<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>Center for a Stateless Society</title>
	<atom:link href="https://c4ss.org/feed" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://c4ss.org</link>
	<description>building public awareness of left-wing market anarchism</description>
	<lastBuildDate>Fri, 13 Nov 2026 13:48:13 +0000</lastBuildDate>
	<language>en-US</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	<generator>https://wordpress.org/?v=7.1.4</generator>
	<item>
		<title>La Via Libertaria all’egalitarismo</title>
		<link>https://c4ss.org/content/61363</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[David S. D'Amato]]></dc:creator>
		<pubDate>Fri, 13 Nov 2026 13:48:13 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Italian]]></category>
		<category><![CDATA[Stateless Embassies]]></category>
		<category><![CDATA[capitalism]]></category>
		<category><![CDATA[class war]]></category>
		<category><![CDATA[counter-power]]></category>
		<category><![CDATA[economic development]]></category>
		<category><![CDATA[economic inequality]]></category>
		<category><![CDATA[equality]]></category>
		<category><![CDATA[Income Inequality]]></category>
		<category><![CDATA[inequality]]></category>
		<category><![CDATA[left-libertarian]]></category>
		<category><![CDATA[libertarian]]></category>
		<category><![CDATA[liberty]]></category>
		<category><![CDATA[Lysander Spooner]]></category>
		<category><![CDATA[market anarchism]]></category>
		<category><![CDATA[Markets Not Capitalism]]></category>
		<category><![CDATA[politics]]></category>
		<category><![CDATA[state]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://c4ss.org/?p=61363</guid>

					<description><![CDATA[Di David S. D’amato. Originale: The Libertarian Road to Egalitarianism, del 14 novembre 2014. Tradotto da Enrico Sanna. Secondo uno studio recente di Emmanuel Saez e Gabriel Zucman per l’Ufficio nazionale per la ricerca economica, “lo 0,1% delle famiglie [americane] possiede tanta ricchezza quanto il 90% meno ricco”. Sempre secondo lo studio, la tanto declamata...]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p style="text-align: left; padding: 1em; background: #e6e6e6;">Di <b>David S. D’amato</b>. Originale: <a href="http://c4ss.org/content/33474">The Libertarian Road to Egalitarianism</a>, del 14 novembre 2014. Tradotto da <a href="http://tinyurl.com/3scy96ry">Enrico Sanna</a>.</p>
<p>Secondo uno <a href="http://gabriel-zucman.eu/files/SaezZucman2014.pdf">studio recente di Emmanuel Saez e Gabriel Zucman per l’Ufficio nazionale per la ricerca economica</a>, “<a href="http://www.theguardian.com/business/2014/nov/13/us-wealth-inequality-top-01-worth-as-much-as-the-bottom-90">lo 0,1% delle famiglie [americane] possiede tanta ricchezza quanto il 90% meno ricco</a>”. Sempre secondo lo studio, la tanto declamata “ripresa” non ha raggiunto la classe media; i benefici sono andati alla cima della piramide.</p>
<p>Mentre una piccola frazione della popolazione ammassa gran parte della ricchezza nazionale, esperti e accademici accusano e offrono soluzioni. Com’è facile immaginare, si accusa il libero mercato di causare differenze crescenti di ricchezza e reddito. Fautori delle liberalizzazioni e del libero mercato, i libertari sono spesso accusati di vivere in un mondo di fantasia, di ignorare il problema della disuguaglianza.</p>
<p>Siamo noi stessi a farlo: quando si arriva al dunque, troppi si sentono a disagio, si difendono sostenendo che la disuguaglianza <i>non è</i> un problema, e che bisogna invece vedere lo stile di vita o qualche altro parametro. “Il capitalismo è un bene per i poveri!” Invece i libertari dovrebbero accettare il semplice fatto che la disuguaglianza è un grosso problema.</p>
<p>Non dobbiamo vedere nella disuguaglianza un punto debole del discorso sulla libertà economica, o una questione irrisolvibile. Le attuali relazioni economiche non sono il risultato della libertà di scambio o della legittima proprietà privata. In fatto di disuguaglianza, la ragione sta dalla parte dei libertari. Libertà e eguaglianza sono di fatto complementari, si rafforzano reciprocamente: dalla prima deriva la seconda.</p>
<p>Anarchici individualisti come Lysander Spooner sostenevano che “ricchezza e povertà estreme” sono il risultato del “diritto positivo”, sostituiscono il diritto naturale con un diritto arbitrario, “danno vita a monopoli e privilegi”. Sotto il capitalismo, spiega, chi possiede un certo capitale ha un particolare potere economico che non ha niente a che vedere con la libertà di produrre, scambiare e competere. In un’ottica generale, l’intervento dello stato beneficia chi è ricco e ha appoggi politici, oltre alle élite che possono influire su chi scrive e applica le regole che tutti dobbiamo rispettare.</p>
<p>Il meccanismo non è perfetto, e per questo sopra il capitalismo monopolistico troviamo tutto uno strato di misure chiaramente intese a proteggere i lavoratori, i consumatori e i poveri. Ma nessuna di queste misure riesce a intaccare l’obiettivo di fondo dell’intervento statale, il quale espropria i legittimi proprietari e mette le masse al servizio dei datori di lavoro. L’obiettivo storico dello stato, in breve, è la lotta di classe permanente, l’uso del proprio potere per tenere al sicuro un’aristocrazia socioeconomica.</p>
<p>La sinistra istituzionale ha certamente ragione sull’uguaglianza, ma tende a sbagliare in fatto di libertà, diritti individuali e mercato. L’anarchismo di mercato è per la libertà <i>ma anche</i> per l’uguaglianza, e vuole una società senza stato in cui la legge ultima sia la parità di libertà e autorità.</p>
<p>La vera competizione aperta è una forza che ha il potere di dissolvere e disperdere. I libertari dovrebbero smettere di giustificare le attuali sconcertanti disuguaglianze come se fossero il risultato del <i>laissez-faire</i> e della sovranità individuale.</p>
<p style="text-align: center; padding: .6em 1em; border: 1px solid black; border-radius: 5px; margin: .5em 0 2em;">Le nostre traduzioni sono finanziate interamente da donazioni. Se vi piace quello che scriviamo, siete invitati a contribuire. Trovate le istruzioni su come fare nella pagina <i>Sostieni C4SS</i>: <a href="https://c4ss.org/sostieni-c4ss">https://c4ss.org/sostieni-c4ss</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>C4SS Panelists on the Intellectual Legacy of Don Lavoie</title>
		<link>https://c4ss.org/content/61358</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Roderick Long]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 10 Nov 2026 16:13:32 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Stigmergy - C4SS Blog]]></category>
		<category><![CDATA[anarchism]]></category>
		<category><![CDATA[cory massimino]]></category>
		<category><![CDATA[Don Lavoie]]></category>
		<category><![CDATA[economics]]></category>
		<category><![CDATA[immigration]]></category>
		<category><![CDATA[intellectual legacy]]></category>
		<category><![CDATA[jason byas]]></category>
		<category><![CDATA[Nathan Goodman]]></category>
		<category><![CDATA[National Economic Planning]]></category>
		<category><![CDATA[Philosophy]]></category>
		<category><![CDATA[philosophy politics and economics]]></category>
		<category><![CDATA[politics]]></category>
		<category><![CDATA[PPE]]></category>
		<category><![CDATA[Roderick Long]]></category>
		<category><![CDATA[zak woodman]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://c4ss.org/?p=61358</guid>

					<description><![CDATA[There will be a Molinari/C4SS presence at the 10th annual PPE Society meeting, 12-14 November 2026, at the Westin New Orleans (100 Iberville St.). I’ve organised a panel on “The Intellectual Legacy of Don Lavoie.” We’re in the very first session of the conference: Thursday, 12 November 2026, 9:00-10:30 a.m. (Central time) in River Room...]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<div class="xdj266r x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs x126k92a">
<div dir="auto">
<p>There will be a Molinari/C4SS presence at the 10th annual PPE Society meeting, 12-14 November 2026, at the Westin New Orleans (100 Iberville St.).</p>
</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">I’ve organised a panel on “The Intellectual Legacy of Don Lavoie.” We’re in the very first session of the conference: Thursday, 12 November 2026, 9:00-10:30 a.m. (Central time) in River Room II.</p>
</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">The panel features Cory Massimino (C4SS) on “National Economic Planning: What is Right?” and Nathan Goodman (Mercatus; co-authoring with Molly Rovinski and Karla Segovia) on “Immigration Restrictions as Non-Comprehensive Planning.” Zak Woodman was also scheduled to speak at the panel, on “Ratcheting Up State Power: The Knowledge Problem, the Power Problem, and Legibility,” but will probably not be able to make it.</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">
<p>(This is not to be confused with the panel on the same topic at last month’s Mercatus Markets &amp; Society conference, organised by Nathan Goodman and featuring Jason Byas, Akiva Malamet, and again Cory Massimino.)</p>
</div>
</div>
<div class="x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a">
<div dir="auto">Jason Byas, currently in his first year as Assistant Professor in Philosophy and Political Economy at Tulane, is also on the program; he’ll be speaking in a panel on “Anarchism as a Practical Philosophy,” Friday, 13 November 2026, 9:00-10:30 a.m. (Central time) in the Salon Room. Jason’s fellow panelists are Jesse Spafford, Jessica Flanigan, and Billy Christmas.</div>
</div>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>သုံးသပ်ချက် &#8211; အာဖရိက မင်းမဲ့ဝါဒ – လှုပ်ရှားမှုတစ်ခု၏ သမိုင်းကြောင်း</title>
		<link>https://c4ss.org/content/61355</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[C4SS]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 10 Nov 2026 09:32:25 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Burmese]]></category>
		<category><![CDATA[Stateless Embassies]]></category>
		<category><![CDATA[Africa]]></category>
		<category><![CDATA[anarchism]]></category>
		<category><![CDATA[Books and Reviews]]></category>
		<category><![CDATA[colonialism]]></category>
		<category><![CDATA[internationalism]]></category>
		<category><![CDATA[Nigeria]]></category>
		<category><![CDATA[socialism]]></category>
		<category><![CDATA[South Africa]]></category>
		<category><![CDATA[stateless societies]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://c4ss.org/?p=61355</guid>

					<description><![CDATA[By Jordan Jardine. Original article: Review: African Anarchism – The History of a Movement, published on June 3, 2023. Translated into Burmese by Hein Htet Kyaw. မင်းမဲ့ဝါဒီတစ်ယောက်အနေနဲ့ အမေရိကတင်မကဘေး၊ ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းလုံးမှာရှိတဲ့ မင်းမဲ့ဝါဒ လှုပ်ရှားမှုတွေကို သုတေသနလုပ်ဖို့ စိတ်အားထက်သန်မိတာ သဘာဝပါပဲ။ ဥပမာ &#8211; စာရေးသူဟာ လာအိုဇူး (Lao Tzu) ကို တော်တော်လေး သဘောကျမိပြီး၊ Tao Te Ching စာအုပ်ရေးသားသူဟာ ပီတာ ကရိုပေါ့ကင် (Peter Kropotkin) နဲ့ ရူးဒေါ့ဖ် ရော့ကာ (Rudolf...]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p style="text-align: left; padding: 1em; background: #e6e6e6;">By <b>Jordan</b><b> </b><b>Jardine</b>. Original article: <a href="https://c4ss.org/content/58648">Review: African Anarchism – The History of a Movement</a>, published on June 3, 2023. Translated into Burmese by Hein Htet Kyaw.</p>
<p>မင်းမဲ့ဝါဒီတစ်ယောက်အနေနဲ့ အမေရိကတင်မကဘေး၊ ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းလုံးမှာရှိတဲ့ မင်းမဲ့ဝါဒ လှုပ်ရှားမှုတွေကို သုတေသနလုပ်ဖို့ စိတ်အားထက်သန်မိတာ သဘာဝပါပဲ။ ဥပမာ &#8211; စာရေးသူဟာ လာအိုဇူး (Lao Tzu) ကို တော်တော်လေး သဘောကျမိပြီး၊ Tao Te Ching စာအုပ်ရေးသားသူဟာ ပီတာ ကရိုပေါ့ကင် (Peter Kropotkin) နဲ့ ရူးဒေါ့ဖ် ရော့ကာ (Rudolf Rocker) လိုမျိုး ထင်ရှားတဲ့ မင်းမဲ့ဝါဒီတွေပေါ် အများကြီး လွှမ်းမိုးမှုရှိခဲ့တာပါ။ ဒါကြောင့် တရုတ်နဲ့ အာရှအခြားဒေသတွေက မင်းမဲ့ဝါဒ လှုပ်ရှားမှုအကြောင်း တချို့ကို လေ့လာခဲ့ဖူးပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အာဖရိက ယဉ်ကျေးမှုကိုလည်း သဘောကျတဲ့သူတစ်ယောက်အနေနဲ့ အာဖရိကက မင်းမဲ့ဝါဒ လှုပ်ရှားမှုတွေကိုပါ လေ့လာချင်စိတ် မကြာသေးမီက ပေါ်လာခဲ့ပါတယ်။ ကံကောင်းစွာနဲ့ဘဲ ဒီသမိုင်းကြောင်း (တစ်ခါတစ်ရံ သမိုင်းကင်းမဲ့နေတာတွေကိုပါ) မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ မရှိမဖြစ် စာအုပ်တစ်အုပ် ရှိနေပါတယ်၊ အဲဒါကတော့ ၁၉၉၇ ခုနှစ်မှာ နိုက်ဂျီးရီးယား မင်းမဲ့ဝါဒီ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ဆမ်အမ်ဘား (Sam Mbah) နဲ့ ပူးတွဲစာရေးသူ အိုင်အီး အီဂါရီဝေ (I.E. Igariwey) တို့ရေးသားခဲ့တဲ့ African Anarchism: The History of a Movement ဆိုတဲ့ စာအုပ်ပါပဲ။</p>
<h2><a name="_Toc3e1cef58"></a>အကျဉ်းချုပ် &#8211;</h2>
<h2><a name="_Toc4934473d"></a>အခန်း (၁)</h2>
<p>အာဖရိက ယဉ်ကျေးမှုနဲ့ ရိုးရာအစဉ်အလာရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတော်တော်များများဟာ မင်းမဲ့ဝါဒ စံတန်ဖိုးတွေနဲ့ ကိုက်ညီနေပေမဲ့ အာဖရိကမှာ မင်းမဲ့ဝါဒဆီ ဦးတည်တဲ့ အောင်မြင်တဲ့ လှုပ်ရှားမှုကြီးကြီးမားမား မရှိခဲ့ရတာဟာ ပြည်သူတွေအနေနဲ့ မင်းမဲ့ဝါဒဆိုတဲ့ အတွေးအခေါ်မျိုး ရှိမှန်းတောင် မသိကြလို့ဖြစ်တယ်ဆိုတာကို ရေးသားရင်း စာအုပ်ကို စတင်ထားပါတယ်။ ပင်မရေစီးကြောင်း ယဉ်ကျေးမှုမှာ ပုံဖော်လေ့ရှိသလို မင်းမဲ့ဝါဒဆိုတာ &#8220;ရှုပ်ထွေးပရမ်းပတာဖြစ်မှု&#8221; နဲ့ &#8220;စနစ်မရှိမှု&#8221; မျိုး မဟုတ်ပါဘူးဆိုတာကို အမ်ဘားနဲ့ အီဂါရီဝေတို့က ဆက်လက် ရှင်းပြထားပါတယ်။ မင်းမဲ့ဝါဒဆိုတာ အင်အားသုံးတာကို ငြင်းပယ်တာဖြစ်ပြီး၊ လူတစ်ယောက် ဒါမှမဟုတ် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုရဲ့ ဆန္ဒကို အခြားသူတစ်ယောက်ပေါ် အတင်းအကျပ် ဖိအားပေးတာကို တော်လှန်တာဖြစ်ပါတယ်။ စာရေးသူတွေက ပီတာ ကရိုပေါ့ကင်၊ မီးခေးလ် ဘားကူးနင်း (Mihail Bakunin) နဲ့ ပီယဲ ဂျိုးဇက် ပရူးဒွန် (Pierre-Joseph Proudhon) လိုမျိုး ထင်ရှားတဲ့ မင်းမဲ့ဝါဒီ အတွေးအခေါ်ပညာရှင် နမူနာအချို့ကို ပေးထားပြီး၊ မင်းမဲ့ဝါဒအတွင်းက အနာခို-ဆင်ဒီကယ်လစ်ဇင် (anarcho-syndicalism) နဲ့ မူတူဝယ်လစ်ဇင်/အညမည (mutualism) လို အတွေးအခေါ် ဂိုဏ်းဂဏတွေကိုလည်း ဆွေးနွေးထားပါတယ်။</p>
<h2><a name="_Toc7c236736"></a>အခန်း (၂)</h2>
<p>ဒီအခန်းမှာတော့ ၁၉ ရာစုအလယ်ပိုင်းက စတင်ခဲ့တဲ့ ခေတ်သစ် မင်းမဲ့ဝါဒ လှုပ်ရှားမှုရဲ့ အထွေထွေသမိုင်းကြောင်းကို သင့်တော်သလို အကျဉ်းချုပ် ဖော်ပြပေးထားပါတယ်။</p>
<h2>အခန်း (၃)</h2>
<p>African Anarchism စာအုပ်ထဲမှာ အရှည်ဆုံးဖြစ်တဲ့ ဒီအခန်းမှာတော့ အမ်ဘားနဲ့ အီဂါရီဝေတို့က အာဖရိကလူမျိုးတွေ ကိုယ်တိုင် သတိမထားမိဘဲ အာဖရိက လူ့အဖွဲ့အစည်းရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတွေမှာ မင်းမဲ့ဝါဒ စံတန်ဖိုးတွေနဲ့ ကိုက်ညီတဲ့ အချက်တွေ အမြဲတမ်း ပါဝင်နေခဲ့ကြောင်း တင်ပြထားပါတယ်။ အာဖရိက သမိုင်းတစ်လျှောက်က အသိုင်းအဝိုင်း အတော်များများဟာ အမှီအခိုကင်းပြီး ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်တဲ့ &#8220;ဘုံဝါဒ&#8221; (communalist) အဖွဲ့အစည်းတွေအဖြစ် လည်ပတ်ခဲ့ကြတာကြောင့် အသိုင်းအဝိုင်းထဲက လူတိုင်းဟာ မိမိတို့ကိစ္စတွေနဲ့ အသိုင်းအဝိုင်းတစ်ခုလုံးရဲ့ ကိစ္စတွေမှာ ပါဝင်ပြောဆိုခွင့် ရှိခဲ့ကြပါတယ်။ အာဖရိက မျိုးနွယ်စု တော်တော်များများမှာ ဘာသာရေးက အရေးပါတဲ့ အခန်းကဏ္ဍက ပါဝင်ခဲ့ပေမဲ့ ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှု မရှိခဲ့ပါဘူး။ ဒါကြောင့် ဘာသာရေး သို့မဟုတ် နိုင်ငံရေး အရာရှိတွေရဲ့ အုပ်ချုပ်မှုကို ခံရတာမျိုး မဟုတ်ဘဲ အသိုင်းအဝိုင်းတစ်ခုလုံး တန်းတူညီမျှ စုစည်းနိုင်ခဲ့ကြတာပါ။ အသိုင်းအဝိုင်းထဲက လူကြီးတိုင်း (အထူးသဖြင့် အမျိုးသားတွေ) ဟာ အခြေခံ လူမှုရေး လုပ်ငန်းဆောင်တာတွေကို ဆောင်ရွက်ဖို့နဲ့ သူတို့ရဲ့ အငြင်းပွားမှုတွေကို ကိုယ်တိုင် ဖြေရှင်းဖို့ တာဝန်ရှိခဲ့ကြပါတယ်။</p>
<p>ဒီလို လူ့အဖွဲ့အစည်းတွေဟာ အာဖရိကမှာ ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ တည်ရှိခဲ့ပေမဲ့ ၁၅ ရာစု အစပိုင်းမှာတော့ လူတန်းစားခွဲခြားမှုနဲ့ လုပ်အားခွဲဝေမှုတွေက တိုက်ကြီးအတွင်းကို ဖြည်းဖြည်းချင်း ဝင်ရောက်လာခဲ့ပါတယ်။ ကျေးရွာစတိုင် ဘုံစနစ်ရဲ့ အစိတ်အပိုင်းအချို့ ကျန်ရှိနေသေးသော်လည်း နောက်ပိုင်းမှာ အာဖရိကဟာ ပဒေသာရာဇ်စနစ်နဲ့ ပရိုတို-ကက်ပီတယ်လစ်ဇင် (proto-capitalism) စနစ်တွေ လွှမ်းမိုးသွားခဲ့ပါတယ်။ စိတ်ဝင်စားစရာ အချက်တစ်ခုအနေနဲ့ အာဖရိကက ရှေးဟောင်း ဘုံဝါဒ ကျေးရွာ လူ့အဖွဲ့အစည်းတွေဟာလည်း ပြီးပြည့်စုံမှုနဲ့ အဝေးကြီး လိုနေသေးကြောင်း အမ်ဘားနဲ့ အီဂါရီဝေတို့က ဖြည့်စွက်ပြောထားပါတယ်။ အနာဂတ် လူ့အဖွဲ့အစည်း စာဖွဲ့ပုံတွေထက် ပိုမိုတန်းတူညီမျှမှု ရှိခဲ့တာ မှန်ပေမဲ့ ရွာတွေနဲ့ မျိုးနွယ်စုတွေမှာ အမျိုးသမီးတွေကို တန်းတူညီမျှ မဆက်ဆံခဲ့ကြသလို ကျေးပုလွေစနစ်ကိုလည်း အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ ကျင့်သုံးခဲ့ကြပါတယ်။</p>
<p>ဒါပေမဲ့လည်း စာရေးသူတွေက လွန်ခဲ့တဲ့ ရာစုနှစ်များစွာက အာဖရိကမှာ တည်ရှိခဲ့တဲ့ &#8220;နိုင်ငံမဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်း&#8221; အတော်များများကို ဆက်လက် စာရင်းပြုစုပြထားပါတယ်။ အတိတ်က အဆင့်အတန်း ခွဲခြားမှုမရှိဘဲ အလျားလိုက် ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြတဲ့ တိုင်းရင်းသား အုပ်စုသုံးခု ဖြစ်တဲ့ နိုက်ဂျီးရီးယားက အစ်ဂဘို (Igbo)၊ နိုက်ဂျာ မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဒေသခံများနဲ့ ဂါနာက တာလန်စီ (Tallensi) လူမျိုးတို့အကြောင်း အသေးစိတ် ဖော်ပြထားပါတယ်။ စာရေးသူတွေက အစ်ဂဘိုတို့ရဲ့ ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှု လျှော့ချရေး ကတိကဝတ်ကို ပြသဖို့ &#8220;အစ်ဂဘိုမှာ ဘုရင်မရှိဘူး&#8221; ဆိုတဲ့ ရှေးဟောင်း ဆောင်ပုဒ်တစ်ခုကို ကိုးကားထားပါတယ်။ အစ်ဂဘို လူ့အဖွဲ့အစည်းတွေကို အထွေထွေ ညီလာခံ၊ ကျေးရွာလူကြီးများ ကောင်စီနဲ့ အမျိုးသမီးသီးသန့် ကောင်စီ ဖြစ်တဲ့ Umu-ada တို့က စီမံခန့်ခွဲခဲ့ကြတာပါ။ အမ်ဘားနဲ့ အီဂါရီဝေတို့ရဲ့ အဆိုအရ အထွေထွေ ညီလာခံစနစ်ဟာ ဒီနေ့အထိ အစ်ဂဘို လူ့အဖွဲ့အစည်းတွေမှာ တည်ရှိနေတုန်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ အစ်ဂဘိုတွေဟာ ဘုံစိုက်ပျိုးရေးကို ကျင့်သုံးခဲ့ကြပြီး သစ်တော ပေါများတာကြောင့် လူတိုင်းအတွက် လုံလောက်တဲ့ အစားအစာကို ပုံမှန် စိုက်ပျိုးနိုင်ခဲ့ကြပါတယ်။</p>
<p>ဆက်လက်ပြီး စာရေးသူတွေက အဓိကအားဖြင့် ကုန်သည်တွေနဲ့ တောင်သူလယ်သမားတွေဖြစ်ကြတဲ့ နိုက်ဂျာ မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဒေသခံတွေအကြောင်း အတိုချုပ် ဆွေးနွေးထားပါတယ်။ နိုက်ဂျာ မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဒေသခံ အချို့ဟာ အစ်ဂဘိုတွေထက် ပိုပြီး လျှို့ဝှက်တဲ့ နည်းလမ်းနဲ့ ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြပါတယ်။ အစ်ဂဘိုတွေမှာလည်း လျှို့ဝှက်အသင်းအပင်းတွေ ရှိခဲ့ပေမဲ့ နိုက်ဂျာ မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဒေသခံ အချို့ကတော့ ၁၇ ရာစုနဲ့ ၁၈ ရာစု ကျေးပုလွေ ကုန်ကူးမှု ရှုပ်ထွေးမှုတွေကို ရှောင်ရှားဖို့ ပိုပြီး သတိထားခဲ့ကြရပါတယ်။ အခြားတစ်ဖက်မှာတော့ အချို့အုပ်စုတွေက ကျေးပုလွေ ကုန်ကူးမှုမှာ တက်ကြွစွာ ပါဝင်ခဲ့ကြပါတယ်။ နောက်ဆုံးမှာတော့ ကျေးပုလွေ ကုန်ကူးမှုဟာ နိုက်ဂျာ မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဒေသခံတွေနဲ့ သူတို့ရဲ့ &#8220;အိမ်&#8221; စနစ် (တောင်သူ သို့မဟုတ် ကျေးပုလွေ ကုန်သည်၊ သူ၏ ကျေးပုလွေများ၊ ထိုသူတို့၏ မျိုးဆက်များဖြင့် မြို့ပြနိုင်ငံများအဖြစ် ဖွဲ့စည်းထားသော စနစ်) ကို ပျက်စီးစေခဲ့ပြီး ကက်ပီတယ်လစ် ကော်ပိုရေးရှင်းတွေ စတင်ပေါ်ပေါက်လာကာ ဘုံဝါဒစနစ်ကို အဆုံးသတ်သွားစေခဲ့ပါတယ်။</p>
<p>ဒါ့အပြင် ဂါနာမြောက်ပိုင်းက ဒီနေ့အထိ စနစ်ကျန်ရှိနေသေးတဲ့ တာလန်စီ လူမျိုးတွေအကြောင်း ဆွေးနွေးထားပါတယ်။ သူတို့ကတော့ လယ်သမားအများစု ပါဝင်တဲ့ မျိုးနွယ်စုအခြေပြု လူ့အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်ပါတယ်။ တာလန်စီ လူ့အဖွဲ့အစည်းမှာ ကော်ပိုရေးရှင်းတွေ နည်းပညာအရ တည်ရှိနေပေမဲ့ ချမ်းသာတဲ့ မျိုးနွယ်စုတွေဟာ ဆင်းရဲတဲ့သူတွေပေါ် သြဇာအာဏာ မရှိသလို သီးသန့် နိုင်ငံရေး အခွင့်အရေးတွေလည်း မရှိဘူးလို့ စာရေးသူတွေက ဆိုပါတယ်။ တာလန်စီတွေဟာ နိုင်ငံတော် သို့မဟုတ် ဗဟိုအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုခု၏ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုမရှိဘဲ လူမှုရေးနှင့် နိုင်ငံရေး တန်းတူညီမျှမှုကို အခြေခံတဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်းကို ထိန်းသိမ်းရာမှာ အတော်လေး အောင်မြင်ခဲ့ကြပါတယ်။</p>
<p>ထို့ပြင် အမ်ဘားနဲ့ အီဂါရီဝေတို့ဟာ အာဖရိက၏ ရိုးရာ နိုင်ငံမဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်းများပေါ် ကိုလိုနီစနစ်၏ ရိုက်ခတ်မှုများနှင့် ကမ္ဘာ့အင်အားကြီးနိုင်ငံများ၏ ပြင်ပဖိအားများကြောင့် ကက်ပီတယ်လစ် စီးပွားရေးနှင့် လူမှုရေး အဆင့်အတန်း ခွဲခြားမှုများကို အတင်းအကျပ် လက်ခံခဲ့ရပုံကို ပြောပြထားပါတယ်။ ကိုလိုနီ ကက်ပီတယ်လစ်စနစ်ကနေ အာဖရိကသား နည်းနည်းလေးပဲ အကျိုးအမြတ် ရခဲ့တာကိုလည်း ရေးသားထားပါတယ်။ အာဖရိကသားတွေက စိုက်ပျိုးခဲ့ပေမဲ့ ရိတ်သိမ်းမှု အများစုကိုတော့ ကိုလိုနီ အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေကပဲ ယူဆောင်သွားခဲ့တာပါ။ ဒီနေ့အထိ အာဖရိက စီးပွားရေးတွေဟာ ပြင်ပရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေပေါ် မှီခိုနေရတာကြောင့် ပိုလျှံတန်ဖိုး အနည်းငယ်ပဲ ထုတ်လုပ်နိုင်ပြီး ထွက်သမျှ အနည်းငယ်ကိုလည်း အနောက်နိုင်ငံ အစိုးရတွေနဲ့ ကော်ပိုရေးရှင်းတွေကပဲ စုပ်ယူခေါင်းပုံဖြတ်နေကြဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။</p>
<p>နောက်ဆုံးမှာတော့ စာရေးသူတွေဟာ ပက်ထရစ် လူမွန်ဘာ (Patrice Lumumba)၊ မူအာမာ ကဒါဖီ (Muammar Gaddafi)၊ ဂါမား အက်ဘဒယ် နာဆာ (Gamal Abdel Nasser) နဲ့ ကွာမေ နာကရူးမား (Kwame Nkrumah) လိုမျိုး ခေါင်းဆောင်အသီးသီး အာဏာရလာခဲ့တဲ့ &#8220;ဆိုရှယ်လစ်&#8221; လှုပ်ရှားမှုအမည်ခံတွေအကြောင်း ဆွေးနွေးထားပါတယ်။ ဒီခေါင်းဆောင်တွေဟာ တစ်ခါတစ်ရံ &#8220;အာဖရိက ဆိုရှယ်လစ်ဇင်&#8221; လို့ ခေါ်ဆိုလေ့ရှိတဲ့ ဆိုဗီယက်စတိုင် နိုင်ငံတော်အခြေပြု ဆိုရှယ်လစ်စနစ်ကို ကျင့်သုံးခဲ့ကြပြီး၊ ဒီခေါင်းဆောင်တွေနဲ့ သူတို့ရဲ့ အတွေးအခေါ်ဟာ နှစ်ပေါင်းများစွာ ဝေဖန်ခံခဲ့ရကြောင်း အမ်ဘားနဲ့ အီဂါရီဝေတို့က ဝန်ခံထားပါတယ်။ ဒီလူတွေဟာ ဆိုရှယ်လစ်ဇင်နဲ့ နီးစပ်တာဘာမှ မလုပ်နိုင်ခဲ့ဘဲ အာဏာနဲ့ သွေးဆာမှုကိုပဲ စိတ်ဝင်စားတဲ့ အာဏာရှင် သရဲကောင်းတွေသာ ဖြစ်ခဲ့တယ်လို့ တိတိကျကျ စာရေးသူတွေက စေတနာပါပါ စာဖွဲ့ထားပါတယ်။ နိုက်ဂျီးရီးယား လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များက အစိုးရသစ်၏ လက်ဝဲယိုင်သော အုပ်စုများက အစ္စရေးကဲ့သို့ ကိဘွတ်ဇ် (kibbutz) စတိုင် အသိုင်းအဝိုင်းများ ထူထောင်ရန် ကူညီပေးခဲ့သည့် လှုပ်ရှားမှုအပါအဝင် အာဖရိကရှိ မင်းမဲ့ဝါဒ၏ လတ်တလော စီမံကိန်းများနှင့် လက်တွေ့နမူနာများကို ဖော်ပြရင်း ဒီအခန်းကို နိဂုံးချုပ်ထားပါတယ်။ ဒီစီမံကိန်းဟာလည်း ၁၉၆၇ နိုက်ဂျီးရီးယား ပြည်တွင်းစစ်ကြောင့် ပျက်စီးခဲ့ရတာပါ။</p>
<p>မူအာမာ ကဒါဖီ၏ တတိယကမ္ဘာ့သီအိုရီ (Third Universal Theory)၊ ဂျူလိယက် နီရဲရဲ (Julius Nyerere) ၏ Ujamaa မူဝါဒနှင့် ဖရန့်ဇ် ဖာနွန် (Frantz Fanon) ၏ ကိုလိုနီစနစ် ဆန့်ကျင်ရေး ရပ်တည်ချက်တို့သည်လည်း အာဖရိက နိုင်ငံမဲ့ ဝါဒ၏ အခြားနမူနာများ ဖြစ်ကြပါတယ်။</p>
<p>စာရေးသူများ ပေးထားသည့် မင်းမဲ့ဝါဒီ အဖွဲ့အစည်းများ၏ လက်တွေ့နမူနာများတွင် တောင်အာဖရိကအခြေစိုက် Anarchist Revolutionary Movement နှင့် Angry Brigade၊ အဖြစ် နိုက်ဂျီးရီးယားအဖွဲ့ဖြစ်သော The Awareness League တို့ ပါဝင်ပါတယ်။ အီဂျစ်၊ ဂါနာနှင့် ဇင်ဘာဘွေတို့တွင်လည်း လှုပ်ရှားမှုများ စတင်ဖြစ်ပေါ်နေပြီဖြစ်ပါတယ်။ အာဖရိကရှိ မင်းမဲ့ဝါဒီ အလုပ်သမားအဖွဲ့အစည်း၏ အစောဆုံးနမူနာတစ်ခုမှာ ၁၉၁၅ မှ ၁၉၂၂ အထိ တည်ရှိခဲ့သော တောင်အာဖရိကအဖွဲ့ Industrial Workers of Africa ဖြစ်သည်ဟုလည်း ဆိုပါတယ်။</p>
<h2><a name="_Toc2f51c359"></a>အခန်း (၄)</h2>
<p>ဒီအခန်းမှာတော့ အာဖရိကမှာ ဆိုရှယ်လစ်ဇင် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာပုံကို အသေးစိတ် ဖော်ပြထားပါတယ်။ ၁၉ ရာစုအစောပိုင်းမှာ စောစောပိုင်း ကိုလိုနီ ကက်ပီတယ်လစ်တွေဟာ &#8220;နယ်ချဲ့တွေအတွက် အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတွေအဖြစ် ဆောင်ရွက်ဖို့&#8221; နယ်ခံခေါင်းဆောင်တွေကို စည်းရုံးသိမ်းသွင်းခဲ့ကြပါတယ်။ သတ္တုတူးဖော်ရေးနဲ့ ထုတ်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းတွေကို မကြာမီ မိတ်ဆက်ခဲ့တာကြောင့် မြို့ပြ အလုပ်သမားလူတန်းစားသစ် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပါတယ်။ သို့သော်လည်း ကျေးလက် စိုက်ပျိုးရေး အသိုင်းအဝိုင်းများတွင် လယ်သမားများစွာ တည်ရှိနေဆသေးပါတယ်။ ဝမ်းနည်းစရာကောင်းတာက အာဖရိက မြို့ပြနေလူအများစုဟာ အလုပ်မရကြဘဲ အသက်ဆက်ဖို့ တောင်းရမ်းသူ သို့မဟုတ် ပြည့်တန်ဆာ လုပ်ခဲ့ကြရပါတယ်။</p>
<p>၂၀ ရာစုရောက်တော့ အာဖရိကမှာ ပေါ်ပေါက်လာတဲ့ လူတန်းစား အဆောက်အအုံဟာ ဆိုးရွားလာခဲ့ပြီး လူတန်းစား ပဋိပက္ခတွေက အလုပ်သမားတွေရဲ့ ဘဝကို လွှမ်းမိုးလာခဲ့ပါတယ်။ ရလဒ်အနေနဲ့ သူတို့ဟာ ကိုယ်တိုင် ခေါင်းပုံဖြတ်ခံရမှုကိုရော သူတို့ရဲ့ လုပ်အားအသီးအပွင့်တွေကို ကိုယ်စီ မခံစားရဘဲ နယ်ချဲ့အုပ်ချုပ်သူတွေဆီ ရောက်သွားတာကိုပါ မျက်ကွယ်ပြုခဲ့ကြပါတယ်။ ဒီ &#8220;ကိုလိုနီ အခြေအနေ&#8221; ရဲ့ ရလဒ်တစ်ခုကတော့ နိုက်ဂျီးရီးယား၊ တောင်အာဖရိက၊ အယ်လ်ဂျီးရီးယား၊ ကင်ညာနဲ့ ဂါနာတို့လို နိုင်ငံတွေမှာ အလုပ်သမားသမဂ္ဂ လှုပ်ရှားမှုတွေ ကြီးထွားလာတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ထို့နောက် စာရေးသူများက နိုက်ဂျီးရီးယား အလုပ်သမားသမဂ္ဂ လှုပ်ရှားမှု သမိုင်း၏ အဓိက အခိုက်အတန့်များကို ၁၈၉၇ ခုနှစ်ဝန်းကျင် စတင်ချိန်မှသည် ကမ္ဘာ့စီးပွားပျက်ကပ်နှင့် ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များကဲ့သို့သော ခေတ်သစ်ကာလများအထိ ထူးခြားချက်များကို မီးမောင်းထိုးပြထားပါတယ်။ ဝမ်းနည်းစရာကောင်းတာက နိုက်ဂျီးရီးယား အလုပ်သမားသမဂ္ဂဟာ နှစ်ပေါင်း ၁၀၀ ကျော်အတွင်း အကျိုးရှိတာအချို့ လုပ်ဆောင်ခဲ့သော်လည်း ခေါင်းဆောင်ပိုင်းဟာ လူထုထက် လူအထက်တန်းစားတွေနဲ့ ပူးပေါင်းပြီး အကျိုးစီးပွား ပဋိပက္ခတွေ အမြဲရှိခဲ့တာပါ။</p>
<p>တောင်အာဖရိကမှာတော့ အချို့အလုပ်သမားသမဂ္ဂတွေဟာ နိုက်ဂျီးရီးယားထက် ပိုမို ကြံ့ခိုင်ပြီး အောင်မြင်ခဲ့ပါတယ်။ ဥပမာ &#8211; တောင်အာဖရိက သတ္တုတွင်းအလုပ်သမား သမဂ္ဂဟာ ၁၉၂၁ မှာ အလုပ်သမားကောင်စီတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး Red Workers Republic လို့ခေါ်တဲ့ စနစ်ကို ထူထောင်ဖို့ ကြိုးစားခဲ့ပါတယ်။ ဒီလှုပ်ရှားမှုမှာ ပါဝင်ခဲ့တဲ့ အလုပ်သမားအများစုဟာ သတ္တုတွင်း၊ စွမ်းအင်နဲ့ အင်ဂျင်နီယာ ကဏ္ဍတွေက ဖြစ်ကြပါတယ်။</p>
<p>ဝမ်းနည်းစရာကောင်းတာက တောင်အာဖရိက အလုပ်သမားလှုပ်ရှားမှုဟာ ၂၀ ရာစု ကြာမြင့်လာတာနဲ့အမျှ လူမျိုးရေး ပဋိပက္ခတွေနဲ့ အပါသာဟိုက် (Apartheid) စနစ်ကြောင့် အဟန့်အတား ဖြစ်ခဲ့ရပါတယ်။ လူမည်း အလုပ်သမား တက်ကြွလှုပ်ရှားသူတွေဟာ ၁၉၇၀ နဲ့ ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်တွေအထိ အခွင့်အရေးတွေအတွက် ဆက်လက် တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ကြပြီး အကျိုးအမြတ်အချို့ ရရှိခဲ့ပေမဲ့ စာရေးသူတွေရဲ့ ဝေဖန်ခြင်းခံရတဲ့ အာဖရိက အမျိုးသားကွန်ဂရက် (ANC) ထံမှ အကူအညီ နည်းပါးစွာပဲ ရရှိခဲ့ပါတယ်။ စာရေးသူများက တောင်အာဖရိက ကွန်မြူနစ်ပါတီကိုလည်း တော်လှန်သော နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ကတိကဝတ်များကို စွန့်လွှတ်လိုက်ပြီး ကက်ပီတယ်လစ် စနစ်ကို သဘောတူလိုက်ကြသည့်အတွက် ဝေဖန်ထားပါတယ်။</p>
<p>ဆက်လက်ပြီး ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းမှ ၁၉၅၈ ခုနှစ် ပြင်သစ်ထံမှ လွတ်လပ်ရေးရရှိခဲ့ပြီး အစိုးရသစ်က သဘောထားကွဲလွဲမှုအားလုံးကို ချေမှုန်းလိုက်သည့် ဂီနီနိုင်ငံ၏ &#8220;တော်လှန်သော&#8221; အလုပ်သမားလှုပ်ရှားမှုကို စာရေးသူများက အတိုချုပ် ဝေဖန်ထားပါတယ်။</p>
<h2><a name="_Toc6526c1da"></a>အခန်း (၅)</h2>
<p>ဒီအခန်းမှာတော့ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုရဲ့ အရေးပါမှုကို ဆွေးနွေးထားပါတယ်။ အမ်ဘားနဲ့ အီဂါရီဝေတို့ရဲ့ အဆိုအရ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု လိုအပ်ချက်ဟာ အာဖရိကမှာ ဆိုရှယ်လစ်ဇင် အမှန်တကယ် မအောင်မြင်ရခြင်းရဲ့ အကြောင်းရင်းတစ်ခု ဖြစ်တယ်လို့ ယုံကြည်ရပါတယ်။ အစိုးရအဖွဲ့တွေက ဒါကို ကိုယ်ကျိုးအတွက် အသုံးချခဲ့ကြပြီး &#8220;အာဖရိက ဆိုရှယ်လစ်ဇင်&#8221; ဆိုတဲ့ စကားလုံးတွေကို သုံးပြီး အာဏာရှင်စနစ်နဲ့ အကျင့်ပျက်ခြစားမှုကို ဖုံးကွယ်ခဲ့ကြပါတယ်။ ဆေကူ တူရေး (ဂီနီ)၊ ဆာမူအယ် နာကရူးမား (ဂါနာ)၊ ဂျူလိယက် နီရဲရဲ (တန်ဇန်းနီးယား)၊ သောမတ်စ် ဆန်ကာရာ (ဘာကီးနားဖာဆို)၊ မန်ဂစ်စတူး ဟာအီလီ မာရီယမ် (အီသီယိုးပီးယား) တို့ဟာ ဒီလို ကြွေးကြော်သံတွေကို သုံးပြီး အာဏာရှင်စနစ်ကို သုတေသနပြု ကျင့်သုံးခဲ့ကြသူများ ဖြစ်ကြပါတယ်။</p>
<p>အာဖရိက၏ စီးပွားရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ပြဿနာများ၏ မြစ်ဖျားခံရာသည် ကိုလိုနီအတိတ်မှ ပြန်လည်ရုန်းထွက်ရန် ကြိုးပမ်းရာတွင် ရှိကြောင်း စာရေးသူများက ဆိုကြပါတယ်။ ပညာရှင် ဖရန့်ဇ် ဖာနွန် တွက်ဆခဲ့သလိုပင် ဆင်းရဲသားဒေသများမှ အာဖရိကသားများ၏ အခြေအနေ တိုးတက်လာပြီး ချမ်းသာသူနှင့် ဆင်းရဲသူ ကွာဟချက် ကျယ်ပြန့်လာသောအခါ မိမိတို့ လူမျိုးကို ပြန်လည် တိုက်ခိုက်လာကြမည်ဟု သုံးသပ်ထားပါတယ်။</p>
<p>စာရေးသူများ၏ အဆိုအရ အာဖရိကရှိ စစ်အာဏာရှင်စနစ်များသည် ပြည်သူ့အာဏာသိမ်းမှုများထက် ပိုမို မတည်ငြိမ်ကြ။ ဂါနာနှင့် နိုက်ဂျီးရီးယားတို့ကို မတည်ငြိမ်မှု နမူနာအဖြစ် ကိုးကားထားပါတယ်။ ဒီမတည်ငြိမ်မှုကို ကမ္ဘာ့ဘဏ်၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့ (IMF) နဲ့ စတာတွေကဲ့သို့သော နီယို-ကိုလိုနီ အဖွဲ့အစည်းများ၏ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုများက ပိုမိုဆိုးရွားစေပါတယ်။ ဘဏ္ဍာရေးပျက်ကပ်ကို ရှောင်ရှားရန် အာဖရိကနိုင်ငံများသည် အများပြည်သူဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှုများကို လျှော့ချကြရပြီး လူထုကို ပိုမို မကျေနပ်ဖြစ်စေကာ မတည်ငြိမ်မှုများကို ပိုမိုဖြစ်ပေါ်စေပါတယ်။ ဒီလို ရှုပ်ထွေးတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်တွေဟာ မင်းမဲ့ဝါဒ လှုပ်ရှားမှုတွေ ကြီးထွားဖို့ အခွင့်ကောင်းဖြစ်ပေမဲ့ ကျော်လွှားရမယ့် အတားအဆီးကြီးတွေ ရှိနေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။</p>
<h2><a name="_Toc1addd988"></a>အခန်း (၆)</h2>
<p>မင်းမဲ့ဝါဒဟာ အာဖရိကမှာ အလွန်သေးငယ်တဲ့ အကြောင်းအရာတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ အမေရိကနဲ့ အခြားနေရာတွေလိုပါပဲ၊ အာဖရိကမှာလည်း မင်းမဲ့ဝါဒအကြောင်း သိသူနည်းပါးပြီး ဒါကို အစွန်းရောက် လှုပ်ရှားမှုတစ်ခုအဖြစ်ပဲ ရှုမြင်ကြပါတယ်။ စာရေးသူများ၏ အဆိုအရ ဒါဟာ ကိုလိုနီစနစ်၏ လွှမ်းမိုးမှုခံထားရသည့် ပညာရေးစနစ်ကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။ ထို့အပြင် ကျောင်းတက်နိုင်သူ နည်းပါးသဖြင့် အများစုမှာ စနစ်ကျသော ပညာရေးကို မရရှိကြ။</p>
<p>အခြားပြဿနာတစ်ခုမှာ ဥပဒေစနစ် ဖြစ်ပါတယ်။ အစိုးရကို တော်လှန်ရန် လှုံ့ဆော်မှုကို နိုင်ငံတော်သစ္စာဖောက်မှုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားပြီး သေဒဏ်အထိ ပေးနိုင်သဖြင့် လူအများမှာ ကြောက်ရွံ့နေကြရပါတယ်။ စစ်အာဏာရှင်စနစ်အောက်ရှိ နိုင်ငံအများစုသည် အလုပ်သမားသမဂ္ဂများကို ပြင်းထန်စွာ နှိမ်နင်းကြပါတယ်။</p>
<p>ထို့အပြင် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုများအကြား မညီညွတ်မှုများနှင့် ဘာသာရေး ဆန့်ကျင်မှုများသည်လည်း မင်းမဲ့ဝါဒ မအောင်မြင်ရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းများ ဖြစ်ကြပါတယ်။ အာဖရိက ယဉ်ကျေးမှုများသည် သာမန်အားဖြင့် ရှေးရိုးစွဲဆန်ပြီး အာဏာပိုင်များကို အနွံတာခံရန် သင်ကြားပေးကြပါတယ်။ စာရေးသူများက နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် တိုက်တွန်းထားပါတယ်။</p>
<h2><a name="_Toc4a7aafc3"></a>အခန်း (၇)</h2>
<p>နောက်ဆုံးအခန်းတွင် မင်းမဲ့ဝါဒသည် အာဖရိက၏ အကြမ်းဖက်မှု၊ မညီမျှမှုနှင့် အကျင့်ပျက်ခြစားမှု ပြဿနာများအတွက် အဖြေဖြစ်သည်ဟု စာရေးသူများက ပြန်လည်အတည်ပြုထားပါတယ်။ ကက်ပီတယ်လစ်စနစ်နှင့် စတိတ်-ဆိုရှယ်လစ်ဇင်တို့ မအောင်မြင်ခဲ့သဖြင့် မင်းမဲ့ဝါဒသည်သာ အကောင်းဆုံး မော်ဒယ်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါတယ်။</p>
<h2><a name="_Toc72f171d1"></a>မိမိအမြင်</h2>
<p>ဒီစာအုပ်ဟာ စာမျက်နှာ ၁၀၈ မျက်နှာပဲ ရှိပေမဲ့ တိုတိုတုတ်တုတ်နဲ့ အချက်အလက်များစွာကို စနစ်တကျ ကိုးကားပြီး ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် ရေးသားထားတာပါ။ မူလကတော့ သုံးသပ်ချက်ကို အကောင်းဘက်နဲ့ အဆိုးဘက် ခွဲပြီး ရေးမလို့ပဲ၊ ဒါပေမဲ့ မကောင်းပြောစရာ အချက် သိပ်မရှိပါဘူး။ နည်းနည်း ဝေဖန်ချင်တာဆိုလို့ တစ်ခါတစ်လေ ပညာရပ်ဆန်လွန်းပြီး နည်းနည်း ခြောက်ကပ်နေတာပါပဲ။ လူအများ ပိုစိတ်ဝင်စားလာအောင် စာရေးသူတွေဘက်က ပိုပြီး ဖတ်ရလွယ်ကူအောင် ပြင်ဆင်ပေးခဲ့ရင် ပိုကောင်းမယ်လို့ ထင်ပါတယ်။ ပြောရရင် အများပြည်သူဖတ်တဲ့ စာအုပ်ထက် ကောလိပ် စာတမ်း ဒါမှမဟုတ် ဘွဲ့လွန်စာတမ်းနဲ့ ပိုတူနေတာပေါ့။ ဒါကလွဲရင်တော့ ဒီစာအုပ်မှာ အားနည်းချက် သိပ်မရှိပါဘူး။ ဖတ်ရတာ တကယ်ကို သဘောကျစရာကောင်းပြီး အသိပညာလည်း အများကြီး ရပါတယ်။ အာဖရိကက မင်းမဲ့ဝါဒအကြောင်း သတင်းအချက်အလက် အရမ်းနည်းပေမဲ့ African Anarchism: The History of a Movement စာအုပ်ဟာ စတင်လေ့လာဖို့ အကောင်းဆုံး စာအုပ်တစ်အုပ်ပါပဲ။</p>
<p>ဒီစာအုပ်ကို ၁၉၉၇ မှာ ရေးသားခဲ့တာဖြစ်ပေမဲ့ အမ်ဘားနဲ့ အီဂါရီဝေတို့ ဆွေးနွေးထားတဲ့ ပြဿနာတော်တော်များများဟာ ဒီနေ့အထိ ဆက်လက် ဖြစ်ပွားနေတုန်းမို့ လွန်ခဲ့တဲ့ ၂၅ နှစ်ကျော်က ထုတ်ဝေခဲ့တာတောင် အတော်လေး အသုံးဝင်နေဆဲပါ။ ဒီစာအုပ်သေးသေးလေးဟာ မင်းမဲ့ဝါဒအကြောင်း ကောင်းကောင်းသိထားတဲ့သူကိုတောင် အာဖရိကရဲ့ မင်းမဲ့ဝါဒနဲ့ အလုပ်သမားလှုပ်ရှားမှု ပတ်သက်ပုံအကြောင်း အများကြီး အသိအမြင် ပွင့်လင်းသွားစေနိုင်ပါတယ်။ စာရေးသူကိုယ်တိုင်လည်း အများကြီး လေ့လာသင်ယူခဲ့ရသလို အခြားဖတ်ရှုသူ အများအပြားလည်း အများကြီး ဗဟုသုတ ရလိမ့်မယ်လို့ မျှော်လင့်ပါတယ်။</p>
<p>ဒီဆောင်းပါးမှာ ပါဝင်တဲ့ အချို့နိုင်ငံတွေရဲ့ လတ်တလော အခြေအနေ အတိုချုပ်ကို ပြောရရင်တော့ ဒီနေ့အချိန်မှာ တောင်အာဖရိကရဲ့ အထင်ရှားဆုံး မင်းမဲ့ဝါဒီ အဖွဲ့တွေထဲက တစ်ခုကတော့ ၂၀၀၃ ခုနှစ်မှာ စတင်ထူထောင်ခဲ့တဲ့ Zabalaza Anarchist Communist Front (ZACF) ဖြစ်ပါတယ်။ အီဂျစ်မှာတော့ အာရပ်နွေဦး တော်လှန်ရေးတွေကနေ အားကျပြီး ၂၀၁၁ မှာ Black Flag နဲ့ Egyptian Libertarian Socialist Movement ဆိုပြီး မင်းမဲ့ဝါဒီ အဖွဲ့နှစ်ခု ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပါတယ်။ ဒီအတိုင်းပဲ အာရပ်နွေဦးနောက်ပိုင်း တူနီးရှားမှာလည်း မင်းမဲ့ဝါဒနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ သတိပြုမိမှုနဲ့ ရေပန်းစားမှုတွေ ပိုမိုကြီးထွားလာခဲ့ပါတယ်။ နောက်ဆုံးအနေနဲ့ ၂၀၁၇ မှာ ရောဘတ် မူဂါဘေ ကို အာဏာမှ ဖယ်ရှားခဲ့တဲ့ အာဏာသိမ်းမှုအပြီးမှာတော့ ဇင်ဘာဘွေက မင်းမဲ့ဝါဒီတွေဟာ စနစ်တကျ စည်းရုံးထားတဲ့ မင်းမဲ့ဝါဒ လှုပ်ရှားမှုတစ်ခု ထူထောင်ဖို့ ကြိုးပမ်းလာကြပါတယ်။</p>
<p style="text-align: center; padding: .6em 1em; border: 1px solid black; border-radius: 5px; margin: .5em 0 2em;">C4SS relies entirely on donations. If you want to see more translations like this, please consider supporting us. <a href="https://c4ss.org/support">Click here to see how</a></p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Pengantar Singkat Teori Ekonomi Laissez-Faire Sayap Kiri: Bagian Kedua</title>
		<link>https://c4ss.org/content/61353</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Nick Manley]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 10 Nov 2026 09:28:57 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Indonesian]]></category>
		<category><![CDATA[Stateless Embassies]]></category>
		<category><![CDATA[Alternet]]></category>
		<category><![CDATA[benjamin tucker]]></category>
		<category><![CDATA[business]]></category>
		<category><![CDATA[corporate welfare]]></category>
		<category><![CDATA[economic intervenionism]]></category>
		<category><![CDATA[executive committee of the ruling class]]></category>
		<category><![CDATA[Fortune 100]]></category>
		<category><![CDATA[free market]]></category>
		<category><![CDATA[freed market]]></category>
		<category><![CDATA[government]]></category>
		<category><![CDATA[government subsidies]]></category>
		<category><![CDATA[individualist anarchist]]></category>
		<category><![CDATA[Karl Marx]]></category>
		<category><![CDATA[Kevin Carson]]></category>
		<category><![CDATA[laissez-faire]]></category>
		<category><![CDATA[mutualist]]></category>
		<category><![CDATA[regulation]]></category>
		<category><![CDATA[ruling class]]></category>
		<category><![CDATA[state]]></category>
		<category><![CDATA[strike breaking]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://c4ss.org/?p=61353</guid>

					<description><![CDATA[Oleh: Nick Manley. Teks aslinya berjudul “Brief Introduction To Left-Wing Laissez Faire Economic Theory: Part Two”. Diterjemahkan ke dalam Bahasa Indonesia oleh Taratsa Dalam tulisan ini, saya melanjutkan pengantar singkat mengenai teori ekonomi laissez-faire kiri yang telah saya bahas sebelumnya. Mari kita mulai. Setelah membahas empat monopoli besar menurut Benjamin Tucker, hal penting berikutnya yang...]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p style="text-align: left; padding: 1em; background: #e6e6e6;">Oleh: <b>Nick Manley</b>. Teks aslinya berjudul “<a href="https://c4ss.org/content/27062">Brief Introduction To Left-Wing Laissez Faire Economic Theory: Part Two</a>”. Diterjemahkan ke dalam Bahasa Indonesia oleh Taratsa</p>
<p>Dalam tulisan ini, saya melanjutkan <a href="http://c4ss.org/content/27009">pengantar singkat mengenai teori ekonomi laissez-faire kiri</a> yang telah saya bahas sebelumnya. Mari kita mulai.</p>
<p>Setelah membahas empat monopoli besar menurut Benjamin Tucker, hal penting berikutnya yang perlu dibicarakan adalah pemikiran tokoh anarkisme mutualis dan individualis kontemporer, Kevin Carson. Saya telah menggunakan beberapa gagasannya dalam tulisan sebelumnya, tetapi kali ini saya ingin menyoroti sejumlah pembaruan pemikiran yang ditawarkan Carson.</p>
<p>Carson menjelaskan bagaimana subsidi pemerintah untuk sektor transportasi memungkinkan kepentingan korporasi besar mengirimkan barang ke berbagai wilayah dalam jarak jauh. Hal ini menciptakan pasar yang membesar secara artifisial sekaligus memusatkan aktivitas ekonomi pada sejumlah pelaku usaha besar. Konsentrasi kekayaan yang kemudian terjadi memperlebar ketimpangan ekonomi. Seperti yang dikatakan Carson:</p>
<p style="padding-left: 40px;">Pengeluaran untuk jaringan transportasi dan komunikasi yang dibiayai dari penerimaan umum negara, alih-alih melalui pajak khusus dan biaya yang dibebankan kepada pengguna, memungkinkan perusahaan besar untuk “mengalihkan biaya mereka kepada masyarakat” (externalize its costs), sekaligus menyembunyikan biaya operasional mereka yang sebenarnya.</p>
<p>Ia kemudian menjelaskan bagaimana infrastruktur yang dibangun dan dibiayai negara mendorong pemusatan ekonomi:</p>
<p style="padding-left: 40px;">Setiap gelombang konsentrasi modal di Amerika Serikat selalu mengikuti pembangunan suatu sistem infrastruktur yang disubsidi oleh pemerintah. Sistem perkeretaapian nasional, yang sebagian besar dibangun di atas tanah gratis atau tanah yang diberikan pemerintah dengan harga di bawah nilai sebenarnya, kemudian diikuti oleh konsentrasi industri berat, petrokimia, dan sektor keuangan.</p>
<p>Carson juga mengembangkan pemikiran baru mengenai teori nilai ekonomi. Ia mengajukan gagasan tentang teori nilai kerja subjektif (subjective labor theory of value), yakni perpaduan antara pendekatan kerja dalam teori nilai dan pendekatan subjektif dari Mazhab Austria. Ia menjelaskan:</p>
<p style="padding-left: 40px;">Seorang produsen hanya akan terus membawa barangnya ke pasar apabila ia memperoleh harga yang, menurut penilaian subjektifnya, cukup untuk mengimbangi ketidaknyamanan dan beban yang timbul selama proses produksi. Dalam jangka panjang, ia tidak akan mampu menetapkan harga di atas jumlah yang diperlukan tersebut apabila pasar terbuka bagi siapa pun dan pasokan bersifat elastis. Sebab, para pesaing akan terus memasuki pasar hingga harga turun dan setara dengan beban yang diperlukan untuk memproduksi unit terakhir dari komoditas tersebut.</p>
<p>Aspek lain dari pendekatan ekonomi ini yang patut dibahas adalah dampak regulasi pemerintah atau negara. Konsekuensi regulasi semacam itu cenderung berupa pembentukan oligopoli dan monopoli. Regulasi mengeluarkan sejumlah aspek kualitas dan keselamatan dari arena persaingan, sehingga menghasilkan “pasar” yang terstandardisasi dan kehilangan dinamismenya.</p>
<p>Roy Childs Jr. menggunakan karya sejarawan New Left, Gabriel Kolko, untuk memperkuat argumen ini:</p>
<p style="padding-left: 40px;">Sebagaimana ditunjukkan Gabriel Kolko dalam karya monumentalnya The Triumph of Conservatism dan Railroads and Regulation, kecenderungan dominan selama tiga dekade terakhir abad ke-19 dan dua dekade pertama abad ke-20 bukanlah menuju peningkatan sentralisasi. Sebaliknya, di tengah bertambahnya jumlah merger dan membesarnya skala keseluruhan banyak perusahaan, kecenderungan yang justru menguat adalah persaingan.</p>
<p style="padding-left: 40px;">Persaingan tidak dapat diterima oleh banyak pemimpin penting di dunia bisnis dan keuangan. Gerakan merger, dalam banyak hal, merupakan cerminan dari upaya sukarela para pelaku bisnis yang gagal untuk mengendalikan kecenderungan yang sulit dibendung tersebut. … Ketika para pesaing baru terus bermunculan dan kekuatan ekonomi tersebar ke seluruh wilayah negara yang semakin berkembang, banyak pengusaha penting mulai menyadari bahwa hanya pemerintah nasional yang mampu [mengendalikan dan menstabilkan] perekonomian. … Ironisnya, bertentangan dengan konsensus para sejarawan, bukan keberadaan monopoli yang mendorong pemerintah federal melakukan intervensi dalam perekonomian, melainkan justru ketiadaan monopoli.¹</p>
<p>Bentuk intervensi ekonomi lainnya yang menguntungkan pelaku korporasi adalah subsidi langsung yang dibiayai oleh uang pembayar pajak, atau yang dikenal sebagai corporate welfare. Sebuah laporan yang diberitakan oleh <a href="http://www.alternet.org/">Alternet</a> membahas bagaimana perusahaan-perusahaan Fortune 100 baru-baru ini <a href="http://www.alternet.org/news-amp-politics/new-report-fortune-100-companies-have-received-whopping-12-trillion-corporate">menerima</a> fasilitas dan subsidi pemerintah senilai fantastis, mencapai 1,2 triliun dolar AS.</p>
<p>Intervensi ekonomi juga dilakukan melalui pengerahan militer Amerika Serikat untuk membuka pasar secara paksa bagi kepentingan bisnis perusahaan-perusahaan AS. Praktik ini secara keliru kerap dianggap sebagai bagian dari “perdagangan bebas” (free trade). Perlu pula disebutkan penggunaan aparat kepolisian atau militer untuk membubarkan aksi mogok kerja sebagai bentuk intervensi pemerintah yang berpihak pada kepentingan bisnis. Praktik semacam ini terutama terlihat pada era Gilded Age di Amerika Serikat, yang kerap digambarkan sebagai masa kejayaan pasar bebas.</p>
<p>Lantas, apa yang dapat kita simpulkan dari seluruh uraian di atas mengenai peran utama negara atau pemerintah sebagai aktor dalam perekonomian?</p>
<p>Uraian tersebut mendukung gagasan bahwa negara atau pemerintah merupakan komite eksekutif dari kelas penguasa ekonomi—meminjam istilah <a href="http://en.wikipedia.org/wiki/Karl_Marx">Karl Marx</a>. Negara memang dapat menjalankan fungsi-fungsi sekunder, seperti menyediakan jaminan sosial bagi masyarakat miskin dan pengangguran. Namun, besarnya dukungan yang diberikan untuk fungsi tersebut jauh lebih kecil dibandingkan dukungan bagi para pelaku korporasi dominan yang sering kali memiliki jangkauan multinasional.</p>
<p>Tindakan-tindakan tersebut bukan berarti negara atau pemerintah secara umum benar-benar peduli terhadap kesejahteraan kelompok masyarakat yang paling rentan. Fungsi utama negara atau pemerintah justru memusatkan kekayaan di tangan kelas penguasa. Sementara itu, fungsi sekundernya berupaya membereskan kekacauan yang ditimbulkan oleh ketimpangan ekonomi yang begitu besar.</p>
<p>Sampai di sini analisis kita. Sampai jumpa di tulisan berikutnya!</p>
<p style="text-align: center; padding: .6em 1em; border: 1px solid black; border-radius: 5px; margin: .5em 0 2em;">Seluruh hasil publikasi didanai sepenuhnya oleh donasi. Jika kalian menyukai karya-karya kami, kalian dapat berkontribusi dengan berdonasi. Temukan petunjuk tentang cara melakukannya di halaman Dukung C4SS: <a href="https://c4ss.org/dukung-c4ss." target="_blank" rel="noreferrer nofollow noopener">https://c4ss.org/dukung-c4ss.</a></p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>La Guerra dei Politici contro gli Immigrati è un Diversivo</title>
		<link>https://c4ss.org/content/61348</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Chad Nelson]]></dc:creator>
		<pubDate>Wed, 04 Nov 2026 08:55:50 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Italian]]></category>
		<category><![CDATA[Stateless Embassies]]></category>
		<category><![CDATA[immigrants]]></category>
		<category><![CDATA[immigration]]></category>
		<category><![CDATA[immigrations and customs enforcement]]></category>
		<category><![CDATA[North America]]></category>
		<category><![CDATA[police state]]></category>
		<category><![CDATA[politics]]></category>
		<category><![CDATA[state]]></category>
		<category><![CDATA[undocumented immigrants]]></category>
		<category><![CDATA[united states]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://c4ss.org/?p=61348</guid>

					<description><![CDATA[Di Chad Nelson. Originale. The Political Class’s War on Immigrants is a Diversion, del 30 gennaio 2015. Traduzione italiana di Enrico Sanna. Al dibattito sulla nomina a ministro della giustizia di Loretta Lynch, il 28 gennaio scorso, i repubblicani erano ansiosi di chiederle fino a che punto avrebbe spinto la sua politica amica di quella...]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p style="text-align: left; padding: 1em; background: #e6e6e6;">Di <b>Chad Nelson</b>. Originale. <a href="http://c4ss.org/content/35407">The Political Class’s War on Immigrants is a Diversion</a>, del 30 gennaio 2015. Traduzione italiana di <a href="http://tinyurl.com/3scy96ry">Enrico Sanna</a>.</p>
<p>Al dibattito sulla nomina a ministro della giustizia di Loretta Lynch, il 28 gennaio scorso, i repubblicani erano ansiosi di chiederle fino a che punto avrebbe spinto la sua politica amica di quella categoria di persone che il governo definisce “immigrati clandestini”. In un <a href="https://www.youtube.com/watch?v=FbjsvEjXLgo&amp;feature=youtu.be">confronto di idee</a>, <a href="http://www.sessions.senate.gov/public/index.cfm/immigration">Jeff Sessions</a>, repubblicano, severo in materia di immigrazione, chiedeva chi, secondo la Lynch, ha il diritto di lavorare in America. In particolare, chi ne ha “più diritto”: un immigrato in regola, un cittadino o qualcuno entrato illegalmente nel paese? La Lynch ha saggiamente ignorato le tre ipotesi e ha risposto che vorrebbe che tra i lavoratori americani ci fosse anche chi non ha documenti.</p>
<p>Il modo di porre la domanda di Sessions, e le risposte implicitamente suggerite, dicono molto sul modo di pensare distorto della classe politica. Secondo il pensiero antiimmigrazione bipartitico, il Congresso avrebbe, come nota Sheldon Richman, “il diritto di concedere il permesso di lavorare”. Cosa che purtroppo è diventata legge comune. Oggi, chi ha diritto ad un posto di lavoro lo decidono perlopiù i burocrati di Washington e gli interessi particolari che si giocano così il diritto di <a href="http://www.amazon.com/Big-Ripoff-Business-Government-Steal/dp/0471789070/ref=sr_1_1?ie=UTF8&amp;qid=1422558604&amp;sr=8-1&amp;keywords=the+big+ripoff">vendere</a> i loro servizi in monopolio. Tu pensi di essere libero di svolgere un lavoro che hai scelto, in realtà gli innumerevoli requisiti imposti dallo stato limitano drasticamente quella tua scelta. E se sei abbastanza fortunato da superare tutti gli ostacoli, la possibilità di mantenere l’attività è spesso impedita dalla palude normativa.</p>
<p>I politici confidano in questo enorme potere per tenere al giogo i loro soggetti. Il diritto di dare un lavoro, con tutti gli annessi e connessi che accompagnano il potere di offrire un privilegio, permette alla classe politica di arricchirsi nel modo più efficiente possibile. Quando il lavoro, che si tratti di immigrati irregolari o afroamericani, diventa lavoro in nero, i politici perdono la capacità di intercettarlo e estorcere tributo. Non rispettare quell’intrico fatto di tasse e norme amministrative e professionali, per non dire del sistema di licenze che imbriglia intere professioni, può significare la fame. Si tratta di una struttura falsamente fatta passare per protezione di produttori e consumatori.</p>
<p>I burocrati non temono l’immigrazione clandestina. Temono l’impossibilità di sfruttare il lavoro degli immigrati irregolari. Sessions e gli altri come lui al Congresso nascondono le loro paure dietro la retorica del “noi contro loro”, in un’astuta messinscena al servizio di importanti fini politici. Con questo trucchetto i politici vogliono far credere di essere preoccupati non per la perdita del loro guadagno personale, ma per il “vostro” posto di lavoro, la “vostra” sanità, la “vostra” pensione. A chi è in norma (e paga le tasse) dicono che sta svolgendo un compito patriottico. Non bisogna odiare la scrematura dei loro stipendi, al contrario c’è da esserne fieri perché così si contribuisce al benessere generale. Il nemico è chi lavora senza permesso, chi distrugge il nobile impiego di chi è in norma. “Voi” siete i buoni e “loro” i cattivi. Gli immigrati senza documenti, politicamente impotenti, sono un facile bersaglio di Washington, servono a nascondere la finta isteria dei politici dietro una maschera umanitaria come neanche la peggiore agenzia pubblicitaria potrebbe fare.</p>
<p>Questa isteria, è bene dirlo, è rivolta a: 1) i disoccupati e i precari americani e 2) i pensionati. Il “noi contro loro” si rafforza quando ti dicono che se non si ferma l’immigrazione puoi perdere qualcosa. Chi ha un buon lavoro sicuro ed è relativamente indipendente dallo stato ha poche ragioni per preoccuparsi per qualcosa che riguarda il lavoro e i meccanismi retributivi altrui. Sono i vecchi, molti dei quali immigrati o discendenti di immigrati, che generalmente sono poco tolleranti verso la nuova ondata migratoria dal sud. Questa alterizzazione fa facile presa sui vecchi, i quali difficilmente conoscono gli immigrati e finiscono per credere che la loro presenza porta alla disintegrazione della cultura americana.</p>
<p>È lo stato, vera fonte di insicurezza e rovina culturale, a derubare i lavoratori e le persone oneste. Sondare le ragioni dietro l’interesse dei politici per l’immigrazione, svelarne i veri motivi, e allo stesso tempo riconoscere l’umanità dei nostri presunti nemici, è un primo grande passo verso la vera libertà.</p>
<p style="text-align: center; padding: .6em 1em; border: 1px solid black; border-radius: 5px; margin: .5em 0 2em;">Le nostre traduzioni sono finanziate interamente da donazioni. Se vi piace quello che scriviamo, siete invitati a contribuire. Trovate le istruzioni su come fare nella pagina <i>Sostieni C4SS</i>: <a href="https://c4ss.org/sostieni-c4ss">https://c4ss.org/sostieni-c4ss</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Kiri Radikal, Radikalisme, Hierarki, Kapitalisme, dan Pemerintahan</title>
		<link>https://c4ss.org/content/61345</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Nick Manley]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 02 Nov 2026 09:36:05 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Indonesian]]></category>
		<category><![CDATA[Stateless Embassies]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://c4ss.org/?p=61345</guid>

					<description><![CDATA[Oleh: Nick Manley. Teks aslinya berjudul “Radical Leftism, Radicalism, Hierarchy, Capitalism, and Government”. Diterjemahkan ke dalam Bahasa Indonesia oleh Taratsa Akademisi kiri, Corey Robin, baru-baru ini menulis tentang apa yang ia pandang sebagai karakter radikal CIO (Congress of Industrial Organizations) pada masa awal pembentukannya. Ia mengutip David Montgomery yang menjelaskan bahwa dalam konvensi tahunannya, CIO...]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p style="text-align: left; padding: 1em; background: #e6e6e6;">Oleh: <b>Nick Manley</b>. Teks aslinya berjudul “<a href="https://c4ss.org/content/29281">Radical Leftism, Radicalism, Hierarchy, Capitalism, and Government</a>”. Diterjemahkan ke dalam Bahasa Indonesia oleh Taratsa</p>
<p>Akademisi kiri, Corey Robin, baru-baru ini <a href="http://coreyrobin.com/2014/06/27/when-the-cio-was-young/">menulis </a>tentang apa yang ia pandang sebagai karakter radikal CIO (Congress of Industrial Organizations) pada masa awal pembentukannya. Ia mengutip David Montgomery yang menjelaskan bahwa dalam konvensi tahunannya, CIO menyerukan:</p>
<p style="padding-left: 40px;">Kelanjutan pengendalian pemerintah atas harga dan alokasi bahan-bahan produksi; “pengembangan energi atom untuk kepentingan sipil di bawah naungan Perserikatan Bangsa-Bangsa”; penyediaan perumahan oleh pemerintah untuk mengatasi kegagalan pasar dalam memenuhi kebutuhan mendesak para pekerja; serta perluasan jaminan sosial agar mencakup seluruh pekerja pertanian, pekerja rumah tangga, dan pekerja maritim, termasuk perlindungan kesehatan.</p>
<p>Tidak ada yang benar-benar radikal dari tuntutan-tuntutan tersebut. Pemerintahan merupakan institusi yang sudah sangat tua, begitu pula hierarki yang melekat di dalamnya. Penggunaan kekuatan agresif, kekerasan, pemaksaan, dan tekanan untuk memaksakan kehendaknya juga bukan hal baru dalam sejarah manusia. Kaum kiri non-anarkis atau non-libertarian sering kali tampak ingin mengganti hierarki kapitalisme korporat dengan hierarki pemerintahan. Inilah konsekuensi dari perencanaan terpusat atas harga dan alokasi sumber daya produktif. Pemerintah monopolistik yang mengendalikan produksi maupun harga tentu dapat dikategorikan sebagai perencana terpusat yang hierarkis dan bertumpu pada kekerasan.</p>
<p>Sebaliknya, anarkisme pasar libertarian kiri mengupayakan tatanan sosial yang horizontal, tempat hierarki diratakan semaksimal mungkin – bahkan dihilangkan sama sekali jika memungkinkan. Mewujudkan berbagai tuntutan di atas melalui pemerintahan justru membutuhkan struktur hierarki yang kuat. Bagaimanapun, pemerintahan adalah institusi kuno yang sejak awal lekat dengan kekuasaan dan kekerasan. Sulit untuk menemukan unsur radikal, setidaknya dalam hal sarana, pada beberapa tuntutan tersebut, apalagi jika keseluruhannya dilihat secara utuh.</p>
<p>Kiri radikal semestinya berangkat dari penolakan terhadap struktur kekuasaan hierarkis yang mengandalkan pemaksaan secara agresif, di mana pun struktur semacam itu berada. Bukan sekadar berusaha mengurangi watak koersif dan agresif dari institusi-institusi tersebut. Banyak kelompok kiri non-anarkis atau non-libertarian telah memberikan kontribusi yang patut diapresiasi dalam membatasi kekuasaan represif pemerintah. Namun, solusi yang benar-benar radikal adalah menghapuskan pemerintahan itu sendiri. Sebab, penggunaan segala bentuk pemaksaan agresif merupakan salah satu akar utama persoalan yang melekat pada institusi tersebut.</p>
<p>Tidak mengherankan jika struktur kekuasaan lain yang hierarkis dan bertumpu pada pemaksaan secara agresif, seperti kapitalisme, memiliki hubungan yang begitu erat dengan pemerintahan. Sejarah panjang pemberian berbagai fasilitas dan keuntungan oleh negara kepada korporasi (corporate welfare) menjadi salah satu buktinya. Namun, poin utama yang perlu ditekankan di sini adalah bahwa memperjuangkan penghapusan pemerintahan tidak berarti harus membebaskan kapitalisme dari kritik atau memberinya pembenaran begitu saja. Sebaliknya, penghapusan pemerintahan justru dapat menjadi bagian penting dari upaya membongkar kedua struktur kekuasaan yang menindas dan bertumpu pada pemaksaan tersebut. Mari kita mulai!</p>
<p style="text-align: center; padding: .6em 1em; border: 1px solid black; border-radius: 5px; margin: .5em 0 2em;">Seluruh hasil publikasi didanai sepenuhnya oleh donasi. Jika kalian menyukai karya-karya kami, kalian dapat berkontribusi dengan berdonasi. Temukan petunjuk tentang cara melakukannya di halaman Dukung C4SS: <a href="https://c4ss.org/dukung-c4ss." target="_blank" rel="noreferrer nofollow noopener">https://c4ss.org/dukung-c4ss.</a></p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>လစ်ဘရယ်-မင်းမဲ့ဝါဒ</title>
		<link>https://c4ss.org/content/61343</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Wesley Whitman]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 02 Nov 2026 09:21:19 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Burmese]]></category>
		<category><![CDATA[Stateless Embassies]]></category>
		<category><![CDATA[anarchism]]></category>
		<category><![CDATA[georgism]]></category>
		<category><![CDATA[land value tax]]></category>
		<category><![CDATA[liberalism]]></category>
		<category><![CDATA[mutualism]]></category>
		<category><![CDATA[social democracy]]></category>
		<category><![CDATA[Spanish anarchists]]></category>
		<category><![CDATA[welfare]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://c4ss.org/?p=61343</guid>

					<description><![CDATA[လစ်ဘာတေးရီးယန်း ဆိုရှယ်ဒီမိုကရေစီ သီအိုရီ Wesley Whitman. Original: Liberal-Anarchism, September 14, 2025. Translated into Burmese by Hein Htet Kyaw. လစ်ဘရယ်ဝါဒ ဆိုတာ သေချာနားလည်အောင်ကြည့်ရင် လွတ်လပ်တဲ့ဈေးကွက် ဒါမှမဟုတ် လွတ်လပ်ခွင့် (negative liberty) အတွက်တင် အကြောင်းပြချက် ပေးတာမျိုး မဟုတ်ပါဘူး။ အခြေခံအားဖြင့်ကတော့ ဖိနှိပ်မှုတွေကနေ လွတ်မြောက်ရေးဆိုင်ရာ ဒဿနတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ အလားတူပါပဲ၊ မင်းမဲ့ဝါဒ ဆိုတာ မင်းမဲ့စရိုက် ဆုတောင်းပွဲ မဟုတ်ဘဲ မည်သူမျှ စိုးမိုးခြယ်လှယ်ခြင်းမရှိတဲ့ ဆန္ဒအလျောက် ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ လူမှုအဖွဲ့အစည်းကို ဖန်တီးဖို့ ကြိုးပမ်းတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနားလည်မှု နှစ်ခုကို ပေါင်းစပ်ပြီး တွေးခေါ်မြှော်မြင်မှု ပရစ်ဇမ် (dialectical libertarian...]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<h2>လစ်ဘာတေးရီးယန်း ဆိုရှယ်ဒီမိုကရေစီ သီအိုရီ</h2>
<p style="text-align: left; padding: 1em; background: #e6e6e6;"><b>Wesley Whitman</b>. Original: <a href="https://c4ss.org/content/60717">Liberal-Anarchism</a>, September 14, 2025. Translated into Burmese by Hein Htet Kyaw.</p>
<p>လစ်ဘရယ်ဝါဒ ဆိုတာ သေချာနားလည်အောင်ကြည့်ရင် လွတ်လပ်တဲ့ဈေးကွက် ဒါမှမဟုတ် လွတ်လပ်ခွင့် (negative liberty) အတွက်တင် အကြောင်းပြချက် ပေးတာမျိုး မဟုတ်ပါဘူး။ အခြေခံအားဖြင့်ကတော့ ဖိနှိပ်မှုတွေကနေ လွတ်မြောက်ရေးဆိုင်ရာ ဒဿနတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ အလားတူပါပဲ၊ မင်းမဲ့ဝါဒ ဆိုတာ မင်းမဲ့စရိုက် ဆုတောင်းပွဲ မဟုတ်ဘဲ မည်သူမျှ စိုးမိုးခြယ်လှယ်ခြင်းမရှိတဲ့ ဆန္ဒအလျောက် ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ လူမှုအဖွဲ့အစည်းကို ဖန်တီးဖို့ ကြိုးပမ်းတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနားလည်မှု နှစ်ခုကို ပေါင်းစပ်ပြီး တွေးခေါ်မြှော်မြင်မှု ပရစ်ဇမ် (dialectical libertarian lens) နဲ့ ကြည့်လိုက်ရင်၊ အဲဒီအစဉ်အလာတွေကနေ ကျနော် &#8220;လစ်ဘရယ်-မင်းမဲ့ဝါဒ&#8221; (liberal-anarchism) လို့ ခေါ်တဲ့ သီအိုရီသစ်တစ်ရပ် ဖြစ်ပေါ်လာပါတယ်။</p>
<h3>အနုပဋိလောမ လစ်ဘာတေးရီးယန်း နည်းလမ်း</h3>
<p>လစ်ဘရယ်-မင်းမဲ့ဝါဒ ဟာ သဘောတရားအခြေခံ လစ်ဘာတေးရီးယန်းဝါဒရဲ့ ယုတ္တိပေါ်မှာ အခြေခံထားတာပါ။ ဒါဟာ သေသူလို ပုံသေကားချပ် မူဝါဒတစ်ခု မဟုတ်ဘဲ အခြေအနေပေါ်မူတည်ပြီး ကြည့်တတ်တဲ့ နည်းလမ်းတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ မူဝါဒ ဒါမှမဟုတ် အဖွဲ့အစည်း တစ်ခုခုကို &#8220;ပုံစံတကျ လစ်ဘာတေးရီးယန်း ဟုတ်မဟုတ်&#8221; ဆုံးဖြတ်မယ့်အစား၊ ဒီနည်းလမ်းက အဲဒီအရာဟာ သီးခြားလူမှုအခြေအနေတစ်ခုမှာ &#8220;တကယ်ပဲ လူတွေကို ဖိနှိပ်မှုကနေ လွတ်မြောက်စေသလား&#8221; လို့ မေးခွန်းထုတ်ပါတယ်။ ဥပမာ- ခွဲခြားဆက်ဆံမှု ဆန့်ကျင်ရေး ဥပဒေတွေဟာ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် တစ်ယောက်ရဲ့ ပုံစံတကျ လွတ်လပ်ခွင့်ကို ကန့်သတ်နိုင်ပေမယ့်၊ သမိုင်းကြောင်းအရ ဖိနှိပ်ခံထားရတဲ့ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းမှာတော့ ဖိနှိပ်မှုကို လျှော့ချပေးပြီး ဖိနှိပ်ခံရသူတွေရဲ့ တကယ့်လွတ်လပ်ခွင့်ကို တိုးတက်စေတဲ့အတွက် တကယ်တမ်းကျ လစ်ဘာတေးရီးယန်း သဘောတရားနဲ့ ကိုက်ညီနေပါတယ်။</p>
<p>ဒီနည်းလမ်းကြောင့် အစိုးရရဲ့ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှု တိုင်းကို ဖိနှိပ်မှုလို့ မမြင်တော့ပါဘူး။ တကယ်တော့ မြေယာတန်ဖိုးခွန် ဒါမှမဟုတ် လူမှုရေး အကျိုးအမြတ် ခွဲဝေမှု လိုမျိုး အစိုးရစွက်ဖက်မှုအချို့ဟာ လက်ဝါးကြီးအုပ် အခွင့်ထူးတွေကို ဖျက်ဆီးပစ်နိုင်ပြီး တစ်ဦးချင်းစီကို ပိုမိုလုပ်ပိုင်ခွင့် ပေးနိုင်ပါတယ်။ သမိုင်းဝင် အာဏာနဲ့ ကြွယ်ဝမှု စုစည်းမှုတွေ ကြောင့် ကစားကွင်းက မညီမညာဖြစ်နေတဲ့ လူအဖွဲ့အစည်းမှာ လွတ်လပ်ခွင့်ဆိုတာ ဝင်မစွက်ဖက်ဘဲ ဒီအတိုင်းကြည့်နေရုံနဲ့ မရဘဲ တက်တက်ကြွကြွ ပြန်လည်တည်ဆောက်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။</p>
<h3>ပြန်လည်ဖော်ထုတ်လိုက်သော လစ်ဘရယ်ဝါဒ</h3>
<p>လစ်ဘရယ်-မင်းမဲ့ဝါဒ ဟာ လစ်ဘရယ်ဝါဒရဲ့ သမိုင်းဝင် တိုးတက်ပြောင်းလဲမှု အပြည့်အဝကို လက်ခံထားပါတယ်။ အာဒမ် စမစ် (Adam Smith) နဲ့ ဂျွန် လော့ခ် (John Locke) တို့ရဲ့ တစ်ဦးချင်းစီရဲ့ လွတ်လပ်ခွင့်နဲ့ ပုဂ္ဂလိက ဦးဆောင်မှုကို အလေးပေးတဲ့ ဂန္ထဝင် လစ်ဘရယ်ဝါဒကိုရော၊ ဂျွန် ရောလ်စ် (John Rawls) ရဲ့ နိုင်ငံရေး လစ်ဘရယ်ဝါဒနဲ့ ဂျွန် မေးနဒ် ကိန်းစ် (John Maynard Keynes) တို့ရဲ့ စီးပွားရေး လက်တွေ့ဝါဒကိုပါ ပေါင်းစပ်ယူထားတာပါ။ ဒီတွေးခေါ်ရှင်တွေဟာ နိုင်ငံတော်ရဲ့ ဖိနှိပ်မှုပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ဈေးကွက်ရဲ့ ဖိနှိပ်မှုပဲဖြစ်ဖြစ် ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်မှုတွေ ရှိနေသမျှ လွတ်လပ်ခွင့် ဆိုတာ ရှင်သန်လို့မရဘူးဆိုတဲ့ နားလည်မှုကို စေတနာတူ တူညီကြပါတယ်။</p>
<p>အာဒမ် စမစ် နဲ့ ဂျွန် လော့ခ် တို့လို ဂန္ထဝင် လစ်ဘရယ်ဝါဒီတွေဟာ မြေပိုင်ရှင် ဘုတ်ထိုင် စီးပွားရှာသူတွေရဲ့ အာဏာကို ကန့်သတ်ဖို့နဲ့ စီးပွားရေး သာယာဝပြောမှုကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် မြှင့်တင်ဖို့အတွက် မြေယာတန်ဖိုး ခွန်ကောက်ခံတာကို ထောက်ခံခဲ့ကြပါတယ်။ ဂျွန် ရောလ်စ် က တရားမျှတတဲ့ လူအဖွဲ့အစည်းဆိုတာ အစဉ်အလာ ကင်းပီတယ်လစ်ဝါဒ ထက် ပိုင်ဆိုင်မှု ပစ္စည်းတွေကို လူထုကြား မျှမျှတတ ခွဲဝေပေးတဲ့ &#8220;ပိုင်ဆိုင်မှု-ပိုင်ဆိုင်သော ဒီမိုကရေစီ&#8221; ဖြစ်ရမယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ရောလ်စ် က မညီမျှမှုတွေ ဖြစ်ပေါ်လာပြီးမှ ပစ္စည်းဥစ္စာတွေကို ပြန်လည်ခွဲဝေတာထက် မညီမျှမှုတွေ မဖြစ်ပေါ်အောင် အဖွဲ့အစည်းတွေကို ကြိုတင်ပုံစံထုတ်တာ က ပိုမိုထိရောက်ကြောင်း သဘောတရား ထည့်သွင်းခဲ့ပါတယ်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ ကိန်းစ် က အမှန်တကယ် ရှိနေတဲ့ ဈေးကွက်တွေရဲ့ မတည်ငြိမ်မှုကို အသိအမှတ်ပြုခဲ့ပြီး အလုပ်အကိုင် အပြည့်အဝရရှိရေးနဲ့ လူသားတွေရဲ့ သာယာဝပြောမှုကို ထောက်ပံ့ဖို့ သေချာစဉ်းစားထားတဲ့ စည်းမျဉ်းတွေ လိုအပ်တယ်လို့ အလေးပေးပြောခဲ့ပါတယ်။</p>
<p>ဒီသဘောအရ လစ်ဘရယ်-မင်းမဲ့ဝါဒ ဟာ လက်ရှိ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ အုပ်စုငယ်စု စီးပွားရေးစနစ် (ခရိုနီသဘော) ကို ငြင်းပယ်ပြီး၊ လစ်ဘရယ် ဒီမိုကရေစီနဲ့ ဈေးကွက်စနစ်တွေကို စည်းကမ်းချက်အချို့နဲ့ ထောက်ခံထားပါတယ်။ ဒါဟာ အာဏာရှင်ဆန်တဲ့ ကြွယ်ဝသူတွေရဲ့ စနစ် မဟုတ်ဘဲ ပိုင်ဆိုင်မှု-ပိုင်ဆိုင်သော ဒီမိုကရေစီကို ထောက်ခံပြီး၊ နိုင်ငံတော်ရဲ့ အတင်းအဓမ္မ ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်မှု ထိန်းချုပ်မှုကို သဘောတူညီချက်နဲ့ တာဝန်ယူမှုအပေါ် အခြေခံတဲ့ ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ အစားထိုးဖို့ ကြိုးပမ်းတာပါ။</p>
<h3>အစွန်းရောက် လစ်ဘရယ်ဝါဒအဖြစ် မင်းမဲ့ဝါဒ</h3>
<p>လစ်ဘရယ်-မင်းမဲ့ဝါဒ အခင်းအကျင်းမှာ မင်းမဲ့ဝါဒ ဆိုတာ စည်းစနစ်ပျက်ပြားတာကို ငြင်းပယ်တာမဟုတ်ဘဲ ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်မှုကို ငြင်းပယ်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ပီးယား-ဂျိုးဇက် ပရူးဒွန် (Pierre-Joseph Proudhon)၊ ဖရက် ဖော့ဒ်ဗာရီ (Fred Foldvary) နဲ့ ပိုကျယ်ပြန့်တဲ့ အညမညသဘော နဲ့ ဂျီယို-လစ်ဘာတေးရီးယန်း အစဉ်အလာတွေကနေ ကူးစက်လာတဲ့ လစ်ဘရယ်-မင်းမဲ့ဝါဒ ဟာ တရားဥပဒေနဲ့ စည်းစနစ်တွေဟာ ဆန္ဒအလျောက် ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ အဖွဲ့အစည်းတွေကနေ ထွက်ပေါ်လာမယ့် လူအဖွဲ့အစည်းကို မျှော်မှန်းထားတာပါ။ အဲဒါတွေကတော့ ဒီမိုကရေစီနည်းကျ ပေါင်းစည်းထားတဲ့ အဖွဲ့အစည်းတွေ၊ အပြန်အလှန် ကူညီရေး အသိုင်းအဝိုင်းတွေ၊ လူထု တရားရုံးတွေနဲ့ အပြိုင်အဆိုင် စာချုပ်ညှိနှိုင်းရေး စနစ်တွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။</p>
<p>အဲဒီလို လူအဖွဲ့အစည်းဟာ ဈေးကွက်တွေ ဒါမှမဟုတ် စာချုပ်တွေကို ဖျက်ဆီးပစ်မှာ မဟုတ်ဘဲ၊ ဂျော့ဂျစ်စတို နဲ့ ဒီစထရီဗျူးတစ်စတို မူဝါဒတွေကနေတစ်ဆင့် စီးပွားရေး အာဏာ ခွဲဝေမှုကို ပြန်လည် ပုံဖော်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဈေးကွက်တွေကို အဆင့်ဆင့် အာဏာပိုင် ကော်ပိုရေးရှင်းကြီးတွေ၊ မြေပိုင်ရှင်ကြီးတွေနဲ့ လက်ဝါးကြီးအုပ်သူတွေ စိုးမိုးခွင့်ပေးမယ့်အစား၊ ထုတ်လုပ်မှု ပစ္စည်းတွေကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ပိုင်ဆိုင်ခွင့် ပေးမှာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါမှလည်း ဈေးကွက်ထဲမှာ ပါဝင်ဆောင်ရွက်မှုဟာ တကယ့် လွတ်လပ်ခွင့်နဲ့ အခွင့်အလမ်းတွေကို ထိရောက်စွာ ရရှိစေမှာပါ။ ဒီနည်းဖြင့် လစ်ဘရယ်-မင်းမဲ့ဝါဒ ဟာ ဗဟိုအတတ်မရှိတဲ့ အုပ်ချုပ်မှု၊ ပစ္စည်းဥစ္စာ မျှမျှတတ ခွဲဝေမှုနဲ့ စနစ်တကျ မညီမျှမှုတွေကို ဖျက်ဆီးဖို့ ပုံစံထုတ်ထားတဲ့ အဖွဲ့အစည်းတွေကို မြှင့်တင်ပေးခြင်းအားဖြင့် ဒီစထရီဗျူးတစ်စတို စံနှုန်းတွေနဲ့ ပေါင်းဆုံသွားပါတယ်။ ဒီချဉ်းကပ်မှုဟာ ပိုမိုထိရောက်ပြီး မိမိကိုယ်တိုင် စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းနိုင်တဲ့ ဈေးကွက်ကို ဦးတည်စေပြီး၊ အမြဲတမ်း ဝင်ရောက်စွက်ဖက်နေရမှုကို လျှော့ချပေးပါတယ်။ ရလဒ်ကတော့ ထုတ်လုပ်မှု ပစ္စည်းတွေကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ပိုင်ဆိုင်ခွင့်ရှိတဲ့ တကယ့် လွတ်လပ်တဲ့ ဈေးကွက်တစ်ခု ဖြစ်လာမှာပါ။ ဒါဟာ လက်ရှိ စနစ်နဲ့ လုံးဝ မတူပါဘူး။ လက်ရှိစနစ်မှာတော့ ချမ်းသာမှုနဲ့ အာဏာတွေဟာ &#8220;လဲကျလို့မရလောက်အောင် ကြီးမားတဲ့&#8221; စက်မှုလုပ်ငန်းကြီးတွေမှာ စုစည်းနေပြီး၊ စီးပွားရေး ကျဆင်းချိန်တွေမှာ အစိုးရ ကယ်ဆယ်ရေးတွေ ပေးရတာဟာ ပုံမှန်လို ဖြစ်နေပါတယ်။</p>
<h3>လူမှုဖူလုံရေး နိုင်ငံတော်မှသည် ဆန္ဒအလျောက် ဖွဲ့စည်းထားသော ဘုံအကျိုးစီးပွား အဖွဲ့အစည်းသို့</h3>
<p>လစ်ဘရယ်-မင်းမဲ့ဝါဒ ဟာ ရေရှည် မျှော်မှန်းချက် ဖြစ်ပေမယ့်၊ ဆိုရှယ်-ဒီမိုကရက်တစ် လူမှုဖူလုံရေး နိုင်ငံတော်ကို တက်လှမ်းစရာ ခြေလှမ်းတစ်ခုအဖြစ် မြင်ပါတယ်။ ကျနော် “လစ်ဘာတေးရီးယန်း ဆိုရှယ် ဒီမိုကရေစီ” မှာ လျှောက်လဲခဲ့သလိုပဲ၊ ဂျေမ်းစ် မီးဒ် (James Meade) ရဲ့ လစ်ဘရယ်-ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ လို ပုံစံမျိုးတွေဟာ တကယ် လွတ်လပ်တဲ့ လူအဖွဲ့အစည်းဆီ သွားရာမှာ အဖြစ်နိုင်ဆုံး လမ်းကြောင်းကို ပေးပါတယ်။ မီးဒ် ရဲ့ ရောနှောစီးပွားရေးစနစ်—ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ခွဲဝေထားတဲ့ ပုဂ္ဂလိက ပိုင်ဆိုင်မှု၊ လူမှုအဖွဲ့အစည်း ပိုင်ဆိုင်တဲ့ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများနဲ့ အားလုံးပါဝင်တဲ့ လူမှုရေး အကျိုးအမြတ် ခွဲဝေမှု တို့ ပေါင်းစပ်ထားမှု—ဟာ ဖိနှိပ်တဲ့ အဆင့်ဆင့် အာဏာပိုင်တွေကို လျှော့ချရင်း ဈေးကွက်ရဲ့ အကျိုးကျေးဇူးတွေကို ထိန်းသိမ်းပေးပါတယ်။ ဒီမိုကရက်တစ် ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ (သို့မဟုတ် ဆိုရှယ် ဒီမိုကရေစီ) ဟာ တကယ် လွတ်လပ်တဲ့ ဈေးကွက်တွေဆီ သွားရာ လမ်းကြောင်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါဟာ ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုရှိတဲ့ အစိုးရ စီမံကိန်း ရေးဆွဲမှု ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ မဟုတ်ဘဲ၊ ဒီမိုကရေစီနည်းကျ အုပ်ချုပ်တဲ့ အဖွဲ့အစည်းများရဲ့ ပေါင်းစည်းမှုပဲ ဖြစ်ပါတယ်။</p>
<h3>နိုင်ငံတော် အချုပ်အခြာကျော်လွန်သော လစ်ဘရယ်ဝါဒဆီသို့</h3>
<p>လစ်ဘရယ်-မင်းမဲ့ဝါဒ က လွတ်လပ်မှုကို တစ်ယောက်တည်း သီးခြားနေထိုင်တာ ဒါမှမဟုတ် စည်းမဲ့ကမ်းမဲ့ နေထိုင်တာ မဟုတ်ဘဲ၊ ဖိနှိပ်မှုမရှိခြင်းနဲ့ အပြန်အလှန် လေးစားမှုအဖြစ် ပြန်လည် ကောက်ယူဖို့ ဖိတ်ခေါ်ထားပါတယ်။ ဒါဟာ အုပ်ချုပ်မှုကို အကန်းပါး ကန့်ကွက်တာ မဟုတ်ဘဲ၊ အာဏာပိုင် အားလုံးဟာ သူတို့ရဲ့ အာဏာစက်အောက်မှာ ရှိသူတွေကို ကိုယ်တိုင် တရားမျှတကြောင်း သက်သေပြရမယ်လို့ အခိုင်အမာ တောင်းဆိုတာပါ။ အာဏာပိုင်တွေက အဲဒီ စာမေးပွဲ ကျရှုံးတဲ့အခါ၊ လစ်ဘရယ်-မင်းမဲ့ဝါဒ က အဲဒီ အာဏာပိုင်တွေကို ငြိမ်းချမ်းစွာ ဖျက်သိမ်းဖို့ လမ်းပြမြေပုံကို ပေးပါတယ်။</p>
<p>အနာဂတ်ဆိုတာ Laissez-faire (လွတ်လပ်တဲ့ စီးပွားရေး) ထံ ပြန်သွားတာ မဟုတ်သလို၊ ဗျူရိုကရေစီ ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒဆီ ခုန်ကူးတာလည်း မဟုတ်ပါဘူး။ လစ်ဘရယ် စံနှုန်းတွေနဲ့ မင်းမဲ့ ကျင့်သုံးမှုတွေကို ပေါင်းစပ်ထားတဲ့ သီအိုရီသစ်တစ်ရပ် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီ အစဉ်အလာ နှစ်ခုလုံးကို အသေအချာ သဘောတရားအရ ချိတ်ဆက်ခြင်းဖြင့်၊ ကျနော်တို့ဟာ တကယ်ပဲ လစ်ဘာတေးရီးယန်း ဖြစ်ပြီး၊ စစ်မှန်စွာ ဒီမိုကရေစီဆန်ကာ အပြည့်အဝ လွတ်လပ်တဲ့ လူအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုကို ဖန်တီးနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။</p>
<h3>ဆိုရှယ်-ဒီမိုကရက်တစ် မင်းမဲ့ဝါဒ &#8211; လွတ်လပ်မှု၏ အလိုလို ဖြစ်ပေါ်လာသော စည်းစနစ်</h3>
<p>လက်ဝဲ-မင်းမဲ့ဝါဒီ အများစုနဲ့ စိတ်ကူးယဉ်သမားတွေရဲ့ ယူဆချက်တွေနဲ့ မတူဘဲ၊ လစ်ဘာတေးရီးယန်း သို့မဟုတ် မင်းမဲ့ အသိုင်းအဝိုင်းတွေရဲ့ သဘာဝကျတဲ့ သွားရာလမ်းကြောင်းဟာ ပစ္စည်းဥစ္စာ အားလုံးကို ဘုံပိုင်ဆိုင်ရေး ဒါမှမဟုတ် ဈေးကွက်တွေကို ဖျက်သိမ်းရေးဆီ မဟုတ်ပါဘူး။ အဲဒီအစား၊ ကိုယ်တိုင် ပြန်လည် စည်းရုံးဖို့ လွတ်လပ်ခွင့် ပေးလိုက်တဲ့အခါ၊ အဲဒီ အသိုင်းအဝိုင်းတွေဟာ အပြန်အလှန် ကူညီမှု၊ ဆန္ဒအလျောက် ပူးပေါင်းမှုနဲ့ လုပ်ငန်းဆောင်တာ ထိရောက်မှုတို့ အပေါ် အခြေခံတဲ့ လစ်ဘရယ် အဖွဲ့အစည်း အမျိုးမျိုးကို ဖန်တီးလေ့ ရှိကြပါတယ်။ ဒါဟာ &#8220;ဆိုရှယ်-ဒီမိုကရက်တစ် မင်းမဲ့ဝါဒ&#8221; လို့ ခေါ်ဆိုနိုင်တဲ့ ပင်မ အတွေးအခေါ် ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒါကတော့ လွတ်လပ်တဲ့ လူအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဟာ ကွန်မြူနစ် ရလဒ်တွေထက် လစ်ဘရယ် သို့မဟုတ် ဆိုရှယ်-ဒီမိုကရက်တစ် ရလဒ်တွေဆီ ဦးတည်သွားတတ်တယ် ဆိုတာပါပဲ။</p>
<p>မင်းမဲ့ဝါဒ ဟာ ချမှတ်ထားတဲ့ သဘောတရား ရိုက်သွင်းမှုတွေရဲ့ အပြင်ဘက်မှာ အကောင်အထည် ပေါ်လာတဲ့အခါ၊ စျေးနှုန်းတွေ ဒါမှမဟုတ် စာချုပ်တွေလို စီးပွားရေး ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းမှု စနစ်တွေကို ငြင်းပယ်တာမျိုး မဟုတ်ပါဘူး။ ပုံစံတူ စီးပွားရေး စနစ်တစ်ခုတည်းကို သက်ရောက်စေတာလည်း မဟုတ်ပါဘူး။ အဲဒီအစား၊ ကွဲပြားတဲ့ အသိုင်းအဝိုင်းတွေဟာ သူတို့ရဲ့ စံနှုန်းတွေနဲ့ လိုအပ်ချက်တွေနဲ့ ကိုက်ညီတဲ့ လက်တွေ့ကျတဲ့ စနစ်တွေကို ကျင့်သုံးကြတဲ့ အစီအစဉ်ပေါင်းစုံကို အဓိပ္ပာယ်ဆောင်ပါတယ်။ ကျနော် “လစ်ဘာတေးရီးယန်း ဆိုရှယ် ဒီမိုကရေစီ” မှာ လျှောက်လဲခဲ့သလိုပဲ၊ ဒီ လွတ်လပ်မှုဟာ လစ်ဘရယ် သီအိုရီသမားတွေ စိစစ်ခဲ့တဲ့ အဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ ဆင်တူတဲ့ အဖွဲ့အစည်းတွေကို ခဏခဏ ဖြစ်ပေါ်စေပါတယ်—ဒါပေမဲ့ အခုတော့ နိုင်ငံတော်ရဲ့ အတင်းအဓမ္မ ဖိနှိပ်ရေး ယန္တရားကနေ လွတ်မြောက်ပြီး သဘောတူညီချက်အပေါ် အခြေခံထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။</p>
<h3>အပြိုင်အဆိုင် ငွေကြေးများနှင့် ဆန္ဒအလျောက် လဲလှယ်မှု</h3>
<p>ထင်ရှားတဲ့ ဥပမာတစ်ခုကတော့ အပြိုင်အဆိုင် ငွေကြေးတွေ ထွက်ပေါ်လာတာပါ။ တကယ့် မင်းမဲ့ လူအဖွဲ့အစည်းမှာ ဗဟိုအာဏာပိုင်က တရားဝင် ငွေကြေးကို လက်ဝါးကြီးအုပ်မထားတဲ့အခါ၊ အသိုင်းအဝိုင်းတွေဟာ ငွေကြေး ပုံစံအမျိုးမျိုးကို စမ်းသပ်လေ့ရှိကြပါတယ်—ဒေသတွင်း ငွေကြေးများ၊ လုပ်အားမှတ်စုများ (Ithaca HOUR လိုမျိုး)၊ အပြန်အလှန် ချေးငွေ စနစ်များ၊ ဘလော့ခ်ချိန်း အခြေခံ တိုကင်များ စသဖြင့်ပေါ့။ ဒီငွေကြေးတွေဟာ အထက်က စီမံကိန်းချတာကြောင့် ဖြစ်လာတာ မဟုတ်ဘဲ၊ ယုံကြည်မှု၊ ခန့်မှန်းချက်နဲ့ ဈေးကွက် ပေါင်းစပ်မှုတို့ရဲ့ အောက်ခြေမှ အထက်သို့ စနစ်အရ ဖြစ်ပေါ်လာတာပါ။ ရလဒ်ကတော့ ရှုပ်ထွေးပရမ်းပတာ မဟုတ်ဘဲ ဗဟိုများစွာပါဝင်တဲ့ ဘဏ္ဍာရေးစနစ် တစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ မာက်စ်ဝါဒီတွေရဲ့ ငွေကြေးဖျက်သိမ်းရေး ဒါမှမဟုတ် အစိုးရ ဗဟိုဘဏ်စနစ်တို့ထက် ဖရီးဒရစ် ဟာယက် (Friedrich Hayek) ရဲ့ နိုင်ငံတော်မဲ့ ငွေကြေးဆိုင်ရာ အယူအဆနဲ့ ပိုနီးစပ်ပါတယ်။</p>
<p>ဒါဟာ လက်ဝါးကြီးအုပ် အတင်းအဓမ္မ ဖိနှိပ်မှုတွေကနေ ကင်းလွတ်သွားတဲ့အခါ၊ ဈေးကွက် စနစ်တွေဟာ မင်းမဲ့ဝါဒနဲ့ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်မနေဘဲ လွတ်လပ်မှုရဲ့ ကိရိယာတွေ ဖြစ်လာနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြနေတာပါ။</p>
<h3>အပြန်အလှန် အာမခံစနစ်နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သော လူမှုဖူလုံရေး</h3>
<p>ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုဟာ အလိုလို ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ စည်းစနစ်က ဆိုရှယ်-ဒီမိုကရက်တစ် ပုံစံတွေကို ပံ့ပိုးပေးတဲ့ အခြား ကဏ္ဍတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ မင်းမဲ့ သန့်စင်ဝါဒီ အချို့က လူမှုရေး အာမခံ စနစ်ကို တွန်းလှန်နိုင်ပေမယ့်၊ တကယ့် ကမ္ဘာ့ လစ်ဘာတေးရီးယန်း စမ်းသပ်မှုတွေက အဲဒီလို စနစ်တွေရဲ့ ထိရောက်မှုကို ဖော်ပြနေပါတယ်—အပြန်အလှန် ကူညီရေး အသိုင်းအဝိုင်းများ၊ ညီအစ်ကိုအသင်းအပင်းများ၊ ဂီးလ် (guilds) များနဲ့ သမဝါယမ အသင်းများသည် အစိုးရ ပါဝင်မှု မရှိဘဲ ကျန်းမာရေး၊ မသန်စွမ်းမှု အာမခံနဲ့ ပင်စင်တွေကို ကာလရှည်ကြာ ပေးအပ်ခဲ့ကြပါတယ်။ ဒီအဖွဲ့အစည်းတွေဟာ အမြတ်အစွန်း အများဆုံး ရရှိရေးထက် စာနာထောက်ထားမှု၊ စွန့်စားရမှု ပံ့ပိုးမှုနဲ့ လူထု အုပ်ချုပ်မှုတို့ကနေတစ်ဆင့် ထွန်းကားလာတာပါ။</p>
<p>ဒီလို မူတူးဝယ်လစ် ပုံစံတွေဟာ ဒီမိုကရက်တစ် ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒရဲ့ စိတ္တဇဓာတ်ကို ဖော်ဆောင်နေပါတယ်—ဒါပေမဲ့ ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှု မရှိဘဲ၊ စနစ်ပေါင်းစပ်ထားပြီး အတင်းအဓမ္မ မဟုတ်တဲ့ ဒီမိုကရက်တစ် ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ ဖြစ်ပါတယ်။ အမြတ်အစွန်း ဦးတည် ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုနဲ့ ဗျူရိုကရေစီ လူမှုဖူလုံရေး နှစ်ခုလုံးအတွက် လစ်ဘာတေးရီးယန်း အစားထိုးစနစ်တစ်ခုကို ပေးအပ်ထားပြီး၊ ညီမျှတဲ့ ရလဒ်တွေဟာ အတင်းအဓမ္မ ဖိနှိပ်မှုအပေါ် မှီခိုဖို့ မလိုကြောင်း သက်သေပြနေပါတယ်။</p>
<h3>မြေယာတန်ဖိုးခွန်နှင့် စီးပွားရေး တရားမျှတမှု</h3>
<p>ပိုပြီး တော်လှန်ပြောင်းလဲမှု ဖြစ်စေတာကတော့၊ တကယ် လွတ်လပ်တဲ့ အသိုင်းအဝိုင်းတွေဟာ အာဒမ် စမစ် နဲ့ ဟင်နရီ ဂျော့ဂျ် (Henry George) တို့လို ဂန္ထဝင် လစ်ဘရယ်တွေ မျှဝေခဲ့တဲ့ မြေယာတန်ဖိုး ခွန်ကောက်ခံမှု အပေါ်မှာ သဘောတူညီလေ့ ရှိကြတာပါ။ မြေယာဟာ အကန့်အသတ်ရှိပြီး၊ လူက ဖန်တီးထားတာ မဟုတ်တဲ့ သယံဇာတ တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း လူတွေ သိရှိလာတဲ့အခါ၊ အဲဒါရဲ့ မလုပ်ဘဲရတဲ့ တန်ဖိုးကို ခွဲဝေယူတာဟာ တရားမျှတကြောင်း မြင်တွေ့ကြပါတယ်။ ဝင်ငွေခွန် သို့မဟုတ် အရောင်းခွန်တွေနဲ့ မတူဘဲ၊ မြေယာတန်ဖိုး ခွန်တွေဟာ ထုတ်လုပ်မှု အပေါ် ပြစ်ဒဏ်မပေးဘဲ၊ လူထု ရှိနေမှုနဲ့ အခြေခံ အဆောက်အအုံတွေကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ပြည်သူ့တန်ဖိုးကို ပြန်လည် တောင်းယူတာ ဖြစ်ပါတယ်။</p>
<p>မြေယာတန်ဖိုးခွန်ဟာ ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှု မရှိတဲ့ ကြိုတင်ခွဲဝေမှု ပုံစံတစ်ခုအဖြစ် ဆောင်ရွက်ပါတယ်—ဒါဟာ အာဏာပိုင် မြေယာ သိမ်းပိုက်မှုကို တားဆီးပေးပြီး၊ ပြည်သူ့ ဘဏ္ဍာကို ထောက်ပံ့ကာ၊ ထိရောက်တဲ့ မြေယာ အသုံးချမှုကို မြှင့်တင်ပေးပါတယ်—ဒါတွေ အားလုံးကို လော့ခ် ရဲ့ စံနှုန်းအရ ပိုင်ဆိုင်မှု အခွင့်အရေးတွေကို မချိုးဖောက်ဘဲ လုပ်ဆောင်တာပါ။ မင်းမဲ့ အခင်းအကျင်းမှာတော့ အဲဒီလို အခွန်ကို ဗဟိုအစိုးရက မဟုတ်ဘဲ ဆန္ဒအလျောက် ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ ဒေသတွင်း အသိုင်းအဝိုင်းများ သို့မဟုတ် ဘုံပိုင် စီမံခန့်ခွဲရေး အဖွဲ့အစည်းများက ကောက်ခံမှာ ဖြစ်ပါတယ်။</p>
<p>ဒီနည်းဖြင့် လစ်ဘရယ်-မင်းမဲ့ဝါဒ (သို့မဟုတ် လစ်ဘာတေးရီးယန်း ဆိုရှယ် ဒီမိုကရေစီ) ဟာ ဈေးကွက်နဲ့ ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ၊ လွတ်လပ်မှုနဲ့ ညီမျှမှု တို့အကြား မှားယွင်းတဲ့ ရွေးချယ်မှုအပိုင်းအခြားကို ဖော်ထုတ်ပေးပါတယ်။ လူတွေဟာ တကယ် လွတ်လပ်တဲ့အခါ၊ သီးခြားခွဲထွက် တစ်ဦးချင်းဝါဒ ဒါမှမဟုတ် တင်းကျပ်တဲ့ စုပေါင်းဝါဒဆီ ပြန်မသွားကြကြောင်း ပြသနေပါတယ်။ သူတို့ဟာ စီးပွားရေး လွတ်လပ်မှုကို လူမှုရေး ကာကွယ်မှုတွေနဲ့ ရောနှောထားတဲ့ လိုက်လျောညီထွေရှိပြီး လူသားဆန်တဲ့ အဖွဲ့အစည်းတွေကို တည်ဆောက်ကြပါတယ်—ဒါဟာ လစ်ဘရယ်ရော ဒီမိုကရက်တစ်ပါ ဖြစ်ပြီး၊ မင်းမဲ့ရော လူမှုရေး အသိပါ ရှိတဲ့ အလိုလို ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ စည်းစနစ်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။</p>
<h3>ဒဿနဆိုင်ရာ လစ်ဘာတေးရီးယန်းဝါဒ၊ စာပြန်စနိဂုံး</h3>
<p>သဘောတရားအခြေခံ လစ်ဘာတေးရီးယန်း ရှုထောင့်ကနေ ကြည့်ရင်၊ မင်းမဲ့ဝါဒီတွေဟာ လစ်ဘရယ်နဲ့ ဆိုရှယ်-ဒီမိုကရက်တစ် အဖွဲ့အစည်းတွေကို တိုက်ရိုက် ငြင်းပယ်တာမျိုး မလုပ်သင့်ဘဲ၊ အဲဒီအစား လက်ရှိ ပကတိ အခြေအနေရဲ့ ကန့်သတ်ချက်တွေထဲမှာ ပိုပြီး လွတ်လပ်တဲ့ လူအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဆီ သွားရာ လက်တွေ့ကျတဲ့ ချဉ်းကပ်မှုတွေအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုသင့်ပါတယ်။ လူမှုဖူလုံရေး၊ လူမှုရေး အာမခံစနစ်နဲ့ ပြည်သူ့ ပညာရေးလို အဖွဲ့အစည်းတွေဟာ—အစိုးရက စီမံခန့်ခွဲနေတာ ဖြစ်ပေမယ့်—ဖိနှိပ်မှုကို လျှော့ချပေးဖို့၊ အတင်းအဓမ္မ ဖိနှိပ်မှုကို သက်သာစေဖို့နဲ့ လူတစ်ဦးချင်းစီအတွက် တကယ့် အခွင့်အလမ်းတွေကို တိုးချဲ့ပေးဖို့ မကြာခဏ အထောက်အကူပြုပါတယ်။ ဒါတွေဟာ လမ်းဆုံး မဟုတ်ဘဲ၊ လူအဖွဲ့အစည်းကို လစ်ဘာတေးရီးယန်း စံနှုန်းဆီ တဖြည်းဖြည်း တိုးတက်သွားစေတဲ့ အကူးအပြောင်း အဆောက်အအုံတွေ ဖြစ်ပါတယ်—အဲဒီ စံနှုန်းကတော့ လူတိုင်းဟာ ဆန္ဒအလျောက်၊ အဆင့်ဆင့် အာဏာပိုင် မရှိတဲ့ အစီအစဉ်တွေမှာ အပြည့်အဝ ပါဝင်နိုင်ဖို့ ရုပ်ဝတ္ထု ပစ္စည်း အထောက်အပံ့ ရှိတဲ့ ကမ္ဘာတစ်ခုပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအဖွဲ့အစည်းတွေကို ပုံစံတကျ ဖြစ်ရမယ်ဆိုတဲ့ အစွန်းရောက် သဘောတရားတစ်ခုတည်းနဲ့ ငြင်းပယ်တာဟာ အမှားကြီးတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ငါတို့ရဲ့ ရည်မှန်းချက်ဟာ အဆင်ပြေ သာယာပြီး ကိုယ်တိုင် အုပ်ချုပ်နိုင်တဲ့ လူတစ်ဦးချင်းစီနဲ့ အသိုင်းအဝိုင်းများ ဖြစ်ပါက၊ ကစားကွင်းကို ပိုပြီး မျှတအောင် လုပ်ပေးနိုင်တဲ့ အဖွဲ့အစည်းတွေ—ဘယ်လောက်ပဲ မပြည့်စုံပါစေ—ဟာ အရည်အချင်းပြည့်မီတဲ့ ထောက်ပံ့မှုကို ရရှိဖို့ ထိုက်တန်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် လစ်ဘရယ်-မင်းမဲ့ဝါဒီ တစ်ယောက်ဟာ ကာလတိုမှာ လစ်ဘရယ်နဲ့ ဆိုရှယ်-ဒီမိုကရက်တစ် မူဝါဒတွေအတွက် တိုက်ပွဲဝင်မှာ ဖြစ်ပြီး၊ အနာဂတ်မှာတော့ အတင်းအဓမ္မ အဖွဲ့အစည်း အားလုံးကို ဆန္ဒအလျောက် အဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ အစားထိုးမယ့် အိပ်မက်ကိုလည်း မက်နေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။</p>
<p>ကျနော့် အမြင်အရ နိုင်ငံတော် တည်ရှိမှုကို ဆင်ခြေပေးနိုင်မယ့် အရာတွေဆိုလို့ စာသင်ကျောင်းတွေ မဟုတ်ဘဲ အားလုံးပါဝင်တဲ့ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုနဲ့ အားလုံးပါဝင်တဲ့ အခြေခံ ဝင်ငွေ (UBI) ပေးအပ်မှုပဲ ရှိပါတယ်။ လွတ်လပ်တဲ့ ဘဏ်လုပ်ငန်းစနစ်၊ အပြိုင်အဆိုင် ရဲနဲ့ တရားရုံးများ၊ နဲ့ ပြည်သူ့စစ်စနစ်တို့ဟာ အစိုးရကို နိုင်ငံတော်မဲ့ စည်းစနစ်နဲ့ ထိရောက်စွာ အစားထိုးနိုင်တယ်လို့ ကျနော် လုံးဝ ယုံကြည်ပါတယ်။ နိုင်ငံတော် တည်ရှိရတာ တန်စေမယ့် တစ်ခုတည်းသော အရာကတော့ လွတ်လပ်တဲ့ (မင်းမဲ့) လူအဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ပေးအပ်ဖို့ ပျက်ကွက်မယ့် လူမှုဖူလုံရေး မူဝါဒတွေကို အစိုးရက ပေးအပ်နိုင်ရင် ဖြစ်ပါတယ်။ လက်ရှိမှာတော့ နိုင်ငံတော်မဲ့ စည်းစနစ်တစ်ခုဟာ လူတွေကို ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုနဲ့ အခြေခံ ဝင်ငွေ ရရှိရေးအတွက် ပိုမို ထိရောက်စွာနဲ့ သေချာပေါက် ပေးနိုင်မယ် မဟုတ်ဘူးလို့ ကျနော် မယုံကြည်ပါဘူး။ ဆန္ဒအလျောက် ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ အသိုင်းအဝိုင်းတွေဟာ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုအတွက် အပြန်အလှန် အာမခံ စနစ်တွေနဲ့ အခြေခံ ဝင်ငွေ ပေးအပ်မှုအတွက် မြေငှားခ ခွဲဝေမှု စနစ်တွေကို သဘောတူညီကြဖို့ လမ်းများပါတယ်။ ကျနော် အစိုးရ တည်ရှိမှုကို ထောက်ခံခဲ့ဖူးတဲ့ တစ်ခုတည်းသော အကြောင်းရင်းကတော့ အစိုးရဟာ အချို့သော လူမှုဖူလုံရေး မူဝါဒတွေကို ပေးဖို့ ပိုဖြစ်နိုင်တယ်လို့ ထင်ခဲ့လို့ပါ။ အဲဒီလို ထင်ခဲ့တာ မှားသွားတယ်လို့ သိရတဲ့အခါ (အခုလည်း မှားခဲ့တယ်လို့ ယုံကြည်ပါတယ်)၊ နိုင်ငံတော်အတွက် တကယ့် အကြောင်းပြချက် မရှိတော့ပါဘူး။ လူမှုဖူလုံရေး ပေးအပ်သူအဖြစ် နိုင်ငံတော်ရဲ့ စွမ်းဆောင်ရည်ဟာ မတရားတဲ့ အကြမ်းဖက်မှုနဲ့ ဖိနှိပ်ရေး ကိရိယာအဖြစ် နိုင်ငံတော်ရဲ့ ဆိုးကျိုးတွေနဲ့ ယှဉ်ရင် အမြဲတမ်း သေးငယ်သွားလေ့ ရှိပါတယ်။ ဒါဟာ ကောင်းတာထက် ဆိုးတာကို ပိုလုပ်လေ့ရှိပါတယ်။ နိုင်ငံတော်တွေ တည်ရှိနေသမျှ ကာလပတ်လုံး၊ သဘောတရားအခြေခံ လစ်ဘာတေးရီးယန်း တစ်ယောက်အနေနဲ့ ကျနော်တို့ဟာ သူတို့ကို အားလုံးပါဝင်တဲ့ အခြေခံ ဝင်ငွေ ပေးဖို့ တွန်းအားပေးရမယ်လို့ ကျနော် လျှောက်လဲချင်ပါတယ်။ အစိုးရတွေအနေနဲ့ အနည်းဆုံး လူတိုင်း မကျန်ရစ်စေမယ့် အခြေခံ လူမှုဖူလုံရေး စံနှုန်းတစ်ခုကိုတောင် မာမမတတ မပေးနိုင်ဘူးဆိုရင်၊ သူတို့ရဲ့ တရားဝင်မှုဟာ အခြေခံကျကျ စိန်ခေါ်ခံရဖို့ ထိုက်တန်ပါတယ်။</p>
<p><b>ဖြည့်စွက်ချက် (P.S.)</b> စပိန် ပြည်တွင်းစစ် အတွင်းက စပိန် မင်းမဲ့ဝါဒီတွေရဲ့ ဥပမာဟာ ကျနော့်ရဲ့ ဆိုရှယ်-ဒီမိုကရက်တစ် မင်းမဲ့ဝါဒ သီအိုရီကို ပိုမို ခိုင်မာစေပါတယ်။ ငွေကြေး ဖျက်သိမ်းတာထက်၊ မင်းမဲ့ ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ ဧရိယာတွေမှာ အစားထိုး ငွေကြေးစနစ်တစ်ခု ထွက်ပေါ်လာခဲ့ပါတယ်။</p>
<p style="padding-left: 40px;">Sam Dolgoff ရဲ့ 1936–1939 ထုတ် The Anarchist Collectives: Workers’ Self-Management in the Spanish Revolution စာအုပ်အရ ဒီလိုရေးသားထားတာကို မြင်ရနိုင်ပါတယ်။</p>
<p style="padding-left: 40px;">&#8220;စပိန် တော်လှန်ရေးအကြောင်း ပြောတဲ့အခါ၊ &#8216;ငွေကြေး ဖျက်သိမ်းခြင်း&#8217; ဆိုတာ စပိန်ရဲ့ တရားဝင် အမျိုးသား ငွေကြေးကို ဆိုလိုတာဖြစ်ပြီး အဖွဲ့အစည်းတွေက ထုတ်ဝေတဲ့ ဒေသတွင်း ငွေကြေးနဲ့ မတူဘူးဆိုတာ ခွဲခြားမပြောနိုင်တာကြောင့် ရှုပ်ထွေးမှုတွေ ဖြစ်ပေါ်လာတာပါ။ အဲဒီ အမျိုးသား ငွေကြေးရဲ့ ဒေသတွင်း အသုံးပြုမှုကိုပဲ ဖျက်သိမ်းခဲ့တာ ဒါမှမဟုတ် မကြာခဏဆိုသလို ပမာဏအမျိုးမျိုးနဲ့ ကန့်သတ်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ (ကုန်ပစ္စည်းတွေရဲ့ တန်ဖိုးနဲ့ စာရင်းရှင်းတာတွေကိုတော့ &#8216;ပီဆီတာ&#8217; (peseta) နဲ့ပဲ တွက်ချက်နေတုန်းပါပဲ။) နေရာတစ်ခုစီမှာရှိတဲ့ လစ်ဘာတေးရီးယန်း အဖွဲ့အစည်းတွေဟာ (ကုန်ပစ္စည်းနဲ့ ဝန်ဆောင်မှုတွေကို မျှမျှတတ ခွဲဝေနိုင်ဖို့၊ ပစ္စည်းလှောင်တာနဲ့ ဈေးကစားတာတွေကို တားဆီးဖို့) သူတို့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင် လဲလှယ်မှု စနစ်တွေကို ဖန်တီးခဲ့ကြတယ်လို့ ပြောရင် ပိုမှန်ပါလိမ့်မယ်။ သူတို့ဟာ အတိုးမပါတဲ့၊ ထုတ်ဝေတဲ့ အဖွဲ့အစည်းရဲ့ အပြင်ဘက်မှာ သုံးလို့မရတဲ့ ဘောက်ချာတွေ၊ တိုကင်တွေ၊ ရေတမ်းစာအုပ်တွေ၊ လက်မှတ်တွေ၊ ကူပွန်တွေ ပုံစံနဲ့ ကိုယ်ပိုင် ဒေသတွင်း ငွေကြေးတွေကို ထုတ်ဝေခဲ့ကြပါတယ်။&#8221;</p>
<p>အမေရိကန် မင်းမဲ့ဝါဒီ ဂျိုဆာယာ ဝါရင် (Josiah Warren) ဟာ Cincinnati Time Store မှာ အစားထိုး ငွေကြေးအဖြစ် &#8220;လုပ်အား မှတ်စုများ&#8221; ကို ဖန်တီးခဲ့ဖူးပါတယ်။ New Harmony, Indiana နဲ့ Modern Times, Long Island တို့မှ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ တည်ထောင်ထားတဲ့ အသိုင်းအဝိုင်းတွေဟာလည်း ဝါရင် ရဲ့ အစားထိုး ငွေကြေးစနစ်ကို စမ်းသပ်ခဲ့ကြပါတယ်။ Arden, Ardentown နဲ့ Ardencroft တို့လို ဂျီယို-လစ်ဘာတေးရီးယန်း အသိုင်းအဝိုင်း အားလုံးဟာ Arden Building and Loan Association နဲ့ Raiffeisen Gild တို့လို အစားထိုး ဘဏ္ဍာရေး အဖွဲ့အစည်းတွေကို စမ်းသပ်ခဲ့ကြပါတယ်။ ဒီ ဂျီယို-လစ်ဘာတေးရီးယန်း အသိုင်းအဝိုင်းတွေဟာ မြေငှားခ ကောက်ခံမှုကနေတစ်ဆင့် ပြည်သူ့ လုပ်ငန်းတွေကိုလည်း ဘဏ္ဍာငွေ ပံ့ပိုးခဲ့ကြပါတယ်။ စပိန် ပြည်တွင်းစစ်အတွင်း စပိန် မင်းမဲ့ဝါဒီတွေရဲ့ ထိန်းချုပ်မှုအောက်မှာ ရှိတဲ့ အချို့သော စေတနာ့ဝန်ထမ်း အဖွဲ့အစည်းတွေဟာ မြေကွက်ကြီးတွေကို ခွဲဝေတာနဲ့ မြေငှားခကို စေတနာ့ဝန်ထမ်း ပြည်သူပိုင် ပြုလုပ်တာမျိုးလို ဒီစထရီဗူးတစ်စတို နဲ့ ဂျော့ဂျစ်စတို ပုံစံ မူဝါဒတွေကို အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့ကြပါတယ်။</p>
<p style="padding-left: 40px;">Sam Dolgoff တည်းဖြတ်ပြီး Gaston Leval ရေးသားတဲ့ 1936–1939 ထုတ် The Anarchist Collectives: Workers&#8217; Self-Management in the Spanish Revolution အရ ဒီလိုရေးသားထားတာကို မြင်ရနိုင်ပါတယ်။</p>
<p style="padding-left: 40px;">&#8220;လူမှုရေးအရ ပေါင်းစည်းရေး အဆင့်တစ်ခုဟာ မကြာခဏဆိုသလို မြေကွက်ကြီးတွေကို ခွဲဝေတာဖြစ်ပါတယ် (Segorbe နဲ့ Granollers ဒေသတွေ အပြင် Aragon ကျေးရွာ အတော်များများမှာလိုမျိုးပေါ့)။ အချို့သော အခြား အခြေအနေတွေမှာတော့ ပထမဆုံး အဆင့်ဟာ စေတနာ့ဝန်ထမ်း အဖွဲ့အစည်းတွေကို ချက်ချင်း ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုတွေ ပြုလုပ်ဖို့ ဖိအားပေးတာ ဖြစ်ပါတယ် (Elda, Benicarlo, Castillone, Alcaniz, Caspé တို့မှာ မြေငှားခနဲ့ ဆေးဝါးဆိုင်ရာတွေကို ပြည်သူပိုင် ပြုလုပ်ခဲ့တာမျိုးပေါ့)။&#8221;</p>
<p>မင်းမဲ့ဝါဒီတွေဟာ သူတို့ ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ ဧရိယာမှာ အားလုံးပါဝင်တဲ့ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုကိုလည်း ပေးအပ်ခဲ့ကြပါတယ်။</p>
<p style="padding-left: 40px;">Sam Dolgoff တည်းဖြတ်ပြီး Gaston Leval ရေးသားတဲ့ 1936–1939 ထုတ် The Anarchist Collectives: Workers&#8217; Self-Management in the Spanish Revolution အရ ဒီလိုရေးသားထားတာကို မြင်ရနိုင်ပါတယ်။</p>
<p style="padding-left: 40px;">&#8220;ကျန်းမာရေး ဝန်ဆောင်မှုတွေကို လူမှုရေးအရ ပေါင်းစည်းလိုက်တာဟာ တော်လှန်ရေးရဲ့ အကြီးမားဆုံး အောင်မြင်မှုတွေထဲက တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်… ကျန်းမာရေး လုပ်သားများ သမဂ္ဂကို ၁၉၃၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလမှာ တည်ထောင်ခဲ့ပါတယ်။ …တံခါးစောင့်တွေကနေ ဆရာဝန်တွေ၊ အုပ်ချုပ်သူတွေအထိ ကျန်းမာရေး လုပ်သား အားလုံးဟာ ကျန်းမာရေး လုပ်သားများ သမဂ္ဂဆိုတဲ့ အဖွဲ့အစည်းကြီး တစ်ခုတည်းမှာ ပါဝင်ခဲ့ကြပါတယ်… တော်လှန်ရေး ဖြစ်ပြီး ငါးလအကြာမှာ ကျန်းမာရေး လုပ်သား ၈,၀၀၀ ဟာ သမဂ္ဂသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ကြပါတယ် (အချက်အလက် မရှိသေးတဲ့ နှိပ်နယ်ပေးသူတွေနဲ့ ကာယကုထုံး ပညာရှင်တွေကို မပါဘဲပေါ့)။ UGT ကလည်း ကျန်းမာရေး သမဂ္ဂတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပေမယ့် အရေအတွက်အရ ကျနော်တို့ထက် အများကြီး နည်းပါတယ်—ကျနော်တို့မှာ ဆရာဝန် ၁,၀၂၀ ရှိချိန်မှာ သူတို့မှာ ဆရာဝန် ၁၀၀ ပဲ ရှိပါတယ်။ အစိတ်အပိုင်း စာရင်းအချို့ကတော့ &#8211; ဆရာဝန် ၁,၀၂၀၊ သူနာပြု ၃,၂၀၆၊ သွားဆရာဝန် ၁၃၃၊ ဝမ်းဆွဲမ ၃၃၀၊ ဆေးကျောင်းသား ၂၀၃၊ ဓာတုဗေဒ ပညာရှင် ၁၈၀ နဲ့ အလုပ်သင် ဓာတုဗေဒ ပညာရှင် ၆၆၊ တိုင်းရင်းဆေး ပညာရှင် ၁၅၃၊ ပိုးသတ်သူ ၃၅၃၊ ဓာတ်မှန် ပညာရှင် ၇၁၊ နဲ့ တိရစ္ဆာန်ကု ဆရာဝန် ၂၀၀ တို့ ဖြစ်ပါတယ်… ကျနော်တို့ရဲ့ ရဲဘော်တွေဟာ ကျန်းမာရေး စနစ်သစ်တစ်ခုရဲ့ အခြေခံတွေကို ချမှတ်ခဲ့ကြပါတယ်… ဆေးဝါး ဝန်ဆောင်မှုသစ်ဟာ Catalonia တစ်ခုလုံးကို လွှမ်းမိုးခဲ့ပါတယ်… Catalonia တစ်ခွင်မှာ စာရင်းဝင် ကျန်းမာရေး စင်တာပေါင်း ၃၆ ခုရှိတဲ့ မြို့ပေါင်း ၂၇ မြို့မှာ ဝန်ဆောင်မှုတွေကို အပြည့်အဝ စီစဉ်ပေးထားတာကြောင့် ရွာတိုင်း၊ စုစည်းမှုတိုင်း၊ တောင်ပေါ်ရှိ တောင်သူတိုင်း၊ အမျိုးသမီးတိုင်း၊ ကလေးတိုင်းဟာ ဘယ်နေရာမှာပဲရှိရှိ ထိရောက်ပြီး ခေတ်မီတဲ့ ဆေးဝါး စောင့်ရှောက်မှုကို ရရှိခဲ့ကြပါတယ်။</p>
<p>စပိန် မင်းမဲ့ဝါဒီတွေဟာ သဘောတရားအရ လစ်ဘာတေးရီးယန်း ကွန်မြူနစ်ဝါဒကို လိုချင်ခဲ့ကြပေမယ့်၊ လက်တွေ့မှာတော့ လစ်ဘာတေးရီးယန်း ဆိုရှယ် ဒီမိုကရေစီနဲ့ ပိုတူတဲ့ အရာတစ်ခုကို အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။</p>
<p style="text-align: center; padding: .6em 1em; border: 1px solid black; border-radius: 5px; margin: .5em 0 2em;">C4SS relies entirely on donations. If you want to see more translations like this, please consider supporting us. <a href="https://c4ss.org/support">Click here to see how</a></p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>C4SS Panelists on the Enduring Legacy of Don Lavoie</title>
		<link>https://c4ss.org/content/61338</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[C4SS]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 22 Oct 2026 16:07:48 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Stigmergy - C4SS Blog]]></category>
		<category><![CDATA[Akiva Malamet]]></category>
		<category><![CDATA[cory massimino]]></category>
		<category><![CDATA[democracy]]></category>
		<category><![CDATA[Don Lavoie]]></category>
		<category><![CDATA[jason lee byas]]></category>
		<category><![CDATA[markets]]></category>
		<category><![CDATA[markets and society]]></category>
		<category><![CDATA[Nathan Goodman]]></category>
		<category><![CDATA[National Economic Planning]]></category>
		<category><![CDATA[political philosophy]]></category>
		<category><![CDATA[society]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://c4ss.org/?p=61338</guid>

					<description><![CDATA[The Markets and Society conference this weekend (October 23-26) will feature many interesting panels on topics from public policy to self-governance to digital privacy to immigration and beyond. There will also be longtime C4SSers presenting. On Saturday from 9:00-10:30am, Nathan Goodman is chairing the panel &#8220;The Enduring Legacy of Don Lavoie&#8221; featuring: Cory Massimino &#8211;...]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>The <a href="https://www.marketsandsociety.org/conference">Markets and Society conference</a> this weekend (October 23-26) will feature many interesting panels on topics from public policy to self-governance to digital privacy to immigration and beyond. There will also be longtime C4SSers presenting.</p>
<p>On <strong>Saturday from 9:00-10:30am</strong>, Nathan Goodman is chairing the panel &#8220;The Enduring Legacy of Don Lavoie&#8221; featuring:</p>
<p><strong>Cory Massimino &#8211; National Economic Planning: What is Right?</strong></p>
<p>Don Lavoie argued in “National Economic Planning: What is Left?” that economic planning was inherently reactionary and thwarted genuinely left-wing aims like peace and liberation. Despite the prevailing conservative-libertarian fusionism of Lavoie’s day, his study of economics and history helped him see the transience of such an alliance: libertarianism was left-wing until the left became obsessed with economic planning and the right was always about militarism and hierarchy no matter how much libertarian rhetoric it adopted. Lavoie’s new (yet old) framing went under appreciated during his time and deserves careful reconsidering for anticipating the contemporary right’s increasing authoritarianism. This essay will build on Lavoie’s framing of economic planning as essentially right-wing, apply that framing to the contemporary American political situation, and argue such a framing is essential for any coherent conception of the political landscape going forward.</p>
<p><strong>Jason Lee Byas &#8211; A Role For Lavoian Democracy</strong></p>
<p class="calibri">Don Lavoie argues for detaching our concept of democracy from the particular institution of voting, and instead seeing it as &#8220;openness,&#8221; or accessible means to shaping the world around you and its rules. An advantage of this approach is its complementarity with markets and property rights, which might otherwise be seen as in tension with democracy &#8212; thus partially reuniting liberalism&#8217;s &#8220;libertarian&#8221; and &#8220;democratic&#8221; commitments. Yet there is still a tension here. Philosophically, many libertarians may think that any social rules involving force should simply be set by natural rights, and so leaving these open to adjustment by anyone at all (let alone with open access to everyone) will be a problem. Practically, open access to reshaping the rules may spell uncertainty in problematic ways. I resolve these remaining tensions by suggesting a specific role for Lavoian Democracy. In short, many things are left radically indeterminate by any socially-practiced system of rights, and so too are many things left radically indeterminate by a commitment to natural rights. Questions of interpretation and resolution loom large, and the process of interpretation and resolution can either be hierarchical and authoritarian, or a product of ground-up contestation. There are principled liberal grounds &#8212; both moral and epistemic &#8212; for favoring the latter, and this is the role for Lavoian Democracy. I then offer a handful of institutions and practices that Lavoian Democracy might favor, including unions (of a certain form), adverse possession, and the common law.</p>
<p><strong>Akiva Malamet &#8211; Beyond Recognition: Identity, Cultural Discovery, and the Limits of Social Planning</strong></p>
<p class="calibri">Scholars in liberal theory and political economy have long emphasized what Don Lavoie called the &#8220;knowledge problem&#8221;: social information is dispersed, local, emergent, and personal, and thus inaccessible to centralized or “high modernist” institutions. Lavoie and others showed that state economic planning fails because planners cannot access or generate this kind of knowledge and often undermine its creation. Liberal institutions, by contrast, enable people to align diverse plans and generate forms of knowledge no top-down authority could anticipate. I extend these insights to issues of identity, cultural development, and interpersonal life. Identity and cultural formation are bottom-up, organic processes reflecting the nuances of how people self-conceive, relate, and find meaning. State planning and institutional treatments of identity often obstruct pluralistic self-concepts and cultural discovery, flattening human diversity and complex individual lives into simple, legible categories. Ironically, formal recognition can perpetuate the injustices it was intended to remedy and reinforce intergroup conflict. State recognition of identity undermines the processes through which identity becomes meaningful, and conflicts with core liberal values of pluralism, self-authorship, and cooperation. Immigration restrictions present an analogous case: they constrain the unpredictable ways natives and migrants associate, pushing societies toward narrower cultural configurations and limiting the scope of both native and migrant identities and life plans. Just as national economic planning distorts economies, national social planning limits the discovery processes through which identity, meaning, and belonging emerge. Lavoie&#8217;s work illuminates the epistemic complexity of cultural formation and inner life — offering crucial resources for rethinking identity in open societies.</p>
<p>Roderick Long will also be there, as part of a separate panel on Sunday at 9:00am, offering comments on Aeon Skoble&#8217;s &#8220;Deleting the State.&#8221;</p>
<p>We hope to see many of you there!</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Propedeutica al Libertarismo di Sinistra</title>
		<link>https://c4ss.org/content/61335</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Gary Chartier]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 22 Oct 2026 08:19:52 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Italian]]></category>
		<category><![CDATA[Stateless Embassies]]></category>
		<category><![CDATA[counter-economics]]></category>
		<category><![CDATA[counter-power]]></category>
		<category><![CDATA[labor]]></category>
		<category><![CDATA[left-libertarian]]></category>
		<category><![CDATA[libertarian]]></category>
		<category><![CDATA[liberty]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://c4ss.org/?p=61335</guid>

					<description><![CDATA[Di Gary Chartier. Originale: Framing Left Libertarianism: A First Pass, del 25 ottobre 2012. Tradotto da Enrico Sanna. Questo articolo, scritto da Gary Chartier, è stato pubblicato originariamente sul suo blog Liberalaw il dieci dicembre 2008. Qualcuno considera il libertarismo di sinistra un esercizio cosmetico e propagandistico. Ma c’è anche chi ci vede l’espressione forte di...]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p style="text-align: left; padding: 1em; background: #e6e6e6;">Di <b>Gary Chartier</b>. Originale: <a href="http://c4ss.org/content/13682">Framing Left Libertarianism: A First Pass</a>, del 25 ottobre 2012. Tradotto da <a href="http://tinyurl.com/3scy96ry">Enrico Sanna</a>.</p>
<div class="source-info">Questo articolo, scritto da <a href="http://www.blogger.com/profile/05687278491211390956">Gary Chartier</a>, è stato pubblicato originariamente sul suo blog <a href="http://liberalaw.blogspot.com/"><i>Liberalaw</i></a> <a href="http://liberalaw.blogspot.com/2008/12/framing-left-libertarianism-first-pass.html">il dieci dicembre 2008</a>.</div>
<p>Qualcuno considera il libertarismo di sinistra un esercizio cosmetico e propagandistico. Ma c’è anche chi ci vede l’espressione forte di questioni che dovrebbero stare al centro dei movimenti per la libertà.</p>
<p>Ci sono cinici libertari e persone di sinistra che nel libertarismo di sinistra vedono una falsa propaganda politica. Nel tentativo, forse, di spacciare a ignare persone di sinistra ideali libertari in contrasto con il programma della sinistra. O forse è il tentativo di infondere un’anima aliena nel corpo del movimento libertario, gravandolo di questioni inesistenti in un vero programma libertario.</p>
<p>Nessuna di queste ipotesi è anche lontanamente persuasiva o interessante.</p>
<p>Il libertarismo di sinistra è profondamente libertario perché è antistatalista (i primi libertari di sinistra che mi vengono in mente sono tutti anarchici: do per scontato che sono tutti anarchici o pressoché tali) e perché conferma il valore del mercato e dei diritti di proprietà. Ma è anche di sinistra perché lotta contro il privilegio, il potere gerarchico, l’esclusione, la privazione e il dominio sia ideologicamente che praticamente, e perché dimostra un sincero attaccamento ai concetti di inclusione, emancipazione e rispetto reciproco.</p>
<p>E lo fa non ridefinendo i termini, così che, ad esempio, la libertà si riduce alla libertà dalla costrizione fisica, ma evidenziando la sintonia tra ideali e principi libertari e concetti di fondo di sinistra.</p>
<p>Ovvero illustrando le conseguenze radicali di un’adesione ai principi libertari.</p>
<p style="padding-left: 40px;">• Si capirebbe allora che la legittimità della proprietà è viziata da tutta una storia di violenze, collusioni o aiuti da parte dello stato a persone e organizzazioni ricche e potenti, fatto che giustifica l’<a href="http://invisiblemolotov.wordpress.com/2008/06/05/ma1-all-power-to-the-soviets/">appropriazione della loro presunta proprietà da parte di chi ci vive e lavora</a>.</p>
<p style="padding-left: 40px;">• Davanti alle ingiustizie e alla sfacciataggine dei monopoli e degli aiuti di stato, l’adozione piena dei principi libertari minerebbe in vari modi il potere delle imprese centralizzate piramidali, facilitandone la sostituzione con cooperative di lavoratori e rafforzando enormemente il potere dei lavoratori.</p>
<p style="padding-left: 40px;">• Si capirebbe così che i principi libertari portano al rifiuto di quel genere di privilegi che permettono a influenti attività d’affari, professionisti e singoli associati di servirsi del potere statale per sfruttare gli altri (come le società clientelari che ottengono privilegi fiscali sulla concorrenza, o come quelle attività corporative ricche e privilegiate che danneggiano la popolazione e la potenziale concorrenza grazie a licenze e requisiti restrittivi imposti dallo stato).</p>
<p style="padding-left: 40px;">• Con l’adesione ai principi libertari, infine, diventerebbe evidente che un principio che va contro lo stato offre anche una base forte contro la guerra e soprattutto l’imperialismo.</p>
<p>Gli stessi principi morali che spingono a lottare contro il potere oppressivo dello stato possono offrire una buona ragione per lottare contro tutti quei poteri oppressivi che giustamente attirano l’attenzione della sinistra. Dai principi morali che guidano la lotta contro lo stato possono scaturire le questioni più diverse. Diritto naturale, teoria della virtù, kantismo, pluralismo etico, ma anche (anche se per varie ragioni mi sembra fuori luogo) consequenzialismo: tutto può fare da base dell’anarchismo di mercato o di altre questioni morali. Le ragioni che (ad esempio) nel nome dell’uguaglianza negano il “diritto naturale di governare” e l’insensibilità verso le particolarità individuali, rendono moralmente inammissibile anche il razzismo, il sessismo e l’eterosessismo.</p>
<p>I libertari di destra tendenzialmente rifiutano gli ideali dei libertari di sinistra per ragioni varie. Dicono (I) che non c’è niente di particolarmente libertario in questioni riguardanti il potere sul posto di lavoro o il benessere dei lavoratori, o anche il razzismo. A volte arrivano anche a dire (II) che sono questioni anti-libertarie.</p>
<p>Se la prima obiezione è convincente dipende in parte da come viene concepita la lotta contro il potere dello stato. Finché si basa su un certo principio morale, però, sulla base dello stesso principio si possono dare anche giudizi morali riguardanti questioni diverse dal potere dello stato. Non è arbitrario dire che un certo principio sta alla base sia della libertà che di altri giudizi o atteggiamenti morali.</p>
<p>Certo, un libertario di destra potrebbe dire, basandosi su un ragionamento teorico più generale, che per lui il valore della libertà è fondamentale. Un libertario di sinistra non dovrebbe lasciare che questioni come il razzismo, l’autorità sul posto di lavoro o la povertà siano completamente avulse dalla libertà vista come valore di base. Questo non solo perché (direbbe un libertario di sinistra) strutture e prassi che violano il diritto alla libertà nel senso libertario di destra alimentano la subordinazione dei lavoratori e delle minoranze etniche e l’impoverimento di chi è già povero, ma anche perché non è coerente opporsi all’autorità arbitraria dello stato e allo stesso tempo considerare moralmente neutra l’autorità arbitraria di chi non può minacciare l’uso della forza fisica.</p>
<p>Una delle tipiche obiezioni dei libertari di destra su questo punto potrebbe essere che non si può rispondere alla violenza, o a alla sua minaccia, con altra violenza. Ma questo è solo un depistaggio.</p>
<p>Per un libertario di sinistra, aggredire una persona o la sua proprietà per la sua condotta immorale non è necessariamente una reazione appropriata. Ci sono il boicottaggio, la denuncia in pubblico, l’isolamento, l’utilizzo di posizioni di autorità, <a href="http://mutualist.blogspot.com/2007/04/media-print-projection-embossed-body.html">lo sciopero parziale</a> e altri modi di imporre un certo comportamento sociale senza violare il principio di non aggressione.</p>
<p>Un libertario di sinistra può notare che, se è (tollerabilmente) chiaro cosa significa aggredire qualcuno fisicamente, quando tutti concordano sul significato dell’avverbio “fisicamente”, cosa significhi aggredire la proprietà è opinabile, dipende in particolare dalla definizione del diritto di proprietà. Un giudice in una comunità mutualista non avrebbe difficoltà a riconoscere i diritti del lavoratore che si appropria di una fabbrica chiusa, il che non si può dire di un giudice che giudica nell’ottica dei tradizionali diritti di proprietà lockeani. Un tribunale in una comunità anarchica di mercato potrebbe benissimo arrivare alla conclusione che i diritti di proprietà commerciale che deve applicare non comprendono il diritto di negare un servizio su basi razziali. L’anarchismo di mercato non dice come comunità diverse dovrebbero intendere il diritto della proprietà privata, o come un tribunale pubblico o privato dovrebbe trattare l’illecito. Quali diritti una comunità anarchica di mercato potrebbe riconoscere, e quali azioni potrebbe intraprendere in caso di violazione di questi diritti è questione morale; sono proprio tali questioni che trasformano queste comunità in esperimenti dal vivo.</p>
<p>Anche la sinistra non libertaria potrebbe guardare con sospetto al libertarismo di sinistra. Può dubitare del suo interessamento per i poveri, i lavoratori, le minoranze sessuali e altri per cui dichiarano attenzione. Ma così come il libertarismo di sinistra si oppone ai libertari di destra che l’accusano di statalismo e indifferenza per la libertà, lo stesso può fare verso la sinistra non libertaria che l’accusa di insensibilità verso gli esclusi, il dominio e la povertà.</p>
<p>Un libertario di sinistra potrebbe far notare ad un non libertario di sinistra che lo stato è parte delle strutture di subordinazione, impoverimento e violenza contro cui entrambi combattono. Può far notare come privilegi e aiuti monopolistici statali sostengono un potere apparentemente privato. Togli quella rete di protezione che è la minaccia della forza, potrebbe dire, e lo stato è impotente.</p>
<p>Anarchismo di mercato non può e non deve significare mantenere intatte le attuali relazioni di proprietà dello stato, e non solo per un concetto di base diverso (lockeano contro mutualista) ma anche per l’ingiustizia che corrompe l’attuale proprietà (pensiamo al latifondismo in America Latina). Quanto ai libertari di destra, si potrebbe far notare che seguire Leonard Read quando dice che bisogna limitare le proprie azioni a “qualunque cosa purché sia pacifica” non significa necessariamente rinunciare al diritto di criticare incisivamente o di combattere chi fa un uso immorale della sua proprietà.</p>
<p>Il libertarismo di sinistra rappresenta uno sviluppo particolarmente radicale di principi morali libertari generalmente riconosciuti, è una riflessione sui principi morali che possono fare da base plausibile contro lo statalismo. Può offrire lo spunto e gli strumenti che consentono di ridurre o eliminare l’esclusione, la subordinazione e la privazione, in coerenza con l’anarchismo di mercato, delineando così quegli strumenti libertari che portano a fini di sinistra, e ridefinendo strumenti e fini puramente libertari e di sinistra.</p>
<p style="text-align: center; padding: .6em 1em; border: 1px solid black; border-radius: 5px; margin: .5em 0 2em;">Le nostre traduzioni sono finanziate interamente da donazioni. Se vi piace quello che scriviamo, siete invitati a contribuire. Trovate le istruzioni su come fare nella pagina <i>Sostieni C4SS</i>: <a href="https://c4ss.org/sostieni-c4ss">https://c4ss.org/sostieni-c4ss</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
	</channel>
</rss>
