Bunu Bugün Öğrendim

Televizyon izlemek çocukların gelişimini nasıl etkiler?

noreply@blogger.com (Berna Arslan) — Sun, 23 Jun 2019 10:02:00 +0000

Çocuklara ne kadar televizyon izletelim? Bu hem anne babaların kendilerine sorduğu bir soru, hem de araştırmacıların bir çalışma konusu. Artık çocukların etkileşime geçtiği elektronik aletler televizyon ile sınırlı değil, birçok çocuk akıllı telefon ve tablet ile de haşır neşir olarak büyüyor. Peki bu elektronik aletlerin faydaları ve zararları neler? Çocuklara fazla televizyon izletmek neden zararlı olabilir? Televizyon veya tabletten çocuklar gerçekten de yeni bilgi edinebiliyor mu? Bir yazı dizisi içinde bunları cevaplamaya çalışacağız.

Bugünkü konumuz televizyon ve çocukların gelişimi. Amerikan Pediatri Akademisi (APA), 2 yaşından küçük çocuklara televizyon izletilmemesini önermiş ve 2 yaşından büyük çocukların da günde 2 saatten fazla televizyon izlememesi gerektiğini söylemişti. 2016 yılında bu önerilerini güncelleyen kuruluş birkaç yeni düzenleme önermişti. Bu yeni önerilere göre, 18 aydan küçük çocukların Skype gibi uzaktaki tanıdıkları ile görüntülü konuşma dışında televizyon ve tablet gibi aletlere erişimi olmamalıdır. 18 ila 24 aylık çocuklar bazı programlar izleyebilir, fakat bu esnada mutlaka yetişkin biri çocukla birlikte aynı programı izlemeli ve program hakkında açıklayıcı konuşma yapmalıdır. 2 ila 5 yaş arası çocuklar için günlük izleme limiti 1 saattir ve programlar yetişkin biri ile birlikte izlenmelidir. Ayrıca, elektronik aletlerden uzak zamanlar (örneğin yemek zamanı) ve uzak yerler (örneğin yatak odası) planlanmalıdır.

Ülkemizde ebeveynlerin çocuklarının telefon bağımlılığından şikayet ettiğini, ancak birçok ebeveynin dışarıda yemek yerken veya gezerken çocuğun eline veya önüne telefon ya da tablet koyduğunu görüyoruz. Peki bir şeyler izlemek çocukların gelişimi için gerçekten de zararlı mı? 2015 yılında Infant Behavior and Development (Bebek Davranışı ve Gelişimi) dergisinde yayınlanmış bir çalışma (Lin vd., 2015), küçük çocuklara ne kadar televizyon izletildiği ve televizyon izleme sıklığı ile çocukların gelişimi arasındaki ilişkiyi incelemiş. Tayvan'da yürütülen çalışmada 15 ila 35 aylık çocuklar yer almış. Çocuklar AAP'nin 2011 yılındaki önerilerine göre iki gruba bölünmüşler: 24 aylıktan küçük olanlardan televizyon izleyenle televizyon grubuna, hiç televizyon izlemeyenler de kontrol grubuna dahil olmuştur. 24 aydan büyük çocuklar için ise eğer çocuk günde 2 saatten fazla televizyon izliyorsa televizyon grubuna, daha az izliyor ise de kontrol grubuna girmiştir. Çalışma çocukların dil gelişimini ve bilişsel ve motor gelişimlerini ölçmüştür. Yani çocukların hem iletişimsel hem de hareket etme ve düşünme ile ilgili becerilerini ölçmüştür. Aşağıdaki grafik çalışmanın sonuçlarını göstermektedir:

Bu grafikte dikey eksen ortalama günlük televizyon izleme süresini dakika bazında göstermektedir. Yatay eksende ise sırayla çocukların bilişsel, dilsel ve motor becerilerinin gelişimi görülmektedir. Açık gri renkli sütunlar tipik gelişimi gösterirken, koyu gri renkli sütunlar gecikmeli yani sorunlu gelişimi göstermektedir. Özetle, çalışmanın sonuçları daha çok televizyon izleyen çocukların her 3 alanda da, yani bilişsel, dilsel ve motor kabiliyetleri olarak, yaşıtlarının gerisinde kaldığını göstermektedir.

Çalışmanın ilginç başka bulguları daha vardır. Annenin eğitim seviyesi yükseldikçe çocuğun televizyon izleme süresi azalmaktadır. Ayrıca çocuklar ebeveynleri dışında birinin, örneğin büyükanne veya bakıcının gözetimindeyken daha çok televizyon izlemektedirler. Benzer çalışmaların ülkemizde yapılması çocukların gelişiminin televizyon-tablet-telefon izleme ile olan ilişkisini anlamak için faydalı olacaktır. Siz çocukların telefon-tablet kullanımı ve televizyon izlemesi hakkında neler düşünüyorsunuz?

Kaynaklar:
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0163638314001192?via%3Dihub
https://www.aap.org/en-us/about-the-aap/aap-press-room/Pages/American-Academy-of-Pediatrics-Announces-New-Recommendations-for-Childrens-Media-Use.aspx

Konuk yazar Erol Kuntsal'dan: Rumeli Feneri

noreply@blogger.com (Berna Arslan) — Sun, 23 Jun 2019 09:29:00 +0000

Konuk yazarımız Erol Kuntsal, bu ilginç ayrıntılarla bezeli yazısında bize Rumeli Feneri'ni, tarihini ve mitolojisini tanıtıyor.

Erol Kuntsal'ın diğer yazılarını okumak için buraya, tüm konuk yazarlarımızın yazılarına göz atmak için buraya tıklayabilirsiniz. Konuk yazar olmak için iletişime geçebilirsiniz.

Bulundukları yerlerden çevrelerine saçtıkları ışıklarla, engin denizlerde yol alan denizcilere yol gösteren yapılardır deniz fenerleri.
Genellikle, denizlerin hemen kıyısında ve çoğunlukla yerleşim yerlerinden uzaktadırlar.
Ulaşılması o zor yerlerde bazen tek başına, bazen ailesi ile birlikte yaşayan, arıza anında müdahale etmek için hazır bekleyen fener bekçileri bulunur.
Şöyle bir düşünün; gece yarısı zifiri karanlıkta Karadeniz’de yol alan ve İstanbul Boğazı’na ulaşmaya çalışan bir geminin kaptanısınız. Ufukta, Boğazın Rumeli yakasının en ucundan (Ben, Trakya yakası demeyi daha çok seviyorum) size ışığını gönderen ve koordinatlarından Rumeli Feneri olduğunu bildiğiniz fenerin ışığını görünce neler hissedersiniz?

Biraz daha dikkat ederseniz, boğazın en geniş yeri olan bu bölgede, onun 3,5 km doğusundan ışık gönderen Anadolu Fenerini de görürsünüz. Belki de dünyanın en zor su yollarından biri ve denizcilerin yüzyıllardır korkulu rüyası olan İstanbul Boğazı’na yaklaşmaya başlarsınız. O ışıklara bakarak hesaplarınızı yapar, telsiz görüşmeleri sonucu müsaade aldıktan sonra yavaş yavaş boğazın insanı tedirgin eden sularına girersiniz. Kendinize tam olarak güvenemiyorsanız bir kılavuz kaptan istersiniz. Bu sular tehlikelidir. Kuzey-güney yönünde 2-5 deniz mili hızında bir akıntı vardır. Hava her zaman açık değildir. Bazen fırtınalı, bazen yağmurlu, bazen karlı, bazen sislidir. Yüzeyin 40 metre altında bu defa güney-kuzey yönünde akan bir de ters akıntı vardır. Boğazın derinliği 50-70 metredir, en dar yerine yakın iki noktada 100 metreyi aşar. En dar yeri Rumeli Hisarı ile Anadolu Hisarı arasıdır ve sadece 700 metredir.

RUMELİ FENERİ’NİN TARİHİ

Gelin bu çok özel fenerin tarihine kısaca göz atalım.
Ülkemizde 354 deniz feneri olduğu söylenir.
Bugün gördüğümüz Rumeli Feneri yaklaşık 160 yaşındadır. 1853-1856 yıllarındaki Kırım Savaşında, Fransız ve İngiliz gemilerinin Boğaz girişini görebilmeleri sorun olur. Zamanın Padişahı Sultan Abdülmecid tarafından 20 Ağustos 1860 tarihinde verilen 90 yıl süreli imtiyaz ile Fransızlar yeni bir fener yapmak için Anadolu Feneri ile birlikte inşaata başlarlar. İmtiyaz, sürenin dolmasına 17 yıl kala, Cumhuriyet Yönetimi tarafından 1933 yılında iptal edilir. Bu arada imtiyaz sahiplerinin ciddi miktarda para kazandıkları biliniyor.

Kayıtlarda, 1500’lü yıllardan beri var olan fenerin 1583’te onarıldığı yazılı. Yine kayıtlara göre yüksekliği 120 basamak olup, üzerinde etrafı camlarla kaplı 12 pencereli bir oda ve odanın ortasında, etrafında halka şeklinde sıralanmış fitiller bulunan yağ dolu bir kap vardır. Geceleri fitiller yakılarak ışık vermesi sağlanmaktadır. Aşağıda, Cambridge Üniversitesi Trinity Collage Kütüphanesinde bulunan bir albümdeki 1500’lü yıllardaki durumu görülüyor. Bu, fenerin en eski çizimlerinden biridir. Geniş bir taş kaide üzerinde tuğladan inşa edilmiş çokgen bir gövde vardır.

Fenerin bulunduğu köyün antik çağlardaki adı Panium Burnu, Bizans dönemindeki adı ise Fanaraki veya Fanariyan Burnudur. Fenerin hemen önündeki kayalıkların Osmanlı dönemindeki adı Kanlı Kayalar’dır. Sonraları Kocataş, Körtaş, Mavi Kayalar ve Kızılkaya da denilmiştir. Bugün bu kayalıklara Öreke adı veriliyor.

Burunda, tarihi Bizans dönemine kadar giden bir hisar kalıntısı da vardır. Bugün gördüğümüz hisar, Osmanlı hizmetine girmiş bir Rum askeri mühendis tarafından inşa edilmiş bir hisarın kalıntılarıdır. Anadolu Kavağında da benzer bir hisar varmış, ama izi kalmamıştır.

MİTOLOJİ VE RUMELİ FENERİ

Boğazın girişinde ve Rumeli Feneri’nin hemen önündeki, Antik çağlardan beri bilinen, mitolojide yer alan ve efsanelere konu olan Öreke kayalıklarına, mitolojiye göre altın postu bulmak için Karadeniz’e doğru kürekli gemilerle yola çıkan Argonotlar da uğramışlardır. Söylentiye göre bu kayalıklar, birbirinden ayrılıp birleşen beş büyük kayadan oluşuyormuş. Hareket ettikleri, birbirlerine yaklaşıp uzaklaştıkları, denizcilere tuzaklar kurdukları, aralarından geçen gemileri sıkıştırarak yuttukları söyleniyormuş.

Argonotlar kayalıkları geçmek için yanlarında getirdikleri güvercinleri kayalara yaklaşınca serbest bırakırlar, kuşların hareketi ile çarpışan kayalıklar açılarak tekrar birleşmek üzere iken Argonotlar gemilerini bu kısa süreden yararlanarak geçirirlermiş. Mitolojiye göre bu fikri argonotlara, bugünkü Garipçe’de oturan ve lanetlenmiş Kral olarak anılan Phineas, kendisine yardım ettikleri için vermiş.
Gerçekte böyle bir şey yok, her şey gel-git hareketinin sebep olduğu bir algıdan ibarettir deniliyor.

Ancak, bu konuda çok başka şeyler söyleyenler de var. 19. yüzyılın önde gelen jeologlarından Rus doğa bilimcisi, coğrafyacısı, gezgini ve asker bir babanın çocuğu olan Prens Piyotr Aleksandroviç Çihaçof (1808-1890); bilim dünyasında Pierre de Tchihatchef olarak tanınmış, 1842-1844 yılları arasında İstanbul'da Rus Büyükelçiliğinde çevirmen olarak çalışmış, Türkçe öğrenmiş, Anadolu, Suriye ve Mısır'ı görmüş, İstanbul ve Boğaziçi adlı çok değerli bir kitap yayınlamış, özellikle 1847-1858 yılları arasında Ana-dolu’da yaptığı araştırma gezilerini 1864 yılında sekiz cilt olarak Fransa’da yayınlamıştır. Petersburg’da başladığı üniversite eğitimini Fransa’da tamamlamış, eserlerini çoğunlukla Fransızca yazmış ve Pierre de Tchihatchef adıyla yayınlamıştır.

Tchihatchef, tüm antikçağ yazarlarının iki tane ada olduğunu, birinin Avrupa, diğerinin Asya yakasında bulunduğunu yazdıklarını belirtiyor. Strabon’un (burası ünlü coğrafyacının kendi vatanıdır) iki ada arasındaki uzaklığı da yazdığını, bunun boğazın genişliği ile uyumlu olduğunu, bugün Asya tarafındaki adacığın kaybolduğunu, zaman zaman görülebilen bazı kaya parçaları dışında bir iz kalmadığını, Avrupa yakasındaki adanın ikisi büyük oniki kayacık olarak görüldüğünü, bunu sadece denizin etkisi ile açıklamanın güç olduğunu yazıyor.
İstanbul Boğazı’nın magmatik faaliyet sonucu meydana geldiğini yazıyor ve şunları ekliyor; “Bu nedenle elimizde kalan tek açıklama Asya yakasındaki adacığı taşıyan deniz dibi bölümü alçalırken, Avrupa tarafında zıt yönde bir hareketin oluşması ve deniz tarafındaki kaya parçacıklarının su yüzüne çıkmaları varsayımıdır. Denizaltı yüzeyindeki bu dalgalanmanın çok eski, ama yine de insanın ortaya çıkmasından sonraki bir çağda, Boğaz’ın kuzey yöresinin sahne olduğu büyük bir sarsıntının son ve çok zayıflamış artçı şokundan başka bir şey olmadığı kabul edilebilir; deniz yüzeyinde volkanik kayalıkların belirmesi ve yok olması biçiminde yansıyan bu sarsıntı efsanenin doğmasına yol açmıştır.”

Pierre de Tchihatchef (1808-1890)

Bizans döneminde kayaların en büyük ve en yüksek olanının tepesine, gemilere yol göstermek için dikilmiş Pompei Sütunu adlı bir sütun vardı. Küçük bir Apollon Tapınağı bulunduğu da söyleniyor. Sütun 1680 Nisan’ında yıkılmış, 1800’e gelindiğinde de tamamen yok olmuştur. Günümüzde bu kayalardan faydalanılarak balıkçı limanı için bir dalgakıran yapılmış ve kayalar karaya bağlanmıştır!

Garipçe köyünün antik çağlardaki adı Gyropolis ya da Akbabalar Köyü idi. Garipçe adının Gyropolis’ten dönüştüğü söyleniyor.
Diğer bir görüşe göre, köyün adı Karibce’den gelmekte. Karib, Osmanlıcada “yakın, yakında olan” anlamını taşıyor; köyün Rumeli Fenerine “yakınca” olması, bu adı doğurmuştur diyenler de var.

GEZGİNLERİN ANILARINDA RUMELİ FENERİ

Pierre Gyllius (1490-1555): Rumeli Fenerinden ilk bahsedenlerden Fransız bilim adamı ve çevirmen şöyle yazıyor: “Faros ucunda her gece denizciler için ışık yayan bir feneri taşıyan sekizgen bir kuledir. Bu kule her yönde camlı pencerelerle kaplıdır ve kurşunla birleştirilmişlerdir, bu da bunun Türklerin değil, Hıristiyanların eseri olduğunu gösterir. Paneion Burnu’nun tepesinden her yöne doğru enine boyuna Karadeniz gözükür.”

Ali Macar Reis: II. Selim'in davetine icabet ederek Osmanlı Donanması'nda görev alan, İnebahtı Deniz Savaşı’nda Osmanlı Donanması'nın merkez gemilerinden birinde kaptanlık yapan, 1567 yılında yaptığı en eski Osmanlı deniz haritalarından birinin sahibidir. Haritasında, fenerin yeri işaretlidir. Ceylan derisi üzerine çizdiği yedi adet haritadan oluşan Atlas, Topkapı Müzesi Kütüphanesi Hazine Kitaplığındadır.

Busbecq (1522-1592): Fransız diplomat şunları yazıyor: “Avrupa yakasında, denizciler için geceleri ışık yanan bir kule vardır. Bu kuleye Faros derler.”

Wenner: 1616’da İstanbul’a gelen gezgin, fenerden şöyle bahsediyor: “Yüksek haşmetli bir kule, üstünde ve çepeçevre duvarlarında yüksek pencereleri büyük camlarla korunmuştur. Ortadaki büyük bir demir levhanın içine fitiller ve yağ konulur ve geceleri tutuşturulur ki gemiciler bunu çok uzaktan görür.”

Evliya Çelebi (1611-1680): En büyük, değerli ve esprili gezginimiz, Seyahatnamesinde “Kaleden taşra yüksek bir kule üzre bir fanus-u azim” yani “Kalenin dışında, yüksek bir kule üzerinde büyük bir fener” bulunduğunu yazıyor.

II. Rakoçi (1676-1735 Tekirdağ): Macar kurtuluş savaşını yöneten ve Avusturya karşısında başarılı olamayıp önce Fransa’ya, ardından Osmanlı İmparatorluğuna sığınan, almayı ümit ettiği yardımla amacına ulaşmak isteyen Macar Prensi, İstanbul Büyükdere’de ikamet ederken, adamları ile birlikte Rumeli Feneri’ne gitmiş, kayaların üzerinde bir tapınak olduğunu bildiği için, iyi yüzme bilen bir adamına kayaların çevresinde sütun ve tapınak kalıntılarını aratmış, sonuçta parçalanmış bazı kalıntılardan başka bir şey bulamamıştır. Hayatı, ayrı bir yazı konusu olacak kadar ilgi çekicidir.

Feldmareşal Helmut Von Moltke (1800-1891): Almanya’da doğan, aristokrat bir aileden gelen, 1836-1839 yılları arasında gezmek için geldiği Türkiye’de uzman ve askeri danışman olarak kalan, 1858-1888 yılları arasında Prusya Devleti Genelkurmay Başkanı olan, alışılagelmiş bir komutandan çok bir bilgine benzeyen Moltke, anılarında bu bölgeyi gezdiğini, kayalıkları incelediğini ve gelgit olayını gözlediğini yazıyor.

SARI SALTUK TÜRBESİ VE RUMELİ FENERİ

Fenerin içinde bir de türbe var; Sarı Saltuk Türbesi.
Fener ile türbenin ne alakası var diyebilirsiniz, anlatayım.

Sarı Saltuk; 13. yüzyılın sonunda yaşayan, biraz misyoner, biraz ermiş ve biraz bilgin nitelikleri ile anılan bir Türkmen Şeyhi’dir. Balkanlarda Müslümanlığın yayılması için çalışmış bir misyoner olarak anılı-yor. Tarihçi Hammer, Horasan erenlerinden olduğunu, Ahmet Yesevi Hazretlerinin Halifesi Hacı Bektaş’ı Veli’nin himayesindeki bir din büyüğü olduğunu yazıyor.

Ölüm tarihi 1297 olarak kabul edilen Sarı Saltuk, inanışa göre Mostar yakınlarındaki Buna nehrinin muhteşem bir dağın altından kaynak şeklinde doğduğu yerin hemen yanındaki Blagay Tekkesinde yaşamış, tekkenin şeyhliğini yapmış ve orada toprağa verilmiştir. Vasiyeti üzerine, öldüğünde kimse gömüldüğü yeri tam olarak bilmesin diye, yedi farklı tabutu, yedi farklı yere gömülmüştür. Bunlardan biri de Rumeli Feneri’nin bulunduğu yerdir. Blagay’daki Sarı Saltuk türbesi, konumu ve olağanüstü doğası nedeniyle, birçok tasavvuf ehli tarafından ziyaret edilen yerlerden biridir. Yolunuz Mostar’a düşerse, bu muhteşem yeri muhakkak görmenizi öneririm. Bu fotoğrafta sadece türbeyi ve dağın içinden çıkan nehri görüyorsunuz. Dağ ve çevre çok daha etkileyici.

Arnavutluk’un Kruja bölgesinde, Romanya’da ve pek çok yerde de Sarı Saltuk türbeleri var.
Gemiler, o yıllarda boğaz girişindeki türbeye dikilen mumların ve içinde yakılan fenerlerin ışığından yararlanarak yollarını bulmaktadırlar.
Bugün gördüğümüz fener, yapımı sırasında birkaç kere yıkılınca, Sarı Saltuk’u rahatsız etmemek için, fenerin türbeye dokunmadan üzerine inşa edilmesine karar verilir. Köylüler burada Sarı Saltuk’un makamının olduğunu ama zamanla yıkıldığını, bu nedenle bu zatın kendi üzerindeki kuleyi yükseltmediğini söylerler. Fransızlar da köylülerin gönlünü almak için türbeyi onarırlar ve kuleyi onun üzerine inşa ederler. Cemaat sabah namazından sonra topluca türbeye giderek dua eder ve köyün balıkçıları denize açılırken ziyaret ederler.

NAZIM HİKMET VE RUMELİ FENERİ

1950 Haziranının bir Pazar sabahında, dayanılmaz baskılar karşısında Nazım Hikmet, kız kardeşi Melda Hanım’ın ilk eşi, tiyatro yazarı ve gazeteci Refik Erduran’ın yardımı ile küçük bir balıkçı teknesinde Bulgaristan’a kaçarken fenerin önünden geçmiş ve fener bu kaçışa sessizce tanıklık etmiştir.
Gelin burada Nazım’ın o güzel şiirini hatırlayalım;

Yoldaşlar, ölürsem o günden önce yani
Öyle gibi de görünüyor
Anadolu’da bir köy mezarlığına gömün beni
Ve de uyarına gelirse
Tepemde bir de çınar olursa
Taş maş ta istemez hani.

RUMELİ FENERİ’NİN YERİ VE ÖZELLİKLERİ

Yazımızı fenerin yeri ve karakteristikleri ile bitirelim.
Enlem ve boylamı, yani haritadaki yeri şöyle; 41 derece 14 dakika 07 saniye N, 29 derece 06 dakika 45 saniye E.
Işık karakteristikleri şöyle: Fl (2) 12 sec 58 M 18 M.
Bu da ne böyle derseniz açıklaması şöyle: Fl: Flashing-Çakarlı, (2) 12: Oniki saniyede bir iki defa çakar, 58 M: Denizden 58 metre yüksekte, 18 M: On sekiz mil uzaktan görülebilir.

SONUÇ

Değerli Dostlar, bugün bu fenerin yanında bir balıkçı köyü var. Ilık bir bahar veya yaz günü köy kahvesinde bir Türk kahvesi içerken, Karadeniz’i, Boğaz girişini ve balıkçıları seyredip, yukarıda mümkün olduğu kadar özetlemeye çalıştığım bilgileri hatırlamanızı diliyorum.
Eğer fener bekçilerinin kapısını çalarsanız, birkaç kişiden oluşan ekiple sohbet edebilirsiniz ve belki size bir de çay ikram ederler.
Hemen karşıda Anadolu Fenerini de göreceksiniz. Belki bir gün onu da yazarız.

KAYNAKLAR

[1] John Freely, Türkiye Uygarlıklar Rehberi-İstanbul, YKY, Aralık 2002, s. 295.

[1] Sedat Bornovalı, Boğaziçi Tarih Atlası, Timaş Yayınları, İstanbul 2018, s. 200.

[1] John Freely, Türkiye Uygarlıklar Rehberi-İstanbul, YKY, Aralık 2002, s. 308.

[1] Murat Belge, İstanbul Gezi Rehberi, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, Şubat 2003, s. 291.

5 Pirere de Tchihatchef, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, Haziran 2000, s.35.

[1] Jak Deleon, Boğaziçi Gezi Rehberi, Remzi Kitabevi, Haziran 1998, s. 52.

[1] Busbecq, soylu sınıftan gelen babası sayesinde iyi bir eğitim gördü. Rönesans ve hümanist hareket hız kazandığı dönemde üniversite eğitimi aldı. Bir sınır anlaşmazlığını çözmek için Avusturya imparatoru I. Ferdinand’ı temsilen elçi olarak İstanbul’da görevlendirildi. 1555-1560 dönemini, arada ülkesine gidip gelerek İstanbul’da ve Osmanlı İmparatorluğunun çeşitli yerlerinde geçirdi. Gördüğü ve öğrendiği her şeyi yazdı. 1592’de ülkesine dönerken radikal Katoliklerin saldırısına uğrayarak öldürüldü. Daha fazla bilgi için: Ogier Ghislain de Busbecq, Türk Mektupları, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, Mayıs 2011.

[1] Kelemen Mikes, Türkiye Mektupları, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara 2014, s. 38.

[1] Feldmareşal Helmut Von Moltke, Moltke’nin Türkiye Mektupları, Remzi Kitabevi, 3. basım 1999, s. 84.

[1] Osman Sönmez, Fenerler, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2010, s. 13.

Konuk yazardan: "Kılıç (Uluç) Ali Paşa, Mimar Sinan, Cervantes ve Don Kişot Üçlemesi"

noreply@blogger.com (Berna Arslan) — Tue, 24 Jan 2017 20:10:00 +0000

Konuk yazarımız Erol Kuntsal, bu ilgi çeken ayrıntılarla dolu sürükleyici tarih yazısında yan yana nasıl geleceğini merak edeceğiniz üç ismin hikayesini işliyor.

Erol Kuntsal'ın diğer yazılarını okumak için buraya, tüm konuk yazarlarımızın yazılarına göz atmak için buraya tıklayabilirsiniz. Konuk yazar olmak için iletişime geçebilirsiniz.

Çağdaş olsalar bile bu isimler nasıl yan yana gelir demeyin. 1500’lü yıllarda yapacağımız ve önemli bir kısmı denizlerde geçecek bu kısa geziye katılırsanız sebebini anlayacaksınız.

Kılıç (Uluç) Ali Paşa (1500 – 1587)

Galata’dan Kabataş’a giderken, Tophane semtinde, yolun sağında güzel bir câmi vardır. Çoğumuz önünden geçeriz ama ismini bilmeyiz. Bu câmi Kılıç Ali Paşa Câmiidir ve yaptıran kaptan-ı derya Kılıç Ali Paşa, Türk denizciliğinin en parlak şahsiyetlerinden biridir. Sadece bizde değil, dünya denizcilerinin de en büyüklerinden sayılır.

Kılıç Ali Paşa

Güney İtalya’nın Calabria bölgesindeki Castella kasabasında doğar. Balıkçı bir ailenin çocuğudur. 14 yaşında papaz olmak için Napoli’ye giderken Cezayirli Müslüman korsanlara esir düşer ve bir süre forsalık yapar. Bu dönemde adı Giovanni Dioniği Galeni’dir. Müslüman olur ve İtalyanca isminden bozma Uluç Ali diye anılır. Uluç, Arap asıllı olmayan korsanlara verilen addır. Bazı kaynaklara göre de, ailesi Aydın sahilinde yaşayan Türkmenlerdendir. Saint Jean Şövalyelerince kaçırılıp İtalya’ya götürülür. Castella’da bir İtalyan asilzâdesinin emrinde büyür.

Özetle; bazıları İtalyan, bazıları Türk asıllı olduğunu söyler. İtalyanlar, 1989’da Castella kasabasının en büyük meydanına, onun büyük bir heykelini dikerler ve sahip çıkarlar. (Castella, çizme şeklindeki İtalya’nın tabanındadır!) Irkı ne olursa olsun Uluç Ali, Osmanlı terbiyesiyle büyür. Zekâsıyla, kabiliyetiyle ve düzgün fiziğiyle dikkat çeker. Kendisine itimat edenlerin yüzünü kara çıkarmaz. Barbaros Hayreddin Paşa’nın himayesinde ve 1548’den sonra Turgut Reis’in yanında yetişir. 1551’de Turgut Reis’in yanında İstanbul’a gider ve bir süre tersane kaptanı olarak çalışır. Turgut Reis’in yanında Trablus’un fethine, Sicilya ve Napoli seferlerine katılır. 1560’da Piyale Paşa komutasında Akdeniz’e çıkan donanmada görev alır ve Cerbe deniz savaşında bir filoya komuta eder. 1565’de Malta kuşatmasına katılır, kuşatmada şehit düşen Turgut Reis’in yerine Cezayir Beylerbeyliğine getirilir.

Osmanlı donanması, 7 Ekim 1571’de İnebahtı deniz savaşında; Papalık, Malta, Venedik ve İspanya müttefik donanmasına karşı ilk defa bozguna uğrar. 295 parçadan oluşan Haçlılara karşı, savaşın açık denizde yapılması gerektiğini kabul ettiremediği kaptan-ı derya Müezzinzade Ali Paşa ve Pertev Paşa dışında, sağ kanatta İskenderiye Beyi Mehmet Bey ve sol kanatta Uluç Ali Paşa vardır. Tam olarak bilinmemekle birlikte, elde 180 ile 250 arasında gemi bulunmaktadır. İki donanma Mora'nın kuzeyinde, İnebahtı Körfezi'nde karşılaşır. Savaş, Haçlı donanmasının kesin zaferiyle sonuçlanır. Haçlılar 16 bin ölü ve yaralı ile 15 gemi kaybederken, Osmanlılar 30 bin ölü ve yaralı ile 140 gemi kaybederler. Kaptan-ı derya bile şehit düşer.

Haçlı donanmasının yaralıları arasında, yıllar sonra Don Kişot romanını yazan Miguel de Cervantes Saavedra da bulunmaktadır.

Uluç Ali Paşa çok iyi savaşır. Malta Şövalyeleri’nin komutan gemisini ele geçirir ve düşmanın sol kanadını oluşturan Malta donanmasını yok eder. Ancak savaşın kazanılmayacağını anlayınca, emrindeki 30 gemiyle birlikte ağır yara alan donanmayı savaş alanından kaçırmayı başarır ve İstanbul’a döner. Bozgun haberini Edirne’deki II. Selim’e bildirir ve Sadrazam Sokullu Mehmet Paşa tarafından 71 yaşında kaptan-ı derya, yani deniz kuvvetleri komutanı yapılır ve bu görevde 16 yıl kalır. Uluç olan lakabı Kılıç’a çevrilir. Adı artık kaptan-ı derya Kılıç Ali Paşa olurken, kendisinden yeni bir donanma hazırlaması istenir. Bunun için pek çok malzemeye ihtiyaç olduğunu, kısa sürede böyle bir donanmanın hazırlanmasının zor olduğunu söyleyen Paşa'ya Sokullu’nun, "Donanmanın demirlerini gümüşten, halatlarını ibrişimden, yelkenlerini atlastan yapabiliriz. Hangi geminin malzemesi yetişmezse gel benden al" demesi, İmparatorluğun o dönemdeki gücünü göstermesi bakımından önemlidir.

1574’de Tunus’u İspanyollardan geri alması diğer bir başarısıdır. Kaptan-ı deryalığı sırasında birkaç padişah değişir, ama o görevinin başındadır. İnebahtı’da imha edilen donanmayı kısa sürede yeniden kurar. 250 gemiden oluşan yeni donanma, vefatından sonra yüz seneden fazla dünyanın en güçlü donanması vasfını taşımaya devam eder.

Sadrazam Sokullu Mehmet Paşa, 7 Mart 1573’de Venedik büyükelçisi Barbaro’ya: “Biz sizden Kıbrıs’ı alarak kolunuzu kestik. Siz ise donanmamızı yenmekle bizim sakalımızı tıraş ettiniz. Kesilen kol yerine gelmez ama tıraş edilen sakal daha gür biter” der. İşte o yenilgi İnebahtı savaşıdır.

Sadece başarılarıyla değil, yaptığı hayır işleri ile de tanınır. Padişah III. Murat’ın oğlu şehzade Mehmet için Sultanahmet Meydanında yapılan meşhur sünnet düğününde, Kılıç Ali Paşa tarafından sunulan havai fişek gösterisi İstanbulluları büyüler.

Yaşı ilerleyince; adının sadece denizlerde değil, yanında medresesi, sebili ve hamamı olan bir câmi ile de anılmasını ister. Devletin en güçlü mevkilerinden biri olan kaptan-ı deryalık makamındadır, ama yine de zamanın devlet adamları gibi o da padişaha sormadan hiçbir iş yapmamayı âdet edinir. Bu maksatla Sultan III. Murad’ın huzuruna çıkıp arzusunu bildirir. Padişah latife olsun diye, “İstanbul’da cami yapılacak yer yok, sen deryalar serdarısın, sana karadan bir karış toprak veremem, var git câmini deryaya kur” der. Kılıç Ali Paşa “Başüstüne!” der. Padişah sonradan “Maksadım lâtifeydi, dilediği yere câmisini yapsın, bunca külfete girmesin” diye haber gönderdiyse de, hünkârın ilk emrini yerine getirmekten vazgeçmez. “Padişah ağzından söz bir kere çıkar. Onu tutmamak olmaz. Hükümdarları Allah söyletir.” diye düşünür. Kaptan-ı deryalar hep deniz kenarına cami yaparlar; Kılıç Ali Paşa, Sinan Paşa, Cezayirli Gazi Hasan Paşa ve diğerleri... Mimar Sinan’dan yardım ister. Caminin deniz üzerine yapılacağını söyleyerek nereye yapılmasının uygun olacağını sorar. Sinan, Tophane sahilinde denizi doldurtarak küçük bir yarımada oluşturur.

Topografyadaki değişim yüzünden bugün camii ve külliyesi kıyıdan uzakta kalmış olsa da caminin içi ve dışı mimari olarak önemli bir değişikliğe uğramamıştır. Bugün bile bütün haşmet ve zarafetiyle ayakta duran Kılıç Ali Paşa Câmii ile külliyesinin inşası 1580’de biter.

Kılıç Ali Paşa Camii (kaynak: http://t24.com.tr/files/alem-2.jpg)

Halk arasında, sabah namazını kırk gün fasılasız Kılıç Ali Paşa Câmiinde kılanların muhakkak Hızır Aleyhisselâmı göreceğine inanılır ve her yerden bu niyetle gelen insanlar câmiyi doldurur. Paşa, câminin tamamlanmasından sonra yedi sene daha yaşar. Vefatına kadar vakit namazlarını hep bu câmide kılar, medresedeki talebelerle yakından ilgilenir. Denizcilikte kendisini geliştiren, ömrünü vatan hizmetine adayan, zaferden zafere koşarak adını tarihe yazdıran ve hayatında hiç mağlubiyet tatmayan Paşa, bir sabah namazını yine camide kılıp fakirlere sadaka dağıtıp evine döndüğünde hastalanır ve vefat eder. Karısının adı Selime Hatun’dur ve hiç çocuğu olmamıştır.

Kılıç Ali Paşa Beşiktaş ve Fındıklı’da, Hanımı da ayrıca Fındıklı’da mescitler yaptırırlar. İkisi de muhtaçların ihtiyaçlarını giderir, muntazam bir şekilde aylık verirlerdi.
Cami’nin arkasındaki mezarlıkta denizci mezarları var.
Kılıç Ali Paşa’nın türbesi de orada.

Mimar Sinan (1489 – 1588)

Özetlemek gerekirse; 1512’de devşirilerek Kayseri’den İstanbul’a getirilir ve önce taşra hizmetinde çalıştırılır. Daha sonra Acemi ocağına ve Yeniçeri ocağına alınır. Kanuni Süleyman’ın 1521 Belgrad seferine ve 1522 Rodos seferlerine katılır. 1526 Mohaç seferinde zemberekçibaşı (baş teknisyen) olur. 1529 Viyana ve 1534-1535 Irak seferlerine katılır. Van gölünü aşacak üç geminin yapımında gösterdiği başarısıyla hasekiliğe yükselir. 1536 Boğdan seferinde Prut nehri üzerine üç günde kurduğu köprüyle dikkat çeker ve saray baş mimarı olur. 360’ı aşkın eseri vardır. Bunların 84’ü cami, 57’si medrese, 8’i köprü ve 40’ı hamamdır. Hepsinin yapımında fiilen bulunması mümkün değildir. Ama projeleri hazırlayan ve uygulatan odur. 1550-1557 yıllarında kalfalık eserim dediği Süleymaniye camiini, 1569-1575 yıllarında ustalık eserim dediği Selimiye camiini yapar.

Sinan, Kılıç Ali Paşa Camii ile birlikte üç kaptan-ı deryaya aynı sahil boyunca üç güzel câmi yapar; Kasımpaşa’da Piyâle Paşa ve Beşiktaş’ta Sinan Paşa câmileri. Sinan'ın ustalık devri eseri olan Kılıç Ali Paşa Camii'nin hemen yanında, daha sonra Sultan I. Mahmut’un yaptırdığı Tophane Çeşmesi ve Sultan Abdülmecid’in yaptırdığı Nusretiye Saat Kulesi vardır.

Dış görünüşe biraz dikkatli bakınca, bildiğiniz başka bir binayı andırdığını göreceksiniz. İki binanın boyutları çok farklı olduğu için benzerlik ilk anda gözünüze çarpmayabilir, ama Kılıç Ali Paşa Camii Ayasofya'nın küçük ölçekli bir tekrarıdır. Sinan camiyi Ayasofya'nın basit bir kopyası olarak değil, onun eksik yönlerinin tamamlanıp, mimari yönden daha geliştirilmiş hali olarak yapmıştır. İhtimal ki, Ayasofya’nın mimarları yerinde ben olsam bu binayı nasıl yapardım, ya da Ayasofya böyle olsa daha mükemmel olurdu düşüncelerle yapmıştır. Kubbenin iki yayında kemerler ve binayı dıştan destekleyen duvarlar var. Binanın içinde Ayasofya’nın özellikleri pek yok, çünkü Ayasofya'ya güzelliğini ve büyüleyiciliğini veren çok sayıdaki sütun burada iyice azaltılmış. Ama ondan daha güzel ve daha aydınlık. Mihraptaki çiniler, İznik'in parlak döneminin ürünü.

Osmanlı zamanında sadrazam bile olsa kimse padişaha saygısından iki minareli ve kubbe çapı 15 metreyi geçen câmi yaptıramazdı. Bu imtiyaz padişaha aitti. Onun için Kılıç Ali Paşa Câmii tek minarelidir. Kubbesi de selâtin câmilerden daha küçüktür ve 12 metredir. Avlu duvarları, yapıldığı dönemde denize bitişikti. Zamanla deniz o kadar dolduruldu ki, sahil câmiden uzaklaştı ve şimdiki mesafeye ulaştı.

Cervantes (1547 – 1616) ve Don Kişot

Miguel de Cervantes Saavedra, gezginci ve yoksul bir hekimin oğludur. Babasının yaşamına uymak zorunda kalır ve okumaya meraklı olmasına rağmen düzenli bir öğrenim göremez.

1569’da Papa’nın İspanya elçisinin hizmetine girer. Safkan olduğunu, Yahudi veya Magripli kanı taşımadığını onaylayan bir belge alır. Aynı yıl Madrid’de kız meselesinden bir asilzâdeyi yaralar ve hakkında tutuklama kararı çıkarılır. Ceza olarak sağ eli kesilecek ve 10 yıl sürgünde kalacaktır. Elini kurtarmak için İtalya’ya kaçar, İtalya’yı dolaşır, bu arada klasikleri ve İtalyan edebiyatını okur.

1570’de II. Selim Kıbrıs’ı fethedince, Papa 5. Pius, Osmanlılara karşı haçlı ittifakı çağrısında bulunur. Çağrıyı İspanya ve Venedik kabul eder. Deniz muharebesi için hazırlanan Roma’daki İspanyol birliğine katılanlar arasında parasız olduğu için Cervantes de vardır. 7 Ekim 1571’de, tarihin gördüğü en büyük deniz savaşı olan İnebahtı Savaşı’na katılan Yüzbaşı Cervantes, göğsünden yaralanır ve bir top güllesiyle de sol eli kullanılamaz hale gelir. Sağ elini kurtarmak için Madrid’den kaçan yazar, bu defa sol elini kurtaramamıştır. 1574’e kadar Navarin’de ve Tunus’ta savaşlara katılır.

Cervantes'in Juan de Jáuregui tarafından yapılmış portresi.
Bu portrenin gerçekten Cervantes'i yansıtıp yansıtmadığı bilinmemektedir.

1575’de İspanya’ya dönerken bindiği İspanyol gemisi, Marsilya açıklarında Cezayirli Türkler tarafından kuşatılır. Arnavut asıllı Türk denizcisi Deli Mehmet Reis tarafından esir alınır. Deli Mehmet Reis, İnebahtı Savaşı’nda filosunu Haçlıların eline geçmekten kurtaran Uluç Ali Reis’in yardımcılarındandır. Esirler arasında Cervantes’in kardeşi Rodrigo da vardır. Cezayir’de beş yıl esaret hayatı yaşayan Cervantes, altı defa kaçma teşebbüsünde bulunur ama başaramaz. Sertliği ile tanınan Cezayir Beylerbeyi Hasan Paşa, defalarca kaçmaya teşebbüs eden bu esire acaba neden ağır bir ceza vermez? Ondaki zekayı, yaratıcılığı ve farklılığı mı görmüştür, yoksa başka sebepler mi vardır? Bu konuda çeşitli yorumlar var. 1580’de İstanbul’a getirileceği sırada bir rahip tarafından satın alınarak özgürlüğünü kazanır.

Bir iddiaya göre; Akdeniz’de beş yıl boyunca Osmanlı leventleriyle savaşan, daha sonra bir beş yıl da esaret hayatı yaşayan Cervantes, Türklerden o kadar korkmuştur ki, romandaki yel değirmenleri Türkleri, Don Kişot aptal bir savaşçıyı yani Avrupalıları temsil etmekte, dolaylı olarak Türklerle savaşmanın aptallık olduğu vurgulanmaktadır.

Cervantes, kaptan-ı derya Kılıç Ali Paşa'yı söyle anlatır: "Esir olarak kürek çekmiş, daha sonra dinini değiştirmiş ve Müslüman olmuştu. O kadar cesurdu ki, ahlaksızca yollara başvurmadan Cezayir beylerbeyi olmuş, sonra da hükümdarlığın en yüksek rütbelerinin üçüncüsü olan kaptan-ı deryalığa getirilmişti. Aslen Calabria'lıydı, ahlaklı ve iyi bir adamdı, esirlerine çok insanca davranırdı. Öldükten sonra geriye kalan üç bin esiri, vasiyet ederek, padişah ve diğer dönme askerler arasında paylaştırıldı. Ben Venedikli bir dönmeye düştüm.” Anlattığı Venedikli dönme, Cezayir Beylerbeyi Hasan Paşa’dır.

Cervantes, yenilmez denilen Osmanlı donanmasını yenmiş bir ordunun talihsiz askeridir. "Büyük savaş hazırlıklarının yapıldığı konuşuluyordu; bütün bunlar beni etkiledi, harekete geçirdi, beklenen sefere katılmaya heveslendirdi. Her şeyi bırakıp İtalya'ya girmek istedim ve öyle yaptım. Talihim varmış, Senyor Don Juan de Austria, Cenova'ya yeni gelmişti, Venedik donanmasıyla birleşmek üzere Napoli'ye geçiyordu, daha sonra donanmalar Messina'da toplandı. Kısacası, o şanlı seferde ben de, başarılarımdan ziyade talihim sayesinde, şerefli piyade yüzbaşısı rütbesine getirilerek yer aldım. Bütün dünya milletlerinin Osmanlıların kibir ve küstahlığını kırdığı, Hıristiyan âleminin o mutlu gününde, İnebahtı açıklarında bulunan onca talihli insan arasında, bir ben talihsizdim!"

1580’de Madrid’e döndükten sonra geçimini yazarlıkla sağlamaya çalışır. 1580’de tiyatro oyuncusu bir kadından bir kızı olur. 1584’de 19 yaşında ve yüklü drahoması olan bir hanımla evlenir.

1580’den sonraki 36 yılı da özgür yaşayamaz. 1585’de devlet memuru olur. 1589’da kilise malını kötüye kullanmaktan tutuklanır ve aforoz edilir. 1592’de usulsüz buğday satışı yapmaktan tutuklanır ve bu yüzden eşi tarafından terk edilir. 1597’de kamu fonlarını ortadan kaybolan bir bankere emanet ettiği için tutuklanır ve iki yıl hapis yatar. 1601’de Granada krallığında vergi işlerini yürüten kurulda görev alır. 1605’de kapısının önünde işlenen bir cinayetten yeniden hapse girer. Bu arada Don Kişot romanını yazmaktadır. Elinde sınırsız malzeme vardır. Son bölümleri hapishanede yazar ve aynı yılın sonuna doğru yayımlar. Roman çok sevilir ve kısa sürede altı baskı yapılır. Sonraki yıllarda başka romanlar ve oyunlar da yazar ve bazılarında kendi esaret hayatını anlatır. Modern roman türünü yaratır ama bunun farkında değildir. 1610’da Fransisken tarikatına geçer. 1615’de Don Kişot’un devamını yayımlar. Ölüm tarihi olan 23 Nisan 1616’ya kadar yayımcılığa devam eder. Tesadüfe bakın; Shakespeare ile aynı günde, 23 Nisan 1616’da Madrid'de ölür. İspanya’da 23 Nisan günü her yıl Kitap Günü olarak kutlanır.

İşte şimdi, Cervantes’in bu yazıya nasıl eklendiğini açıklama zamanıdır.
Batılı kaynaklarda, resmi kaynaklarda ve Cervantes’in yazılarında hiç söz edilmemesine rağmen, Türk kaynaklarında bir iddia ortaya atılır. 1580’de özgürlüğüne kavuşmadan önce, 1575-1580 yılları arasında Cezayir Beylerbeyi Hasan Paşa tarafından İstanbul’a getirildiği, Kılıç Ali Paşa Cami’nin yapımında çalışan esir İspanyol işçilerden biri olduğu, taş taşıyarak Mimar Sinan’ın emrinde çalıştığı, caminin 1580’de tamamlanması ile beş yıllık esaret hayatından sonra memleketine döndüğü iddia edilir.

Hayatı ayrı bir yazı konusu olacak kadar renkli olan tarihçi ve yazar Rasih Nuri İleri (1920-2014), vakıf defterlerinde yaptığı araştırmada, harfi harfine Miguel de Cervantes Saavedra ismine rastlar. Vakıf defterleri çok ciddi kayıtlardır. Bu kayıttaki kişinin gerçekten Cervantes olup olmadığı konusundaki söylentileri, Akdeniz korsanları üzerine yaptığı araştırmalarıyla tanınan İtalyan tarihçi Roberto Damiani de destekler. Ona göre durum anlatıldığı gibidir. Damiani, Venedik kayıtlarına göre kölelerine karşı merhametiyle tanınan Kılıç Ali Paşa'nın, İtalyan ve İspanyol kökenli köleleri için camiinin yanında bir mahalle kurulmasını emrettiğini anlatır. Bugün caminin hemen karşısındaki Karabaş Mahallesi’nin bu mahalle olduğunu iddia eder. (Araştırmam sırasında; tanzimat döneminin romancı, gazeteci, yayıncı ve ilk popüler yazarı olan Ahmet Mithat Efendi’nin (1844-1912) Tophane Kumbaracı yokuşundaki bu mahallede doğduğunu öğrendim.)

Görüldüğü gibi tarihler, dönemler, olaylar ve kişiler bu olasılığın yüksek olduğunu gösteriyor. Belki, Cervantes Mimar Sinan ile karşılaştı ve konuştu, belki Kılıç Ali Paşa’yı gördü. Yapılacak yeni araştırmalar, belki de tarihin karanlık kalmış bir bölümünü daha aydınlatacaktır.

26 Ocak 2015 günü The Independent adlı İngiliz gazetesinde şöyle bir haber çıkar:

Cervantes’in Kayıp Mezarı:
İspanya’nın en ünlü yazarı Miguel de Cervantes’in kayıp mezarını bulma yolundaki çalışmalar hızla devam ediyor. “Don Quixote”nin yazarının Madrid’deki bir manastırda gömülü olduğu biliniyor fakat uzmanlar gömütün tam yeri hakkında bilgi sahibi değiller. En son, yazarın baş harflerini taşıyan bir tabut bulundu. Uzun süren kazılardan sonra tabuta ulaşan adli tıpçılar, kalıntılar üzerine incelemelerine başladılar. Uzmanlara göre kalıntıların Cervantes’e ait olup olmadığını kanıtlamak görece kolay olacak, zira Cervantes’in artrit yüzünden sol elinde ve kürek kemiklerin-de deformasyon olduğu ve göğsünde Yunan-İspanyol Deniz Savaşı’ndan kalma derin yaralar bulunduğu biliniyor. Bugüne dek büyük yazarın dış görünüşüne ilişkin elimizde bir ressam tablosundan başka herhangi bir veri bulunmuyordu. Mezarın gerçekliği kanıtlanırsa, Miguel de Cervantes’in yüzü uzmanlar tarafından resmedilebilecek.

559 - Bebekli Tatil Bavulu

noreply@blogger.com (Berna Arslan) — Sun, 24 Jul 2016 06:00:00 +0000

Bu yazı, bebeğiyle tatile çıkacak olan ebeveynlere yardımcı olmak için hazırlandı. Bebekli tatil ilk başta birçok anne-babanın gözünü korkutabiliyor. Neler lazım olacak, gerçekten tatil yapabilecek miyiz, ya bir şeyler ters giderse...

Biz bayramdan kısa bir süre önce 9 aylık bebeğimizle güneyde tatil yapma fırsatı bulduk. Tatil en başta bebeğimize yaradı,çünkü birçok insan görüp sosyalleşti ve açık havada bol zaman geçirdi. Orada tatile uygun bir düzen edindik ve şimdi iyi ki gittik diyoruz.

Lafı uzatmadan faydalı olacak eşyalar listesini sıralayalım. Bu liste ek gıdaya geçmiş bebekler için oluşturulmuştur. Sadece anne sütü ve/veya mama ile besleniyorsa işiniz daha bile kolay olabilir.

Giyecekler:

Bol bol kıyafet. Terleme ve kirlenme sebebiyle sık sık değiştirilebiliyor.

Yaz için şortlar, bluzlar, tek parça şortlu takımlar, çıtçıtlı badiler işe yarayabilir. Denize girilecekse UV filtreli mayo ve şapka.

Şapka

Ne olur ne olmaz diye bir hırka/ceket, birkaç çorap ve birer tane uzun alt-üst de faydalı olabilir.

Beslenme:

Suluk

Biberonlar

Kullanılıyorsa mama.

Anne süt sağıyorsa göğüs pompası

Yemek taşımak için kilitli kaplar

Kaşıklar

Önlükler

Cam rende (meyveler için)

Tek gözlü ocak (muhallebi pişirmek için yanımızda götürdük)

Blender (eğer çorba pişirecekseniz)

Pişirmek için kap, kaşık, bıçak" (temizlemek için de bir süngere ihtiyacınız olabilir)

Uyku:

Gideceğiniz yerde yoksa park yatak ve çarşaf

Varsa uyku arkadaşı

Kullanıyorsa emzik

Battaniye/pike

Bakım:

Alt değiştirme örtüsü

Bebek bezi

Islak mendil (fazlasından zarar gelmez)

Pişik kremi

Güneş kremi

Vücut kremi

Havlu

Tırnak makası

Temizlik:

Bebek sabunu

İlaçlar:

Demir takviyesi

Vitamin takviyesi

Ateş düşürücü

Böcek sokmalarına karşı ilaç

Olası kabızlığa karşı fitil

Kullanılan herhangi başka bir ilaç/krem

Diğer:

Oyuncak, kitap

Diş kaşıyıcı

Ateşölçer

Emekleyip karıştıran çocuklar için priz kapağı lazım olabilir

Kanguru/sling

Bebek arabasında terlememek için örtüler

Bizim ihtiyacımız olmadı ama termal çanta ve buz kasedi yemek taşımak için işe yarayabilir. Bebek telsizi de kullanışlı olabilir.

Sonuç olarak bir bavulu bebeğin eşyalarına ayırdık. İnsan kendisi için daha az eşyayla tatil yapabilmeyi de bu vesileyle öğreniyor. Umarım bu bilgiler işinize yarar.

Tüm ailelere bebekleri ile güzel tatiller.

Resim kaynak: http://travelmamas.com/media/baby_suitcase.jpg

558 - Leydi Godiva'nın Hikayesi

noreply@blogger.com (Berna Arslan) — Tue, 19 Jul 2016 20:35:00 +0000

Merhaba sevgili okur,

Bunu Bugün Öğrendim'e en son bir yazı yazıldığından beri oldukça uzun bir zaman geçti. Bunun sebeplerinden biri bu süre zarfında hayata gözlerini açmış olan bebeğim iken, bir diğeri ise belki de doktora süresince buraya fazla vakit ayıramıyor oluşum.

Ancak bugün bir değişiklik yapmak ve öğrendiğim hoş bir bilgiyi sizlerle paylaşmak istedim. Ülkece içinden geçtiğimiz zor zamanlarda belki biraz kafa dağıtmaya da yardımcı olur diye düşünüyorum.

Godiva kelimesini bir çikolata markası olarak duymuş olabilirsiniz. Hatta son yıllarda Türk bir firma tarafından satın alındıkları için de ülkemizde gündeme gelmişlerdi. Ancak Leydi Godiva'nın bir de tarihsel efsanesi var. Aşağıdaki tablo daha önce gözüme çarpmıştı, ancak bu hikayeyi anlattığını bilmiyordum.

Lady Godiva, John Collier, 1897

Efsaneye göre, Leydi Godiva bir 11. yüzyıl asilzadesidir. Coventry lordu olan eşi vatandaşlarından ağır vergiler talep etmektedir. Leydi Godiva bundan rahatsız olmakta ve eşinin vergileri düşürmesini ısrarla istemektedir. Bunun üzerine kocası vergileri ancak karısı çıplak bir şekilde ata biner ve şehirde dolaşırsa indireceğini söyler. Godiva bunu kabul eder ve yalnızca uzun saçları çıplak vücudunu kapar halde şehrin merkezinde at üstünde dolaşır. Bu gezintiye çıkmadan önce ise halkı uyarır ve evlerinde kalmalarını ve dışarıya bakmamalarını ister. Bu çağrıya yalnızca Tom isminde bir kişi uymaz ve pencerelerini açarak atın üzerindeki çıplak leydiye bakar. Bu kişi İngilizce'de "peeping Tom" (röntgenci/dikizci) olarak bilinen kalıba yol açmıştır. Efsaneye göre Tom'un gözleri hemen oracıkta kör olur.

Sir William Reid Dick, 1949

Godiva, şehirdeki çıplak turunu tamamladıktan sonra kocasıyla yüzleşir ve vergilerin indirilmesini sağlar. Leydi Godiva'nın hikayesi bir efsane olarak değerlendirilebilse de bu kişinin gerçekten yaşadığı ve hayırsever olduğu bilinmektedir. 1840 yılında Lord Tennyson tarafından yazılmış olan Godiva isimli şiiri de şuradan okuyabilirsiniz.

557 - Amerikan Sinemasının En İyi 100 Şarkısı

noreply@blogger.com (Berna Arslan) — Wed, 04 Feb 2015 07:12:00 +0000

Amerikan Film Enstitüsü (AFI) tarafından belirlenen Amerikan sinemasının en iyi 100 şarkısı listesiyle karşınızdayız. 2004 yılında belirlenmiş listede 1930'lardan 2000'lere kadar çeşitli şarkılar yer alıyor.

100 şarkılık listeyi aşağıda bulabilirsiniz. Birçoğu müzikallerden alınmış ve eğer izlediyseniz o sahneleri hemen akla getirecek şarkılar. Judy Garland ve Gene Kelly, seslendirdikleri beşer şarkı ile listede en çok yer alan oyuncular arasındalar. Sizce 2004'ten beri bu listeye girmeyi hak edecek başka film şarkıları oldu mu?

Bu listede yer alan en sevdiğim film müziklerinin birkaçının videosunu ekliyorum. Son olarak, ilk yüze aday gösterilen 400 şarkının listesine şu adresten ulaşabilirsiniz.

En sevdiğim:
#3. Singin' in the rain - Gene Kelly (Singin' in the Rain, 1952)

#35. America (West Side Story, 1961)

$48. Que Sera Sera - Doris Day (The man who knew too much, 1956)

#50. Rock around the clock - Bill Haley and his Comets (Blackboard Jungle, 1955)

#58. Gonna Fly Now - Bill Conti (Rocky, 1976)

Rocky serisi ile ilgili yazım için tıklayın.

#80. Springtime for Hitler (The Producers, 1968)

Bunu izlemeden önce filmi izlemenizi tavsiye ederim, çünkü bu filmin final sahnesi sayılır ve filmi baştan izleyerek çok daha fazla gülersiniz. Film ile ilgili bir yazım için tıklayın.

Son olarak listede yer almayan ama benim çok sevdiğim bir şarkıyı da ekliyorum, film Cover Girl (1944), başka bir şarkı ile - Long ago (and far away)- listeye girmiş.

556 - Beynimizin yüzde onunu kullandığımız efsanesi

noreply@blogger.com (Berna Arslan) — Tue, 03 Feb 2015 06:49:00 +0000

İnsan vücudu ve zihni ile ilgili en sevilen efsanelerden biri de beynimizin yalnızca yüzde onunu kullandığımızdır. Bu efsaneden paye çıkartan yaşam guruları ve koçları olduğu gibi, 2014 yılında hala bu konuda film yapabilen yönetmenler bile var (Luc Besson - Lucy).

Peki bu efsanenin kaynağı ne?

Kimse emin olamasa da birkaç şüpheli var: Bunlardan biri, 1930'larda sinir cerrahı Wilder Penfield'in elektriksel uyarı verdiğinde beynin büyük bir bölgesinde aktivite gözlemlememesi sonucu bu bölgeyi 'sessiz korteks' olarak adlandırması. Elbette bugün bu bölgelerin işlevlerinin olduğunu biliyoruz.

Ya da belki de her şey 1908'de büyük psikolog ve filozof William James'in "Mümkün olan zihinsel ve fiziksel kaynakların sadece küçük bir bölümünü kullanıyoruz" demesiyle başladı.

Neden bu kadar popüler?

Çünkü insanlar mucizelere inanmayı sever diyelim. Astrologların, diyetisyenlerin, yaşam koçlarının sunduğu umutlara benzer bir şey sunuyor beynimizin yüzde onunu kullandığımız efsanesi. Bize gelişmek için umut ve fırsat olduğunu ve bunun farkında olarak diğerlerinden farklı olabileceğimizi vaat ediyor.

Neden mantıksız?

Yüzde doksanı kullanılmayan ve vücudun enerji kaynaklarının çok büyük bölümünü kullanan bir organın gelişmesi evrimsel açıdan anlamsız olurdu.

Beyin görüntüleme teknikleri beynimizin tüm alanlarını kullandığımızı gösterir.

Erken yaşlarda beyin hasarı, beynin esnekliği sayesinde daha az zarar verici olabilse de, geç yaşta beynin herhangi bir yerinde oluşan hasarın ne kadar önemli sonuçları olabileceği birçok vakada görülmüştür.

Dipnot:

Psikoloji çalışmalarında beyin görüntüleme teknikleri, genellikle bir işlevin hangi beyin bölgeleri tarafından yürütüldüğünü öğrenmek için uygulanır. Örneğin, siyah beyaz geometrik şekillere bakarken beynin hangi bölgelerinin etkinleştiğini öğrenmek isteyen araştırmacılar, öncelikle beyin dinlenme halindeyken, yani kişiye yapması için bir şey verilmeden ve kişi beyin görüntüleme cihazının içinde dururken, beynin etkinleşmesini ölçerler. Daha sonra kişiye geometrik şekiller gösterilir ve beyin aktivitesi kaydedilir. İki görüntü arasındaki fark, yalnızca geometrik şekillere bakarken etkinleşen bölgeleri gösterir. Böylece aşağıdaki gibi görüntüler oluşur ve belki bu durum da beynimizin yalnızca yüzde onunu kullandığımız efsanesine katkıda bulunmaktadır.

Resim kaynak:
http://www.martinos.org/neurorecovery/images/fMRI_labeled.png

555 - Amerikan televizyonunda Arap ve Müslüman karakterler

noreply@blogger.com (Berna Arslan) — Fri, 21 Nov 2014 04:00:00 +0000

11 Eylül sonrası ABD'de artan İslam korkusu, Amerikan televizyonlarındaki dizi ve filmlere terörist Müslüman karakterlerin katılımıyla kendini ifade imkanı buldu. Birçok dizi, klişe Arap ve Müslüman karakterleri barındırırken, bir kısmı da farklılık oluşturma gayreti gösterdi. Bu yazıda Amerikan televizyonlarında son yıllarda dikkati çeken Müslüman karakterlerden bahsedeceğim.

Sayid Jarrah, Lost
Irak kökenli ve Körfez Savaşı'nda yer almış Sayid, şiddet geçmişiyle ve de aşklarıyla tanınan bir karakterdi. Karakteri canlandıran aktör Naveen Andrews ise Hint kökenli.

Arastoo Vaziri, Bones
İnançlı bir bilim adamı ve şair olan Arastoo Vaziri tabuları yıkan karakterlerden bir tanesi olarak görülebilir. Karaktere hayat veren oyuncu ise İran kökenli.

Abed Nadir, Community
Yarı Filistinli yarı Polonyalı bu karakter, komedi dizisi Community'de film meraklısı bir karakteri canlandırıyordu. Karakteri canlandıran aktör ise yarı Hintli, yarı Polonyalı.

Nadia Yassir, 24
Pakistan kökenli ama ABD'de iki yaşından beri yaşayan Yassir karakteri, anti-terör biriminde çalışıyordu. 24 dizisinde birçok Müslüman terörist olduğu da unutulmamalı.

Ahmed Nassar, Sullivan & Son
Bu komedi dizisinde bir kamyon şoförü olarak yer alan Ahmed Nassar karakteri Mısırlı göçmen bir ailenin çocuğu. Karakteri canlandıran Ahmed Ahmed ise daha önce birkaç defa terörist olarak rol aldığından, kötü Arap rolleri için büyük bir pazar olduğunu keşfettim diyerek durumla dalga geçiyor.

Aklınıza gelen başka karakterler varsa lütfen eklemekten çekinmeyin. Bugüne kadar 24, Lie to me, Homeland, Sleeper Cell, Tyrant ise Arap/Müslüman terörist barındıran dizilerden yalnızca birkaçı.

554 - Facebook'ta ne kadar zaman harcadığınızı takip edin

noreply@blogger.com (Berna Arslan) — Wed, 19 Nov 2014 04:00:00 +0000

Bazen çalışırken dikkat dağılması, bazen de can sıkıntısından insan internette boş zaman geçirebiliyor. Dikkatimi tam toparlayamadığım zamanlarda ya sık sık Facebook'a bakıyorum ya da 9gag gibi sitelerde zaman geçiriyorum. Geçenlerde Facebook'ta ne kadar vakit geçiriyorum görebileceğim bir uygulama var mı diye araştırdım ve birkaç tane buldum, sizinle de paylaşmak istedim.

1. Facebook Runner
En çok beğendiğim uygulama bu oldu. Firefox, Chrome, Opera ve Safari için ayrı versiyonlarını indirebileceğiniz bu uygulama, tarayıcının içine entegre oluyor ve tıkladığınızda toplam internette geçirdiğiniz vakti ve Facebook'ta geçirdiğiniz vakti ayrı ayrı gösteriyor. Ve de Türkçe. Şuradan indirebilirsiniz.

facebook, değerli zamanı harcamak için harika bir yer

2. TimeRabbit
TimeRabbit uygulaması tarayıcıya entegre olmuyor, indirip bir program olarak kurmanız gerekiyor. İlk önce bunu denedim, fakat Chrome ile çalışmadığı için kaldırdım. Facebook Runner'a göre görünülürlüğü düşük ve ne kadar zaman harcadığınızı öğrenmek için sağ taraftaki ikonuna tıklayıp bakmanız gerekiyor. Daha az kullanışlı diyebilirim. Ama (hala kullananlar varsa) internet explorer ile çalışıyor. İndirme adresi burada.

3. Time spend on Facebook
Bu da Chrome'a hatta Facebook'un içine entegre olan, Facebook'un ana sayfasında bir sayaç olarak görünen bir uygulama. İsterseniz şu adresten deneyebilirsiniz.

Tabii bu uygulamalar bilgisayar başında geçirdiğiniz vakti ölçmeye yönelik, yani mobil cihazlarda ne kadar vakit geçirdiğinizi de takip etmeniz gerekebilir.

553 - Vücut dilini anlamak: El-yüz ilişkisi

noreply@blogger.com (Berna Arslan) — Sun, 16 Nov 2014 12:53:00 +0000

Vücut diliyle ifade edilenlerin iletişimin yüzde elli ila yetmişini oluşturduğu düşünülüyor. Peki karşımızdakinin vücut dilini okumak kolay mı? Veya kendi vücut dilimizle ne ifade ettiğimizin farkında mıyız?

Aşağıdaki çizimlere göz atın ve bu kişilerin ne ifade etmek istediklerini düşünün.

İlk çizimdeki kişi, eliyle ağzını kapatarak yalan söylememek üzere kendini engelliyor veya dinlediği kişinin yalan söylediğini düşünüyor olabilir.

Göğüste kolları kavuşturmanın karşıdan gelecek tehlikelere siper oluşturmak amaçlı bilinçsiz bir dürtü olduğu düşünülüyor. Bu hareket çoğu ortamda nasıl hissettiğimizi açıkça ortaya koyduğundan bazen göğsümüzü tek kolumuzla kapamayı tercih ediyoruz. İkinci çizimdeki kişi bunu temsil ediyor. Bu kişi şu an yabancı olduğu bir ortamda bulunuyor veya kendine güven eksikliği yaşıyor olabilir.

Son çizimdeki kişi ise duvara yaslanarak adeta buralar benim demek istiyor. Dokunma, yaslanma hareketleri hem nesneler hem de kişiler üzerinde uygulanabilir. Yeni arabasına yaslanarak poz verenleri ve sokakta birbirine sarılarak yürüyen sevgilileri düşünün. Karşıdaki kişinin gözünü korkutmak isteyen biri ise o kişinin ofisinin duvarına yaslanabilir, masasına oturabilir veya izin almadan sandalyesine kurulabilir.

El-yüz ilişkisi

Genelde konuşurken elle yüze dokunmanın yalan belirtisi olduğu söylenir. Kişi yalan söyledikten sonra ağzına, burnuna veya göz kenarına dokunma hissini duyabilir.

Bunun sebebinin ağızdan çıkan yalanı durdurmak isteği olduğu öneriliyor.

Burna dokunmanın yalan söylemek dışında akla gelen hoş olmayan bir düşüncenin veya söylense sonuçlarından çekinildiği bir lafın ağızdan çıkışını engellemek amacıyla yapıldığı da düşünülüyor.

Kulağa dokunmak, kişinin dinlediği kişiyi daha fazla duymak istemediğini belirtirken, enseye veya kulağın altına dokunmak, dinlenilen kişinin sözlerinden kuşku duyulduğunu ve bu sözlere pek güvenilmediğini gösterebilir.

Vücut dilinin diğer unsurlarına gelecek yazılarda değineceğim.

Konuk yazardan: "Antandros Antik Yerleşimi ve Arkeolojik Kazıları"

noreply@blogger.com (Berna Arslan) — Fri, 14 Nov 2014 19:52:00 +0000

Konuk yazarımız Erol Kuntsal, detaylı ve ilgi çekici hazırlanmış bu yazısıyla Antandros antik yerleşim yerini, tarihini ve güncel arkeolojik kazıları aktarıyor.

Erol Kuntsal'ın kıvılcımını ateşlediği ve sunuşunu yazdığı kitap "Çanakkale'den Bağdat'a Esaretten Kurtuluş Savaşı'na", İş Bankası Yayınları tarafından kısa zaman önce yayımlandı. Yakın zamanda bu konuda daha çok bilgi vermeyi umuyoruz.

Erol Kuntsal'ın diğer yazılarını okumak için buraya, tüm konuk yazarlarımızın yazılarına göz atmak için buraya tıklayabilirsiniz. Konuk yazar olmak için benimle iletişime geçebilirsiniz.

Kara yolu ile Çanakkale’den İzmir’e giderken, antik dönemdeki adı İda Dağı olan Kaz Dağı’nın güney eteklerinden eşsiz bir manzarayı seyrederek deniz seviyesine inerseniz, Edremit Körfezi’nin kuzey kıyısındaki, Balıkesir iline bağlı Edremit ilçesinin Altınoluk yerleşimine kadar gelirsiniz.
Altınoluk’un 2 km. doğusunda, denize dik inen 215 m. rakımlı Kaletaşı Tepesi’nin zirve ve batı yamaçlarında, antik dönemdeki adı Antandros olan antik bir yerleşim yeri bulunur.
Çanakkale-Edremit karayolu, Antandros Antik Kenti’nin üzerinden geçer.
Bu yazımda sizlere antik Antandros yerleşimini ve kazı sonuçlarını anlatmaya çalışacağım.
Ama önce mümkün olduğu kadar kısa, Antandros’un ve bölgenin tarihini anlatmam lazım.
Edremit Körfezi ve Antandros çok eski ve önemli bir yerleşim yeri olduğu için, bu anlatımı sizi sıkmadan, sabrınızı zorlamadan, satır başları ile yapmaya çalışacağım.
Bu arada; Antandros adını aklınızın bir köşesine yazın, çünkü gelecek yıllarda bu adı daha çok duyacaksınız.

ANTANDROS’UN VE BÖLGENİN KISA TARİHİ

Antik yazarlara göre Troia Savaşı'na kadar uzanan Antandros'un tarihi MÖ 13. yüzyıldan başlayarak, MS 18. yüzyılda yeniden keşfedilişine ve 2000'lerde başlayan ilk bilimsel çalışmalara kadar devam eder.

Antik yazar Vergilius, Aeneas adlı eserinde MÖ 1200′lü yıllarda Akhalar ile Troialılar arasındaki savaş sonrasında yıkılan Troia kentinden kaçan Aeneas ve yanındakilerin, İda Dağı eteklerindeki Antandros’ta donanmalarını kurduklarını yazar. Roma İmparatorluğu’nun kurucusu kabul edilen Romus’un ve Romulus’un dedesi olan Aeneas, “Fırtına Gemisi” (The Tempest) adlı mitolojik gemisi ile Antandros’tan hareket ederek İtalya’nın Castro kentine gider.

Son yıllarda, Roma İmparatorluğunun kurulmasına neden olan mitolojik yolculuğun aynı şartlarda tekrar yapılması için hazırlanan proje Avrupa Birliği tarafından kabul edildi, ancak maddi problemler sebebiyle henüz gerçekleşemedi.

Antik yazar Herodotos, Pers kralı Xerxes’in MÖ 483 yılında Yunanistan’a yapacağı seferin hazırlıklarını ve ordunun izlediği güzergâhı anlatırken, ordunun Antandros’u geçerek İda eteklerinde konakladığını, gece çok şiddetli bir fırtına olduğunu, yıldırımlar düştüğünü ve önemli bir kayıp verildiğini yazar.

Antik yazar Strabon, Geographika adlı kitabında, antik yazarlardan Alkaios’un Antandros’dan bahsettiğini yazar ve kentin bulunduğu coğrafya hakkında bilgi verir. Kitabın 1620 basımında bölgeye Adramytteion Körfezi deniyor. Şimdiki adı olan Edremit Körfezine ne kadar benziyor, değil mi?

Körfezin kuzeyinde Antandros, yukarısında Truva kralı Priamos’un oğlu Paris’in, Athena, Hera ve Aphrodite arasındaki güzellik yarışması için hakemlik yaptığı söylenen Aleksandreia Dağı bulunuyor.

Körfezin iç kısmında İda Dağı’ndan gelen kerestelerin pazarlandığı Aspaneus ve Atinalılar tarafından kolonize edilmiş, hem bir limanı hem de deniz üssü olan Adramytteion kenti yer alır.

Kafkas halklarından olan savaşçı Kimmerler, daha da savaşçı İskit baskısı sonucu Kafkasya’yı aşarak MÖ 8. yüzyıl sonunda Doğu Anadolu’ya ulaşırlar. Önce Urartularla karşılaşırlar, ardından Asurlularla savaşırlar ve Orta Anadolu’da Kappadokia’yı ele geçirirler, MÖ 696 yılında Phryg Devleti’ne saldırırlar ve Phryg kralı Midas’ın ölümüne neden olurlar, ardından Lydia Devleti’ne saldıran Kimmerler’in bir bölümü kuzeye ilerler ve Antandros’a yerleşirler.

Kimmerlerin Antandros’taki işgaline MÖ 570 de Lydia kralı Alyattes’in oğlu Kroisos son verir.

MÖ 508 yılında Pers kralı Dareios’un komutanlarından Otanes tarafından ele geçirilen kent, tüm Anadolu gibi Pers egemenliğine girer.

Antik kaynaklarda kentin adı Atina ile Sparta arasında MÖ 431 yılında başlayan ve MÖ 404 yılında biten Peloponnesos Savaşları’nda sıkça geçer. Savaşın ilk evresinde Lesbos adasını (bugünkü Midilli adasını) ve buradaki Mytilene kentini ele geçiren Atinalılar, kent halkının bir kısmını sürgüne gönderirler. Sürgün edilenler, yanlarına Peloponnesos’tan paralı askerler alarak Antandros’u ele geçirirler. Bu insanlar Antandros’un, İda Dağı’na yakın olması ve gemi yapımında kullanılacak gereçlerin bol olmasından faydalanarak gemi yapacak, Lesbos’a saldırıp geri aldıktan sonra karşı kıyıdaki diğer kentleri de ele geçireceklerdir. Ancak Antandros’un, Lesboslu sürgünlerin eline geçmesinden kısa süre sonra Atina donanması yanına müttefiklerini de alarak Antandros’u geri alır ve Antandros, Attika-Delos Deniz Birliği’ne girer. Birliğe üye kentlerin ödedikleri vergilerin yılının ve miktarının yazıldığı listelerde, Antandros adına ilk olarak MÖ 425 yılında, ikinci kez MÖ 421 yılında ödediği vergiyle rastlıyoruz. Bu tarihten itibaren kayıtlarda Antandros ismine bir daha rastlanmaz.

Kent, MÖ 410 yılında Perslerin denetimi altına girer. Persler, MÖ 410-408’de Antandros’ta bir garnizon bulundurmaktaydılar.

Antik tarihçi Ksenophon’a göre, Peloponnesos Savaşında, Peloponnesos birlikleri MÖ 410 yılında yenilgiye uğrar ve Pers satrabı, Peloponnesoslular’ın birliklerine ve müttefiklerine, savaşta kaybettikleri gemilerinin yerine yenilerini yapmaları için para verip Antandros’a gönderir. Gemilerin yapımı sırasında Syrakusailılar, Antandros halkı ile işbirliği yapıp yıkılan surlarının onarılmasında yardım ederler, ayrıca nöbet tutmalarındaki gayretleri ile Antandroslular’ın takdirlerini kazanırlar. Syrakusailılar’ın bu davranışları sonucunda Antandroslular, onlara vatandaşlık hakkı tanırlar.

MÖ 4. yüzyılda Büyük İskender’in Anadolu’yu ele geçirmesiyle beraber, Pers kontrolündeki Antandros, özgürlüğüne kavuşur ve özgür bir kent olarak yeniden sikke basmaya başlar. Zira sikke basmak, kentin özgürlüğünün bir işaretidir.

Antandros, Pergamon Kralı II. Eumenes zamanında Suriye kralı III. Antiokhos ile MÖ 189 yılında yapılan Magnesia Savaşı ve sonrasında MÖ 188 yılında imzalanan anlaşma sonunda Pergamon Krallığı’nın denetimi altına girer.

Roma’nın Anadolu’ya girmesinden sonra tüm Anadolu gibi Roma İmparatorluğu egemenliğine giren Antandros, Hıristiyanlık döneminde bir piskoposluk merkezine dönüşür.

Orta Çağ'daki Arap akınlarından kaçan halkın korunmak amacıyla bugünkü adı Şahin Kale olan surla çevrili, sarp kayalık üzerine taşındığı anlaşılmaktadır.

Yerleşim alanı 16. yüzyılda, bugünkü Altınoluk beldesinin eski köy yerleşiminin bulunduğu alana taşınır ve piskoposluk merkezi olan yerleşim, Papazlık adını alır.

İZLERİ KAYBOLAN ANTANDROS YERLEŞİMİNİN YENİDEN BULUNMASI

Antandros Antik Kentinin yerinin bulunması araştırmaları, 1842 yılında Heinrich Kiepert’in, Avcılar Köyü camisinin duvarında Antandros adının geçtiği yazıtı keşfetmesiyle başlar. Bu yazıta dayanarak yeri yaklaşık olarak tespit eder. 1888 yılında Fabricius ile birlikte geri döner, Antandros adının geçtiği ikinci bir yazıtı ve Antandros sikkelerini görür, önceki saptamasının doğru olduğunu anlar. Antandros olarak saptadığı, bugünkü adı Kaletaşı olan tepeye Fabricius ile birlikte tırmanır ve bir şehir yerleşimini doğrulayacak miktarda mermer ve seramik parçası bulur, yaptığı ölçümde tepenin 215 metre yükseklikte olduğunu belirler.

Kiepert’ten sekiz yıl sonra Judeich, tepe üzerinde incelemeler yapar, şehri aşağı ve yukarı kent olarak ikiye ayırır ve Antandros’u fazla büyük olmayan bir şehir olarak nitelendirir.

Bu arada; Truvayı kazan, hazineyi bulan ve yurt dışına kaçıran Schliemann, 1881 yılında aynı yoldan geçer, Kiepert’in ilk bulduğu yazıtı görür, bir antik kentin varlığını saptar ve köylülerin civarda birçok gümüş Antandros sikkesi bulması dikkatini çeker.

1911 yılında şehri ziyaret eden Leaf, tepenin batı bölümünün sahipleri tarafından bir mezar açıldığını, bir rahibe için dikilmiş, ama sonra ikinci kez kullanılmış bir heykel altlığının çıkarıldığını saptar. Buna dayanarak, şehrin nekropolisinin (mezarlığının) tepenin batı yamacında, garnizonun tepenin zirvesinde, ticaret merkezi ve limanların tepenin doğusunda olduğuna kanaat getirir.

Cook, 1959 ve 1968 yıllarında yaptığı incelemede tepenin doğu yamacında herhangi bir buluntunun olmadığını, asıl yerleşimin tepenin batı yamacında olması gerektiğini söyler.

Şehrin üzerinde bulunduğu Kaletaşı Tepesi, denize doğru dik bir eğim ile sona erer. Modern asfalt, tepenin eteği kesilerek yapılabilmiştir. Asfaltın yapımından önce ulaşım, deniz ile tepe arasındaki dar, çakıldan oluşan deniz kıyısından gerçekleşiyordu.

Antik yerleşimin bulunduğu Kaletaşı Tepesinin batısında uzanan sahil şeridinin imara açılması ile 1989 yılında başlayan temel kazılarında bazı mezarlara rastlanır ve 1991 yılında Müze Kurtarma Kazıları başlatılır. Bu alanın MÖ 7. yüzyıldan MÖ 2. yüzyıla kadar nekropolis alanı olarak kullanıldığı anlaşılır ve kazılar aralıklarla devam eder, 1995 yılında kazılara son verilir.

2000 yılında Ege Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Arkeoloji Bölümü, Klasik Arkeoloji Ana Bilim Dalı öğretim üyelerinden Prof. Dr. Gürcan Polat başkanlığında bir ekip yüzey araştırması yapar ve sonucunda Kaletaşı Tepesi’nde sur ile çevrili bir yerleşimin varlığı saptanır. Çam ve zeytin ağaçları ile kaplı tepenin batı yamacında yapılan yüzey araştırmasında elde edilen veriler, bu alanın en azından MÖ 6. yüzyıldan başlayıp Bizans dönemini de içeren uzun bir zaman dilimi boyunca iskân gördüğünü ortaya koyar. Tepenin batısından denize dökülen derenin batısında ve doğu yamaçlarındaki araştırmalarda, yerleşime ait veriler elde edilemez.

2001-2006 yılları arasında Ege Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Arkeoloji Bölümü ile Balıkesir Müzesi'nin ve Altınoluk Belediyesi’nin ortak çalışmalarıyla süren kazılar, 2007 yılında Prof. Dr. Gürcan Polat başkanlığında devam eden akademik bir kazıya dönüşür.

15 yıldır devam eden, "Yamaç Ev" ve "Nekropolis" dışında çeşitli alanlarda devam eden kazılarda, kentin uzun yüzyıllara uzanan geçmişini daha iyi anlayabileceğimiz pek çok bilgiye ulaşılmakta.

KAZI ALANI VE BULUNTULAR

YAMAÇ EV

Antandros kazılarının en önemli bölümü “Yamaç Ev” olarak adlandırılan Roma villasıdır. 2001 yılında başlanan kazılarda bugüne kadar 19 bölümü ortaya çıkarılan villa, 1100 m²’lik bir alanı kaplamakta. Denize bakan bir yamaç üzerine yerleştirilmiş olması nedeniyle klasik Roma ev tipinden farklı olarak, “sıralı ev tipi” olarak adlandırılan bir mimari üslupla inşa edilmiş. Yan yana dizilmiş altı odası dışında mutfak, teras ve oldukça görkemli bir hamam Yamaç Ev’i oluşturmakta. Evin özellikle taban mozaikleri ve freskleri dikkat çekiyor. Kazılar, villanın MS Geç 3. Yüzyıl’da inşa edildiğini, MS 6-7. Yüzyıl’a kadar bazı tadilatlarla birlikte kullanıldığını ortaya koymakta. Bu tarihte, Batı Anadolu’yu etkisi altına alan Arap akınlarından kaçan halk kenti terk ederek, bugün Şahin Kalesi olarak adlandırılan, oldukça korunaklı doğal bir kale görünümündeki tepeye taşınmış.

NEKROPOLİS (MEZARLIK)

Antandros nekropolisi, yerleşimin yer aldığı Kaletaşı Tepesi’nin yaklaşık 400 m. batısında, deniz ile ona paralel olarak uzanan tepe arasındaki 50–60 metrelik yamaç ve düzlükte yer almakta. Kazılar, nekropolis alanının MÖ erken 7. yüzyıldan Helenistik Dönem sonuna kadar kesintisiz bir şekilde kullanıldığını ortaya koyuyor.

Maalesef bugün bir yazlık sitenin büyük bir bölümünün üzerine oturduğu nekropolis alanında, 2001 yılından beri devam eden sistemli kazılar, nekropolis alanının sınırlarını tespit etmeye yönelik olarak sürüyor. Kazılar önce küçük bir sondaj ile başlamış, yoğun gömü nedeniyle dört bir yana genişletilerek büyük bir açmaya dönüşmüş, bugüne kadar 412 mezar saptanmış. Nekropolis, coğrafi konumu gereği, kuzeyindeki tepeden erozyonla gelen toprak nedeniyle tabakalı bir yapıya sahip ve henüz tam olarak plan elde edilememiş olmasına karşın, MS 4. yüzyılda bu alanın, nekropolis özelliğini yitirerek, yerleşim alanına dönüştüğü anlaşılmakta.

Arkaik döneme ait çocuk mezarlarının aksine, yetişkin mezarlarının hepsinde kremasyon (yakma) uygulandığı görülüyor. Bazı kremasyon mezarlarda topraktaki yanık tabakası ve yüksek ısıdan meydana gelen kırmızılaşma, bireyin gömüldüğü yerde yakıldığını kanıtlamakta. Bir kısmı ise ikincil kremasyon, yani başka yerde yakılarak toplanan kemiklerin bir kap içerisine konulması sonrasında gömülmüşler. Kremasyon mezarlarda genellikle bronz hediyeler ele geçerken, çocuk ve bebek mezarlarında, içlerinde aşık kemiklerinin de bulunduğu (yakın zamana kadar Anadolu’da çocukların oyun aracı olarak kullandığı, koyunun dizinde bulunan çok ilginç bir kemik) zengin hediyelere rastlanmakta. Bu döneme ait mezarlarda yapılan antropolojik incelemeler, yetişkinlerin yakılarak, 7 yaşından küçük çocukların yakılmadan gömüldüğünü ortaya koyuyor. MÖ 7. yüzyıl ortalarına doğru geleneğin değişmeye başladığı, yetişkinlerin yalnızca kremasyon değil, aynı zamanda inhumasyon (yakmadan gömme) olarak da gömüldükleri gözleniyor.

İlk lahit kullanımı, yetişkin bireylerin yakılarak gömülmediği MÖ 6. yüzyılda görülmeye başlıyor. Bu yüzyıla ait üç pişmiş toprak lahit bulunmuş ve Cook tarafından Albertinum Grubu olarak isimlendirilen lahitlerle büyük benzerlik gösteren bu lahitler, muhtemelen Klazomenai’den ithal edilmiş. Zira Batı Anadolu’daki diğer bir yerleşim yeri olan Klazomenai’de o dönemde lahit imalatı yapılıyor ve erişkin erkeğe ait hediyenin lahit dışına bırakılması, Klazomenai’de yaygın bir uygulama.

MÖ 5. yüzyılda pişmiş toprak lahitlerin yerini, tufa taşından yapılmış, kapaklı taş lahitler alıyor ve bu dönemde yetişkin bireylerde kremasyon uygulaması, yavaş yavaş yerini inhumasyona bırakıyor. MÖ 5. yüzyıla ait lahitlerde çoklu gömüler dikkat çekiyor.

MS 2. yüzyıla ait yalnızca bir mezarda birey doğu-batı yönünde yatırılmış, Bizans Dönemi’ne tarihlenen mezarlardan birinde ise kadın bireyin başı batıya gelecek şekilde batı-doğu yönünde yatırılmış.

Antandros nekropolisi, Batı Anadolu’da bulunan en önemli nekropolis. Kazılar, antik dönem ve sonrasındaki medeniyetler ve gelenekleri konusunda çok zengin bilgilere ulaşmamızı sağlıyor.

DİĞER KAZILAR

Yamaç ev ve Nekroplis dışında; Sur bölgesinde, Roma evi bölgesinde, Yol üstünde, Dere boyunda, Yol altında ve Su altında da kazı çalışmaları devam ediyor.

BULUNTULARIN SERGİLENDİĞİ MÜZELER

Kazılarda bulunan eserler, Balıkesir’deki Kuvayı Milliye Müzesinde ve Bursa Arkeoloji Müzesinde sergilenmekte. Umarım bir gün Altınoluk’ta bir Antandros müzesi açılır ve bulunanlar ait oldukları yerde sergilenir.

SÖZÜN ÖZÜ

Kazılar, okulların tatil olduğu Temmuz ve Ağustos aylarında, Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü talebeleri ve öğretim üyelerince yapılıyor.

Eğer bu aylarda bir gün yolunuz bu bölgeye düşerse, kazıları görmek için muhakkak ziyaret edin.

Sizi pırıl pırıl arkeolog adayı öğrenciler, arkeologlar ve öğretim üyeleri karşılayacak, sorularınıza içtenlikle ve doğru cevaplar vereceklerdir.

Altınoluk’un Temmuz ve Ağustos aylarındaki sıcağında, yerlerde ve toz toprak içinde, iğneyle kuyu kazarcasına kazı yapan bu gençleri gördükçe gurur duyacaksınız.

Yorgunluklarını gidermek için yanınızda biraz meyve veya meşrubat götürürseniz bilin ki çok makbule geçecek.

Belki siz oradayken, gözünüzün önünde bir sikke, bir vazo veya başka bir obje bulacaklardır.

Bu heyecanı ve mutlu koşuşturmayı görün ve “Böyle gençlerimiz de var” diyerek umut tazeleyin.

Belki öğle tatilinde bir çardağın altında kendi hazırladıkları köfteyi ve salatayı yerken, gazete kâğıdı ile kaplı masalarına sizi de buyur ederler.

552 - Göz bebekleri cinsel yönelimi ele veriyor

noreply@blogger.com (Berna Arslan) — Fri, 07 Nov 2014 06:50:00 +0000

Göz izleme tekniklerinin gelişmesiyle birlikte psikoloji alanında bu teknikle birçok çalışma uygulanıyor. Son yıllarda göz bebekleri ve cinsellik arasında da bağlantı kurulmaya başlandı. Göz bebeğinin genişlemesinin nedenleri arasında kişinin ilgi duyması veya cinsel olarak uyarılması sayılıyor.

Heteroseksüel ve homoseksüel kadın ve erkeklerle yapılan bir çalışmada katılımcılara kadın, erkek ve manzara videoları gösterildi. Heteroseksüel erkeklerin göz bebeklerinin kadın videolarını izlerken genişlediği gözlemlendi. Benzer şekilde homoseksüel erkeklerin göz bebekleri erkek videolarını, homoseksüel kadınların göz bebekleri ise kadın videolarını izlerken genişledi. Henüz anlaşılmayan bir biçimde ise heteroseksüel kadınların göz bebekleri hem kadın hem de erkek videolarını izlerken genişleme eğilimi gösterdi.

Göz bebeklerinin genişlemesinin karşı tarafa verdiği mesaj eski zamanlardan beri bilindiğinden, asırlar önce hayat kadınlarının göz bebeklerine genişletici özel bir damla sıktıkları biliniyor.

Kaynak:
http://www.nydailynews.com/news/national/eye-horny-baby-pupil-dilation-key-indicator-sexual-orientation-new-study-article-1.1130026

Resim kaynak:
http://westsidetoastmasters.com/resources/book_of_body_language/chap8.html
http://www.medscape.com/viewarticle/760760_2

Konuk yazardan: "Saray Sineması, Saray Muhallebicisi, Demirören AVM ve İnci Pastanesi"

noreply@blogger.com (Berna Arslan) — Tue, 30 Sep 2014 06:15:00 +0000

Çocukluğu Şişli'de, lise dönemi Beyoğlu'nda geçmiş biri olarak bu yazı beni yakından ilgilendirdi. Konuk yazarımız Erol Kuntsal, bu yazısında İstanbul'un son yıllarda uğradığı tarih ve kültür kaybından Beyoğlu ekseninde bahsediyor. Sanıyorum ki, İstiklal Caddesi'nin gitgide açık bir AVM'ye dönüşmesi ve kişiliğini kaybediyor oluşu çoğumuzun dikkatini çekmiştir.

Erol Kuntsal'ın diğer yazılarını okumak için buraya, tüm konuk yazarlarımızın yazılarına göz atmak için buraya tıklayabilirsiniz. Konuk yazar olmak için benimle iletişime geçebilirsiniz.

İstiklal Caddesi'nde, Taksim ile Galatasaray arasındaki bölümün sağ tarafındaki Ağa Camii olarak bilinen Hüseyin Ağa Camii’ni geçtikten sonra, Emek Sineması'nın bulunduğu Yeşilçam sokağının köşesinde büyük ve eski bir bina vardı. Vardı diyorum, çünkü artık yok.

Bu bina 1875’te mimar Giovanni Battista Barbarini tarafından, Lüksemburg Apartmanı adıyla inşa edilmişti. Sinema bölümü 1913’e kadar Lüksemburg Kafe ve Gomon Kafe olarak kullanılmıştı. Sonra sinemaya dönüştürülmüş, 1933’e kadar Glorya Sineması olarak faaliyet göstermiş, 1933’te Saray Sineması adını almış ve İstanbul’un en şık sinemalarından biri olmuştu. Osmanlı Bankası müdürlerinden Duaux’un sahibi olduğu bina, ölümünden sonra kızı Saint-Seine Markizi’ne geçmişti.

Yabancı filmler gösteren Saray Sineması’nda, konserlere ve tiyatrolara da yer verilmişti. Sanat etkinlikleri içinde önemli bir yere sahipti. Avrupa’nın ünlü yorumcuları ve tiyatro sanatçıları, bale toplulukları, Louis Armstrong’un da aralarında bulunduğu ünlü cazcılar, Münir Nurettin Selçuk, Safiye Ayla, Maurice Chevalier, Josephine Baker ve Tino Rossi gibi dönemin en ünlü yerli ve yabancı ses sanatçıları burada unutulmaz konserler vermişlerdi.

Saray Sineması, benim gittiğim yıllarda eski ve bakımsız bir sinemaydı. Ama vaktiyle çok güzel bir sinema olduğu kolaylıkla anlaşılırdı. Girişteki pasajda, genelde hazır giyim ürünleri satılırdı.

Cephenin hemen sağında Saray Muhallebicisi vardı. Önünden her geçişimde, vitrine özenle yerleştirilen burma kadayıflara bakardım. Kadayıf rulolarını, içindeki büyük ve yeşil fıstıklar özellikle görülecek şekilde keserler ve vitrine doğru çevirirlerdi. Bir gün dayanamayıp içeri girmiş ve bir porsiyon yemiştim. Ama bütün hayallerim yıkılmıştı. Normal kadayıfa göre şerbeti çok daha az ve sert olduğundan zorlukla çiğnemiştim. Vitrinde çok güzel duran şey, yerken o güzelliğini kaybetmişti.

Saray Muhallebicisi’nin hikâyesi 1860’larda Kerem Çavuş’un Fındıklı’da açtığı muhallebici ile başlamış. Torunu Hüseyin Topbaş, Kasımpaşa’da “Bizim Muhallebici” adıyla devam ettirmiş. 1948’de Beyoğlu’na taşınmışlar ve dükkân Saray Sineması’nın yanında olduğu için “Saray Muhallebicisi” adını almışlar. Muhallebi, sahanda yumurta, tavuk, tavuk suyu çorba ve pilavla başlayan menü daha sonra zenginleşmiş.

Hatırlatmakta yarar var, Saray muhallebicisinin sahibi İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Kadir Topbaş ve ailesi.

Son yıllarda Saray Sineması'nın da bulunduğu binanın mülkiyeti işadamı Erdoğan Demirören’e geçti ve kaderini beklemeye başladı. Önce sinemayı, sonra pasajı ve sonunda caddedeki dükkânları kapattılar. En sona Saray Muhallebicisi kalmıştı. O da, karşı sıradaki büyük bir apartmanı alarak 2007 yılı başında yeni yerine taşınınca, binanın etrafını büyük tahta perdelerle kapattılar, tamamen yıktılar, derin bir temel çukuru kazdılar ve yeni inşaata başladılar.

Bu hafta Beyoğlu’nda dolaşırken, tamamen yıkılan Saray Sineması'nın yerine yapılan Demirören AVM’yi gezdim. Bana göre, İstiklal Caddesi'nin dokusuna pek de uymayan dev bir bina olmuştu.

Saray Muhallebicisi, yeni ve gösterişli binası ile karşıda duruyor, adını ve şöhretini borçlu olduğu yere yapılan dev binayı seyrediyordu.

İstanbul’un kişilikli bir binası daha yok oldu. Restore edilip İstiklal Caddesi’nin dokusuna uygun bir bina olarak yaşatılabilir miydi acaba?

Hemen yanındaki köşede bulunan, ayrı bir yazı konusu olacak kadar ünlü Cercle D’orient binasına baktım. Altındaki sıra dükkânlardan, profiterolü ile ünlü İnci Pastanesi’nin de en sonunda kapandığı bu muhteşem ama bakımsız binanın da bir gün aynı kaderi paylaşmamasını diledim.

Tarihi İnci Pastanesi, 1944 yılından beri hizmet verdiği Cercle D'orient binasından 68 yıl sonra 7 Aralık 2012'de restorasyon gerekçesiyle tahliye edildi. Bazı sivil toplum kuruluşları tahliyeye tepki gösterdi. Şimdi, Beyoğlu Mis sokaktaki yeni yerinde, eski tadını ve dekorunu koruyarak hizmete devam ediyor. Müdavimlerine duyuruyorum.

Resim kaynak:
http://www.mimarizm.com/V_Images/2010/Mimarin_Gobegi/pastaneler/inci%20(10).JPG
http://db2.stb.s-msn.com/i/8E/F4FADB4B9BC76887A5CEEA8F3861.jpg
http://mutlukent.files.wordpress.com/2011/03/img_1446.jpg
http://www.dipsahaf.com/wp-content/plugins/dynpicwatermark/DynPicWaterMark_ImageViewer.php?path=2011/12/Untitled-12.jpg
http://streetmuseumistanbul.com/Contents/117/130258864981549356_beyoglu-saray-sinemasi-film-brosuru-manon50591150.jpg

551 - Kuşların şarkıları: Erkekler neden öter?

noreply@blogger.com (Berna Arslan) — Tue, 23 Sep 2014 06:24:00 +0000

Aşağıda fotoğrafını gördüğünüz sevimli kuş, Türkçe'de kızılgerdan veya narbülbülü diye biliniyor ve erkeği dişisinin ilgisine mazhar olmak için her sene yeni şarkılar uydurmak zorunda.

Kuşların ötüşlerini, yani şarkılarını araştıran biliminsanları çok ilginç bulgulara ulaşmışlar. Öncelikle narbülbüllerinin yalnızca erkekleri şarkı söylüyor. Dişiler ise erkekleri şarkılarına göre seçiyor, çünkü şarkı söylemek vücuttaki tüm kasların çalışmasını gerektirdiğinden kuşun sağlıklı ve güçlü olduğunu gösteriyor.

İşin ilginç yönü, şarkı söylemenin testesteron hormonuna bağlı oluşu. Erkek narbülbüllerindeki testesteron azaltıldığı zaman kuşlar şarkı söylemekten vazgeçiyor. Daha da enteresan bir bulgu ise testesteron verilen dişilerin birdenbire şarkı söylemeye başlamaları. Bu bulgu, kuşlarda şarkı söylemenin yaratıcı bir süreçten çok, doğuştan var olan otomatik bir sistem olduğunu gösteriyor.

Dişilerin seçiciliği ise oldukça yüksek. Şarkısı ile bir sene çiftleşmeyi başaran erkek, gelecek sene yeni bir şarkı üretmek zorunda, çünkü dişi eski şarkıyı hatırlıyor ve bunun geçmiş seneye ait olduğunu biliyor. Bu yüzden erkek narbülbülü, daha önce söylediği ve duyduğu şarkılardan bir potpuri oluşturmak zorunda kalıyor.

Kuşların şarkıları da insanların aksanları gibi kuşun nereden geldiğine, nerede yaşadığına dair ipuçları içeriyor. Ornitologlar, yani kuş bilimciler, bir kuşu dinleyerek kuşun bölgesi hakkında fikir yürütebiliyorlar.

Resim kaynak:
http://www.learner.org/jnorth/images/graphics/robin/winter_bath_c_haines.jpg
http://www.rspb.org.uk/community/cfs-file.ashx/__key/communityserver-discussions-components-files/901/7776.PICT0099.JPG

550 - Eğitim Gönüllüsü Oldum

noreply@blogger.com (Berna Arslan) — Thu, 04 Sep 2014 05:29:00 +0000

Yaz süresince Türkiye Eğitim Gönüllüleri Vakfı'nın (TEGV) düzenlediği yaz etkinliklerinde gönüllü olarak görev yaptım. İçinde severek yer alabileceğim bir gönüllü kuruluş bulmak için internette arama yaptığımda TEGV'in kendime en yakın kurum olduğunu hissettim ve böylece başvuruda bulundum.

Siz de TEGV'de gönüllü olarak çalışmak isterseniz öncelikle vakfa internet üzerinden başvuruda bulunuyorsunuz. Bunun için adres şurada (eğer isterseniz bizzat kuruma giderek de başvuruda bulunabilirsiniz). Başvurunuzdan belli bir süre sonra size vakıf tanıtım toplantısına katılabileceğiniz yönünde bir e-posta geliyor. Bu ilk toplantıda vakfın tarihi ve amaçları hakkında bilgi ediniyor ve vakıfta yapılan etkinlikleri daha yakından tanıma fırsatı buluyorsunuz. Grupça yapılan çeşitli aktivitelerle de diğer gönüllülerle kaynaşma fırsatı yakalıyorsunuz.

Vakıf tanıtım toplantısından sonra kararınız olumluysa bir sonraki toplantıya katılarak Temel Gönüllü Eğitimi'ni alıyorsunuz. TEGV'in yaz etkinlikleri programı için temel eğitim yeterli. Okul dönemi etkinlikleri için ise hangi etkinlikte yer almak istiyorsanız ona göre bir eğitime daha katılıyorsunuz.

Çocuklarla birebir yapabileceğiniz etkinliklerin sayısı oldukça fazla ve içerikleri de iyi düşünülmüş ve eğlenceli. Bu adreste bir etkinlik listesi bulabilirsiniz.

Davet e-postasını aldığımda TEGV'e yaptığım ikinci başvuruydu. İlkinde ya zamanlamam pek iyi değildi ya da ikinci seferde sosyal bilimlerde doktora yapıyor olmam etki etti, bilemiyorum.

Yaz boyunca 4. ve 5. sınıf çocuklarıyla çeşitli etkinlikler yürüttüm. Yaz etkinliklerinin belli bir programı var, yani belli bir müfredatı izliyorsunuz da diyebiliriz. Genelde etkinlikler, çocukların güzel zaman geçirirken düşünmesini veya öğrenmesini sağlayan cinsten. Bizim etkinliklerimiz de sanat, çevre bilinci, bilim üzerineydi diyebilirim.

Çocuklarla vakit geçirmek ve onların anlattıklarını dinlemek, size de iyi gelecektir.

TEGV, gezici ve sabit eğitim noktalarından oluşuyor. Türkiye'nin birçok ilinde bu eğitim noktaları bulunuyor. Başvuru yaparken size yakın bir noktayı seçmeniz mümkün.

TEGV'in arka planında da gönüllü olarak çalışabiliyorsunuz, yani vakfa kaynak sağlama gibi işlerde de yer almak mümkün.

Son olarak, bağışta bulunmak isterseniz de şu sayfayı inceleyebilirsiniz.

"Bir çocuk değişir, Türkiye değişir."

Resim kaynak: http://images.markapon.com/files/tegv-0-2.jpg

549 - Hayvanlar nasıl karar verir? Demokrasi mi krallık mı?

noreply@blogger.com (Berna Arslan) — Wed, 03 Sep 2014 03:00:00 +0000

Güçlü olan kazanır. Bugün Darwinci düşünceyi aşağı yukarı böyle özetliyoruz. Güç her zaman fiziksel güç anlamına gelmiyor elbette. Çevresine en iyi adapte olan, en iyi kamufle olabilen canlı da en güçlü olarak görülebilir. Ancak Darwin'in bulguları sonraki nesillere aktarılırken bu bulguların bazılarının üstünde daha çok durulduğu, bazılarının ise esgeçildiği yönünde eleştiriler var.

Güçlünün hayatta kalması ve rekabetçilik üzerine daha çok yoğunlaşılırken, sosyal hayvanların hayatta kalmak için mecbur oldukları diğer bir yöntem çoklukla gözden kaçırılıyor: İşbirliği.

İşbirliği, fiziksel olarak diğer türlerin yanında fazla bir avantajı olmayan insanoğlunun bu kadar başarılı olmasının sebeplerinden biri olarak görülüyor. İnsanoğlunun gelişiminde çocuklara bakmak için büyükannelerin görev yapması, toplumu oluşturan bireyler arasındaki iş bölümü önemli noktalar olarak görülüyor.

Peki hayvanlar işbirliği yapıyor mu yoksa herkes alfa erkeğin dediğini mi uyguluyor? Yani hayvanlar dünyasında demokrasi mi hüküm sürüyor yoksa krallık mı?

2005 yılında yayımlanmış bir çalışma*, işbirliğinin ve ortak karar vermenin hayvan dünyasında egemen bir yaklaşım olduğunu gözler önüne seriyor. Karar vermek, insanlar için olduğu gibi hayvanlar içinde hayati bir önem taşıyor. Dinlendikten sonra besin aramak için gidilecek yönü tayin etmek, beslenmeden sonra su içmeye ne zaman gidileceğine karar vermek önemli, çünkü aynı insanlarda olduğu gibi topluluğu oluşturan bireylerin yaşları ve cinsiyetleri farklı ve her bireyin farklı ihtiyaçları bulunuyor.

Ortak karar vermenin, yani demokrasinin, kuşlarda, arılarda, balıklarda ve sürü olarak dolaşan memelilerde (geyik, sığır gibi) görüldüğü düşünülüyor.

*https://crabgrass.riseup.net/assets/36329/consensus-animals.pdf

Resim kaynak: http://images.fineartamerica.com/images-medium-large/survival-of-the-fittest-bob-christopher.jpg, http://images.sciencedaily.com/2014/04/140423132616-large.jpg

Konuk yazardan: "Bach'ın 1054 numaralı Piyano Konçertosu"

noreply@blogger.com (Berna Arslan) — Tue, 02 Sep 2014 08:47:00 +0000

Konuk yazarımız Erol Kuntsal, Bunu Bugün Öğrendim'e ikinci kez konuk oluyor. Bu yazıda Bach'ın 1054 sayılı konçertosunun anlamından ve çağrıştırdıklarından bahsediyor.
Yazarın bir önceki yazısına buradan ulaşabilirsiniz.

Bir düşünür, “Müzik hayal kurmaya yarayan bir mekanizmadır” demiş.

Bu günlerde, Bach’ın klavsen (bugünkü adı ile piyano) için yazılmış konçertolarından oluşan bir albüm dinliyorum. Albümdeki 1054 sayılı konçertonun ikinci bölümünde, orkestranın çaldığı zarif bir melodiden sonra piyano orkestraya eşlik etmeye başlıyor. Orkestra bazen öne çıkıyor, bazen arka planda kalıyor. Bazen kemanlar ve kontrbaslar öne çıkarak hüzünlü ve duygusal melodiyi tekrarlıyorlar.

Bana ilk dinlediğim andan itibaren hayatı anlatıyor gibi geldi. Orkestranın devamlı olarak melodiye eşlik etmesi, keman ve kontrbasların kalın ve hüzünlü sesleri, hayatın ruhani yönünü ve sonuçta ölümü düşündürdü. Bazen hüzünlü bir melodi çalan, ama insana yaşama sevinci de veren piyano ise, her şeyi unutup yaşamaya devam etmemizi anlatıyordu sanki. Ama o ruhani yapı yine de varlığını koruyor, kendini hep hatırlatıyor ve sonuçta hüzünlü bir şekilde sonuçlanıyordu.

Bach, 1723–1750 yılları arasında Leipzig’de bestelediği bu eseri acaba neler düşünerek yazmıştı? Merak ettim, araştırdım ve buldum. Gerçek, benim düşündüğümden çok farklıydı.

Aydın Büke, “Bach-Yaşamı ve Eserleri” adlı kitabında, Bach’ın klavsen konçertolarının hemen hepsinin, önceki yıllarda başka sazlar için bestelediği konçertoların uyarlamaları olduğunu yazmış. 1054 sayılı klavsen konçertosunun da aslında 1042 sayılı, mi majör keman konçertosunun bir uyarlaması olduğunu, Bach’ın yalnızca son bölümde klavsen tekniğine uygun bazı düzenlemeler yaptığını ve kuru bir aktarımdan kurtardığını belirterek, 1042 sayılı keman konçertosu için şunları yazıyor:

“İlk bölüm allegro (neşeli, hareketli). Orkestrada temanın duyulmasıyla başlar. Tutti (orkestranın hep birlikte çaldığı bölüm) sona erdiğinde, keman başta duyduğumuz ezgiyle girer. İlk üç nota, mi majör akorunun seslerinden oluşmuştur. Motifin işlenmesi, çeşitli partilerde değişikliklere uğraması, Bach’ın çok karakteristik yazı tarzını ortaya koyar. Özellikle bu bölümde tutti ve solo kısımları ustalıkla kaynaştırılmış, kesin sınırlar olabildiğince yumuşatılmıştır. Çok kısa bir kadansın (kısa bir dinlenme) ardından bölüm tekrarlanır.”

“İkinci bölüm andante (yavaş). Bir bas teması ile başlar. Parça boyunca 17 kez duyulan bu motif temel yapıyı oluşturur. Buradaki tema daha yumuşak ve huzurludur. Keman, tıpkı bir ezginin parçasıymış gibi uzun bir notayla başladığı şarkısını yorulmadan sürdürür. Bach, sanki Rimsky-Korsakof’tan yüz altmış yıl önce, kemanın öykü anlatan bir genç kadını canlandırabileceğini bütün müzik dünyasına anlatmak istiyordur. Orkestranın bölümü tıpkı başladığı gibi yalnız bitirmesi, masalımsı havayı pekiştirir.”

“Üçüncü bölüm allegro (hızlı, hareketli). Hızlı bir temayla girer. Keman sözü orkestradan alarak ezgiyi geliştirir. Rondo (kendi içinde tekrarlı) bir yapıdadır. Solo çalgının teknik becerilerini sergileyebilmesine özellikle dikkat edilmiştir.”

Demek ki, ikinci bölümde benim hayat ve ölüm olarak algıladığım şey, aslında genç bir kadının hikâyesiymiş.

Ne benzerlik!

Yukarıdaki videoda ünlü piyanist Timur Sergeyenia, Belçika’daki konserinde üç bölümü de arka arkaya seslendiriyor. İsterseniz izleyerek Timur Sergeyenia ile de tanışmış olun. Belki başka icralarını da dinlersiniz. Konçertonun tamamı 18.18 dakika. İkinci bölüm 7.44-15.05 dakikalar arasında ve 7.61 dakika sürüyor. İsterseniz eserin tamamını veya sadece ikinci bölümü dinleyin, bakalım ikinci bölümde siz neler düşüneceksiniz?

548 - Midilli'de bir Tatil

noreply@blogger.com (Berna Arslan) — Mon, 01 Sep 2014 13:06:00 +0000

Sevimli sokaklar, güzel yemekler ve Ege Denizi... Kapıda vize seçeneğinin çıkmasıyla birlikte popüler olan Yunan adalarından biri olan Midilli'ye gittik bu yaz. Ayvalık'tan feribotla ulaşabildiğiniz Midilli'ye gitmek için ya Schengen vizenizin olması gerekiyor (60 euro) ya da kapıda vize almanız gerekiyor (50 euro). Ayvalık'tan ise Turyol feribotlarına binerseniz 1.5 saatte, daha hızlı olan katamaran tipi feribotlara binerseniz de 30 dakikada Midilli'desiniz. Limanda indiğiniz an herkes bir an önce adaya gireyim, pasaport kontrolü kuyruğunda beklemeyeyim diye bir koşturuyor ki şaşarsınız. Vizesi olan da olmayan da aynı kuyrukta bekliyor bu arada.

Midilli adını verdiğimiz adanın orijinal ismi Lesvos. Tarihsel olarak ünlü kadın şair Sappho'nun yaşadığı yer. Lesvos oldukça büyük bir ada ve 12 bölgeden oluşuyor. Midilli -yani Mytilini- ise aslında bu bölgelerden birinin adı. Lesvos'a Türkiye'den çok sayıda turist gidiyor, bunların büyük kısmı ise günübirlikçi. Lesvos'u ziyaret etmiş olan günübirlikçilere danıştığınızda büyük kısmı size gitmeyin bir şey yok diyor. Bunun sebebi onların yalnızca Mytilini bölgesini görmüş olmaları ve tatmin edici bir gün geçirmemiş olmalarıdır. Biz de ilk günümüzü Mytilini'de geçirdik. Limanda gemiden indikten ve otele yerleştikten sonra birçok küçük ve şirin dükkanın yer aldığı alışveriş caddesinde turladık, kuzey tarafında yer alan deniz kenarındaki tavernalardan birinde güzel yemekler yedik ve dönüş yolunda herkesin siestaya çekilip tüm dükkanların kapandığını görünce bir güzel şaşırdık.

Mytilini'de hayat yavaş akıyor. Kimsenin bir yere yetişme veya işleri çabuk yapma gibi bir hevesi yok. Ertesi gün Lesvos'un kuzeyinde yer alan Molyvos bölgesine gideceğimiz için otobüs bileti almak üzere otobüs garına yollandığımızda bilet satıcısının henüz siestasından uyanmadığını fark edip bir süre bekledik. Daha sonra gelen satıcının canı henüz iş yapmak istemediğinden biletleri bir gün önceden veremem yarın sabah gelin dedi. Ertesi sabah ordaydık ve Molyvos'tan Midilli'ye dönüş biletlerimizi de almıştık (önceden satış mümkünmüş). Buradan anladık ki, Mytilini'de hayat yavaş akar ve kimsenin para kazanmak için acelesi yoktur.

Mytilini bölgesindeki sokaklarda bolca graffiti ve sokak sanatı vardı.

Mytilini'deki yemekler hem lezzetli hem de ucuzdu. Tavernalarda çalışanların çoğu biraz Türkçe biliyor, "ızgara or tava" diye soruyor, hatta menülerin Türkçe versiyonları hemen önünüze geliyor. Tabii ki mezeler, deniz ürünleri ve değişik uzolar denenmesi gereken yiyecek ve içecekler arasında. Yunanlılar da her yiyeceğimizi alıyor kendilerine göre bir isim koyup pazarlıyorlar diye kızanlar herhangi bir Yunan adası ziyareti sonrasında boşver adamlar bizden daha lezzetli yapıyor diyecektir. Orada yediğim kadar lezzetli (ve biraz da farklı) bir fava yediğimi hatırlamıyorum örneğin. Deniz ürünleri taze, eğer dondurulmuş ise bu menüde belirtiliyor. Fiyatlar gayet uygun, 3 kişi her şey içinde içkili bir yemek yediğinizde 50 euro'ya sofradan kalkabiliyorsunuz. Izgara ahtapot yemeyeni dövüyorlar.

Mytilini'deki ilk gecemizin ardından biletlerimizi aldıktan sonra 1.5-2 saatlik bir otobüs yolculuğu ile adanın kuzeyindeki Molyvos'a ulaştık. Molyvos çok sevimli ve şirin bir bölge. Daracık yokuşlu sokaklarına birçok küçük dükkan ve ev sıralanmış. Liman kısmında ise akşamları hareketli olan tavernalar yer alıyor. Denize girebiliyorsunuz elbette ama buradaki plajlar pek elverişli değil. Deniz için yakındaki bölge Petra'yı tercih edebilirsiniz. Petra'ya tramvaya benzeyen ufak bir trenle veya taksiyle gidebilirsiniz, yol 10 dakika kadar sürüyor. Petra'da güzel bir sahil ve sahilin gerisinde yemek yiyebileceğiniz restoranlar var.

Biz Molyvos'ta 'The Schoolmistress with the Golden Eyes' isimli bir otelde kaldık ve çok sevdik. Yeşilliklerin ve cırcır böceklerinin içinde, her odanın küçük bir balkonunun olduğu ve çarşının hemen içinde yer alan sevimli bir oteldi. Sahibine kahvaltıyı sorduğumuz zaman ben hazırlarsam sizden 6 euro alırım kişi başı, dışarı çıkıp 5 euro'ya her şeyi daha güzel yiyebilirsiniz dedi. Dürüst adamlar. Bir daha anladık ki burada para kazanmak için turisti kazıklayalım anlayışı yok. Otelin birçok müşterisi gibi, ertesi gün otelin hemen yanındaki marketten kahvaltılık alıp otelin mutfağını kullandık ve balkonumuzda kahvaltı yaptık.

İsterseniz Molyvos kalesini gezebilirsiniz, biz çıktığımızda saat 3'ü geçtiğinden dolayı giremedik, eh fazla çalışmayı sevmiyorlar demiştik. Molyvos Mytilini'ye göre daha turistik ve biraz daha pahalı. Hatıra olarak sakız likörü veya sakızdan yapılmış ürünler alabilirsiniz. Aynı zamanda çok hoş seramik ürünleri de bulunuyor.

Yunan adalarını kaçırmayın. Rahat rahat tavsiye edebilmemizin bir sebebi de kalabalıklaştıkça Türkiye'de olduğu gibi bozulmayacak olması. Bize ulaşım olarak çok yakın olsalar da Yunanlar coğrafyalarını ve tarihlerini bizden iyi korumayı biliyorlar.

Konuk yazardan: "Klasik Besteciler ve Üretkenlik"

noreply@blogger.com (Berna Arslan) — Sun, 27 Jul 2014 10:50:00 +0000

Merhaba,

Bir süredir konuk yazarlara yer verememiştik. Bugün sizi Erol Kuntsal tarafından kaleme alınmış klasik besteciler ve üretkenlik hakkındaki ilginç bir yazıyla baş başa bırakıyorum. Ama öncesinde tarihe meraklı yazarın kısa bir özgeçmişi:

Erol Kuntsal 1947 yılında Çanakkale’de doğmuştur. Babasının subay olması sebebiyle ilk ve orta öğrenimine Anadolu’nun çeşitli şehirlerinde devam etmiş, İstanbul Pertevniyal Lisesi'ni, İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi'ni ve İstanbul Üniversitesi İşletme İktisadı Enstitüsü'nü bitirmiştir. Askerlik görevini Hakkâri ve Bursa’da yedek subay olarak yapmıştır. Askerlik sonrası, özel sektörün önemli kuruluşlarında mali işler ve muhasebe konularında yöneticilik yapmış, daha sonra uzun bir süre kendi şirketinde ticaret ile meşgul olmuştur.

Çalışma hayatı sırasında ve sonrasında amatör olarak tarih ve çevre ile ilgilenmiş, çeşitli konulardaki araştırmalarına dayanarak bilgilendirici ve uyarıcı yazılar yazmıştır. Popüler Tarih Dergisi’nin Ocak 2006 tarihli 35. sayısında, Okmeydanı’ndaki Hürriyet Abidesi için, “Hürriyet Abidesi’nin İçler Acısı Durumu” başlıklı uzun bir yazısı yayınlanmış, altı ay sonra İstanbul Büyükşehir Belediyesi ve Şişli Belediyesi tarafından Abide çevresinin bakımı ve çevre düzenlemesi yapılmış, güvenlik tedbirleri alınmıştır. Yine Popüler Tarih Dergisi’nin Eylül 2006 tarihli 43. Sayısında, son derece ilginç bir Osmanlı bankeri olan Kamondo’nun Halıcıoğlu’ndaki mezarı için, “Banker Kamondo’nun Mezarı” başlıklı yazısı yayınlanmış, 2008 yılında yapılan proje, konu ile ilgili vakıf tarafından 2010 yılında uygulanmış ve restorasyon tamamlanmıştır.

Son olarak; bugünün Türkçesine çevirerek hazırladığı, çok ilginç bir kişinin 1915-1923 dönemini anlatan askerlik ve esaret anıları, yakında İş Bankası Kültür Yayınları arasında çıkacaktır.

Elimde, yıllar önce bir gazeteden kesip sakladığım, klasik bestecilerin eserlerinin toplam sürelerinin, beste yaptıkları sürelere bölünmesiyle bulunmuş, üretkenlik sıralamasını gösteren bir tablo var. En üretkenden başlayarak 21 besteci sıralanmış. Hayat hikâyesini okuduklarıma ait bilgileri kontrol ettim ve doğru olduğunu anladım. Tabloyu geliştirerek; yaşadıkları süreleri ve ölünceye kadar beste yaptıklarını düşünerek, beste yapmaya başladıkları yaşları da hesapladım. Ortaya aşağıdaki tablo çıktı.

1. Doğum yılı

2. Ölüm yılı

3. Yaşadığı süre (yıl)

4. Beste yapmaya başladığı yaş

5. Beste yaptığı süre (yıl)

6. Eserlerinin toplam süresi (saat)

7. Yılda bestelediği eser süresi (saat)

		1	2	3	4	5	6	7
1	Schubert	1797	1828	31	13	18	134	7,4
2	Purcell	1659	1695	36	20	16	116	7,3
3	Mozart	1756	1791	35	6	29	202	7,0
4	Haydn	1732	1809	77	23	54	340	6,3
5	Handel	1685	1759	74	20	54	303	5,6
6	Bach	1685	1750	65	18	47	175	3,7
7	Beethoven	1770	1827	57	22	35	120	3,4
8	Schumann	1810	1856	46	20	26	72	2,8
9	Tchaikovsky	1840	1893	53	23	30	76	2,5
10	Mendelssohn	1809	1847	38	11	27	57	2,1
11	Dvorak	1841	1904	63	18	45	79	1,8
12	Brahms	1833	1897	64	19	45	71	1,6
13	Liszt	1811	1886	75	24	51	76	1,5
14	Verdi	1813	1901	88	25	63	87	1,4
15	Wagner	1813	1883	70	17	53	61	1,2
16	Bartok	1881	1945	64	19	45	48	1,1
17	Wolf	1860	1903	43	15	28	28	1,0
18	Strauss	1864	1949	85	17	68	67	1,0
19	Chopin	1810	1849	39	13	26	21	0,8
20	Debussy	1862	1918	56	22	34	25	0,7
21	Ravel	1875	1937	62	20	42	19	0,5

Tablo için çeşitli yorumlar yapılabilir. Ama önce belirtmek istediğim bir konu var. Özellikle 16-17. yüzyıl bestecilerinin; savaşlar, yangınlar, yaşadıkları ortam, tabi oldukları sistem ve eser kopyalama imkânlarının kısıtlı olması sebebiyle, pek çok eserinin kayıp olduğu biliniyor. Örneğin Bach’ın bilinen bin civarında eseri var. Hayatı incelendiğinde, bir o kadar daha bestesi olduğu anlaşılıyor, ama eserler ortada yok. Bu sebeple, eski bestecilerin üretkenlikte çok daha önde olduklarını söylemek mümkün.

Yine örnek olarak Bach’ı alırsak, 65 yıllık ömrünün 47 yılında beste yapmış ve beste yapmaya 18 yaşında başlamış. Bilinen eserlerinin toplam süresi 175 saat. Yani yılda ortalama 3,7 saat süren beste yapmış. (175 / 47 = 3,7). Yukarıda yazdığım sebeple, aslında bunun iki katına yakın olduğu tahmin ediliyor. Bach’ın her bir eserinin ortalama 10,5 dakika olduğunu hesaplamak da mümkün. (175 saat toplam süre x 60 dakika / 1000 eser = 10,5).

Mozart ise, 35 yıllık kısa ömrünün 29 yılında beste yapmış ve sanki çok az yaşayacağını bilerek 6 yaşında beste yapmaya başlamış. Bilinen eserlerinin toplam süresi 202 saat ve Bach’tan daha fazla. Ortalama, yılda 7 saat süren beste yapmış.

Listenin en başında Schubert, en sonunda ise Ravel var. Ravel deyince akla Bolero geliyor. 14 dakika süren bu müthiş eserle adını müzik dünyasına yazdırmış.

Listeye giremeyen Albinoni’yi insanın içine işleyen ve sadece 9 dakika süren Adagio, Vivaldi’yi dört mevsim konçertoları, daha genç Norveçli Grieg’i Peer Gynt süiti ile anmamak mümkün mü?

Sözün özü: Üretkenlik önemli, çok sayıdaki eserin kalitesi ve akılda kalması da önemli. Ama küçük ve çok kaliteli bir şeyler yapıp, onunla akılda kalmak da, demek ki mümkün.

547 - Çilek şerbeti

noreply@blogger.com (Berna Arslan) — Wed, 16 Jul 2014 12:29:00 +0000

Küçükken annem çilek reçeli yaparken sıvısının bir kısmını alıp dolaba koyardı, biz de soğuk su ile karıştırıp içerdik. Bu sıcak havalarda benzer bir içecek yapmak istedim ben de. İnternetteki tariflerden ilham alarak lezzetli, mis kokulu ve ferahlatıcı bir içecek hazırlamış oldum. Eğer denemek isterseniz tarifi aşağıda.

Malzemeler:

1 kilo çilek
1.5 litre su
1 su bardağı şeker
1 tarçın çubuğu

Yapılışı:

Çilekleri yıkayıp ayıklayın ve bir tencereye koyun.
Tencereye suyu ve şekeri ekleyin.
Kaynayınca tarçın çubuğunu atın ve çilekler renklerini kaybedinceye dek pişirin.
Pişme işlem bitince çilekleri tencerenin üzerinde tuttuğunuz bir süzgece alın ve ezin.
Şişelere doldurup buzdolabına kaldırın.

Soğuk için, isterseniz sodayla da karıştırabilirsiniz.
Afiyet olsun!

Resim kaynak: http://www.landssake.org/wp-content/uploads/2014/06/Strawberries_with_hulls_-_scan.jpg

546 - Bir Ressam: John William Godward

noreply@blogger.com (Berna Arslan) — Fri, 06 Jun 2014 04:00:00 +0000

Daha önce sevdiğim bir ressam olan John William Waterhouse'tan bahsetmiştim. İlk bakışta Waterhouse'un tarzına benzettiğim, ama tarzı seçtiği konular sebebiyle daha farklı sınıflandırılmış olan ressam John Wiliiam Godward'dan bahsetmek istedim.

Godward, 1861-1922 yılları arasında yaşamış İngiliz bir ressam. Hiçbir zaman ressam olmasını istememiş olan ailesi, Godward'ın 61 yaşındaki intiharından sonra tüm yazı ve resimlerini yaktığından, ressamın fotoğrafı günümüze ulaşmamış. Godward, intihar ederken bu dünyanın kendisi ve bir Picasso için fazla küçük olduğunu söylemiş. Bunun sebebi ise Picasso'nun ortaya çıkışıyla beraber kendi tarzının küçümsenmeye başlaması.

Picasso'nun tarzına karşı özel bir sevgim olmadığından bu yazıda Godward'ı övebilirim o halde. 1887'de Royal Academy'de sergi açan Godward, 1912'de modellerinden biriyle İtalya'ya taşınmış. Buna içerleyen ailesi Godward ile ilişkilerini kesmiş ve de oğullarının yüzünü aile fotoğraflarından kesmiş.

Godward eserlerinde Antik Roma döneminin giysileri içindeki kadınları betimlemeyi seviyor. Genelde ilhamını Antik Roma'dan aldığı ve bu anlamda Arthur efsanesine ait konuları kullanan Rafael öncesi akımdan farklılaştığı için ressam, Victoria döneminin Yeni Klasikçileri arasında görülüyor.

Bu dönemin ressamlarının eleştirildiği noktalardan biri ise resimlerinin idealize ve romantik oluşları (belki de 1. Dünya Savaşı'na yaklaşan bir dünyada bu tip eserler artık fazla iyimser bulunuyor).

Godward, insan tenini, mermeri, hayvan postlarını ve dokuları gerçekçi yansıtabilmesi ile tanınıyor. Ben de sizi beğendiğim eserleriyle baş başa bırakıyorum.

545 - Antik Yunan'da eşcinsellik

noreply@blogger.com (Berna Arslan) — Thu, 05 Jun 2014 05:53:00 +0000

Zamanda geri gidip farklı çağ ve kültürlerdeki insanların yaşamlarına göz atınca toplumca normal kabul edilen değerlerin hızlı değişimine şaşmamak mümkün olmuyor. Eşcinselliğe bakış açısı da çağlar arasında en büyük değişim gösteren değerlerden biri.

Antik Yunan'daki pederasti geleneğine göre, ergenlik çağına yeni girmiş ve savaşçı olarak yetiştirilecek erkekler, kendilerinden yaşça büyük bir erkeğin yanına eğitim amaçlı veriliyor ve bu ikilinin arasındaki cinsel ilişki toplumca normal kabul ediliyordu. Bunun yanında maskülenliğe önem verildiğinden ve maskülenlik ilişkideki role karşılık geldiğinden, iki yetişkin erkeğin ilişkisi onaylanmıyor ve bu durum toplumsal dışlanmaya yol açabiliyordu.

Antik Yunan'ın ünlü yetişkin erkek çiftlerinin arasında Büyük İskender ile çocukluk arkadaşı Hephaestion'un aşkı/arkadaşlığı ve Aşil ile Patroklus sayılıyor.

Kadınlar arasındaki ilişkiler hakkındaki kayıtlar az olsa da, Antik Yunan'da bir dönem thiasos adı verilen kadın topluluklarının olduğu ve kadınların bu topluluklarda sınırlı bir eğitim aldıkları biliniyor. Kadın şair Sappho'nun günümüze ulaşan yazılarında bahsedilen bu toplulukların Lesbos adasında ve Sparta toplumunda da yer aldıkları ve bu topluluklarda kadınların birbirleriyle ilişki kurmalarının normal karşılandığı düşünülüyor. Ancak şehirlerin gelişmesi ve toplumda evlilik fikrinin daha çok önem kazanmasıyla kadınlar arasındaki ilişkilerin azaldığına inanılıyor.

544 - Faydalı bir kitap: Anne Baba ve Çocuk Arasında

noreply@blogger.com (Berna Arslan) — Mon, 26 May 2014 08:35:00 +0000

Çocuk gelişimi ve çocukla iletişim hakkındaki kitapları okumayı seviyorum. Bu konuda oldukça zayıf bir kitap okuduktan sonra (Çocuk Eğitiminde İdeal Anne Baba Olmak), bu yazıda bahsedeceğim kitap ilaç gibi geldi.

Dr. Haim G. Ginott tarafından yazılmış olan "Anne Baba ve Çocuk Arasında" ilk olarak 1965 yılında basılmış. Ginott, hem bir öğretmen, hem çocuk psikoloğu ve de psikoterapist. İsrail'de öğretmen olarak çalıştıktan sonra ABD'de klinik psikoloji eğitimi görmüş.

Çocukla iletişim konusunda dikkat çektiği noktaları kendi dilimle yazmaya çalışacağım:
- Çocukların duygularını değiştiremezsiniz ("neden üzülüyorsun? üzülmene hiç gerek yok"), duygularını anlayın, davranışlarına yön verin.
- Çocuklara sorumluluk kazandırmak en küçük yaştan yapılabilecek bir şeydir. Yemek yemek, ödev yapmak tamamen çocuğun sorumluluk alanındadır.
- Çocuklar duygularının belirttiklerinde onları yargılamayın. Duygularını anladığınıza dair bir yorum yapın (örn. şu sebepten üzgün olduğunu biliyorum)
- Çocuk iyi bir şey yaptığında karakterini değil ("çok akıllı bir çocuksun") davranışını övün ("odayı çok güzel temizlemişsin")
- Kural koyarken belirsiz bir dil kullanmayın.

Ginott, kitapta çocukla nasıl konuşulması gerektiğine dair birçok somut örnek veriyor. Kardeş kıskançlığından, sorumluluktan, kural koymaktan, disiplinden ve çocukta kaygıdan bahsediyor.

Kitaptan sevdiğim bölümleri paylaşıyorum:

"Çoğu ebeveyn, çocukların şikayetlerinin yersizliğini, algılarının yanlışlığını onlara kanıtlamaya çalışmanın hiçbir işe yaramayacağının farkında değildir."

"En önemli kural, övgünün çocuğun karakteri ya da kişiliğiyle değil, çabaları ve başarılarıyla ilgili olmasıdır."

"...sürekli olarak eleştirilen çocuklar, kendilerini ve başkalarını eleştirmeyi öğrenirler, Kendi değerlerinden kuşkulanmayı ve başkalarının değerini küçültmeyi öğrenirler."

"Çocuklar sorumluluk duygusuyla doğmazlar. Öngörülen belli bir yaşta da kendiliğinden sorumluluk kazanmazlar. Tıpkı piyano çalmak gibi, sorumluluk da yavaş yavaş ve uzun yılların deneyimi sonunda kazanılır."

"Ebeveynlerin tavırları, birinci sınıftan itibaren, ev ödevinin kesinlikle çocuk ve öğretmenin sorumluluğunda olduğunu ifade etmelidir."

"Cezalandırma kötü davranışı önlemez. Cezalandırma suçluyu kaçma konusunda daha becerikli hale getirir. Çocuklar cezalandırıldıklarında daha itaatkar ya da sorumlu olmaya değil, daha dikkatli olmaya karar verirler."

"Davranışları sınırlarız, istekleri ya da duyguları ise sınırlamayız."

"Hem zihinsel hem de fiziksel sağlık için çocukların koşması, zıplaması, tırmanması, atlaması gerekir. Mobilyalarınızı korumaya çalışmanız anlaşılabilirdir, fakat bu çocukların sağlığına duyulan ilginin yerine geçmemelidir."

"Fiziksel cezanın en kötü etkilerinden biri, çocuğun bilincinin gelişmesini engelleyebilmesidir. Vurmak, suçu kolayca hafifletir: Yaramazlığın bedelini ödeyen çocuk, bu davranışını tekrarlamakta kendini özgür hisseder."

"Ebeveynler okul çağındaki çocuklarını her sabah kaldıran kişiler olmamalıdırlar. Bir "çalar saat anne" ya da "çalar saat baba" gibi onları kontrol etmektense, çocukların bir çalar saat tarafından uyandırılması daha iyidir."

"Bir çocuk asla terk edilmekle tehdit edilmemelidir" ("dediğimi yapmazsan seni burda bırakır eve dönerim")

"Bir süs balığı ya da kaplumbağa ölse ebeveynler çocuğun fark etmeyeceğini umarak, hemen yerine yenisini koyarlar. Çocuklar sevilen kişinin kaybının çok önemli olmadığı, sevginin kolayca transfer edilebileceği ve sadakatin kolayca ortadan kalkabileceği sonucunu çıkarabilirler."

Son olarak, II. Dünya Savaşı sonrası, Ginott'un bir okul müdüründen aldığı önemli bir notu da paylaşıyorum:

“Sevgili Öğretmen, ben toplama kamplarından sağ kurtulmuş biriyim. Gözlerim hiçbir insanın hayatında tanık olmaması gereken şeyleri gördü: Bilgili mühendisler tarafından inşa edilmiş gaz odalarını, uzman doktorlar tarafından zehirlenmiş çocukları, tecrübeli hemşireler tarafından öldürülmüş bebekleri, lise ve üniversite mezunları tarafından kurşuna dizilip yakılmış kadınları ve çocukları...

Bu yüzden eğitimle ilgili derin şüphelerim var. Benim sizlerden isteğim şudur: Öğrencilerinizin önce insan olmalarına yardım edin. Çabalarınız sonucunda ortaya bilgili canavarlar, yetenekli psikopatlar veya eğitimli Eichmann’lar çıkmamalı.

Okuma, yazma, aritmetik ancak çocukları daha insancıl yapmaya yarayacaksa önemlidir.”

543 - Türkiye'deki inşaat talanının küçük bir özeti

noreply@blogger.com (Berna Arslan) — Tue, 06 May 2014 05:48:00 +0000

542 - Prag ve Viyana'ya Bir Gezi

noreply@blogger.com (Berna Arslan) — Tue, 22 Apr 2014 08:57:00 +0000

Bir süredir düzenli şekilde yazamadığımdan ötürü yazılarımı takip edenlerden özür dilerim. Doktoradaki yoğunluğum sebebiyle bloga fazla vakit ayıramıyorum. Geçen sene Ekim ayında aldığım uçak biletleri ile bu ay içinde Viyana ve Prag'ı ziyaret etme imkanı bulduk. Bu yazıyı bu iki şehri gezmeyi düşünenlere fikir vermesi için hazırladım.

Uçak biletlerimiz gidiş-dönüş Viyana içindi ve son günü yolda geçireceğimizden 5 günü Viyana ve Prag arasında paylaştırmamız gerekiyordu. Öncelikle daha önce bu şehirleri ziyaret etmiş olanlardan fikir aldık bu vakti nasıl bölüştürmeliyiz diye. Kimi Viyana'nın daha büyük olduğunu ve bu yüzden üç günü Viyana'ya ayırmamız gerektiğini, kimi de Prag'ın daha güzel olduğunu ve üç günü hak ettiğini söyledi. İnternette iki şehrin fotoğraflarını ve başka gezginlerin yorumlarını karşılaştırdıktan sonra Prag'a üç, Viyana'ya iki günde karar kıldık ve doğru kararı verdiğimize eminiz.

Viyana'da toplamda bir buçuk gün geçirdik. Bu kısa zamana elbette Viyana şinitzelini (Figlmüller restoranı tavsiye ediliyor, rezervasyon yaptırmak iyi bir fikir olabilir) ve ünlü Sachertorte'yi (Hotel Sacher veya Demel Pastanesi'nde bu çikolatalı pastayı tadabilirsiniz) sıkıştırdık. Viyana'da müzelerden ziyade saraylar ziyaret ediliyor. Metroyla kolayca ulaşabileceğiniz, merkezden biraz uzakta Schönbrunn Sarayı bulunuyor. Burada zamanında Avrupa'yı savaşarak değil akıllıca yapılan evlilikler sonucu ele geçirmiş Habsburg hanedanının hayatına da tanık olacaksınız. Viyanalılar turistlere hayatı filme de çekilmiş olan kraliçeleri Sissi'yi (filmin gerçek Sissi'yi hiç yansıtmadığı da söyleniyor) ve Mozart'ı pazarlıyor. Her yerde bu ikilinin resimlerini göreceksiniz. Hofsburg Sarayı'nın -daha doğrusu kompleksinin- içinde de görülecek farklı tarihi alanlar yer alıyor.

Viyana'da her yıl düzenlenen bisiklet turunun 3. sünü yakaladık

Viyana tahmin ettiğimizden daha büyük bir şehir çıktı, bu yüzden metroyu sık sık kullandık. Metro hatlarına vakıf olmak çok kolay. Aldığımız şehir kartı da yolculuk bağlamında çok işe yaradı. Ancak saraylara girişte hiçbir indirim sağlamadı diyebiliriz; Amsterdam'ın şehir kartı çok daha başarılıydı.

Viyana, zamanında yaşadığı zenginliği, sarayları, geniş meydanları, güzel binalarıyla yüzünüze vurmaktan kaçınmıyor. Tam bir Batı Avrupa şehri. Birçok diğer Batı Avrupa şehrine nazaran tablolar ve sanat açısından daha az ünlü ve önemli esere ev sahipliği yapıyor.

Mozart dinletisi için gittiğimiz Karlskirche'nin girişinden bir görünüm

Ünlü Sachertorte

Viyana'daki bir buçuk günün ardından Student Agency isimli bir otobüs firması ile Prag'a yol aldık. Bu firma tüm Avrupa'yı geziyor ve hizmetleri de oldukça başarılı ve hesaplıydı. Beş saatlik yolculuktan sonra (yarım saat mola ile) Prag'a vardık. Vardığımız gün seveceğimizi de anladık. Prag'ta dolu dolu iki buçuk gün geçirdik. Eski şehir oldukça canlı ve her yer turist kaynıyor. Ünlü astronomik saat burada görülmesi gerekenlerin başında geliyor. Prag, ana olarak dört mahalleye ayrılıyor, bunlar eski şehir, Yahudi mahallesi, yeni şehir ve küçük mahalle. Biz de kısa zamana rağmen tüm mahalleleri gezdik. Gezimizde bize en çok faydası dokunan şey ise rehber kitabımız oldu, Prag'a giderken mutlaka bu kitabı yanınızda bulundurun:

Çok iyi bir rehber oldu.
Çeviri olduğu için Nazım Hikmet'in gittiği kafe kitapta yer almıyordu.

Kitabın arkasında birçok kafe ve restoran önerisi var ve bunlar fiyat aralığına göre gruplanmış durumda. Biz de bu tavsiyelerden seçerek birkaç restorana gittik ve hepsinden memnun kaldık. Örneğin, Avrupa'nın klasik et-patates yemeklerinden bir molaya ihtiyaç duyduğumuzda vejeteryan köri mutfağı Dhaba Beas yardımımıza koştu. Oldukça pahalı bir mahalle olan Yahudi mahallesinde ucuz ve lezzetli bir bar-lokanta bulduk. Yine Fransız mutfağından yemekler barındıran Chez Marcel güzel bir öneriydi.

Gezilecek yerlere dönecek olursak, ilk gün ünlü Karel Köprüsü'nden geçtik ve havanın güzel olmasını fırsat bilerek hemen Vltava Nehri'nde tekne turu yapmaya karar verdik. Tekne turu için birden fazla seçeneğiniz var: Oldukça büyük bir gemiye binebilirsiniz, akşam yemekli bir tura katılabilirsiniz veya bizim yaptığımız gibi ufacık bir tekneyle iki yolcu olarak gezebilirsiniz. Bir de tekneyi kullanan kişi daha önce İstanbul ve Trabzon'a gelmiş bir Çek çıkarsa muhabbet ede ede Prag'ı tanırsınız.

Gezdiğimiz iki şehirde de çok sevimli Paskalya pazarlarına denk geldik.
Prag'ta lezzetli hamur işi tatlısı Trldenik'in tadına baktık.

Prag'da ikinci günümüzün ilk saatlerin Prag Kalesi'ne giderek değerlendirdik. Burası oldukça büyük bir yapı ve içinde manastırlar, kiliseler, saraylar yer alıyor. Geçen her yüzyıl yeni yapılar ve yeni akımlar eklemiş bu yere. Sesli rehber bir bilet fiyatında olduğundan rehberi es geçip kitabı takip etmenizi öneririm. Prag Kalesi'ne aldığınız bilet iki gün geçerli oluyor, çünkü bu mekanda görebileceğiniz birçok yer var. Şahsen en çok beğendiğim yer Altın Yol denilen minik evlerin yer aldığı küçük bir sokak oldu. Bu küçük sokakta bir dönem yoksul insanlar yaşamış, daha sonra onları bu evlerden çıkartmışlar. Şimdi evlerin bazıları küçük dükkanlar olarak iş yapıyor, bazılarında ise birkaç yüzyıl önce insanların nasıl yaşamış olduğuna dair düzenlemeler yapılmış. Örneğin bir terzinin odasını görebiliyorsunuz.

Prag Kalesi'nde yer alan Aziz Vitus Katedrali ise hem oldukça geniş bir alana yayılmış olmasıyla hem de yine farklı yüzyıllarda yapılan eklemeleriyle (20. yüzyıla kadar geliyor bu değişimler) oldukça ilginç. Katedralin içinde yer alan Çek armaları ise dinle milletin bir bütün olarak görülmüş olabileceğini hatırlatıyor bize.

Prag'ta son günümüzde Yahudi mahallesindeki iki sinagogu (İspanyol sinagogu ve Avrupa'nın en eski sinagogu olan Eski-Yeni sinagogu) gezdik. Aslında her biri için ayrı bilet almaktansa komple Yahudi mahallesinde görülebilecek her şey için bir bilet alabiliyorsunuz. Böylece Kafka'nın mezarının da içinde bulunduğu mezarlığı ve birkaç başka yapıyı da gezebilirsiniz. Yahudi mahallesi oldukça pahalı dükkan ve lokantaların bulunduğu adeta Nişantaşı gibi bir mahalle. Buradan çıkıp Yeni Mahalle'ye giderek dans eden binaları da görmeyi ihmal etmedik. Bu binalara dönemin ünlü dansçılarının adı verilmiş, yani Fred ve Ginger. Modern yapılardan pek hazzetmediğimden resimlerden görsem de yetinebileceğim bir deneyim oldu benim için.

Prag Kalesi'nden şehre bakmak

Aynı gün içinde Nazım Hikmet'in zamanında vakit geçirdiği ve şiirlerini yazdığı Slavia Kafe'ye, yani Kavarna Slavia'ya gittik. Oldukça geniş bu kafede birçok ünlünün fotoğraflarını görmeniz ve güzel tatlılar tatmanız mümkün. Bu arada ilginç bir şekilde hem Viyana'da hem de Prag'ta birçok kapalı alanda sigara içmek hala serbest.

Prag için önemli bir not da para biriminin kron oluşu. Prag'ta euroyu bozdurmamak için (turist tarifesinin uygulandığını duymuştuk) bozdurma işini Viyana'daki havaalanında yaptık ve daha da bir kazıklanmayı başardık. Mutlaka gitmeden önce kurların birbirine oranı hakkında fikir sahibi olun ve zamanınız varsa gitmeden önce -İstanbul'daysanız- Kapalıçarşı'ya uğrayıp Türk liranızı krona çevirin.