Met 80 km/u vliegen we door Dasht-e Kavir, de woestijn ten oosten van Kashan. Maar lang duurt de vlucht niet. De achteras van de Iraanse sedan zucht en steunt. En buigt uiteindelijk het hoofd.

Mijn geluk kan niet op. Autopech midden in de woestijn! Geen water, geen eten, niemand om ons heen. Mijn droomscenario. We zijn volledig aangewezen op onszelf, op onze inventiviteit, op onze survival skills, op al die uren Discovery Channel die ik achter de kiezen heb.

Terwijl ik de omgeving scan op aanmaakhout en drinkwaterbronnen, hoor ik het naderende geluid van een ander Iraans brikkie. Onze chauffeur heeft zijn collega gebeld.

Pech.

Wat ook een klein beetje heeft bijgedragen aan al die indrukken, waren handige websites en slimme apps. Een paar digitale hulpmiddelen maken het eenvoudiger om alle bijzondere plekken te bezoeken en mensen te ontmoeten.

Daarom onze meest gebruikte digitale hulpmiddelen op een rij.

Plannen
Inspirock rocks! Inspirock is ideaal om je reis te plannen. Als je los van het land of de regio waar je naartoe wilt nog geen idee hebt, kun je Inspirock zelf een voorstel laten doen op basis van een aantal voorkeuren. Je kunt je reis vervolgens helemaal zelf aanpassen en verder invullen. Inspirock geeft je suggesties welke plekken leuk zijn om te bezoeken en houdt rekening met reistijd tussen locaties in. Zo heb je binnen no time een compleet reisplan in een overzichtelijke kalender die je tot op het uur kunt bekijken, aanpassen én delen met vrienden en familie.

Route
Onvermijdelijk: Google Maps. Voorafgaand aan onze reis erg handig om een gevoel van afstand te krijgen tussen bestemmingen. En tijdens de reis ideaal als je even de weg kwijt bent of je een wat minder betrouwbare tuktuk driver tegen het lijf loopt.
Op Rome2rio heb je in een paar seconden inzichtelijk hoe je van A naar B kunt reizen. Auto, vliegtuig, boot, trein, bus… Rome2rio scant alle opties en linkt ook door naar sites waar je transport kunt boeken.

Vliegen
Voor (goedkope) vliegtickets hebben wij vooral Skyscanner en Google Flights gebruikt. Beide sites checken zo’n beetje alle airlines en geven je een goed beeld van je opties, de prijzen en doen suggesties voor een alternatieve reisdatum om wat geld te besparen. Check wel even hoeveel bagage je mag meenemen op je vlucht, want zeker bij de budgetmaatschappijen betaal je daar vaak apart voor.

Taxi!
Taxi nodig maar even geen zin om te onderhandelen? Of geen cash bij de hand? In de grote steden werkt Uber prima en is meestal goedkoper dan een taxi op de meter. Enige nadeel: Uber zit niet overal. Maar inmiddels zijn er zat vergelijkbare apps in de meeste landen. In Iran heb je Snapp (om te downloaden wel even je appstore omzetten naar Iran), in India heb je OlaCabs en in Zuidoost Azië Grab. Kijk bij aankomst op de luchthaven bij de bagagebanden even om je heen. Meestal vind je een reclamebord met een kortingscode voor je eerste rit.

Fijn met de trein
Niet alleen handig als je ergens wilt komen, vooral erg leuk om mee te maken en nieuwe mensen te ontmoeten. Op de meeste (toeristische) plekken vind je overal kleine reisbureautjes die jouw bus of trein voor je kunnen boeken. In India kun je een trein makkelijk zelf boeken op de website van de Indiase spoorwegen: IRCTC. Hoewel, makkelijk… als je eenmaal een account hebt aangemaakt.
De app van RailYatri gaat je vervolgens veel onnodige hanguren op Indiase stations besparen. In de ‘live train status’ kun je zien hoeveel vertraging je trein heeft en hoe laat je verwachte vertrek- en aankomsttijd is.

Slapen
Wij hebben voor bijna alle hotels en hostels de app van Booking.com gebruikt. Waarom? Groot aanbod, overzichtelijk, veel reviews en uiteraard: korting. Bij elke boeking krijg je een code voor € 15 korting voor je vrienden en voor jezelf als je vrienden met die link boeken. Vooral handig als je met meerdere mensen reist. Om en om boeken zou ik zeggen! Bij 5 boekingen in een jaar krijg je bovendien de Genius status die bij sommige hotels recht geeft of extra korting, een latere check-out of een welkomstdrankje. Enige nadeel van Booking: je wordt helemaal gek gespamd, vooral met suggesties voor hotels op een plek waar je net bent geweest. Vrij nutteloos.

Is het wat?
Even checken of dat hotel wel zo leuk is als Booking.com of de website doet voorkomen? Geen idee waar je moet eten of relaxed een biertje kunt drinken? Vraag het mensen die er al zijn geweest! En als je niet zo’n prater bent: Tripadvisor. Scan een aantal goede en vooral ook slechte reviews en je hebt een redelijk goed idee waar je aan toe bent. Filter de reviews wel even op type reiziger, want wat een gezin met kinderen fantastisch vindt, is niet per se voor jou een ideale plek.

Track and trace
Waar Inspirock helpt om je reis te plannen, houdt Polarsteps realtime via je GPS bij waar je precies bent geweest. Als je de app opent doet het suggesties om je “steps” te loggen en kun je notities toevoegen of een fotootje. Zo heb je op een leuke en hele visuele manier een archief van je reis. Ook dit kun je weer delen met je vrienden en familie zodat ze kunnen zien waar je bent. Je kunt ook reizen van anderen bekijken om inspiratie op te doen. De impact op je batterij is overigens minimaal.
Swarm is een locatie-app, vergelijkbaar met de incheck-functie op Facebook maar wat vriend-vriendelijker. Omdat het een specifieke app is, vermoei je niet continue je Facebook-vrienden met check-ins. Maar het geeft jou wel een mooi overzicht van alle plekken waar je tijdens je reis bent geweest. Leuk voor later!

VPN
Last but not least: een goede VPN. Om te Facebooken en te Whatsappen in Iran of de Oudejaarsconference van Youp van ’t Hek te zien in Myanmar. Tunnelbear en Hide.me zijn gratis maar geven je wel een beperkt aantal MB’s per maand. Wel even installeren voordat je vertrekt, omdat je voor sommige VPN-websites een VPN-verbinding nodig hebt.

Nog een tip om potentieel behoorlijk wat geld te besparen. Check regelmatig of je geboekte hostels en hotels inmiddels goedkoper zijn geworden. Vaak kun je tot een bepaalde datum gratis annuleren. En dan boek je gewoon opnieuw. Zo zaten wij de laatste week op Nusa Lembongan (Bali) nu in een luxere kamer voor een stuk minder geld.

Happy travels!

Je hebt een aantal verschillende vormen en gradaties van dat verdienmodel. Ik noem het het vier-v-model.

Het vrijwillige model
Voor de ingang van de pagode staat een schoenenrek. Direct daarnaast vind je een doos en een vrouw of man. De vrouw of man let op jouw schoenen tijdens je bezoek aan de pagode en als je terug komt is het aan jou of en hoeveel geld je het waard vindt dat je schoenen er nog staan.

Het verplichte model
Wat service betreft niet heel anders dan het vorige model, alhoewel de dienstverlening soms is uitgebreid met een kluisje. Het grote verschil: de financiële bijdrage voor de bewaking van je schoenen is niet vrijwillig.

Het verdwijn-en-verschijn-model
Je komt aan bij een tempel en ontdekt geen schoenenrek, kluisje of vergelijkbare centrale schoenopslagplaats. Het stikt er daarentegen van de winkeltjes met longyi’s, houtsnijwerk en plakgoud. Grote kans dat je dan te maken hebt met het verdwijn-en-verschijn-model.
Je zet je schoenen ergens in de buurt van de ingang en bezoekt de pagode. Als je terugkomt zijn je schoenen weg. Je kijkt nog eens goed, maar nee. Op dat moment komt er een vrouw op je af en vraagt je of je misschien je schoenen zoekt. En waar denk je dat ze op wonderlijke wijze zijn beland? Iets verderop, recht voor het stalletje van dezelfde vrouw. Of je misschien voor een vriendenprijsje een longyi wil kopen. Of een authentieke houten olifant.

Het veeg-model
Her en der vind je het relatief nieuwe veeg-model. Het veeg-model zou je gerust disruptief kunnen noemen. Want waar alle traditionele verdienmodellen zich richten op het bewaren en bewaken van je schoenen, richt dit verdienmodel zich op een compleet andere benefit: schone (of op z’n minst minder vieze) voeten. Je loopt immers door zo’n tempel op je blote voeten. En niet alleen jij. Dus kan het zomaar een bende worden, die vervolgens aan jouw voetzolen blijft kleven. Tenzij de tempelvloeren en -trappen schoon worden geveegd. Tegen een (vooralsnog vrijwillige) vergoeding.

Persoonlijk zie ik nog kansen om het vier-v-model uit te breiden naar een vijf-v-model met voetvuilverwijdering. Voor een klein bedrag koop je bij de uitgang een hygiënisch doe-het-zelf doekje of zit er iemand (eventueel met voetmassagekwaliteiten) klaar om je voeten te ontdoen van vuil voordat je je sokken en schoenen weer aantrekt.

In Jaisalmer komen we ’s avonds aan met de trein. Hostel geboekt, dus drie woorden zijn voldoende om de tuktuk driver duidelijk te maken waar we naartoe moeten. Nog geen paar minuten later rijdt hij de hoofdweg af een donker hobbelig pad op en stopt voor de deur van een schimmig hotelletje.

“Hotel here.” En daarna spreekt hij opeens geen Engels meer. Met Google Maps in de hand, lopen we zo naar ons hotel.

Ons hotel in Dharamsala hebben we uitgezocht op de locatie: op loopafstand van het cricketstadion, omdat we de volgende dag naar een wedstrijd tussen India en Sri Lanka gaan. In de taxi van het vliegveld naar het hotel hebben wij Google Maps bij de hand. De chauffeur zegt het hotel te kennen en weet de weg. Maar zijn route is compleet anders dan Google Maps aangeeft. En Google heeft gelijk, hebben we in Jaisalmer geleerd. Maar de chauffeur houdt vol. Dus stappen wij uit en vervolgen zelf onze weg. Een uur lopen en een busrit later staan we in iemands achtertuin, dichtbij het cricketstadion. Maar geen hotel. Ons hotel is 8 kilometer verderop. Foutje van Google. Of waarschijnlijker: van de hoteleigenaar.

Vanuit Varanasi willen we eind van de middag met de trein naar Gaya (een treinreis van een uur of vier) om de volgende ochtend daar vandaan naar Myanmar te vliegen. De trein reserveren we online en twee uur voordat we op het station moeten zijn, checken we in de app van de Indiase spoorwegen of onze trein op tijd vertrekt. 3 uur vertraging. Een half uur later is-ie al 4 uur vertraagd. Dan komen we midden in de nacht aan in Gaya en moeten we bijna direct door naar het vliegveld. Niet ideaal. Dus we cancelen mobiel de treinreservering en regelen een Ola – de lokale Uber.

Ik lig inmiddels heerlijk in bed in het hotel in Gaya. En de trein? Die is nog niet eens in Varanasi.

Daar heb je de metro voor, de rijdende alleswinkel. Na een halte of tien stap je in Teheran het perron weer op met een gloednieuwe rugzak gevuld met oogpotlood, lippenstift, glimmende oorbellen voor je vrouw, een MP3-speler inclusief oortjes en oplader, een set vrolijke wegwerptafelkleden, een stormparaplu, lichtgevende finger spinners en speelgoedauto’s voor de kinderen, verse scheermessen en inlegzooltjes, tissues, zeep, batterijen, aanstekers, een multitool, een LED-zaklamp, twee zakken knalroze snoep, een paar pakjes kauwgom en een nieuwe portemonnee met bijpassende riem.

Indiërs zijn wat anders dan Iraniërs. In Iran heb je om de haverklap een gesprek op straat. Vooral uit interesse.

Hier in India zijn ze wat minder van de gesprekken. Meer van het kijken. En van de foto’s.

Mensen staren. En dan bedoel ik ook echt staren. Onafgebroken naar je kijken. En blijven kijken. Als er een wereldkampioenschap staren zou bestaan, wint een Indiër.

Indiërs hebben ook weinig behoefte aan persoonlijke ruimte. En dus nemen ze die van jou ook in. Op een leeg, uitgestrekt strand komen ze bij voorkeur op één meter van je vandaan zitten.

Dat voelt super ongemakkelijk met je witte grote lijf naast acht van die mannetjes. Want uit ons uitvoerig statistisch onderbouwd onderzoek blijkt dat ze gemiddeld met acht zijn. Leeftijd: 20-25. Louter mannen.

Ze zijn gek op foto’s. Van ons. De ‘mannetjes’ vragen om een selfie, de vrouwen fotograferen ons stiekem. En de uitzondering bevestigt de regel.

Maar generaliseren mag natuurlijk niet. Want dan zouden wij net als alle andere toeristen zijn.

Wij zitten in een hotelletje bij Lighthouse Beach en lopen het stuk naar het vissersdorp een paar kilometer verderop. Aan de verbaasde gezichten van de Indiërs te zien, is dit geen gebruikelijk uitstapje.

Net voorbij de haven zien we een paar kinderen met geïmproviseerde middelen naast hun huis cricketen. We blijven staan en kijken toe. Ik hoop dat ze zich omdraaien en me vragen om mee te doen.

Ze draaien zich om. We knikken vriendelijk en zeggen ze gedag. Maar erg vriendelijk kijken ze ons niet aan. En ook hun woorden klinken niet uitnodigend. Net als we door willen lopen, wordt het helemaal duidelijk. Een van de jongens pakt een handjevol kiezels en gooit ze ons na.

Welkom in India.

Voor een winkeltje met wasmanden, opbergdoosjes en aanverwant Blokker-materiaal, zitten twee mannen op krukjes. De oudere man spreekt mij aan. Of ik even tijd voor hem heb. Hij is de jongere man naast hem Engels aan het leren en vraagt of ik met hem wil oefenen. Uiteraard.

De oudere man zit met een blocnote op schoot. Daarop allerlei voorbeeldzinnen in het Engels en Farsi. Hij wijst wat aan en kijkt de jongere man vervolgens met vragende ogen aan. Na een lange stilte klinkt een onzeker: “Hello, how are you?” Ik antwoord netjes met: “Fine, thank you. And how are you?” Iets teveel van het goede, want de oudere man onderbreekt me. Een wedervraag staat duidelijk niet in het lesprogramma.

Er volgt nog een aantal vragen die je zou verwachten in de eerste Engelse les: “Where are you from?” en “What is your name?” Ik antwoord keurig zonder de wedervraag te stellen. De oudere man knikt instemmend.

Maar dan neemt het gesprek een bijzondere wending. Uit het niets wijst de oudere man naar Marije, kijkt zijn leerling aan en zegt: “She is fat.” Nog voordat ik kan reageren, antwoordt de leerling: “No, she is not fat. She is thin.”

1. Neem zoveel cash mee als je denkt te gaan besteden en nog iets meer. Op elke straathoek vind je wel een pinautomaat, maar je Nederlandse bankpas of creditcard werkt écht niet. Wat wel handig kan zijn, is dikke vrienden worden met een Iraniër met een tweede bankrekening en zijn pinpas lenen. Dan nog heb je cash nodig om die rekening te vullen.
2. Iraniërs rekenen in Toman en Rial. Verwarrend. De bankbiljetten in Iran zijn Rial. Bijna alle prijzen worden aangeduid in Toman. 1 Toman is 10 Rial. Net als je dat een beetje doorhebt, vertelt de taxichauffeur dat je hem 10 schuldig bent. En 10 (zowel in Rial als in Toman) is niets waard. Met 10 bedoelen ze 10.000 Toman, oftewel 100.000 Rial (nu zo’n € 2,10). Snap je het nog?
3. Leer de cijfers in Farsi. Handig als je niet bij al je aankopen wilt vragen hoeveel het kost en handig om te checken of de rekening wel klopt. Oh ja, cijfers lees je in tegenstelling tot letters wél van links naar rechts.
4. Installeer een VPN (bijvoorbeeld Tunnelbear) op je telefoon en laptop. Veel buitenlandse sites zoals Facebook en WordPress zijn geblokkeerd. Wel handig om dat thuis al te doen, want veel VPN-sites kom je eenmaal in Iran ook niet meer op.
5. Neem je instappers mee. Schoenen met veters kosten je al gauw een uur per dag extra tijd omdat je bijna overal waar je naar binnengaat je schoenen uit moet doen. En trek dus leuke sokken aan en verschoon ze regelmatig. Service van de zaak is dat er overal prachtige Crocs-like badslippers te leen zijn 
6. Oefen thuis alvast de kleermakerszit en bouw op naar de tijdsduur van een lang diner. Heb je dat onder de knie, probeer dan dat diner naar binnen te werken zonder een duur Perzisch tapijt en je eigen kleren te bevlekken. Het zou namelijk zomaar kunnen dat je ‘eettafel’ een paar uur later ook je bed is.
7. Bekijk thuis alvast Youtube-filmpjes hoofddoek knopen. De boerenstrik onder je kin kan echt niet. Hulpmiddelen zoals speldjes en papierclips zijn toegestaan. Afhankelijk van het gebied waar je zit, kun je variëren in stijl. Nonchalant afgezakt op je achterhoofd is modern, traditioneel is een zwarte doek die al je haar bedekt.
8. Ga vooral het gesprek aan als je op straat door een willekeurige vreemde wordt aangesproken. “Hello mister” betekent hier NIET dat ze je iets willen verkopen. Pas wel op, dit kan leiden tot een boeiend gesprek, het geven van een korte cursus Engels of anderszins spontane ontmoetingen.
9. Stap wél bij vreemden in de auto. Tenzij het een taxichauffeur is, want die zijn ook hier niet (altijd) te vertrouwen. Maar volslagen onbekenden geven je graag een lift en geven je nóg liever een gratis tour door hun eigen stad.
10. Als je iets aangeboden krijgt, weiger dan eerst een aantal keer voordat je het aanneemt. Als Nederlander grijp je misschien het liefst direct een freebee aan, maar dat is vrij onbeleefd. Iraniërs bieden het uit beleefdheid aan. Als na drie keer weigeren het aanbod nog staat, laat dan vooral de Hollander in je los.