

༄༅། །ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༩ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་ལ་འཛམ་གླིང་ནང་སྙན་གྲགས་ཆེ་ཤོས་ནོ་སྦེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་འབུལ་བཞེས་མཛད་དེ་འདི་ལོར་མི་ལོ་ཧྲིལ་པོ་སུམ་ཅུ་སོ་གསུམ་འཁོར་བའི་དུས་ཚིགས་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཉིན་མོ་འདིར། ལྷ་དང་བཅས་པའི་འགྲོ་བ་ཡོངས་ཀྱི་མ་འདྲིས་པའི་མཛའ་བཤེས་ཆེན་པོ། ས་སྟེང་རྒྱལ་བསྟན་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་མངའ་བདག འཇིག་རྟེན་ཞི་བདེའི་དེད་དཔོན། བོད་མི་ཡོངས་ཀྱི་མགོན་སྐྱབས་དང་བླ་ན་མེད་པའི་དབུ་ཁྲིད་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་༸རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཅིང་གཟིགས་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་ལ་གཞིས་བྱེས་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱི་ཚབ་ཞུས་ཏེ་དགའ་དད་སྤྲོ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་གུས་བཀུར་ཆེ་བསྟོད་དང་། བཀའ་དྲིན་རྗེས་དྲན་གྱི་གུས་ཕྱག་སྔོན་དུ་ཕུལ་ནས་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་གྲངས་མེད་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་ནི་སྟོན་མཆོག་རྣམ་འདྲེན་བཞི་པས་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་ལྟ་བ་རྟེན་འབྱུང་དང་། སྤྱོད་པ་འཚེ་བ་མེད་པའི་ལམ་ལུགས་ཉམས་སུ་བཞེས་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ཁྱོན་ཡོངས་སུ་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལམ་སྟོན་མཛད་པོའི་འདྲེན་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། བོད་མིའི་རྩ་དོན་སྒྲུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ལས་འགུལ་མཐའ་དག་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལམ་འབའ་ཞིག་ཏུ་བསྒྱུར་གནང་མཛད་དེ་འཛམ་གླིང་སྟེང་གི་རྙོག་འཛིང་མཐའ་དག་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལམ་ནས་སེལ་ཐབས་བྱེད་དགོས་པའི་ལམ་སྟོན་དང་ཉམས་བཞེས་གནང་མཁན་ཞིག་ཡིན་པས། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༩ ལོར་ནོ་སྦེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་༸གོང་ས་མཆོག་ལ་འབུལ་བཞེས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་ཞི་བདེའི་དེད་དཔོན་ཆེན་པོར་མངའ་གསོལ་བ་དང་ཆབས་ཅིག བོད་དོན་ལ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་གོ་རྟོགས་དང་དོ་སྣང་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་རྒྱུར་རླབས་ཆེན་གྱི་ཕན་ཐོགས་བྱུང་ཡོད། དེ་ནི་འཚེ་བ་མེད་པའི་ཐབས་བྱུས་ལ་ཡིད་ཆེས་སླེབས་པའི་སྐུལ་འདེད་དང་བོད་མིའི་བདེན་དོན་ངོས་འཛིན་གྱི་མཚོན་རྟགས་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་སྟབས། གཞིས་བྱེས་བོད་མི་ཚང་མས་སོ་སོའི་སྒོ་གསུམ་གྱི་སྤྱོད་པ་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལམ་ལ་ངེས་ཤེས་རྙེད་པའི་སྒོ་ནས་ཡིད་ཆེས་དང་དམ་བཅའ་བསྐྱར་ནན་ཞིག་འཇོག་ཐུབ་ཚེ་དུས་དྲན་འདི་སྲུང་བརྩི་ཞུ་གོ་ཆོད་ངེས་ཡིན། 

འགྲོ་བ་མི་རྣམས་དཔལ་འབྱོར་མཁོ་སྒྲུབ་དང་། འཛུགས་སྐྲུན་སོགས་ཕྱིའི་དངོས་པོ་ཡར་རྒྱས་ཐད་འགྲན་སེམས་ཀྱིས་ཁེངས་ཤིང་། གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་ཕམ་ཉེས་གཏོང་བཞིན་པའི་ཆེས་སྙིགས་དུས་ཀྱི་སྐབས་འདིར། བོད་མིའི་བླ་ན་མེད་པའི་དབུ་ཁྲིད་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་འགྲོ་བ་མིའི་ཁྱིམ་ཚང་ཆེན་པོ་འདིའི་ནང་ཞི་བདེ་བསྐྲུན་ཕྱིར། འཛམ་གླིང་ནང་གི་མི་ཡོད་དོ་ཅོག་བདེ་བ་འདོད་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་མི་འདོད་པ་གཅིག་མཚུངས་ཡིན་པ་དང་། དེའང་འཆམ་མཐུན་དང་ཞི་བདེར་གནས་པར་ཐོག་མར་རང་ཁྱིམ་དང་། རིམ་པས་སྤྱི་ཚོགས་དང་། རྒྱལ་ཁབ། འཛམ་གླིང་བཅས་སུ་ཁྱབ་སྤེལ་བྱ་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་ལུ་གུ་རྒྱུད་གནང་བཞིན་པར་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོས་༸གོང་ས་མཆོག་ལ་མི་སེར་གྱི་ཆེ་བསྟོད་དང་། གཟེངས་རྟགས། བྱ་དགའ་སོགས་བརྗོད་ཀྱིས་མི་ལང་བ་འབུལ་བཞེས་མཛད་གནང་ཡོད་པའི་ཐོག འདི་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༡༩ ཉིན་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལིར་རྟེན་གཞི་བྱས་པའི་གྷན་དྷི་མན་ཌ་ལ་ཐེབས་རྩས་༸གོང་ས་མཆོག་གིས་འཛམ་གླིང་ནང་ཞི་བདེ་དང་། བྱམས་སྙིང་རྗེ་སོགས་ཀྱི་ཐོག་ལ་རླབས་ཆེན་གྱི་མཛད་འཕྲིན་བསྐྱངས་གནང་བའི་ངོས་འཛིན་འོག་ཐེབས་རྩའི་འབྲེལ་ཡོད་རྣམས་དང་ཧི་མ་ཅལ་མངའ་སྡེའི་སྲིད་སྐྱོང་ (Governor) སྐུ་ཞབས་རཱ་ཇེན་ཌཱ་ཨར་ལེ་ཀར་ (Rajendra Arlekar) མཆོག་བཅས་རྡ་ས་བཞུགས་སྒར་ཐེག་ཆེན་ཆོས་གླིང་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་ཆེད་ཕེབས་ཀྱིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ལོའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་གྷན་དྷི་མན་ཌ་ལ་གསེར་གྱི་གཟེངས་རྟགས་ཐོག་མ་དེ་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ལ་འབུལ་བཞེས་མཛད་ཡོད། སྐབས་དེར་༸གོང་ས་མཆོག་གིས་འཚེ་མེད་ཞི་བ་དང་སྙིང་རྗེའི་དགེ་ཕན་སྐོར་འཛམ་གླིང་མི་མང་སྤྱི་དང་ལྷག་པར་དུ་དེར་འདུས་མང་ཚོགས་རྣམས་ལ་བཀའ་སློབ་གསུང་གི་བདུད་རྩི་སྤྱིར་སྩལ་གནང་བ་མ་ཟད། དུས་རྒྱུན་ནས་སྐྱེ་འགྲོ་ཀུན་གྱི་བདེ་རྩར་དགོངས་ཏེ་རླབས་ཆེན་གྱི་མཛད་འཕྲིན་མུ་མཐུད་བསྐྱངས་དང་སྐྱོང་བཞིན་པར་བཀའ་དྲིན་བླ་མེད་དུ་ཆེ་ཞེས་ཞུ་རྒྱུ། 

ནོར་ཝེ་ཡུལ་གྱི་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་ནི། འཛམ་གླིང་ནང་དམག་གི་དཔུང་སྡེ་རྣམས་མེད་པར་བཟོས་ཏེ། རྒྱལ་ཁབ་ཕན་ཚུན་དབར་མཛའ་མཐུན་དང་ཞི་བདེ་བསྐྲུན་ཐབས་ཡིན་པ་དང་། དེར་ཕན་པའི་རླབས་ཆེན་གྱི་མཛད་རྗེས་ཅན་རྣམས་བརྒྱུད་གཞན་ལ་སེམས་འགུལ་ཐེབས་ཕྱིར་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་འབུལ་བཞིན་ཡོད་པ་ལྟར། འདི་ལོའི་ནོ་སྦེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་ཡུ་རོབ་རྒྱལ་ཁབ་སྦེ་ལ་རཱུསི་ (Belarus) ནས་ཡིན་པའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་ཁྲིམས་རྩོད་པ་སྐུ་ཞབས་ཨཱ་ལེསི་སྦི་ཡཱ་ལི་ཡཱཊ་སཀི་                  (Ales Bialiatski) ལགས་དང་། ཨུ་རུ་སུའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དྲན་རྟེན་གྱི་ཚོགས་པ། (Russian human rights organisation memorial) ཡུཀ་རེན་སྤྱི་མང་རང་དབང་གི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཚོགས་པའི་བསྟི་གནས་ (Ukrainian human rights organisation Center for Civil Liberties) བཅས་ལ་འབུལ་གཏན་འཁེལ་བ་ལྟར། ཁོང་རྣམ་པར་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ངོས་ནས་འཚམས་འདྲི་དང་བསྔགས་བརྗོད་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། 

དེ་རིང་རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་ཉིན་མོ་ཡང་ཡིན་པས་མང་གཙོ་དང་། རང་དབང་ལྡན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་མི་རྣམས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་ཉིན་མོ་དགའ་སྤྲོ་ལྡན་པའི་ངང་སྲུང་བརྩི་ཞུ་བཞིན་ཡོད་ནའང་། བོད་ནང་ད་དུང་རྒྱ་ནག་དམར་གཞུང་གིས་དམ་དྲག་ཚ་ནན་གྱིས་ཕྱི་མི་བོད་ནང་འགྲོ་འོང་མི་ཆོག་པའི་མུར། འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་བརྡལ་བཤིག་གིས་བོད་མི་ཚོར་དྲང་བདེན་མིན་པའི་ཁྲིམས་གཅོད་དང་། ནག་མེད་ཉེས་འཛུགས་ཀྱིས་འཛིན་བཟུང་བཙོན་འཇུག་དང་གར་སོང་ཆ་མེད་གཏོང་བ། སྡུག་སྦྱོང་མནར་གཅོད། རང་མི་རིགས་ཀྱི་བླ་སྲོག་སྐད་ཡིག་དང་། ཆོས། རིག་གཞུང་བཅས་རྩ་མེད་གཏོར་བཤིག་སོགས་བཏང་དང་གཏོང་བཞིན་པར་འཛམ་གླིང་དབུ་ཁྲིད་རྣམས་ནས་རྒྱ་ནག་ལ་འགན་ཁུར་དགོས་པའི་བརྡ་ལན་གནང་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། 

དུས་རབས་ཉེར་གཅིག་པ་འདིའི་ནང་གཅིག་བསྡུས་དབང་འཛིན་གྱི་ལམ་ལུགས་ད་མུར་གནས་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་རྒྱ་ནག་དམར་གཞུང་ནི་བོད་ཙམ་མིན་པར་འཛམ་གླིང་ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱི་བདེ་འཇགས་ལ་འགལ་རྐྱེན་ཆེ་ཤོས་དེ་ཡིན་པ་ནན་བརྗོད་བྱ་རྒྱུ་དང་། ཕྱོགས་མཚུངས་རྒྱ་ནག་ཝུ་ཧན་ནས་མཆེད་པའི་ཏོག་དབྱིབས་གཉན་རིམས་འགོས་ཁྱབ་ལ་བསྙད་དེ་ཟླ་ཤས་སྔོན་ནས་བཟུང་བོད་ནང་གི་བོད་མི་ཚོར་འགྲོ་འདུག་སྤྱོད་གསུམ་གང་ཅིའི་ཐད་དཀའ་ངལ་འཕར་མ་ཞིག་བཟོ་བཞིན་པར་རྒྱ་གཞུང་ནས་དེ་དག་འཕྲལ་དུ་མཚམས་འཇོག་དགོས་པའི་སྐུལ་འདེད་བྱ་རྒྱུ་ཡིན། 

ཉེ་ཆར་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་སྐབས་ཉི་ཤུ་པའི་ཚོགས་ཆེན་རྗེས་སུ་རྒྱ་ནག་གི་ཞིང་ཆེན་དང་གྲོང་ཁྱེར་ཁག་ནང་མི་མང་དང་། ལྷག་པར་དུ་མཐོ་སློབ་ཁག་གི་སློབ་མ་དང་དགེ་རྒན་སོགས་དངོས་སུ་ཕྱིར་ཐོན་ནས་འདུ་འཛོམས་དང་རྔམ་སྟོན་ཁྲོམ་སྐོར་བྱས་དང་བྱེད་མུས་མ་ཟད། ཁོང་ཚོའི་འབོད་ཚིག་གཙོ་བོ་ཁག་གཅིག་ནི། ང་ཚོར་སྲིད་དབང་སྒེར་གཅོད་མི་དགོས་པར་རང་དབང་མང་གཙོ་དགོས། དམར་ཤོག་ཚོགས་པ་མགོ་རྟིང་སློག ཞིའི་ཅིང་ཕིང་མར་བོབས། སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་དགོས། གསར་འགྱུར་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་དགོས། ང་ཚོ་བྲན་གཡོག་བྱ་འདོད་མེད་ཅེས་སོགས་རྒྱ་གཞུང་གིས་ད་ལྟའི་སྲིད་བྱུས་འཛིན་བཞིན་པར་མོས་མཐུན་མེད་པའི་ཞི་རྒོལ་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བ་བྱས་པར་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་ཆེས་མཐོའི་དཔོན་རིགས་ཚོས་འདས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཕྱི་མིག་བལྟས་ཏེ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༩ ལོའི་དྲུག་བཞིའི་དོན་རྐྱེན་གྱི་ཐབས་སྡུག་གནས་སྟངས་དེ་རིགས་བསྐྱར་དུ་མི་ཡོང་བ་དང་། ད་ལྟ་རྒྱ་ནག་ནང་འགྲོ་བཞིན་པའི་གནས་སྟངས་ཐད་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྱོན་ནས་དོ་སྣང་ངེས་ཅན་གྱིས་དཔལ་འབྱོར་ཁེ་ཕན་ཙམ་ལ་གཞི་མ་བཞག་པར་རྒྱ་ནག་ནང་གི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཐད་ཡར་རྒྱས་ཡོང་ཐབས་ཆེད་སྐུལ་འདེད་བྱ་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་བྱ་རྒྱུ་ཡིན།

རྒྱལ་སྤྱིའི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མིའི་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་བརྒྱད་པ་ཨ་རིའི་རྒྱལ་ས་ཝ་ཤིང་ཊོན་དུ་ཚུགས་པའི་རྗེས་འབྲས་སུ་མེག་སི་ཀོ་ (Mexico) གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་སྐུ་ཞབས་སལ་ཝ་ཌོར་ཁོ་རོ་ཁེ་བྷི་རཱེ་རཱ་ (Deputy Salvador Caro Cabrera) མཆོག་གིས་སྣེ་ཁྲིད་འོག་འདི་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༨ ཉིན་མེག་སི་ཀོ་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མིའི་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་པ་གསར་འཛུགས་གནང་ཐུབ་པར་དགའ་བསུ་དང་སྦྲགས། བོད་དོན་ལ་ཚད་མཐོའི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོང་སླད་རྒྱལ་སྤྱིའི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མིའི་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་པ་ཁག་སྔར་ལྷག་ཚགས་ཚུད་ཡོང་བར་འབད་བརྩོན་ཞུ་རྒྱུ་དང་། འདས་པའི་ཟླ་ཤས་ནང་སྤྱི་ལྷན་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་ཆུང་ཁག་གཉིས་ནས་ཡུ་རོབ་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ཅིག་ཏུ་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་བྱས་པ་གང་ལེགས་བྱུང་ཡོད།

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོ་ནས་བཟུང་བོད་དེ་རྒྱ་ནག་དམར་གཞུང་གིས་བཙན་དབང་འོག་ཧམ་བཟུང་བྱས་རྗེས་ཛ་དྲག་གི་གནས་སྟངས་ཇི་ཆགས་ཚང་མའི་དགོངས་པར་མངའ་གསལ་ལྟར་དུས་ད་ལྟའང་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་ངན་བྱུས་དང་། བཙན་གནོན་འོག་གཞིས་ལུས་བོད་མི་རྣམས་ཉིན་མཚན་འཁྱོལ་དཀའི་མནར་གཅོད་སྡུག་སྦྱོང་མྱངས་དང་མྱོང་བཞིན་པའི་ཛ་དྲག་གནས་སྟངས་ལ་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད་དང་། ད་བར་གཞིས་བཞུགས་རྒྱལ་གཅེས་དཔའ་བོ་དཔའ་མོ་འདས་གསོན་ཡོངས་ཀྱི་ལྷག་བསམ་དང་། དཔའ་མཛངས་སྙིང་སྟོབས། བླ་ན་མེད་པའི་མཛད་རྗེས་བཅས་ལ་ཡི་རངས་བསྔགས་བརྗོད་བཅས་ཞུ་བཞིན་ཡོད། བོད་དོན་བདེན་མཐའ་གསལ་ཆེད་རང་དབང་ལུང་པར་ཡོད་པའི་བོད་མི་རྣམས་ནས་ཆིག་སྒྲིལ་གྱི་སྒོ་ནས་བོད་དོན་དྲིལ་བསྒྲགས་དང་ཞུ་སྐུལ་ལས་འགུལ་སོགས་ཀྱི་ཐོག་ལ་ནུས་པ་མཉམ་སྤུངས་དང་གོ་སྐབས་དམ་འཛིན་དགོས་པའི་ནན་སྐུལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

དེ་བཞིན་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་ནོར་ཝེའི་རྒྱལ་ས་ཨོ་སི་ལོར་ནོ་སྦེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་ངོས་བཞེས་མཛད་སྐབས་ཀྱི་བཀའ་སློབ་གསུང་བཤད་གནང་བའི་དགོངས་དོན་དང་། བོད་བསྟན་སྲིད་དང་འགྲོ་བའི་དོན་དུ་བཀའ་སློབ་ལམ་སྟོན་རིམ་སྩལ་གནང་བ་ཁག སྒོས་སུ་༸རྒྱལ་བའི་ཐུགས་བསྐྱེད་དམ་བཅའ་བཞི་བཅས་བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་ནས་ཡང་དུ་ཡིད་ལ་དྲན་ཅིང་དོན་དམ་གྱི་ལག་བསྟར་བྱ་རྒྱུ་གལ་འགངས་ཤིན་ཏུ་ཆེ།

དེ་རིང་༸གོང་ས་མཆོག་ལ་ནོ་སྦེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་འབུལ་བཞེས་ཀྱི་དུས་དྲན་མཛད་སྒོའི་ཐོག་རྒྱ་གར་གྲོས་ཚོགས་གོང་འོག་གི་འཐུས་མི་གསུམ་དང་། ལ་དྭགས་རང་སྐྱོང་རི་ལྗོངས་ཡར་རྒྱས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་སྡེ་དཔོན་སྐུ་ཞབས་བཀྲ་ཤིས་རྒྱལ་སོན་མཆོག་གིས་གཙོས་ལ་དྭགས་ནས་གནད་ཡོད་མི་སྣ་ཁག་ཅིག་བཅས་བཞུགས་སྒར་རྡ་སར་ཆེད་ཕེབས་གནང་ཡོད། བོད་དང་རྒྱ་གར་གཉིས་དབར་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་དང་། ཆོས་དང་རིག་གཞུང་བཅས་ཀྱི་ཐོག་སྔ་མོ་ནས་འབྲེལ་འདྲིས་དམ་ཟབ་ཡོད་པ་མ་ཟད། བོད་དེ་རྒྱ་གར་གྱི་བདེ་འཇགས་ཐོག་ཧ་ཅང་གལ་གནད་ཆེ་བར་སོང་། རྒྱ་གར་གཞུང་མང་གཉིས་ནས་བོད་དོན་ཐོག་རྒྱབ་སྐྱོར་སྔར་ལྷག་ཡོང་བའི་འབོད་སྐུལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ཕྱོགས་མཚུངས་དེ་རིང་གོ་སྐབས་འདི་བརྒྱུད་བོད་དོན་ཐོག་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་མཁན་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་གི་གཞུང་དང་གཞུང་འབྲེལ་མ་ཡིན་པའི་སྤྱི་སྒེར་གནད་ཡོད་མི་སྣ་རྣམས་དང་། ལྷག་པར་དུ་གནས་ཡུལ་རྒྱ་གར་གཞུང་མང་གཉིས་བཅས་ལ་བཀའ་དྲིན་ཆེ་ཞེས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

མཐའ་དོན་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་སྐུ་ཚེ་༸ཞབས་པད་ཡུན་དུ་བརྟན་ཅིང་། ཐུགས་བཞེད་ལྷུན་གྱིས་འགྲུབ་པ་དང་། འཛམ་གླིང་ས་ཁྱོན་ཡོངས་སུ་ཞི་བདེའི་ཉི་མས་ཁྱབ་སྟེ། བོད་དོན་བདེན་མཐའ་མྱུར་དུ་གསལ་བ་བཅས་ཀྱི་སྨོན་འདུན་ཞུ་རྒྱུ་བཅས། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༢ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༡༠ ལ།།

༄༅། །སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ལ་ནོ་བྷེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་འབུལ་བཞེས་བསྐྱངས་ནས་ལོ་ངོ་སོ་གསུམ་འཁོར་བའི་དུས་ཆེན་འདིར། བོད་མིའི་འདི་ཕྱི་གཉིས་ཀྱི་སྐྱབས་གནས་དང་། བླ་ན་མེད་པའི་དབུ་ཁྲིད་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་༸རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཅིང་གཟིགས་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་ལ་སྒོ་གསུམ་གུས་ཕྱག་ཕུལ་བའི་ཐོག་ནས། གདན་ཞུས་ལྟར་ཆེད་ཕེབས་གནང་བའི་རྒྱ་གར་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་རྣམ་པ་དང་། ཐད་སྐྱོང་ས་ཁུལ་ལ་དྭགས་ནས་ཕེབས་པའི་སྐུ་མགྲོན་རྣམ་པ། བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་མཛད་གཙོ་ལས་ཟུར་རྣམ་པ། བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་གཞུང་སྒེར་ཡོངས། གཞིས་བྱེས་བོད་མི་བཅས་ལ་དགའ་སྤྲོའི་ངང་དུས་ཆེན་གྱི་འཚམས་འདྲི་ཞུ་གི་ཡོད།

འཛམ་གླིང་དུ་སྙན་གྲགས་ཆེ་བའི་གཟེངས་རྟགས་འདི་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ལ་འབུལ་བཞེས་མཛད་པ་ནི། ༸མགོན་པོ་གང་ཉིད་ཀྱིས་བོད་དོན་བདེན་མཐའ་གསལ་ཐབས་ཆེད་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ཐབས་ལམ་རྒྱུན་འཁྱོངས་གནང་བ་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་རྩོད་རྙོག་འདུམ་འགྲིག་དང་། འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་གནད་དོན། གོ་ལའི་ཁོར་ཡུག་གི་གནད་དོན་ཐད་དགེ་མཚན་ལྡན་ཞིང་གཟིགས་རྒྱང་ཡངས་པའི་དགོངས་ཚུལ་འདོན་གནང་མཛད་པ་ལ་ནོ་བྷེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་ཚོགས་ཆུང་གིས་ངོས་འཛིན་ཆེ་བསྟོད་ཞུས་པའི་མཚོན་བྱེད་ཅིག་ཡིན།

དམག་འཁྲུག་གི་དུས་རབས་སྔ་མའི་བསླབ་བྱ་བླངས་ཏེ། དུས་རབས་ཉེར་གཅིག་པ་འདི་གྲོས་མོལ་དང་ཞི་བདེའི་འཛམ་གླིང་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ཐུབ་པའི་ང་ཚོའི་རེ་སྨོན་དེ་རེ་བ་བརྒྱབ་པ་ནང་བཞིན་ཡོང་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པས། སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་དཀྱེལ་ཡངས་ཀྱི་དགོངས་པ་རྣམས་འགྲོ་བ་མི་སྤྱི་ཡོངས་ལ་མུ་མཐུད་དགོས་གལ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཡོད་པ་མངོན་གསལ་ཡིན།

ཞི་བདེ་ཞེས་པ་ནི་འཁྲུག་རྩོད་མེད་པའི་ཞི་བ་དང་། དགྲར་འཛིན་མེད་པའི་བདེ་བ་ལ་གོ་བ་ཡིན་ཞིང་། འཛམ་གླིང་ཞི་བདེ་ཡོང་བའི་འགྲོ་བ་མི་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་འདོད་འདུན་འདི་འགྲུབ་པ་ལ་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་དུས་རྟག་ཏུ་བྱམས་བརྩེའི་གདམས་ངག་འབོགས་བཞིན་ཡོད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་འགྲོ་བ་མི་རྣམས་མི་རིགས་དང་། ཆོས་ལུགས། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྒོ་ནས་རིས་སུ་གཅོད་པ་མིན་པར། གཅིག་གྱུར་གྱི་འདུ་ཤེས་བཟུང་སྟེ། བྱམས་བརྩེ་དང་། སྙིང་རྗེ། གཞན་ཕན་སོགས་འགྲོ་བ་མིའི་ཀུན་ཁྱབ་བཟང་སྤྱོད་ཀྱི་རིན་ཐང་ཡར་རྒྱས་གཏོང་དགོས་པའི་སྐུལ་འདེབས་མཛད་ཅིང་། ནང་ཆོས་ཀྱི་ཐོག་ནས་དད་ལྡན་པར་གསུང་ཆོས་སྩོལ་སྐབས་སུ། རང་དོན་སྒྲུབ་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་། གཞན་དོན་སྒྲུབ་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས། ཚེ་འདི་དང་། ཚེ་རབས་ཕྲེང་བར་བདེ་སྐྱིད་སྒྲུབ་པར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས། ལུས་བདེ་ཐང་དང་སེམས་སྐྱིད་པ་འདོད་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཞེས་བཀའ་སློབ་གསུང་ཆོས་སྐབས་སུ་ཡང་ཡང་གསུང་གླེང་མཛད་བཞིན་པ་མ་ཟད། དགུང་ན་གཞོན་དུས་ནས་ད་བར་ཉིན་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་། སྟོང་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་བ་ཐབས་ཤེས་ཟུང་འབྲེལ་ཉམས་བཞེས་ཀྱི་མཐིལ་དུ་མཛད་བཞིན་ཡོད་པས། འཛམ་གླིང་ཞི་བདེའི་གདམས་ངག་གི་མཛོད་འཛིན་ཅིང་། ཉམས་སུ་བཞེས་ལ། གཞན་ལ་འདོམས་མཁས་པ་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ལས་ལྷག་པ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་འདིར་རྙེད་དུ་མེད།

དེར་བརྟེན། ང་ཚོ་མི་རེ་ངོ་རེ་ནས་འགོ་བཙུགས་ཏེ། སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་འཇིག་རྟེན་ཀུན་ཕན་གྱི་བསླབ་བྱར་གཙིགས་འཛིན་དང་། ཉམས་ལེན་བྱེད་ཐུབ་པ་ཡིན་ན། ཁྱིམ་ཚང་དང་། མི་སྡེ། སྤྱི་ཚོགས། འགྲོ་བ་མིའི་གཞིས་ཁྱིམ་གོ་ལ་འདི་བཅས་སུ་ཞི་བདེའི་འགལ་རྐྱེན་དུ་འགྲོ་གཞིའི་གཡུལ་འཁྲུག་དང་། བཤུ་གཞོག བཙན་གནོན། མནར་གཅོད་ཀྱི་རྒུད་ཚོགས་གཞིལ་བར་ཕན་ནུས་རྨད་དུ་བྱུང་བ་འདོན་ཐུབ་རྒྱུར་ཐེ་ཚོམ་མེད་ལ། བོད་དོན་བདེན་མཐའ་གསལ་བར་འབད་པ་བསྟེན་མཁན་གྱི་བོད་མི་རིགས་ལ་མཚོན་ནའང་། ༸མགོན་པོ་མཆོག་གི་གདམས་ངག་འདི་དག་ནི་ང་ཚོར་སྙིང་སྟོབས་དང་བློ་སྤོབས་འཕེལ་སྐྱེད་ཀྱི་སྨན་མཆོག་ཏུ་འཛིན་དགོས་ཤིང་། ང་ཚོས་དུས་ཆེན་སྲུང་བརྩིའི་དགོས་དོན་ངོ་མའང་འདི་ཡིན། 

དེ་རིང་། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་འཛམ་གླིང་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་བསྒྲགས་གཏམ་གཏན་འབེབས་བྱས་ཏེ་མི་ལོ་ ༧༤ འཁོར་བའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་ཉིན་མོར་སྲུང་བརྩི་ཞུ་གི་ཡོད་ནའང་། འགྲོ་བ་མིའི་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་རྣམས་བཙན་འཕྲོག་བརྡལ་བཤིག་གི་གནས་སྟངས་འཛམ་གླིང་ཕྱོགས་མཚམས་མང་པོར་ཁྱབ་ཡོད་པས། རྒྱལ་ཁབ་དང་། དབང་འཛིན་པའི་བཀོད་བྱུས་འོག་ཏུ་གནོད་འཚེ་མྱོང་མཁན་ཡོངས་ལ་གདུང་སེམས་མཉམ་བསྐྱེད་དང་། འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་རྩོད་ལེན་བྱེད་མཁན་སྤྱི་སྒེར་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ཞུ་གི་ཡོད།

འཛམ་གླིང་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་བསྒྲགས་གཏམ་གྱི་དོན་ཚན་དང་པོར་རང་དབང་དང་། འདྲ་མཉམ་རྩལ་འདོན་གནང་ཡོད་ཅིང་། སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་།  གཞན་དབང་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ཏེ། །རང་དབང་ཐམས་ཅད་བདེ་བ་ཡིན། །ཞེས་དང་།  ཇི་སྐད་དུ་བདག་གི་ཚོམས་སུ། བདག་ཉིད་བདག་གི་མགོན་ཡིན་གྱི། །གཞན་ལྟ་སུ་ཞིག་མགོན་དུ་འགྱུར། །བདག་ཉིད་བདག་གི་མགོན་གྱུར་ཚེ། དོན་དང་ཆོས། གྲགས་པ། བདེ་བ། བདེ་འགྲོ་འཐོབ་ཅིང་། མཐོ་རིས་དགའ་བ། གཉེན་གྱི་ནང་ན་འབར། མྱ་ངན་ནང་ན་གདུང་མི་འགྱུར། འཆིང་བ་གཅོད་པ། ངན་འགྲོ་སྤོང་བ། སྡུག་བསྔལ་ཀུན་ལས་ཐར། མྱ་ངན་འདས་ཉིད་ཉེ་བར་འགྱུར་ཞེས་དང་། རྒྱལ་སྲས་ཆེན་པོ་ཞི་བ་ལྷས། རྩོད་པ་མེད་ཅིང་འཚེ་མེད་པར། །རང་དབང་དུ་ནི་སྤྱོད་པར་ཤོག །ཅེས་རང་དབང་གི་རིན་ཐང་བསྟན་ཡོད་ཅིང་། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ།  རང་གི་བསམ་བློར་གཞན་གྱིས་ཁ་ལོ་བསྒྱུར་བ་དང་། རང་གི་བྱ་སྤྱོད་གཞན་གྱི་ཐེ་བྱུས་འོག་ཏུ་ཚུད་དེ་རང་དབང་བརླགས་ཚེ། མི་ཚེའི་སྙིང་པོ་འཚོལ་སྒྲུབ་དང་། གཞན་ཕན་གྱི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་གཞི་རྩ་མེད་པ་ཆགས་ཀྱི་ཡོད།

ནང་པའི་ལྟ་གྲུབ་ནང་། འགྲོ་བ་མི་ཙམ་དུ་མ་ཟད། ནམ་མཁའི་མཐས་གཏུགས་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་འཐོབ་པའི་ནུས་པ་གཅིག་མཚུངས་སུ་ལྡན་པར་འདོད་ཅིང་། ནང་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན་འདོན་སྐྱབས་འགྲོའི་ནང་དུའང་།  སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འདྲ་མཉམ་གྱི་སྒོ་ནས་བྱམས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ། དགའ་བ། བཏང་སྙོམས་བཅས་ཚད་མེད་བཞིའི་སྨོན་འདེབས་བྱ་ཡུལ་དུ་བཟུང་ཡོད་ལ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས།  ངའི་བསྟན་པ་ལ་རིགས་མི་གཙོ། རུས་མི་གཙོ། བསླབ་པ་གཙོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། གདོལ་བ་དང་། ཤན་པ། ཉ་པ། ལྷམ་མཁན་སོགས་རིགས་དམན་པར་བརྩི་བ་རྣམས་ཀྱང་དགེ་སློང་ཕ་མའི་འཁོར་དུ་བསྡུས་ཏེ།  འདྲ་མཉམ་གྱི་ཐོབ་ཐང་དགོས་པའི་དགོངས་པ་རྒྱ་ཆེན་བཞེས་ཡོད།

ད་ལྟའི་ཆར། རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་བཅའ་ཁྲིམས་ལ་མོས་མཐུན་མིང་རྟགས་འགོད་མཁན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་ནའང་། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་དང་། ཉམ་ཐག་མི་སྡེ་ལ་གཉའ་གནོན་སྡང་གཙེར་གྱི་གནས་ཚུལ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་ཡོང་གི་ཡོད།

བོད་ས་སྟོད་སྨད་བར་གསུམ་དུ་རྒྱ་གཞུང་གིས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལ་བརྩི་མེད་རྡོག་རོལ་གཏོང་བའི་གནས་ཚུལ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་འབྱུང་བཞིན་པའི་ཐོག །ལོ་ཤས་གོང་ནས་བཟུང་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་གཅིག་མཐུན་འདུས་གྲུབ་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་རྒྱ་ནག་ཅན། རྒྱ་སྐད་ཁྱབ་སྤེལ་གྱི་སྲིད་ཇུས་འོག་ནས་བོད་ཕྲུག་རྣམས་གཏན་འཇགས་སློབ་གྲྭར་སྡེབ་བཅུག་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་དང་བཀོལ་སྤྱོད་བཀག་སྡོམ་བཅས་བརྒྱུད། མི་རིགས་གཅིག་དང་། རིག་གཞུང་གཅིག ཆོས་ལུགས་གཅིག སྐད་ཡིག་གཅིག་གི་སྲིད་ཇུས་འགེབས་སྦས་མེད་པའི་སྒོ་ནས་བོད་མིར་བཙན་འགེལ་ལག་བསྟར་བྱེད་བཞིན་པ་ནི་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ངོ་བོ་རྒྱུན་འཛིན་ཐོག་ལོ་རྒྱུས་སུ་གྲགས་མ་མྱོང་བའི་ཉེན་ཚབས་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པ་དང། མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་བོད་ནང་ངོ་རྒོལ་ལས་འགུལ་བྱུང་ན་དྲག་གནོན་གྱི་གོ་སྐབས་འཐོབ་རྒྱུར་དགའ་སྒུག་བྱེད་པ་ལྟར་རྒྱ་གཞུང་གིས་ད་དུང་དེ་ལྟ་བུའི་བསམ་ཕྱོགས་འཛིན་གྱི་ཡོད་ན་མ་གཏོགས། དགེ་སྐྱོན་གྱི་གནས་བབས་ལ་དཔྱད་ཞིབ་ཚད་ལྡན་བྱས་པའི་ཐོག་ནས། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་སྲོལ་དང་མཐུན་ཞིང་། མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་དང་རྒྱལ་ཁབ་བརྟན་ལྷིང་ལ་ཕན་པའི་དོན་དངོས་ཕུགས་ཕན་གྱི་ཐབས་ཚུལ་བསྟེན་དགོས་པ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན།

བོད་ས་ཁྱོན་ཡོངས་སུ་རྒྱ་ནག་གི་དམར་ཤོག་སྒྲིག་འཛུགས་དང་། སྲིད་གཞུང་གི་སྒྲིག་འཛུགས་རིམ་པ་ཤུགས་ཆེར་ཡོད་མུས་ཐོག དེང་སང་གཞི་རིམ་ཏང་གི་སྒྲིག་འཛུགས་རྒྱ་བསྐྱེད་སླད། དམར་ཤོག་ཚོགས་མི་འཕར་བསྡུ་དང་གྲོང་གསེབ་ཁག་གི་འགོ་ཁྲིད་ཡོངས་རྫོགས་དམར་ཤོག་ཚོགས་མིར་བསྒྱུར་ཏེ། ལས་འགན་གཙོ་བོ་ཁ་བྲལ་ལ་ངོ་རྒོལ་དང་བརྟན་ལྷིང་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་འགན་བསྐུར་བྱས་ཡོད་པ་མ་ཟད། གཞི་ཁྱོན་ཆེ་བའི་གྲོང་གསེབ་ཏུ་བཅའ་སྡོད་ལས་དོན་རུ་ཁག་རྣམས་ཀྱིས་སྡེ་བའི་འགྲིག་ལམ་འགྲོ་སྲོལ་ལེགས་བཅོས་དང་། སྲོལ་ངན་ལུགས་རྙིང་རྩ་མེད། གོམས་སྲོལ་གཤིས་ལུགས་བསྒྱུར་བཅོས་ཟེར་བའི་ལས་དོན་འཆར་གཞི་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་སྤེལ་བཞིན་པ་དང་། གཞི་རིམ་མང་ཚོགས་བསྡུ་རུབ་བྱས་པའི་དྲ་མིག་ཅན་གྱི་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་བཞིན་པ་དཔེར་ན། མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་དུ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༡ ནས་ ༢༠༡༨ བར་དྲ་མིག་དོ་དམ་བྱེད་མཁན་ལས་བྱེད་ཁྲི་ ༤་༨ བཏང་ཁོངས་བོད་རིགས་ས་ཁུལ་དུ་ལས་བྱེད་ཁྲི་ ༣་༤ བཏང་འདུག་པ་དང་། འདི་ལོར་འབྲི་རུ་རྫོང་པད་དཀར་ཡུལ་ཚོར་གྲོང་ཚོ་ ༢༣ དང་། མི་མང་ ༡༠༤༠༠ ཡོད་པ་རྣམས་དྲ་མིག་ ༥༠ རུ་དབྱེ་བགོ་བྱས་ཏེ། དྲ་དཔོན་ ༥༧ དང་། དྲ་ཞིབ་པ་ ༢༨༠ དང་། དང་བླངས་པ་ ༡༤༠ ནས་ལྟ་བཤེར་བྱེད་བཞིན་པ་དང་། དྲ་དཔོན་གྱིས་སོ་སོའི་དྲ་མིག་ནང་གི་མི་དང་། ས་ཆ། དངོས་པོ། དོན་དག གནས་ཚུལ་བཅས་ཏན་ཏིག་རྒྱུས་ལོན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ལུགས་བསྒྲགས་འདུག 

དེའི་ཁར་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཟེར་བའི་ནང་། དྲ་མིག་ཅན་གྱི་ལས་གཞི་ནུས་ལྡན་བཟོ་སླད། གྲོང་ཚོའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་འོག་ཏུ་འདབས་འབྲེལ་ཁྱིམ་ཚང་ ༥ ནས་ ༡༥ བར་གྱི་མི་མང་དང་གྲ་བཙུན། རྒྱ་གཞུང་གི་ལས་བྱེད་རྣམས་ལས་གྲུབ་པའི་ཟུང་སྦྲེལ་ཁྱིམ་ཚང་ཟེར་བའི་སྒྲིག་འཛུགས་རེ་བཙུགས་འདུག་པ་དེ་ཚོར་བརྟན་ལྷིང་སྲུང་སྐྱོབ་དང་། ཡར་རྒྱས་སྐུལ་འདེད་ཟེར་བའི་འགན་བསྐུར་བྱས་ཏེ། ལོ་ལྟར་གྲོང་ཚོ་དང་། ཡུལ་ཚོ། རྫོང་། ས་ཁུལ། ལྗོངས་བཅས་ཀྱི་རིམ་པ་སོ་སོའི་གྲངས་བཅད་སྔོན་ཐོན་ཟུང་སྦྲེལ་ཁྲིམ་ཚང་ཟེར་བ་འདེམས་སྒྲུག་གིས། དངུལ་གྱི་བྱ་དགའ་དང་། དེ་དག་གི་ཕྲུ་གུ་མཐོ་སློབ་ཏུ་རྒྱུགས་སྤྲོད་དང་ལས་བྱེད་དུ་འཛུལ་རྒྱུགས་སྐབས་སུ་ཨང་ཐོབ་འཕར་མ་སྤྲོད་སྲོལ་བཟོས་འདུག་ལ། ཟླ་བ་སྔོན་མར། རྒྱ་གཞུང་གིས་ཨེ་ཤ་ཡའི་མི་འབོར་དུང་ཕྱུར་ ༣༠ ཙམ་ལ་དམིགས་པའི་སྤྲིན་རུམ་གྲངས་མཛོད་ཆེན་མོའི་ལྟེ་གནས་ཤིག་ལྷ་སར་འཛུགས་སྐྲུན་གྲུབ་སྟེ་ལས་ཀ་བྱེད་འགོ་ཚུགས་ཚུལ་བསྒྲགས་འདུག་པ་དེས། ཕྱོགས་མཚམས་ཀུན་ཏུ་བཙུགས་པའི་ལྟ་སྲུང་བརྙན་མིག་ (cctv camera) དང་། ངོ་རྟགས་བརྩད་གཅོད་ (facial recognition)། གོ་ལའི་ཕྱོགས་སྟོན་མ་ལག། (GPS) གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི་བོད་མིའི་རིགས་རྫས་ (DNA) སྡུད་ལེན། དྲ་མིག་ཅན་གྱི་འཛིན་སྐྱོང་སོགས་ཀྱི་གྲངས་རིག་གི་གནས་ཚུལ་ཉར་གསོག་ལ་རྒྱབ་ཁུངས་བརྟན་པོ་དང་། གྲངས་རིག་སྲིད་དབང་སྒེར་གཅོད་ (digital dictatorship) ལ་ནུས་པ་སྔར་མེད་ཐོན་རྒྱུ་གདོན་མི་ཟ།

རྒྱ་ནག་ཏུ་གྲོང་བརྡལ་དང་ཡུལ་ཚོ་མན་ལ་ལས་བྱེད་བསྐོ་འཛུགས་ཀྱི་ལམ་སྲོལ་མེད་ཀྱང་། བོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་ཁག་དང་། ཡང་སྒོས་སུ་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཟེར་བའི་ནང་། གྲོང་ཚོར་གཏན་འཇགས་བཅའ་སྡོད་ལས་བྱེད་ཁྲི་གཉིས་ལྷག་ཆེད་རྫོང་བྱས་ཡོད་པ་མ་ཟད། ལས་དོན་རུ་ཁག་གི་ཆེད་དུ་གྲོང་ཚོ་རེར་ཆ་སྙོམས་ལས་བྱེད་པའི་ལས་ཤག་དང་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ཁང་བཀོད་དྲུག་རེ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱས་ཡོད་པ་དང་། ཟུང་སྦྲེལ་ཁྱིམ་ཚང་ཟེར་བའི་སྒྲིག་འཛུགས་རྣམས་ས་ཁོངས་ཁྱོན་ཡོངས་སུ་ཁྱབ་མཉམ་གྱིས་ལག་བསྟར་བྱས་དང་བྱེད་མུས་རེད་འདུག

རྒྱ་གཞུང་གིས་བྱེད་ཐབས་འདི་དག་རྩོམ་པའི་གཞི་རྟེན་གཙོ་བོ་ནི་བརྟན་ལྷིང་སྲུང་སྐྱོབ་ཡིན་པར་སྒྲོག་གི་ཡོད་ཅིང་། དེས་བོད་མི་རྣམས་རྒྱལ་ཁབ་ཁ་བྲལ་གཏོང་མཁན་དང་། སྤྱི་ཚོགས་བདེ་འཇགས་དཀྲུག་མཁན་དུ་བརྩིས་ཡོད་པ་དང་། བརྟན་ལྷིང་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་དགོས་ན། བོད་མིའི་འགྲོ་འདུག་སྤྱོད་གསུམ་ལ་ཉིན་མཚན་ཁོར་མོ་ཡུག་ཏུ་ལྟ་སྲུང་དོ་དམ་བྱེད་དགོས་ལ། བྱེད་ཐབས་ནི་བོད་མི་ཚོར་མི་རིགས་གཅིག་དང་། རིག་གཞུང་གཅིག ཆོས་ལུགས་གཅིག སྐད་ཡིག་གཅིག་གི་སྲིད་ཇུས་དང་། དམར་ཤོག་གི་ལྟ་གྲུབ་བཙན་འགེལ་བྱེད་དགོས་པ་མ་ཟད། ད་དུང་བོད་མི་ཚོས་རྒྱ་གཞུང་གི་བཀའ་དྲིན་བསམ་ཤེས་དང་། རྒྱ་རིགས་ཀྱི་སྔོན་ཐོན་རིག་གནས་དང་། འཚོ་བ་སྐྱེལ་སྟངས་དང་ལེན་དགོས་པའི་བཙན་སྐུལ་བྱེད་དགོས་པའི་རིགས་ལམ་གྱི་ཐོག་ནས་སྲིད་ཇུས་འཆར་སྒྲིག་དང་ལག་བསྟར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གཞི་རིམ་གྲུབ་ཆར་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་དམ་བསྒྲགས་སྟངས་འཛིན་བྱེད་སྲོལ་འདི་ལྟ་བུ་འཛམ་གླིང་དུ་ད་བར་གྲགས་མྱོང་མེད་ལ། འགྲོ་བ་མིའི་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་དང་། རང་ཆས་སུ་མངའ་བའི་ཆེ་མཐོང་ལ་སྣང་མེད་གཏོང་མཁན་གྱི་རྒྱ་གཞུང་མ་གཏོགས་སྲིད་ཇུས་དེ་ལྟ་བུ་ལག་བསྟར་གྱི་བསམ་བློ་འཁོར་ཐུབ་མཁན་ཞིག་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་འདིར་ཡོད་མི་ཤེས།

ནང་པ་སངས་རྒྱས་པས་རང་གཞན་དོན་གཉིས་འགྲུབ་པར་རང་དབང་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འདྲ་མཉམ་དུ་འཛིན་པའི་ལྟ་གྲུབ་གཙིགས་འཛིན་དང་། འཛམ་གླིང་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་བསྒྲགས་གཏམ་དུ་རང་དབང་དང་འདྲ་མཉམ་རྩལ་འདོན་གནང་དོན་ནི། འདི་དག་གཞན་གྱིས་གནང་སྦྱིན་མ་ཡིན་པར། འགྲོ་བ་མིའི་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ཡིན་པས། རྒྱལ་ཁབ་དང་དབང་འཛིན་པ་སུ་ལའང་འདི་དག་བཙན་འཕྲོག་དང་བརྡལ་བཤིག་གི་དབང་ཚད་མེད་པའི་གནད་ཀ་སྟོན་གྱི་ཡོད། རྒྱ་ནག་གི་རྩ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྔོན་གླེང་དུའང་རྒྱ་རིགས་ཆེན་པོ་རིང་ལུགས་ལ་དགག་པ་གཙོ་བོ་རྒྱག་དགོས་པའི་བརྗོད་ཚིག་དེ་ལོ་ངོ་བཞི་བཅུའི་རིང་མུ་མཐུད་གནས་ཡོད་ཀྱང་། ད་ལྟའི་རྒྱ་གཞུང་གིས་དེ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་ཏེ་མི་རིགས་གཞན་ལ་བཙན་གནོན་དབྱེ་འབྱེད་དང་། མི་རིགས་ཀྱི་ངོ་བོ་རྩ་མེད་གཏོང་རྒྱུའི་སྲིད་ཇུས་གདུག་རྩུབ་ངང་སྤེལ་བཞིན་འདུག 

བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ངོས་ནས་འཚེ་མེད་ཞི་བ་དང་། གཉིས་ཕན། དབུ་མའི་ལམ། གྲོས་མོལ། རྒྱུན་གནས་ཐུབ་པ་བཅས་བརྒྱུད་ནས་བོད་རྒྱའི་དཀའ་རྙོག་སེལ་རྒྱུའི་སྲིད་ཇུས་འགྱུར་མེད་དུ་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱེད་དགོས་དོན་ནི། བོད་མི་ཡོངས་ལ་རང་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་མཚོན་པའི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་། སྐད་ཡིག ཁོར་ཡུག་བཅས་ཡུན་གནས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་གཙོ་བོར་བཟུང་བ་ཞིག་ཡིན་པས། སྐབས་ ༡༦ པའི་བཀའ་ཤག་གི་ངོས་ནས་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་དང་མཐུན་ཞིང་། ཐབས་ལམ་ཡོད་རྒུ་རྩལ་སྤྲུགས་ཀྱིས་རྒྱ་གཞུང་ལ་མེས་འཚིགས་མེར་གཏུགས་ཀྱིས་གནད་དོན་སེལ་རྒྱུའི་རེ་བ་འཛིན་གྱི་ཡོད།

སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་འདུ་གནས་གཞིས་སྒར་ཁག་ཟུར་འཛུགས་བསྐྱངས་ཏེ། ཆོས་དང་རིག་གཞུང་། ཤེས་ཡོན། འཚོ་རྟེན་བཅས་པའི་རྨང་གཞི་བརྟན་འཛུགས་གནང་བ་བརྒྱུད་བཙན་བྱོལ་བའི་སྤྱི་ཚོགས་བདེ་དོན་གྱི་བྱེད་སྒོ་ཁག་ཕྲ་ཚུགས་བྱུང་ཡོད་པ་མ་ཟད། བོད་དོན་བདེན་མཐའ་གསལ་བའི་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་གཙོ་བོའང་རྨང་གཞི་དེ་དག་གི་སྟེང་གནས་ཐུབ་ཡོད་པ་དེ་ལྟར་ཡང་། ལོ་ངོ་བཅུ་ཕྲག་དུ་མའི་རིང་བོད་མི་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་གྲུར་གཞིས་སྤོ་དང་། གྲོང་ཁྱེར་ཁག་ཏུ་ལས་འཚོལ་ལ་སྐྱོད་མཁན་ཇེ་མང་དུ་སོང་བ་དང་ཆབས་ཅིག བོད་ནས་ཡོང་མཁན་ཆེས་ཇེ་ཉུང་དུ་ཕྱིན་པ། གཞིས་སྒར་ཁག་གི་མི་འབོར་སྐྱེ་འཕེལ་ཉམ་ཆག་ཏུ་ཕྱིན་ཏེ་བཙན་བྱོལ་སྤྱི་ཚོགས་ཁྱོན་ཡོངས་ལ་མ་འོངས་གདོང་ལེན་བྱེད་སྒོ་དཀའ་ཚེགས་ཆེ་བ་ཞིག་འཕྲད་ཡོད་པར་བརྟེན། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་གྲོས་ཚོགས་ཚོགས་དུས་སྔོན་མའི་སྟེང་། བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་ས་ཁང་བདག་འཛིན་དང་། བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཕྱོགས་ཀྱི་སྒྲིག་གཞི་བསྐྱར་བཅོས་གཏན་འབེབས་གནང་སྟེ། ས་ཁང་གཞུང་འབུལ་བྱེད་སྒོ་དང་། བགོ་འགྲེམས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་རྣམས་གསལ་ཁ་བཏོད་ཡོད།

འདི་ནི་གཞིས་སྒར་ཁག་ཏུ་ཉམ་ཆག་ཕྱིན་པའི་མི་འབོར་སླར་གསོའི་གོམ་པ་དང་པོ་ཡིན་ཞིང་། རྩིས་ལོ་ ༢༠༢༣་་༢༤ སྔོན་རྩིས་སུ་གཞིས་སྒར་ཁག་གི་གཞི་རིམ་དགོས་མཁོ་དང་། རྨང་གཞིའི་སྒྲིག་བཀོད་འཛུགས་སྐྲུན་འཆར་འབུལ་བྱུང་བ་ཕལ་ཆེ་བར་བཀའ་ཤག་གིས་རྒྱབ་གཉེར་ཞུ་འཆར་ཡོད་ལ། ཕྱིར་འབུལ་བྱུང་བ་དང་། ཕྱིར་བསྡུ་བྱས་པའི་ས་ཁང་རྣམས་བོད་ནས་རྗེས་འབྱོར་བ་དང་། མཐའ་མཚམས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་ཅན། རང་འཚོ་བྱེད་མཁན། ས་གནས་རང་ཁོངས་ལས་བྱེད་དང་། ཁྱབ་ཁོངས་སྡེ་ཚན་ཁག་གི་ཞབས་ལོ་ཉི་ཤུ་ལོན་པའི་ལས་བྱེད་བཅས་ལ་རིམ་པ་བཞིན་བགོ་འགྲེམས་དང་ཆབས་ཅིག གཞིས་སྒར་ཁག་ཡུན་གནས་ཕུགས་འཕེར་གྱི་ལས་གཞི་རྣམས་འཆར་སྒྲིག་ལག་བསྟར་བྱེད་རྩིས་ཡིན་པས། གཏན་འཇགས་ཕྱོགས་བསྐྱོད་ཟིན་པ་གང་ཞིག་གཞིས་སྒར་ཁག་ཏུ་ལོ་གཉིས་རེའི་ནང་ཟླ་བ་གཅིག་རིང་གནས་སྡོད་བྱེད་མི་ཐུབ་མཁན་དང་། གཞིས་ཆགས་ཐོབ་སྐལ་འཐོལ་བ་བདག་བཟུང་བྱེད་མཁན་རྣམས་ཀྱིས་རང་འགུལ་ངང་ས་ཁང་ཕྱིར་འབུལ་ཡོང་བའི་འབོད་སྐུལ་ཞུ་གི་ཡོད། དེ་བཞིན་ས་ཁང་འདེབས་ལས་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་མི་ཐུབ་མཁན་ལ་དབུས་ངལ་སེལ་ཚོགས་པས་རིན་འབབ་སྣེ་སེལ་རེ་ཕུལ་ཏེ་ནང་བཤུག་བྱེད་འཆར་ཡིན་ལ། དེ་མིན་སྒྲིག་གཞི་གཞིར་བཟུང་ས་ཁང་ཕྱིར་བསྡུའི་ཆ་རྐྱེན་ལག་བསྟར་བྱེད་ཀྱི་ཡིན།

སློབ་སྡེ་ཁག་ནས་ཀྱང་སློབ་ཕྲུག་གི་ཡོང་ཁུངས་ཇེ་ཉུང་དུ་ཕྱིན་པའི་གནས་སྟངས་ངོས་འཛིན་དང་སྦྲགས། སློབ་ཕྲུག་གི་ཁེ་ཕན་གཙོ་བོར་བཟུང་སྟེ། སློབ་སྦྱོང་གི་ཐོན་ཁུངས་ཆུད་ཟོས་དང་། འཕར་ཟློས་མི་འབྱུང་བའི་ཐོག་ནས་སློབ་གྲྭ་ཁག་ཟླ་བསྒྲིལ་ཐོག་བསམ་ཞིབ་དགོས་གལ་ཆེ་བ་དང་། རྒྱ་ཆེ་ས་ནས་བསམ་བློ་གཏོང་མ་ཐུབ་པར་སློབ་ཕྲུག་གི་མདུན་ལམ་ལ་འཐུས་ཤོར་འགྲོ་ཉེན་རིགས་ངེས་པར་དུ་ཐུགས་སྣང་དགོས་གལ། 

ས་གནས་ཁག་ཅིག་ཏུ་བོད་དོན་དང་བླངས་ཞུ་གཏུགས་ལས་འགུལ་འགོ་འཛུགས་ཟིན་པར་བསྔགས་བརྗོད་ཞུ་རྒྱུ་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྱུར་རླབས་འདིའི་ནང་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་ནུས་པ་མཐོར་འདེགས་གཏོང་རྒྱུར་གཞོན་སྐྱེས་ཀྱི་འཇོན་རྩལ་སྤྱི་སྤུངས་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་ཡིན་པས། ཚང་མས་ཕྱར་གྲུ་མཉམ་འདེགས་ཡོང་བའི་གཞེན་སྐུལ་ཞུ་གི་ཡོད།

སྐབས་དོན། སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་སྐུ་ཚེ་བརྟན་པའི་ཞལ་བཞེས་ཡང་ཡང་བསྩལ་བ་ལྟར། དད་ལྡན་སློབ་འབངས་རྣམས་ནས་བླ་སློབ་ཀྱི་དམ་ཚིག་སྲུང་ཞིང་། བླ་མའི་དགོངས་པ་རྟོགས་པའི་ཐོག་ནས་ཉམས་ལེན་བྱ་རྒྱུ་གལ་ཆེ།

མཐའ་དོན། སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་༸རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་མཆོག་མཁའ་ཁྱབ་སྐྱེ་འགྲོའི་མགོན་དཔུང་དམ་པར་སྐུ་ཚེ་༸ཞབས་པད་ཡུན་དུ་བརྟན་པ་དང་། འཛམ་གླིང་ཁྱོན་དུ་རང་དབང་དང་འདྲ་མཉམ་གྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གེགས་མེད་ལོངས་སུ་སྤྱོད་ཅིང་། འཁྲུག་རྩོད་དང་ནད་ཡམས་ཀྱི་འཇིགས་པ་ཞི་བ་དང་། བོད་དོན་བདེན་མཐའ་མྱུར་དུ་གསལ་བའི་སྨོན་འདུན་བཅས་བཀའ་ཤག་གིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༢ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༡༠ ལ། །