Een Coronale Massa Emissie op de zon

Op de weblog van Hans Labohm verscheen deze week een gastbijdrage van Kees de Jager, de bekende zonnefysicus, die al 89 is maar nog zeer actief en die nog geregeld artikelen publiceert over de invloed van de zon op het klimaat in de wetenschappelijke literatuur. De Jager gaf toestemming zijn artikel ook hier te plaatsen.

De Jager woont sinds 2003 weer op Texel (hij is er geboren) en kreeg een werkkamer aangeboden op het NIOZ. Ik sprak hem enige jaren geleden al eens voor een NWT-verhaal over de rol van de zon. Dat gesprek ging over veel meer dan de zon. De Jager heeft een zeer boeiend leven achter de rug, woonde in zijn jeugd in Indonesië, zat in de Tweede Wereldoorlog als student ondergedoken op de Utrechtse sterrenwacht, de sterrenwacht waar hij later directeur zou worden. Was hoogleraar in Utrecht. Was oprichter en jarenlang voorzitter van Stichting Skepsis.

Groter of kleiner?
De Jager werkte een paar jaar geleden mee aan een WAB-rapport over de relatie zon-klimaat, dat gemaakt werd voor de toenmalige staatssecretaris van Milieu, Van Geel. Ik kan me de presentatie van het rapport nog levendig herinneren. Mede-auteur Rob van Dorland gaf een lezing met als strekking ‘de rol van de zon is kleiner dan we tot nu toe dachten’, geheel in lijn met de conclusie van het vierde IPCC-rapport. De Jager rondde af met op te merken ‘de rol van de zon kon wel eens veel groter zijn dan we tot nu toe denken’. Van Geel die in de zaal zat, en die alle fysica toch al boven de pet ging moet er het zijne van gedacht hebben. Klaas van Egmond, destijds directeur Milieu en Natuur Planbureau en dagvoorzitter, concludeerde toen: van CO2 weten we hoe het werkt, van de zon nog niet, dus geven we CO2 het voordeel van de twijfel.

Onlangs publiceerde De Jager weer twee artikelen met zijn Argentijnse collega Silvia Duhau. Bij een van de twee artikelen was ook Bas van Geel betrokken. In het eerste stuk voorspellen De Jager en Duhau dat er een Grand Minimum komt, een langere periode van geringe zonne-activiteit. In het tweede stuk (dat in druk is) proberen ze klimaatverandering van de afgelopen vier eeuwen te correleren aan de zon. Meer uitleg daarover volgt hieronder.

NRC besteedde op zaterdag 26 juni (De zon is zeldzaam stil) ook uitgebreid aandacht aan de artikelen. Dat interview eindigt met de volgende intrigerende opmerking van De Jager:

En als wetenschapper denkt De Jager nog iets: Dat de mens sinds 1970 het klimaat toch wel een beetje bedorven heeft.

Ik vond dit juist niet een erg wetenschappelijke opmerking. Ik vroeg De Jager wat hij precies bedoelde en hij antwoordde per e-mail:

Daarmee bedoel ik dat wij mensen toch voor een beetje opwarming hebben gezorgd (maar met niet meer dan 0,3 graad). Met ‘een beetje’ bedoel ik dat dit getal niet lijkt op de grote opwarmingswaarden die je soms tegenkomt in de alarmistische literatuur.

Ik vraag me af hoeveel NRC-lezers dat eruit opgemaakt hebben. Ik niet in ieder geval. De passage vlak daarvoor luidde namelijk:

Toch: De Jager hoort dus niet bij de klimaatsceptici die elke invloed van de mens op het klimaat ontkennen. ‘Dat heeft me hogelijk verbaasd toen ik met dit vak begon: dat mensen je onmiddellijk in een hokje willen stoppen.’
De Jager: ‘Natuurlijk ben ik sceptisch. Een wetenschapper moet altijd in twijfel trekken wat anderen zeggen, en wat hijzelf heeft gezegd. Maar dat maakt me niet vanzelf tot een klimaatscepticus. Ik ben wetenschapper.’

Tegen deze achtergrond kwam de opmerking ‘beetje bedorven’ op mij juist vrij alarmistisch over. Bedorven in de zin van we hebben het klimaat behoorlijk verpest. Zo zie je maar weer, in het klimaatdebat zijn zelfs directe citaten van wetenschappers niet altijd wat ze lijken.

Hoe dan ook, na deze wat lange introductie volgt hier dan het interessante stuk van Kees de Jager. Waarbij aangetekend dat de koop door mij bedacht is.

Zon verklaart groot deel van de opwarming

De zon is een uiterst stabiele lichtbron: de totale stralingsstroom neemt gedurende al enkele miljarden jaren geleidelijk toe, maar met niet meer dan 0,15% per miljoen jaar, onmeetbaar gering. Maar daarop gesuperponeerd zijn er talloze uitingen van kortdurende activiteit, zoals de zonnevlekken, verhoogde straling (hoofdzakelijk ultraviolet; de ‘Total Solar Irradiance’ – TSI), de sterk variabele zonnewind, de explosieve zonnevlammen, de eveneens explosieve magnetisme meedragende gaswolken die Coronale Massa Emissies (CME) worden genoemd. Om een indruk van de energieën te geven: een zonnevlam zowel als een CME hebben beide een totale energie van de orde van een tot tien miljard Hirosjima atoombommen. Tijdens de laatste helft van de vorige eeuw waren er per dag gemiddeld ca. 3 tot 8 zonnevlammen en even zovele CME’s.

Polaire magneetvelden
Al deze kortdurende verschijnselen vinden hun oorsprong in twee gebieden van verhoogde magnetische veldsterkte op de zon. Het meest opvallend zijn de equatoriale magnetische gebieden, die gekenmerkt worden door de zonnevlekken. Dit zijn op zichzelf inactieve structuren, maar ze vallen op. Bovendien zijn ze de kernen van de equatoriale Activiteitsgebieden, waar, onder meer, de verhoogde straling, de zonnevlammen en de CME’s hun oorsprong vinden. Wat de meeste onderzoekers van de zon-klimaat relaties echter niet in acht namen is dat er ook een polair magnetisch veld is, in totale sterkte (totale magnetische flux) geheel vergelijkbaar met het equatoriale veld. Samen zijn deze twee velden verantwoordelijk voor het gehele complex van kortdurende veranderingen, dat zonsactiviteit wordt genoemd. De twee velden wisselen in sterkte in een 11 jaarlijkse cyclus. Als het equatoriale veld maximaal is, is het polaire minimaal en omgekeerd. Betrouwbare gegevens over het equatoriale veld zijn beschikbaar vanaf 1610; over het polaire vanaf 1844.

We hebben, als eersten, de samenhang tussen de aardse grondtemperatuur en de totale variatie (dus: beide magnetische componenten) van de zonsactiviteit onderzocht. We deden dat voor de periode 1610 resp. 1844 tot 1970 (dat laatste jaartal is opzettelijk zo gekozen, het is vóór de periode van significante globale opwarming, boven de sinds de 17e eeuw optredende gestage opwarming). We middelden overal de kortperiodieke (11-jaarlijkse) veranderingen uit en concentreerden ons zo op de variatie op wat langere termijn.

Waarom hebben andere onderzoekers dit niet gedaan? Vermoedelijk omdat men, onder de indruk van de zichtbare zonnevlekken tot de oppervlakkige gedachte kwam dat dit het enige veranderlijke zou zijn in de zonsactiviteit.

Versterking door waterdamp
We bestudeerden de zeven meest recente temperatuur datareeksen van verschillende bronnen en instituten, waarbij we ons beperkten tot publicaties uit de gereferee-de internationale tijdschriften. We vonden voor de periode 1610 – 1970 een gemiddelde temperatuurtoename van 0,087 graad per eeuw. Ook de twee aspecten van zonsactiviteit, de equatoriale en polaire magnetische fluxen, namen toe gedurende deze periode. Dat alleen al suggereert een samenhang. Van die temperatuurtoename van 0,087 graad per eeuw komt 0,077 graad per eeuw op rekening van het equatoriale magneetveld. Dit kan geheel verklaard worden: de helft van die toename komt door de gelijktijdige toename van de ultraviolette straling in het equatoriale magneetveld die op zichzelf al leidt tot een toename van de aardse grondtemperatuur, maar de andere helft van de aardse opwarming wordt veroorzaakt door ‘positieve terugkoppeling’ door toenemende verdamping van zeewater. Waterdamp is een zeer sterk broeikasgas. Als het warmer wordt verdampt meer water; er komt dus meer waterdamp in de atmosfeer en door het zo versterkte broeikaseffect stijgt de temperatuur verder, en dat geeft nog meer verdamping, nog meer opwarming, enz. In totaal verdubbelt dit het effect. Er zijn vele terugkoppelingsmechanismen, sommige negatief, andere positief. Waterdamp heeft een sterke positieve terugkoppeling, die ruwweg tot een verdubbeling van de initiële temperatuurverhoging leidt. Deze terugkoppeling wordt door veel onderzoekers veronachtzaamd en dat verklaart waarom de invloed van de zon op het klimaat doorgaans insignificant wordt genoemd.

Een fractie van – 0,040 graad per eeuw komt op rekening van het polaire veld. Als dat veld minimaal is, is de opwarming het sterkst. Daarvoor is nog geen verklaring gevonden, maar we denken aan de invloed van de zeer versterkte zonnewind die optreedt tijdens het minimum van het polaire veld (nog te onderzoeken!).

Een toename van 0,051 graad per eeuw heeft atmosferische oorsprong. Een eenduidige verklaring hiervoor is niet bekend, maar diverse mogelijke componenten worden genoemd.

We tellen daarna alle componenten op en vergelijken het resultaat met de gemiddelde temperatuur van de laatste 200 jaren. De bijgevoegde afbeelding toont de residuen over de periode 1800 – 2000. Er blijken flinke fluctuaties voor te komen, De meeste daarvan zijn van de orde van 0,1 graad maar er is een opvallend negatief residu van 0,2 graad omstreeks 1960 en een maximum van 0,3 graad rond 2000. Dat laatste is de huidige opwarming.

Uit onderzoek van het zongekoppelde temperatuurverloop gedurende het Holoceen blijkt de sterke invloed van de (hierboven beschreven) positieve terugkoppeling door waterdamp. Dat effect werd, onterecht, in vele onderzoeken niet in rekening gebracht. Opnieuw: dit verklaart waarom de invloed van de zon op klimaatveranderingen door velen insignificant werd genoemd.

Een heel recent voorbeeld: tussen de jaren ca. 1000 tot ca. 1300 was de zonsactiviteit sterker dan normaal. Recent onderzoek aan Siberische boorkernen (Dergachev en Raspopov, Reconstruction of the Earth’s surface temperature based on data of deep boreholes, global warming in the last millennium, and long-term solar cyclicity; in Geomagnetism and Aeronomy  50, 383 – 402, 2010) heeft (opnieuw) bevestigd dat gedurende dit zo geheten Middeleeuwse Maximum ook de aardse temperatuur hoger was dan normaal. Ze was zelfs vergelijkbaar met de huidige opwarming. In ons artikel worden meer van zulke door terugkoppeling versterkte opwarmingsperioden gedurende het Holoceen beschreven.

Kees de Jager

Aanverwante berichten:

1. Krankzinnig klimaatonderzoek: “Mens liet mammoeten uitsterven; gebrek mammoetscheten bracht ijstijd terug”
2. Partij voor Mens en Spirit eerlijk over CO2
3. Hasnain heeft boter op zijn hoofd

Zie verder: http://climateguy.blogspot.com/

Aanverwante berichten:

1. BBC video: “How ‘climate-gate’ turned nasty”
2. Schokkende video mislukt achterkameroverleg Kopenhagen
3. Grappige video toont missie van deze site

Harm Piek van Natuurmonumenten: degelijke wollen sokken bieden weerstand tegen al te grove klimaatspeculatie

Het vorige week door Vroege Vogels en Trouw gelanceerde klimaatcabaret van Natuurmonumenten, blijkt qua slecht-nieuwsfactor vooral toe te schrijven aan de media zelf.

De opvallendste conclusie die je kunt trekken uit het rapport ‘Klimaatverandering en Natuurbeheer’, dat Harm Piek me toestuurde, is namelijk geen komkommer en kwel over uitstervende soorten. Natuurmonumenten ziet er, terecht, meer soorten bij komen dan er verdwijnen, en ook laat de natuurvereniging de definitie van ‘exoten’ los, die klimaatalarmisten als Arnold van Vliet hanteren:

De vraag of een uitheemse soort al of niet als ongewenst beschouwd moet worden wordt daarbij ook anders benaderd. Exotische soorten van buiten Europa zijn in principe ongewenst, terwijl zich spontaan nieuw vestigende soorten vanuit Europa met een vergelijkbaar (opgewarmd) klimaat in principe wel gewenst zijn.

Ruimte aan dynamiek en verandering
Het rapport ‘Klimaatverandering en natuurbeheer’ gaat eigenlijk vooral over de vraag of je nog wel overal krampachtig aan soorten kan vasthouden. Neem bijvoorbeeld het korhoen, dat hier onder andere dankzij de sterk toegenomen predatiedruk van havik en vos het loodje legt. Faunabeheerders proberen op de Sallandse Heuvelrug nog krampachtig deze soort te beschermen, door vossen om te leggen. Maar wanneer je in Zweden komt, struikel je over de ‘korren’.

Die discussie is redelijk, en wordt al langer gevoerd. De natuur nu, is niet meer die van 1900, en die van 2050 is niet die van nu. Ik belde Harm Piek bij Natuurmonumenten nog maar eens en vroeg hoe het Reformatorisch Dagblad ooit op basis van zijn uitspraken tot het volgende nieuwsbericht kon komen: ‘Diersoorten weg door verandering klimaat’.
Die zwartgallige berichtgeving ontstond naar aanleiding van een ‘onderzoek dat Piek afgelopen week openbaarde bij Vroege Vogels. Volgens het Reformatorisch Dagblad zou Piek de volgende uitspraak hebben gedaan: „de klimaatomslag ervoor zorgt dat de biodiversiteit onevenwichtiger zal worden.” Piek is al sinds de jaren zeventig actief verspreider is van het grote grazen, met de warme wollen sokken van Kritisch Bosbeheer. Dankzij hem grazen de Schotse Hooglanders tot in Polen aan toe. Bij dit klassieke ecologisme hoort ook het equilibriumdenken: maar heeft Piek dat hier ook gezegd?

Piek ontkent desgevraagd
…en in de radio-uitzending is hij daar ook niet op te betrappen. En volgens Piek was er, zoals ik al vermoedde ook geen sprake van een ‘onderzoek’, hooguit een verkenning: wat is mogelijk, wanneer je aanneemt dat de informatie klopt die KNMI en Planbureau voor de Leefomgeving verstrekken.

Voor zover Natuurmonumenten wilde beweringen doet..
.. over de verspreiding van ‘malaria’in Europa door opwarming, kan je dat ook niet toeschrijven aan Natuurmonumenten zelf: het Planbureau voor de Leefomgeving verspreidt deze malariamythe, waarover ik al schreef in EOS.

De natuur wordt nog mooier en rijker
Ook zal de volgens het nieuwsbericht gedoemde groenknolorchis, die je nu bijvoorbeeld treft in nieuwe duingebieden als de Hors op Texel niet zomaar verdwijnen’door ‘de zeespiegelstijging’. Er zullen altijd weer nieuwe jonge duinen aangroeien waar het plantje zich thuisvoelt. Een eeuw geleden bijvoorbeeld bestond de hele Hors zelfs nog niet, maar dankzij de zeespiegelstijging en stroming groeide de plaat vast aan Texel.

Leve de dynamiek. En uit nieuwer onderzoek, blijkt vooral hoe hardnekkig soorten zich handhaven in een gebied. Een soort als berendruif, of Zweedse kornoelje, die passen meer bij een ijstijdklimaat dan het huidige. Toch komen ze nog op Terschelling voor, wat de invloed van gemiddelde temperatuur op voorkomen al relativeert. Piek wijst vooral op het toenemen van weerextremen, waarvan soorten last zouden hebben.
Wat kwetsbare veenvlinders betreft en andere soorten die hier al sinds de IJstijd zitten, het is logisch dat die nu pas verdwijnen: Jammer, maar we krijgen veel mooiere vlinders er voor terug: als ze maar de ruimte krijgen.

Afgezien van de claim..
…dat de Waddenzee verdwijnt door zeespiegelstijging, (de slikken hogen juist op door aanslibbing) en daarmee de wadvogels, is Piek vaak vrij realistisch. Zelfs al zetten Pol en Runderkamp hem steeds onder druk om rampscenario’s te schetsen. Tot ontsteltenis van Amanda Pol en Lex Runderkamp van Vroege Vogels, brengt hij tijdens het interview de biologisch juiste conclusie naar voren, dat er wel eens meer soorten bij kunnen komen dan er verdwijnen. ‘Ja, maar, maar, dat zijn toch exoten?’, stamelt Amanda Pol.

Effecten van beheer zijn veel belangrijker…
.. dan een gemiddelde temperatuurstijging. Een prachtig voorbeeld vormt hier de terugkeer van een kouminnende plant , wormmos in trilveen in de Wieden in Overijssel. En neem de toename van kouminnende soorten in bos in Zuid Limburg, dankzij de toename van schaduw. Lees hier ‘Grenzen in Beweging’van Joop Schaminee voor meer voorbeelden en klimaatrealisme. Zelfs de meest extreme klimaatscenario’s geven bijvoorbeeld minder temperatuurstijging, dan je nu al in de stad kan ervaren door stadseffecten.

Verarming van natuur kon in ons land wel eens sneller verlopen dankzij verkeerd beheer, zoals de obligate begrazing, dan door klimaat: want of opwarming ook doorzet, of die extreme weersvariaties ook optreden en het geclaimde biologische effect zullen hebben: dat is nog maar de vraag, al is het natuurlijk een legitieme vraag die je kunt stellen.

IN plaats van met dit rapport dus te lobbyen voor meer grondbezit door grondaankoop voor de Ecologische Hoofdstructuur, zou Natuurmonumenten dus beter het bestaande bezit kunnen koesteren. Want als je met minder geld tot je beschikking meer oppervlak wilt, kun je niet het dynamische afwisselende beheer leveren dat voor zoveel biodiversiteit in ons land zorgt. Afwisseling en dynamiek, in plaats van plasdras-eenheidsworst met een oerkoe. Daar is ons land zo natuurrijk van geworden.

Aanverwante berichten:

1. Ommezwaai: Rajendra Pachauri verwelkomt klimaatscepsis
2. Klimaatverbetering voor amfibieën en reptielen in Nederland?
3. Claim: “Veranderend klimaat zorgt voor steeds meer hooikoorts”

Foto van Musala, want ik ben nog nooit in de Himalaya geweest.

..dan geven ze geen melk meer en gaat de kaasmakerij failliet. Met deze logica kun je het beste de laatste Himalayagletsjers-studie typeren van waterconsultant Walter Immerzeel. Immerzeels studie trok afgelopen maand wereldwijd de aandacht , omdat hij in Science verscheen.
Onze overheid berichtte..
.. via het Klimaatportaal (PCCC ) naar aanleiding van deze studie in Science op 14 juni: Klimaatverandering bedreigt voedselvoorziening van 60 miljoen Aziaten. In deze posting laat ik zien dat de overheid u op het verkeerde been zet met haar berichtgeving, en dat Immerzeel’s studie juist de al vaker berichtte stabiliteit bevestigt van veel Himalayagletsjers. Maar dat deze studie ons begrip van gletsjers niet vergroot.

Het enige wat je daarvoor hoeft te doen..
..is de originele Science-publicatie er bij te pakken en verder te lezen dan de samenvatting. Want wat doet de waterconsultant, zoals hij ook voor VPRO’s Noorderlicht uitlegt: hij corrigeert de eerdere gedane claim van het IPCC, die stelde dat in 2035 alle Himalayagletsjers zouden zijn verdwenen, waardoor één miljard Aziaten in gevaar zouden komen. Nee, het zijn 60 miljoen, en dat is ook erg.
Aziatische rivieren neerslag-afhankelijk
Al zijn die 60 miljoen even goed een wild guess. Immerzeel bevestigt vooral nog eens, dat de meeste Aziatische rivieren niet zozeer afhankelijk zijn van gletsjers als wel van neerslag. Een punt waarop Hans Erren ook al eens wees voor zijn klimaatblog van de Volkskrant. Het overgrote deel van de waterbehoefte van Indiers komt van moessonregens, slechts bij de Indus en Brahmaputra is water uit sneeuw en ijs van (ondergeschikt)belang. Natuurlijk is het een waarheid als een koe, dat zonder gletsjers die watervoorraad afneemt. Maar gebeurt dat nu ook in de Himalaya?

Gletjserstudie zonder studie aan gletsjers
Veel belangrijker is om te zien, dat de hoofdmoot van de studie zelf helemaal niet over gletsjers gaat: Immerzeel brengt de geografie en ligging van de belangrijkste rivieren van het Himalayagebied in kaart, en de mate waarin regen, sneeuw en ijs volgens satelliet en modelprojecties bijdragen aan de waterafvoer.

Hij verdeelt de rivierlopen van Brahamaputra, Indus, Ganges, Yantze in een gebied boven 2000 meter en daar onder. De Brahmaputra en Indus hebben het grootste deel van alle rivieren boven 2000 meter liggen, en niet geheel verrassend rollen deze rivieren uit zijn studie als degenen die het meeste van sneeuw en ijs afhankelijk zijn. Dat deze rivieren een groot deel van hun traject boven de 2000 meter lopen is in het hoogst gelegen berggebied van de wereld ook niet verrassend.

Meer doet Immerzeel niet…
..en de rest, de 60 miljoen dorstige Aziaten aan de voet van de Indus en Brahmaputra dankzij smeltende gletsjers zijn er bij geplakt. Ookal verdwijnen de gletsjers nu even niet zo snel als we dachten, als dat wel gebeurt dan kun je via een grove schatting afleiden dat er minder irrigatiewater beschikbaar is: die hoeveelheid reken je om naar de dagelijkse waterbehoefte van daar aanwezige mensen et voila: zo kom je op 60 miljoen.

Je krijgt het gevoel, of de mensen in de studie deze ruwe schatting over de hoeveelheid rivierafvoer een humaan randje moeten geven. De kans dat media je studie overnemen zonder menselijk drama is minimaal, en daar moeten wetenschappers nu eenmaal rekening mee houden. Wie niet opvalt in wetenschapsland valt af. Daar zit geen complot achter, zoals sommigen wel eens roepen, wetenschappers moeten wel, om zelf te overleven in het huidige financieringsklimaat, waar NWO een aparte turflijst bijhoudt van wie in Nature en Science verschijnt.

Maar: volgens metingen krimpen deze gletsjers niet…
Lees vervolgens in Immerzeel’s eigen publicatie hoe het staat met de gletsjers die de Indus voeden. Hij vertelt eerst hoezeer Himalayagletsjers sinds de IJstijd krimpen. Ook in Science is het glas met ijs altijd halfleeg, wanneer Immerzeel stelt dat in Tibet geen groei optreedt. Met andere woorden, er is ook geen verdere krimp aangetoond van gletsjers. Veel interessanter is om te lezen wat er met de Indus-gletsjers gebeurt

We used the DMT-1 GRACE gravity model (20) in combination with derived
precipitation trends (10) to identify large-scale trends in snow and ice storage in each of the five
basins. Results were inconclusive. We identified a negative trend of −0.22 T 0.05 m year−1 only in
the Ganges basin. A positive trend of 0.19 T 0.02 myear−1 was observed in the Indus basin while in the other basins no discernable trends were identified

Ja u leest het goed
De rivier die volgens Immerzeel na 2050 aan watertekort zou lijden door smeltende gletsjers, met 60 miljoen dorstige Indiers tot gevolg, laat in zijn eigen basin een GROEI in de hoeveelheid ijs zien. De enige manier om toch dorstige mensen te krijgen, is om vervolgens via een ‘best guess’van gletsjerssmelt AAN TE NEMEN, dat die gletsjer na 2050 alsnog terugtrekt, op basis van modelprojecties, waardoor de waterafvoer zou afnemen. Als het gebeurt, dan… Als de hemel op ons dak valt, als alle koeien…

Wat stelt onze overheid

Meer dan één miljard mensen zijn afhankelijk van het smeltwater dat wordt aangevoerd door de Indus, Ganges, Brahmaputra, Yangtze en de Gele Rivier. De bovenstroomse sneeuw- en ijsreserves zijn van belang om de waterbeschikbaarheid benedenstrooms te garanderen. Onderzoekers van de Universiteit Utrecht en FutureWater hebben de afname van gletsjers en sneeuwbedekking bepaald in de stroomgebieden van deze vijf grote rivieren.

Immerzeel’s studie heeft als kern dus eigenlijk een andere boodschap, dan wat het PCCC ons wil doen geloven, en Immerzeel is veel voorzichtiger in zijn uitlatingen.

Metingen van Indische glaciologen, Amerikaanse experts
..tonen aan dat de meeste Himalayagletsjers stabiel zijn, en een aantal gletsjers die de Indus voeden agressief groeien. Ook hier besteedde Science in oktober al aandacht aan. Je kunt gewoon niet een simpel verband leggen tussen de temperatuur in de atmosfeer en de grootte van een gletsjer. Veel gletsjers groeien dankzij toegenomen neerslag, en daarnaast hebben grote gletsjers een reactietijd van tientallen jaren. Dus wanneer ze nu smelten zouden, is dat een reactie op het klimaat van 1980, niet van nu.

De grootste alpengletsjer, de Aletschgletsjer bijvoorbeeld groeide van 1960 tot 1980, bijna tot zijn historische maximum en is nu aan een snelle terugtrekking bezig. Netto sinds 1850 krompen Alpengletsjers in massa met 60 procent, dat is fors, maar in 1850 waren ze dan ook groter dan in 10.000 jaar daarvoor. Ook vond de grootste afname plaats tussen 1900 en 1950. De afgelopen 10.000 jaar lag de boomgrens 60 procent van de tijd 200 meter HOGER dan nu. Dat betekent dus dat het huidige gletsjerniveau niet bijzonder is. Maar we kunnen wel records breken in de Alpen, ALS de terugtrekking doorzet. Het is allemaal niet zo simpel, dat verband tussen temperatuur en gletsjergrootte.

Je moet het bestuderen van gletsjers kortom overlaten aan glaciologen,
…niet aan waterconsultants die werken bij een bureau met een commercieel belang in advies in irrigatie (in Azie) zoals Futurewater. Je krijgt de indruk dat een blad als Science het gezicht van het IPCC wilde redden via damagecontrol, en Immerzeel’s studie werd precies in oktober ingediend, toen bij Science bekend was dat het IPCC een grove fout had gemaakt. Maar gelukkig. Er zijn nog steeds 60 miljoen mensen met uitsterven bedreigd ALS gletsjers zouden terugtrekken, veel minder dan wat het IPCC beweerde maar klimaatverandering is nog steeds heel erg.
Let’s beat the Heat !

Aanverwante berichten:

1. Brits parlement trapt in alle trucjes
2. Nieuwe IPCC-fout: álle watervogels gaan kopje onder
3. Nieuw klimaatblog zet alle 57 + 2 gates op rij

De SRES emissieparadox: door stijgende welvaart groeien de CO2-emissies die juist tot dalende welvaart zouden leiden via klimaatopwarming waardoor de CO2-emissies juist afnemen en het klimaat dus minder opwarmt

De CO2-emissiescenario’s (SRES), mede geschreven door Rob Swart van het Planbureau voor de Leefomgeving en Detlef van Vuuren, waarop het IPCC haar temperatuurprojecties baseert voor deze eeuw, zijn

1. nog steeds gebaseerd op economisch foutieve rekenmethodes, die serieuze economen al hebben verworpen. Het IPCC wil deze fout nog steeds niet erkennen, en blijft de foute methodiek ook in AR5 nog gebruiken. Dat bevestigt milieu-econoom Richard Tol, die bij Werkgroep 3 van het IPCC meeschrijft aan het nieuwe IPCC-rapport.
2. Daarnaast zijn de aannames in IPCC-scenario’s innerlijk tegenstrijdig. De aanname in de SRES-scenario’s van het IPCC is dat welvaart evenredig groeit met CO2-emissie. Dat is waar, want nu met de economische crisis stagneert ook de CO2-uitstoot. Maar…Om geprojecteerde CO2-concentraties van 800 ppm of meer te bereiken, én de daarbij behorende temperatuurstijging, moet je dus aannemen dat de wereldeconomie stormachtig blijft groeien, óndanks alle opwarming.

Sterker nog, volgens de huidige rekenmethode in de SRES-scenario’s verkleint de welvaartskloof tussen arm en rijk in 2100. Dus Bangladesh en Buthan groeien volgens IPCC-aannames sneller dan ons, en zijn volgens de SRES-scenario’s in 2100 rijker dan Nederland nu, en zij verbruiken meer fossiele brandstof.

Maar wie logisch redeneert ziet dan ook..
…dat de voorspelde plagen van global warming: extreme droogtes, zeespiegelstijging, slagregens, vloed en hittegolven volgens de eigen emissiescenario’s van het IPCC dus niet de economische groei hinderen (met bijbehorende CO2-emissies), zelfs niet van ontwikkelingslanden in deze eeuw. Terwijl het IPCC tegelijk beweert dat ontwikkelingslanden het meeste worden getroffen door opwarming, groeien die landen economisch sneller in een tijd van sterke opwarming. Een sterk staaltje klimatocratische logica.

Eerst punt 1.
De kritiek van Castles en Henderson is dat IPCC een verkeerde omrekenfactor gebruikt voor economische groei. Zij publiceerden die kritiek in 2003 in Energy and Environment, en in weekblad The Economist ontstond een levendige discussie, zoals in het artikel ‘Hot potatoe revisitied’op 6 november. In het kort: Het IPCC en enkele VN-instelllingen werkten met market exchange rates (MER) in plaats van purchasing power parity (PPP), terwijl laatst genoemde methode het beste rekening houdt met onzekerheden.

Ik ben slechts een journalist, geen econoom, en verwijs naar de uitleg van Richard Tol op het blog van Pielke. Het komt er op neer, dat het IPCC in de SRES-scenario’s verwacht dat de inkomenskloof tussen rijke en arme landen verkleint, waardoor CO2-emissies méér stijgen, dan wanneer die kloof blijft.
In de SRES-scenario’s overschat het IPCC de economische groei in ontwikkelingslanden, en dus de mate waarin deze landen zich kunnen aanpassen aan een veranderend klimaat.
Het IPCC stelde in reactie op Castles en Henderson:

“There is absolutely no reason to believe that, in the longer term, lower economic development would, all other things being equal, result in lower emissions”.

Maar Castles reageerde als volgt:

“In A1 scenarios per capita income in ASIA increases by a factor of 143.8 between 1990 and 2100 when measured in MER … but ONLY by a factor of 37.8 when measured in PPP” (p. 194, emphasis added). I do not agree that it would not matter much whether average incomes in Asia increase by a factor of 38 or 144 by the end of the century. But an increase by a factor of “only”38 would still mean that average incomes in the whole of Asia would be substantially higher by 2100 than those of the richest countries in the world today.

Ook in het nieuwe IPCC AR5-rapport…
..blijven de hoofdauteurs stug volharden in deze foute methodiek. Het IPCC moffelde de kritiek weg in het laatste AR4-rapport, tegen het commentaar van de eigen review-auteurs in, door te verwijzen naar een niet gepubliceerde wetenschappelijke paper, terwijl 5 wél gepubliceerde wetenschappelijke papers van vooraanstaande economen de juistheid van de kritiek van Castles en Henderson bevestigden.
Econoom Richard Tol, die in Werkgroep 3 meewerkt van het IPCC schreef daar al over op het blog van Roger Pielke dit voorjaar. Hij bevestigt dat het IPCC de kritiek in AR5 en mogelijk ook AR6 blijft negeren.

Punt 2, de emissieparadox…
…kun je door louter logisch redeneren zelf bedenken, maar is uiteraard ook in onderdelen behandeld in de wetenschappelijke literatuur. Hoe kun je tegelijk van snelle groei uitgaan, en het dichten van de inkomenskloof terwijl je tegelijk beweert dat ontwikkelingslanden juist het hardste worden getroffen door klimaatopwarming? Lees hier bijvoorbeeld de verklaring die IPCC-baas Rajendra Pachauri gaf tijdens COP9 in Milaan, december 2003:

Overall, climate change is expected to negatively impact development, sustainability and equity. As it happens, the impacts of climate change will fall disproportionately on developing countries and the poor persons within all countries. This is likely to accentuate inequities in health status and access to adequate food, clean water andother resources. The increased exposures of populations in developing countries to relatively high risks of adverse impacts from climate change and their low capacity to adapt combine to make populations in developing countries generally more vulnerable than populations in developed countries.

Maar de SRES-scenario’s spreken deze verklaring tegen.
Want als zelfs de arme ontwikkelingslanden, ondanks 6 graden opwarming een groeiende welvaart kennen en daarbij behorende CO2-uitstoot, weerspreken zij met hun economisch voorspoedige ontwikkeling dus de IPCC-mantra dat opwarming de ongelijkheid vergroot. De SRES-scenario’s gaan juist uit van een VERKLEINING van de inkomenskloof.

De foutieve rekenmethode
..hoeft over langere termijn géén invloed te hebben op de totale CO2-emissies, maar wat hier vooral belangrijk is: de mate waarin ontwikkelende landen met veranderend klimaat kunnen omgaan dankzij groeiende welvaart, wordt hier volledig foutief geschetst.

Pachauri’s reactie op Castles en Henderson geeft Dejavu-moment
Net als bij de Himalaya-gletsjerfout (kritiek op het 2035-jaartal was volgens Pachauri ‘voodoo science’) reageerde Rajendra Pachauri in december 2003 bij COP9 in Milaan via een persverklaring, door inhoudelijk de kritiek te ontwijken. En tegelijk betwist hij de bekwaamheid en onafhankelijkheid van Castles en Henderson . Ian Castles zou lid zijn van de Lavoisier Groep

‘a group founded in Australia, whose sole mission is to oppose anything that aims to protect the environment’.

Deze zin werd later uit de persverklaring verwijderd, omdat Castles geen lid was. Pachauri en IPCC vertonen dus al jaren een consistent gepolitiseerd patroon: iedere serieuze kritiek moet wel komen van moreel minderwaardige mensen, die negeer je dus.

Zelfs ná Climategate ..
..zijn de klimatocraten nóg steeds niet bereid van fouten te leren. Dat is in het geval van de SRES-scenario’s begrijpelijk. Zij vormen het, economisch wankele, fundament van álle IPCC-temperatuurprojecties, maar ook van vele rampzalige studies in wetenschappelijke bladen over oceaanverzuring en andere door CO2-getriggerde ondergangsscenario’s. Het nieuwe AR5-rapport bevat nog meer alarmistische hoofdauteurs die aan linkse pressiegroepen zijn gelieerd, zoals Ove Hoegh Guldberg, die via het IPCC ‘oceaanverzuring’ zullen vermarkten als het volgende wereldprobleem. Terwijl de geprojecteerde mate waarin de ‘alkalinity’van de oceaan verlaagt sterk afhangt van de juistheid van emissiescenario’s.

Garnaut-paper
Natuurlijk, er zijn ook scenario’s mogelijk, waarbij de hele wereld in één eeuw alle fossiele brandstoffen opstookt. Er zit genoeg steenkool in de bodem voor een CO2-concentratie van 2500 ppm: het is klimatologisch gezien geen aanbeveling om die voorraad er in korte tijd doorheen te jassen, het systeem Aarde heeft dan mogelijk niet genoeg tijd om die extra koolstof te verwerken in de korte termijn koolstofcyclus van biosfeer en oceaan. Er zijn ook economische papers op internet beschikbaar, als de Garnautpaper van Ross Garnaut  die uitgaan van veel hogere CO2-emissies in 2100 (waarbij ze dus net als het IPCC aannemen dat de welvaart dus ondanks opwarming blijft groeien)

Kijk ook hoe deze Garnautpaper alle kritiek op SRES afdoet:

Post–SRES scenarios reflect these criticisms of the SRES scenarios. Thus GDP
growth, total energy use and CO2 emissions are all lower in the median post-SRES non-intervention scenario than in the median pre-SRES/SRES scenario (Fisher et al 2007).

Fisher et al verwijst naar het AR4-IPCC rapport, juist het rapport dat de kritiek negeert vanuit politieke onwil en doorgaat op de oude voet: veel beter kun je de gang van zaken bij de klimatocratie binnen en buiten IPCC niet typeren.

Aanverwante berichten:

1. Nóg meer Greenpeace in Leemans IPCC-hoofdstuk: William Hare
2. Nieuw rapport legt belangenverstrengeling Pachauri bloot
3. Nieuw IPCC versterkt catastrofedenken

Een modern huishouden van vier personen gebruikt het energetisch vermogen van 600 slaven

VROM, neem de handschoen op
Ik daag bij deze het Ministerie van VROM en het Ministerie van Waarheid (Agentschap NL) uit om Ridley’s lof op menselijke inventiviteit te lezen, dat toont hoe vrijwel iedere (eco)pessimist de plank misslaat: beste donkergroene ambtenaren, leg aan Nederland uit waar Ridley feitelijke onjuistheden verkondigt als hij bij monde van energie-expert Jesse Ausubel verklaart:

‘laten we niet langer valse goden heiligen, en als ketters uitroepen: duurzame energie is niet groen’.

Als repliek bedoel ik dan
.. niet een postmoderne discussiedoder: ‘dat is zijn mening, dit is onze mening, ieder zijn eigen feestje’, maar een feitelijke repliek, die de volgende 3 stellingen inhoudelijk en logisch weerlegt in plaats van omzeilt.

• Fossiele energie heeft een veel kleinere ecologische voetafdruk wanneer je landgebruik meeneemt in de rekensom van energie.
• Zonder energie, die even goedkoop, handelbaar, betrouwbaar en overvloedig beschikbaar is als fossiele energie, vervallen we weer tot armoede, zoals de meeste van onze voorouders voor de Industriële Revolutie.
• Energievormen die grote oppervlaktes land gebruiken in een dichter bevolkte eeuw zijn destructief voor resterende natuur en een stap terug naar de Middeleeuwen.

600 slaven per huishouden van vier
Ridley werkt komisch-illustratief met een slaven-equivalent voor energie. Liet men vroeger het huishouden draaien op slaven, nu draait uw huishouden merendeels op fossiele energie. Eén gezonde menselijke slaaf levert ongeveer 50 watt vermogen, en die zou je dan in ploegendiensten van 8 uur moeten laten draaien.

De gemiddelde wereldbewoner heeft 2500 watt vermogen nodig (een Amerikaan 10.000, Al Gore 100.000), dus 50 slaven per persoon per shift. Wanneer die de klok rond werken heeft iedere gemiddelde aardbewoner dus 150 onbetaalde slaven nodig per dag om zijn comfortabele levensstijl vol te houden. Je zou wereldwijd bijna een triljoen menselijke slaven nodig hebben, om moderne mensen op huidig comfortniveau te laten leven.

‘je kunt deze reductio ad absurdum op twee manieren aannemen’, schrijft Ridley. ‘Je kunt de zondige spilzucht van de moderne wereld beklagen zoals de conventionele reactie is, of je kunt concluderen dat zonder goedkope energie als vervanger, 99 procent van de mensen in slavernij zou moeten leven voor de rest om een fatsoenlijke levenstandaard te hebben, zoals in koninkrijken in de Bronstijd het geval was’.

Biobrandstof sprokkelen
In Addis Abbeba, de hoofdstad van Ethiopie leven de Middeleeuwen voort. Hier werken klokrond nu 30.000 vrouwen om hout te sprokkelen, en zo blijft het land duurzaam ontbost, omdat het gros van Ethiopie op moeizaam bij elkaar gegriste biobrandstof draait. Dat zou niet gebeuren wanneer Ethiopiers allemaal toegang hadden tot goedkope energie in ieder huis. Goedkope fossiele energie zou alleen al in de hoofdstad 30.000 vrouwen verlossen van zinloze slavenarbeid. Bos zou herstellen, het land zou weer groener worden.

Duurzaam terug naar de Middeleeuwen
Dankzij fossiele energie, kappen wij geen hout meer voor energie, en dat spaart land, geen haver meer voor paardenkrachten. Afgezien van de verwoestende teerzandwinning in Canada die net als bij ‘duurzame’energie veel landoppervlak ruineert, vindt de meeste olie- en gaswinning op een verwaarloosbaar klein oppervlak plaats, zodat je veel natuurgrond spaart.

Om te voldoen aan de huidige Amerikaanse energiebehoefte zou je volgens Ridley:
- een landoppervlak ter grootte van Spanje vol moeten planten met zonnepanelen
- een landoppervlak ter grootte van Kazachstan met windmolens moeten volplanten
- een bos moeten planten ter grootte van India en Pakistan of hooivelden voor paarden ter grootte van Canada en Rusland gezamenlijk

Hoe kun je dus ooit beweren
..dat wind- en zonne-energie groen zijn, wanneer de onvermijdelijke consequentie is dat je zoveel land moet bebouwen. Wanneer je weet dat windmolens vijfmaal meer staal en beton per geleverde watt nodig hebben als een kernreactor. En dan moet je ook nog de duizenden extra kilometers aan asfalt toegangswegen meerekenen naar deze windfarms. Dan ga je terug naar de Middeleeuwen, toen je landoppervlak nodig had om energie te verbouwen.

Een oliemaatschappij zou aangeklaagd worden
Ridley noemt ook de bekende eerste grote windfarm bij Altamont Californie die 24 steenarenden per jaar doodt. Dat is maar één windfarm. Ridley had ook de windfarms bij de Noorse Smola archipel kunnen noemen die de populatie zeearenden verdreef/om zeep hielp. Voor biobrandstof wordt regenwoud gerooid, dat jaarlijks honderden oerang oetangs het leven kost. Wanneer een oliemaatschappij hierop werd betrapt, zouden rechtszaken worden aangespannen.

Shell legde bij het Sachalin project tenminste nog een oliepijpleiding om voor 24 miljoen dollar, om de trekroute van walvissen te sparen. Hun ecologische krediet verspelen ze wat mij betreft weer met de teerzandwinning en de tailing ponds, maar toch.. BP’s geknoei in de Golf valt op omdat het een uitzondering is, en komt vooral dankzij bezuiniging op veiligheidsbeleid, niet dankzij de olie zelf.

Toch bestaat het Agentschap NL…
…om eigenaren van landgoederen al aan te moedigen hun historische natuurlandschap vol te planten met de installaties van Kornelis Blok en consorten van Ecofys en het klimatocratisch complex. In ruil voor subsidie. Het bestaat Pieter Joop van het Ministerie van LNV om natuurbeheerders aan te moedigen om bos en natuur vol te planten met War of the Worlds-gevaartes. Voor de duurzaamheid. Toen ik Joop navroeg of die doelen wel met natuurdoelen samen gaan, kreeg ik na een muur van arrogantie slechts het postmoderne discussie ontwijkende antwoord ‘we zijn het niet eens’. Nee beste ambtenaar, zo werkt het niet: beargumenteer waarom jouw voorstel beter is.

En reken maar dat natuurclubs
in de verleiding komen, nu LNV de subsidiekraan voor beheer dichtdraait. Hank Bartelink, directeur van de Twaalf Landschappen kwam er al mee, notabene de voorzitter van de Zoogdiervereniging wil al profiteren met ‘klimaatlandschappen’. Terwijl windmolens bewezen killers zijn van de diergroep die hij zou moeten verdedigen; vleermuizen. Alles aan de kant voor de subsidie.

‘Wanneer je net als ik van wildernis houdt, dan is het laatste wat je wilt weer teruggaan naar de Middeleeuwse gewoonte om het omringende landschap te gebruiken om energie op te wekken’stelt Ridley. Nogmaals, zeg mij waar in deze redenering iets feitelijk niet klopt. Ik geloof toch werkelijk dat bij steeds meer mensen de schellen van de ogen vallen.

Aanverwante berichten:

1. FAZ: “Groene energie maakt stroom duur”
2. Crisis en herstelwet is requiem voor natuur
3. Stemt er dan nog iemand voor onze planeet?

Understanding the concept of geologic time and some basic science can give a new perspective on climate change and the energy future.

By Robert B. Laughlin

Any serious conversation about the planet’s climate and our energy future must begin, paradoxically, with a backward look at geologic time. The reason for this is that the way forward is fogged by misunderstandings about the earth. Experts are little help in the constant struggle in this conversation to separate myth from reality, because they have the same difficulty, and routinely demonstrate it by talking past each other. Respected scientists warn of imminent energy shortages as geologic fuel supplies run out. Wall Street executives dismiss their predictions as myths and call for more drilling. Environmentalists describe the destruction to the earth from burning coal, oil, and natural gas. Economists ignore them and describe the danger to the earth of failing to burn coal, oil, and natural gas. Geology researchers report fresh findings about what the earth was like millions of years ago. Creationist researchers report fresh findings that the earth didn’t exist millions of years ago. The only way not to get lost in this awful swamp is to review the basics and decide for yourself what you believe and what you don’t.

Lees het hele artikel

Aanverwante berichten:

1. Help: “Frankrijk en Japan willen IPCC voor biodiversiteit”
2. Bill McKibben wil planeet aarde omdopen in “aaarde”
3. China’s zucht naar steenkool niet te stuiten

The Passing of a Climate Warrior

1:06 p.m. | Updated
Stephen H. Schneider, a Stanford University climate scientist who for decades built the case that global warming, while laden with complexity, justified an aggressive response, has died. Ralph Cicerone, the president of the National Academy of Sciences, of which Schneider was a longtime member, said he had confirmed the news. [10:14 p.m. | Updated Stanford University has posted an obituary. Realclimate.org has posted an appreciation of Schneider written by Benjamin Santer of the Lawrence Livermore National Laboratory.]

Schneider, who was 65, spent decades studying the forces influencing climate and the policy implications of human-driven warming, as well as pressing the case for action to curb emissions of greenhouse gases even as he battled and subdued a rare cancer in recent years. In an e-mail message to a group of contacts, his wife, Terry Root, a biologist at Stanford, said it appeared that he died of a heart attack today as a flight he was on was landing in London.

Lees het hele artikel

Aanverwante berichten:

1. Mei 2010 warmste meimaand ooit
2. NOAA: “Maart 2010 warmste maand ooit”
3. Wereldtemperatuur naar nieuw hoogtepunt in 2010

Hierbij mijn hernieuwde poging om een inhoudelijke wetenschappelijke discussie op gang te brengen.  Eerder heb ik al aangekondigd het verschijnen van een special issue in het tijdschrift E&E over een gewenste paradigma verandering bij het onderzoek naar het broeikaseffect. Zie hieronder voor de inhoudsopgave. Thans heb ik de artikelen in pdf beschikbaar. Hierbij nodig ik de lezers van dit blog uit, kennis te nemen van deze artikelen, die ik gaarne toezend aan geïnteresseerden op hun aanvraag (aan arthur@keykey.nl). (e-mail adressen en schuilnamen houd ik vertrouwelijk), op één voorwaarde. Dat de lezer inhoudelijk commentaar levert op één of meer van de artikelen (in het Engels gesteld) dat ik voor een response aan de auteurs kan voorleggen. Daarna zal ik de wederzijdse commentaren verwerken in een vervolgartikel in E&E, en ook op dit blog weer te geven.

Hopelijk krijgen we op deze wijze een nationale discussie, met een internationale dimensie op gang, waar met name Noor van Andel en ik naar uitkijken. Dit zei Noor hierover bij een bijeenkomst van klimaatsceptici in Nieuwspoort, 2007:

“Het verband tussen klimaatverandering en de toename van CO2 in de lucht is van een dermate groot belang, dat wij ons niet kunnen veroorloven de discussie over de theoretische grondslagen van dat verband uit de weg te gaan.

Juist een land als Nederland, dat een reputatie heeft op te houden van 4 eeuwen kritiek op heersende opvattingen, zou er goed aan doen deze discussie op een goed wetenschappelijk niveau te organiseren.”

Waar gaat het ons nu meer precies om?

Dat we afkomen van de verkondigde en al te simpele metafoor dat de atmosfeer als een passieve deken over het oppervlak ligt en deze daarmee warm houdt. En dat vervolgens een CO2 verhoging als een extra dekbed functioneert en dan nog meer warmte vasthoudt. Die voorstelling van zaken wordt onderbouwd met het argument dat daaraan welbekende en niet te betwisten fysische wetten ten grondslag liggen. Dit laatste is slechts gedeeltelijk juist want veel fysische en meteorologische grondbeginselen worden daarbij veronachtzaamd. De atmosfeer is geen passieve deken maar een complexe structuur waarin een veelvoud van processen zich afspeelt die de oppervlaktetemperatuur binnen grenzen houdt. Drie mechanismen zijn van bijzonder belang.

1. De waterverdamping aan het oppervlak die daar direct als een koelmachine werkt.
2. De daarbij onderhouden watercirculatie, die tot wolkvorming aanleiding geeft, die de toestroom van warmte van de zon beïnvloedt. Dit werkt als een ‘feedback’ mechanisme.
3. Het streven naar maximale entropieproductie (wat volgt uit de tweede hoofdwet van de thermodynamica) aan de bovenkant van de atmosfeer.  Dit werkt als een overloop als de warmte-inhoud van de atmosfeer stijgt. (Vergelijk een wasbak met water, met de afvoer onderin, maar met aan de bovenkant zo’n overloop).

Het merendeel van de auteurs in deze special issue van E&E is nu van mening dat als men deze processen verder doorrekent, er weinig ruimte overblijft voor CO2 om nog een invloed te kunnen uitoefenen.

ENERGY & ENVIRONMENT

VOLUME 21 · NUMBER 4 · 2010

SPECIAL ISSUE: PARADIGMS IN CLIMATE RESEARCH

CONTENTS Page

Guest editorial

Arthur Rörsch (The Netherlands) ……………………………………………………………………….i

Introductory paper on paradigm shift

Should we change emphasis in greenhouse-effect research?

Arthur Rörsch (The Netherlands) ………………………………………………………………….165

A null hypothesis for CO2

Roy Clark (USA) …………………………………………………………………………………………171

The thunderstorm thermostat hypothesis

Willis Eschenbach (Hawaii)…………………………………………………………………………..201

Tropical rainstorm feedback

Noor van Andel (The Netherlands) ………………………………………………………………..217

A natural constraint to anthropogenic global warming

William Kininmonth (Australia)……………………………………………………………………..225

The stabilising effect of the oceans on climate

Dick Thoenes (The Netherlands) ……………………………………………………………………237

What goes up must come down (a commentary)

Peter Siegmund (The Netherlands) ………………………………………………………………..241

The stable stationary value of the earth’s global average

atmospheric Planck-weighted greenhouse-gas

optical thickness

Ferenc Miskolczi (USA) ………………………………………………………………………………..243

The thermodynamic relationship between surface

temperature and water vapour concentration in the troposphere

William C. Gilbert (USA)………………………………………………………………………………263

Note on the Miskolczi theory

Noor van Andel (The Netherlands) ………………………………………………………………..277

Fuel for Thought

Sonja Boehmer-Christiansen (UK) ………………………………………………………………..293

Aanverwante berichten:

1. De broeikas is (ook) een koelkast
2. Heldere uitleg nonsens broeikas op Venus
3. Open brief geleerden is achterhoedegevecht

Aanverwante berichten:

1. Moderator
2. Boek een lezing
3. Hajo Smit