İllere Göre Çanakkale Savaşı Şehit Sayıları

İllere Göre Çanakkale Şehit Sayıları

Yurt Dışı Şehitleri

YAZAR

YURTSEV YARICI

Rehber, Araştırmacı & Yazar

Bu sayfanın içerik üreticisi Yurtsev Yarıcı, Lisanslı Tur Rehberi ve Savaş Tarihi Uzmanı. Tüm Profil →

Read more at Çanakkale Şehitlik

Abide Yolundaki O “Meşhur” Top: Turgut Reis’in Karadaki Sessiz Nöbeti

Çanakkale Şehitler Abidesi’den Morto Koyu’na doğru ilerlerken, Abide otopark sapağı sonrasında, yolun sağ tarafında çam ağaçlarının arasında tanıdık bir silüet belirir. Pek çok ziyaretçinin önünden geçip gittiği, bazılarının ise sadece bir fotoğraf karesi için durduğu bu paslı çelik kütle, aslında Türk denizcilik ve savunma tarihinin en önemli “gazilerinden” biridir.

Bu Topun Kimliği Nedir?

Gördüğünüz bu parça, bir 15 cm SK L/40 tipi Krupp deniz topudur. Alman mühendisliğinin o dönemdeki zirvesini temsil eden bu toplar, aslında karada değil, devasa bir zırhlının gövdesinde denizleri aşmak için tasarlanmıştı.

Turgut Reis Zırhlısından Karaya Uzanan Yolculuk

Bu top ve çevresindeki benzer parçalar, 1910 yılında Almanya’dan satın alınan efsanevi Turgut Reis (eski adıyla SMS Weißenburg) zırhlısından sökülmüştür. Turgut Reis ve kardeşi Barbaros Hayreddin zırhlıları, Osmanlı’nın son döneminden Cumhuriyet’in ilk yıllarına kadar Türk sularını koruyan en güçlü gemiler arasındaydı.

Ancak takvimler 1930’ların sonunu gösterdiğinde, Avrupa’da II. Dünya Savaşı’nın ayak sesleri duyulmaya başlamıştı. Türkiye, olası bir işgal tehlikesine karşı boğaz tahkimatlarını güçlendirme kararı aldı. Bu kapsamda:

• 1939 ve 1940 yılları arasında, artık yaşlanmış olan Turgut Reis zırhlısının silahları birer birer söküldü.
• Geminin devasa 28 cm’lik ana bataryaları Güzelyalı’daki (Çamtepe) tabyaya yerleştirilirken, bu 15 cm’lik orta çaplı toplar ise Abide yolu ve çevresindeki kritik sahil noktalarına konuşlandırıldı.

Neden Oraya Yerleştirildi?

Topun bugün durduğu yer rastgele bir nokta değildir. O dönemde özellikle Alman işgali veya Müttefik baskısına karşı boğazın güney girişini ve Morto Koyu gibi çıkarma yapılması muhtemel alanları korumak amaçlanmıştı. Bir zamanlar geminin bordasında düşman gemilerini kollayan bu namlu, 1940’larda karada, toprağın içine gömülü beton mevzilerde aynı görevi üstlendi.

Bir Tarihçinin Gözüyle Detaylar

Topun mekanizmasına yakından baktığınızda, Krupp firmasına özgü o meşhur yatay sürgülü kama sistemini görebilirsiniz. Çanakkale’nin savaş yorgunu topraklarında, 10 yılı aşkın bir saha tecrübesiyle bu tabyaları inceleyen bir göz için; bu top sadece bir demir yığını değil, 1915 ruhunun 1940’ların savunma stratejisiyle birleştiği bir köprüdür.

Kısa Not: Eğer yolunuz oraya düşerse, sadece fotoğraf çekmekle kalmayın; o namlunun bir zamanlar Turgut Reis gibi dev bir zırhlının güvertesinde, Karadeniz’den Ege’ye kadar nasıl bir tarih yazdığını hayal edin.

YAZAR

YURTSEV YARICI

Rehber, Araştırmacı & Yazar

Bu sayfanın içerik üreticisi Yurtsev Yarıcı, Lisanslı Tur Rehberi ve Savaş Tarihi Uzmanı. Tüm Profil →

Read more at Çanakkale Şehitlik

Çelik ve Baruta Karşı Bir Kürek: Bigalı Mehmet Çavuş Destanı

Tarihler 4 Mart 1915‘i gösteriyordu. Dünyanın o güne kadar gördüğü en büyük deniz armadalarından biri, boğazın girişindeki tabyaları susturmak için Seddülbahir kıyılarına ölüm kusuyordu. Tonlarca bombanın toprağı hallaç pamuğu gibi atmasının ardından, düşman filikaları karaya asker çıkarmaya başladı.

Cehennemi andıran o siperlerde, mermi yağmurunun ortasında 27. Alay’ın yiğitlerinden biri duruyordu: Biga’nın Bahçeli Köyü’nden Mehmet. Düşman sahile adım attığında, Mehmet ve silah arkadaşları tetiğe sarıldı. Namlular ateş saçıyor, düşmanın ilerleyişi durdurulmaya çalışılıyordu. Ancak çatışmanın en hararetli anında, savaşın kaderini değiştirecek o olay yaşandı: Mehmet’in tüfeği tutukluk yaptı.

Mekanizma kilitlenmiş, mermi namluya sürülmez olmuştu. Düşman ise ağır adımlarla siperlere yaklaşıyordu. Geri çekilmek Biga’nın bu yağız delikanlısının lügatinde yoktu. Silahını fırlatıp atan Mehmet, siperde duran kısa saplı istihkam küreğini sıkıca kavradı; diğer eline de yerden topladığı ağır taşları aldı.

Siperden bir ok gibi fırlayarak düşmanın üzerine atıldı! Karşılarında cephanesi bitmiş, teslim olacak bir asker bekleyen düşman birlikleri, üzerine taş ve kürekle kükreyerek gelen bu Türk neferi karşısında dehşete düştü. Mehmet’in bu akılalmaz cesareti siperdeki diğer askerleri de şaha kaldırdı; süngüsü olan süngüsüyle, olmayan kazmasıyla düşmana saldırdı. Çeliğin ve barutun gücü, etten ve kemikten örülmüş iman dolu bir iradeye çarpıp parçalandı ve düşman arkasına bakmadan filikalarına kaçmak zorunda kaldı.

Ödülden Unvana: Tarihi Gerçekler

Seddülbahir siperlerinde yaşanan bu kahramanlığın resmi kayıtlara geçmesi ve bir efsaneye dönüşmesinin ardında son derece net tarihi gerçekler yatmaktadır.

1. Mustafa Kemal ve Tarihi Rapor

Çatışmanın yaşandığı gün, Maydos Bölge Komutanı Yarbay Mustafa Kemal ve Müstahkem Mevki Komutanı Cevat Paşa, taarruzu yaklaşık 8-10 kilometre gerideki Alçıtepe‘den izliyordu. Muharebenin genel seyrini uzaktan gözlemleyen Mustafa Kemal, çatışma sonrası bizzat sahaya inerek askerlerle ve yaralılarla konuştu. Mehmet Çavuş‘un bozulan tüfeğine rağmen kürekle düşmana saldırdığı detayını silah arkadaşlarından dinleyince olayın büyüklüğünü kavradı ve Başkumandanlık Vekâleti‘ne gidecek o meşhur, övgü dolu tarihi raporu bizzat kaleme aldı.

2. Enver Paşa’nın Hastane Ziyareti ve Ödül

Muharebede başından ve göğsünden yaralanan Mehmet Çavuş, Maydos (Eceabat) Askeri Hastanesi‘ne kaldırıldı. Yaklaşan büyük 18 Mart deniz taarruzunu öngörerek cepheyi teftişe gelen Başkumandan Vekili ve Harbiye Nazırı Enver Paşa, Mustafa Kemal’in raporundan tanıdığı bu kahramanı yatağında ziyaret etti. Gösterdiği üstün dirayet için göğsüne Gümüş İmtiyaz Madalyası taktı ve ona kendi gümüş köstekli saatini hediye etti.

3. Bir Milletin Evladı: “Mehmetçik” Unvanının Doğuşu

En üst düzey komutanların takdiriyle taçlanan bu fedakarlık, ordunun ve halkın dilinde hızla yayıldı. Herkes bu büyük yürekli kahramana derin bir sevgi ve şefkatle, “Küçük Mehmet” anlamına gelen “Mehmetçik” diye seslenmeye başladı. Biga’nın Bahçeli köyünden çıkan bu yiğit, böylece kıyamete kadar bu toprakları savunacak olan tüm Türk askerinin ortak adı ve simgesi olarak tarihe geçti.

Mehmet Çavuş’un bu kahramanlığıyla birlikte Mehmetçik İsmi Nereden Geliyor? sorusunun tüm detaylarını keşfedebilirsiniz.

YAZAR

YURTSEV YARICI

Rehber, Araştırmacı & Yazar

Bu sayfanın içerik üreticisi Yurtsev Yarıcı, Lisanslı Tur Rehberi ve Savaş Tarihi Uzmanı. Tüm Profil →

Read more at Çanakkale Şehitlik

Mehmetçik İsminin Kökeni ve Çanakkale Savaşları

Türk askeri tarihinin en kritik dönüm noktalarından biri olan Çanakkale Savaşları (1915), “Mehmetçik” unvanının doğuşuna ve tüm bir milletin belleğine kazınmasına vesile olmuştur. Mehmetçik ifadesinin yaygınlaşması, belirli bir kahramanlık hikayesiyle başlamış ve zamanla resmiyet kazanmıştır.

İlk Kaynak: Bigalı Mehmet Çavuş

Bu ismin ilk kez, 20 Ocak 1915 tarihinde (bazı kaynaklara göre Şubat başı) Çanakkale’nin Seddülbahir bölgesinde gösterilen bir kahramanlık sonrası kullanıldığı kabul edilir.

Seddülbahir Kalesi’ni savunan birliklerin başında bulunan Bigalı Mehmet Çavuş, İngilizlerin karaya asker çıkarma girişimi sırasında tüfeği bozulunca yerdeki taşlarla ve istihkam küreğiyle düşmana saldırmıştır. Bu olağanüstü cesaret, dönemin ordu raporlarına yansımış ve kumandanlar ile halk, bu kahraman askere duydukları sevgiyi belirtmek için “Küçük Mehmet” anlamına gelen “Mehmetçik” ifadesini kullanmaya başlamışlardır.

Edebi Kanıtlar: Sebilürreşad Gazetesi

Kesin olarak Mehmetçik ifadesinin doğuş öyküsü tam olarak bilinmese de, Sebilürreşad Gazetesi’nin 26 Ekim 1916 tarihli sayısında önemli bir delil yer almaktadır.

Çanakkale’de kahramanlık gösteren askerler için M. F. imzalı “Mehmetçik Şiiri” başlıklı şiirin yayımlanması; Mehmetçik kelimesinin, doğrudan “Çanakkale müdafaası münasebetiyle” ortaya çıktığının en somut delili olarak görülmüştür. Bu şiir, ismin sadece halk ağzında değil, literatürde de yer edindiğini kanıtlamaktadır.

Savaş Sonrası Hatıratlar ve Mehmet Şevki Yazman

Çanakkale Cephesi’nden sonra yazılan birçok hatıratta da Mehmetçik adı bugünkü anlamında kullanılmıştır.

Çanakkale’de de görev yapan Mehmet Şevki Yazman‘ın 1928 yılında “Mehmetçik Avrupa’da” adıyla yayımladığı Galiçya hatırları, bu ismin savaş sonrasında nasıl kurumsallaştığının en net örneklerinden biridir. Mehmet ismi Anadolu’da en yaygın isim olduğu için, bu ifade kısa sürede tüm Türk askerini temsil eden, içinde derin bir sevgi, şefkat ve koruma duygusu barındıran ortak bir kimliğe dönüşmüştür.

YAZAR

YURTSEV YARICI

Rehber, Araştırmacı & Yazar

Bu sayfanın içerik üreticisi Yurtsev Yarıcı, Lisanslı Tur Rehberi ve Savaş Tarihi Uzmanı. Tüm Profil →

Read more at Çanakkale Şehitlik

Çanakkale Savaşı’nda Kanlısırt’ta Türk Askerinden Unutulmaz İnsanlık Dersi

Bu eşsiz insanlık hikayesi, 1915 yılında Kanlısırt’ta bizzat cephede bulunan ve daha sonra Avustralya Genel Valisi olan Lord Casey tarafından tüm dünyaya anlatılmıştır. Lord Casey’nin bizzat tanıklık ettiği ve anılarında hayranlıkla yer verdiği bu dokunaklı olay, bugün Gelibolu Yarımadası’ndaki Albayrak Sırtı’nda yükselen Mehmetçiğe Derin Saygı Anıtı’nın da ana ilham kaynağı olmuştur. İşte mermilerin sustuğu, silahların yerini merhamete bıraktığı ve Çanakkale Ruhu‘nu sonsuza dek ölümsüzleştiren o unutulmaz anın destansı öyküsü:

Kanlısırt Siperlerinde Ölümle Burun Buruna

Tarihin en çetin çarpışmalarına sahne olan Çanakkale Savaşı, sadece askeri bir savunma değil, aynı zamanda emsalsiz bir insanlık sınavıydı. Gelibolu Yarımadası üzerinde yer alan Kanlısırt siperleri, iki taraf arasındaki mesafenin sadece birkaç metreye düştüğü, ölümün her an kol gezdiği kanlı bir noktaydı. Havada uçuşan şarapnel parçaları ve durmak bilmeyen makineli tüfek ateşleri altında, her iki tarafın askerleri için hayatta kalmak tam bir ölüm kalım mücadelesi haline gelmişti. Toprak, dökülen kanları artık ememiyor; savaşın acımasız yüzü tüm dehşetiyle yaşanıyordu.

İki Siper Arasındaki Çaresizlik: Vurulan Genç Anzak Subayı

Bu amansız çatışmaların tam ortasında, kendi birliğini yönlendiren gencecik bir Anzak subayı vurularak iki cephe arasındaki o dipsiz boşluğa, tarafsız ölüm hattına yığıldı. Kendi kanı içinde acıyla kıvranan bu yabancı asker için zaman hızla daralıyordu. Ancak çapraz ateş o kadar yoğundu ki, Anzak askerleri kendi komutanlarını kurtarmak için siperden başlarını bile çıkaramıyor, çaresizlik içinde onun adım adım ölüme yaklaşmasını izliyorlardı. Savaşın acımasızlığı, o daracık topraklarda yürekleri dağlıyordu.

Savaşı Susturan Mucize: Havaya Kalkan Beyaz Mendil

Düşman siperlerinde umutların tükendiği o an, dünya savaş tarihi kayıtlarına geçecek bir mucize işlendi. Ölüm kusan Türk siperleri arasından havaya usulca bir beyaz mendil kalktı. O küçücük kumaş parçası, koskoca bir cehennemi anında susturdu. Havada uçuşan mermiler dondu, namlular yere eğildi ve Kanlısırt cephesi üzerinde o güne dek görülmemiş, ağır bir sessizlik hakim oldu. Kısacık süren bu geçici ateşkes, aslında eşine az rastlanır büyük bir merhametin habercisiydi.

İnsanlığın Şahlandığı An: Düşmanını Kucaklayan Kahraman Türk Askeri

Buz gibi sessizliğin ortasında, siperden bir silüet doğruldu. Silahsız, başı dik ve vakur adımlarla ölüme meydan okuyan bir kahraman Türk askeri, tüm namluların ucunda düşmanına doğru yürümeye başladı. Kendi hayatını hiçe sayan yüce gönüllü Mehmetçik, yaralı Anzak subayı‘nın yanına diz çöktü. Onu topraklarından atmaya gelen bu işgalciyi, sanki kendi öz kardeşini sarar gibi büyük bir şefkat ve merhametle kucakladı. Bu fedakar an, savaşın karanlık yüzünü aydınlatan eşsiz bir insanlık destanı olarak o gün oradaki herkesin hafızasına kazındı.

Çanakkale Ruhu: Emsalsiz Savaş Ahlakı ve İnsanlık Onuru

Yaralı düşmanını şefkatle kucaklayıp Anzak siperleri önüne usulca bırakan Türk askeri, tek bir kelime dahi etmeden, aynı vakur adımlarla kendi siperine geri döndü. Şaşkınlık, hayranlık ve minnet içindeki düşman askerleri, bu emsalsiz savaş ahlakı karşısında gözyaşlarına hakim olamadı. Yiğit asker siperine güvenle indikten sonra beyaz mendil çekildi, havaya bir el ateş edildi ve savaş tüm vahşetiyle kaldığı yerden devam etti. Ancak Çanakkale destanı, atılan mermilerden ziyade, işte bu unutulmaz insanlık onuru, merhamet ve yüksek ahlak ile dünya tarihine adını altın harflerle yazdırdı.

YAZAR

YURTSEV YARICI

Rehber, Araştırmacı & Yazar

Bu sayfanın içerik üreticisi Yurtsev Yarıcı, Lisanslı Tur Rehberi ve Savaş Tarihi Uzmanı. Tüm Profil →

Read more at Çanakkale Şehitlik

1915’in yakıcı Haziran sıcağı… Seddülbahir’in tozlu toprakları, barut dumanı ve taze kan kokusuyla ağırlaşmıştı. Fransız topçusunun dövdüğü siperlerde nefes almak bile bir mucizeyken, Kerevizdere’nin yamaçlarında sessiz bir fırtına kopmak üzereydi.

Gökten mermi değil, ölüm yağıyordu. Ancak o daracık siperlerin içinde, Düzce’nin yeşil ormanlarından kopup gelmiş bir yiğit vardı: Düzceli Hasan.

Düzceli Hasan’ın Destansı Mücadelesi

Tüfeğinin mekanizması son bir kez “çıt” etti; mermi bitmişti. Karşısında dalga dalga gelen Fransız sömürge birliklerinin süngü parıltıları görünüyordu. Hasan için artık ne bir geri adım vardı ne de bir tereddüt. Yanındaki arkadaşına sadece bir kez baktı, dudaklarından dökülen tek kelime “Vatan Sağ Olsun…” oldu.

Eline sımsıkı kenetlediği tüfeğinin ucundaki o “ak çelik” parladı. “Allah Allah!” nidası, top seslerini bastıran bir gök gürültüsü gibi siperden fırladı.

Siperlerin İçinde Bir Kasırga

Hasan, siperden bir aslan gibi atıldığında ilk Fransız askeriyle karşı karşıya geldi. Çeliğin kemiğe vurduğu o tok ses duyuldu: Bir!

Toz bulutunun içinde bir gölge gibi hareket ediyordu. Tüfeğini bir asa gibi değil, bir uzvu gibi kullanıyordu. İkinci asker hamle yapamadan yere serildi: İki!

Süngüsü her parlayışında bir can koparıyordu topraktan. Üçüncü, dördüncü, beşinci… Fransız askerlerinin gözlerindeki şaşkınlık, yerini derin bir dehşete bırakmıştı. Karşısındakinin bir fani değil, sanki tarihin derinliklerinden kopup gelmiş bir “Alp” idi.

Altıncı ve yedinciyi aynı hamleyle bertaraf ettiğinde, Hasan’ın üzerine dikilen gözler korkuyla kısıldı. Sekizinci ve dokuzuncu asker, bu devasa iradenin karşısında diz çöktüğünde; Hasan’ın elindeki süngü artık al kana boyanmış, güneşin altında parlayan bir adalet kılıcına dönüşmüştü.

Şehadetin Kanat Sesleri

Dokuz canı toprağa, ruhunu ise göğe mühürleyen Düzceli Hasan, onuncu askere doğru atıldığı sırada, göğsüne bir mermi tanesi misafir oldu. Dizleri üzerine çöktüğünde, yüzünde ne bir acı ne de bir pişmanlık vardı. Gözleri, az önce canını verdiği o kutsal toprağa, Gelibolu’nun sinesine sabitlendi.

Onun bu destansı yürüyüşü, o akşamın karanlığında ceridelere şu notla düşecekti:

“Bir nefer, tek başına dokuz düşman askerini süngüsüyle bertaraf ederek şahadet şerbetini içmiştir.”

Düzceli Hasan, o gün Seddülbahir’de sadece dokuz kişiyi durdurmadı; o, bir milletin pes etmeyeceğini, süngüsünün ucundaki o son nefesiyle tüm dünyaya haykırdı. Bugün Kerevizdere’de rüzgar estiğinde, hala o keskin süngü şakırtısını ve Hasan’ın ölümsüz nidasını duymak mümkündür.

1915’in İzinde: Gerçek Hikayeleri Keşfedin

Çanakkale Savaşı’nda yaşanan destansı kahramanlıkları, siperlerin ardındaki hüzünlü mektupları ve cephe gerisindeki unutulmaz insan hikayelerini arşivimizden okuyabilirsiniz. Bu eşsiz mirasa ve yaşanmış gerçek anılara tanık olun.

Çanakkale Hikayeleri

YAZAR

YURTSEV YARICI

Rehber, Araştırmacı & Yazar

Bu sayfanın içerik üreticisi Yurtsev Yarıcı, Lisanslı Tur Rehberi ve Savaş Tarihi Uzmanı. Tüm Profil →

Read more at Çanakkale Şehitlik

Rehberlik Hizmeti ve Ücretleri

BAŞ REHBER

YURTSEV YARICI

GÖREV SÜRESİ: 10+ YIL

Görev Geçmişi

• Türk Silahlı Kuvvetleri: Sakarya Meydan Muharebesi Tarihî Millî Parkı – Askeri Mimandar
• Gelibolu Tarihi Milli Parkı: Gelibolu Yarımadası – Alan Kılavuzu
• Çanakkale Savaşları Alan Başkanlığı: Gelibolu Tarihi Alan – Alan Kılavuzu
• T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı: Profesyonel Turist Rehberi

“

“Çanakkale’nin en iyi rehberi, size en uygun rehberdir.”

Profesyonel rehberlik ücretleri, 6326 Sayılı Turist Rehberliği Meslek Kanunu gereğince her yıl Ocak ayında T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından resmi olarak belirlenir. Bu tarifeler “taban ücret” niteliğinde olup, güncel rakamlara TUREB resmi sitesi üzerinden de ulaşılabilir.

Read more at Çanakkale Şehitlik

Balkan Şehitliği

Kilitbahir yönünden ilerlediğinizde; Değirmenburnu Tabyası sonrasında Ağadere Hastane Müzesi alanının tam bitiminde, sol üst yamaçta ağaçlar arasında görülür. Eceabat yönünden ilerlediğinizde; Çamburnu Kalesi‘ni geçtikten sonra sağa dönüş sonrası sağ yamaçta ağaçlar arasında görülür.

Balkan Şehitliği Anıtı ağaçlar arasında kaldığı için çok fazla bilinen ve görülen bir anıt değildir. Ancak dikkatli baktığınızda veya yerini bildiğinizde görebilirsiniz.

Anıt 4 farklı isimle biliniyor; Çamburnu Şehitliği, Balkan Şehitliği Anıtı, Balkan Şehitleri Anıtı, Balkan Savaşı Anıtı.

Burası Sembolik Şehitlik yani bulunduğu alanda herhangi bir Şehit defini söz konusu değil. Şehitlerimiz anısına buraya yapılmış. Ağaçlanmadan önce oldukça görülür bir alandaymış ve dikkat çekiyormuş.

Anıtın üzerinde net bir ifadeyle “Çamburnu Şehitliği” yazıyor. Ancak yapımı sonrasında yapılan yayınlarda “Çamburnu Balkan Harbi Şehitler Anıtı” olarak kullanılmış. Sonraki yıllarda Balkan Savaşı Anıtı ve Balkan Şehitliği olarak kullanılmaya başlamış.

Çamburnu Balkan Savaşı Şehitleri Anıtı

1960 yılında Çanakkale Şehitler Abidesi yapımı sonrası bölgeye çok sayıda eser kazandırılmaya devam edildi. Bunda en büyük payı olanlardan bir tanesi de şüphesiz ki; “Çanakkale Şehitleri Abidelerine Yardım Derneği” Dernek bölgede çok sayıda anıt yapımına maddi ve fiili destek oldu. Balkan Savaşı Şehitliği Anıtı da bunlardan bir tanesi.

Tespit edilen alana anıt çalışmaları başlamış ve 1962 yılında Çamburnu Balkan Harbi Şehitler Anıtı olarak yapılarak ziyarete açılmış. Anıt 2,5 Metre yüksekliğe sahip ve etrafı çevrili.

Balkan Şehitliği Anıtı‘nın tepeye yani kuzeye bakan yüzünde; aynı yıl yapımı tamamlanan Dur Yolcu eserindeki dizeler yazılmış.

“Dur Yolcu, bilmeden gelip bastığın bu toprak; bir devrin battığı yerdir.”

Denize bakan güney tarafına ise;

“Burada, Balkan ve Çanakkale Harplerinde Şehit Düşen Binlerce Kahraman Yatar.” yazılmıştır.

Yukarıda bahsettiğimiz gibi “Burada yatar” ifadesi Gelibolu Yarımadası için kullanılmıştır. Balkan Şehitliği alanında herhangi bir defin yoktur.

Balkan Şehitliği Anıtı Neden Yapıldı?

Çanakkale Savaşı ve Gelibolu Harekatı 1. Dünya Savaşı‘nın önemli bir cephesi olarak bilinir. Bununla birlikte Çanakkale ile Balkan Savaşı arasında çoğu insan bir bağlantı kuramaz. Çanakkale ve Savaş denildiğinde akla ilk gelen 1. Cihan Harbi‘dir. Oysa Çanakkale sadece bu savaşta değil, Balkan Savaşı esnasında da kuşatılmıştır.

Üstelik Balkan Savaşları esnasında Çanakkale‘yi savunan komutanlardan biri de Mustafa Kemal (ATATÜRK)‘den başkası değildir.

Gelibolu, Çanakkale Savaşı ve 1. Dünya Savaşı’nın önemli bir cephesi olmasının yanı sıra, Osmanlı İmparatorluğu‘nun Balkan Savaşları‘ndaki rolüyle de bağlantılıdır. 1912-1913 yıllarında Balkan Devletleri (Sırbistan, Karadağ, Yunanistan ve Bulgaristan) Osmanlı Devleti’ne karşı birleşerek saldırmış, bu savaşlar sonucunda Osmanlı Devleti Balkanlar‘daki topraklarının önemli bir kısmını kaybetmiştir.

Çanakkale ise bu süreçte stratejik bir öneme sahipti. Yunanistan, Balkan Savaşı sırasında Çanakkale Boğazı ve Ege Denizi’ndeki adaları işgal etmeye başladı. Bunun üzerine Osmanlı Devleti, 30 Kasım 1912‘de savaş gemilerinden oluşan bir filoyu Çanakkale‘ye gönderdi ancak çatışma sonuçsuz kaldı. Yunan donanması savaş alanını terk etti ve büyük bir çarpışma yaşanmadı.

1913 yılında, Balkan Devletleri’nin ateşkesi Bâb-ı Ali Baskını’n sonrası  sona erdirilmiş ve Bulgaristan, Şarköy üzerinden Osmanlı topraklarına saldırmıştır. Bu süreçte Mustafa Kemal Bey (ATATÜRK)‘de Osmanlı kuvvetlerinin başında bulunan komutanlarından biriydi. Şarköy‘de Bulgar birlikleri ile çatışmalar yaşanmış, ancak planlanan taarruz çeşitli aksaklıklar nedeniyle gerçekleşememiş ve Osmanlı kuvvetleri büyük kayıplar vererek geri çekilmek zorunda kalmıştır.

Bolayır Muharebesi olarak bilinen çatışma, Osmanlı‘nın Balkanlardaki pozisyonunu daha da zayıflatarak 1. Dünya Savaşı öncesindeki durumunu belirlemiş ve İmparatorluğun sınırları üzerindeki baskıyı artırmıştır. Bu olaylar, Çanakkale‘nin sadece 1. Dünya Savaşı‘yla değil, aynı zamanda Balkan Savaşları‘yla da bağlantılı olduğunu göstermektedir.

Yukarıda mümkün olduğunca Balkan Savaşı esnasında Gelibolu‘da yaşananları özetlemeye çalıştık. Görüldüğü üzere Gelibolu Yarımadası‘nda BİNLERCE BALKAN SAVAŞI ŞEHİDİMİZ vardır.

Hem Balkan Savaşı Şehitleri hem de Çanakkale Savaşı Şehitleri anısına Çamburnu Şehitliği Anıtı yapılmıştır.

Ziyaret Saatleri ve Ücretleri

Çok büyük olmayan Anıt, yol kenarında ve halka açık alandadır. Herhangi bir ziyaret saati uygulaması yoktur. Herhangi bir gün kapalı değildir. Ziyaret tamamen ücretsizdir. Bilet yada benzeri bir ücret ödemesi gerekmemektedir.

Read more at Çanakkale Şehitlik

Çanakkale Denizaltı Müze

Çanakkale içinde yaşayanlar ve dışarıdan ziyarete/gezmeye gelenler son günlerde Çanakkale sahilinde Nusret Mayın Gemisi yanında, su üstünde demirlemiş biz Denizaltı görünce şaşırıyorlar. Peki bu denizaltı nereden geldi? Neden orada ve ne için kullanılıyor? Ziyaret edilebilir mi? İşte tüm bu sorularınızın cevabı için bu yazımızı hazırladık.

TCG Uluçalireis (S-338) uzun yıllar Amerika Donanmasına sonrasında ise Türk Donanması‘na hizmet etmiş bir denizaltıdır. Çanakkale’ye ise Haliç’te bulunan Rahmi Koç Müzesi‘nden getirildi. 2000 yılından sonra müzeye dönüştürülmüş ve orada sergilenmekteydi.

Tanıtım yazımıza; yapılış süreci, Amerika Donanması, Türk Donanması ve Müze olma süreci ile devam edeceğiz.

USS Thornback (SS-418)

ÖZELLİKLERİ:

BOYU: 95 Metre

HIZI: Yüzeyde 38 Km/Saat – Sualtında 16 Km/Saat

MENZİLİ: 20.000 Km

AĞIRLIK: 1.595 Ton

DERİNLİK: 120 Metre

USS Thornback (SS-418), bir Tench sınıfı (Köpekbalığı Sınıfı ) denizaltıydı ve Amerika Birleşik Devletleri Donanması‘nda Thornback adı verilen, kuzey Atlantik türü köpekbalığı çeşidinden adını almıştır.

Denizaltı; Köprüsü 5 Nisan 1944‘te Portsmouth Donanma Tersanesi‘nde döşendi. 7 Temmuz 1944‘te Bayan Peter K. Fischler tarafından denize indirildi ve 13 Ekim 1944‘te Komutan Ernest P. Abrahamson komutasında hizmete alındı.

Thornback, 20 Mart 1945 tarihinde New London, Connecticut’tan Panama Kanalı üzerinden Hawaii Adaları’na doğru yola çıktı. 25 Mayıs‘ta Pearl Harbor‘a vardı ve 11 Haziran‘da Batı Pasifik’e gitmeden önce Hawaii sularında eğitimler yaptı. Pearl Harbor kanalından ayrılırken, denizaltı ses kubbesini hasar gördü, bu da onarım gördü.

13 Haziran‘da Saipan’a doğru yola çıktı, ancak Guam’a yönlendirildi. Mariana Adaları’na doğru seyir halindeyken, Thornback Denizaltısı günlük dört eğitim dalışı yaparak savaş problemleri, tatbikatlar ve acil yüzeye çıkma egzersizleri gerçekleştirdi ve 25 Haziran‘da Guam’a ulaştı.

“Abe’s Abolishers” (Abe’nin Ortadan Kaldırıcıları) olarak adlandırılan bir Kurt Sürüsü‘nün lider denizaltı gemisi olarak, Thornback 30 Haziran‘da Japon ana adalarına doğru yola çıktı. “Ortadan Kaldırıcılar“, Üçüncü Filo Görev Kuvvetleri’nin önünde süpürme harekatları yaparak Tokyo-Yokohama bölgesinde muhrip bot süpürmeleri yaptıktan sonra Honshu‘nun doğu kıyıları ve Hokkaido‘nun güneyindeki avlanma alanlarında görev aldı. Temmuz ayı boyunca buradaki görevine ve harekatlara devam etti.

1 Ağustos tarihinde gerçekleştirilen Urakawa harekatı sonrası Midway adasına hareket etti. Ağustos sonunda Japonya teslim oldu ve Thornback Denizaltı Amerika‘ya geri döndü. Dönüşü sonrası 6 Nisan 1946’da rezerv filosuna katıldı.  Daha sonra Portsmouth Tersanesi’nde tadilat gören USS THORNBACK, 2 Ekim 1953’te yeniden hizmete alındı ve göreve devam etti.

6 Kasım 1954’te, Mississippi Nehri’nde kanal boyunca şnorkel seyri yapmış ve tarihe Mississippi Nehri’nde şnorkelle seyreden ilk denizaltı olarak geçmiştir. USS THORNBACK Denizaltı, 1970 yılına kadar Karayipler, Meksika Körfezi, Kuzey Atlantik ve 6 Filo ile Akdeniz’de bir çok seyir, tatbikat ve harekata iştirak etmiş; 1963 ve 1966 yıllarında Harp Kifayeti “E” ödülünü almış ve 1968’de Filotilla Torpido Atış Birincisi olmuştur.

2 Haziran 1958‘de Thornback , Kuzey İrlanda’daki Londonderry Limanı’na gitmek üzere Karayipler’den ayrıldı ve Kraliyet Donanması – Kraliyet Hava Kuvvetleri ortak denizaltı karşıtı okuluyla operasyonlara başladı. Bu şekilde devreye girdiğinde denizaltı, Londonderry Limanı’ndaki liman pervanesine hasar verdi ve Kraliyet Donanması tarafından Faslane’ye yanaştırılan ilk Amerikan denizaltısı oldu . Thornback, Altıncı Filoya ve 2 Temmuz‘dan 24 Eylül 1958‘e kadar süren ikinci Akdeniz konuşlandırmasına geri döndü .

Geminin aktif kariyerinin geri kalanı boyunca Charleston, Güney Carolina’da görev yaptı ; Kuzey Atlantik, Akdeniz ve Karayip Denizi’ne konuşlandırmalar gerçekleştirdi ve Filoya yeni denizaltı türlerinin katılmasıyla destek kapasitesinde faaliyet gösterdi.

Thornback, 2. Dünya Savaşı’ndaki hizmetinden dolayı bir Savaş Yıldızı aldı.

TCG Uluçalireis (S-338)

14 Nisan 1971‘de personel sayısı azaltılan denizaltı, 1 Temmuz 1971‘de Türk Deniz Kuvvetleri‘ne devredildi ve Osmanlı amirali Uluç Ali Reis‘in adına TCG Uluçalireis (S 338) adı verildi . Aynı tarihte Amerika Birleşik Devletleri Donanması’ndan hizmet dışı bırakıldı , daha sonra 1 Ağustos 1973‘te Donanma Gemisi Sicilinden çıkarıldı. 2 Temmuz 1971’de ABD Charleston’da yapılan Devir Teslim Töreni’nde Türk Sancağı çekilerek TCG ULUÇALİREİS adı ve S 338 borda numarası ile Türk Deniz Kuvvetleri’ne katılmıştır.

Türk Donanması’nda 28 yıl hizmet verdikten sonra 2000 yılında hizmetten çıkarıldı. Rahmi M. Koç Müzesi‘ne teslim edilen denizaltı, Ocak 2024 tarihi itibariyle Gölcük Tersanesi’ne taşınmış olup , tadilat ve bakım çalışmaları yapılmıştır. Şubat 2024 itibariyle Çanakkale Çimenlik Kalesi Deniz Müzesi iskelesine getirilmiş ve Nusret Mayın Gemisi ile aynı iskelede yan yana müze olarak ziyarete açılmıştır.

Çanakkale’ye gelmişken Şehitlikleri gezmeye ne dersiniz?

TIKLAYINIZ >> Günübirlik Çanakkale Şehitlik Turu

Çanakkale Denizaltı Ziyaret Saatleri

Müze yılbaşı, dini bayramların ilk günü ve pazartesi günleri kapalı olup;

01 Nisan-01 Ekim arasında 11.00-19.00,

02 Ekim-31 Mart arasında 09.00-17.00 saatleri arasında ziyarete açıktır.

ÇANAKKALE DENİZALTI MÜZE GİRİŞ ÜCRETLERİ

Tam Bilet: 60 TL

Öğrenci Bileti (18-25 yaş arası)

*Öğrenci Kimlik Kartını İbraz Etmesi Koşuluyla: 30 TL

18 Yaş Altı ve 65 Yaş Üstü:

* Kimlik Kartını İbraz Etmesi Koşuluyla: Ücretsiz

0-8 Yaş: Ücretsiz

*Her hafta Çarşamba günleri “Halk Günü” uygulaması yapıldığından, tüm T.C. Vatandaşı ziyaretçilerimiz için “Öğrenci Bileti” tarifesi uygulanmaktadır.

Fotoğraf Makinesi/ Video Kamera Giriş Bileti: 120 TL

Elektronik Rehber Ücreti: 120 TL

Profesyonel Film ve Video Kamera Çekim Ücreti (1 Dakika): 600 TL

Profesyonel Fotoğraf, Slayt, Dia Çekim Ücreti (1 Poz): 120 TL

* Müze kapanış saatinden 30 dakika önce bilet satışı sonlandırılmaktadır.

Müze bilgileri Çanakkale Deniz Müzesi Komutanlığı’ndan alınmıştır. Tarafımızın bilgiler dahilinde bir sorumluluğu yoktur.

Read more at Çanakkale Şehitlik

Çanakkale Hastane Müzesi

Çanakkale Hastane Müzesi; Anafartalar Zaferi’nin 106. Yıldönümünde 10 Ağustos 2021 tarihinde açıldı ve hizmete başladı. Hastane müzesi Alçıtepe Köyü‘ne girişte, ağaçlık alan içerisinde yer alıyor. Müze, o dönemki adıyla Sıhhiye olarak adlandırılan, tıbbiyeliler (tıp öğrencileri) ve tüm sağlık çalışanları (doktor, hemşire, hasta bakıcı) anısına Konya Büyükşehir ve Selçuklu Belediyesi ekiplerinin de desteğiyle yapılmıştır.

Çanakkale Tıp Müzesi de denilen bu alan ziyaretçiler tarafından birden fazla isim ile dillerden dillere aktarılmaya devam ediyor. Bölgenin yasal sorumluluğu kendisinde olan Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı ziyaret alanını kendi sitesinde Alçıtepe 1915 Hilal-i Ahmer Hastane Sergisi adıyla kullanılmış. Halk arasında Alçıtepe Müzesi, Çanakkale Savaşı Hastane Müzesi, Çanakkale Tıp Müzesi, Alçıtepe Hastane Müzesi, Çanakkale Hastane Canlandırması, Çanakkale Kızılay Hastanesi Müzesi, Çanakkale Sağlık Müzesi gibi çok sayıda isimle anılmaktadır. Biz tüm bunlardan bahsederken, derlemesi olarak ve kolay bulunabilmesi adına Çanakkale Hastane Müzesi adını kullanmaya karar verdik.

Çanakkale Savaşı Hastaneleri

Kara savaşları öncesinde mevcut şehir ve yerleşik askeri yapılanması kullanılmıştır. 5. Ordu‘nun 28 Mart 1915 tarihinde kurulması ve Çanakkale’ye gönderilmesi sonrası sağlık sisteminde de ordu düzenine geçildi. Dile kolay; 25 Nisan 1915 günü başlayıp 9 Ocak 1916‘da biten 259 günlük bir savaş ve 500 Bin üzeri kayıp, YARIM MİLYON İNSAN KAYBI…

Yüzbinlerce askerin savaştığı, bazı günlerde şehit ve yaralıların sayısının ON BİNLERİ bulduğu bir kara savaşı. Böylesine hayal etmesi bile zor bir savaş içerisinde en kritik görevlerden ve ihtiyaçlardan biri de sağlık hizmetleridir. Lojistik alanları ve sağlık kuruluşları canla başla çalışarak; cephede gözünü kırpmadan VATAN UĞRUNA canını fedaya her an hazır KAHRAMAN MEHMETÇİĞE cephe gerisinde an be an destek vermiştir. Mekteb-i Tıbbiyye-i Şahane‘nin genç yaştaki 765 tıp öğrencisi cepheye koşmuş, 346’sı Şehit olmuştur.

Bu kahramanlarımızın anılarını yaşatmak, verdikleri insan üstü mücadeleyi ölümsüzleştirmek için; Hastane Müzesi ve Balmumu Canlandırma Sergisi açılarak siz değerli ziyaretçilerle buluşturulmuştur.

Hilal-i Ahmer Cemiyeti

Hastane Müzesinin isminde sizlere yabancı gelebilecek bir isim var; Hilal-i Ahmer. Aslında her ne kadar Osmanlı dönemi adı olsa da, günümüzdeki adını sıklıkla duyuyoruz; “Türk Kızılay” ya da resmi adıyla Türkiye Kızılay Derneği, Türkiye’deki en büyük insani yardım kuruluşudur ve Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Hareketinin bir parçasıdır. Türk Kızılay, kâr amacı gütmeyen, yardım ve hizmetleri karşılıksız olarak sağlayan ve kamu yararına çalışan bir gönüllü sosyal hizmet kuruluşudur.

Osmanlı Hilal-i Ahmer Cemiyeti, 11 Haziran 1868 tarihinde “Osmanlı Yaralı ve Hasta Askerlere Yardım Cemiyeti” ismiyle Dr. Abdullah Bey, Dr. Marko Paşa, Kırımlı Aziz Bey, ve Serdar-ı Ekrem Ömer Paşa’nın gayretleriyle kurulmuştur. Kurucu üyeler olarak Ömer Rüştü Paşa, Serdar-ı Ekrem Ethem Paşa, Mr Curtis, Ömer Lütfi Paşa ile birlikte 66 kişiden oluşmaktadır. Kurulmasından itibaren Sultan Abdülaziz, Pertavniyal Valide Sultan da destek vermiştir. Cemiyet daha sonra 14 Nisan 1877 tarihinde “Osmanlı Hilal-i Ahmer Cemiyeti” adını almıştır. Hilal-i Ahmer Cemiyeti bu dönemde ilk büyük sınavını Osmanlı-Rus Savaşı’nda vermiş gerek cephe hattında gerekse cephe gerisinde yaralı ve hasta bakımında büyük bir başarı göstermiş gezici hastanelerle tedavi hizmetleri vermiştir. 1923’te “Türkiye Hilal-i Ahmer Cemiyeti”, 1935 tarihinde de “Türkiye Kızılay Cemiyeti”, 1947’de “Türkiye Kızılay Derneği” ismini almıştır.

Çanakkale Hilal-i Ahmer Hastane  Müzesi

Öncelikle belirtelim ki; müzenin olduğu konumda savaş esnasında bir hastane yok ve olması da mümkün değil. Hastaneler cephe gerisinde veya daha güvenli olan dere içlerine kurulmuş. Bununla birlikte göreceğiniz hastane müzesi savaş alanındaki bir hastane örneği değil. Savaş bölgesinde kurulu olan sargı yeri, hastane ve diğer sağlık merkezleri aşağıda da göreceğiniz üzere çadırlardan oluşmakta. Sonuçta savaşın nerede çıkacağı bilinmez, taşımaya uygun olmalı.

Müzenin tarihinden ve kuruluş sürecinden bahsettikten sonra birlikte fotoğraflar ve resimler aracılığıyla müzeyi gezmeye başlayalım…

Aşağıdaki fotoğraflarda müzenin kurulu olduğu alanı havadan görüyorsunuz. Görüldüğü üzere hastane müzesi ağaçlık bir alana kurulu.

Aşağıdaki fotoğrafta müzenin girişinde yer alan makineli tüfek rampasını/ koruganı görüyorsunuz. Savaş esnasında uluslar arası antlaşmalar ile güvence altına alınmasına rağmen İtilaf birliğine ait uçaklar tarafından hastaneler saldırıya uğramış. Yeni yeni tarih sahnesine çıkan uçaklar için alınmış bir tedbiri görüyorsunuz. Yukarıdan görünmesin diye ağaç dalları ile kapatılmış.

Aşağıdaki fotoğrafta müzenin bahçesinde yer alan objelerden birini, kağnı arabasını görüyorsunuz. O dönemde modern taşıtlar çok yaygın olmadığı için kağnı arabaları temel ulaşım araçları olarak kullanıldı. Askerler yürüyerek intikal ederken; kağnı arabaları ile mühimmat, yiyecek-içecek, ilaç ve benzeri ikmal unsurları taşınırken, dönüş yolunda yaralılar da sağlık merkezlerine taşındı.

Aşağıdaki fotoğrafta müzenin bahçesinde yer alan objelerden birini, at arabasını görüyorsunuz. At arabası için o dönemin ambulansı diyebiliriz. En hızlı taşıtlardan biri kuşkusuz o.

Aşağıdaki fotoğrafta müzenin bahçesinde yer alan bölümlerden birini, ameliyathane bölümünü görüyorsunuz. Ameliyat sahnesi insanı derinden etkiliyor ve duygulanıyorsunuz. Burayı birebir yaşamanız için anlatmadan geçeceğiz.

Aşağıdaki fotoğrafta kayıt alanını görüyorsunuz. Çanakkale Savaşı denince akıllara eline silah alıp cepheye koşan insanlar gelse de aslı öyle değildir. Tamamı kayıt altına alınmış, düzenli ordu kurulmuş ve seferberlik usulleri çerçevesinde yürütülmüştür. Hastanelerde de tedavi görev askerlerin kayıt edildiği bir alan bulunmaktaydı.

Aşağıdaki fotoğrafta sargı alanını görüyorsunuz. Sargı ve sargı yerleri Çanakkale savaşı esnasında çok önemliydi. O günkü teknolojik koşullar ve imkanlar savaş alanı içerisinde tam teşekkülü bir müdahale etmeyi mümkün kılmadığı için, sargı yani bandajlama yapılarak yaralıların hastanelere yetişene kadar dayanması sağlanmaya çalışılırdı.

Aşağıdaki fotoğrafta savaş için önemli bir lojistik unsuru görüyorsunuz. “Türkler kara saldırısı için bitleri, hava saldırısı için sinekleri kullanıyordu.” demiş Anzak askerleri. Cephede bit çok önemli bir sorun ve ondan kurtulmanın tek yolu aşağıda gördüğünüz Buhar Etüvü. İçerisine kaynatılmış çamaşır asılıyor ve altındaki kazanda ateş yakılarak içerisine sıcak buhar verilerek kullanılıyor.

Aşağıdaki fotoğrafta yaralı taşıyan sedyecileri ve arkada bahçeye kurulan bir koğuş görüyorsunuz. Savaş bölgesine kurulan hastaneler de genellikle bu ve benzeri çadırlar kullanılarak oluşturuluyordu. Bunun başlıca sebebi taşınabilirlik.

Aşağıdaki fotoğrafta tedaviye cevap vermeyen ve Vatan Uğruna Şehit olan Kahramanlarımızın dularının okunduğu ve defin işlemleri için hazırlandığı alanı görüyorsunuz.

Siper Canlandırması

Çanakkale hastane müzesi bahçe kısmına yeni bir siper hayatı canlandırma alanı eklendi. İlk fırsatta size daha detaylı anlatacağız. Şimdilik bir kaç fotoğraf ilave ediyoruz.

Hastane Müzesi İç Kısmı

Müzenin olduğu bina kısmını savaş alanındaki bir hastaneden ziyade şehir merkezindeki bir hastane olarak düşünebilirsiniz. Neredeyse Marmara bölgesindeki tüm şehir hastaneleri de Çanakkale Savaşı esnasında yaralıları tedavi etmek için kullanılmış.

Müzenin kısmını sizlere aşağıda video olarak hazırladık. İlerleyen zamanda daha detaylı ve fotoğraflı olarak ilave edeceğiz. Siper Canladırmaları da ÇOK YAKINDA

Müze 2 kat ve 4 odadan oluşuyor. Müze ziyaret yönü soldan sağa olacak şekilde. Sol alt, sol üst, sağ üst ve sağ alt sıralamasıyla gidiyor.

Sol altta ameliyathane kısmını, sol üstte erkek koğuşunu, sağ üstte kadın ve çocuk koğuşunu (savaş esnasında siviller de sık sık zarar görmüştür), sağ altta ise diş ve ecza kısmını görebileceksiniz.

İyi seyirler…

Çanakkale  Alçıtepe 1915 Hilal-i Ahmer Hastane Müzesi ücretleri, ziyaret saatleri ve diğer detaylar için Müze Ücretleri

Read more at Çanakkale Şehitlik