Vikipediya - Yañı saifeler [crh]

Trabzon İmperiyası

2026-07-15T02:07:35Z

Sultantepenn: Trabzon Imperiyasi haqqinda maqale ettim

'''Trabzon İmperiyası''', [[Yunan tili|Yunan tiliñde]] '''''Βασίλειον τής Τραπεζούντας''','' 1204-1461 arası, payitahtı [[Trabzon (il)|Trabzon]] olğan bir [[Rum]] imperiya. 1204 senesi, [[İstanbul]] Haçlıların almasından soñ, Aleksios Komnenos Trabzonda kendi Imperiyasını qurdı. 1461 [[Osmanlı Devleti]] Trabzonnı zapt etken soñ bite.<ref>https://www.newworldencyclopedia.org/entry/Empire_of_Trebizond</ref>

Stepove (Fastiv rayonı)

2026-07-13T19:21:20Z

Visem: Yañı saife yaratıldı. Mündericesi: '{{MY |tip = köy |qırımtatar adı = Stepove |original adı = ''ukr.'' Степове |memleket = Ukraina |tuğra = |bayraq = |tuğra eni = |bayraq eni = |lat_deg =49 |lat_min =53 |lat_sec =52 |lon_deg =29 |lon_min =39 |lon_sec =40 |CoordAddon = |CoordScale =...'

{{MY
|tip = köy
|qırımtatar adı = Stepove
|original adı = ''ukr.'' Степове
|memleket = Ukraina
|tuğra =
|bayraq =
|tuğra eni =
|bayraq eni =
|lat_deg =49 |lat_min =53 |lat_sec =52
|lon_deg =29 |lon_min =39 |lon_sec =40
|CoordAddon =
|CoordScale =
|memleket haritasınıñ büyükligi = 300
|region1 haritasınıñ büyükligi =
|region2 haritasınıñ büyükligi =
|region1 türü = Vilâyet
|region1 = Kıyiv vilâyeti
|cedvelde region1 adı =
|içki bölünüv =
|baş türü =
|baş =
|temeli qoyulğan tarihı =
|ilki añıluv = 1932
|evelki adları =
|bu seneden berli statuslı =
|meydanlıq =
|yükseklik =
|iklim =
|resmiy til =
|resmiy til-ref =
|eali = 118
|cedvelge aluv senesi =
|eali sıqlığı =
|aglomeratsiya =
|milliy terkip =
|diniy terkip =
|saat quşağı = +2
|DST = bar
|telefon kodu = +380 4565
|poçta indeksi = 08550
|poçta indeksleri =
|avtomobil kodu =
|identifikator türü =
|raqamlı identifikator =
|Commons =
|sayt =
|sayt tili =
}}
'''Stepove''' ({{lang-uk|Степове}}) — [[Ukraina]]nıñ [[Kıyiv vilâyeti]]nde [[Fastiv rayonı]]nda [[Kojanka qasaba cemaatı]]nde bir qasaba. Ealisiniñ sayısı 118 kişi.

[[Kategoriya:Kıyiv vilâyetindeki qasabalar]]

İndi Göy Qurşağı

2026-07-10T00:15:52Z

Хтосьці: /* */ +Şablon:Delete

{{delete|Menbalar yoq. Bir mistifikatsiya olmağa oşay.}}
{{Film
|Yıl=2026
}}
'''/İndi Göy Qurşağı''' ({{lang-ru|Теперь Радуги}}) — 2026 s. çıqqan Rusiyenıñ teleseriali, rejissör – [[Evgeniy Ovchinnikov]].

Şimdi Gökkuşakları

2026-07-09T11:46:14Z

Хтосьці: hatamnı tüzettim

{{delete|Menbalar yoq. Ne rusça, ne qırımtatarca, ne inglizca bu serial aqqında malümat yoq. Bir mistifikatsiya olmağa oşay}}
{{Film
|Yıl=2026
|Sayt=|Aktörlar=[[Erik Gundin]] 
[[Ekaterina Ponamareva]] 
[[Alina Moshechkova]] 
[[Diana Sibagatova]] 
[[Lyubov Ivanova]] 
[[Daria Moshechkova]] 
[[Yulia Moshechkova]] 
[[Alexander Kovlev]] 
[[Valentin Shvachunov]] 
[[Nikita Filkin]] 
[[Tatiana Shurova]] 
[[Maksim Kravchenko]] 
[[Kirill Popov]] 
[[Leonid Antipov]] 
[[Daniil Chastukhin]] }}
'''Şimdi Gökkuşakları''' ({{lang-ru|Теперь радуги}}) — 2026 s. çıqqan Rusiyenıñ teleseriali, rejissör – [[Pötr Toçilin]].<ref>15</ref>

Nur al-Idah

2026-07-09T02:27:23Z

Sultantepenn: Nur al Idah haqqinda saife yaratim

Bu, İmam Şulunbüli tarafından yazılğan Hanefiy fiqh kitabıdır. Hac, namaz, oraza kibi mevzularnı hanafiy fiqh tarafından añlata.<ref>https://www.kalamullah.com/nur-al-idah.html</ref>

Qırq Azizler

2026-06-26T13:45:25Z

Trey314159: fix homoglyphs: convert Cyrillic characters in [Х]I to Latin

{{BAŞLIKGÖSTER:Qırq Azizler}}

= Qırq Azizler =
<mapframe latitude="44.764104" longitude="33.846903" zoom="14" width="344" height="290" text="Qırq-Azizler mezarlığınıñ lokatsiyası" align="center">{
"type": "FeatureCollection",
"features": [
{
"type": "Feature",
"properties": {},
"geometry": {
"type": "Point",
"coordinates": [ 33.846228, 44.763014 ]
}
}
]
}</mapframe>

== Obyektniñ tarihı ve bozuluvnıñ tarifi ==

Çoqusı allarda abideniñ emiyeti onıñ adından añlaşıla: Qırq Azizler "Qırq muqaddes yer" dep manağa kele. Mezarlıqta epitafiyalar kompleksi de hususiy qıymet taşıy. Olarnıñ çoqusında “Qırımı” ya da “Kirimi” soyadları bar, yani “qırımlı”, “Qırım sakini”. Olar XIV-XV asırlarğa ait, eñ eskisi Mahmud al-Kiriminiñ qızı Şah-Hatunğa bağışlanğan, 1316 senesi ilk küz ayınıñ 18-incide qurulğan. Böylece, bu mezarlıqlar qırımtatar halqınıñ şekillenüv tarihını tesbit eteler.

Bu mezarlıq cenübiy-ğarbiy [[Qırım]] tarihında müim bir devirge ait, o vaqıt Qırım alanları memleketiniñ yerine Qırq-Yer beylik kele. Bu esnas sovetlerniñ "Mongol esirligi" ve "tatarlardan evelki ve soñki" vaqiaları ideologiyasına uymağan. As memleketinden Qırq-Yer beyliklerine keçüv, As memleketiniñ ükümdarlarınıñ XIV asırnıñ başında [[Altın Ordu]] han tahtı içün uruşta muvafaqiyetsiz iştirak etüvi ve, neticede, olarnıñ (ve halqınıñ) Qırımdan Bizansqa çıqışınen bağlıdır.

Qadimiy mezarlıq Eski-Yurt şeeriniñ ve daa evel belli olmağan XIII-XIV asırnıñ ortaları/soñu qasabalarınıñ civarında yerleşken edi. Yañı mesken, Eski-Yurt meskeniniñ daa evelde belli olmağan rayonı ola bilir. Şimdi onıñ territoriyası Bağçasaraynıñ terkibine kirdi – bu şeerniñ ayrı rayonı, Demiryol vokzalınıñ ğarbında yerleşe.

Mezarlıqnıñ hronologiyası – XIV asırnıñ başı-XX asırnıñ başı, bütün bu vaqıt devamında o, daima qullanıla edi. Qırımtatar sürgünligine qadar Qırq Azizler mezarlığı büyük edi: mında qabir taşları, rotondalar ve mağaralar bar edi. Bugün iç bir şey yoq. Sürgünlikten soñ mezarlıq hırsızlandı ve bütün taşlar qurucılıqqa çıqarıldı, amma 1925 senesi [[Bağçasaray]] müzeyiniñ tesisçisi [[Üsein Bodaninskiy]] etnografik ekspeditsiyanı teşkil etip, eñ qıymetli 20 mezar taşını çıqarıp oldı.

== Şimdiki vaqıt ==

Qırq Azizler mezarlığı Keriç-Aqyar yolunıñ qurucılığı vaqtında bayağı zarar kördi. 2016-2018 seneleri “yıqıluv altında” qanunsız arheologik qazma işleri yapıldı. Bu, XIV-XV asırlarnıñ mezarlığı edi. Nekropolden ğayrı, 2018 senesi abideniñ merkeziy qısmında, eki tepe arasındaki adsız qumda, XIII asırnıñ soñu-XIV asırnıñ ortası/soñu mezarlığı açıldı. Abideniñ umumiy viran etilgen meydanlığı 1 gektardan ziyade, 153 mezar ve abideniñ şarqiy qısmına ait edi.

“Qurtarıcı” arheologik qazmalarında peyda olğan meseleler, yañı qurulğan infrastruktura obyektlerinde işğal akimiyeti organları tarafından adette bildirilmey. 2017 senesiniñ işleri bozuluvlarnen keçirildi dep aytmaq mümkün, çünki 2018 senesi diger ekspeditsiyanıñ qanunsız qazma işleri endi tedqiq etilgen bölükke (2017 senesi bölükniñ cenübiy-ğarbiy qısmı) qayttı.

Arheologik qazmalarda ekskavatornıñ kütleviy qullanuvı atta derc etilgen tedqiqat neticelerinden belli: aman-aman bütün mezarlar terenliginiñ yarısını qazıp çıqqanlar. Böyle usul qullanılsa, topraqnıñ kündüz yüzü seviyesinde şekillengen medeniy qatı bütünley ğayıp ola.

Bu qanunsız qazmalarda abideniñ sıñırları bayağı eksildi. Bundan da ğayrı, topraqnıñ boş teşkilâtı bozulğan edi: mezarlıq öz taşıyıcı-evi Eski-Yurtadan müim bir müendislik obyektinen ayırılğan edi. Mezarlıq taşıyıcı qasabasınen yarnıñ bir qısmı yoq etildi.

Qırq Azizler avtomobil yolunıñ qurulmasınen Bağçasaraynıñ bu köşesiniñ manzarası deñiştirildi. Şimdi bu Qırq Azizler degil – bu işğal etilgen topraqta vilâyet şeeriniñ adiy bir aylanuvıdır.

== Mesüliyetli şahıslar ==

Qanunsız arheologik qazmalarda [https://irbis-nbuv.gov.ua/ASUA/0027053 Kirilko Vladimir Petroviç] ([http://archtat.ru/ A.H. Halikova adına Tatarstan Cumhuriyeti ilimler akademiyasınıñ Rusiye Arheologiya İnstitutı]) ve [https://archaeolog.ru/media/aspirantura/2023/%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%8B/2.%20%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%20%D0%92%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%88%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2..pdf Voloşınov Aleksey Aleksandroviç] ([https://archaeolog.ru/ Rusiye ilimler akademiyasınıñ Arheologiya institutı]) iştirak etkenler.

== Menbalar ==

• [https://www.archaeolog.ru/media/books_2019/Krym_Tavrida_2.pdf#page=211 Волошинов А.А., Меньшиков М.Ю., Резниченко И.А., Юнкин Ж.А., Брызгалов В.В. Раскопки мусульманского могильника Кырк-Азизлер в 2018 г. // Крым - Таврида. Археологические исследования в Крыму в 2017–2018 гг. К 100-летию российской академической археологии. Том II. Москва: Институт археологии РАН, 2019. С. 211-238];

• [https://www.academia.edu/44394979/%D0%98%D0%A1%D0%A2%D0%9E%D0%A0%D0%98%D0%AF_%D0%98_%D0%90%D0%A0%D0%A5%D0%95%D0%9E%D0%9B%D0%9E%D0%93%D0%98%D0%AF_%D0%9A%D0%A0%D0%AB%D0%9C%D0%90_%D0%92%D1%8B%D0%BF_XI Волошинов А.А., Меньшиков М.Ю. ИССЛЕДОВАНИЯ МОГИЛЬНИКА КЫРК-АЗИЗЛЕР В 2018 г. // История и археология Крыма. Вып. XI. Севастополь: Колорит, 2019. С. 65-72].

• [https://www.academia.edu/44329160/%D0%98%D0%A1%D0%A2%D0%9E%D0%A0%D0%98%D0%AF_%D0%98_%D0%90%D0%A0%D0%A5%D0%95%D0%9E%D0%9B%D0%9E%D0%93%D0%98%D0%AF_%D0%9A%D0%A0%D0%AB%D0%9C%D0%90_%D0%92%D1%8B%D0%BF_VIII Кирилко В.П., Пигарёв Е.М. ИССЛЕДОВАНИЯ МОГИЛЬНИКА КЫРК-АЗИЗЛЕР В 2017 г. // История и археология Крыма. Вып. VIII. Севастополь: Колорит, 2018. С. 59-60].

• [https://archaeolog.ru/media/aspirantura/2024/%D0%92%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%88%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%20%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%BE.pdf Волошинов А.А., Меньшиков М.Ю., Резниченко И.А., Юнкин Ж.А., Брызгалов В.В. Исследования мусульманского могильника Кырк-Азизлер // Археологические открытия. 2018 год. М.: Институт археологии РАН, 2020. С.280-282];
[[Kategoriya:Qırım]]
[[Kategoriya:Ukraina]]
[[Kategoriya:Tarih]]
[[Kategoriya:Bağçasaray]]
[[Kategoriya:Bağçasaray rayonı]]

Vışıvanka

2026-06-25T10:13:34Z

Хтосьці: formatlamanı tüzettim

Vışıvanka (ukrayince -{''[[:uk:Вишиванка|Вишиванка]]''}-) – ornamentli tikmenen yaraştırılğan slavân (ukrayin<ref>-{JJ Gurga (вересень 2012). ''[http://discovery.ucl.ac.uk/1380194/1/JJ%20Gurga%20-%20Thesis%20-%20Final%20version.pdf Echoes of the Past: Ukrainian Poetic Cinema and the Experiential Ethnographic Mode]'' (PDF) (Ph.D.) (англ.) . [[:uk:Університетський_коледж_Лондона|Університетський коледж Лондона.]] с. 189—190. [https://web.archive.org/web/20151022065624/http://discovery.ucl.ac.uk/1380194/1/JJ%20Gurga%20-%20Thesis%20-%20Final%20version.pdf Архів]}-</ref> ve belorus<ref>-{Elena Gapova (2017). [https://www.digitalicons.org/wp-content/uploads/2017/06/DI17_4_Gapova.pdf Things to Have for a Belarusian: Rebranding the Nation via Online Participation] (PDF). ''Studies in Russian, Eurasian and Central European New Media (digitalicons.org)''. Western Michigan University (17): 47—71. [https://web.archive.org/web/20181016111005/http://www.digitalicons.org/wp-content/uploads/2017/06/DI17_4_Gapova.pdf Архів]}-</ref>) halq kölmeginiñ yañı adı. [[Ukraina|Ukrayina]] milliy urbasınıñ müim bir parçasıdır. Erkek ve qadın urbalarına bölüne. Şarqiy ve [[:uk:Центральна_Європа|Merkeziy Avropanıñ]] slavân halqlarınıñ örülgen kölmeklerinen ortaq bir aslı bar. Orta asırlardan berli adet üzre er künlik ve bayram urbası olaraq kiyingen. XX asırdan başlap, bayram, vatanperverlik ve diniy urba olaraq ayrı, [[:uk:Костюм|kostümnen]] beraber kiyingen. Kölmekniñ ananeviy örülmesi, regionğa köre farqlı olıp, qorçalav manası taşıy. Ananeviy adları – kölmek, tikilgen kölmek, tikilgen kölmek.

== Ad ==
Tarihiy olaraq, "vışıvanka" sözü nağışlanğan bir nesne, nağışlanğan kölmek ya da nağış manasında qullanıla edi. Zemaneviy manada sözniñ em ekinci, em de üçünci ecağa urğu qoymaq mümkün.

Ukrayinada slavânlarnıñ tüp urbasınıñ bütün adları bar edi: kölmek, koşulâ, rubaşka. [[:uk:Любор_Нідерле|-{crh-latn: L. Niederle; crh-cyrl: Л. Нидерле}-]], qadimiy zamanlarda slavânlar uzun urba (rubişça) kiygen ediler, amma milâttan soñ 1-inci asırnıñ soñunda, qısqa kölmeklerini de kiygen ediler, yani "kölmek". Böyle bir kölmek Poltava vilâyetindeki qabirden tunç eykelinde ve Kıyiv vilâyetindeki mezarlıqta kümüş eykelinde tasvirlengen. Kıyivde, Sofiya kafedral kilsesiniñ freskalarında böyle kölmeklerni kiyingen soytarılar bar.

== Atıflar ==
<references />

Türkmen tatarları

2026-06-21T17:38:56Z

Tkmen: /* */