Tuy bài viết có nhiều chi tiết thú vị, phần mở đầu nhận định về ngành CNTT khá bi quan nhưng lại thiếu thuyết phục.  Một loạt câu hỏi có thể được đặt ra cho tác giả: chẳng lẽ các bác sĩ, giáo viên, nhân viên tiếp thị v.v… không cần khả năng tư duy nhạy bén và sự nhanh nhẹn để làm tốt công việc của mình?  Và liệu năng lực tư duy và sự nhanh nhẹn của những người làm trong các lĩnh vực đó không mất dần theo thời gian?  Ngược lại, những LTV làm lâu năm, xây dựng được mối quan hệ rộng lớn và tích lũy được nhiều kinh nghiệm làm việc và kỹ năng trong và ngoài chuyên môn (vd ngoại ngữ, giáo tiếp v…v…) chẳng lẽ “không có giá” bằng các LTV trẻ tuổi?  Hơn nửa, những LTV này có thể chậm chạp tới mức không làm ra được điều gì to tát sao? Vậy thì tại sao có các phần mềm lớn trên thế giới đều được phát triển bởi những “LTV già” này?  Ví dụ cha đẻ của ngôn ngữ Java là James Gosling (sinh năm 1955), cha đẻ của C# là Anders Hejlsberg (sinh năm 1960) v.v…  Nếu ai chịu khó rảo một vòng trên Internet để tìm hiểu về các phần mềm đòi hỏi hàm lượng chất xám cao thì không khó để tìm thấy tên tuổi của các “LTV già” này.

Tác giả nhận xét chính xác là đa số LTV ở VN hiện tại không đạt được mức lương $1500-$2000.  Tuy nhiên sự thật là có người đạt đến mức đó nên là động lực để các LTV phấn đấu hơn trong nghề nghiệp của mình, nâng cao kỹ năng và trình độ để có thể nhận được khoản lương cao tương xứng với năng lực của mình.  Nó không nên là lý do để LTV nản chí, cho rằng công việc của mình “bạc bẽo”, đề rồi cứ mãi suy nghĩ về chuyện tìm kiếm một công việc nào vừa dễ ăn vừa lương cao mà quên đi rằng trên đời chẳng có một công việc thât sự nào như vậy cả.  Thiết nghĩ, người ta chỉ nên chọn hướng đi phù hợp với khả năng và đam mê của bản thân mình (không phải ai cũng có điều kiện như vậy) thay vì cứ mãi trông ngóng viễn vông.  (Ngược lại, nếu không thực sự đam mê với công việc, hoặc cảm thấy không thể tiến xa do cá tính và khả năng không phù hợp với công việc đó, thì lúc đó mới là lúc để tìm kiếm hướng đi mới.)

Mặt khác, việc đa số công ty gia công quanh đi quẩn lại làm các công việc cấp thấp chẳng phải do họ không có trong tay lực lượng lao động có chuyên môn cao sao?  Có nghĩa lý gì khi có gắng giành giật một hợp đồng phát triển phần mềm trị giá hàng chục triệu USD, để rồi trong tay không có lấy một đội ngũ chuyên gia đủ khả năng thiết kế và xây dưng phần mềm đó?  Bạn cũng có thể nói vì chẳng công ty nào kiếm được hợp đồng giá trị cao, nên chẳng cần người có chuyên môn cao.  Vậy tại sao các công ty gia công ở Ấn Độ và Trung Quốc vẫn làm được đó thôi? Sự thật là trong thời đại toàn cầu hóa này, nếu anh có năng lực cạnh tranh tốt (vd chuyên môn cao cộng với lợi thế về giá), thì chẳng ai ngần ngại nhiều khi giao cho anh một công việc mà lẽ ra họ phải tốn hơn rất nhiều tiền khi thuê người khác.  Trên thực tế làm việc và tìm hiểu một số công ty gia công phần mềm, tôi đã nhìn thấy họ phải bỏ qua rất nhiều dự án “hấp dẫn” (về cả giá trị lẫn yêu cầu chuyên môn) chỉ vì không có đội ngũ nhân viên đạt yêu cầu (cả về chuyên môn lẫn ngoài chuyên môn, như khả năng ngoại ngữ).

Trong một nền kinh tế thị trường, ở bất kỳ lĩnh vực nào, một người có chuyên môn cao đều nhận được phần trả lương tương xứng.  Còn gì hạnh phúc hơn khi bản thân người chuyên gia đó đam mê công việc của chính bản thân mình.  Để kết thúc bài viết này, tôi xin trích dẫn một câu nói của Fred Brooks về công việc lập trình “To only a fraction of the human race does God give the privilege of earning one’s bread doing what one would have gladly pursued free, for passion. I am very thankful.” Nếu câu nói này cũng là suy nghĩ chung của nhiều LTV ở VN thì tôi nghĩ ngành CNTT của ta sẽ có nhiều hy vọng.

Below is the transcript of that speech. Note that the speech was delivered in English, so I will publish the transcript in English. Also, I left out the boring introduction about myself in the transcript.  Without further ado, enjoy the reading.

1.   IT is difficult. You probably have heard people said things like “learning IT is much more difficult than learning commerce, accounting, and so on,” or “you need to be excellent at mathematics to become an IT expert.” I disagree. Find me a person who thinks a major, say commerce is easier to learn than IT, I will find you another person who thinks dealing with the computer is much easier and joyful than things like accounting, law, and marketing. The thing is, each career has its own challenges and some career is more suitable for some people with certain personalities than other careers. So, the keyword here is not difficulty, but suitability. If you possess characteristics that are suitable for the IT career, I can guarantee that you will find studying IT not very difficult and at the same time very joyful. That’s my personal experience and many of my colleagues. So, if you have pretty good analytical ability and you are interested in the computers and its technologies, it may be the case that IT is a suitable career for you.

2.  IT people have low pay. You may also have heard that people in IT are not paid well. That’s not true. The truth is, like any other career, if you are the top of whatever things you do then you can receive the top pay. As of today, it’s not unusual to see a very good software engineer who is paid about 1,000 dollars per month. And if you are really good, after a few years you can step up playing a managerial or architect role and receive even bigger pay. Or if you don’t want to work for other people and you have a great business idea, there’s nothing stop you from setting up your company. And guess what, IT people seem to be good at building successful companies. Bill Gates was first and foremost a programmer before being a businessman. Google’s founders were graduate students at Stanford when they had the idea that the world needed a better search engine.

3.  Studying IT only lands you into programming job. While it’s obvious that many people graduating from the IT program will start their career as software engineer, there are a bunch of other options for IT graduates. They can work as business analysts who are responsible for working with the clients to understand their business needs and help bring that understanding to other members. Or they can work as software testers who are responsible for the quality assurance of the whole project life cycle. And of course, if a person possesses sufficient managerial capacity, after a few years working in the industry, he can land into a managerial job. And that’s not everything, there are a bunch of other jobs for IT graduates including database administrator, software process engineer, researcher and so forth. The point is, there is no short of interesting jobs out there waiting for IT students and programming is definitely not the only choice.

4.  IT people deal with computers, not people. If you’re afraid that your only interaction during work is with a computer then let me be the first to assure you: that would not be the case. Most useful software projects are done by teams and each member needs to be a good team player to be effective. Besides, in many companies, esp. outsourcing companies, engineering team will work with clients from foreign countries like the US. In such cases, engineers with good technical and foreign language skills will typical be sent to those countries to work directly with the clients. And they obviously need to do a lot of interaction with their clients to get the job done. Finally, depending on the role that you are assuming in the project. If you are a business analyst or project manager then there are a lot of client-facing, documentation, communication and possibly marketing duties that you would have to take on. So, the key takeaway of this is: yes IT people do work a lot with computers, but they also need to collaborate with many other people to really get anything done. Therefore, if you already have good skills in English, presentation, marketing and so on you already have a big leverage in the IT career.

That’s it. The four misconceptions about IT careers. I hope my talk has clarified some of your concerns and give you a more accurate idea about the IT career as well as the opportunities it may bring. Let me conclude my talk by sharing some personal thoughts about the IT industry as a whole. Nowadays, software has blended itself into almost every aspect of life.  From the embedded software running in your iPhone and television to the line-of-business applications which are helping users pay electric bills online, helping doctors and nurses take better care of their patients, and Internet applications like FaceBook or Google which make it easy for people to collaborate, contact, and retrieve information, software are in one way or another affecting our lives. One of my most admired industry thought leaders, Alan Kay, once said “The best way to predict the future is to invent it”. I can’t help thinking that with the significant role of software in today’s world, IT people are those who have the best opportunities to make an impact to the world and sharpen its future.   That’s it for my speech today. I wish you success in everything you do. Thanks for listening.