Oldukça uzun bir dönem boyunca Roma İmparatorluğu’nun merkezinde, gücün zirvesinde olan İtalya’nın başkenti bugünlerde ise Katolikliğin merkezi Vatikan’ı barındırıyor olması ile önemini koruyor. Roma’yı nereden anlatmaya başlamalı, ne sırayla anlatmalı karar vermek zor, çünkü Roma’ya plansız programsız bir tatile gitseniz, ya da iş ziyaretinden geriye bir gününüz kalmış olsa bile “görülecek başlıca yerler” listesi oluşturup bunu başarmak kolaydır. Bu nedenle ben önceki gezi yazılarımdan biraz farklı olarak kendi ipuçlarımı, düşünce ve yorumlarımı paylaşmaya çalışacağım. Çektiğim fotoğraflardan yaklaşık 150’sini de Flickr’daki Roma albümümden görebilirsiniz.

Vatikan Müzeleri ve Papalık
Kent devleti Vatikan, Papalık ile birlikte dünyanın en önemli müzelerinden birini de barındırıyor. Vatikan Müzeleri içinde yer alan Sistina Şapeli Michelangelo’nun resimlediği tavan ile tüm gün boyunca tıklım tıklım. Ama eğer birazcık da olsa daha sakin bir an yakalamak, hatta banklara oturup tavana uzun uzun bakmak istiyorsanız öğleden sonraya kalmamak gerekiyor. Bunun için müzenin ilk koridorlarını biraz hızlı geçebilir, Sistina Şapeli’ne erken girebilirsiniz. Sonrasında müze turunuza en baştan yeniden başlayabilir, 2. turda Sistina’ya vakit ayırmadan geçebilirsiniz.

Ama iki tur atsanız bile Vatikan Müzeleri’nde birkaç yeri görmeden atlamak son derece olası. Biletlerle beraber temin edebileceğiniz plan bir yere kadar faydalı olabiliyor, ama yine de çıkışa iki kere bile fazla erken(!) varırsanız, 3. kez baştan başlamaya değebilir. Mümkünse müzeye gelmeden önce edineceğiz daha detaylı bir plan, harita ile dolaşmaya çalışın. Örneğin gözden kaçabilen, adını bilmediğim bahçemsi bölümde Belvedere Apollonu, Laokoon, Belvedere Torsosu heykelleri MÖ. 4. Yüzyıl kadar eski bir geçmişe sahip ve heykelcilik sanatı açısından çok büyük öneme sahip. Görevlilere de bu bu isimleri söylemeniz yeterli olacaktır.

Caravaggio’nun Çarmıhtan İndiriliş tablosu da Vatikan Müzeleri’ndedir ve şehirdeki en önemli 2-3 tablodan biri olarak kabul edilebilir.

Ama tabii ki Vatikan deyince akla gelen şey Papalık tarafından olabildiğine heybetli olacak şekilde yaptırılan, ziyaretçilerini yüksek tavanın altında küçücük hissettirmeyi de amaçlayan San Pietro Bazilikası. Michelangelo, az sonra bahsedeceğim Roma’nın hala ayakta kalan Pantheon’una duyduğu saygının göstergesi olarak Pantheon’dan yaklaşık 1,3 metre daha az geniş olan 42 metre çapında bir kubbe tasarlamış Bazilika için. Bazilika’nın hazinesine inmedim, yorum yapamayacağım; ama hızlıca dolaştığım eski Papalar’ın mezarları olan ücretsiz bölüm ise Hıristiyan olmayanlar için pek ilgi çekici olmayacaktır. Bunun yerine mahzen mezar veya Hazinelik’te şansınızı denemek size kalmış. San Pietro’nun en önemli bulunan noktası hemen girişte sağ tarafta Michelangelo’nun başyapıtı 1499 tarihli Pieta heykelinde Hz. İsa, Meryem Ana’nın üzüntülü bakışlarını çekerek yatıyor.

Roma İmparatorluğu’ndan Bugüne
128 yılından 1881’e kadar 17 yüzyıldan fazla dünyanın en büyük kubbesi olarak kalan ve bugün hala dünyanın destekle güçlendirilmemiş en geniş beton kubbesi olma özelliğini de koruyan Roma İmparatorluğu’nun Pantheon’u ilk olarak M.Ö. 27 yılında yapılmış bir tapınakmış. 608 yılında Santa Maria Rotonda Kilisesi haline getirilmesi bugünlere kadar korunmasını kolaylaştırmış. Mutlaka görülmesi gereken bu yapının kubbesinin tam ortasındaki boşluktan üstünüze lapa lapa kar yağmasının çok güzel olduğu söyleniyor. Pantheon’da gözden kaçırmamanız gereken şey Raffaello’nun mezarı. Orjinalleri olmasa da mevcut kapılar da 350 yıllık ve dikkate değer, İtalya’nın birleşmesinin mimarı 2. Vittario Emmanuelle’in mezarını ise ister istemez fark edeceksinizdir.

Bu arada Pantheon’un etrafında şanlı dondurmacı ve kafeler olduğunu da söylemeli.

Roma İmparatorluğu’nun diğer başlıca izleri ise tabii ki Kolezyum amfitiyatro ve İmparatorluk Forası olarak adlandırılan bölge ve Roma Forumu alanı. Roma Forumu’nu maalesef tam anlamıyla gezemedim ama bu alana tepeden bakmanın da bambaşka bir zevki var. İsterseniz beyaz renkli devesa Vittoria Emanuele anıtının sağ arkası/yanındaki merdivenlerden çıkarak, isterseniz Kolezyum’un yanından Roma’nın kuruluşuyla iç içe geçmiş tarihiyle meşhur Palatino Tepesi’ne çıkarak forumu izlemeli.

Roma, Palatino Tepesi’ne kurulu iken mezarlık olan Forum çağlarla birlikte gelişmiş ve 1000 yılı aşkın süre şehrin heybetini korumuş, yaşamın merkezi olmuş. Forum’da Septimus Severus kemeri, Kolezyum’un karşısındaki tepeden başlarsanız size yakın oluşu ile de ilginizi talep ediyor. Bu zafer takının süslemelerini inceleyebilirsiniz.

Müzeler, Güzel Sanatlar
Benim için Roma gezisinin en ilginç parçalarından biri dünyanın en güzel küçük galerilerinden biri olduğu söylenen Galleria Borghese idi. Villa Borghese parkı içerisinde başka müzeler, göller, havuzlar ve dinlenecek alanlar mevcut. 16. ve 17. yüzyıllardan önemli eserler barındıran galeri iki katlı bir bina ama her salonda dikkat çekici heykeller, duvar ve tavan süslemeleri, özellikle üst kattaki tablolarıyla Roma’da, hem de pek yorulmadan, tam anlamıyla tadı damakta kalan bir sanat ziyafeti sunuyor. Bernini’nin üç heykeli, Apollon ve Defne, Persephone’nin Kaçırılışı ve Davud ile birlikte Raffaello’dan Çarmıhtan İndiriliş tablosu, Caravaggio’dan Hasta Bakkhos Olarak Kendi Portresi gibi eserler ilk akla gelenler.

Paris’in aksine Roma’da romantik yerler denince ilk akla gelen büyük parklar ve bahçelerdir. Villa Borghese de Roma’nın başlıca romantik yerleri arasında sayılır, tabii yeşillikler, gölet, sandal kiralamak gibi şeyler sizin için paylaşıldıkça değer kazanan şeyler ise.

İşte bu park içerisinde, Galleria Borghese’den yaklaşık 10-15 dakikalık yürüme mesafesinde Galleria Nazionale d’Arte Moderna, benim tercümemle Ulusal Modern Sanatlar Müzesi bulunur. Ama müzenin adı sizi yanıltmasın, modern sanatlar müzesi olmasına rağmen modernizmi son 10-20 yıl ile sınırlandırmadığından çok daha eski eserler, tablolar, heykeller de müzede bulunur. Beni tatmin eden bir müze olduğunu söyleyebilirim.

Bu arada özellikle Galleria Borghese’de aşırı sıkı, Modern Sanatlar Müzesi’nde de kayda değer bir fotoğraf yasağı ve engellemesi olduğunu söyleyebilirim. Küçük galeride olur da cihazınızı içeri sokabilirseniz içerde huzursuzluk yaşayabilir, kamerasını sokamamış pek çok ziyaretçinin de hışmına uğrayabilirsiniz. Bu nedenle sizlerle paylaştığım fotoğrafların çok zor elde edildiğini söylemeliyim.

Son olarak Museo Nazionale Romano yani Roma Ulusal Müzesi’nde İmparatorluk döneminden kalma klasik sanat örnekleri sergilenmektedir. Museo Nazionale Romano’ya giriş hakkınız Kolezyum, İmparatorluk Forası gibi mekanlarda aldığınız geniş kapsamlı biletlerle edinilmiş olabilir, ya da bu müzeden geniş kapsamlı bilet alarak örneğin Kolezyum’da bilet kuyruğu beklemeyerek çok fazla vakit kazanabiliriz!

Birbirine uzak sayılabilecek iki ayrı yerde, Palazzo Massimo ve Palazza Altemps’ten oluşan müzenin herhangi birinden aldığınız bir giriş bileti diğer binaya da girmenizi sağlar. Şehrin bir diğer önemli müzesi Musei Capitolini’yi ise ziyaret edememiş olsam da adını anmalıyım.

Kiliseler
Roma’da kaç kilise var bilmiyorum ama daha önemlisi, bize manalı ya da manasız gelebilecek herhangi bir özelliği ile, meşhur olan belki 2-3 düzine kilise var. Tabii bunun bir nedeni de sanat ve mimarideki üstün noktaların büyük ustalar tarafından kiliselerde icra edilmiş olması, Rönasans, Yüksek Rönasans, Barok tarzlarda kiliseler önemli farklara sahip.

Santa Maria del Popolo Kilisesi’nde ise en çok öne çıkan iki şey karşı karşıya iki büyük önemli tablo; Aziz Petrus’un Çarmıha Gerilişi ve Aziz Paulus’un Dine Dönmesi. Her birindeki ışık, gölge tasarımları gerçekten de parmak ısırtan mükemmellikte.

Kolezyum’un ötesinde, bulması çok da zor olmayan ama sanırım 5 ya da 6 gibi alt katları kapanan San Clemente Kilisesi ise şehrin arkeolojik dini mirasını karşınıza çıkarıyor. Maalesef kapanışa 10 dakika kala ulaşıp kabul edilmediğim yeraltı katlarında 1. Yüzyıldan bir tapınak, 4. Yüzyıldan bir kilise, onun üstüne daha yeni bir kilisenin kalıntıları bulunuyormuş, bu kalıntılar ise 1800’lerin ortalarında keşfedilmiş. San Clemente’de de fotoğraf çekmek yasaktır ve gerçekten çok zordur. Yer altındaki katlara inmeseniz de zaten kilisenin bugün kullanılan kısmında önemli eserler bulunmakta.

900 yüzyıllık Apsis Mozaiği’ndeki Cennet Tasiviri’nde alımlı hayvanlar, koyunlar, ve yol gösterici, “Çoban” isayı simgeleyen koyun dikkat çekicidir. Ayrıca kilisenin avlusu ve süslemeli ön cephesi de hoştur, avluda şarkılar söylendiğine şahit olabilirsiniz.

Tabii tüm bunlar Roma’nın başlıca ziyaret noktaları idi. Ama Roma’da bu kategorilere ek görüp de anlatamadığım, göremediğim onlarca yer olduğu gibi hiç değinemediğim meydanlar, çeşmeler de mevcut. Tabii yeme içme gibi konularda da tavsiyeler mümkün, örneğin İtalya’dayız diye her pizzanın güzel olacağını sanmamak gibi… Ama Roma için aklımda kalan başlıca şeyleri paylaşmış olmakla yetineyeyim, belki ilerde eklemeler, yeni bir yazı ile zenginleştiririz. Ziyaretiniz sonrası yorumlarımızı da zevkle karşılaştırabiliriz…

Ve Roma fotoğraflarımdan 145 tanesini Flickr’daki Roma albümümden izleyebilirsiniz.

Technorati Tags: Roma, Roma gezisi, Roma gezi notları, İtalya, Vatikan, Vatikan Müzeleri, Pantheon, Borghese, Santa Maria del Popolo

Bugüne kadar yapılmış en yüksek bina, ilk bilinen adıyla Burj Dubai, resmi adıyla Burj Khalifa, Dubai’de bu hafta açıldı. Anten kulesiyle 828 metrelik yüksekliğe ulaşarak Tayvan’daki Taipei 101′in 508 metrelik yüksekliğinin çok daha ötesine geçen bina belki de bugüne kadar en çok tartışılan, sorgulanan gökdelen projesi oldu ve olacak. Ben de hiç adetim olmasa da yaklaşık dört sene önce yazdığım bir yazıyı virgülüne dokunmadan izninizle tekrar paylaşmak istedim.

30 Ekim 2005
Endüstrileşmiş ülkelerin iş dünyası belli bir zaman evresinde maliyet kısmak, sermaye birikimi, kümelenmek, vb. pek çok teori tarafından açıklanan şekilde bazı birimlerini belli şehirlerde topladılar. Gökdelenler de, bu şirket, ekonomi ve ülkelerin simgesel bir gösterişi olduğu kadar işlevsel olarak da inşa edildi. Zira birbirine yakın olmak, haberleşmenin, ulaştırma ve iletişim hizmetlerinin henüz gelişmemiş olduğu dönemlerde çok önemliydi. Bu kadar ciddi masraflar yaparak sadece görsel bir güç gösterisinde bulunmak ekonomik olarak mantıksızken bu kadar çok girişimcinin ve şirketin gökdelen inşa etmesi mutlaka bir mantık barındırmalıydı!

Fakat gelişmiş ülkelerde bir devrim oldu, belki de yeni bir çağ başladı. Daha hızlı ulaşım, haberleşme, farklı noktalarda rekabet edebilmek için operasyonların bir bölümünün taşınması, kısacası merkezileştirme sürecinin tersine dönüp yetkiyi dağıtma dönemine girdik. Yurtsan Atakan’ın geçtiğimiz günlerde yazdığı gibi, bu gelişmeler gelişmiş ülkelerde öbekleşmenin önemini azalttı. Ama maalesef bu gelişmeleri okuyabilenlerin sayısı Dünya’da bile az iken ülkemizde hemen hemen yok denecek kadar küçük. Artık insanlar farklı noktalarda çalışıp İnternet üzerinden bir araya geliyor, yüzyüze görmedikleri insanlarla yıllarca “aynı çatı altında” çalışmış oluyor.

Öte yandan gelişmemiş ve gelişmekte olan ülkeler doğru bir hedef olan “ülkeyi markalaştırma” hedefine ulaştırmak için pek çok yolu deniyorlar. Bu yollardan biri de, dünya rekoru kıran bir adet gökdelen dikerek daha alçak da olsa sayısız gökdeleni olan gelişmiş şehirleri “turistik” olarak geride bırakmak. Böylesi bir yaklaşım, şehre bir ya da birkaç kule dikerek bunların işlevini turizm ve eğlenceye indirmek demek oluyor. Hele turisti böyle tavlamaya çalışan şehirlerin ilgi çekecek varlık fakiri olduğunu da düşününce gelişmiş ülkeler ile diğerleri arasında gökdelen kavramına bakışta ne kadar büyük fark olduğunu gösteriyor.

Son günlerde İstanbul’a dikilecek Dubai Towers yani Dubai Kuleleri ve üstüne Yurtsan Atakan’ın yazdıkları bana bunları düşündürdü. Ardından İstanbul’un zaten beton yığını olduğunu düşünerek bununla ilgili bir araştırma olup olmadığına baktım. 90 metre ve üstündeki binaları sayıp bunları puanlayan bir site İstanbul’u Dünya şehirleri arasında 37. sırada gösteriyor. 12 kat ve 35 metrenin üstündeki binaları sayan Emporis’in sayfalarında ise çok çarpıcı bir gerçekle karşılaşıyoruz. 35 metre üstünü yüksek bina ve gökdelen olarak listeleyen bu çalışma İstanbul’u Dünya 7. ilan ediyor. Buna göre İstanbul’da 35 m. üstünde 2112 bina bulunuyor. İstanbul’un doğal ve tarihi güzellikleri olduğundan İstanbul’un ve İstanbullular’ın büyük bina fantezisinin tek nedeni sayılabilecek büyük bina eksikliği iddiası da böylece geçersiz kalıyor. Yatırım konusu ise bir başka muamma, ona da bir başka gün değiniriz…

Technorati Tags: gökdelenler, gökdelen, İstanbul, Dubai Kulesi, Burj Dubai, Burj Khalifa, şehir turizmi, kümelenme, merkezi çalışma

20. yüzyılda toplumsal eğlence ve popüler kültürün şekillenmesinde temel rol oynayan sinema ve film endüstrisi form değiştiriyor. Yeni teknolojiler, dijital cihazların getirdiği değişimin ciddi zarar vermesi beklenen sinema sektörü ise 2010’lara Avatar sayesinde tekrar kükreyerek giriyor. Özelleştirilebilir, kişiselleştirilir hizmetlerin yükselişi Web 2.0 ile taçlandırılırken, aslında bu mikro hizmet anlayışının sonucu, aynı binada her saat başı aynı filmin farklı fakat küçük bir salonda başlamasıyla neleri kaybettiğimizi Avatar ile hatırlıyoruz: Dev bir ekran, ekrandaki hikayenin coşkusunu uğultu, yüksek kahkaha ve refleksleriyle tüm salonla paylaşan izleyiciler, daha etkileyici efektler!

Tüm bunlar aynı zamanda gittikçe kuvvetlenen İnternet tabanlı bireysel vakit geçirmelik tatlar ve 2 dakikalık videolarla istediğimiz eğlenceyi yaşadığımız sanısını; ev sinema sistemlerinin sonunda sinema deneyimini yakaladığı yorumlarını da bir süreliğine geçersiz kılıyor.

“Salon”, tekrar teknolojik öncü konumuna kavuşurken, Hollywood tarihte ilk defa bir yılı 10 milyar ABD Dolarlık gişe geliriyle kapatıyor; çünkü sinema, aynı gazeteler gibi henüz yok olmuyor. Evet, James Cameron’un aynı eski filmleri gibi, Avatar’ın da hikayesini dinlemek, sinemacılık bağlamından çıkarıp sadece içeriği sorgulamak, uzayda bir gezegen, insanlar ve ejderhaları düşünmek yine dışardan heyecan uyandırmayacaktır. Fakat sinema teknolojisindeki gelişmeleri yorumlarken artık kıyaslama ölçümüz olacak olan Avatar, Üç Boyutlu görüntünün nasıl olması gerektiğini göstermiştir. Her ne kadar 3B çekim yepyeni bir yöntem olmasa da filmi izlediğim, dünyayı takip eden eğitimli kesimin çoğunluklu olduğu semtte, Pandora adlı ayın ilk 3B görüntüsünde salonda çok büyük bir alkış kopması benim için yeterli referans olmuştur.

Avatar’ın aslında amacına ulaştığının, başarılı olduğunun kanıtı ise, kahramanımız Jake Sully, ‘avatar’ bedenine girip gözlerini Navi halkının arasında açtığı her sahnede, hem 3 boyut, hem yaratılan atmosfer sayesinde bizim de kendimizi Jake ile o dünyaya bırakmamızı sağlaması, örneğin dev ağacın jölemsi polenlerinin bizim omzumuza, kolumuza düştüğü hissini yaratıyor olması.

Mesajı ve Konusunu Yorumlamak O Kadar Basit Değil!
Filmin teknolojisi kadar konuşulan diğer yanı ise konusu ve verdiği mesajlar, ki benim de tüm teknolojik değerlendirmeler bir yana, bu film hakkında yazmaya karar vermemin nedeni de bunlar. Kamuya mal olmuş meşhur isimlerin yorumları, gazetelerdeki Avatar değerlendirmeleri maalesef ülkemizde her biri farklı konuda uzmanlaşarak belli konuma ulaşmış onlarca yazar, muhabir olduğunu sanmanın hata olduğunu gösteriyor.

Örneğin son on yılın ABD’den Kore ve Çin’e kadar tüm dünyada en çok kabul gören strateji oyunu Warcraft III’teki “gecenin elfleri”, yaşadıkları dünya, bindikleri hayvanlar ve en önemlisi Dünya Ağacı’nın Avatar’da benzer tasarım ve renklerle aynen önümüze sürüldüğünden hiçbir ülkede olmadığı kadar bihaber olan sinema ve popüler kültürün sadece dedikodusuna takılıp kalmış yazarları okumaya devam ediyoruz. (Warcarft ağacı için bu YouTube videosu ilginizi çekebilir) İnançlar hakkında uzman, örneğin Şamanizm’deki yaşam ağacını bilen insanlar ise sinema ya da popüler kültür üzerine yazmadığından eksik yorumlarla yetinmek zorunda kalıyoruz.

Yine az araştırmacılık, ben bilirimcilik yapmasına rağmen yazıya “bence” diye başlama nezaketini göstermeyenler yönetmenin bu filmde ABD’nin Afganistan savaşına ağır göndermeler olduğunu düşünüyor, veya yine benmerkezci davranan ABD basınından Afganistan’ı kopyala yapıştır yapıyor.

Halbuki bizzat Cameron’un dediği gibi, film bir Anti-Amerikan ya da kapitalist karşıtı olmanın ötesinde yönetmenin emperyalizm ve sınai-askeri kompleks diye adlandırılabilen aşırı endüstriyelleşme ve işbirlikçi silah gücüyle gönderme yapıyor. Gücü elinde tutan insanların çağlardır, örneğin Roma İmparatorluğu ve niceleri, zayıf olanı ezişini deşiyor, sadece Amerikan yönetimini eleştirmenin ötesine geçerek insan ırkını sorguluyor. Ama arada önceki ABD yönetimine açık bir gönderme yaptığını da kaçırmamalı tabii, komutan askerlerine “önleyici saldırı yaparak terörü engelleyeceğiz” diyor. Cameron ayrıca ilginç bir yorum da yaparak “Bazıları insanları, bazıları Na’vi halkını ABD olarak algılayabilir” diyor!

Batı’nın, “öteki” ve “doğa” ile ilişkisi, Cameron sinemasında yine savaşlarla yüzümüze vurulsa da çok daha derine inmeyi de aslında başarıyor. Avladıkları hayvanları öldürmeden önce kızılderililer gibi ruhlarına teşekkür gönderen Na’vi halkı pek çok Doğu veya Doğa merkezli felsefeyi yaşatıyor. Na’vilere okul kurup İngilizce öğreten yani barbarlara, gelişmemişlere demokrasi ve modernite taşıyanlar, kahramanın dediği gibi karşı taraf bira ya da kot pantolan istemediğinden ortak paydada buluşamıyor.

Filmin başında tüm Na’viler gibi örtüsüz dolaşan Prenses Neytiri daha sonra, toplumunda rolü güçlense de, yarı insan Jake ile olan etkileşimi sonucu bazı örtülerle kapanarak daha az “hayvani”, daha modern bir görünüme kavuşuyor. Diplomasiden yana olan bilim kadını Weaver saldırıyla Na’viler zarar görmesin diye “onlar bir nevi Şaman ritüeli uygulayan uçuk bir topluluk değil, biyolojik olarak farklı bir bağlantıları var” derken “Şaman” olmakla yetinselerdi doktorun bile onları hor göreceğini varsayımlayabilir miyiz?

Filmin sonuna doğru Jake ve Weaver, bilimi, hümanistliği, bir nevi sanatsal ve anlayışlı yaklaşımı sergiledikleri için hapsi boyluyorlar; tarih boyunca olduğu gibi. Prenses, Jake’i cesur kalpli, dobra insan olarak nitelendiriyor ama doğaya, hislere, her an yeşeren bağlılık ve ilişkilere önem vermediği için ona kafasız, aptal diye isim takıyor, aynı Doğu bilgilerinin Batılı gezginler için geçmişte bolca söyledikleri gibi.

Tabii bu Batı ve Doğu (ya da geri topluluklar) arasındaki uyumsuzluklar kadar, insanın çok daha temel sıkıntılarını da görüyoruz, agresiflikle hoşgörü, yani rasyonalite akımlarıyla zıt düşen romantizm, insanların gezegene ne yapacaklarını karar vermelerini geciktiriyor. Erkek, kadına göre ilişkisini çok daha yüzeysel görürken kadın hayatını adıyor. Ve ruhun bedenden bedene geçisi, reenkarnasyon, filmde doğanın yardımıyla, bitkiler üstünden gerçekleşiyor, Doğu inancında ise fiziksel kablolara gerek yok!

Son olarak filmin tüm dünyadaki izleyicilerinin de film karşısında iki ciddi cepheye bölündüğü ve bölüneceğini söylemek aşırı iddialı algılanmaz. Azımsanmayacak insan Na’viler’i dikkafalı hayvanlar olarak algılayıp film sonunda insanların mutlak zaferini arzulayarak izlerken daha mazlum bir kimlikle kendini tanımlayanlar Na’vi zaferi için nefeslerini tutarken bazen aynı salondaki bu ayrım bile gelecek hakkında soru işaretlerinin silinmemesine neden oluyor.

Filmin aşırı kuvvetli tanıtılmasıyla da yükselen beklentiler tatmin olmuyorsa bunun nedeni aynı temanın Kurtlarla Dans, Son Samuray gibi pek çok filmde işlenen bir konuya yayılması olabilir. Ama doğayı kaybediş, endüstriyelleşme ve savaşın tekrar beyaz perdede hatırlanması için çok uygun bir zaman. Sinemanın toplumsal hareketleri yansıtmadaki hızı sorgulanır olsa da Avatar’ın sinema teknoljisindeki gelişime ek olarak insani bir uyanışın göstergesi olup olmadığı da tartışılır.

Çünkü bireyselleşmenin getirdiği yalnızlık, sonucunda stres ve mutsuzluk, yokolan doğadan uzaklaşma, yapay şehirler, savaşlar, ölümler gittikçe daha fazla insanın düşüncelerini değiştiriyor. Sinemanın dahi çocuğu Steven Spielberg’in; “Star Wars’tan beri izlediğim en uyarıcı, uyandırıcı ve etkileyici bilim kurgu filmiydi” dediği Avatar bakalım Star Wars gibi bir eğlencelik olarak mı kalacak…

Bu yazı Digital Age dergisi Ocak sayısı için yazılmıştır.

Technorati Tags: Avatar, sinema, ev eğlence sistemler, sanal gerçeklik, 3 boyutlu sinema, ABD, Afganistan, kızılderililer, emperyalizm, James Cameron, Spielberg

Bireysel İnternet yayıncılığı blog platformları sayesinde çok kolaylaştığından beri sıklıkla geleneksel medya ile karşılaştırılmaya başlandı. Özellikle 2007-2008 yıllarına kadar blogların kalitesi, blogların içeriğinin nesnelliği, blogların geleceği tartışılırken dünya ekonomisindeki yavaşlama ile birlikte şimdi de gazeteler ve gazetecilerin geleceğini merak eder, tartışır olduk.

Çünkü dünyanın gittikçe daha fazla ülkesinde geleneksel medya tüketimi azalırken İnternet’te geçirilen zaman artıyor. İnternet’in haberlere ulaşmada sunduğu hız ve maliyet avantajı gazete, dergi satışlarını olumsuz etkiliyor. Son aylarda dünyanın önde gelen basılı yayınlarının zarar ettiği, el değiştireceği, web sitelerinin ücretli olacağı yönünde haberler çoğalmaya başladı. Bir yandan da Google News ve benzeri haber toplayıcı hizmetlere karşı gazetelerin tepkisi artıyor.

Gündemdeki medya tartışmalarının birkaç yıl içinde böyle değişmesinin ardında yatan tek nedenin blog yazarlığındaki artış olduğunu söylemek tabii ki doğru olmaz. Ama gazetelerin geleceğinin sorgulanır hale gelmesi bile “Kral öldü, yaşasın yeni kral blogcular” hissiyatını doğurmuyor değil.

Bu his hem bazı blogcularda, hem de tüketicilerine ulaşmak için en etkin kanal arayışında olan şirketlerin pazarlama departmanlarında güç kazanıyor. Bazı blogcular, geleneksel medya kanallarının can çekiştiği haberlerini aldıkça, biraz haklı da olarak değişime ayak uyduramayan medyanın artık düzlüğe çıkamayacağını, günün kendi günleri olduğunu düşünebiliyor.

Öte yandan medya dünyasının dönüşümünden ziyade bir mesaj iletme aracı olarak faydasıyla ilgili olan pazarlamacı ve halkla ilişkiler uzmanları ise farkında olmadan sosyalleşme platformları Facebook, Xing, Friendfeed gibi sitelerdeki yükselişi blog yazarları ile birebir eşleştiriyorlar. Blog yazarlarını bu platformların aktif yönlendiricileri olarak varsayıyorlar. Sosyal medyada tek bir fotoğrafla bile olsa içerik üreten birey sohbetin ve enerjinin kaynağı oluyor ama aslında o birey bile fotoğrafla vermek istediği mesajın gelen yorumlar sonrası neye dönüşebileceği üzerinde tasarruf sahibi olamıyor.

Değişim Hem Sosyolojik Hem Teknolojik, ve Haliyle Ekonomik!
Tabii geleneksel medyanın yaşadığı sıkıntılar ile sosyalleşme platformlarının yükselişinin eş zamanlılığını da yakalayarak anlamlandırabilmek lazım. Nielsen’ın bir araştırması son bir yılda sosyal paylaşım sitelerinde geçirilen zamanın toplam İnternet kullanımı içinde aldığı payın üç kat arttığını gösterirken benzeri karşılaştırmalar üç yıl öncesiyle yapıldığında İnternet üzerinden haber tüketimine ayrılan sürede ciddi kayıp yaşandığını görüyoruz. Gittikçe daha fazla insan günlük haberler ve editöryal içeriği takip etmektense arkadaşlarının dediklerini, yaptıklarını, şu anda nerede olduklarını, paylaştıkları fotoğrafları takip etmek istiyor; 2000’lerin ilk on yılında adeta herkes herkesi gözetlemek istiyor.

İşin teknolojik boyutunda ise her 18 ayda bir iki katı performansı aynı fiyata sunan işlemci gücü, buna yakın hızlarda gelişen depolama teknolojisi ve iletişim altyapısının bant genişliği, sayısallaştırılabilen ürünlerin ek bir kopyasını oluşturmanın masrafını, yani marjinal maliyeti sıfıra yaklaştırıyor. Bu da, en başta Google örneğinden gördüğümüz gibi pek çok hizmeti çok düşük ücretlere, hatta bedava almamıza kapı açıyor.

Öte yandan bu ucuzlama, hatta bedavalaşmaya rağmen iktisatın temel dayanağı arz ve talep hala belirleyici. Çünkü kıt olan şeyler hala kıymetli iken fazla bol olan şeyler ucuz kalmaya devam ediyor; ve ucuz kalmaya mahkum olanların belki de başta geleni ise insan düşünceleri, fikirleri, ürettiğimiz ve işlediğimiz veri ve hatta enformasyon!

Çünkü milyonlarca insan gün boyunca gündelik hayat, çevresindekiler, dünya ve geleceğe dair örtüşen şeyleri düşünüyorlar. Veri ve enformasyondan derlenen bilginin değeri ancak çok doğru yerde ve anda paha biçilmez oluyor. Ama diğer her bilgi kolayca paylaşıldığından, hızla yayıldığından aynı kıymeti yakalayamıyor. Özellikle İnternet tabanlı, başarılı “bedava üzerine kurulu” iş modelleri sıradan bilginin ucuzluğunu gerçekten kavramış olanların elinden çıkıyor, ki bu da başka bir yazı konumuz olarak kalsın.

Geleneksel medya kanalları ve gazete web sitelerinin, gelir kaybının ana faktörlerinin birinin de bu olduğunu görmeleri gerekiyor. Google News gibi toplayan ve derleyen hizmetler ve gazetelere alternatif web siteleri, bloglar tabii ki gelir kaybına neden oluyor. Ama asıl sorun çok fazla rakibin aynı anda kolayca bulunan, “çok bol” olan haberi sunması, fark yaratmakta haklı olarak zorlanması. Bolluk ve dijital teknolojilerin getirdiği ucuzluk geleneksel medyayı zorlayan belki de en büyük faktör.

Nitekim Google da gittikçe daha fazla sayıda geleneksel ve kaliteli medya kanalının finansal zorluklarla boğuşmasını kaygıyla izliyor, çünkü Google sadece kendisinin kar edebildiği bir medya işinin sürdürülebilir olmadığının farkında. “Parasızlaşmasına” yardımcı olduğu hizmetleri verebilmek için para kazandıran yeni inovasyonlar bulmuş olan Google, kaliteli ve güvenilir içerik sağlayan medya devlerinin benzeri yeni iş modelleri bulamadan önce “parasızlaşan”, bedavalaşan hizmetler yüzünden iflas etmelerinden korkuyor, çünkü o zaman endeksleyip bize aratacağı ve güvenle sonuçlar arasında gösterebileceği çok daha az kaliteli içerik olacak!

Bizim Tartışmalarımızın Çözümü Hem Basit Hem Karışık

İşte tüm bu kuvvetler aynı anda etkilerini gösterirken Türkiye’de de tekrar İnternet gazeteciliği tartışmaları önemli kalemlerin ucunda canlanıyor. İki şey tekrar tartışılıyor, ilki ücretli İnternet gazeteciliği, ama bu konuda tartışmaya bile gerek yok. Türk İnternet gazeteciliğini oluşturan ve takip edenlerden birinde bile seviyesizlik zaafı oldukça böyle bir içeriği ücretle sunma şansınız kalmıyor!

İkinci olarak ise blog yazarı ile gazetecinin farkı tartışılır gibi oluyor ama dünyadaki uygulamaları gördükçe yavaş yavaş geleneksel medya temsilcileri de blogcuları meslektaş gibi görmeye sıcak bakmaya başlıyor, zaten artık çoğu da bizzat blogcu, olmadı Twitter kuşu! Diğer yandan blog yazarları ve sosyal platformların aktif içerik üreticileri de bu yakınlaşmaya sıcak bakmalı, çünkü bu tam bir yumurta tavuk döngüsü.

İnternet’i bir zamanlar hor gören uzgörüsüz gazete yazarlarının hataları artık gün gibi ortaya çıkmışken İnternet’in “yerlisi” hissedenlerin de eski tartışmaları unutmaları gerekiyor. Çünkü şimdi de kulaktan kulağa “blogculara lansman yapmak istiyoruz, ama on kişi çağırınca geri kalan yüz kişiyi kızmış buluyoruz” sözleri aktarılıyor.

Halkla ilişkilerciler ve pazarlamacılar, sosyal medyanın üyeleriyle geleneksel medya ve blogcuları ayrıştırma becerisini kazandıkça; ve hepimiz geçimini blog yazmaktan kazananlar dışında kalanları, amatör ve kendisi için yazıp çizenler olarak konumlandırmayı başarırsa önemli bir engeli aşmış olacağız. Bugün Renault Türkiye blogculara harika bir lansman yapıyorken Renault Romanya aynı otomobil için çok daha sıradan bir lansmanı hem blogcu, hem dergici, hem de gazetecilere aynı anda, çok katılımcı bir ortamda yapabiliyorsa almamız gereken bazı dersler olduğu ortada…

Technorati Tags: Geleneksel medya, gazetecilik, dijitalleşme, dijital medya, bloglar, gazeteciler, blogculuk

Dünya’nın en büyük tüketici elektroniği perakendecisi Best Buy, Çin, Meksika, Kanada gibi ülkelerden sonra Avrupa’da ilk mağazasını önümüzdeki hafta İzmir’de açacak. Görülmeye değer, farklı, rahat ve eğlenceli bir mağaza kurduğumuzu gönül rahatlığıyla söyleyebilirim. Bir nevi deneme açılışı da daha öncesinde Aile ve Arkadaş Açılışı olarak yapılacak, tüm ürünlerde de indirim olacak. Sadece davetiye ile katılabileceğiniz bu açılışa davetiye istiyorsanız lütfen bana e-posta ile açık adresinizi gönderin!

… demiştim bugün, fakat beklediğimden fazla ilgi sayesinde davetiyelerim bitti. Ama 19 Aralık Cumartesi günü mağazamız tam anlamıyla açılacak, ilgilenenleri bekliyoruz. Teşekkürler

Sanırım pek çoğumuz doğar doğmaz her Türk bebeğinin nüfus cüzdanına e-posta adresi yazılacağı, ayrıca Google ve Yahoo! gibi devlere rakip bir devlet arama motoru yapılacağı haberini ilk duyduğumuzda şaka sandık. Ama haber saygın yayınlarda sırasıyla yerini aldıktan sonra sırada “şaşırmak” vardı!

Bayramın ortasında durup dururken çıkan bu haber üstüne de bilişim yazarları dışında pek kalem oynatan olmadı, ki aslında çok derin anlamları olan bir gelişme idi, hatta bazı yabancı yayınlar bu fırsatla tekrar Türkiye’deki ifade özgürlüğü, devlet kontrolcülüğü, zihniyet gibi kavramları sorgulayan makaleler yayınladılar.

Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) Başkanı Tayfun Acarer’in verdiği demeç ile ortaya çıktığı üzere iki büyük proje söz konusu: İlki Anaposta ile 70 milyon Türk vatandaşına 10 GB kotalı e-posta adresi açmak, ki böylece Yahoo! Mail, Microsoft Hotmail, Google Gmail gibi yabancı ve güvenli olmayan posta adresleri ve ağları kullanılmamış olacak ve tam anlamadığım ifade ile “70 milyon kişinin kullanabileceği bir mobil ağ sağlanmış olacak” imiş. Acarer’in demeci aynen şöyle devam ediyor: “İslam ülkeleri ile Türk cumhuriyetleri, Türkiye’nin posta altyapısını tercih edeceklerinden, uluslararası büyük bir ağ ve internet haberleşme ortamı sağlanmış olacak.”

İkincisi ise arama motoru kurulması, çünkü Google gibi yabancı şirketler bizim ihtiyaçlarımıza cevap vermedikleri gibi hassasiyetlerimizi de dikkate almıyor ve istenmeyen sonuçları arama sonuç sayfalarında gösteriyorlar. Böyle bir arama motoru da yine aynı şekilde bilgi akışının yurtdışına çıkıp dönmesini engelleyecek ve yine İslam ülkeleri ve Türki cumhuriyetler de bu arama motorunu kullanmayı tercih edecekler beklentisi söz konusu.

Konu hakkında Serdar Kuzuloğlu’nun dün yayınlanan “ERKE’yi unutun, Milli Motor geliyor!” yazısının özellikle 2. bölümünde de dikkat çektiği üzere yabancı arama motorlarının ihtiyaçlarımıza cevap vermemesi çok tartışılabilecek bir iddia. Bugün arama motorlarından tabii ki istediğimiz bilgiyi istediğimiz kolaylıklta edinemiyoruz, ama bu sadece bizim sorunumuz değil İnternet’in tüm dünyada kabul gören başlıca sorunu, bilgiyi organize edip sunmada verimsizlikler söz konusu. Fakat herhangi bir arama motoru için “Türkiye’nin ihtiyaçlarına cevap veremiyor” diyemeyiz. Ancak ve ancak bu ihtiyaç ve talepler ülkeyi yönetenlerin, İnternet kullanıcısı halkın ihtiyaçlarından farklı ise bu söz konusu olabilir. Yani sansür, engelleme amacına hizmet edemiyor olabilir Google ve diğerleri.

Bizim yaşadığımız sıkıntı herhalde Çin gibi ülkeler Yahoo! ve Google’ı yola yani dize getirebilirken bizim neden Google’a işimize gelmeyen sonuçları göstermemeye ikna edemediğimiz! Ama bunu böyle ifade etmeye henüz cesaret edemiyor sanırım Türkiye’de İnternet’in geleceğini elinde tuttuğuna inananlar.

Yine konu hakkında yazan Yurtsan Atakan’ın “Evrensel İnternet’e yerel güdük versiyon” başlıklı makalesi ise başlığından da anlaşıldığı üzere hala İnternet’in ne olduğunu anlamayanlar ya da anlamasına rağmen İnternet’i kendilerine göre yontabileceklerine inananlar tarafından yönetiliyor olduğumuzu vurguluyor.

Atakan’ın yazısında da yer verdiği fikirlerimi kısaca açacak olursam, ülkemizin yine doğru vizyonu ortaya koymadığını çünkü bugün “esas” olanın doğru veya yanlış bilgiye ulaşıp ulaşamama değil, ulaşılan onlarca farklı kaynağı işleyip doğru anlam ve sonuç çıkarabilme yeteneği olduğunu söylemeliyim.

Çünkü arama motorunun eksik, hatalı, taraflı bilgi sunması söz konusu bile olsa(!), bunu engellemeye harcanak çabanın sağlayacağı fayda, sadece İnternet’te değil hayatın her alanında söz konusu olan yanlış, eksik bilgileri doğru bilgilerden ayırabilmeyi öğretecek çabanın sağlayacağı faydanın yanında küçücük kalır.

Siz istediğiniz kadar işinize gelmeyen haber ve yorumları engelleyin, erişime kapatın, olmadı yalanlayın, siyasetçiler, spor yöneticileri, vd. işlerine gelmeyen bilgiyi üretenleri “şerefsizlik” ile itham etsin, günümüzde “demokrasiyim” demeye yüzünüz birazcık tutacaksa günün sonunda bir yerden bir şekilde istemediğiniz bilgi, haber, yorum yayılacaktır.

Asıl Yatırım Arama Motoru, E-Postaya Değil, Aşırı Pahalı İnternet Erişimine Yapılmalı

Bunun yerine eğitimi, anlama, değerlendirme, sonuca varma ve buna göre doğru çözüm hareketini seçebilme becerisini sadece gençlere değil tüm topluma kazandırmalıyız. Sansür amaçlı algılanan projelere para dökmektense ülkede İnternet erişimini yaymalıyız. Bakın bir önceki yazımda Türkiye’de İnternet aboneliği sayısının nasıl bilgisayar sayısına ulaşıp bu noktada yeni abone sayısındaki büyümesinin neredeyse durduğunu anlattım. Ülkede bilgisayar, vb. cihazlar erişilebilir olmalı, ucuzlamalı ya da herkese fırsat sunan ortak kullanım alanları kurulmalı ki halk bilgi teknolojilerinden faydalanabilsin.

Bilişim cihazlarına ulaşım kadar önemli olan diğer şey ise İnternet erişiminin yaygınlaşması. Ülkede İnternet erişimi, ister bilgisayardan, ister cep telefonundan olsun çok daha ucuz olmalı. Türkiye, OECD ülkeleri içinde en pahalı İnternet erişimi sağlanan ülke. Neden mi? Birinci neden İnternet erişiminde sabit hat tekelinin sürmesi, ikincisi ise İnternet’ten alınan vergilerin yüksekliği. İnternet’in vergisi sadece 2 Lira inerken ülkemizde pırlantanın KDV’si yok. Eskiden en ucuz ADSL paketi ile ayda 9 saatte kotanızı doldurup 29 Lira ödeme riski varken artık 8 Mbit hızla 27 TL’lik paket ile, bir ayda sadece 87 dakika İnternet kullanarak 27 TL ödemeniz gerekebilir!

İşte 70 milyon kişiye açılacak e-posta hesabı için alınacak donanım, altyapı yatırımı, ithal ürünlere aktarılacak kaynaklar ve Google ya da Yahoo!’ya rakip olması pek mümkün olmayan bir devlet arama motoruna aktarılacak vergi gelirlerini, üst paragrafta bahsettiğim sıkıntıların çözümü için çok daha faydalı ve verimli alanlara aktarmalıyız.

Bugün ülkemizde insanlar cep telefonundan dinlendiği korkusuyla yaşarken devletimizin verdiği e-posta adresini kullanmaktan da maalesef çekinecek, Mynet veya Yahoo, Hotmail kullanmaya devam edecektir.

Öte yandan devlet, anaposta olarak adlandırılan bu hizmeti resmi hizmet olarak kabul edeceğinden belediye olsun, ticari işler olsun, vatandaşlık işleri olsun pek çok konuda anaposta kullanılmaya çalışılacak ama şifresini unutanların devlet dairelerine nüfus cüzdanlarıyla gitmeleri, hatta sistemde ortaya çıkabilecek güvenlik açıkları gibi sorunlar baş ağrıtmaktan da öte kişi ve kurumlara kayıplar yaşatabilecektir.

Acarer “Bu ölçekte geliştirilecek bir projenin uygulamaya sunulması ve ulusal bir e-posta altyapısının kurulması, teknik, ekonomik ve soysal açıdan ülkemize büyük prestij ve kazanımlar sağlayacak” sözüyle kapatmış sanırım. Ben de şunu söylemeden geçemeyeceğim, bugün sadece Google, Yahoo, Microsoft değil dünyanın dört bir yanında onlarca şirket milyonlarca kullanıcıya aynı anda e-posta hesabı sunuyor. Bir devletin bunu yapmakla kazanacağı prestij, ülkeyi gerçek bir İnternet ülkesine çevirmenin, vatandaşlarının, 1-2 ülkenin denemeye başladığı gibi, bedavaya, olmadı çok çok ucuza İnternet’e erişmesini ve hakkıyla kullanmasını sağlamaktan kazanacağı prestijin yanında hiç kalır…

Technorati Tags: anaposta, herkese e-mail, Türk arama motoru

Ekim ayındaki bir yazımın girişi aynen böyleydi: “İnternet kullanımı arttıkça medya tüketiminin daha büyük bir bölümü de web yayınlarına kayıyor. Nitekim reklam verenler de bu eğilimin gücünü özellikle 2009’da daha yakından izleyip test etmeye başladı.”

Sosyal medyadaki etkileşime önem verip örneğin bloglara yönelik kampanyalarını arttıranlar özellikle hızlı tüketim malı üreticileri. Nitekim Gillette geçen yıl Fenomen Blogger diye oldukça ilgi çeken bir kampanya yapmıştı. Bu sene yeni çıkan modellerini duyurmak için de yine blogların gücünden faydalanmayı ihmal etmediler. Geçen sene bir grup blog yazarına ürün gönderen Gillette bu sene aynı şeyi daha eğlendiren bir şekilde yaptı, bizzat alıcının adını telaffuz ederek söze başlayan bir konuşan kutu gönderdiler!

Dürüst olmak gerekirse, konuşan kutu eğlencesi bir yana, elime yeni bir Gillette pilli Fusion Power ve tıraş takımı geçtiği için çok heyecanlanmadım, çünkü alttaki karede de görebileceğiniz gibi banyo dolabımızda Gillette ürünlerinden geçilmiyordu. Her ne kadar babam ve benim kullandıklarım böyle iç içe durmuyor olsalar da ben onları bu kareyi çekebilmek için bir araya getirdim. Kısaca ayrıştırmak için genelleme yapacak olursak turuncu ve gri olanlar genellikle benim, maviler onun diyebiliriz! Arkada da 1-2 başka marka tıraş kolonyası eksik değil tabii!

Tabii dört kutu tıraş köpüğünden ve iki balmdan birer adedinin geçenlerde bittiğini, ama fotoğraf hatta video çekip Gillette’in bu interaktif etkileşimine ben de eğlenceli bir katkı yapmak istediğim için bunları sakladığımı da belirteyeyim. Fakat olayın üzücü yanı, konuşan Gillette kutusu gelmeden önce elimde bol olan Gillette ürünlerinden biri değil, son derece kıt olan, yani yeni alınmış bir adet Gillette Arctic Ice after shave’in düşüp kırılması oldu, söylemeden geçemiyorum. Belli ki bir medya prodüksiyonu oluşturmak gerçekten masraflı olabiliyormuş(!)

Herneyse, iki paragraf önce dediğim üzere, beni heyecanlandıran yeni ürünler edinmek değilse nedir? Şudur:

1. İnternet’in ve bu örnekte sosyal medyanın daha çok halkla ilişkiler, reklam ve marka harcaması çekmesi; ki bununla ilgili lütfen önceki yazılarıma göz atınız:
   • Sosyal Medya Odaklı Kampanyalar Gittikçe Büyüyor! Renault Bursa’da Fabrika Gezdiriyor, Gerisi de Geliyor… ve
   • Müşteri Sadakati Erirken Pazarlamacıların Güncel Açılımları Ne Aşamada? İnternet, Konsept Mağazalar, Deneysel Pazarlama…
2. Sosyal medya ve İnternet çalışmalarında yaratıcı kampanyalar yapılmaya başlanmasıdır, Gillette’in güncel örneğinde bakınız Fark-ı Titreşim web sitesi, her gün 10 kişiye yeni Gillette’i hediye ediyordu.

Gillette’in yeni Fusion Power Stealth modeli için blog kampanyasının diğer bloglardaki etkisini tabii bloglarda arama yaparak ve tabii Fark-ı Titreşim web sitesinden görebilirsiniz.

Technorati Tags: Gillette, Fusion Power, Stealth, Fark-ı Titreşim, Fenomen Blogger

Google, Gmail için izlediği yolu yeni Google Wave için de aynen takip ediyor ve gerek Wave’deki açıkları ve gelişme alanları ortaya çıkarmak, gerekse de destekleyebileceğinden fazla kullanıcıyı bir anda sisteme kabul edip memnuniyetsizlik yaratmamak için kısıtlı sayıda kullanıcı kabul ediyor. Mevcut kullanıcılar ellerindeki sınırlı sayıda davetiyeyi etraflarındakilere dağıtabiliyorlar. Şu anda Google Wave, “Preview” yani “ön izleme” etiketiyle kullanımda, bu Beta, hatta belki Alfa sürümünden bile önceki bir aşama. Yani Wave üstünde daha fazlasıyla çalışma yapılacak.

Google Wave basitçe canlı bir haberleşme sistemi. İş ya da özel arkadaşlarınızla bir e-posta diyaloğunu bir chat/ sohbet halinde sürdürüyorsunuz, fakat Google, Wave’e haritalar, anketler gibi mini ek özellikler eklemiş. Daha fazlasını da 3. parti eklentilerle edinmek mümkün.

Wave’i kullanmakta yaratıcılığınız belirleyici olacak, ama yine de İnternet’te pek çok kullanım önerisi ve kılavuzu mevcut. Eğer Google Wave’i kullanmak için Wave davetiyesi istiyorsanız bu yazının altındaki yorum kısmında e-posta kutusuna doğru e-posta adresinizi yazmanız yeterli, o kutuya yazarsanız benim dışımda kimse de e-posta adresinizi görmez.

Elime geçen ilk iki parti davetiyeyi daha önce söz verdiklerim dahil yakın arkadaşlarımla paylaştım ve şu anda zaten yeteri kadar davetiye havada uçuşuyor denebilir. Ama yine de davetiye arayanların yazılarını görünce elimde kalan 4-5 davetiyeyi paylaşmak istedim. İlerde yeni davetiyelerim oldukça daha fazla kişiye gönderebilirim.

Technorati Tags: Google Wave, Wave, Wave davetiyesi, Wave davetiye

Türkiye İstatistik Kurumu’nun 2009 yılı araştırmasına göre Türkiye’deki hanelerin %30’u İnternet erişimine sahip olduğu, buradan hareketle ve yine anketlerle 16-74 yaş arası bireylerin %38’inin İnternet kullanıcısı sayıldığı açıklandı. Yani Türk İnternet alemini hedefleyen bir iktisadi teşebbüsün tam 25 milyon potansiyel ziyaretçisi, hatta müşterisi var! Peki, bu büyük pazardan para kazanan, büyüyen girişim örneği deyince neden bir elin parmağından fazla isim aklımıza gelmiyor, neden e-ticaret ülkemizde palazlanmıyor?

Ne kadar bilindik bir soru aslında! Belki sizin de sorduğunuz bir soru; belki de yurtdışına okumaya, çalışmaya giden arkadaşınızın günceli merakı veya yabancı bir iş adamının Türk İnterneti’ni anlama çabası karşısında cevap vermeye çabaladığınız bir soru.

Maalesef dijital devrim bazılarının şimdiden vardığımızı sandığı ütopik evresine henüz ulaşmadığından hala bilgi eksikliği, yokluğu hissettiğimiz alanlar var. İşte Türkiye İnterneti ve e-ticareti de bu alanlardan biri. Mantıklı çıkarımlarda bulunmak, doğru hamleleri yapabilmek için doğru veri ve bilgilere sahip olmak olmazsa olmazların başında geliyor. Güvenilir, karşılaştırılabilir veri eksikliği de aslında e-ticaretin palazlanamamasının nedenlerinden biri.

Bilgisayar Sahipliğinde Yavaşlama e-Ticareti Yavaşlatabilir
Öncelikle pazarın potansiyelini ve gerçekleşmeleri tahmin edebilmek için resmi İnternet kullanıcı sayısı, abone sayısı ve bilgisayarlaşma oranlarındaki trendle başlayacak olursak sürekli yükselen eğrilerle karşılaşıyoruz. 2003 yılında 1,2 milyon olan İnternet abone sayısı 2008’de yaklaşık 5,8 milyona yükseldi, öte yandan 2003 yılında 3,5 milyon adet ile İnternet abonesinden çok daha fazla olan kişisel bilgisayar sayısı ise 2008’de aynı şekilde 5,8 milyona dayandı. Yine aynı dönemde İnternet kullanıcı sayısı 25 milyona ulaştı!

Sadece bu üç rakam bile bize pek çok çıkarımda bulunma şansı veriyor. Bunlardan biri kabaca 6 milyon abonelik ve 6 milyon bilgisayar ile İnternet kafeleri ve iş yerlerindeki kullanımı toplasak gerçekten 25 milyona ulaşır mıyız sorusu? Ulaşsak bile bu 25 milyonun gerçekte ne kadarı e-ticaret potansiyelini meydana koyuyor? İrdelemeye devam edeceğiz.

Bir diğer çıkarım da halkın İnternet’e ulaşımında artık birinci sıkıntının ekonomik İnternet erişimi değil bilgisayarlaşma olduğu. 2008 itibarı ile bilgisayar sayısına ulaşan İnternet aboneliği sayısı yani bilgisayar başına neredeyse %100’lük İnternet penetrasyonu artık bir an önce masaüstü, dizüstü, mini dizüstü, kısaca nasıl olursa olsun bilgisayara erişimin kolaylaştırılması gerektiğini gösteriyor. İşte bu da İnternet kullanıcı sayısında 14. olan Türkiye’nin, İnternet kullanıcılarının toplam nüfusa oranında %30’lar ile neredeyse dünya 60. olmasının nedenini ortaya çıkarıyor.

Mümkünse kendine ait, değilse bile kullanım şartlarında kısıtlama olmayan cihazları kullanarak İnternet’e erişenler e-ticaret hacmini doğrudan etkiliyor. Sosyal bir aktivite olarak arkadaşlarla fiziksel ya da online alışverişe çıkabiliyoruz, ama İnternet kafede tanımadıklarımızın yanında, ekranda kişisel tercihlerimizi yansıtan ürünler arasında dolaşmak pek azımızın hoşlanarak yapacağı bir aktivite olacaktır.

E-Ticaret Hacmini Ölçebilene Aşk olsun!
Bugün Türkiye’ye yatırıma gelen, ana iş kanalı ya da ikincil kanalı İnternet olan küresel oyuncular bile Bankalararası Kart Merkezi (BKM) sanal POS verilerinden e-ticaret hacmine ulaşmaya çalışıyorlar. Sanal POS verilerine e-ticaret sayılamayacak telefon siparişleri, fatura ödemeleri, vb. kalemler de dahil olduğundan çok uçuk rakamlarla karşı karşıya kalıyoruz.

Öte yandan elektronik perakende pazarının üçte biri ila yarısı arasında bir kısmını kontrol ettiği tahmin edilen hepsiburada.com’un açıklamalarından gidersek de pazarı olduğundan küçük gördüğümüze inanıyorum. 2009 tarihli yerli ve yabancı pazar araştırma şirketlerinin sınırlı ama tutarlı rakamlarına ulaşıp yıllardır işim ve merakım gereği belli aralıklarla bir kenarda topladığım rakamların çerçeveleriyle baktığımda şu tablonun kabul edilebilir olduğunu düşünüyorum.

İkinci el pazaryerleri ve elektrikli ev aletleri, tüketici elektroniği, kitap, film gibi medya ve içerik ile oyun ve eğlence ürünleri, kozmetikler ve evcil hayvan, koleksiyon ürünleri, mücevharat gibi diğer kategorileri içeren fakat gıda, vitamin, hırdavat, giyim gibi kalemleri içermeyen, satış vergileri hariç, toplam e-ticaret hacmi 2008 yılında 1 milyar ABD Doları, ya da 1,3 milyar TL’ye ulaştı. İkinci el pazaryerlerinin büyümesi ve farklı ürün kategorilerinde farklı vergi oranlarının doğurduğu karşılaştırma zorlukları nedeniyle bu alanda araştırma yapanlara da kenara koydukları her rakamı vergili vergisiz not etmelerini tavsiye ediyorum.

Giyim, mobilya gibi saydığım kategorilerde paylaşabileceğim kadar güvenilir verilere ulaşmakta genelde de bir zorluk olduğuna inanıyorum. Bu alanlardaki iş hacminin de eklenmesiyle 1 milyar dolarlık rakamın %15 üstünde bir büyüklükten konuşmak mümkün.

Toplam pazarın neredeyse dörtte birini temsil eden tüketici elektroniği bir zamanlar açık ara önde olduğu online dünyada diğer kategorilerden daha yavaş büyümeye devam ediyor. Ev elektroniği ise e-perakendeciliğin yönünü belirleyecek hacme ulaştı. Öte yandan gerek diğer kategorilerde, gerekse de online perakendeciliğin çok daha niş ürün kategorilerinde hızlı büyüme sürüyor ve hala gidilecek çok yol var.

İnternet’ten Alışveriş Yapan Türk Kullanıcısının Beklentileri
Pazarın demografik ve ekonomik özelliklerini daha detaylandırmak, tahminlerde bulunmak da mümkün ve önemli, ama bu yazıyı bir başlangıç ve genel fikir verebilecek bir rehber gibi konumlandırabilmek için en iyisi söz konusu e-ticaret hacmini yaratan Türk İnternet kullanıcılarının alışveriş tercihlerine de değinmek.

Gerek az örneği olan kapsamlı tüketim anketleri, gerekse de başarılı ve başarısız girişimleri içerden ve dışarıdan gözlemleyebildiğimiz kadarıyla Türkiye’de e-ticaretin e-perakendecilik tarafında başarı faktörlerinin başında marka ve isim bilinilirliği ve güveni ile lojistik yeterlilik geliyor. Dolandırıcılık ve sahtecilik hala ortalama kullanıcının en büyük çekincesi olduğundan kulaktan kulağa ve İnternet üzerindeki yorumlar belirleyici rol oynuyor.

Genel bir sosyal ihtiyaç olarak konumlandırılabilecek güven ihtiyacından sonra e-girişimin kontrolündeki en önemli faktör kullanıcının yaşadığı yere ürün gönderilip gönderilmediği, kargo masrafı, zamanında teslimatta başarı. Lojistik başarı tekrar alışverişi tetikleyen temel faktörlerden. Gerek lojistik sorunlar, gerekse de alınan hizmet ya da ürünle ilgili olası sorunlarda müşteri ilişkileri, iade, sigorta, tamir gibi konuları da barındıran hizmetler önem sıralamasının yine üst sıralarında.

Kullanıcılara “niye İnternet’ten alışveriş” sorusu yöneltildiğinde bol çeşit, iyi ve detaylı açıklamalar yanıtını almadığımız bir araştırmaya güvenmemiz imkânsız. Doğal olarak başarılı Türk e-ticaret girişimlerinin çoğunun belli bir kategoride farklı ihtiyaçlara cevap verebilen ürün ve hizmetleri aynı anda sunduğunu, ayrıca bunlar hakkında iyi bilgilendirme yaptığını görüyoruz. En önemli 5 faktör listesinin sonunda ise sadece kampanya indirimleriyle sınırlı kalmayan ödeme seçeneklerinin yeterliliği yer alıyor. Çünkü hala online işlemlerde kredi kartını kullanmak ya da hemen havale çekmek istemeyen, teslimatı alırken ödemek isteyen büyük bir kitle mevcut.

Bu liste size gizli bir iksir formülü sunmuyor gibi görünebilir ama geride bıraktığımız 12 ayda Türkiye’nin en popüler e-perakendecilerinden ikisinin kepenk indirmesinin başlıca nedenleri arasında finansal zorluklardan da öte müşteri sadakati yaratamama olduğu gerçeğini daha fazla gizleyemeyiz!

Technorati Tags: Türkiye’de e-ticaret, e-ticaret, elektronik ticaret, Türk e-ticaret hacmi, Türkiye e-perakende pazarı, e-commerce

Berlin Duvarı’nın, demir perdenin yıkılışının ve Komünist ya da Doğu Bloku’nun parçalanmasının 20. yıldönümündeyiz. Doğu Bloku’nun parçalanmaya başlama süreci daha önceden de başlamış olsa, hatta Macaristan’ın Avusturya sınırını 89’un ilkbaharında açmasıyla geri dönülmez süreç başlasa da, tarihi bir sembol olarak Berlin Duvarı’nın kitlelerce aşıldığı 9 Kasım 1989 önemini koruyor ve koruyacak.

Ay’a ayak basışın 40. yıldönümü de olan 2009’da geriye dönüp son on yıllarda insanlığın ne kadar ilerlediğini bol bol tartışır olduk. Özellikle bugünlerde komünist devlet yönetim modelinin yıkılmasının ardından kapitalizmle kucaklaşan Doğu Bloku ülkelerinin hali merak edilir oldu. Karşılaştırmalara başlamadan önce yazı sonunda detaylandıracağım bir tespiti paylaşmalıyım; Demir Perde ülkelerini sosyalist blok olarak tanımlamak yanlış ve sosyalizm karşıtı bir değerlendirme olur. Faşizme varan baskılar hissettiren, tek elden kontrolün her kararda etkili olduğu Komünizm’in bir türevinin etkisi altında olan söz konusu ülkelerde demokrasi yoktu, ama ekonomik açıdan ülkeden ülkeye değişen modeller söz konusu idi. Bu nedenle duvarın yıkılışının daha çok demokrasiye geçiş olarak nitelendirilmesine ben de katılıyorum.

Halkın Değişime Desteği Düşüyor, ama Daha Mutlular
Eski komünist ülkelerde yapılan anketler çarpıcı sonuçlar sunuyor. Pew Research Center’ın Pazartesi günü yayınladığı detaylı sonuçlara göre 1991’den bugüne Doğu Bloku halkları değişime inancını büyük ölçüde kaybetmiş. (Yanıtların görsel sunumu da şurada)

“Çok partili sisteme geçişi onaylıyorum” diyenler Doğu Almanya’da yüzde 91’den 85’e, Macaristan’da 74’ten 56’ya, Litvanya’da 75’ten 55’e, Rusya’da 61’den 53’e, Bulgaristan’da 76’dan 52’ye, Ukrayna’da 72’den 30’a düşerken Çek Cumhuriyeti’nde 80’de kalmaya devam etmiş, Slovakya ve Polanya’da 1 ve 4 puan artarak 70 ve 71’e ulaşmış.

Lafın kısası “demokrasiye geçişi onaylıyorum” diyenler bu ülkelerde 1991’de en az %61 (Rusya) iken bugün 5 ülkede %56 ve altında rakamlar görüyoruz!

“Kapitalist pazar ekonomisine geçişi onaylıyorum” diyenler ise tüm ülkelerde düşmüş. Doğu Almanya, Çek Cumhuriyeti, Polanya ve Slovakya gibi Orta Avrupa ülkeleri Demir Perde’den kurtulmanın olumlu hissiyatı ve ekonomik faydasını en çok görenler olarak hala %66 ve üstünde olumlu görüş göstermişler. Bulgaristan’da 73’ten 53’e, Litvanya’da 76’dan 50’ye, Rusya’da 54’ten 50’ye, Macaristan’da 80’den 46’ya, Ukrayna’da 52’den 36’ya çok ciddi gerilemeler söz konusu.

Bir diğer soru ise “İnsanların ekonomik durumu komünizm dönemindekine göre nasıl” şeklinde imiş, yanıtlar alttaki grafikte görebileceğiniz gibi Polanya ve Çek Cumhuriyeti hariç oldukça olumsuz.

Öte yandan “Hayattan memnuniyeti bir merdivene benzetirsek ve merdivenin 10. basamağını mutlak mutluluk olarak tanımlarsak kaçıncı basamaktasınız” sorusuna 7 ve üstünde cevap verenler ise 1991’dekinden çok daha yüksek çıkmış. Bulgaristan’da bile %8’den %15’e önemli bir yükseliş söz konusu.

İktisadi Refah ise 1989’dan Daha Kötü, Ölüm Oranları Çok Yüksek
Pew’in araştırmasında daha pek çok soru var, ama ilk bakışta dikkat çekici olanlar bunlar. Öte yandan haftalık Economist dergisinin 2008 sonunda hazırladığı “2009’da Dünya” sayısında da konuyla ilgili önemli bir yazı bulunuyordu. Serbest pazar ekonomisinin önemli yayınlarından Economist’in tespitleri de bana vurucu gelmişti. Henüz global resesyon derinleşmeden önce yapılan karşılaştırmada ekonomik durumun göreceli olarak daha kötüye gittiği görülüyordu.

Alttaki grafikte satın alma gücü paritesine göre ülkelerin milli hasılaları gruplanmış. Satın alma gücü paritesi döviz kurlarındaki dalgalanmaları analizin dışına çıkararak gerçekçi bir karşılaştırma yapma imkanı sağlar ve her ciddi çalışmada kullanılması gereken rakamdır. Avrupa Birliği’nin ilk 15 üyesi, yani EU15’in kişi başı geliri satın alma gücüne göre “100” olarak alınmış. 1989’da Baltık Ülkeleri 49,7 endeks değeri ile AB15’e en yakın kişi başına gelire sahipmiş, yani neredeyse yarı yarıya seviyesindelermiş. Orta Avrupa 48,7, Bağımsız Devletler Topluluğu ülkeleri 42,2, Balkan Ülkeleri 37,6 ve tüm bu geçiş ülkeleri (grafikte Transition Economies) ortalamada 43,6 değerindelermiş. 1999’da, yani duvarın yıkılışının 10. yılında tüm ülkeler Avrupa Birliği’nin ilk 15 üyesine göre ciddi kayıplara uğramış, göreceli olarak oldukça fakirleşmiş.

2009 tahmini değerleri ise, tahminimce krizin bu kadar kalıcı olacağını öngörmemiş bile olsa yine de durumun hala düzelmediğini gösteriyor. Pew araştırması satır aralarında belirttiğim gibi Orta Avrupa ve Baltık ülkeleri dışında toplamda geçiş ülkeleri, eski Komünist Blok 39,6 değeriyle AB’ye göre göreceli olarak kişi başına düşen gelirde %10’luk bir kayba daha uğramış.

Ve bu analiz 1989 seviyesinin yakalanması için her yıl %4-5 seviyelerinde büyüyerek yaklaşık bir on yılın daha gerektiği yönünde yorumlanıyor Economist yazarı tarafından. Tabii ki tek elden kontrollü bir iktisadi düzendeki refahı tamamen serbest pazarın insafına bırakılmış sonsuz tercihler altındaki refahla karşılaştırmak zor, insanlar bugün istedikleri, ya da en azından istediklerini sandıkları şeyleri daha kolay edinebiliyorlar. Ama elektrik tüketimi gibi göstergeler de yine grafiktekine paralel sonuçlar gösteriyor!

Öte yandan Komünizm’in çöküşünün ardından yaşananların tarihteki en barışçı, en az kanlı büyük devrimlerden biri olduğu söylenir. Ama 1989 sonrası Balkanlar’da iç savaşlarda yine de on binlerce can kaybı yaşandı. Ama savaşlar dışında Doğu Bloku’nda ölümler de çok arttı. Son 20 yılda dünyada nüfus kaybına uğrayan tek bölge Doğu Avrupa, rakam ise 7 milyon! Bu rakam had safhada stresin sonucu olarak yorumlanıyor. Pew araştırmasındaki sonuçlarda dikkat çekici olan gençlerle yaşlıların cevapları arasında oluşan uçurum. Bunu değişime direnmek ve nostalji peşinde olmak şeklinde yorumlamaya kaçmak doğru değil, çünkü kapitalist sisteme geçişle beraber pek çok Komünist ülkede daha önce çok düşük seyreden “işsizlik” azdı, 40, 50, 60 yaşlarındaki insanlar hayatlarında ilk defa sürekli gelirden mahrum kalıp iş kuyruklarına girdiler, şanslı olanları bile çok azalan emekli aylıklarıyla geçinmeye çalıştılar.

Sonuçta Sovyetler Birliği’nin etkisi ve kontrolünün hissedildiği, bazılarının Sosyalist Blok demeyi tercih ettiği, Doğu Bloku’nda değişime değip değmediğini sorduğunuzda farklı yanıtlar alıyorsunuz. Sadece yaşlılar ve gençler arasında değil şehirdekiler ile kırsalda yaşayanlarda bile çok büyük farklar söz konusu. İktisadi olarak “buna değdi(!)” diyebilmek için bile henüz erken.

Öte yandan örneğin Çek Cumhuriyeti’nde dolaşırken halkın üstünde hala etkisini hissedebileceğiniz Demir Yumruk, faşist komünist yönetimin tarihe karışması kuşkusuz insanlık tarihi ve bölge halkları açısından önemli bir kazanç, nitekim bu yüzden hayatından mutlu olanlar son 20 yılda artmış.

Diğer bloglarda bu konularda neler yazılmış diye göz atarken Bigumigu’da denk geldiğim “Berlin buluşması” adlı birkaç günlük sanat performansının fotoğraflarına buradan bakmanızı da öneririm. Bu fotoğrafların da hissettirdiği gibi Doğu ile Batı Almanya’nın bütünleşmesi bile fazlasıyla önemli bir insani gelişme oldu…

Technorati Tags: Berlin Duvarı, Berlin Duvarının yıkılışının yıldönümü, Doğu Bloku, Komünizm, Kapitalizm, Sosyalizm, Demir Perde, Doğu Bloku ülkeleri ekonomisi

Başlık Cumhuriyet Haftasonu’nda Devrim Ege’nin yazısından esinti, hemen söylemeli. Google Trends’de “Cadılar Bayramı” kelimelerinin sadece Türkiye sınırları içinde ne kadar arandığına baktığımızda da alttaki gibi bir trend ortaya çıkıyor. Veriler Türkiye için birkaç gün gecikmeli olabildiğinden ve henüz 31 Ekim “Cadılar Bayramı günü” de bitmediğinden 2009 rakamı tam ortaya çıkmadı ama 31 Ekim öncesi günlerdeki aramalar da önceki yıllarda aynı günlerdeki aramalardan çok daha fazla.

Ama sadece Google aramaları değil Facebook gibi diğer Web ortamlarında da Cadılar Bayramı mesajları, etkinlikleri, partileri görmek mümkün. Bir arkadaşımın bir ay önce bugün Taksim’deki parti davetine, ne zamandır da görmediğimden “gelirim” demiş olmama rağmen hava dışarı çıkma isteğimi eritince tekrar etkinlik sayfasına girip yanıtımı “belki”ye çevirirken hatırladım, bu da bir Hallloween Party imiş!

“Halloween” Bazı ülkelerde kutlanan ölüler bayramı ya da gününden farklı, geçmişi Paganlar’a dayandırılıyor ve ölüleri anmaktan ziyade ölü, ya da huzursuz ruhlara “sizden korkmuyoruz” mesajı verme amacı güdüyor. Bu mesajı verecek şekilde giyiliniyor, davranılıyor Halloween günü.

Pegan Festivali’nin parçası olarak Birleşik Krallık’ta popülerliğini koruduktan sonra Kıta Avrupası’nda da canlanıyor, hele Amerika’da yeni bir eğlenceye dönüşüyor. Kostümler sadece korkutucu olmayı çok geride bırakıyor, çizgi film karakterleri, hayvanlar ve gittikçe artan politikacı figürleri, maskeleri; geçen sene Cumhuriyetçi Parti Başkan Yardımcısı adayı Sarah Palin, bu sene ABD Dışişleri Bakanı Hillary Clinton ve hatta Başkan Obama.

Büyüdükçe büyüyen gün bir nevi tatlı bir kaçış, stres atma, çünkü Halloween artık ABD toplumunun köklü geleneklerinden biri, güne özel kabaklı menüler çok gerilere gidiyor. 2008′de tam 5,8 milyar ABD Doları harcamanın Cadılar Bayramı için yapılması bekleniyordu, bu sene rakamın bunun da ötesine geçmesi olası. Yine geçen sene yaklaşık 6 milyon Amerikalı’nın Halloween kostümü giymesi ve 2,3 milyar dolarlık şekerleme harcaması yapılması bekleniyordu, ki bu ülkemizin en büyük gıda üreticilerinden Eti’nin 2011′deki bir yıllık bir milyar dolar ciro hedefinin çok üstünde!

Popüler demek hata olur, gerçekten Amerikan kültürünün büyük öğelerinden biri sonunda ülkemize de ulaştı. Bugün sadece Google, Facebook gibi ortamlar dışında da Cadılar Bayramı ile ilgili sembolik, eğlencelik sohbet, buluşma, eğlenceler yapılıyor. Cadılar bayramı makyajı ve saçı yaptırmak çok ucuz değil, aynı özel kostümlerin satılık ya da kiralık fiyatları gibi…

Yeni eğlencemiz hayırlı olsun :) Geçen sene Google, Google.com.tr’de 31 Ekim’in ilk saatlerinde İngiltere, ABD için hazırlanan bir Halloween görselini yanlışlıkla kullanmış, birkaç saat sonra kaldırmıştı. Merakımız böyle hızla artarsa Google Halloween logosunu burada göstermemek gibi bir çekinceleri kalmayabilir, gerçi önceki gün yeşil Cumhuriyet Bayramı Google logosunu bile bizler bu kadar tartışma konusu yapmışken tabii iki kere düşünmeli…

Technorati Tags: Cadılar Bayramı, Halloween, Türkiye’de cadılar bayramı, Pagan, Paganlık

İnternet’in en popüler arama motoru Google özel günlerde ya sadece belli ülkelerdeki ziyaretçilerine ya da herkese farklı bir Google logosu sunar. 1998′den beri uygulanmış logoların çoğunu da Google.com/logos adresinden görebilirsiniz.

Google benzer özelleştirmeleri Google Türkiye sayfalarında oldukça geç kullanmaya başladı. Hatta ve hatta Türk Google severler “Google bize logo yapsana” diye bir kampanya başlatıp blog açmış ve bu blogda çeşitli logo örnekleri sergilemişti, ben de 2007 Mart ayında konu ile ilgili yazmış, bazı önemli günlerin, örneğin 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı’nın bence sadece Google.com.tr’de değil başka ülkelerde de logo değişikliğiyle kutlanabileceğini düşündüğümü paylaşmıştım.

29 Ekim 2009′da www.google.com.tr adresinde bizi karşılayan Cumhuriyet Bayramı logosu ise medyada yer bulacak kadar tartışma yarattı. 29 Ekim logosu ile ilgili bir aratma yaptırırsanız pek çok medya kuruluşundaki habere ulaşabilirsiniz.

Ben de fazla uzatmadan yukardaki logonun tasarımını çok da beğenmediğimi söyleyebilirim. Atatürk’ün net olmadığını, atın büyük üstündeki insanın fazla küçük olduğunu söyleyen pek çok yorum var. Ama bunlar bir yana ben de logonun rengini hiç beğenmedim. Yukardaki yeşil iddiasız, sıradan, soluk bir renk. Böyle bir yeşil renk yerine benim 15 saniyede elimden geldiğinde kırmızıya çevirdiğim alttaki gibi bir logo en azından kültür ve kimliğimize daha uygun olmaz mıydı?

Bu Google logoları Türkiye’de hazırlanmıyor olsa da en azından Google Türkiye ofisinin fikri alınmıyor mu diye düşünmeden edemiyor insan…

Technorati Tags: Google, Google Türkiye, Google logoları, Google logo, yeşil Cumhuriyet bayramı logosu

İlgili Yazılar:

• Google Türkiye Genel Müdürü Değişirken “Bize Logo Yapsana” Yanlış Zamana Denk Geldi

Dünyanın dört bir yanında bu saatlerde sayısı 10 bine yaklaşan sayıda blog yazarı Blog Action Day 2009 yani 2009 Blog Eylem Gününde iklim değişikliği üzerine kalem oynatarak küresel bilinci harekete geçmeye çağırıyorlar.

Nesnel yaklaşımı ve etik değerleri korumaya önem veren biri olarak, bugünlerde yaşadığımız küresel ısınmanın uzun dönemli bir döngünün tepe noktası olup geri döneceği ile geri dönülmez bir yola gittiğimiz iddiası arasındayım. Bilimsel olarak ortak noktada buluşulmuş değil.

Fakat şu bir gerçek ki atmosfere saldığımız karbondiyoksit miktarı, sera etkisi yaratan gazlar inanılmaz bir hızla artıyor. Özellikle 1950′li yıllardan sonra çok hızlı bir yükseliş söz konusu ve eğilim bu gidişle insanoğlunun Dünya’yı daha da fazla ısıtacağının gösteriyor.

Tarihsel CO2 emisyon oranı

Bu bizim tercihlerimizin göstergesi, sonuçlar ise saymakla bitecek gibi değil, gittikçe ısınan bir Akdeniz’de, ve tabii pek çok başka yerde pek çok canlının sayısının azalması hatta kritik seviyelere inmesi, aynı şekilde bitki örtüsünün de bundan etkilenmeye başlaması, gıda üretiminde artan zorluklar, bu nedenle artan göçler, göçleri alan ülkelerde huzursuzluk ve çatışmalar, daha az barış yaşanan bir dünya… İlgi çekici olacak şekilde hazırlanmış küresel ısınmanın 100 başlıca sonucu listesini isterseniz buraya tıklayarak okuyabilirsiniz.

Küreyi Isıtan Enerji Tüketiminizi Azaltmanız için Basit Hatırlatmalar

Yapılabilecekler de çok fazla, çok detaylı. Örneğin binanızın yalıtımını yaptırarak evinizi, iş yerinizi daha az enerji tüketerek sıcak ya da soğuk tutabilirsiniz. Daha az enerji tüketen altyapı malzemeleri seçebilir, ya da yeni bir konut arayışında iseniz bu bilinçle yapılmış binaları tercih edebilirsiniz.

İşinize daha yakın bir yere taşınabilir, hem stres yaşamaz, hem de daha az yakıt harcarsınız. Mümkünse ve maalesef ülkemiz şartlarında söylemek zorundayım, sizi strese sokmuyorsa daha çok toplu taşıma kullanın.

Belki çoğumuzun umrunda değil ama işyerinde de enerji tasarrufu yapın. Çıkarken lavabonun, toplantı odasının, odanızın, ofisinizin ışıklarını söndürün.

Önerileri uzattıkça uzatmak mümkün, eğer bu konuda bir şeyleri değiştirmek istiyorsanız İnternet’te pek çok kaynak bulmanız mümkün…

Önemli Olan Artık Başlamak

Ama tüm bunları yapmaya bugün başlamak istemiyorsanız bile sabah evden çıkarken, gece uyurken en azından evdeki televizyon ve elektrikli aletlerin, zahmet edip eğilerek fişini prizden çekerek başlayabilirsiniz. ABD’de yapılan bir araştırma Amerikalılar’ın elektrikli aletlerinin tümünün kapalı haldeyken tükettiği enerjinin aynı zaman diliminde açık aletlerin tükettiği enerjiden fazla olduğunu ortaya koymuş!

Lafın kısası her kararınızı düşünerek verin. Bugün, birkaç sene önce alınmış bir 4×4 jip kullanan birine kızıp niye tasarruflu araç almıyor demeden önce örneğin elektrikli Prius’un üretiminde kullanılan metal ve bileşenler için harcanan enerjinin bir jipin birkaç yıllık enerji tüketimine eşit olduğunu bilin. Bu da tasarruf ve elindekini olabildiğince uzun süre, sağlıklı şekilde kullanmaya özenmek demek…

Haydi bir ucundan tutun, birkaç günlüğüne olsa bile çocuklarınıza daha güzel bir dünya için tercihlerinizi biraz değiştirin.

Son olarak bugün konu ile ilgili yazan denk geldiğim birkaç Türkçe blog yazısı:

- Opereysin
- Kod ve Us
- Hayat Yolculuğum
- Spaksu.com
- Agamemnon
- Online Pazarlama

Technorati Tags: küresel ısınma, sera gazları, karbondiyoksit salınımı, blog action day, blog action day 2009

İnternet kullanımı arttıkça medya tüketiminin daha büyük bir bölümü de web yayınlarına kayıyor. Nitekim reklam verenler de bu eğilimin gücünü özellikle 2009’da daha yakından izleyip test etmeye başladı. Nitekim 2009’un ilk ayında İnternet reklamlarına TV reklamlarından daha fazla bütçe ayrılan ilk büyük ekonomi Birleşik Krallık oldu. Daha önce de Danimarka’da İnternet reklam hacmi televizyon reklamlarını aşmıştı. 1998’de 19 milyon sterlin büyüklüğünde olan İngiltere İnternet reklam pastası 2009’un sadece ilk altı ayında 1.750 milyon sterlin değere ulaştı. 2008’e göre %17 daralan TV reklam harcamaları ise 1,6 milyar sterlin seviyesinde kaldı.

İnternet’te geçirilen zamanın ise gittikçe daha geniş bir kısmı sosyal web olarak adlandırılan bireylerin kendilerini ifade ettiği, arkadaşlarını takip ettikleri sosyalleşme platformlarına kayıyor. Fakat bu platformların bir reklam mecrası olgunluğuna ulaştığını söylemek mümkün değil. Nitekim İnternet reklamlarında en büyük dilimi, örneğin İngiltere’de yaklaşık %60 seviyelerinde payı olan arama motoru reklamları oluşturuyor.

Sosyal medyada ise kulaktan kulağa, dost tavsiyesi, arkadaş tecrübesinin önemi bir hayli fazla. Bu nedenle markalar da potansiyel tüketicilerin aklında olmak ve bahsedilebilmek için çaba harcamaya yöneliyor. Fakat bu yolda de pek çok kritik faktör devreye giriyor. Örneğin kulaktan kulağa yayılan mesajı kontrol etmenin zorluğu, bazı halkla ilişkiler aktivitelerinin sosyal medyanın ruhuna zıt bayağılık ve sıradanlıkta reklamlar olarak algılanması ve gerek bu iletişime doğrudan maruz kalan bireylerin, gerek takipçilerinin buna olası tepkileri, doğru hedef kitleyi bulabilmek diye uzayıp giden bir liste oluşturabiliriz. Fakat daha fazla marka bu yolları aşındırdıkça belli yöntemler kabul görmeye başlıyor, doğru ya da yanlış…

Oyak Renault Bursa fabrikasında davetli blogcular ve Fluence için tasarladıkları alternatif blog tasarımları

Türkiye’de de geçtiğimiz yıl özellikle Gillette’in blog yazarlarına yönelik kampanyasıyla belki de ilk geniş çaplı blog iletişimi yapılmış oldu diyebiliriz. Öncesinde ve sonrasında çeşitli etkinlikler düzenlendi, deneme ürünleri gönderildi ama benim takip edebildiğim kadarıyla kayda değer etki yaratanlar bir elin parmaklarını geçmediği gibi kampanyalar da daha çok hızlı tüketim ürünleri ve bilişim hizmetleri çevresinde gerçekleştirildi.

Bu nedenle 3,9 milyar TL cirosu ve 3,2 milyar TL ihracatıyla Türk otomotiv sektörünün en büyüklerinden, aynı zamanda Fransız Renault’un Batı Avrupa dışındaki en büyük iştiraki olan Oyak-Renault’un yeni modeli Fluence’nin blogculara Bursa’da lanse edilmesi bence oldukça kayda değer bir aktivite oldu. Otomotiv gibi farklı dinamikleri olan bir sektörün en büyük oyuncularından birinin ve bu konuda beraber çalıştığı ajansın yaklaşımı, İnternet’e ve bu örnek özelinde sosyal medyaya atfedilen önemin arttığının çok önemli bir göstergesi.

Oyak Renault Bursa fabrikasında blogcular üretimin farklı aşamalarını da yakından izlediler, tabii önce güvenlik kurallarına uyarak!

Megane’nin yerini alacak olan Fluence sadece Türkiye’de üretilecek ve Romanya ile Rusya pazarlarından büyük pay almaya çalışacak. Geçen ayki Frankfurt otomotiv fuarına davet ettiği gazetecilerle bu haberi duyuran Renault, takip edebildiğim kadarıyla, daha sonrasında geleneksel medya kanallarına yönelik ikinci bir çalışma yapmadı. Bu nedenle 3 Ekim’de karikatüristler Selçuk Erdem, Erdil Yaşaroğlu ve Radikal Gazetesi yazarı Kaan Sezyum ile yirmiyi aşkın blog yazarının Bursa fabrikasına davet edilmesi ayrıca dikkat çekici idi.

Tabii böyle düşünmemin bir nedeni de hala Türk medyasında İnternet hakkında atılıp tutulması ve blog yazarlarının da buna fazlasıyla tepki duyması sonucu oluşan ayrışmanın hissedilir boyutlara ulaşması. Hala bazı şirketler ve halkla ilişkiler ajansları aynı aktiviteye blogcu da davet edersek gazeteciler bozulur mu diye çekinebiliyor! Hâlbuki örneğin Renault’un Romanya’nın başkentinde yaptığı Fluence lansmanına hem gazeteci hem dergici hem de blog yazarları aynı anda davet ediliyor.

Gezide blogculara eşlik eden meşhur simalar Selçuk Erdem, Erdil Yaşaroğlu ve Kaan Sezyum bir arada - Erdil Yaşaroğlu’nun iPhone’undan benim çekimim olduğu için izinsiz kullanıyorum!

“Renault Fluence bir blog olsa” etkinliğine dönecek olursak Kasım ayında lansmanı yapılacak model için farklı bir online pazarlama yöntemi düşünülmüş. Detaylarını bilmesem de biz davetli blog yazarlarının üretim aşamasını da gördükten sonra 3 dev tuvale hazırladığımız Fluence blog veya web sitesi taslaklarının Fluence satışları başlamadan bir süre önce halk oylamasına sunulacağını, verilen oylarla Fluence web sitesinin netleşeceğini söyleyebilirim. Bursa gezisi ile hedef hemen bir “kulaktan kulağa” etkisi yaratmak değil idi, ama bakalım oylama başlayınca davetliler kendi gruplarının tasarımı kazansın diye web siteleri, bloglarında bir aktivite gösterecek mi? O zaman bir taşla iki kuş vurulmuş olur! (Fluence Bir Blog Olsa web sitesi açıldı, buraya tıklayarak ziyaret edebilirsiniz)

Pazarlama ve sosyal medyacı gözlüklerimizi kenara bırakıp etkinlikten aldığımız lezzete dönecek olursak öncelikle gezi öncesi vakti olanlara spor ve 4×4 Renault modellerinin test sürüş için gönderildiğini söylemeliyim. Etkinliğe ilk daveti aldığım gün Türk bloglarında bir arama yaptığımda Renault’un sosyal medyada pek yer alamadığını gözlemlemiş, bu nedenle aktiviteyi daha da mantıklı bulmuştum. Aynı şekilde bir algı eksikliğini de spor ve 4×4 araçlarda Renault logosu görmekte yaşadığımı hissettiğimi itiraf etmeliyim. Coupé modelleri test etmek bu önyargıları biraz kırmış olsa gerek.
Megane modelinin yerini alan Fluence’nin detaylı bir incelemesini etkinliğe davetli blogculardan Onur Koray’ın kaleminden okuyabilirsiniz. Benim ilgimi çeken, küresel resesyon nedeniyle daralan büyük, geniş araç pazarında Renault’un cesaretle, belki risk alarak sınıfının en uzun aracını, en geniş bagaj hacmi ile pazara sunması oldu diyebilirim.

Biraz da blogcu dedikodusu yapacak olursak etkinlikte sadece erkeklerin ya da sadece otomobiller üzerine yazanların olmadığını söylemeliyim. Üretim gezisi esnasında el becerileri geliştirme atölyesinde Uğur Özmen’in çocukken elinin alıştığını söylediği aletleri tekrar eline alıp tornavida sıkmasınu, dönüş yolunda İskender ziyafetimiz esnasında Sunipeyk’in ilk tek porsiyon siparişime “Aa, oldu mu” şeklinde “gaz vermesi” üzerine 2. porsiyondan sonra o bahçedeyken tatlısını bir suç ortağı ile mideye indirmemi ve de Selçuk Erdem’in oyuncak robotunun üretime dahil oluşunu bir süre daha unutmayacağım kesin!

Blog yazarlarına yönelik çalışma ve lansmanlar devam edecek, en az iki aktivite daha önümüzdeki bir ay içinde geliyor! Bence bu aktivitelere katılan ve katılmayan blogcuların fikirlerini de geniş kapsamlı olarak duymanın zamanı geldi, çünkü tek başıma cevap veremeyeceğim kadar çok soru birikti. Yorumlarınızı bekliyorum.

Technorati Tags: Renault Fluence bir blog olsa, sosyal medya, sosyal platformlarda pazarlama, blog etkinliği, Fluence, Renault, Proximity Istanbul, Selçuk Erdem, Erdil Yaşaroğlu, Kaan Sezyum

İlgili Yazılar:

• Müşteri Sadakati Erirken Pazarlamacıların Güncel Açılımları Ne Aşamada? İnternet, Konsept Mağazalar, Deneysel Pazarlama…

2009 insanoğlunun Ay’a ayak basışının kırkıncı, Berlin Duvarı’nın yıkılışının ve Çin’de Tiananmen Meydanı olaylarının ise 20. yıldönümü olması açısından önemli bir yıl. Bu olayların ardından geride bıraktığımız son birkaç on yılda ise icat artışının yavaşladığını, uzay teknolojileri bir yana, klonlama, gen ve yapay kalp çalışmaları dışında kısır bir dönemden geçtiğimizi görüyoruz. Google’ın web sitelerini karşılaştırma metodolojisini bile icat olarak sıralayan listelerle karşılaşıyoruz.

20 yıl sonra baktığımızda, duvarın yıkılmasıyla pazar ekonomisine geçen Doğu Bloku ülkelerinin Avrupa Birliği’nin ilk 15 ülkesinin refah seviyesine göreceli durumunun kötüleştiğini, ihraç gelirleri yükselen ve teknolojik ürün tüketimi artan Arap ülkelerinde işsizliğin arttığını, Çin’de İnternet kontrolünde çarpıcı yaklaşımları izliyor ve 1930’lardan beri en büyük iktisadi bunalımı yaşıyoruz.

Web 2.0 ve sonrasında İnternet’in uzun kuyruğa (“long tail”), yani hizmet edilmesi kar getirmeyecek kadar farklı özellikler sergileyen çok fazla sayıda birey ya da mini topluluğa hizmeti artık mümkün kıldığı sloganına rağmen dijital bölünme kapanmıyor, Asya ve Güney ülkelerinde dijital okuryazarlığı arttıracak cihaz ve çözümler için elini taşın altına koyan olmuyor. Bizlerin burada ve aramızda tartıştığımız “dijital kültür” milyarlarca yaşlı, fakir, eğitimsiz birey için bir şey ifade edemiyor.

Başta genç nüfusu yoğun bizim gibi ülkeler hakkında olmak üzere pek çok ortamda çizilen pembe tabloya doğru bakmak gerekiyor. Toplum ve tüketici boyutunu farklı açılardan incelemek mümkün, örneğin günümüzde teknolojinin kendisini yalnızlaştırdığını kabul eden ve etmeyen iki büyük teknoloji kullanıcısı grup var, bunları da ileriki yazılara bırakalım.

Çalışanlar ve Tüketiciler Değişirken
Gelişmelere kurumsal açıdan bakıldığında, değişen toplum yapısının şirket duvarlarının dışında kalamayacağını görmek gerekiyor. Yavaşlayan teknolojik gelişme, iyileşmeyen küresel ekonomi, her yerden her zaman bağlı olduğu halde yalnızlaşan, hem de gelecekten ümidi azalan bireyler işverenlerin hem çalışan ordusunu, hem de müşterilerini oluşturuyor.

Güven sağlamak zorlaştığı gibi daha da önem kazanıyor. Her dakika yeni bir blog yayına başlar, 5–10 bin kişi Twitter’a yeni bir cümle girerek dünyadaki sohbete katılırken bir kurumun kendisiyle alakalı bir mesajı kontrol etmesi imkansız gibi bir şey. Kurum mesajları ise sadece marka, ürün veya pazarlama amaçlı olmuyor, bu nedenle yeni iletişim kanallarını şirketlerin pazarlama bölümleri dışında görev alanlar da kucaklamalı. “Her yerden her şeye anında erişebilen kullanıcı”nın varlığı, yönetim kurulu toplantılarından “çocuklarımın, torunumun uğraştığı şeyler” diye dışlanmamalı.

Tam yeğenin düğününe gideceği gün saçında felaket(!) yaratıcılık gösteren arka caddedeki kuaförü yermek ya da övmek için yerini Google Haritalar’da işaretleyen, üstüne yorum yazan sürekli müşteriniz sizden aldığı kırtasiye malzemesi veya çanak anten için neden aynısını yapmasın? Temel endüstri kollarından otomotiv sektörünün efsaneleri Chrysler ya da General Motors kendi bayilerinden gelen sıradan taleplerden çok daha faydalı yorumları yıllardır İnternet’ten takip etseydi iflas koruması ve devlet kontrolüne sığınmak zorunda kalmayabilirlerdi.

Her yerde duymaya başladığınız “İnternet’i medya iletişim planının ana bacaklarından biri yapmalısınız, Facebook’tan tüketicilere ulaşmalısınız” önermelerini bir de aksi yönden düşünmeliyiz. Facebook’ta 400 arkadaşı olan biri, kendini bu kitleye ifade etmek, fotoğraflarını göstermek arzusundan daha fazlasını arkadaşlarını takip etmek, öğrenmek ve uyum sağlamak için duyuyor, o yüzden 400 kişiyi arkadaş olarak ekliyor. Çünkü dışarıda, etrafımızdaki sayısal dünyada kitlelerin kolektif birikim ve zekâsı kullanmayı bilenler için bir cevher olarak duruyor.

Şirketler Bilişimi Anlamamaya Başladı
Peki, büyük kurumlarda “IT departmanı” diye adlandırılan bilişim bölümleri artık her ölçekteki şirkette varken neden bu büyük kolektif birikimin farkına varılmıyor, şirketler bilişim dünyasını anlamıyor mu? Bilgi teknolojilerinin önemini kavramış olan kurumlar maliyetleri düşürmek, doğru miktarda dışkaynak kullanımına gitmek, kurumsal yazılımların doğru seçip işletildiği bir IT yönetimi kurmakta sıklıkla başarılı olabiliyor. Ama bilişimin içindeki iletişim ayağının potansiyelini kaçırıyorlar.

Bireyler yönetimin gücünden çalmaya başlıyor, çalışanlar kurum içi, kurumlar arası ve müşterileriyle açık iletişimin faydalarını görüp etkileşimlerini arttırırken izole kalmaya devam ettiğinin farkına varmayan tepe yönetimler değişime ayak uyduramıyor.

Buna bir de çalışanların değişen ve karşılanmaması tercih edilen farklı çalışma yöntemleri gibi talepleri eklenince kurum içi kültür zarar görmeye başlıyor. Genç nesil gün içinde bilgisayarına kendi MP3 çalarını takıp müzik parçalarını düzenlemek, koleksiyonunu zenginleştirmek, kişisel işlerini de yapmak istiyor, ama yine bu genç nesil iş yerinde yönetici rolü olmayan daha yaşlı çalışanların aksine gece 11’de iş yapmaya, e-postalarını yanıtlamaya çok daha yatkın hatta istekli oluyor. Her zaman her yerden bağlı olan, arkadaşlarını, gündemi yorumlayan bu nesil iş yerinde yorum yapamadığını, kendine kulak verilmediğini hissettiğinde özel hayatıyla iş hayatı arasında anlaşılamaz bir dengesizlik oluşuyor, gittikçe daha çoğu böyle bir işte çalışmaktan kolaylıkla vazgeçiyor.

“Açık inovasyon” yaklaşımı gibi güncel yönetim tartışmaları bulgularının da temel aldığı üzere bilginin mutlak sahibi olmak zorlaşıyor ve kurumların sınırları yeniden oluşuyor. Daha az belirgin, daha geçirgen ve esnek sınırlar sayesinde mevcut ve potansiyel müşteriler, rakipler, tedarikçiler, kamuoyu, kamu yönetimiyle etkileşimden gelebilecek fikir ve bilgiler şirketlerin büyümesinde gittikçe daha fazla rol sahibi oluyor.

Tarihteki en yoğun iletişim trafiğini yaşarken her türlü oluşumun bilişim politikalarını gözden geçirip bu yeni döneme uyarlaması gerekiyor. Öte yandan pek çok şirket ve devletin bu dönüşümde zorlanmasının temel nedeninin eski iş yapış modelini katılaştıran mevcut karmaşık IT yönetimi olması da dikkat çekici!

Technorati Tags: kolektif zeka, açık inovasyon

10 Eylül dünya intiharı önleme günüymüş, ülkemizde pek duyulmadı, çünkü ben dahil çoğumuz Türkiye’de intihar vakalarının belli sosyoekonomik şartlar altında küçük sayılarda yaşandığını sanıyoruz. Halbuki son 20 yılda 39 bin 300 kişi bu yolla hayatını kaybetmiş ve intihar oranı yine bu süre içinde %85 artmış.

Ya da şöyle desem daha mı etkili olur: Ülkemizde her 3 saatte bir intihardan ölüm yaşanıyor. Belki daha da vurucu olan şu: Her 8 saatte bir 29 yaş ve altında biri canına kıyıyor!

Bu rakamları aldığım yazıyı okuduktan az sonra Facebook’ta “intihar etmeye de yaşamaya da üşenildiğini” İngilizce ima eden bir yazı görünce oturup birkaç satır yazmadan edemedim. Çünkü 2001 yılında, kriz ile birlikte intihar vakaları tam %42 artmış. Bu sene ise 2001’den de büyük bir kriz yaşıyoruz, dünya 1929’dan beri en büyük iktisadi bunalımını yaşarken Türkiye’de 2. Dünya Savaşı’ndan beri en sarsıcı ekonomik şartların altında.

Bilgi çağındayız dememizin temel nedeni bilginin herkese açık olmaya başlaması, fakat bunun farkında olunması ve yorumlanmasının bilinmesinin önem kazanması. Google’daki domuz gribi aramalarının bölgesel yoğunluğu bile önemli bir ipucu veriyordu, aynı şekilde intihar ve ilgili terimlerin Google’da arama eğilimleri de bize ipucu vermeli.

Google’ın kayıtlarına “intihar etmek”, “intihar haberleri”, “intihar resimleri” gibi aramalar için baktığımda durum gerçekten parlak değil, sadece Ağustos ayında sadece intihar kelimesi ülkemizden yaklaşık 165 bin kez aratılmış! Aramalar 2008 sonuna doğru hafif yükselmişken Şubat’ta sıçrama yapmış ve Temmuz’a kadar tepelerde dolaşmış, Ağustos’ta bir gerileme var, fakat hala geçen yılın üstünde rakamlar.

Bayramda Hürriyet gazetesinde Grönland gezi yazılarını okuyanların gözüne çarpmıştır, ülkede intihar oranı az değilmiş, özellikle tacize uğrayan gençler arasında. Ülkemizde töreler ve zorla evlendirmeler dışında intiharın kültürümüzde yer etmeye başladığını söyleyecek bir köken bulmak zor, ekonomik kriz dışında.

Lafın kısası intihar eğiliminde olanları kaybetmemek için toplumda duyarlılık arttırılmalı, işte o yüzden bu yazıyı yazıyorum. İkincisi medya organlarında intihar haberleri detayları tehlikeli olabiliyor, üçüncüsü ve bu dönemde en önemlisi intihar eğilimli olanların kolayca, hemen başvurabilecekleri kriz merkezleri, psikolojik destek ve müdahale merkezi politikaları da artık oluşturulmalı…

Technorati Tags: intihar, Türkiye’de intihar oranları, intihar eğilimi, psikolojik destek

Artık 10 yıl, 5 yıl, hatta 2 yıl önceki kadar bol vakti web siteme ayırmam mümkün olmadığından sadece özenerek blogumu yazmaya devam ediyorum. cihansalim.net yerine cihansalim.net/blog adresime girmeye o kadar alıştım ki cihansalim.net karşılama sayfasının halini unuttum bile. Artık bu bayram tatili vesilesiyle buna vakit ayırıp en azından bir karşılama ve yönlendirme sayfasına çevirmeyi umuyorum. Altta az önce oturup oluşturduğum kafamdaki ilk taslak var. Henüz ne renkler, ne yazılar, ne de bu sayfada ne anlatmak istediğimle ilgili oturup son kararımı vermedim, yarın da hem 4-5 sene önce dergilerde yazdığım web sitesini yeniden tasarlama, nam-ı değer “redesign” konusundaki yazılarıma, hem de az önce tesadüfen karşıma çıkan bir iki Seth Godin yazısına göz atacağım. Ama asıl önemli olan siz ziyaretçilerin yorumları, öneri ve yönlendirmeleri! Bekliyorum…

Güncelleme - Yeni tasarımı http://cihansalim.net adresinde yayına aldım. Site anasayfasına bakıp sonra bu yazının altına yorum ekleyebilirsiniz.

Biz organize etmezsek katılmamız hayal olan Basketbol Dünya Şampiyonası ve Olimpiyatlar iki yılda bir düzenlendiğinden her iki yazın birinde 12 Dev Adam dinleniyor. Geçen yaz dinlendikten sonra tekrar yeni bir Avrupa Şampiyonası ile ülkemizin en popüler ikinci sporu gündeme oturdu. Polonya’daki turnuvada 7.-8.lik maçı oynayacak olmamız sanırım büyük bir başarı, çünkü Sırbistan ve Karadağ’da 2005, İspanya’da 2007′deki turnuvalarda 16 takım arasında 12. olmuştuk!

Peki bu başarı(!) sosyal paylaşım sitelerine nasıl yansımış? Mesela benim Facebook arkadaşlarım arasında şöyle yankılar buldu: “Sırf kafasızlıktan maç nasıl verilir”; “ilk değil, son da olmayacak”; “o kadar saçmaladık ki herifler de anlamadı; bir türlü maçı kopartamadılar ulan kesin bi pislik var diye…” Twitter’daki Türk kullanıcıların yorumları da, özellikle Twitter kullanıcı adı ve hesabıyla giriş yapıp aratır ya da buraya tıklarsanız karşınıza bol detayla gelecek, örneğin: http://twitter.com/#search?q=hidayet

Lafın kısası, Avrupa’nın sayılı basketbol ülkelerinden, bu işe ciddi kaynak ve bütçe ayıran Türkiye yine bir Avrupa Şampiyonası’nı madalyanın çok uzağında bitirdi. Ben güncemde 2007 turnuvası öncesi “Hücum Edemeyen 12 Dev Adam ve Görevde Kalan Yöneticileri” başlıklı bir yazı yazmış, maalesef turnuvada çok haklı çıkmış ve turnuva sonrası “yeniden yapılanmanın zamanıdır” diye son bir yazı yazmıştım. Birazcık oyuncu değişikliği dışında pek bir değişiklikten söz etmek mümkün değil, ve işte sonuç yine ortada.

Turnuvanın açık ara en zayıf 1. tur grubunu maç başına 88 sayıyı rahatça atarak lider olarak bitirmenin verdiği moral ve de önceki turnuvalardan çok daha yüksek olan istek, motivasyon ile ikinci tur grubumuza da iyi başladık, İspanya’yı devirdik. Fakat grubun son maçında Slovenya’ya sonra da İspanya’nın bügün yarı finalde darmadağın ettiği Yunanaistan’a çeyrek finalde yenildik. Ardından da klasman maçlarında Fransa’ya yenilerek 6. bile olamadık, yani seneye Dünya Şampiyonası Türkiye’de değil başka bir ülkede olsa katılmayı hak etmemiş olacaktık!

2. tur ve sonrasındaki tüm maçlarda ise maç başına sadece 68 sayı atabildik, yani ilk turdaki zayıf rakiplerimize attığımızın tam 20 sayı altında kaldık. İlk grubumuzun zayıf olmadığını iddia edenlere şunu hatırlatmalı ki bizle beraber grubumuzdan 2. tura yükselen Litvanya ve Polonya 2. turda diğer taraftan gelen Sırbistan, İspanya ve Slovenya’ya karşı oynadıkları toplam 6 maçın hepsini kaybettiler!

Lafın kısası Türkiye basketbolu milli takımlar seviyesinde yıllardır hücum edemiyor. Eurobasket 2009 resmi web sitesinin takım istatistikleri bölümünden de görülebileceği üzere ilk turdaki yüksek skorumuz sayesinde hala en çok sayı atan takımlar arasında görünüyoruz, ama bu kadar yüksek sayı ortalamasına rağmen maç başına sadece 12 asist ile 12 takım arasında 9. sıradayız, yani o kadar basket atmamıza rağmen basketlerimizi birbirimize pas vererek, takım oyunu oynayıp bir oyuncunun başka bir arkadaşına pozisyon yaratması ile yaratmıyoruz.

Asistemiz az, sayımız çok ise bir açıklama şu olabilir: Belki de bize çok faul yapıldı, faul atışlarından bol sayı bulduk, o yüzden asist rakamımız düşük. Hayır, bu da doğru değil, turnuvada maç başına faul atışı sayımız 18 ve bu sıralamada 12 takım içinde 10.yuz. Aslında bu da rakip potayı zorlamadığımızı, fiziksel mücadeleye hücumda pek girmediğimizi, kolayımıza geleni yapıp orta ve uzun mesafeli şutlarla sonuca gittiğimizi gösteriyor. Yani iyi organize olmadan, sıkışınca bireysel zorlama atışlar yaparak sayı atıyoruz. Atamadığımızda da 2005 ve 2007′de olduğu gibi iyice rezil oluyoruz.

Kadro oluşturmadan, oyuncu seçiminden, hücum seti tercihine, önemli pozisyonlarda sahadaki beş tercihinden topu kullanacak adama herşey tartışılmalı. Bu turnuvaya gelmeyen pek çok NBA oyuncusu varken, aslında turnuva bu açıdan bize derece elde etme şansı sağlarken biz de kendi All Star oyuncumuz Mehmet Okur’u ekibe katmıyoruz, arada buzlar varsa bile bunları eritmek için adım atan yok! Bu turnuvada NBA All Star seçilmiş kaç oyuncu var ki? Mehmet’in pota altında yaratacağı fark ortada değil mi, Kaya Peker’siz, Kerem Gönlüm’süz bir takımda! Kaya Peker’siz demişken Tutku, Serkan gibi hücum yönü çok kuvvetli oyuncularımızın kadroya alınmaması da çok dikkat çekici!

Çok iyi savunma yapan, takıma direnç aşılayan oyuncuların kritik hücumlarda sahada olmasını bırakın topu kullanmaları şok edici değil mi? Sakat sakat, moralsiz oynayan bir Hidayet’in eline bu kadar bakan bir kenar yönetim ve Hidayet’in de maçın sonunda bundan cesaret alması normal mi…

Fazla uzatmaya gerek yok, aynı şeyleri 2007′de de iki yazı ile yazmışım. Gerçekler istatistiklerle ortada, bugün üç büyüklerin, sponsorlarının da desteğiyle, ve Efes Pilsen ile Türk Telekom’un katkılarıyla kulüpler bazında ciddi bir basketbol bütçemiz var. 12 Dev Adam konsepti ile de milli takımın sponsorluk gelirleri 8 yılda 20 milyon dolara ulaştı. Peki bu bütçe, bu değer, bu önemi yönetmeyi biliyor muyuz? Milli takım koçu, yöneticileri, basketbol federasyonunun milli takım ile ilgilenen görevlileri mevkilerinde rahatça oturabiliyorlar mı?

Bu ülke dünya çapında başka bir büyük spor organizasyonu düzenleyene kadar daha çok uzun yıllar bekleyebiliriz, bu nedenle 2010 Basketbol Dünya Şampiyonası çok önemli. Ülkemizdeki bu turnuvada ya basketbolu bir kez daha hak ettiği yere çıkaracak ya da tam bir futbol ülkesi olup çıkacağız, ki futbolda da  Dünya Kupası’na bile katılamıyoruz! Ama başarılı olmamız, yıllardır hücum etmeyi takımına öğretemeyen teknik ve idari yönetimler ile yine hayal olacak. “İyi savunma, top çalma, mücadele” muhabbetleri ve ülkenin en saygın gazetelerinde 6. bile olamayan takıma “çok teşekkürler” mesajları kimseyi kandıramıyor, bu biline…

Technorati Tags: 12 Dev Adam, basketbol milli takımı, Avrupa Şampiyonası, Eurobasket 2009, Eurobasket, Dünya Şampiyonası

İlgili Yazılar:

• 12 Dev Adam” Çökmeden Cesaretle Yeniden Yapılanmanın Zamanı
• Hücum Edemeyen 12 Dev Adam ve Görevde Kalan Yöneticileri

İtalya’nın en sevilen, en çok turist çeken bölgelerinden olan Toskana’da UNESCO Dünya Mirası listesinde yer alan 6 yer bulunmakta, tarihi ve kültürel mirasa ek olarak aynı zamanda bölgenin doğası, tabiatı, manzaraları da oldukça etkileyici. İtalya turları deyince Roma, Venedik ve son zamanlarda bunlara katılan Milano ile birlikte Toskana bölgesi de ziyaret ediliyor, her birinde birer ikişer gün geçiriliyor, ama vakti olanlar için Roma ile birlikte Toskana da çok daha fazlasını hak ediyor.

İtalyanca Toscana olarak yazılan ve bizim okuduğumuz gibi Toskana olarak telaffuz edilen bölgede yerleşimler Bronz Çağı’nda başlamış. Her ne kadar bölgenin doğası, bitki örtüsü değişiklik göstermiyor olsa da her tarihi şehrin, prenslik ya da düklüğün ayrı ve farklı bir geçmişi olduğunu bu bölgede hissetmeye başlıyorsunuz. Gerçek anlamda bir İtalya Birliği’nin oluşmasının 19. Yüzyıl’a kadar gecikmesinin sebebi olan farklı şehir devletlerin farklı yönetim ve kültürlerini korumasının günümüze yansıyan sonucu İtalya gezilerinin daha dinamik ve heyecanlı geçmesi oluyor.

Bölgenin başkenti Floransa belli aralıklarla belli turistik yayınlarda Avrupa’nın en gezilesi üç şehrinden biri olarak listelenir, fakat ben belki de böylesi bir beklentiyle gittiğimden biraz hayal kırıklığına uğradım. İtalyan Rönasansı’nın doğduğu ve Medici Ailesi’nin desteğiyle geliştiği şehir sanat ve mimari açısından büyük bir zenginliğin sembolü olmaya devam ediyor.

Floransa’nın tüm fotoğraflarında manzarayı süsleyen Santa Maria del Fiore Katedrali’nin etkileyici kubbesi

Michelangelo, Leonardo da Vinci ve Botticelli’nin şehrinde görülesi müzelerin başında Galleria degli Uffizi bulunuyor. İtalya’da her yerde uzun kuyruklarda beklendiğinden ve yoğun ziyaretçi akınını kontrol etmede ve “tatmin etmede” örneğin Paris’ten daha geride kaldıklarından Uffizi Müzesi, büyük katedraller gibi önemli yerlere İnternet üzerinden, hatta telefon ile çağrı merkezini arayıp İngilizce olarak da rezervasyon yaptırıp rezervasyon numarası ile gidip hiç beklemeden giriş yapabilirsiniz. Ciddi vakit kazancı elde etmek için mutlaka öneriyorum. Pazartesi kapalı olan Uffizi’yi gezemediğim için bir yorum yapamayacağım ama Rönasans’ın önemli temsilcilerini, “Venüs’ün doğuşu” gibi eserleri ağırladığını söylemeliyim.

İç avlusuyla bir dönemlerin Floransa villaların başlıca örneklerinden olan Bargello Müzesi önemli heykellere ev sahipliği yapıyor, her ayın 2. ve 4. pazartesi günleri ise kapalı. Museo dell’Opera del Duomo ise Floransa’nın meşhur katedralinin tam arkasında bir müze. “il Duomo” ya da Duomo olarak anılan katedralin tarihini, geçmişini, mimari ve inşa dönemlerini aktarmanın ötesinde katedralin iç ve dış süslemelerinden korumaya alınan önemli parçaları barındırıyor.

Santa Maria del Fiore Katedrali Floransa fotoğraflarını kubbesiyle taçlandırmakta olan büyük, dış cephesi ve süslemeleri ile etkileyici bir kilise. Kilisenin iç süslemeleri kalmadığından Museo dell’Opera’nın önemi artıyor fakat içine girip meşhur kubbenin iç süslemesine uzun uzun bakılabilir. Hatta ücret karşılığında farklı bir kapıda kuyruk bekleyerek kubbeye çıkabilirsiniz. Katedralin ön yüzünün karşısında Battistero di San Giovanni yani Vaftizhane bulunuyor, ayrıca katedralin bir parçası sanılan Campanile yani çan kulesi de meydanın önemli yapılarından.

Floransa’da tabii ki görülecek yerler listesi uzayıp gider ama kısa ve öz tutmak gerekirse Arno Nehri üzerinde 2. Dünya Savaşı’nı atlatan tek köprü olarak kalan Ponte Vecchio yani Eski Köprü’yü de biraz vakit ayrılabilir. Bir zamanlar kasaplarla dolu iken gittikçe kuyumcular ve süs eşyalarının mekanına dönüşen köprünün gerçekten de üst seviyede mücevher işçiliği ve ürünlerine bakarak ticari heyecanını hiç kaybetmediğini de görebilirsiniz.

Floransa’da 2. Dünya Savaşı’nı atlatan tek köprü Ponte Vecchio yani Eski Köprü kuyumcu dükkanlarına ev sahipliği yapmaya devam ediyor

Ve tabii Signoria Meydanı! 450 yıllık Neptün Havuzu İtalyan ve yabancı turistlerin dinlendikleri, fotoğraf çektikleri meydanın atraksiyonlarından sadece bir tanesi. Meydanda yer alan Michelangelo’nun Davut’u gibi pek çok önemli heykelin ayrı anlamları, hikayeleri, bazen politik mesajları bile var.

Sanat ve mimarisine girersek çıkamayacağımız Floransa’dan sonra Toskana Bölgesi’nin en meşhur şehri Pisa da beklediğimden fazla ilgi çekiyor gibi geldi. Eğik Pisa Kulesi’nin fotoğrafını çocuk yaşlarda görmeye başlayanımız pek çoktur, tabii kuleyi bizzat karşında, gerçekten de eğik ama sağlam halde görmek etkileyici. Mucizeler Meydanı anlamındaki Piazza dei Miracoli’deki katedralin saat kulesi olan Pisa’nın tepesine de çıkmak mümkün. Meydanda Pisa Kulesi dışında vaftizhane, katedral ve mezarlık bulunmakta. İtalya’nın en büyük vaftizhanesi, kubbesinin üstündeki heykeliyle Pisa Kulesi’nden birkaç santimetre daha bile yüksek, fakat iç dekorasyonu fazlasıyla “sade”. Zaman kısıtım nedeniyle içlerine girmediğim bu yapılardan en çok gözden kaçanı Campo Santo anıt mezarı şık duvarları ile bazıları tarafından Dünya’nın en zarif mezarlığı kabul ediliyormuş.

Pisa’daki mucize meydan üç yapıyı arka arkaya güzel bir güneş altında, çimler üstünde izlemek hem rahatlatıyor, hem de şaşırtıyor

Pisa’daki üç ana yapıyı farklı açılardan, hava da açıksa, yemyeşil çimler üzerinde seyretmek gerçekten hoş, ama sınırlı vakti olanların bir an önce Siena’ya ve bölgenin diğer önemli yerleşimlerine geçmelerini öneririm. Siena Floransa’dan 70 km uzaklıkta bir tepeye kurulmuş yerleşim. Küçük Pisa’nın tarihin bir döneminde ticari üstünlüğünün meyvesini askeri gücüne de yansıtarak bölgeyi etkisi altına almış olması gibi Siena da heybetli dönemler yaşamış. Bugün ise belki de en ilginç özelliği her yaz 2 Temmuz’da elemesi, 16 Ağustos’ta finali yapılan Palio at yarışı. Avrupa’nın en büyük meydanları arasında gösterilen, yarım daire şeklindeki, hem de Palazzo Pubblico’ya eğimli Piazza del Campo Meydanı şehrin kalbinin attığı yer. Yeme içme mekanı olmasının yanında meydanda uzanıp dinlenenler seyrederken “burada eğersiz at yarışları yapılıyor” dense inanması zor olan bir görüntü de sunuyorlar.

Siena’nın her mahallesinin kendine has bir amblemi, renkleri var ve sokaklarda binaların üstünde, elektrik kutularının, saksıların süslemesinde dikkat etmeniz halinde bunları görmeniz mümkün. Mahalleler at yarışını kazanırlarsa günler süren kutlamalar yapıyor, gerçekten büyük gurur duyuyorlar. Canlısını, ya da bir videosunu görmeden ne kadar önemli bir etkinlik olduğunu anlamak gerçekten zor ama çok uzun süredir yaşatılan bu gelenek için sayısız turist de şehre geliyor.

Siena’nın yedi yüzyıllık katedralinin zeminindeki harika mermer süsler siz sıra beklerken dışarda da ayaklarınızın altına uzanıyor

Siena’nın güzel pastanelerinden farklı atıştırmalıklar, çay ve kahveye eşlik edecek tatlılar almak, daracık sokaklarda yürümek, tepelerden doğaya bakmak mutluluk veriyor. Ama Siena’nın katedrali bence gerek iç gerek dış süslemeleri ve heybeti ile tüm Toskana’nın en etkileyici dini yapısı. Siena Katedrali ya da yine “Duomo” için de daha önce dediğim gibi İnternet ya da telefonla yer ayırtmanızı şiddetle öneririm. 13. Yüzyıl’da büyük bir bölümü tamamlanan yapı Siena’nın yükselişinin ve bölgeyi etkisi altına almasının da sembolü ve bugüne kadar da çok iyi korunmuş. Meydandaki Palazzo Pubblico’nun müzesi de gezilebilecek başlıca yerlerden. Vakit ayırmanız halinde 1-2 tarihi nokta da görülebilir, meydanda Saray’ı karşınıza aldığınızda sağdaki sokaklarda turizm bürolarından bilgi ve harita edinmek mümkün.

Torre Grossa’dan böyle görünen San Gimignano’nun ana sokağı üstünde bir iki sanat galerisi, hoş dükkanlar ama benim en çok ilgimi çeken harika seramikler, vazo ve süsler satan dükkanlar bulunuyor

Standart Toskana turlarının son ayağı olan San Gimignano çok daha küçük. Burada bir dönem gerek gösteriş, gerek farklı kullanım amaçlarıyla villa evlere eklenen kuleler yükseldikçe yükselmiş, bugün pek çok kulesiyle ilgi çekici bir görüntüye sahip Gimignano’nun gezmediğim kilisesi Collegiata ve Piazza del Duomo diye zaten göreceğiniz etrafında dünyanın en iyi dondurmacısı seçildiğini iddia eden dondurmacı ve kafelerle çevrili meydanının yanında bence gitmişken tepesine çıkmaya değecek olan Torre Grossa kulesi ve aynı biletle girebildiğiniz minik Pinacoteca Civica Müzesi köyün başlıca çekim noktaları. Grossa’dan yani büyük kuleden güzel bir Toskana manzarası izleyerek akşamı bitirip Gimignano’da ücretsiz düzenlenen klasik müzik konserlerinden biriyle geceyi tamamlamanız mümkün. Ama tabii eğer 40 kişilik bir turla gitmemiş ve bir an önce otelinize dönmeniz gerekmiyor ise.

Etkileyici Toskana’nın dünya mirası listesindeki diğer yerleri de Siena çevresinde Rönasans ressamlığına da ilham vermiş olan harika doğasıyla Val d’Orcia ve bu bölgede bahçe, saray ve katedrali ile henüz yeteri kadar meşhur olmamış olsa da Pienza. Maalesef bu iki yeri görmediğimden bir yorum yapamayacağım ama Siena’nın bende güzel izler bıraktığını, Pisa ve San Gimignano’nun da ilginç bir görsel ziyafet sunduğunu tekrar belirtmeliyim. Sırada Roma var…

Technorati Tags: Toskana, Toskana gezi rehberi, Floransa, gezi rehberi, Floransa gezi rehberi, Pisa, San Gimignano, Siene, İtalya, gezi, Pisa Kulesi,

İlgili Yazılar:

• İtalya Turu: Venedik Gezi Notları

Geride bıraktığımız hafta içinde Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü OECD’nin üyesi 30 gelişmiş ülkede cep telefonu iletişim masraflarının karşılaştırıldığı bir rapor medyamızda da yer aldı. OECD belirlediği az, orta ve çok kullanım konuşma süreleri ve kısa mesaj trafiğinin bu 30 ülkede ne kadar tuttuğunu üç ayrı liste olarak hazırlamış, ortalama alındığında da ABD en pahalı ülke çıkarken Türkiye pahalılıkta 17. sırayı almış, yani ucuzluk sıralamasında 13. olmuş!

Daha geçenlerde Siyasi irade ve Rekabet Kurulu müdahele etmedikçe telekom devlerimiz tüm Türkiye’nin karlılığının üçte birini alıyor başlıklı yazımda Türkiye’nin rekabet eksikliği ve düzenlemelerin etkin olamaması nedeniyle fahiş fiyatlarla iletişim hizmeti aldığını, gelişme ve kalkınmayı yavaşlayan etkenlerden birinin de bu olduğunu söyleyen biri olarak OECD haberini bir kenara not almıştım. OECD’nin web sitesinde ilgili rapora ulaşıp fiyatlara baktım. Ardından da bu işin yüzeysel kalmaması için gerçekçi bir hesap yapılması gerektiğini düşündüm.

OECD üyelerinin büyük çoğunluğu sanayileşmiş ileri ülkeler olduğundan rakamsal (nominal) bazda karşılaştırmalar ülkemizin durumunu yanlış yansıtabiliyor. Gelir seviyemizin göreceli düşüklüğünü hesaba katıp satınalma gücü paritesini göze almadan yapılan karşılaştırmalar da yanlış yönlendiriyor. Halbuki bir ABD Doları’nın ABD’de ya da Avrupa’daki alım gücü Türkiye’deki alım gücünden çok daha yüksek oluyor, aynı şekilde 100 Türk Lirası ile Türkiye’de alabileceğimiz ürün ve hizmetlerden çok daha azını aynı miktarda Lira’yı dövize çevirdiğimizde yurtdışında alabiliyoruz.

Ben de OECD rakamlarındaki dolar değerlerini tüm OECD üye ülkelerinin satın alma güçlerini hesaplamamızı sağlayan güncel katsayılarla güncelleyerek yeniden hesapladım. Tahmin edileceği üzere görüntü oldukça değişti. Az, orta ve çok kullanım masraflarının ortalaması alındığında, işin içine ülkelerin hanehalklarının satın alma gücü girince Türkiye pahalılıkta 17. değil 9. oldu. Altta hazırladığım tabloyu görebilirsiniz.

Bu az, orta ve çok kullanım ortalamasını gösteren sıralamanın yanında ayrıca az kullanıma göre yapılan tabloyu da aynı şekilde satınalma gücünü hesaba katan reel döviz kurları ile revize ettiğimde durumumuz daha vahim şekilde ortaya çıktı. Ülkemizin genelini düşündüğümüzde, ayrıca bizzat operatör şirketlerin de yıllardır vergilerin ağırlığı nedeniyle kullanım miktarlarının gelişmiş ülkelerin çok altında kaldığı yönündeki açıklamalarını hatırlarsak, az kullanım listesi bizim için daha önemli olmalı.

Az kullanıma göre yapılan sıralamada ise pahalılıkta 4. çıkıyoruz! Meksika, G. Kore ve Çek Cumhuriyeti listede önümüzde yer alan ülkeler. Yani Türkiye medya kuruluşlarında yer alan haberlerin aksine pahalılıkta 17. sıradan çok daha yukarda.

Bunun bir nedeni KDV ve Özel İletişim Vergisi’nin ağırlı, bir nedeni de piyasada yeterli rekabetin yıllardır sağlanamamış oluşu. Bunda tabii sadece düzenleyici kurumlar değil, tüketici davranışlarının da payı var.

Hazır KDV, ÖİV demişken bu vergilerin yüksek olmasının altında yatan nedeninin de Türkiye’nin bence en büyük sorunlarından biri olan vergi toplayamama olduğunu söylemeliyim. Doğrudan vergileri yani örneğin gelir vergisini toplamakta zorlanan, ya da toplamak için seçmenini zorlamaktan çekinen hükümetlerimiz yıllardır böyle toplayamadıkları vergi gelirlerini en azından dolaylı vergilerle yani KDV, ÖİV, ÖTV gibi vergilerle topluyorlar. Benzine, telefon konuşma masrafına, gıdaya, dijital fotoğraf makinasına, aklınıza ne gelirse dar gelirlisi, zengini aynı abartı vergileri ödemek zorunda kalıyor…

Technorati Tags: cep telefonu masrafları, OECD, OECD cep telefonu raporu, cepten görüşme ücretleri