CYNICAL

Ο τίγρης της Κίνας αρχίζει να κουράζεται

noreply@blogger.com (cynical) — Mon, 23 Jan 2012 15:27:00 +0000

Πριν λίγες μέρες η Παγκόσμια Τράπεζα έδωσε στη δημοσιότητα, σαν καλωσόρισμα ας πούμε για τη νέα χρονιά, την τακτική εξαμηνιαία της έκθεση με προγνώσεις για την πορεία της παγκόσμιας οικονομίας το 2012. Κι αυτές κάθε άλλο παρά χαρμόσυνες ήταν, αναθεωρημένες μάλιστα προς το χειρότερο σε σύγκριση με τις προηγούμενες του Ιουνίου. Εν ολίγοις, η ανάπτυξη σε παγκόσμιο επίπεδο θα κινηθεί γύρω στο 2.5%, η Ευρώπη θα παρουσιάσει στο σύνολό της μια ελαφριά ύφεση, κοντά στο 0.3%, με αποτελέσματα όμως πιο κοντά στο κρυολόγημα, παρά στο απλό συναχάκι, η Αμερική θα συνεχίσει να παραπαίει, μια να πέφτει και μια να σηκώνεται, ενώ οι χώρες που θα χτυπηθούν πιο βαριά θα είναι οι αναπτυσσόμενες, και όχι μόνο τα γνωστά BRICS, τα οποία θα υποστούν επιβράδυνση του ΑΕΠ τους στο 5.4% για το 2012 και στο 6% για το 2013, αλλά και κάποιες πολύ φτωχότερες, οι οποίες θα δουν τα κόστη δανεισμού τους να αυξάνονται και τις επενδύσεις, ή την οικονομική βοήθεια από τη Δύση να έρχονται με το σταγονόμετρο.

«Καμιά χώρα, και καμιά περιοχή του πλανήτη δεν πρόκειται να ξεφύγει από την οικονομική κατρακύλα», ήταν η μακάβρια κατακλείδα της έκθεσης για φέτος.

Ακόμα και η Κίνα; Ακόμα και η Κίνα! Μετά από τριάντα κοντά χρόνια ξέφρενης ανάπτυξης, στο 9% κατά μέσο όρο, η φετινή χρονιά έκλεισε με εμφανή τα σημάδια της κόπωσης. Το ΑΕΠ το τελευταίο τρίμηνο …έπεσε στο 8.9% , από 9.1% που ήταν στο προηγούμενο, επιβεβαιώνοντας τη σταθερά πτωτική πορεία καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, και κάνοντας πολλούς ν’ αναρριγήσουν στην πιθανότητα η τάση αυτή να συνεχιστεί με πιο γοργούς ρυθμούς και στα επόμενα έτη. Διότι, άλλο κύμα σηκώνει το πετραδάκι που πέφτει στη λίμνη, κι άλλο ο βράχος, της δεύτερης πιο μεγάλης οικονομίας, που πέφτει στον ωκεανό. Για να πάρουμε μια ιδέα για το μέγεθος της ανάπτυξης στην Κίνα, μόνο κατά τα έτη 2007-2011 το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 42%, το αντίστοιχο των ΗΠΑ κατά 0.6%, ενώ στην Ευρώπη η οικονομία συρρικνώθηκε κατά 0.3% και στην Ιαπωνία κατά 5.2%.

Πέρα από το ΑΕΠ, όμως, υπάρχουν κι άλλα σημάδια που δείχνουν ότι η ατμομηχανή Κίνα αρχίζει να αγκομαχά. Κι αυτό πάνω στην ώρα που, τουλάχιστον εδώ στην Ευρώπη, είχαν αρχίσει να τη βλέπουν σαν τον αλλοτινό «θείο απ’ την Αμερική», που θα ερχόταν με γεμάτες τις τσέπες να τις αδειάσει στο EFSF, και να ξελασπώσει λιγάκι την παραπαίουσα ήπειρο. Παρά τα σούρτα φέρτα όμως ηγετών και κομισάριων προς το Πεκίνο, με τελευταίους τους υπουργούς οικονομικών των ΗΠΑ και Ηνωμένου Βασιλείου, Γκάιτνερ και Όσμπορν αντίστοιχα, κάτι τέτοιο δεν συνέβη.

Το ότι η Κίνα επιβραδύνεται είναι πια γεγονός. Η ανησυχία όμως όλων είναι ως προς το ρυθμό της επιβράδυνσης, αν δηλαδή η Κίνα θα πέσει στα μαλακά ή αν θα σωριαστεί με κρότο, με όλες τις συνέπειες, φυσικά για το παγκόσμιο γίγνεσθαι, το εμπόριο, την παραγωγή και την απασχόληση.

Η επιβράδυνση της Κίνας μπορεί να οφείλεται σε δυο παράγοντες, είτε στην εξασθένιση της εσωτερικής ζήτησης, είτε στη μείωση των εξαγωγών της, ως συνέπεια της εξασθένισης της ζήτησης στον υπόλοιπο κόσμο, δηλαδή, στην Ευρώπη και ΗΠΑ, αλλά και στον αναπτυσσόμενο, προς τον οποίον κατευθύνεται και το μεγαλύτερο κομμάτι.

Φρέσκα στοιχεία δείχνουν ότι οι εισαγωγές από τις ΗΠΑ έπεσαν στο τέλος του χρόνου κατά 2.7%, από τη Γερμανία αυξήθηκαν μεν, αλλά με μικρότερο ρυθμό, ενώ το συνολικό εμπορικό της πλεόνασμα βρέθηκε στο χαμηλότερο σημείο της τριετίας, σημάδια της αρχής του τέλους της αθρόας εισροής εμπορευμάτων απ’ όλο τον κόσμο και της απρόσκοπτης ανάπτυξης μέσω του εξαγωγικού θαύματος. Παρόμοια μείωση των εισαγωγών παρατηρήθηκε και από άλλες χώρες όπως Αυστραλία, Ταιβάν, Βραζιλία, Μαλαισία, Ν. Κορέα κ.α.

Ο μεγάλος κίνδυνος όμως προέρχεται από το σκάσιμο της φούσκας των ακινήτων. Οι επενδύσεις στις κατασκευές από το 2000 σχεδόν διπλασιάστηκαν, έχοντας φτάσει να αποτελούν σήμερα το 10% του ΑΕΠ. Για παράδειγμα οι κατασκευές στις ΗΠΑ, στα καλύτερά τους, κατελάμβαναν μόνο το 6% του αμερικάνικου ΑΕΠ. Η κλιμάκωση των τιμών πυροδοτήθηκε αφ’ ενός από την αυξανόμενη αστικοποίηση,-στην πραγματικότητα ο αστικός πληθυσμός έχει μόλις ξεπεράσει τον αγροτικό-, και τη διεύρυνση της μεσαίας τάξης στις πόλεις, και αφ’ ετέρου από την έλλειψη άλλων επενδυτικών ευκαιριών σε χρηματοπιστωτικά προϊόντα και μετοχές, (τα επιτόκια παραμένουν χαμηλά και το χρηματιστήριο αναξιόπιστο). Αν λάβει κανείς υπ’ όψιν του ότι το 40% της παραγωγής σιδήρου στην Κίνα απορροφάται μόνο από τις κατασκευές, και ότι ο κλάδος οικεία, αν συνυπολογιστούν τα υλικά, τα έπιπλα κλπ, συμβάλει κατά 20%-25% στο ΑΕΠ, τότε μπορεί κανείς να προβλέψει την επίδραση που θα έχει στην απασχόληση μια κατάρρευση στην αγορά κατοικιών.

Υπάρχουν όμως τέτοια σημάδια; Υπάρχουν! Αν και δεν μπορεί κανείς, για διάφορους λόγους, να βασιστεί σε στοιχεία σχετικά με τις εκδόσεις νέων αδειών ανοικοδόμησης, εντούτοις υπάρχουν πλάγιοι τρόποι να το διαπιστώσει, όπως για παράδειγμα η παραγωγή σιδήρου και τσιμέντου, η οποία και σημείωσε πτώση τον τελευταίο χρόνο. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, αν η ζήτηση κατοικιών το 2012 παρέμενε στα ίδια επίπεδα με το 2011, τότε το ΑΕΠ της Κίνας θα έπεφτε στο 5.5%, πτώση που θα ήταν ιδιαίτερα οδυνηρή.

Φυσικά, υπάρχουν και οι αισιόδοξοι, οι οποίοι πιστεύουν ότι ό,τι και να συμβεί, η Κίνα θα πέσει στα μαλακά, για το λόγο ότι το κράτος, εφ’ όσον αυτό ελέγχει το τραπεζικό σύστημα και μεγάλο μέρος της βιομηχανικής παραγωγής, θα βάλει το χεράκι του να προλάβει δυσάρεστες εκπλήξεις. Ίσως το ορατό χέρι του κράτους να τα καταφέρει καλύτερα από το αόρατο χέρι της αγοράς. Ίδωμεν!

Το μπούμερανγκ των greek statistics

noreply@blogger.com (cynical) — Sat, 21 Jan 2012 18:39:00 +0000

Όσοι, για δυο και πλέον χρόνια, όχι μόνο εδώ μα και παραπέρα, είχαν κάνει τα greek statistics λάβαρο και παντιέρα, είτε για να νομιμοποιήσουν τις μνημονιακές πολιτικές, είτε για να χλευάσουν και να λοιδορήσουν όχι μόνο μια προηγούμενη κυβέρνηση, μα έναν ολόκληρο λαό, τώρα κάπως απότομα αντιλαμβάνονται ότι το έδαφος απ’ όπου αντλούσαν τη βεβαιότητα και την αλαζονεία τους δεν ήταν και τόσο στέρεο ως νόμιζαν, μα γλιστερό και εντελώς σαθρό. Τόσο γλιστερό, όπως η φλούδα της μπανάνας, όπως ο πρωινός πάγος, όπως τα λάδια μηχανής που χύθηκαν στην άσφαλτο. Γιαυτό και τάχουν χάσει, κι αντιδρούν σπασμωδικά και γελοία.

Τα ίδια λοιπόν greek statistics έρχονται τώρα και γίνονται boomerang στις ίδιες τις κουτοπόνηρες, μα και αφελείς αλητόβιες νυφίτσες, που μέσα στην ανοησία και την προπέτειά τους δεν είχαν καν μια τόση δα σταλιά μυαλό για να σκεφτούν ότι, όποιος παίζει με τέτοιου είδους εργαλεία, αυτά, μοιραία, κάποια στιγμή θα του βγάλουν τη γλώσσα και θα τον πουλήσουν.

Και τούτο γιατί η στατιστική είναι πιο ρευστή κι απ’ την κινούμενη άμμο. Και τούτο γιατί η στατιστική είναι ο πιο ανόητος τρόπος για να καλύψεις ένα ψέμα. Και τούτο, γιατί το κόλπο αυτό είναι τόσο παλιό, όσο και οι πέτρες, και εξ αυτού, κρίμα, αλλά δεν πιάνει.

Οι αριθμοί είναι αδέκαστοι όσο υπάρχουν σαν μονάδες, σαν ψηφία, μοναχοί και χώρια στο δικό τους ξέχωρο σύμπαν των αριθμών. Άπαξ και υποχρεωθούν όμως να εγκαταλείψουν τις θέσεις τους και να εισέλθουν στο σύμπαν των ανθρώπων και των κοινωνιών, εκεί τον πρώτο λόγο τον έχει αυτός που τους φωνάζει και τους μαζεύει.

Το πώς θα χωριστούν οι αριθμοί σε σύνολα, υποσύνολα και σε ομάδες, το ποιος δηλαδή θα μπει και το ποιος θα μείνει απ’ έξω, το είδος του συνόλου, υποσυνόλου, ομάδας, και το μέγεθος ενός εκάστου εξ αυτών, προϋποθέτει σχέδιο και σκοπό, το οποίο είναι έξω από την ικανότητα των αριθμών αυτών καθ’ αυτών να το ορίσουν.

Έτσι, ανάλογα μ’ αυτόν που τους καλεί, οι αριθμοί υποχρεώνονται να εξυπηρετήσουν κι από ένα διαφορετικό σχέδιο τη φορά και να υπακούσουν σε ένα διαφορετικό κανόνα: από το σχέδιο Αλογοσκούφη, στο σχέδιο Καραμανλή, στο σχέδιο Παπανδρέου, στο σχέδιο ΔΝΤ κ.ο.κ. Κι όλοι αυτοί είχαν το δίκιο με το μέρος τους, στο βαθμό που οι αριθμοί πειθαρχούσαν και επαλήθευαν το σχέδιο και τους κανόνες των εμπνευστών τους. Συνεπώς, δεν έχει νόημα να υπερασπιστεί κάποιος τα στοιχεία Αλογοσκούφη σαν αληθινά και τα στοιχεία Παπανδρέου σαν ψεύτικα, ή το αντίστροφο. Είναι ταυτόχρονα και αληθινά και ταυτόχρονα ψεύτικα. Είναι ψεύτικα και ταυτόχρονα αληθινά.

Μα θα μου πείτε ότι το σχέδιο και οι κανόνες είναι οι ίδιοι και οι αυτοί σ’ ολόκληρη την ΕΕ, αμετάβλητοι, ακλόνητοι, τυπωμένοι σε πέτρινες πλάκες και φυλαγμένοι σε αίθουσες φρούρια με ελεγχόμενες συνθήκες υγρασίας, πίεσης και θερμοκρασίας. Ότι τους ίδιους ακριβώς κανόνες ακολουθούν τόσο η Γερμανία, όσο και η ταπεινή Μάλτα. Καλά, έτσι είναι, αν έτσι νομίζετε, αλλά λυπάμαι, διότι δεν είναι έτσι.

Άμα κάνει κανείς τον κόπο και ψάξει στο διαδίκτυο, θα βρει ένα απίθανο θησαυρό κειμένων και αναλύσεων κάτω από τα keywords: «Government, manipulation of, statistics» ή «shadow statistics», γεγονός που δείχνει ότι η παραποίηση είναι μια πολύ συνηθισμένη και νομιμοφανής πρακτική, η οποία περνάει απαρατήρητη όταν οι αριθμοί δεν κακοποιούν εξόφθαλμα την πραγματικότητα.

Για όποιον ακόμα νομίζει ότι η στατιστική και η οικονομία είναι έξω και πάνω από την πολιτική, ας επαναλάβουμε ότι η πολιτική συνεχίζει να κανοναρχεί την οικονομία και να πειθαρχεί τη στατιστική. Η Πολιτική ζει και βασιλεύει. Μόνο, που αυτή που ζει και βασιλεύει είναι τόσο αποκρουστική, που στην ουσία δεν θέλουμε να την δούμε.

Η απώλεια Ανταγωνιστικότητας οφείλεται στην αύξηση της συναλλαγματικής ισοτιμίας Ευρώ/Δολαρίου

noreply@blogger.com (cynical) — Wed, 18 Jan 2012 16:19:00 +0000

Τα διαγράμματα και τα στοιχεία είναι από την Ετήσια Έκθεση 2010, του ΙΝΕ/ΓΣΕΕ, με τη συμβολή του Ηλία Ιωακείμογλου

Σε συνέχεια της προηγούμενης ανάρτησης «Πόσο συνδέεται το μισθολογικό κόστος με την ανταγωνιστικότητα;» είχαμε αφήσει ασχολίαστο ένα σημαντικό ερώτημα σχετικά με το είδος του νομίσματος βάσει του οποίου διεξάγεται το εξαγωγικό εμπόριο και την επίδραση των συναλλαγματικών ισοτιμιών. Το διεθνές εμπόριο της Ελλάδας (αγαθών και υπηρεσιών) δεν διεξάγεται μόνον με την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά με ένα ευρύτερο σύνολο χωρών, εκ των οποίων 35 καλύπτουν το μεγαλύτερο ποσοστό των διεθνών ανταλλαγών της Ελλάδας. Οι εμπορικές συναλλαγές με την ΕΖ μάλιστα καλύπτουν ένα ποσοστό λίγο μεγαλύτερο του 50% του εξωτερικού εμπορίου της Ελλάδας.

Η Ανταγωνιστικότητα δεν αποτελεί αυθύπαρκτο μέγεθος, αλλά αποκτά νόημα μόνο σε σχέση με άλλες χώρες. Επειδή δε ως κύριο νόμισμα διεθνών συναλλαγών χρησιμοποιείται το δολάριο, είναι λογικό να εξετάσουμε πώς αυτό επηρεάζει τις ποσότητες που ορίζουν το μοναδιαίο κόστος εργασίας (μ.κ.ε.) και εξ αυτού την ανταγωνιστικότητα. Το μ.κ.ε. δεν πρέπει να συγκρίνεται με το αντίστοιχο κάποιας μεμονωμένης χώρας, ειδικά της Γερμανίας που είναι και το σύνηθες, αλλά με το σύνολο των χωρών με τις οποίες έχουμε εμπορικές σχέσεις, φυσικά με το ανάλογο στατιστικό βάρος.

A. Μεταβολή της Παραγωγικότητας

Με βάση τα παραπάνω ας εξετάσουμε τη μεταβολή της Παραγωγικότητας στο χρονικο διάστημα 1995-2009 έναντι των 35 κυριότερων ανταγωνιστριών χωρών.

Όπως φαίνεται στο προηγούμενο διάγραμμα, η αύξηση της παραγωγικότητας στην Ελλάδα, κατά τα έτη 1995-2003, υπήρξε θεαματική: με βάση 100 το έτος 1995, η παραγωγικότητα εργασίας είχε αυξηθεί το 2003 κατά 12% περισσότερο από όσο στις 35 ανταγωνίστριες χώρες. Το προβάδισμα που απέκτησε έτσι η ελληνική οικονομία διατηρήθηκε εν συνεχεία μέχρι το 2009.

Η ταχεία αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας στην Ελλάδα, σε σύγκριση με τις 35 ανταγωνίστριες χώρες, συνοδεύτηκε από αυξήσεις των ονομαστικών αποδοχών (ετήσιες ακαθάριστες αποδοχές ανά απασχολούμενο) που ακολούθησαν και αυτές ρυθμούς υψηλότερους από τις 35 ανταγωνίστριες χώρες.

Εντούτοις, οι ρυθμοί αύξησης των δύο μεγεθών στο σύνολο της περιόδου 1995-2009 ήταν παραπλήσιοι, με αποτέλεσμα να διατηρείται η σχετική σταθερότητα του κόστους εργασίας ανά μονάδα προϊόντος της Ελλάδας έναντι των 35 ανταγωνιστριών χωρών (υπολογισμοί σε εθνικά νομίσματα) Οι υπολογισμοί αυτοί έχουν γίνει σε εθνικό νόμισμα και δεν λαμβάνουν επομένως υπόψη τους την επίπτωση που έχει στην ανταγωνιστικότητα η ισοτιμία του ευρώ.

B. Μεταβολή των Μέσων Ακαθάριστων Αποδοχών

Οι μέσες ακαθάριστες αποδοχές στην Ελλάδα, όντως παρουσίασαν σημαντική άνοδο σε σχέση με τις αντίστοιχες στην ΕΕ. Πιο συγκεκριμένα, ο λόγος αποδοχών Ελλάδας/ ευρωζώνης αυξήθηκε από το 50% περίπου το 1995 σε 75% περίπου το 2009.

Σε σχέση όμως με τις 35 κυριότερες ανταγωνίστριες χώρες με τις οποίες πραγματοποιείται το μεγαλύτερο μέρος του εξωτερικού εμπορίου της Ελλάδας, η αύξηση των μέσων ακαθάριστων αποδοχών ανήλθε, κατά τα έτη 1995-2009, σε 12,5%.

Ο υπολογισμός αυτός έχει γίνει σε εθνικό νόμισμα και ως εκ τούτου δεν λαμβάνει υπόψη του τις μεταβολές της συναλλαγματικής ισοτιμίας του ευρώ. Προκειμένου να συνυπολογίσουμε στην σύγκριση των μισθών Ελλάδας / 35 ανταγωνιστριών χωρών την επίπτωση της συναλλαγματικής ισοτιμίας του ευρώ, μετατρέπουμε όλες τις αποδοχές σε έναν κοινό νόμισμα (εν προκειμένω το δολάριο) και διαμορφώνουμε εκ νέου έναν δείκτη που εκφράζει την αναλογία μισθών στην Ελλάδα έναντι των ανταγωνιστριών χωρών.

Όπως φαίνεται στο παρακάτω διάγραμμα, ο δείκτης που συγκρίνει τις αμοιβές στην Ελλάδα με τις αντίστοιχες στις 35 ανταγωνίστριες χώρες, σε κοινό νόμισμα (σε δολάρια), παρουσιάζει εξέλιξη κατά πολύ διαφορετική από την αντίστοιχη του δείκτη σε εθνικά νομίσματα: Ενώ οι αποδοχές στην Ελλάδα, υπολογισμένες σε εθνικά νομίσματα, αυξήθηκαν κατά 12,5% περισσότερο από ό,τι οι αποδοχές στις ανταγωνίστριες χώρες, παρουσίασαν αύξηση (+30%) όταν τις υπολογίζουμε σε δολάρια (όταν δηλαδή λαμβάνεται υπόψη η συναλλαγματική ισοτιμία του ευρώ έναντι των άλλων νομισμάτων).

C. Μεταβολή του Μοναδιαίου Κόστους Εργασίας

Η αύξηση του μοναδιαίου κόστους εργασίας στην Ελλάδα έναντι των 35 κυριοτέρων ανταγωνιστριών χωρών, σε δολάρια, κατά το 2001-2008, ήταν μεγάλη (περίπου 20%). Τίθεται στο σημείο αυτό το ερώτημα εάν για την αύξηση αυτή ευθύνονται οι εργαζόμενοι ή εάν πρόκειται για αύξηση που θα έπρεπε να αποδοθεί στις συναλλαγματικές ισοτιμίες. Επειδή οι ανταγωνίστριες χώρες δεν έχουν όλες κοινό νόμισμα με την Ελλάδα, αλλά διατηρούν τα δικά τους εθνικά νομίσματα, εάν θέλουμε να συγκρίνουμε την ανταγωνιστικότητα κόστους εργασίας (δηλαδή την ανταγωνιστικότητα στο βαθμό που εξαρτάται από το κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος) μεταξύ Ελλάδας και ανταγωνιστριών χωρών, τότε θα πρέπει να υπολογίσουμε το κόστος εργασίας στις διάφορες χώρες στο ίδιο νόμισμα (σε δολάρια).

Εάν όμως θέλουμε να υπολογίσουμε πόσο επέδρασαν στην ανταγωνιστικότητα κόστους ο ιαπαιτήσεις των μισθωτών, επομένως οι αυξήσεις των μισθών (λαμβανομένης υπόψη και της παραγωγικότητας της εργασίας), τότε θα πρέπει να συγκρίνουμε το μοναδιαίο κόστος εργασίας σε εθνικά νομίσματα –αλλιώς υπάρχει ο κίνδυνος να αποδώσουμε στις αυξήσεις των μισθών, μεταβολές που οφείλονται στις συναλλαγματικές ισοτιμίες.Υπάρχει δηλαδή ο κίνδυνος να εμφανίζεται κάθε ανατίμηση της συναλλαγματικής ισοτιμίας του ευρώ έναντι των νομισμάτων των εμπορικών εταίρων της Ελλάδας ως αποτέλεσμα των υποτιθέμενων παράλογων απαιτήσεων των εργαζομένων.

Με βάση τέτοια λανθασμένα συμπεράσματα καλούνται οι εργαζόμενοι, επιδεικνύοντας αυτοσυγκράτηση, να αναλάβουν εκείνοι την αναπλήρωση της απώλειας ανταγωνιστικότητας που οφείλεται στην αύξηση της συναλλαγματικής ισοτιμίας. Ωστόσο, το ρίσκο από τις δυσμενείς μεταβολές της συναλλαγματικής ισοτιμίας είναι ένα ρίσκο που πρέπει να αναλαμβάνουν οι επιχειρήσεις, όχι οι μισθωτοί, ακριβώς όπως αυτές ωφελούνται όταν οι μεταβολές της συναλλαγματικής ισοτιμίας είναι ευνοϊκές.

Πόσο συνδέεται η Ανταγωνιστικότητα με το μισθολογικό κόστος;

noreply@blogger.com (cynical) — Mon, 16 Jan 2012 16:32:00 +0000

Η δικαιολόγηση της μείωσης του κατώτατου μισθού στον ιδιωτικό τομέα, καθώς και ο αποκεφαλισμός του 13ου και 14ου, πατάνε πρωτίστως στην αφήγηση της χαμηλής ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας, ένα ωραίο παραμύθι το οποίο βρίσκει ένθερμους οπαδούς από τη μια πλευρά και αμήχανους ακροατές από την άλλη. Η εγκεφαλική παράλυση που έχει επέλθει από το γκεμπελικού τύπου «πες, πες, κάτι θα μείνει», δεν αφήνει και πολλά περιθώρια για μια ψύχραιμη διερεύνηση του κεφαλαίου ανταγωνιστικότητα.

Σε πρώτη ματιά, κάποια από τα ερωτήματα που εγείρονται είναι τα εξής:

Πώς υπολογίζεται αυτή η ανταγωνιστικότητα τέλος πάντων; Η ανταγωνιστικότητα αναπαρίσταται από έναν αριθμό, οπότε λογικά θα υπάρχει και κάποιος τύπος που να την ορίζει.
Εφ’ όσον η ανταγωνιστικότητα ορίζεται από κάποιο τύπο, είναι ο ορισμός αυτός μοναδικός ή υπάρχουν και άλλοι διαφορετικοί τύποι που να την ορίζουν;
Όταν μιλάμε για ανταγωνιστικότητα, δεν θα έπρεπε να ορίσουμε και το ποιους λαμβάνουμε σαν ανταγωνιστές, ως προς τους οποίους και αυτή υπολογίζεται;

Εύλογα θα μού πείτε ερωτήματα, αν και οι ώρες είναι τέτοιες που η μάχη δεν παίρνει να δωθεί επί ορισμών, αλλά στους δρόμους και με άλλα μέσα. Παρά ταύτα, μια και το άρχισα, θα το συνεχίσω, για το λόγο ότι οι αλητείες δεν πρέπει να μένουν αναπάντητες, έστω και αν οι όποιες απαντήσεις και ανασκευές είναι επί της ουσίας άχρηστες.

ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ 1.

Η ανταγωνιστικότητα στην κυρίαρχη αφήγηση συνδέεται άμεσα με το μισθολογικό κόστος, συσχέτιση την οποία και πρέπει να αποδεχτούμε, μιας και παρουσιάζεται σαν ένας άλλος φυσικός και αμετάβλητος, πέραν θεού και ανθρώπων, Νόμος.

Ας πούμε λοιπόν δυο λόγια για το πώς μετριέται η ανταγωνιστικότητα. Σύμφωνα με ένα διαδεδομένο ορισμό, και θα διαπιστώσετε το γιατί, η ανταγωνιστικότητα ορίζεται ως το αντίστροφο του Μοναδιαίου Κόστους Εργασίας (unit labor cost), το οποίο με τη σειρά του ορίζεται ως:

Ο λόγος του κόστους εργασίας ανά εργαζόμενο, (μισθός+εισφορές), ως προς τον αριθμό μονάδων προϊόντος ανά εργαζόμενο, δηλαδή την παραγωγικότητα της εργασίας του. Ουσιαστικά, το μοναδιαίο κόστος εργασίας είναι το κόστος (ας πούμε σε ευρώ) για την παραγωγή μιας μονάδας προϊόντος.

Όπως βλέπουμε λοιπόν στον παράγοντα ανταγωνιστικότητα (με τον προαναφερθέντα ορισμό) υπεισέρχονται οι εξής συνιστώσες:

μισθολογικό κόστος
μη-μισθολογικό κόστος
παραγωγικότητα της εργασίας και
συναλλαγματική ισοτιμία σε δολάρια, όταν πρόκειται για εξαγωγές σε χώρες με διαφορετικό νόμισμα, για να υπάρχει κοινό μέτρο σύγκρισης στο μισθολογικό κόστος.

Βάσει του ορισμού αυτού είναι φανερό ότι το μισθολογικό κόστος δεν είναι το μοναδικό που μπορεί να πειραχτεί, όπως ισχυρίζονται ο κ. Παπαδήμος και οι συν αυτώ. (Βέβαια ούτε ο κ. Παπαδήμος, ούτε ο κ. Βενιζέλος είναι οικονομολόγοι, γιαυτό και κάποιες ανοησίες μπορούμε να τους τις συγχωρήσουμε). Το ότι επικεντρώνονται στο μισθολογικό κόστος, οφείλεται αφ’ ενός στην ιδεολογική τους αφετηρία, εκ της οποίας προκύπτει και ο ορισμός αυτός, και αφ’ ετέρου στο ότι μια άλλη παράμετρος, λ.χ. η παραγωγικότητα θα έπαιρνε αρκετό χρόνο για να μεταβληθεί. Χώρια, που δεν είναι και πολύ γνωστοί οι λόγοι που κάνουν την παραγωγικότητα μιας χώρας να μεταβάλλεται. Αυτοί μπορεί να είναι είτε εσωτερικοί, στα πλαίσια μιας εταιρίας, είτε εξωτερικοί, όπως π.χ. το συνολικό νομοθετικό πλαίσιο που διέπει τις εργασιακές σχέσεις. Δεν υπάρχει δε καμιά απόδειξη για το ποιος απ’ αυτούς έχει και τη μεγαλύτερη βαρύτητα.

ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ 2.

Από τους πολλούς, όμως, υπάρχει και ένας άλλος ενδεικτικός ορισμός, (Levy Institute, wp_651), όπου ως ανταγωνιστικότητα ορίζεται το αντίστροφο του Μοναδιαίου Κόστους Κεφαλαίου, (unit capital cost), δηλαδή ως ο λόγος της παραγωγικότητας του κεφαλαίου ως προς το ονομαστικό ποσοστό κέρδους. Κοντολογίς, μεγάλο κέρδος μικρή ανταγωνιστικότητα, και μεγάλη παραγωγικότητα του κεφαλαίου, μεγάλη ανταγωνιστικότητα.

Ο πρώτος ορισμός λοιπόν, βάζει στο στόχαστρο της ανταγωνιστικότητας τον μισθό των εργαζομένων, ενώ ο δεύτερος το κέρδος του εργοδότη και την παραγωγικότητα του επενδεδυμένου κεφαλαίου. Η πτώση δηλαδή της ανταγωνιστικότητας μπορεί να οφείλεται είτε στην αύξηση του εργατικού κόστους, είτε στην αύξηση του ποσοστού κέρδους. Διαλέγεται και παίρνετε! Το γιατί επιλέγεται ο πρώτος ορισμός, δεν είναι δύσκολο να το καταλάβουμε, κι αυτό για όσους θεωρούν ότι τα οικονομικά είναι αμόλυντα από ιδεολογικές αναφορές.

ΠΑΡΑΔΟΞΟ του Kaldor [1]

Με όποιον όμως ορισμό και να μετρηθεί η ανταγωνιστικότητα, δεν υπάρχει κανένα ιστορικό και εμπειρικό δεδομένο που να συνδέει την ανάπτυξη με τη μείωση του κόστους εργασίας. Ως προς αυτό, υπάρχει το λεγόμενο παράδοξο του Kaldor, σύμφωνα με το οποίο, χώρες οι οποίες μεταπολεμικά επέδειξαν τη μεγαλύτερη αύξηση του εργασιακού κόστους, πήραν επίσης και μεγαλύτερο μερίδιο της αγοράς. Επομένως, η πίστη ότι η ανταγωνιστικότητα θα αυξηθεί με μείωση του μισθού, σε αντίθεση με την αύξηση της παραγωγικότητας, είναι το λιγότερο αφελής και απλοϊκή. Σύμφωνα με τον Kaldor, η ανταγωνιστικότητα εξαρτάται από τη δυναμική εξέλιξη του μισθού και της παραγωγικότητας.

Ανάλυση μιας μεταγενέστερης περιόδου, 1978-1994, από κάποιον άλλο ερευνητή (Fagerber) [2], επιβεβαίωσε το προηγούμενο παράδοξο του Kaldor, ότι δηλαδή, η κοινή αντίληψη ότι μικρό μισθολογικό κόστος οδηγεί σε αύξηση της ανταγωνιστικότητας είναι επιεικώς αφελής.

Μέχρι τώρα λοιπόν έχουμε δει τα εξής:

Δεν υπάρχει μοναδικός ορισμός για το πώς μετριέται η ανταγωνιστικότητα
Δεν υπάρχει μοναδικός τρόπος για το πώς μετριέται η παραγωγικότητα
Δεν υπάρχει συμφωνημένος ορισμός για το πώς μετριέται το μοναδιαίο κόστος εργασίας.
Δεν υπάρχει εμπειρική επιβεβαίωση ανάμεσα στη μείωση του μισθολογικού κόστους και την αύξηση της ανταγωνιστικότητας.

Και στο σημείο αυτό θα ξαναδώσω το ίδιο χαρακτηριστικό γράφημα για τη χρονική εξέλιξη του μοναδιαίου κόστους εργασίας (αντίστροφο της ανταγωνιστικότητας) στην Ελλάδα, μετρημένο από τους πλέον αξιόπιστους οργανισμούς. Το χάος ως προς την ακριβή τιμή του είναι εύγλωττο, και δεν χρειάζεται σχολιασμό.

Ως προς το τρίτο δε, ερώτημα που έθεσα αρχικά, δηλ ανταγωνιστικότητα σε σχέση με ποιους;, θα επανέλθω σε επόμενη ανάρτηση.

[1] Kaldor, N. 1978. “The Effect of Devaluations on Trade in Manufactures.” in Further

Essays on Applied Economics. London: Duckworth.

————. 1971. “Conflicts in national economic objectives.” Economic Journal

81(321): 1–1631

————. 1970. “The case for regional policies.” Scottish Journal of Political Economy

17(3): 337–348.

[2] Fagerberg, J. 1996. “Technology and competitiveness.” Oxford Review of Economic

Policy 12(3): 39–51.

————. 1988. “International competitiveness.” The Economic Journal 98(June): 355–374.

Από τα ορθόδοξα οικονομικά, στα σαδο-μαζοχιστικά

noreply@blogger.com (cynical) — Sun, 15 Jan 2012 16:39:00 +0000

Αναρωτήθηκα, πολλές φορές τον τελευταίο καιρό από πού, από ποια κεφάλια ξεπήδησαν οι πολιτικές λιτότητες που μάς ταλανίζουν. Δεν μπορεί, αυτοί που τις ενστερνίζονται με τόσο πάθος και τις εφαρμόζουν με τόση συνέπεια, από κάπου θα αντλούν τη βεβαιότητα για την ικανότητά τους να προκαλούν την πολυπόθητη ανάπτυξη. Κι αυτό το κάπου, φαντάζομαι, ότι θα πρέπει να είναι μια κάποια περισπούδαστη, μια πολύ καλά τεκμηριωμένη θεωρία. Άνθρωποι που μονοπωλούν τον ορθολογισμό, που εξανίστανται μπροστά στους ειδικούς και υποκλίνονται μπροστά στην ορθοφροσύνη και την αντικειμενικότητα των επιστημόνων, δεν μπορεί, από κάποια στέρεη θεωρητική βάση θα πρέπει να αντλούν τα επιχειρήματά τους.

Για παράδειγμα, η μεταπολεμική οικονομία στηρίχτηκε εν πολλοίς στη θεωρία μιας μεγάλης μορφής, του Κέυνς, σύμφωνα με τον οποίο η ύφεση δεν ξεπερνιέται με λιτότητα, αλλά με πολιτικές που τονώνουν τη ζήτηση, μέσω αύξησης των κρατικών δαπανών. Αν είχε δε εισακουστεί από το 1919, όταν έγραφε ότι οι παράλογες πολεμικές αποζημιώσεις που οι νικηφόροι σύμμαχοι είχαν επιβάλει στη Γερμανία θα οδηγούσαν σε βαθιά ύφεση, σε αδυναμία τελικά εξυπηρέτησης αυτών και σε κοινωνική και πολιτική αστάθεια, ο δεύτερος παγκόσμιος πόλεμος πιθανόν και να είχε αποφευχθεί. Αναλογικά, μόνο μια αντίστοιχου διαμετρήματος μορφή θα μπορούσε να αναμετρηθεί σήμερα με τον Κέυνς για να υποστηρίξει το εντελώς αντίθετο, ότι δηλαδή η ύφεση ξεπερνιέται με ακόμα λιγότερες κρατικές δαπάνες, κι όχι με περισσότερες, η φτώχεια με ακόμα περισσότερη φτώχεια, κ.ο.κ.

Μοιάζει αυτό το τελευταίο παράδοξο; Μοιάζει αντιφατικό και παράλογο; Μοιάζει να γλιστράει επικίνδυνα προς τα θολά νερά της ομοιοπαθητικής, όπου το όμοιο γιατρεύει το όμοιο; Μοιάζει αυτή η παράξενη εμμονή περί λιτότητας να έχει πάνω της κάτι από την αύρα των μεταφυσικών βεβαιοτήτων του Νew Age; Κι όμως μοιάζει!

Υπάρχει λοιπόν θεωρία; Ναι υπάρχει, και το ονοματάκι της: «Expansionary Austerity» ή «Expansionary Fiscal Consolidation», δηλαδή επέκταση της οικονομίας μέσα από τη …συρρίκνωση της οικονομίας! Κάπως όπως εκτίναξη του ελατηρίου μέσα από την συμπίεση του ελατηρίου, για να έχουμε και το φυσικό ανάλογο, που πιθανόν να λειτούργησε και σαν πρότυπο στους εμπνευστές της. Και από πού πηγάζει η ισχύς της; Από τη ζήτηση; Φυσικά και όχι. Πηγάζει από τη μαγική λέξη «Confidence», δηλαδή από την εμπιστοσύνη στο μέλλον που θα δείξουν οι επενδυτές και θα τρέξουν να επενδύσουν, κι από το ίδιο χαρμάνι εμπιστοσύνης που θα δείξουν οι καταναλωτές, και θα σπεύσουν να καταναλώσουν, όντας φυσικά πένητες και άνεργοι, αλλά αυτό δεν το πιάνει καθόλου η θεωρία ως ενδεχόμενο. «Καλή Νεράιδα της Εμπιστοσύνης», την ονομάζει ο P. Krugman περιπαικτικά, «Οικονομικά Βουντού» την ονομάζουν κάποιοι άλλοι, περισσότερο κακεντρεχείς.

Η ιστορία ξεκινάει να απασχολεί κάποιους οικονομολόγους, καθόλου τυχαία από τη δεκαετία του 1990, όταν τα μοντέλα που καταστρώνουν φαίνεται να δείχνουν ότι υπάρχει συσχέτιση ανάμεσα στη δημοσιονομική λιτότητα και την επέκταση της ιδιωτικής κατανάλωσης. Τώρα κάτω από ποιες προϋποθέσεις, κάτω από ποιες παραδοχές, και κάτω από ποιους απτούς μηχανισμούς, ας το αφήσουμε καλύτερα εκτός συζήτησης, μια και η κουβέντα θα πήγαινε αλλού και δεν θα κατέληγε.

Φυσικά και χωρίς τις προαναφερθείσες θεωρητικές αναζητήσεις, τόσο ο Ρήγκαν και οι Μπους, πατήρ και υιός, όσο και οι Ομπάμα και Μέρκελ θα εφάρμοζαν την πολιτική που πρώτα απ’ όλα πίστευαν ότι έπρεπε να εφαρμόσουν, χωρίς τη βοήθεια κάποιου ηχηρού θεωρητικού υποβάθρου. Για καλή τους τύχη όμως, το θεωρητικό αυτό backup τούς δόθηκε θεόσταλτο από κάποιον με το όνομα Alberto Alesina, νυν καθηγητή στο Harvard και καθόλου τυχαία, πρώην οικονομολόγο στην Παγκόσμια Τράπεζα και ΔΝΤ, ο οποίος με τις εργασίες και τα μαθηματικά του μοντέλα παρείχε ένα παραπάνω άλλοθι στους κυβερνώντες, για ν’ αναγάγουν την τακτική τους σε Αξίωμα και φυσική Αρχή. Δεν είναι άλλωστε η πρώτη φορά που ο νεοφιλελευθερισμός επικαλείται αιώνιους νόμους για να δικαιολογήσει τις πολιτικές του επιλογές, και όχι μόνο στην οικονομία.

Σ’ ενα από τα τελευταία τους άρθρα, (2009), oι Alesina και συνεργάτες ισχυρίζονται ότι με βάση εμπειρικά δεδομένα 21 χωρών του ΟΟΣΑ που προέβησαν σε δημοσιονομικές προσαρμογές ανάμεσα στα έτη 1970 και 2007, οι πολιτικές που βασίστηκαν σε μειώσεις κρατικών δαπανών και όχι φόρων αποδείχτηκαν πιο πιθανές να ελαττώσουν το λόγο ελλείμματος προς ΑΕΠ και χρέους προς ΑΕΠ, παρά αυτές που βασίστηκαν σε αυξήσεις φόρων. Βούτυρο στο ψωμί, δηλαδή, των εραστών των πολιτικών λιτότητας και των ανέγγιχτων φόρων.

Φυσικά, τέτοια αποτελέσματα, και μάλιστα ενάντια στην πρόσφατη πραγματικότητα δεν ήταν δυνατόν να μείνουν αναπάντητα. Ανασκευές και εντοπισμός βασικών λαθών ήρθαν από πολλές μεριές. Για παράδειγμα αυτό που δεν είχε τονιστεί στην εργασία του Alesina ήταν ότι, όπου παρατηρήθηκε ανάπτυξη, παρά τις περικοπές στις δαπάνες, αυτό συνέβη διότι οι εν λόγω οικονομίες βρίσκονταν ήδη σε τροχιά ανάπτυξης. Ενώ, στην περίπτωση πολλαπλά τραυματισμένων οικονομιών, όσες προσπάθησαν να βγουν από την ύφεση με περικοπές, απλά δεν τα κατάφεραν. Κοντολογίς, οι χώρες δεν περικόπτουν τα ελλείμματά τους σε καιρούς ύφεσης, παρά σε καιρούς ανόδου της οικονομίας, διότι αλλιώς καταλήγουν να έχουν μικρότερη ανάπτυξη και μεγαλύτερο χρέος. Κοινός νους, θα πρόσθετε κανείς.

Και πάνω στους ...σφοδρούς διαξιφισμούς των οικονομολόγων για την αλήθεια ή όχι των ισχυρισμών του Alesina εμφανίστηκε και μια εργασία (Οκτ. 2010) από ερευνητές του ΔΝΤ, με την οποία λίγο πολύ μάς έλεγαν ότι οι πολιτικές λιτότητας βλάπτουν σοβαρά την υγεία. Συγκεκριμένα, αφού έτρεξαν με σχολαστικότητα το μοντέλο τους, προσέχοντας τα λάθη και τις λεπτομέρειες, κατέληξαν ότι δημοσιονομική συρρίκνωση κατά 1% του ΑΕΠ ελαττώνει κατά 0.75%, και όχι αυξάνει, την πραγματική ιδιωτική κατανάλωση στα επόμενα δυο χρόνια, ενώ το πραγματικό ΑΕΠ συρρικνώνεται κατά 0.62%. Πραγματικός κόλαφος το αποτέλεσμα, δηλαδή. «Μήπως το ΔΝΤ άρχισε να γίνεται κεϋνσιανό;», αναρωτήθηκαν πολλοί. Βέβαια, και μόνο με την ερώτηση αυτή, γίνεται φανερό ότι αυτό που κινεί την οικονομική σκέψη είναι η ιδεολογία πιο πολύ, παρά η αντικειμενικότητα των πραγμάτων και των σταθμών, γεγονός που κάνει αρκετούς πλέον να αναρωτιούνται αν όντως η Οικονομική είναι επιστήμη. Στις επιστήμες, οι θεωρίες και τα πειράματα γίνονται με τρόπο τέτοιο, ώστε μια αρχική υπόθεση να μπορεί να ελεγχθεί εν είναι σωστή ή λάθος, και όχι, ντε και καλά, για να επιβεβαιωθεί.

Αυτό που βλέπουμε λοιπόν, είναι ότι ούτε το ίδιο επιστημονικό δυναμικό του ΔΝΤ δεν στηρίζει τις συμβουλές που παρέχει με το αζημίωτο δεξιά κι αριστερά. Και αν αυτές οι συμβουλές δεν εδράζονται ούτε και σε αυτό, που ως τεχνοκράτες θα έπρεπε να τιμούν και να εμπιστεύονται, δηλαδή τη θεωρία και τα μαθηματικά, τότε πού στηρίζονται κι από πού αντλούν αυτοπεποίθηση;

«Ίσως ένας Φρόιντ, ή ένας Γιουνγκ να μπορούσε να εξηγήσει αυτό που συμβαίνει σήμερα στην Ευρωζώνη», γράφει ο Larry Elliott στον Guardian, (8/1/12). «Σίγουρα, όμως αψηφά κάθε λογική οικονομική ανάλυση».

«Η λιτότητα, ως ο δρόμος που επέλεξε η Ευρωζώνη για την ευημερία δεν είναι παρά τα οικονομικά του Μαρκήσιου ντε Σαντ», γράφει με οίστρο σ’ ένα πρόσφατο tweet ο αγαπητός μας Ρουμπινί.

Να, λοιπόν, που ένας καινούργιος κλάδος των οικονομικών αρχίζει να γεννιέται μπροστά στα μάτια μας...

Η S&P και η Μέρκελ

noreply@blogger.com (cynical) — Sat, 14 Jan 2012 19:33:00 +0000

Ποιος ήταν ένας από τους λόγους που επικαλέστηκε η S&P για τη μαζική υποβάθμιση της ΕΖ;

" Πιστεύουμε, ότι η συμφωνία (η τελευταία του Οκτωβρίου), συνομολογήθηκε βασιζόμενη σε μια ανεπαρκή αναγνώριση της αιτίας της κρίσης: ότι η πρόσφατη οικονομική αναταραχή προέρχεται από τη δημοσιονομική ασυδοσία της περιφέρειας της ΕΖ. Κατά την άποψή μας, όμως, τα οικονομικά προβλήματα που αντιμετωπίζει η ΕΖ αποτελούν κατά πολύ συνέπεια των αυξανόμενων ανισορροπιών και αποκλίσεων στην ανταγωνιστικότητα ανάμεσα στον πυρήνα και την αποκαλούμενη περιφέρεια. Ως τέτοια, πιστεύουμε ότι μεταρρυθμίσεις που βασίζονται μόνο στη δημοσιονομική λιτότητα αυτοαναιρούνται, καθώς η εσωτερική ζήτηση πέφτει ταυτόχρονα με την αύξηση της ανησυχίας σχετικά με την εργασιακή ασφάλεια και το διαθέσιμο εισόδημα, διαβρώνοντας τα φορολογικά έσοδα".

Και ποια ήταν η άμεση απάντηση της Μέρκελ;

Ότι τα σκληρά μέτρα πρέπει να επιταθούν και να επιταχυνθούν!

ΥΓ. Από τον Κρουγκμαν στους σημερινούς ΝΥΤ

Το «trickling down effect» του σομαλικού πειρατικού επιχειρηματικού μοντέλου

noreply@blogger.com (cynical) — Fri, 13 Jan 2012 11:15:00 +0000

Το πειρατικό φαινόμενο της Σομαλίας αποτελεί μια ιδιαιτερότητα και ένα θαύμα. Πρωτίστως οικονομικό, γιαυτό άλλωστε έχει εμπνεύσει κι ένα σωρό βιβλία με ευφάνταστους τίτλους, όπως «The Invisible Hook», παίζοντας προφανώς με το «Invisible Hand», ή το «Pirate Economics: Captain Hook meets Adam Smith», ή άρθρα σαν το «Cutthroat Capitalism». Είχαμε κάνει μια βιβλιογραφική ανασκόπηση, δυόμιση χρόνια πριν ΕΔΩ, για όσους θέλουν να φρεσκάρουν τη μνήμη τους ή απλά να εμβαθύνουν.

Η πειρατεία στα σομαλικά στενά αποτελεί μια επικερδή δραστηριότητα με κόστος γύρω στα 12 δις δολ ετησίως, κάποια από τα οποία καταλήγουν στα χέρια των πειρατών, οι οποίοι, σαν καλοί και προοδευτικοί επιχειρηματίες ανανεώνουν συχνά τον εξοπλισμό τους σε ηλεκτρονικά μέσα, από τα πιο ευαίσθητα που κυκλοφορούν στην αγορά, ώστε να παίρνουν είδηση τα καράβια, πριν ακόμα αποπλέυσουν, που λέει ο λόγος, και σε πλεούμενα, από τα πλέον αξιόπλοα και γοργά. Επίσης, συνεργάζονται με τα καλύτερα γραφεία διαπραγματευτών, - έχουν στη δούλεψή τους νομικούς και λογιστές από το Χάρβαρντ -, καθώς και με τις πλέον εχέμυθες τράπεζες της Ελβετίας.

Δεν μπήκα στον κόπο να ψάξω για το ΑΕΠ της Σομαλίας, άλλωστε δύσκολα θα μπορούσε κανείς να βρει αξιόπιστα στοιχεία, ούτε και για τη σύσταση αυτού, για τον ίδιο επίσης λόγο. Θα περίμενε κανείς οι σομαλοί πειρατές να αποτελούσαν ένα από τα γνωστά εγωιστικά και μονοφαγικά είδη που ευδοκιμούν στις καπιταλιστικές μητροπόλεις, αλλά ένα πρόσφατο άρθρο των FT έρχεται να ανατρέψει τις προκαταλήψεις. Μπορεί το “trickling down effect” να μην έχει ευδοκιμήσει, ας πούμε στην Ευρώπη και την Αμερική, αλλά σύμφωνα με τους FT αυτό το θαύμα έχει κιόλας συντελεσθεί στη Σομαλία.

«Η πειρατεία και τα εξ αυτής λύτρα φαίνεται να οδηγούν σε μεγάλη οικονομική ανάπτυξη», γράφει η συντάκτρια της έκθεσης, Anja Shortland, οικονομολόγος του πανεπιστημίου Brunel. Ένα μέσο κούρσεμα αποφέρει το αντίστοιχο ποσό από εξαγωγές 1,650 αγελάδων/βοδιών, ενώ η κράτηση και μόνο των ομήρων – 1,016 ήταν μόνο για το 2010 – εξασφαλίζει δουλειά στους τοπικούς μάγειρες, παραγωγούς και εμπόρους, αλλά και στους αντίστοιχους φύλακες των υπό κράτηση πλοίων, τους οποίους υπολογίζει σε 100 ανά πλοίο.

Τα λύτρα, το ύψος των οποίων για πέρσι έφτασε τα 135 εκατ. δολάρια, ήρθαν σαν μάννα εξ ουρανού, βοήθησαν μικροεπαγγελματίες στο να συστήσουν εταιρίες μεταφορών, ενέργεια η οποία βοήθησε στην πτώση των μεταφορικών, (ακούτε το φορτηγατζήδες!), και επομένως στην αναζωπύρωση του εμπορίου και τη μεταφορά βασικών ειδών διατροφής στο νότο, ο οποίος επειδή δεν συμμετέχει στο πειρατικό επιχειρηματικό εγχείρημα αλληλοσφαγιάζεται και λιμοκτονεί.

Επίσης, η αναπάντεχη εισροή τόσο μεγάλων κεφαλαίων ευνόησε τη συναλλαγματική ισοτιμία της σομαλικής δραχμής, μείωσε τον πληθωρισμό και πέτυχε αύξηση των μισθών. Μα το κυριότερο, εξ αιτίας της απουσίας κεντρικής διοίκησης, οι πειρατές εξασφαλίζουν τη διακυβέρνηση των τοπικών κοινοτήτων και συνεπώς τη σταθερότητα.

Μπορεί κάποιο ποσό από τα πειρατικά κέρδη να καταλήγει σε ναρκωτικά, σε Cayenne και μεζονέτες στις σομαλικές ακτές, αλλά το μεγαλύτερο μέρος πέφτει μέσα στην τοπική οικονομία, ώστε, όπως προτείνει η κ. Shortland, εξάλειψη του φαινομένου της πειρατείας, θα βύθιζε στην απόλυτη φτώχεια εκατοντάδες χιλιάδες σομαλικά νοικοκυριά. Αλλά και στο σκοτάδι, όπως μαρτυρούν νυχτερινές δορυφορικές εικόνες, που ελήφθησαν πριν το 2002, χρονιά σταθμός, αφ’ ότου η πειρατεία άρχισε να παίρνει τα πάνω της.

Εν κατακλείδι, το εν λόγω μοντέλο φαίνεται να συγκεντρώνει αρκετές αρετές, τόσο στο μικρο-, όσο και στο μακρο-οικονομικό πεδίο, αλλά και στο πολιτικό. Τώρα ειδικά, που το υπάρχον μεταμοντέρνο καπιταλιστικό μοντέλο της δύσης φαίνεται να χρεοκοπεί, οι οικονομολόγοι ας στρέψουν προς τα κει το ενδιαφέρον τους...

Θα γίνει η Βόρεια Κορέα μια νέα Κίνα;

noreply@blogger.com (cynical) — Tue, 10 Jan 2012 05:53:00 +0000

Η Βόρεια Κορέα αποτελεί, αυτό που λέμε, τη χαρά των μυστικών υπηρεσιών, των ινστιτούτων εξωτερικής πολιτικής, των διαφόρων think tanks, και τον πονοκέφαλο των ΗΠΑ και της Ν. Κορέας. Και της Κίνας φυσικά, αλλά για άλλους λόγους. Προσφέρει ελάχιστο υλικό για τα τεκταινόμενα στο εσωτερικό της, (παρεμπιπτόντως, οι περισσότερες επικοινωνίες της διοίκησης γίνονται μέσω οπτικών ινών, που είναι αδύνατον να παγιδευτούν), αλλά άφθονες εικασίες και σενάρια, μαντέματα και προπαγάνδα, ειδικά τώρα, που το δαχτυλίδι πέρασε σ' έναν άπειρο, αδοκίμαστο και άβγαλτο υιό για να αναλάβει τα ηνία μιας φτωχής και σχετικά απομονωμένης χώρας, με πάνω από ένα εκατομμύριο άριστα εκπαιδευμένο και αφοσιωμένο στρατό, με 10 πυρηνικές κεφαλές, με δυο περίπου χιλιάδες τελευταίας τεχνολογίας φυγοκεντρωτές για τον εμπλουτισμό ουρανίου, και με αδιευκρίνιστες διαθέσεις για το μέλλον της χώρας.

Αν αφήσουμε στην άκρη τις, ως επί το πλείστον, θεατρινίστικες κινήσεις των ΗΠΑ και της Ν. Κορέας, που με την αναγγελία του θανάτου του Kim Jong-il έσπευσαν να σημάνουν συναγερμό και να θέσουν σε επιφυλακή τις στρατιωτικές τους δυνάμεις, φοβούμενες τάχατες άμεση πυρηνική επίθεση, κι αυτό εν μέσω κλίματος πένθους και συντριβής, το μέλλον της Β. Κορέας θα μπορούσε να διαγραφεί ως εξής: 1) να παραμείνει ως έχει, εξασφαλίζοντας μια σταθερή διακυβέρνηση υπό την αιγίδα της τριάδας, θείος-θεία-ανιψιός και με τη σύμφωνη γνώμη του στρατού, 2) να διαλυθεί, αν ο στρατός αποφασίσει να αποσύρει τη στήριξή του, 3) να ανοίξει την οικονομία της υιοθετώντας μεταρρυθμίσεις τύπου Κίνας και 4) να επανενωθεί με τη Ν. Κορέα.

Απ' όλα τα σενάρια, το τελευταίο φαντάζει και το πιο απίθανο, μιας ούτε πλέον η νέα γενιά των νοτιοκορεατών ενδιαφέρεται για κάτι τέτοιο, αλλά ούτε και η Κίνα, η οποία, χάνοντας το μαξιλάρι της Β. Κορέας, θα έχανε ταυτόχρονα και τον ύπνο της, αν έβλεπε αμερικανούς στρατιώτες να στρατοπεδεύουν έξω από τα νότια χερσαία σύνορά της. Επιπλέον, κάθε είδος επανένωσης με φτωχότερους συγγενείς αποτελεί ένα πολύ κοστοβόρο project, ειδικά αν ο φτωχός συγγενής είναι κατά πολύ φτωχότερος και οι υποδομές του ξεπερασμένες.

Η καλύτερη εξέλιξη, που θα βόλευε τόσο τους γείτονες όσο και τις ΗΠΑ θα ήταν προφανώς η τρίτη. Η Β. Κορέα δυνητικά, αποτελεί μεγάλη αγορά και επί πλέον διαθέτει ένα πολύ μορφωμένο και χαμηλού κόστους εργατικό δυναμικό, το οποίο ως ένα βαθμό ήδη εκμεταλλεύονται η Κίνα και Ν. Κορέα στις ελεύθερες οικονομικές ζώνες, δύο στο βορρά με την Κίνα και μια στο νότο με την Ν. Κορέα. Πόσο όμως ένα τέτοιο σενάριο είναι πιθανό; Επικαλούμενη την ασυλία που παρέχεται στους μάντεις, να κάνουν, δηλαδή, και λάθος προβλέψεις, θα έλεγα ότι είναι και το πλέον πιθανό. Και τούτο για διάφορους λόγους.

Η Β. Κορέα, εδώ και δυο σχεδόν δεκαετίες πειραματίζεται στο εσωτερικό της, σε ένα κυκλικό θαρρείς σχήμα, με τις ιδιωτικές αγορές, άλλοτε σαν «μαύρες», με ή χωρίς την ανοχή της ηγεσίας, κι άλλοτε σαν επίσημες και νόμιμες. Συγκεκριμένα, οι πρώτες άτυπες αγορές άρχισαν να εμφανίζονται δειλά-δειλά μετά το θάνατο του ηγέτη Kim il Sung το 1994, σαν φυσική αντίδραση στην αντιμετώπιση της μεγάλης πείνας που έπληξε τη χώρα, εξ αιτίας κύματος πλημμυρών που κατέστρεψαν την παραγωγή και τη διακοπή της βοήθειας από την πρώην Σοβιετική Ένωση. Η διάδοση και αποτελεσματικότητά τους ήταν τέτοια, ώστε αναγνωρίστηκαν και επισήμως το 2003 από τον διάδοχο Kim Jong-il, υπό προϋποθέσεις φυσικά, που αφορούσαν για παράδειγμα την ηλικία των μικρο-εμπόρων, το ωράριο λειτουργίας, το εύρος τιμών, κ.α. Στο απόγειό τους, μόνο στην Pyongyang λειτουργούσαν γύρω στις 500 και δεν εμπορεύονταν μόνο τρόφιμα και είδη οικοτεχνίας, αλλά και εισαγόμενα καλούδια από την Κίνα, όπως τηλεοράσεις, ηλεκτρικές και ηλεκτρονικές συσκευές, ποδήλατα, μέχρι και βιρμανέζικο ουίσκι.

Αυτά μέχρι το 2005. Το καθεστώς θορυβημένο από την έκταση που είχε πάρει το φαινόμενο, ήρε την υποστήριξή του, και επανέφερε το σύστημα της απ’ ευθείας διανομής αγαθών από το κράτος. Το 2006, μάλιστα προέβη και σε εκκαθαρίσεις της «εκσυγχρονιστικής» μερίδας του κόμματος.

Το εμπάργκο, όμως δεν κράτησε για πολύ, κυρίως λόγω της κοινωνικής αναταραχής που προκλήθηκε, καθότι, σύμφωνα με εκτιμήσεις των Ηνωμένων Εθνών, ένα 40% του αστικού πληθυσμού εξασφάλιζε τη διατροφή του από αυτές. Επειδή η λειτουργία των ιδιωτικών αγορών συνέτεινε, όπως ήταν φυσικό, στη δημιουργία μιας αρκετά εύπορης μεσαίας τάξης και στην εμφάνιση σημαντικών ανισοτήτων, ο Kim Jong-il σε μια αιφνιδιαστική κίνηση το 2009, ανατίμησε το νόμισμα won, κόβοντας δυο μηδενικά, και θέτοντας ταυτόχρονα ένα ανώτατο όριο ως προς το ύψος των χρημάτων που μπορούσαν να μετατραπούν. Μαζί με τα δυο μηδενικά λοιπόν, χάθηκε και το κομμάτι εκείνο της μεσαίας τάξης που δεν είχε τη διορατικότητα να αποταμιεύει σε ξένο συνάλλαγμα.

Το 2010, οι αγορές, σε πείσμα όλων ξαναεμφανίστηκαν, κυρίως λόγω του χάους που προκλήθηκε από τη νομισματική μεταρρύθμιση και τον συνακόλουθο πληθωρισμό.

Το ρεζουμέ λοιπόν, της προηγούμενης εξιστόρησης είναι ότι η βορειο-κορεατική ιδιωτική πρωτοβουλία, η οποία συν τοις άλλοις επιδίδεται και στο λαθρεμπόριο δια μέσου των ημι-περατών συνόρων με την Κίνα, έχει αποκτήσει ρίζες και «τεχνογνωσία», και είναι μάλλον απίθανο να εκριζωθεί. Τουναντίον, τη βλέπουμε να επεκτείνει τις δραστηριότητές της και σε συμπράξεις με το κράτος, όπως στη διαχείριση ορυχείων και μεταφορών, κυρίως με τη μέθοδο της δωροδοκίας των υπεύθυνων αξιωματούχων.

Ο θείος του νέου ηγέτη, Chang Sung-taek, ένθερμος οπαδός της ανάπτυξης εμπορικών και οικονομικών σχέσεων με τον έξω κόσμο, έχει ταξιδέψει αρκετές φορές στην Κίνα και σε άλλες ασιατικές χώρες, και επιπλέον φέρεται στενός σύμμαχος του πρώην πρωθυπουργού Pak Pong-ju, ο οποίος είχε πρωτοστατήσει στις οικονομικές μεταρρυθμίσεις του 2003, αλλά και τμημάτων της ελίτ που επιζητούν οικονομική αναδιάρθρωση.

Εν τω μεταξύ, ο ίδιος ο νεαρός διάδοχος, πολύγλωσσος και κοσμοπολίτης, ως μαθητής κάποια χρόνια στην Ελβετία, και με ιδιαίτερη αγάπη στους υπολογιστές, (λέγεται μάλιστα ότι ήταν αυτός που επέμενε για την είσοδο της κινητής τηλεφωνίας στη Β. Κορέα), είναι πιθανόν να συμπλεύσει με τον θείο του, ως προς το άνοιγμα της χώρας του προς τον έξω κόσμο.

Αν όλα τα προηγούμενα σημαίνουν κάτι, και εφ όσον ο στρατός λάβει τις απαραίτητες εγγυήσεις σχετικά με τη διατήρηση των προνομίων του, τότε η Β. Κορέα κάποια στιγμή, αργά ή γρήγορα ίσως βρεθεί στο ίδιο μονοπάτι που ακολούθησε η Κίνα πριν από καμιά δεκαριά χρόνια.

Το θαύμα της φτώχειας στην Ελλάδα: Με την κρίση ελαττώνεται!

noreply@blogger.com (cynical) — Sun, 08 Jan 2012 21:58:00 +0000

Αν κάποιος πάει πίσω στη δεκαετία και εξετάσει το ποσοστό φτώχειας στη Ελλάδα, το οποίο προσδιορίζεται στο 60% της διάμεσου του συνολικού διαθέσιμου ισοδύναμου εισοδήματος, θα δει ότι αυτό μένει κολλημένο γύρω στο 20%.

Στο παρακάτω διάγραμμα, όπου απεικονίζεται το ποσοστό φτώχειας ανάμεσα στα έτη 1994-2008, θα διαπιστώσουμε ότι το διάστημα 2000-2008 αυτό κυμαίνεται ανάμεσα στο 20% και 21% .

Ενδεικτικά αναφέρω αποσπάσματα από τον τύπο για τα έτη:

2006,

«Το 2006 η Ελλάδα εμφανίζει το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό φτώχειας στην ΕΕ-27 μετά τη Λετονία. 1 στους 5 κατοίκους στην χώρα μας (20,1%) βρίσκεται κάτω από το όριο φτώχειας. Το ποσοστό μακροχρόνιας φτώχειας ανέρχεται στο 14% (δεύτερο μεγαλύτερο στην ΕΕ-15)»

2007

«Με το 21% των πολιτών της να ζούν στα όρια της φτώχειας, έχοντας εισόδημα κατώτερο του 60% του μέσου εθνικού εισόδηματος, η Ελλάδα έχει το υψηλότερο ποσοστό φτώχειας στην παλαιά Ευρώπη των «15» μαζί με την Ιρλανδία, με δεύτερη την Πορτογαλία (20%) και τρίτη την Ιταλία (19%). Το χαμηλότερο ποσοστό έχει η Σουηδία (9%)».

2008

«Από τα στοιχεία της Eurostat η Ελλάδα με ποσοστό 21% συγκαταλέγεται μεταξύ των χωρών με τα μεγαλύτερα ποσοστά φτώχειας στην ΕΕ των 27, και μόνο η Λετονία παρουσιάζει μεγαλύτερο ποσοστό (23%). Ενώ, είναι η πρώτη μεταξύ των 15".

Μέχρις εδώ, ας πούμε σχετικά καλά. Παρ’ όλη την ανάπτυξη που σημειώνεται, η φτώχεια παραμένει η ίδια, αλλά δεν είναι αυτό το θέμα μας τώρα. Για το παράδοξο αυτό δείτε την έκθεση του παρατηρητίου φτώχειας του ΙΝΕ.

Το πραγματικό θέμα είναι ότι εν έτη 2011 βλέπουμε έκθεση της ΕΛΣΤΑΤ, (ναι αυτή του Γεωργίου) να παρουσιάζει το ποσοστό φτώχειας στην Ελλάδα να είναι το ίδιο με πέρσι, με πρόπερσι, με αντιπρόπερσι κ.ο.κ., δηλαδή στο 20.1%

Τέσσερα ερωτήματα έχω, άπαντα ρητορικά:

Είναι δυνατόν το ποσοστό φτώχειας να μένει το ίδιο την τρίτη/τέταρτη χρονιά κρίσης;
Είναι δυνατόν να είναι μικρότερο απ' ότι το 2007 και 2008;
Είναι δυνατόν να μην το έχει προσέξει κανένας, αλλά να το έχει εκλάβει και ως φυσιολογικό;
Είναι δυνατόν να χύθηκαν μάλιστα και δάκρυα για ένα τόσο κραυγαλέα αναξιόπιστο νούμερο;

Αριστερά και δόσεις

noreply@blogger.com (cynical) — Sat, 07 Jan 2012 20:07:00 +0000

Δεν νομίζω να φέρει κανείς αντίρρηση στη διαπίστωση ότι η συντριπτική πλειοψηφία των κατοίκων αυτής της χώρας διαφωνεί με την παρουσία της τρόικα εδώ και με τις προσταγές της για εσωτερική λιτότητα.

Η διαφωνία αυτή, που συν τω χρόνω εξελίσσεται σε μίσος, προέρχεται αφ’ ενός από την κατάλυση της εθνικής κυριαρχίας, (αφού μας διαγουμίζουν ανενόχλητα), και το τσαλαπάτημα της ατομικής αξιοπρέπειας, (αφού μας βιάζουν κανονικά), και αφ’ ετέρου όχι μόνο από τη σκληρότητα των μέτρων αλλά και από την άδικη κατανομή τους. Αν η κατανομή των μέτρων συμπεριελάμβανε, αντί να τα αφήνουν να σουλατσάρουν ανενόχλητα και να μας επιτιμούν, και τα πολιτικά λαμόγια, που αποτελούν και την πλειοψηφία του πολιτικού κόσμου, τότε η οργή και το μίσος θα έπαιζαν σε χαμηλότερες νότες.

Εφ όσον λοιπόν διαφωνούμε με την παρουσία και την πολιτική της τρόικα, δεν μπορεί παρά να συμφωνούμε με την απουσία της. Δηλαδή, αυτό θα σήμαινε ότι και το ευρέως διαδεδομένο σύνθημα «Τroika Gο Home», θα το εννοούσαμε ίσαμε το μεδούλι.

Για να δούμε όμως αν το εννοούμε. Το να στείλεις την τρόικα στο διάολο, μαζί με τις πολιτικές της, σημαίνει ότι ταυτόχρονα στέλνεις στο διάολο και το χρυσό και το λίβανο και τη σμύρνα, τα οποία αυτή φέρει ως δώρα στον ελληνικό λαό. Γιατί αλλιώς, το να θέλεις μόνο τα δώρα αποκομμένα από τις προϋποθέσεις, καταντά σχήμα οξύμωρο, και σχήμα κατάλληλο για μωρόπιστους μόνο και κουφιοκεφαλάκηδες.

Εδώ υπάρχουν δυο δυνατότητες. Είτε αρνείσαι τα δώρα, οπότε καταργούνται αυτόματα και οι φορείς και οι προϋποθέσεις των δώρων, είτε αποδέχεσαι τα δώρα και προσπαθείς να αλλάξεις τις προϋποθέσεις που τα συνοδεύουν. Όπως είναι φανερό το σύνθημα «Troika Go Home» ταιριάζει μόνο σε όσους αποδέχονται το πρώτο σκέλος της διάζευξης και όχι σε αυτούς που κλίνουν προς το δεύτερο.

Ένα καλό ερώτημα θα ήταν λοιπόν με ποιο μέλος της προηγούμενης διάζευξης συντάσσονται τα τρία μεγάλα κόμματα, ΝΔ, ΚΚΕ και ΣΥΡΙΖΑ. (Το Πασόκ πλέον δεν αποτελεί μεγάλο κόμμα).

Η ΝΔ στα λόγια συντάσσεται με το δεύτερο σκέλος, θέλει την Τρόικα, θέλει τα δώρα, αλλά παίζει στις προϋποθέσεις. Αυτό είναι το περίφημο μίγμα, το οποίο λίγο μας ενδιαφέρει σε τι συνίσταται, μιας και κανένας δεν πιστεύει, το έδειξε κιόλας έμπρακτα με τη στήριξη του ΠΑΣΟΚ, ότι το μίγμα αυτό θα έχει διαφορετικά συστατικά. Άντε, το πολύ πολύ, αντί για κέικ πορτοκάλι αλά Τρόικα, να έχουμε ένα κέικ μανταρίνι, αλά Τρόικα, επίσης.

Το ΚΚΕ είναι κάπου στο 3285 μΧ, όποτε και όλα θα λυθούν. Ποντάρει βασικά στο ότι κανένας άνθρωπος από το σήμερα δεν θα ζει ως τα τότε για να θυμάται. Ουσιαστικά το ΚΚΕ μπορεί να θέτει στα λόγια θέμα παραμονής ή όχι της Τρόικα, μπορεί να θέτει έμμεσα θέμα προϋποθέσεων, καθ’ όσον αντιπαλεύει σθεναρά, και μπράβο του, τα αποτελέσματα των προϋποθέσεων αυτών στο χώρο της εργασίας, αλλά δεν θυμάμαι να έχει θέσει άμεσα ζήτημα για τα δώρα. Πράγμα που σημαίνει ότι το χρήμα των bail outs το αφήνει να αιωρείται σε μια γκρίζα ζώνη και θολή. Διότι, διαφορετικά, δεν θα έμενε στο εντελώς ψευδεπίγραφο σύνθημα «Δε θέλουμε την Τρόικα», αλλά θα υιοθετούσε το εντελώς δραστικό «Δεν θέλουμε τα λεφτά της Τρόικα». Έχει μεγάλη διαφορά το ένα από το άλλο. Τι είναι η Τρόικα με τη μοναδική πηγή της ισχύος της, που είναι οι δόσεις; Το πανίσχυρο Vim! Τι είναι η Τρόικα χωρίς αυτή τη μοναδική πηγή ισχύος; Το τίποτα, το μηδέν, το κενό!

Στον ΣΥΡΙΖΑ επικρατεί πολυφωνία, με κάποιες συνιστώσες να συντάσσονται με το πρώτο σκέλος της διάζευξης και άλλες με το δεύτερο. Στο ΣΥΝ επικρατεί κι εκεί πολυφωνία, αλλά απ’ ότι αντιλαμβάνομαι, η κύρια γραμμή είναι και στο ένα «είτε» και στο άλλο. Κοντολογίς, και διώχνουμε την Τρόικα και ταυτόχρονα κάνουμε καλύτερη διαπραγμάτευση, επιδιώκοντας ένα καλύτερο μίγμα από αυτό του Σαμαρά. Δηλαδή, κάτι σαν κέικ καρότου με καρύδια, πασπαλισμένο με γλάσο λεμονιού. Η διαφορά είναι ότι το κέικ Σαμαρά έχει γέμιση με φόρους, ενώ το κέικ ΣΥΝ έχει γέμιση με χρέος. Ο Σαμαράς θα διαπραγματευτεί τους φόρους, ενώ ο ΣΥΝ τις δόσεις του χρέους και το σκόντο.

Οι δόσεις όμως δεν είναι ξέχωρες από το σκοπό που δίνονται, που είναι το χρέος. Επομένως αποδεχόμενοι τις δόσεις, και εξ αυτών την Τρόικα, αποδεχόμαστε ταυτόχρονα και το χρέος. Ενώ, μη αποδεχόμενοι τις δόσεις, ουσιαστικά δεν αποδεχόμαστε το χρέος. Έτσι, απλά.

Κοντολογίς, «τρόικα, δόσεις, χρέος» αποτελούν μια αγία, ομοούσια και αδιαίρετη τριάδα. Όπως δεν μπορείς να χωρίσεις τον πατέρα από τον υιό και από το άγιο πνεύμα, έτσι δεν μπορείς να χωρίσεις την τρόικα από τις δόσεις και από το χρέος. Είτε τα αποκηρύσσεις όλα μαζί, είτε τα αποδέχεσαι όλα μαζί. Μεσοβέζικες λύσεις δεν υπάρχουν. Μόνο μπερδεύουν και απωθούν. Ειδικά σήμερα, που χρειαζόμαστε περισσότερο από ποτέ καθαρές προτάσεις και στρατηγικές.

Και η αριστερά συνεχίζει να μπερδεύει.

Το άλογο που ξέρει

noreply@blogger.com (cynical) — Fri, 06 Jan 2012 10:52:00 +0000

Ένα ψωράλογο με φαγωμένο δέρμα, -χωράφια αθέριστα οι τρίχες που τού απόμειναν,- και βαριοφορτωμένο σακιά γιομάτα πέτρες και ξύλα αγκομαχά στην ανηφόρα. Οι αφέντες του, σαδιστές και μοχθηροί, το χτυπάνε αλύπητα με το μαστίγιο, προστάζοντάς το να τρέξει ακόμα πιο γρήγορα για την κορφή, το τρυπάνε με σουβλερή βουκέντρα, το βρίζουν, το κλωτσούν, κι όταν δε το βαστούν άλλο τα γόνατα και πέφτει, το περιγελούν. Το περιλούζουν με κουβάδες σάπιο νερό, του χώνουνε στο στόμα κοπριές και το αναγκάζουν να γλύφει το κάτουρο, που απ’ την αδυναμιά είναι αδύνατον πια να συγκρατήσει.

Η κορυφή ακόμα ψηλά, ίσα που αχνοφαίνεται, τυλιγμένη σ’ ένα μαύρο σεντόνι από σύννεφα, και ο δρόμος όλο και πιο στενός και τα βράχια όλο και πιο μυτερά. Το άλογο, υπό την απειλή του μαστιγίου καταφέρνει να σηκωθεί, κάνει κάποια βήματα, και τρικλίζοντας ξαναπέφτει. Για να ξαναπέσει και να ξανασηκωθεί, κι ας έχουν πια τα γόνατα φαγωθεί, κι ας έχει μείνει μόνο ένα πετσί να τα κρατάει στη θέση τους, κι ας έχουν ανοίξει δεκάδες μικρές βρυσούλες στη ράχη που τού στραγγίζουν το αίμα και τη δύναμη.

Το σπρώχνουν με το στανιό στην κορυφή, για να βρει, όπως τού λένε, τα άλλα άλογα που έφτασαν εκεί πριν από κείνο, για να φτιάσει κοπάδι, και να μην κάνει του κεφαλιού του, να μην τρέχει όπως έτρεχε ρέμπελο στα πράσινα λιβάδια της πεδιάδας, απ’ όπου και το ξεσήκωσαν, να μην τρώει όποτε και όσο θέλει, να μην κάνει αγώι όποτε και μ’ όποιον θέλει, αλλά τα άλλα άλογα μπροστά δεν έχουν τόσο φορτίο, όσο ανεβαίνουν τόσο και λιγοστεύει, κι έτσι μπορούν να τρέχουν ανάλαφρα και αγόγγυστα.

Το άλογο, όμως έχει φορτίο διπλό και τρίδιπλο, που όσο ανεβαίνει το μονοπάτι, τόσο αυτό μεγαλώνει. Οι αφεντάδες κάθε τόσο του προσθέτουν και καινούργια σακιά, απ’ αυτά που πετάνε τα άλογα που προπορεύονται και ξελαφρώνουν. Σακιά με ξύλα και πέτρες, άχρηστα υλικά, απλά για να τα πάει στην κορυφή, χωρίς νόημα και σκοπό, να τα’ αποθέσει εκεί πάνω, έρμαια στις ορέξεις των ανέμων που λυμαίνονται τους χειμώνες τις κορφές. Κι όσο το φόρτωμα μεγαλώνει, τόσο το βήμα κονταίνει, και ούτε λόγος πια να προφτάσει τα άλλα άλογα μπροστά που ξεμακραίνουν.

Κι όμως οι αφεντάδες επιμένουν, που αν μπορούσες να τους ρωτήσεις το γιατί, ο καθένας απ’ αυτούς θα σήκωνε τους ώμους αδιάφορα και θα σού έλεγε με τη σιγουριά που μόνο τους αδαείς κι ανόητους χαρακτηρίζει, ότι έτσι θα γίνει γιατί αυτό πρέπει να γίνει. Είναι σαφές λοιπόν ότι δεν ξέρουν, αλλά προσποιούνται ότι γνωρίζουν το γιατί, με τρόπο που μόνο οι αφεντάδες διδάχτηκαν να κάνουν για να παραμένουν αφεντάδες. Αν πετούσαν κάποια σακιά απ’ το φορτίο, αν άφηναν στο άλογο λίγο χρόνο να ξαποστάσει, αν του έβαζαν λάδι στις πληγές, αν του έδιναν λίγο σανό να φάει και λίγο νερό να πιεί, ίσως και να κατάφερνε να βγάλει το δρόμο, ακόμα κι αν ήταν άσκοπος και η κορφή μια χίμαιρα, κορφή μόνο για την κορφή και τίποτε παραπάνω. Κι ίσως να πρόφταινε και το υπόλοιπο κοπάδι, αν φυσικά καταδεχόταν ή ακόμα αν το ανάγκαζαν να μοιραστεί κάποια απ’ τα σακιά.

Αλλά δεν το κάνουν, ίσως πιστεύουν υπερβολικά στην πίστη τους, που αν δεν την πίστευαν με τόση επιμονή θα φαίνονταν στα μάτια των αλόγων διστακτικοί και άβουλοι, πράγμα αδιανόητο γι αυτούς που θέλουν να ποιμεναρχούν κοπάδια, ίσως πιστεύουν ότι το άλογο κάνει μπαγαμποντιές και προσποιείται, κι ότι το αίμα δεν είναι αληθινό, μα νερό που το πασπάλισε με κόκκινη μπογιά, ίσως και να μην τους νοιάζει αν πέσει κάτω τελικά και δεν ξανασκωθεί, αρκεί που το ‘χουν τώρα μπροστά να το περιπαίζουν και να το τυραννούν, διασκέδαση είναι κι αυτή, η χαρά του αφέντη, η απογείωση του σαδιστή, και φυσικά πρόοδος της τεχνικής και εξέλιξη της ποιότητας των συναισθημάτων, άλλο να πνίγεις στα μικράτα σου γατάκια, άλλο να στρίβεις το λαιμό των κουνελιών, κι άλλο να κεντρίζεις μέχρι θανάτου, αργά και βασανιστικά ένα περήφανο άτι. Κι είναι αυτή η μυρωδιά, του αίματος και των εκκρίσεων που τρυπάει το μυαλό και τρελαίνει τις αισθήσεις. Αλλά, ακόμα κι αν τη σκορπίζει ο άνεμος, αυτή παραμένει επίμονη στην κόκκινη γραμμή που αφήνουν πίσω τους οι δεκάδες μικρές βρυσούλες που τρέχουν ασταμάτητα από την πληγιασμένη ράχη.

Το άλογο όμως, παρ’ όλο που είναι άλογο, ξέρει. Ξέρει ότι δεν θα προφτάσει κανένα κοπάδι, γιατί αυτοί είναι οι νόμοι της φύσης, όταν ο άλλος τρέχει στην ίδια κατεύθυνση με σένα και με μεγαλύτερη ταχύτητα δεν πρόκειται ποτέ να τον προλάβεις, παρά μονάχα αν σταθείς τυχερός και παρακάμψεις το χρόνο, μέσα από κάποιο φαρδύ τούνελ, δηλαδή, καμωμένο ειδικά για μεγαλόσωμα άλογα. Ακόμα ξέρει ότι η κορυφή δεν έχει χρυσό, άγονη είναι και ξερή, σπαρμένη με αγκωνάρια και πετρωμένο χώμα, κι αυτή η μόνιμη μαυρίλα που την τυλίγει, σάβανο μοιάζει πιο πολύ παρά σύννεφο που κάθισε παροδικά να ξαποστάσει.

Σταθμίζει τις δυνάμεις του, και βρίσκει ακόμα αντοχές, ίσως γιατί νοιώθει ότι μπορεί να έχει και ένα δικό του σκοπό. Δεξιά κι αριστερά του μονοπατιού χάσκουν γκρεμίλες και βαθιά φαράγγια. Και τα βράχια είναι γλιστερά. Όσο και να τρεκλίζουν τα πόδια, άλογο είναι, τι στο καλό. Τέσσερα πόδια, τέσσερεις κλωτσιές, που άμα συγκεντρωθεί μπορεί και να τις καταφέρει δυνατές. Και η ουρά μπορεί ακόμα ν’ ανεμίζει, να ραπίζει και να τυφλώνει. Και το κεφάλι να δίνει γερές κουτουλιές, τις πιο γερές μάλιστα, στη κατεύθυνση του γκρεμού. Βοηθάει και ο αέρας που σπρώχνει τα φύλλα και τη σκόνη προς τα κει. Μετά θα μπορέσει να ξεφορτωθεί και τα σακιά με την ησυχία του. Και μετά θα δει.

Την τελευταία ώρα το σκέφτεται όλο και πιο πολύ. Και όσο πιο πολύ το σκέφτεται τόσο και πιο πολύ δυναμώνει. Ίσως στο πρώτο γύρισμα του μονοπατιού…

Τα λαμόγια, οι φιλότεχνοι

noreply@blogger.com (cynical) — Mon, 02 Jan 2012 15:57:00 +0000

Ακόμα και οι FT το θεώρησαν υπερβολική εύνοια, προκατάληψη και μεροληψία, έμπρακτη απόδειξη των στρεβλών καιρών που ζούμε και των αξιών που αυτοί υποθάλπουν, ώστε παραμονή πρωτοχρονιάς κάθισαν και αφιέρωσαν κάποια σχόλια για τη λίστα των “εξαιρετικών” ανθρώπων που τιμήθηκαν και φέτος, όπως κάθε αρχή του χρόνου, στη Βρετανία.

“Σαν πολλοί μαζεμένοι δεν έπεσαν από τον εταιρικό κόσμο;”, φαίνεται ν' αναρωτιέται ο αρθρογράφος ήδη από τον τίτλο. Και ποιος ο λόγος της μεγάλης αυτής εύνοιας; Η ικανότητα διαχείρησης; Τα καινοτομικά επιτεύγματα; Οι νέες δουλειές που δημιούργησαν; Αρχίδια! Τα φιλάνθρωπα αισθήματα ήταν αυτά που μέτρησαν για να τους αναδείξουν σε ξεχωριστούς. Και όχι τα όποια κι όποια φιλανθρωπα αισθήματα. Αλλά αυτά που κατευθύνθηκαν ειδικά προς τις τέχνες.

Έχω παρατηρήσει ότι η λαμογιά, έχει μια ιδιαίτερη συνάφεια με την τέχνη, όχι την οποιαδήποτε τέχνη, αλλά τη θεσμοθετημένη και την επίσημη. Αυτή, που επιδεικνύεται σε καλλιμάρμαρα και περίτεχνα μέγαρα, αυτή που επικοινωνείται με ιλουστρασιόν φυλλάδια, μεγάλες αφίσες και αψόγου ορθοφωνίας μελίρρυτους παρουσιαστές. Που συνοδεύεται από γκαλά και πλούσια γεύματα, λιφταρισμένες κοκότες και ντιζαϊνάτα ενδύματα. Αν καθίσεις και ψάξεις έναν-έναν τους σπόνσορες ολόκληρου του κυκλώματος τέχνη, να μην μιλήσουμε για τους εμπόρους της, κάτω από τη συνωμοσία του glitter θα ανακαλύψεις τη βρωμιά του gutter, μιας και οι “επενδύσεις” σε έργα και χώρους τέχνης αποτελούν πρώτης τάξεως ξέπλυμα ποικίλων παράνομων δραστηριοτήτων.

Σοκ έπαθαν οι εκλεπτυσμένοι φιλότεχνοι της Ν. Υόρκης όταν έμαθαν ότι οι αγαπημένοι τους πολυδισεκατομυριούχοι αδελφοί Κοch, David και Charles, που συντηρούν πτέρυγες στο Σμισθόνιαν, το μπαλέτο και την όπερα της Ν. Υόρκης, θέατρα και άλλα τινά, είναι ταυτόχρονα και οι βασικοί χορηγοί του Τea Party, που όπως και να το κάνουμε, η λαική φυσιογνωμία και χοντράδα του τελευταίου δεν συνάδει με τα υψηλά γούστα της νεοϋορκέζικης ελίτ.

Έτσι, για να μην ξεφύγουν από την πεπατημένη, ανάμεσα σε αυτούς που τιμήθηκαν φέτος απ' τη βρετανική κυβέρνηση συμπεριλαμβάνονταν και αρκετοί από το προαναφερθέν είδος των λαμογιών, και ειδικά αυτών, που λόγω της επικαιρότητας της κρίσης, είχαν συγκεράσει τη φιλοτεχνία με τα hedge funds. Πρώτος στον κατάλογο ήταν ένας κροίσος, μαιτρ του short, που χρίστηκε ιπόττης για τις υπηρεσίες του, όχι στην τέχνη του σορταρίσματος των ομολόγων, αλλά του σορταρίσματος των τεχνών, ως πρόεδρος του Μουσείου Victoria & Albert.

Δεύτερος στον κατάλογο κάποιος ονόματι Paul Ruddock, μαιτρ κι αυτός του σορταρίσματος τραπεζικών μετοχών, τιμήθηκε για τις γεναιόδωρες προσφορές του στο Βρετανικό και το V&A Μουσείο.

Τρίτος στον κατάλογο των ευπατρίδων, κάποιος άλλος κύριος Ronson, παρά το γεγονός ότι πριν κάποια χρόνια είχε κάτσει και φυλακή για το μανιπουλάρισμα των μετοχών της εταιρίας Guiness,που βγάζει την ωραία ομώνυμη μπίρα.

Και πάει λέγοντας...

Αν υπήρχε ανάλογο έθιμο και σε μας, σίγουρα την πρωτιά θα την έπαιρνε ο Δασκαλόπουλος. Εκτός κι αν μου διαφεύγει κάποιος καλύτερος. Τουλάχιστον ο Μάκης ήταν πιο αυθεντικός, και ίσως αυτό ήταν που τον έφαγε. Αντί να τα ακουμπάει σε ομάδες, αν τα ακουμπούσε σε κανένα μέγαρο, ίσως σήμερα να κυκλοφορούσε και ελεύθερος και τιμώμενος.

Προσλήψεις της φτώχειας

noreply@blogger.com (cynical) — Sat, 31 Dec 2011 08:36:00 +0000

Η κυνική ρήση της Θάτσερ, ότι “Δεν υπάρχει αυτό που αποκαλούν Κοινωνία, παρά μόνο άτομα και οι οικογένειές τους”, ούτε ήρθε ξαφνικά από τον ουρανό, ούτε από την άλλη έπεσε σε ξερό έδαφος. Βλέποντας σήμερα το είδος του ανθρώπου που κυριάρχησε τις τελευταίες δεκαετίες, η Θάτσερ ήταν μάλλον μπροστά από την εποχή της. Ο οικονομικός φιλελευθερισμός στην πιο ακραία του μορφή, δεν θα κατόρθωνε να επιβιώσει για τόσο πολύ, αν δεν μπόλιαζε με τις αξίες του, τις αγοραίες αξίες, τα μυαλά και τις νοοτροπίες μεγάλου τμήματος των δυτικών κοινωνιών. Ο νεοφιλελευθερισμός σαν κυρίαρχη ιδεολογία πλέον, απομόνωσε τον άνθρωπο από τον κοινωνικό του περίγυρο, σε ρόλο μάλιστα ανταγωνιστή και όχι συμμάχου, και τον κατέστησε τον μόνο υπεύθυνο τόσο για τις επιτυχίες όσο και για τις αποτυχίες του. Κρύο σύμπαν, θα μου πείτε, και γυμνό, αλλά όσο η ανάπτυξη μπορούσε ακόμα να δανείζεται από το μέλλον, χρήματα και ψευδαισθήσεις, το δόγμα της ΤΙΝΑ θα παρέμενε ακλόνητο. Μόνο μέσα σ’ ένα τέτοιο κλίμα θα μπορούσαν ν’ ανθίσουν η απόλυτη βουλησιαρχία του Νew Age, και συγγραφείς σαν τον Κοέλιο, που έκαναν τον κόσμο να πιστεύει ότι εφ όσον η θέλησή του ήταν ισχυρή, ακόμα κι ολόκληρο το σύμπαν θα μπορούσε να κινητοποιηθεί για να την ικανοποιήσει. Έτσι όσοι δεν κατάφερναν να κινητοποιούν το σύμπαν και ως εκ τούτου, συνέχιζαν να διάγουν βίο δυσμενή, δεν είχαν κανέναν άλλον να κατηγορούν, παρά μόνο την αδύνατή τους θέληση και φύση.

Αυτή λίγο πολύ ήταν και η εικόνα που είχαν οι αμερικανοί, εκεί πίσω στο 2001, για τους φτωχούς. Σε μια δημοσκόπηση του National Public Radio, του Kaiser Family Foundation, και του Kennedy School of Government του Πανεπιστημίου του Harvard, περίπου οι μισοί από τους ερωτηθέντες είχαν απαντήσει ότι οι φτωχοί δεν κάνουν και πολλά πράγματα για να βγάλουν τους εαυτούς τους από τη φτώχεια. Σαν κύριες δε αιτίες φτώχειας αναφέρθηκαν η χρήση ναρκωτικών, η έλλειψη κινήτρων, η κακή ποιότητα της δημόσιας εκπαίδευσης, το δίχτυ κοινωνικής ασφάλειας, η παρακμή των ηθικών αξιών, ενώ πολύ λίγοι ονομάτισαν την έλλειψη θέσεων εργασίας, σαν τη βασική αιτία.

Θα περίμενε κανείς η πρόσφατη οικονομική κρίση, που οδηγεί όλο και περισσότερους ανύποπτους στη φτώχεια, να είχε κάνει πολλούς να αλλάξουν γνώμη, ώστε οι ευθύνες να καταλογίζονται περισσότερο στα αίτια και τις συνθήκες της κρίσης, παρά στους ίδιους τους φτωχούς. Παρά ταύτα η κοινή γνώμη φαίνεται να παραμένει εγκλωβισμένη στις παλιές της εκτιμήσεις. Στη Μ. Βρετανία που τέθηκε το ερώτημα, σχετικά με το ποιες είναι οι αιτίες που οδηγούν στη φτώχεια, ο παράγοντας «τεμπελιά» ενώ το 1986 συγκέντρωνε το 19% των εκτιμήσεων, το 2009 συγκέντρωνε το 26%. Αντίθετα, ο παράγοντας «κοινωνική αδικία», ο οποίος το 1986 έπαιρνε ένα 25%, το 2009 μετά βίας έπιανε το 19%.

Παρόμοια αποτελέσματα, σχετικά με την πρόσληψη που έχει η βρετανική κοινωνία για το ύψος των κοινωνικών επιδομάτων έδειξε και μια άλλη δημοσκόπηση του μη κερδοσκοπικού οργανισμού NatCen. Από το 1983 μέχρι το 2009 που συλλέγονται στοιχεία, όλο και περισσότεροι βρετανοί θεωρούν ότι οι κοινωνικές παροχές είναι αρκετά υψηλές και ότι αυτός είναι ο λόγος που οι άνεργοι δεν μπαίνουν καν στον κόπο να ψάξουν για δουλειά. Ενώ το 1983 το ποσοστό αυτό ήταν 35%, το 2009 αυξήθηκε στο 54%.

Στις ΗΠΑ, η κοινή γνώμη δεν είναι επίσης πολύ διαφορετική. Δημοσκόπηση της εταιρίας Rasmussen τον περασμένο Αύγουστο, έδειξε ότι ένα 49% των αμερικανών πιστεύει ότι τα κυβερνητικά προγράμματα αυξάνουν το επίπεδο της φτώχειας, ενώ μόνο το 20% πιστεύει το αντίθετο. Ένα 61% πιστεύει ότι για την ανεργία φταίνε οι μετανάστες και ένα 71% ότι τα κοινωνικά κονδύλια τα καρπούνται δικαιούχοι με υψηλά προσόντα.

Στην Ελλάδα οι κοινωνικές παροχές είναι ήδη ελάχιστες, και το επίδομα ανεργίας πενιχρό, ώστε οι ενδοιασμοί των αγγλοσαξονικών κοινωνιών να μην βρίσκουν άμεση εφαρμογή. Όχι ότι η εγχώρια κοινή γνώμη δεν έχει προβληματιστεί για τα αίτια της φτώχειας. Θα μπορούσε να την αποδώσει και στους ίδιους τους φτωχούς, αν δεν υπήρχαν οι Δημόσιοι Υπάλληλοι. Α! Και οι μετανάστες...

Ζωάκια, αστέρια στην αριθμητική

noreply@blogger.com (cynical) — Wed, 28 Dec 2011 22:04:00 +0000

Ευτυχώς που ήρθαν οι γιορτές και τα δελτία μας έκαναν τη χάρη ν’ ανασάνουμε λιγάκι από το καθημερινό σφυροκόπημα. Το θρίλερ μπορεί να περιμένει ακόμα μερικές ημέρες. Προς το παρόν λίγος Εφραίμ, είναι ο,τι πρέπει για να ξαναθυμηθούμε πώς είναι να χαλαρώνεις τα βράδια μπροστά στο «χαζοκούτι», αλλά και ν’ αποδεσμεύεις το μυαλό από την πιεστική πραγματικότητα του μνημονίου και της λιτότητας.

Μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο κάποιες ειδήσεις που πριν λίγο καιρό θα τις θεωρούσαμε off-center ξαναποκτούνε αξία. Για παράδειγμα με ενδιαφέρον διάβασα ότι ερευνητές από το πανεπιστήμιο του Otago στη Ν. Ζηλανδία σχεδίασαν κάποια πειράματα με περιστέρια από τα οποία συνήγαγαν πως τα πετεινά αυτά του ουρανού, διαθέτουν καταπληκτικές μαθηματικές ικανότητες. Τα έστηναν δηλαδή μπροστά σε μια οθόνη με τρεις εικόνες, κάθε μια εκ των οποίων περιείχε από ένα έως τρία αντικείμενα. Με λίγη εκπαίδευση, που συνίστατο σε μια περιποιημένη περιστερο-λιχουδιά μετά από κάθε επιτυχία, τα περιστέρια μπορούσαν να διατάξουν τις εικόνες σε σειρά, πρώτα αυτή με το μικρότερο αριθμό αντικειμένων, μέχρι αυτή με το μεγαλύτερο, απλά χτυπώντας με το ράμφος τους την αντίστοιχη εικόνα στην οθόνη. Τα περιστέρια δεν λάθευαν στο μέτρημα όσα τρικ και να επινοούσαν οι εκπαιδευτές τους, αλλάζοντας για παράδειγμα το σχήμα, το χρώμα και το είδος των υπό μέτρηση αντικειμένων σε κάθε εικόνα.

Κατόπιν, αφού τα περιστέρια είχαν περάσει με επιτυχία το Lower της αριθμητικής, οι εικόνες έγιναν εννιά και η κατάταξη πιο δύσκολη. Κι όμως, πολύ γρήγορα το κατάφεραν κι αυτό, παίρνοντας επάξια το Proficiency, περνώντας μάλιστα και τις μαϊμούδες που κρατούσαν μέχρι πρότινος τα σκήπτρα της μαθηματικής ιδιοφυίας.

Κουφό; Καθόλου! Μια βόλτα στο ιντερνέτ γρήγορα φανέρωσε ότι η μαθηματική σκέψη(!) δεν αποτελεί προνόμιο μόνο των ανθρώπων, άντε και των ανώτερων θηλαστικών, αλλά και μερικών από τα πιο ταπεινά ζωντανά.

Για παράδειγμα ένα είδος σαύρας, η κοκκινό-ραχη, μπορεί να βρει τη διαφορά ανάμεσα σε 1, 2, και 3 μύγες, αλλά δυστυχώς όχι ανάμεσα σε 3 και 4.

Κάποια ψάρια όμως (τα λεγόμενα κουνουπόψαρα) μπορούν να διακρίνουν ανάμεσα στο 1 και δύο και 3, αλλά και ανάμεσα στο 3 και 4. Να, για παράδειγμα είχε βρεθεί ότι όταν ένα θηλυκό κουνουπόψαρο υφίστατο sexual harassment από τον σύζυγό του, αμέσως την κοπανούσε από την συζυγική φωλιά και κοίταζε να τρυπώσει στο μεγαλύτερο κοπάδι ψαριών που βρισκόταν τριγύρω του. Όταν είχε να διαλέξει ανάμεσα σε ένα ψάρι και σε δυο, πήγαινε πάντα στην παρέα των δυο. Όταν είχε να διαλέξει ανάμεσα σε κοπάδι τριών ψαριών και σ’ ένα άλλο τεσσάρων, προτιμούσε σαφώς την παρέα των τεσσάρων. Από κει και πάνω όμως το θηλυκό φαίνεται να τα έχανε. Αλλά όχι και την ικανότητα να διαλέγει το μεγαλύτερο κοπάδι όταν η διαφορά του από το αμέσως μικρότερο ήταν μεγαλύτερη του λόγου 2:1.

Το πιο ενδιαφέρον όμως είναι ότι η απόδοση των εν λόγω ψαριών είναι συγκρίσιμη με αυτή ενηλίκων ανθρώπων οι οποίοι έχουν ένα πολύ περιορισμένο αριθμητικό λεξιλόγιο. Για παράδειγμα η γλώσσα Munduruku του Αμαζονίου δεν έχει λέξεις για αριθμούς μεγαλύτερους του πέντε. Κι αυτό που βρέθηκε είναι ότι οι αριθμητικές τους δυνατότητες δεν ξεπερνούν αυτές των ψαριών!

Τα λεμούρια μπορούν να βάλουν στη σειρά αριθμητικά μεγέθη, όπως και οι μαϊμούδες ρέζους, αλλά όπως και τα περιστέρια. Το ίδιο κάνουν και οι μέλισσες. Αλλά οι δυστυχείς τους κόβει να μετρήσουν μόνο μέχρι το πέντε. Ντιπ, παραπάνω!

Ικανότητα να εκτελούν αριθμητικές πράξεις έχουν και τα ποντίκια, τα ρακούν, οι παπαγάλοι, τα κουνάβια, τα δελφίνια, και όπως είπαμε και οι μαϊμούδες οι οποίες επιπλέον μπορούν όχι μόνο να προσθέτουν αλλά και να αφαιρούν.

Πώς συμβαίνει λοιπόν και τα ζώα μπορούν και μετρούν; Μα εξ αιτίας της εξελικτικής διαδικασίας για λόγους επιβίωσης. Δεν είναι ότι τα ζώα αυτά έχουν μια γλωσσική αίσθηση των αριθμών, δηλαδή δεν κάθονται να μετράνε 1,2,3, κλπ με το μυαλό τους. Απλά, αθροίζουν ομάδες αντικειμένων χωρίς να χρησιμοποιούν αριθμούς, και τούτο για να μπορούν να εκτιμούν τα μεγέθη των ανταγωνιστικών κοπαδιών και να αποφασίζουν αν τους παίρνει να μείνουν ή να την κοπανήσουν.

Το παράδοξο των εκλογών στην εποχή της Τρόικα

noreply@blogger.com (cynical) — Mon, 26 Dec 2011 09:11:00 +0000

Η κρίση δεν άλλαξε μόνο το οικονομικό τοπίο των περισσοτέρων χωρών της ευρωπαϊκής ένωσης, αλλά επηρέασε καθοριστικά και την εκλογική συμπεριφορά όσων εκλογικών σωμάτων μπήκαν στην περιπέτεια της αλλαγής των κυβερνήσεών τους την χρονιά που διανύσαμε. Συγκεκριμένα τόσο τα εκλογικά σώματα της Ιρλανδίας, στο τέλος Φεβρουαρίου, όσο και της Πορτογαλίας στις αρχές Ιουνίου, και της Ισπανίας τον περασμένο μήνα, κλήθηκαν να αποφασίσουν για μια νέα κυβέρνηση, η οποία όμως δεν θα έφερνε τίποτε το νέο και το ελπιδοφόρο, μιας και απαράβατη προϋπόθεση της εκταμίευσης των κονδυλίων «διάσωσης» από την Τρόικα, ήταν η νέα κυβέρνηση που θα προέκυπτε, και ήταν λίγο πολύ γνωστή ποια θα ήταν αυτή, να είχε εκ των προτέρων δεσμευτεί, και μάλιστα εγγράφως, στους «διασώστες» ότι θα εφάρμοζε πιστά τους σκληρούς όρους που τα συνόδευαν.

Έτσι οι δεξιές κυβερνήσεις των Enda Kenny στην Ιρλανδία, Coelho στην Πορτογαλία, και Rajoy στην Ισπανία, που προέκυψαν είχαν ήδη ένα βαρύ συμβόλαιο λιτότητας να εκτελέσουν, συμβόλαιο, το οποίο και επικύρωσαν, εν γνώσει τους, οι ψηφοφόροι εκλέγοντάς τους.

Το καινούργιο, όσο και παράδοξο στοιχείο των εκλογικών αυτών αναμετρήσεων ήταν ότι οι ψηφοφόροι καλούνταν να επιλέξουν όχι ανάμεσα σε διαφορετικά πολιτικά προγράμματα, όπως γίνεται συνήθως, αλλά να αναδείξουν το πολιτικό εκείνο σχήμα που θα εφάρμοζε το ένα και μοναδικό πρόγραμμα όπως είχε υπαγορευτεί από την Τρόικα. Οι ψηφοφόροι ανταποκρίθηκαν, ψήφισαν με τη θέλησή τους αυτούς που ψήφισαν και δεν θα υπήρχε κανένα πρόβλημα, αν λίγους μήνες αργότερα δεν έπαιρναν τους δρόμους διαμαρτυρόμενοι για τα αποτελέσματα των μέτρων, τα οποία οι ίδιοι είχαν προ ολίγου ψηφίσει.

Οι Πορτογάλοι κατέβηκαν σε γενική απεργία, κάτι που είχαν να κάνουν από αρκετές δεκαετίες πριν, και οι Ιρλανδοί προσφάτως, σύμφωνα με τα αποτελέσματα των δημοσκοπήσεων, απέσυραν τη στήριξή τους στον Kenny και τον κυβερνητικό συνασπισμό. Για τους Ισπανούς είναι ακόμα νωρίς, αλλά δεν υπάρχει αμφιβολία ότι με την καινούργια χρονιά το ίδιο θα συμβεί κι εκεί.

Η ίδια ακριβώς παγίδα οιονεί δημοκρατίας που στήθηκε στις παραπάνω χώρες, στήνεται τώρα και στη χώρα μας, αλλά με κάποια μεγαλύτερη, είναι αλήθεια δυσκολία. Έφτυσαν αίμα οι Τροϊκανοί μέχρι να αποσπάσουν την ενυπόγραφη δέσμευση Σαμαρά ότι θα ασπαστεί την ορθόδοξη οικονομική τους σκέψη. Όχι ότι ο Σαμαράς είχε κάτι διαφορετικό στην ατζέντα του, αλλά η συγκυρία ήταν τέτοια που οι δημοσκοπήσεις τελευταία τού έκλειναν πονηρά το μάτι και τον άφηναν να ελπίζει ότι θα μπορούσε και να γινόταν ο χαλίφης στη θέση του χαλίφη Παπανδρέου.

Οι εκλογές της 19ης Φεβρουαρίου θα μπορούσαν να ιδωθούν και σαν μια παραχώρηση της τρόικας, ως αντίδοτο, ας πούμε, στο πραξικόπημα Παπαδήμου, μιας και το πραξικόπημα Μόντι, την ίδια ακριβώς περίοδο, δεν συνοδεύτηκε από κάτι τις το ανάλογο. Οι Ιταλοί θα δούνε τις κάλπες μόνο στο κλείσιμο της τετραετίας, απαλλαγμένοι για την ώρα από φιλοσοφικές αναζητήσεις περί του νοήματος των εκλογών σε περιόδους σημαδεμένες από εξωτερικούς οικονομικούς επικυρίαρχους και νομοθέτες.

Οι εκλογές της 19ης Φεβρουαρίου, κουβαλούν τόσες δεσμεύσεις επάνω τους που αναμφίβολα δεν έχουν να δώσουν κάτι διαφορετικό από τον μνημονιακό μονόδρομο, παρά μονάχα αν τα δυο μεγαλύτερα κόμματα της αριστεράς κάνουν την έκπληξη και ανατρέψουν άρδην το σκηνικό. Οι δημοσκοπήσεις όμως συστηματικά δεν δείχνουν κάτι τέτοιο, κι ούτε υπάρχει κανένα σημάδι στον ορίζοντα για κοινή τους κάθοδο και συνεργασία. Η Νέα Δημοκρατία παίζοντας ανάμεσα στη συμμετοχή, τη συγκυβέρνηση και την αντιπολιτευόμενη συγκυβέρνηση κατορθώνει να συγκρατεί τα ποσοστά της, ενώ δεν θα δυσκολευτεί να βρει τους μαϊντανούς για να σχηματίσει κυβέρνηση όταν έρθει εκείνη η ώρα. Το Πασόκ, ή μάλλον μέρος του Πασόκ, όπως Χρυσοχοΐδης, Λοβέρδος, Βενιζέλος κλπ, προσπαθεί εναγωνίως να απεκδυθεί τον μνημονιακό του μανδύα, και να παρουσιαστεί στις εκλογές με το παλιό «αντεξουσιαστικό» του προσωπείο. Ίσως και να προσδοκά σε ένα θαύμα.

Γι αυτό το λόγο λοιπόν, επειδή το παιχνίδι είναι εξ αρχής σικέ, δεν υπάρχει και μεγάλη προθυμία από τη μεριά των ψηφοφόρων να προσέλθουν σύντομα στις κάλπες. Το ποσοστό αυτών που θέλουν την κυβέρνηση Παπαδήμου να εξαντλεί την τετραετία, με εξαίρεση τη δημοσκόπηση της MRB (15/12) που δίνει ένα 11,8%, είναι αρκετά υψηλό: η MARC (18/12) δίνει ένα 40,3%, η ΜETRON ANALYSIS (9/12), ένα 44,5% και η PUBLIC ISSUE (8/12), ένα 48%. Και δεν είναι γιατί ο Παπαδήμος χαίρει αρκετής δημοφιλίας και καλλιεργεί προσδοκίες. Το χαρτί της προ μηνός ευφορίας έχει ήδη αρχίσει να καίγεται με γοργούς ρυθμούς, όπως οι ίδιες δημοσκοπήσεις δείχνουν.

Οι εκλογές, το μόνο νομιμοποιημένο εργαλείο το οποίο θα μπορούσε να ανατρέψει το σκηνικό της φρίκης, έχει ήδη νοθευτεί με τους περιορισμούς που έθεσε η Τρόικα στα μεγαλύτερα κόμματα ως προς το είδος της πολιτικής που επιτρέπεται να ακολουθήσουν και τους οποίους έχουν ρητά αποδεχτεί. Η δυστυχία είναι ότι στους όρους αυτούς έχει παγιδευτεί και ένα μεγάλο κομμάτι του εκλογικού σώματος, ωστε να αποζητά κυβερνήσεις με κριτήρια αποτελεσματικότητας και συμμόρφωσης προς τις τροικανές επιταγές, όπως συνέβη και στις χώρες που προαναφέραμε. Αν η σύγχυση αυτή δεν διαλυθεί, τότε δεν θα έχουμε να περιμένουμε πολλά από τις επικείμενες εκλογές.

Η κινηματογραφική βιομηχανία της Βορείου Κορέας

noreply@blogger.com (cynical) — Sat, 24 Dec 2011 16:07:00 +0000

ΠΗΓΗ: aljazeera

North Korean leader Kim Jong-Il's love of film is well-documented, but few outsiders know that he is revered as a genius of cinema by his own people.

Now, this groundbreaking film opens a window inside the world's most secretive country and an elite academy, where young actors are hand-picked to serve a massive propaganda machine.

Filmmakers Lynn Lee and James Leong spent more than two years on this project, becoming the first foreigners to film inside Pyongyang's University of Cinematic and Dramatic Arts.

On this edition of 101 East, we gain a rare insight into the beating heart of North Korea's extraordinary film industry.

Click here for more about Lynn Lee's and James Leong's film shooting in North Korea.

Βόρεια Κορέα, όχι και τόσο απομονωμένη τελικά

noreply@blogger.com (cynical) — Thu, 22 Dec 2011 14:42:00 +0000

φωτο: πανεπιστημιο kim il sung

Η επαναφορά της Β. Κορέας στο προσκήνιο, μαζί με τ’ άλλα έφερε και μια ευκαιρία ακόμα, για να τα χώσει κανείς στο ΚΚΕ. Ακόμα και συλλυπητήριο τηλεγράφημα να μην έστελνε, κάποιες πιπεράτες αναφορές του στο καθεστώς σε παρελθόντες χρόνους, όλο και θα ξεθάβονταν. Τώρα δα που πλησιάζουν και οι εκλογές και το ΚΚΕ φαίνεται να «φυσάει», μια υπόμνηση για τα ολέθρια αποτελέσματα όχι του ουτοπικού, μα του εφαρμοσμένου κομμουνισμού θα μπορούσε να ενισχύσει την προπαγάνδα των αντιπάλων του με λαχταριστές φρέσκες εικόνες.

Το να κάθεται κανείς και να αντιπαρατίθεται αν αυτό που συμβαίνει στη Β. Κορέα είναι ο επί της γης κομμουνιστικός παράδεισος, δεν έχει και πολύ νόημα. Όσο και να θέλεις να εξωραΐσεις την πραγματικότητα, αυτή είναι δύσκολο να κρυφτεί. Βέβαια υπάρχουν και πολλά αντεπιχειρήματα, τα οποία ως ένα βαθμό είναι σεβαστά. Η Β. Κορέα είναι ακόμα σε εμπόλεμη κατάσταση με τη Ν. Κορέα, βρίσκεται, καλώς ή κακώς στο στόχαστρο και της Αμερικής και με τέτοιους εχθρούς, η στρατικοποίηση της κοινωνίας αλλά και η ανάπτυξη πυρηνικών όπλων μπορούν κάλλιστα να δικαιολογηθούν. Τα τελευταία, ως ένα ισχυρό διαπραγματευτικό χαρτί, έχουν ως τα τώρα δράσει αποθαρρυντικά για μια αμερικανική επίθεση. Η καθ’ όλα ρεαλιστική αυτή πιθανότητα δικαιολογεί κι ως ένα βαθμό την ερμητικότητα της βορειοκορεατικής κοινωνίας και την καχυποψία προς τους ξένους και δη τους δυτικούς.

Βλέποντας όμως από πιο κοντά τα πράγματα η Β. Κορέα δεν είναι και τόσο απομονωμένη, όσο θέλουμε να πιστεύουμε. Απλά διατηρεί σχέσεις, εμπορικές και διπλωματικές με ένα κομμάτι του κόσμου το οποίο εν πολλοίς, είναι αθέατο στη Δύση. Αλλά και μ’ αυτή δεν πάει πίσω. Μέσα στην τελευταία δεκαετία, για παράδειγμα, προχώρησε στη σύναψη διπλωματικών σχέσεων με 66 χώρες. Το 2000 με την Ιταλία, Αυστραλία, Ην. Βασίλειο και τις Φιλιππίνες. Το 2001 με τον Καναδά, και αμέσως μετά με τη Γερμανία, Ν. Ζηλανδία, Ολλανδία, Βέλγιο, Ισπανία και Λουξεμβούργο. Εν τω μεταξύ συνέχισε να διατηρεί διπλωματικές σχέσεις και με τις χώρες του πρώην συμφώνου της Βαρσοβίας, καθώς και με τη Φινλανδία, Σουηδία και Δανία. Η Πολωνία διατηρεί πρεσβεία στη Β. Κορέα μαζί με τις Τσεχία, Ρουμανία, Βουλγαρία, Γερμανία, Ην. Βασίλειο, και Σουηδία, η οποία ήταν και η πρώτη, από τις υπόλοιπες χώρες που την άνοιξε.

Επιπλέον η Β. Κορέα συμμετέχει ως μέλος και σε διάφορους διεθνείς οργανισμούς, όπως στα Ην. Έθνη το 1991, το διεθνή οργανισμό τροφίμων και γεωργίας, τη διεθνή ένωση ταχυδρομείων, το διεθνή οργανισμό πολιτικής αεροπορίας, τη παγκόσμια οργάνωση υγείας, το διεθνή οργανισμό μετεωρολογίας, τον ερυθρό σταυρό, την κίνηση των αδεσμεύτων, και για να μην μακρηγορώ στους περισσότερους διεθνείς οργανισμούς υπό την αιγίδα του ΟΗΕ.

Πριν χειροτερέψουν οι σχέσεις με τη Ν. Κορέα το 2009, λόγω αλλαγής πολιτικής του νέου νοτιοκορεάτη προέδρου Bak, νότιοι τουρίστες επισκέπτονταν συχνά βορειοκορεάτικα θέρετρα στα περίφημα βουνά Kumgang για πεζοπορίες, σκι κλπ. Σύμφωνα με έκθεση της βιβλιοθήκης του Αμερικανικού Κογκρέσου, το 2000, για το οποίο υπάρχουν στοιχεία, περίπου 130,000 τουρίστες επισκέφτηκαν τη χώρα. Μέχρι δε τον Οκτώβριο του 2004 η Β. Κορέα κατείχε την έδρα του αντιπροέδρου στον παγκόσμιο οργανισμό τουρισμού για τη Ν.Α. Ασία και τον Ειρηνικό.

Μια παρ’ όλα αυτά κλειστή και προσεκτική στ’ ανοίγματά της, κοινωνία, δεν μπορεί παρά να τραβάει την περιέργεια και την προσοχή. Μια βόλτα στο διαδίκτυο αποκαλύπτει πληθώρα πληροφοριών και οπτικού υλικού, το οποίο ακόμα και αν αποτελεί προπαγανδιστική παραγωγή τόσο από τη Β. Κορέα, όσο και από τη Δύση, δεν παύει να έχει μεγάλο ενδιαφέρον. Υπάρχει φυσικά και υλικό ουδέτερο, από ξένους μεμονωμένους ταξιδιώτες, οι οποίοι προσπαθούν να κάνουν τη δική τους καταγραφή. Τέτοιο υλικό, για παράδειγμα, μπορεί κανείς να βρει στο blog ενός αυστριακού ο οποίος μαζί μ’ ένα φίλο του Ελβετό ταξίδεψαν με τρένο από Αυστρία στην Πιονγιανγκ, μέσω Ρωσίας. Για όσους επίσης ενδιαφέρονται, ταξίδια από Πεκίνο στη Β. Κορέα οργανώνονται από ένα σουηδικό γραφείο ταξιδίων ΕΔΩ.

Η Β. Κορέα την προηγούμενη δεκαετία έκανε επίσης και κάποια ανοίγματα προς την κατεύθυνση εγκαθίδρυσης μιας οικονομίας της αγοράς. Θέσπισε κίνητρα στα εργοστάσια ώστε να λειτουργούν με βάση το κέρδος και προέβη σε ανάλογες αυξήσεις μισθών, αλλά και τιμών. Το σύστημα της επιδότησης μέσω κουπονιών εγκαταλείφθηκε, και οι ισοτιμίες με ξένα νομίσματα τροποποιήθηκαν με σκοπό την αύξηση της εσωτερικής κατανάλωσης. Υιοθετήθηκαν τεχνικές management και λειτούργησαν ιδιωτικές αγορές αγροτικών προϊόντων, μέσω των οποίων μετριάστηκε το πρόβλημα της πείνας.

Δεν μου είχε περάσει απ’ το μυαλό να ασχοληθώ με την Παιδεία και την κατάσταση των πανεπιστημίων της, αν δεν έπεφτα σε μια φωτογραφία από την εσωτερική πισίνα του αρχαιότερου και πιο φημισμένου πανεπιστημίου της χώρας, το Kim Il Shung, στην Pyongyang. Όπως βλέπετε είναι κάτι παραπάνω από εντυπωσιακή. Ακόμα περισσότερο όμως είναι το καινούργιο συγκρότημα που τη στεγάζει.

Η wikipedia καταγράφει 23 πανεπιστήμια, με την υποσημείωση ότι η λίστα δεν είναι πλήρης.

Ψάχνοντας κάποια από αυτά στις ιστοσελίδες τους, αντιλαμβάνεται κανείς ότι πρόκειται για εντυπωσιακά και αξιοπρεπή ιδρύματα, όσο τουλάχιστον μπορεί να κρίνει από τις περιγραφές και τις φωτογραφίες των βιβλιοθηκών, εργαστηρίων, και υποδομών. Φοιτητές επίσης εκπαιδεύονται σε πανεπιστήμια της Ινδίας, κυρίως σε θέματα πληροφορικής. Με του 2000, γύρω στα 2 εκατ. φοιτητές παρακολούθησαν περισσότερα από 300 κολέγια και πανεπιστήμια. Ο δε γενικός πληθυσμός είναι εγγράμματος σε ποσοστό 99%, σύμφωνα πάλι με την Αμερικανική Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου.

Αλλά το πιο κουφό, είναι ότι η Β. Κορέα έχει εδώ και ένα χρόνο και το πρώτο της ιδιωτικό πανεπιστήμιο, το Pyongyang University of Science and technology, (PUST), με κεφάλαια από Βόρεια και Νότια Κορέα, καθώς και από Κίνα και ΗΠΑ. Θα εκπαιδεύει γύρω στους 200 φοιτητές το χρόνο και θα απονέμει πτυχία, masters, διδακτορικά, καθώς και MBA σε business administration! Το όλο project είναι στα πλαίσια της διαδικασίας μιας μελλοντικής επανένωσης των δυο χωρών.

Λιγότερη Γνώση, Μεγαλύτερη Δύναμη

noreply@blogger.com (cynical) — Tue, 20 Dec 2011 05:48:00 +0000

Μπορεί ως τα τώρα να πιστεύαμε, κυρίως διαισθητικά, ότι η Κτηνώδης Δύναμη προέρχεται από την Ογκώδη Άγνοια, αλλά δεν είχαμε και κάποιο τρόπο να το τεκμηριώσουμε επιστημονικά. Πέρα από κάθε λογική θα που πείτε. Πώς είναι δυνατόν, σε μια κοινωνία που από το πρωί ως το βράδυ λιβανίζει σε υπερθετικό βαθμό την αξία της γνώσης ως την πεμπτουσία της ευημερίας και της προόδου, να έρχεται κάποιος και να υποστηρίζει το αντίθετο; Ότι δηλαδή η άγνοια και η έλλειψη πληροφόρησης μπορεί και να σώζουν;

Tα στερεότυπα αυτά έρχεται να ανατρέψει μια πρόσφατη μελέτη από το εργαστήριο οικολογίας και εξελικτικής βιολογίας του Princeton, την οποία θα είχα αφήσει να περάσει ασχολίαστη, κυρίως λόγω της μεγάλης καχυποψίας που τρέφω στους διάφορους «εξελικτικούς» και τα αυθαίρετα συμπεράσματά τους, αν δεν ήταν δημοσιευμένη στο εγκυρότατο περιοδικό «Science»[1].

Το ρεζουμέ της ιστορίας είναι ότι υποκείμενα με τη μικρότερη πληροφόρηση και γνώση και με το λιγότερο ενδιαφέρον για ένα συγκεκριμένο αποτέλεσμα μπορούν στην πραγματικότητα να παίζουν σημαντικό ρόλο στην επίτευξη δημοκρατικής συναίνεσης! Και τούτο, διότι με το να συντάσσονται με την αριθμητική πλειοψηφία, απλά εξασθενίζουν την επιρροή δυναμικών μειοψηφικών φατριών, οι οποίες διαφορετικά θα μπορούσαν να κυριαρχούν.

«Η κλασσική άποψη», λένε οι ερευνητές, «είναι ότι οι αδαείς δίνουν τόπο στις εξτρεμιστικές ιδέες να πολλαπλασιαστούν. Εμείς όμως βρήκαμε το ακριβώς αντίθετο. Ακόμα κι ένας μικρός πληθυσμός αδιάφορων υποκειμένων, μπορεί να δράσει αντισταθμιστικά και να αποκαταστήσει την κυριαρχία της πλειοψηφίας. Παρ’ όλα αυτά, όμως υπάρχουν και όρια. Όταν οι αδαείς γίνουν τόσοι πολλοί, η ομαδοποίησή τους παύει να είναι συνεκτική και τότε αυτό που παρατηρείται είναι λευκός θόρυβος, χωρίς καμιά ομάδα να μπορεί να κυριαρχήσει».

Το συμπέρασμα αυτό προέκυψε από μελέτη της συμπεριφοράς ψαριών, και συγκεκριμένα ενός είδους το οποίο έχει εγγεγραμμένη στο γενετικό του υλικό την προτίμηση για το κίτρινο χρώμα. Οι ερευνητές εκπαίδευσαν ένα μεγάλο κοπάδι από τα εν λόγω ψάρια να έλκεται και να κολυμπά προς ένα μπλε στόχο, εκπαιδεύοντας ταυτόχρονα και ένα μικρότερο ώστε να κολυμπά προς το φυσικό του χρώμα προτίμησης, το κίτρινο.

Μετά το τέλος της διδασκαλίας στο ψαροσχολείο, και αφού όλα τα ψαράκια είχαν αποφοιτήσει με άριστα, οι ερευνητές αποφάσισαν να ρίξουν στο ενυδρείο κι ένα κοπάδι από ανεκπαίδευτα ψάρια. Ενώ κανείς θα υπέθετε ότι θα κατευθύνονταν προς τον φυσικό τους κίτρινο στόχο, αυτά τον αγνόησαν και προτίμησαν να συνταχθούν με το μεγαλύτερο κοπάδι των «μπλε» ψαριών.

«Το να συντάσσεσαι με την πλειοψηφία, είναι μια απλή και γρήγορη απόφαση, ευεργετική για την επιβίωση, και δείχνει πώς η έλλειψη πληροφόρησης μπορεί να αποτελεί και πλεονέκτημα», λένε οι ερευνητές, χωρίς να λένε όμως και τίποτε το θεμελιακά καινούργιο.

Από την άλλη μεριά ο καθηγητής μαθηματικών και οικονομικών Saari από το πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια- Irvine, βρίσκει ότι τα συμπεράσματα αυτά, δηλαδή η μετάβαση από την κυριαρχία ισχυρών μειοψηφικών απόψεων στον πλουραλισμό, μπορούν να εφαρμοστούν και στην περίπτωση των αποφάσεων του εκλογικού σώματος. Στις εκλογικές αναμετρήσεις με μικρή συνολικά συμμετοχή, αλλά με μεγαλύτερη παρουσία δυναμικών μειοψηφικών ομάδων, όπως για παράδειγμα οι προκαταρκτικές και οι ενδιάμεσες, είναι αυτές οι δεύτερες ομάδες οι οποίες κυριαρχούν. Στις προεδρικές όμως εκλογές, όπου η συμμετοχή είναι μεγαλύτερη, όπως και η συμμετοχή λιγότερο πληροφορημένων ψηφοφόρων, οι δυναμικές μειοψηφίες παύουν να ασκούν επιρροή.

Σ’ ένα από τα μοντέλα της, η ομάδα του Princeton θεώρησε δυο ομάδες ζώων, μια πλειοψηφική και μια μειοψηφική από άποψη μελών, αλλά με κάθε μια τους να έχει ισχυρή άποψη για κάποιο σκοπό, ας πούμε για το ποια κατεύθυνση θα έπρεπε να ακολουθήσει η αγέλη. Ο βαθμός αφοσίωσης κάθε ομάδας στο συγκεκριμένο στόχο καθοριζόταν από μια μεταβλητή παράμετρο, η οποία αντιπροσώπευε όλη τη γκάμα των δεσμεύσεων. Στο τέλος του υπολογιστικού αυτού πειράματος, όλα τα ζώα ακολουθούσαν την ομάδα εκείνη που επεδείκνυε την ισχυρότερη δέσμευση στο στόχο, ανεξάρτητα αν η ομάδα αυτή ήταν η πλειοψηφική ή η μειοψηφική. Η εισαγωγή όμως στο πείραμα μια τρίτης ομάδας ζώων χωρίς καμιά ιδιαίτερη άποψη έδειξε ότι τα προηγούμενα αποτελέσματα μπορούσαν να ανατραπούν. Ακόμα και στην περίπτωση που η μειονοτική ομάδα είχε την ισχυρότερη προβλεπόμενη δέσμευση στο σκοπό, αρκούσαν μόνο 10 «αδέσμευτα» και χωρίς άποψη ζώα, ώστε ο έλεγχος να περιέλθει από τη μειοψηφία στην πλειοψηφία, εξασφαλίζοντας, αυτό που λέμε δημοκρατική συναίνεση.

Το προηγούμενο, αλλά και διάφορα άλλα μαθηματικά μοντέλα της ομάδας του Princeton προσπαθούν να καταδείξουν τις διαδικασίες με τις οποίες οι άνθρωποι επηρεάζουν ο ένας τον άλλον. Οι υπολογισμοί έδειξαν ότι κατά τη διάρκεια της διαδικασίας της απόφασης τα υποκείμενα τείνουν να ακολουθήσουν αυτό το οποίο θεωρούν ως την κυριαρχούσα άποψη, εκτός από αυτά τα οποία έχουν ήδη μια ισχυρή άποψη, ας πούμε τα δογματικά, τα οποία είναι περισσότερα ανθεκτικά στην κοινωνική πίεση.

Η ύπαρξη των ισχυρών αυτών απόψεων, δίνει την εντύπωση ότι είναι και οι κυριαρχούσες. Τα αδαή όμως υποκείμενα, μη έχοντας συγκεκριμένη άποψη, τείνουν να αναχαιτίσουν αυτή τη διαδικασία διότι ανταποκρίνονται καλύτερα σε αριθμητικές παρά σε σημασιολογικές διαφορές, και με τον τρόπο αυτό χαλιναγωγούν την επιρροή των δογματικών.

Μετά απ' αυτά, τι συμπέρασμα μπορούμε να βγάλουμε για τα καθ' ημάς; Να, ότι όσο και να φωνάζουν οι αριστερές και ακροδεξιές μειοψηφίες, στο τέλος οι απληροφόρητοι, που είναι και οι περισσότεροι, θα ψηφίσουνε ΠΑΣΟΚ και ΝΔ.

[1]. D. Couzin, C. C. Ioannou, G. Demirel, T. Gross, C. J. Torney, A. Hartnett, L. Conradt, S. A. Levin, N. E. Leonard.Uninformed Individuals Promote Democratic Consensus in Animal Groups. Science, 2011; 334 (6062): 1578 DOI: 10.1126/science.1210280।

Από τη Βαϊμάρη στο CERN

noreply@blogger.com (cynical) — Sun, 18 Dec 2011 08:21:00 +0000

Φαίνεται ότι οι περίοδοι κρίσης κρύβουν κάτι το ιδιαίτερο, κάτι που γονιμοποιεί τον εγκέφαλο και τον κινητοποιεί να παράγει έργο πρωτότυπο, φιλοσοφικό, λογοτεχνικό, επιστημονικό. Έτσι δείχνει τουλάχιστον η ιστορική εμπειρία. Στον προηγούμενο αιώνα, η περίοδος της δημοκρατίας της Βαϊμάρης έμεινε γνωστή σαν μια με το υψηλότερο επίπεδο διανοητικής παραγωγής. Στη φιλοσοφία, με τα έργα του Χούσερλ του Χάιντεγκερ, και τη Σχολή της Φρανκφούρτης, στην αρχιτεκτονική με τον Γκρόπιους και το Βauhaus, στο θέατρο με τον Μπρεχτ, και στη Φυσική με τον Ηeisenberg, και την περίφημη αρχή της αβεβαιότητας και τους Born, Pauli, κ.α. με την ουσιαστική συμβολή τους στην θεμελίωση της κβαντικής φυσικής.

Η περίοδος της γερμανικής κατοχής πάλι, είδε την άνθηση μιας νέας γενιάς λογοτεχνών, τη λεγόμενη γενιά του 1940, καθώς επίσης και τη γέννηση σημαντικών έργων από την προηγούμενη γενιά, τη λεγόμενη του μεσοπολέμου.

Το τέλος της πρώτης δεκαετίας του 21ου μάς βρίσκει σε μια καινούργια κρίση, και θέλοντας θαρρείς να επιβεβαιώσει την αρχική μας παρατήρηση, μάς φέρνει σε καινούργιες θεμελιακές ανατροπές. Αυτή τη φορά αποκλειστικά στις επιστήμες και δη στη Φυσική. Το 2011 ίσως μείνει στην ιστορία σαν η χρονιά που οι φυσικοί βάλθηκαν να ξεθεμελιώσουν ό,τι σίγουρο και σταθερό είχε χτιστεί από τον προηγούμενο επαναστατικό, σε σχέση με τις επιστήμες. Και οι ανατροπές που επιχειρήθηκαν δεν ήταν μια, δεν ήταν δυο, αλλά τρεις.

Τέτοια εποχή πέρσι, είχαμε το πρώτο παγκόσμιο σούσουρο από την επικείμενη ανακοίνωση της NASA, ότι μπορεί να υπάρχει ζωή και σε άλλους πλανήτες, όχι τόσο φιλόξενους όσο ο δικός μας. Όπως είχαμε γράψει και τότε, η ανακάλυψη αφορούσε στην ενσωμάτωση του άκρως τοξικού αρσενικού στο DNA μικρο-οργανισμών που αφθονούν στα λασπώδη έγκατα της λίμνης Mono, στην Καλιφόρνια. Μια τέτοια προοπτική θα άλλαζε για πάντα την αντίληψή μας για το τι συνιστά ζωή και για το πού αυτή μπορεί να ευδοκιμήσει. Δυστυχώς όμως, η ανακοίνωση φαίνεται ότι ήταν βιαστική, η υποδοχή που υπέστη από την επιστημονική κοινότητα ήταν άκρως επικριτική, και έτσι το αντίστοιχο εργαστήριο αναγκάστηκε να τα μαζέψει και ν’ αποσυρθεί, ως όφειλε, για περαιτέρω πειράματα και επαναθεωρήσεις.

Η δεύτερη ανατροπή ήρθε αρκετά αργότερα, τον Σεπτέμβρη, όταν ομάδα από το CERN ανακοίνωσε ότι κάποια νετρίνα που είχαν σταλεί από τη Γενεύη στο Gran Sasso της Ιταλίας, 720 χμ μακριά, είχαν φτάσει στον προορισμό τους πριν την ώρα τους κατά 60 περίπου ns, (1 ns=10^-12 s), χρονική απόκλιση που προκάλεσε δικαίως πολύ θόρυβο. Και τούτο, γιατί αυτό θα σήμαινε ότι η ταχύτητα του φωτός, (μια απ’ τις ελάχιστες βεβαιότητες που είχαμε σ’ αυτόν τον κόσμο), θα μπορούσε και να μην ήταν η μεγαλύτερη στο σύμπαν, όπως είχε δείξει ο Αϊνστάιν με την Ειδική Θεωρία της Σχετικότητας. Πρακτικά, αν αυτό συνέβαινε, η αντίληψή μας για την φυσική τάξη των πραγμάτων θα έπαυε να είναι η ίδια, καθ’ ότι θα μπορούσε κανείς να στέλνει μηνύματα στο παρελθόν, και η χρονική ακολουθία μεταξύ αιτίου και αποτελέσματος να αντιστρεφόταν.

Αλλά όπως είχε πει και ο Carl Sagan, «ασυνήθιστες αξιώσεις, απαιτούν και εξονυχιαστικές αποδείξεις». Έτσι το πείραμα με τα νετρίνα, επαναλήφθηκε δυο μήνες μετά, με πιο ακριβείς προϋποθέσεις, όπως στενότερος αρχικός παλμός, και καλύτερος συγχρονισμός των ρολογιών, αλλά και πάλι αυτά έφτασαν στο Gran Sasso νωρίτερα απ’ ότι τα περίμεναν. Διατυπώθηκαν διάφορες υποθέσεις, από εξωτικές, ότι πιθανόν να πέρασαν κάτω από τις Άλπεις καβαλώντας μια άλλη πέμπτη διάσταση, έως πιο προσγειωμένες, ότι δηλαδή η μέτρηση με GPS μπορεί και να επηρεάζεται από το βαρυτικό πεδίο, οπότε και θα πρέπει να διορθωθεί αναλόγως. Εν πάση περιπτώσει τα πειράματα θα επαναληφθούν και ως τότε θα διατελούμε εν αγωνία.

Η τρίτη ανατροπή ήρθε πριν λίγες μέρες, με την ανακοίνωση πάλι από το CERN, ότι πιθανόν να εντοπίστηκε το περίφημο σωματίδιο Higgs, και του Θεού επονομαζόμενο. Παρ’ όλο το Διαφωτισμό και το υλιστικό υπόβαθρο της Δύσης, το φάντασμα του Θεού συνεχίζει, απ’ ότι φαίνεται, να στοιχειώνει το υποσυνείδητό της. Γιατί όμως έχει τόση μεγάλη σημασία το σωματίδιο αυτό; Διότι ο εντοπισμός του θα δώσει την τελική επιβεβαίωση του πιο θαυμαστού μοντέλου, του Standard Model, (1970), που έχει φτιαχτεί μέχρι σήμερα για την ενοποίηση των τριών εκ των τεσσάρων βασικών δυνάμεων της φύσης, (λείπει η βαρύτητα, ως ειδική περίπτωση) και για την περιγραφή και εξήγηση σχεδόν των πάντων! Το Standard Model, ουσιαστικά περιγράφει την συγχώνευση της ηλεκτρομαγνητικής με την ασθενή δύναμη, γάμος ο οποίος επιβεβαιώθηκε και πειραματικά το 1981 με την ανακάλυψη των σωματιδίων W και Ζ, που κάνουν εφικτή αυτή τη συνένωση, και με μάζες, όπως ακριβώς είχαν προβλεφτεί. Το ίδιο μοντέλο επίσης προέβλεψε και την ύπαρξη των quarks από τα οποία συντίθενται τα πρωτόνια και νετρόνια του πυρήνα.

Το σωματίδιο Higgs αποτελεί βασικό συστατικό στοιχείο του Standard Model, μιας και χωρίς αυτό ο κόσμος μας θα ήταν άυλος. Κι επειδή αποτελεί μια κάπως ad hoc παραδοχή, θα έπρεπε πάση θυσία να ανακαλυφτεί. Ο καινούργιος επιταχυντής του CERN σχεδιάστηκε γι αυτόν ακριβώς το σκοπό, επιτυγχάνοντας ενέργειες κατάλληλες για την εμφάνιση του πολυπόθητου για την αξιοπιστία της θεωρίας, σωματιδίου. Οι ανακοινώσεις από δυο χωριστές ομάδες του CERN φαίνεται να συμφωνούν σε πολλά, αν και παραδέχονται ότι υπάρχουν ακόμα αρκετά ανοιχτά ερωτήματα. Αν όλα πάνε καλά, οι σαμπάνιες θ’ ανοιχτούν το 2012.

Δεν πειράζει. Και τότε πάλι κρίση θα έχουμε…

Η Ψυχαναγκαστική Ιδεοληπτική Διαταραχή των Τόμσεν, Βενιζέλου και σια....

noreply@blogger.com (cynical) — Fri, 16 Dec 2011 13:55:00 +0000

Στο κυνήγι για το πιάσιμο των στόχων, όπως αυτοί τίθενται από τις δυνάμεις που μάς επιτροπεύουν, δεν μένει χρόνος ώστε η κοινή γνώμη να καθίσει και να αναρωτηθεί γιατί αυτοί οι στόχοι κι όχι άλλοι. Γιατί, θα πρέπει δηλαδή το έλλειμμα να πάει τόσο και όχι άλλο, γιατί οι μισθοί να πέσουν τόσο κι όχι λιγότερο ή περισσότερο, και πάει λέγοντας. Υπήρξε καμιά αιτιολόγηση γι αυτό; Απ’ όσο ξέρω, όχι, αλλά υποπτεύομαι ότι είναι αδύνατο να μπορέσει καν να υπάρξει μια.

Επίσης, είναι απορίας άξιο γιατί κανείς την ώρα που ετίθεντο, δεν είχε βρεθεί να αναρωτηθεί γιατί το Σύμφωνο Σταθερότητας επέβαλε τα συγκεκριμένα όρια του 3% και 60% για το έλλειμμα και χρέος αντίστοιχα. Έπρεπε να φτάσουμε ως εδώ, για να αρχίσουν να κοιτιούνται οι ιθύνοντες αλλήλοις και να παραδέχονται ότι τα νούμερα αυτά λίγο πολύ παιχτήκανε στα ζάρια. Γι αυτό άλλωστε και από το 2003 και μετά παραβιάζονταν σωρηδόν, με την πρώτη να τα έχει παραβιάσει, μαντέψτε, να είναι η Γερμανία.

Η Τρόικα λοιπόν πορεύεται ως εξής:

1) καθορίζει ποσοτικούς μακρο-οικονομικούς στόχους οι οποίοι είναι αυθαίρετοι, (αλλά προς το παρόν ας το ξεχάσουμε αυτό),

2) επιβάλει συγκεκριμένα μέτρα για την επίτευξη αυτών των αυθαίρετων στόχων, και

3) προβαίνει σε εκτιμήσεις / προβλέψεις για την πορεία των μακρο-οικονομικών δεικτών, βάση των μέτρων που λαμβάνονται για την εξυπηρέτηση των στόχων, όπως έχουν αρχικά τεθεί.

Όταν οι πραγματικοί δείκτες δεν συμπίπτει με τους προβλεπόμενους, αυτό που κάνει κάθε λογικός άνθρωπος είναι να πηγαίνει πάλι πίσω στο πεδίο (2) και να αλλάζει τα μέτρα, μέχρις ότου υπάρξει σύγκλιση του (1) με το (3), δηλαδή μέχρι ότου ο στόχος επαληθευτεί από την πραγματικότητα.

Είναι η τρόικα λογική; Το συμπέρασμα είναι μάλλον όχι, όπως δείχνει το παρακάτω διάγραμμα. Εδώ απεικονίζονται οι προβλέψεις που κάνει περιοδικά (δείτε στον οριζόντιο άξονα) για το ρυθμό ανάπτυξης της οικονομίας το 2011 (μαύρη καμπύλη) και 2012 (κόκκινη καμπύλη).

Πηγή: European Commission (2010a, 2010b, 2010c, 2011a, 2011b, 2011c)

Ο αρχικός στόχος (1), όπως τέθηκε τον Μάιο του 2010, όταν πρωτοκατέθεσε το Μνημόνιο ήταν -2,6% ύφεση για το 2011 και 1,1% ανάπτυξη για το 2012. Τα μέτρα (2), ελήφθησαν για την ικανοποίηση αυτού του συγκεκριμένου στόχου. Η δεύτερη πρόβλεψη, τον Αύγουστο του ιδίου χρόνου, (2010), ήταν πάλι για -2,6% ύφεση για το 2011. Μέχρι εδώ καλά, γιατί ακόμα βρισκόμασταν στο 2010, δεν είχε έρθει ο καιρός της αλήθειας και τα μέτρα συνέχιζαν να τρέχουν προς την ίδια κατεύθυνση της ολοένα και βαθύτερης λιτότητας.

Από το 2011 όμως και μετά, οι προβλέψεις της Τρόικας αρχίζουν να γίνονται δυσμενέστερες, πράγμα που σημαίνει ότι αρχίζει να αντιλαμβάνεται ότι υπάρχει απόκλιση από τον αρχικό στόχο του Μαΐου του 2010, για ύφεση -2,6%. Ειδικά δε τον Ιούλιο του 2011 δίνει πρόβλεψη για -3,8% και τον Οκτώβριο του 2011, για -5,5%. Δηλαδή προβλέπει όλο και μεγαλύτερες αποκλίσεις από τον αρχικό της στόχο.

Τι κάνει ένας λογικός άνθρωπος, όταν οι αποκλίσεις από τον στόχο γίνονται όλο και μεγαλύτερες, κι όταν μάλιστα πηγαίνουν μονότονα προς την ίδια κατεύθυνση; Αλλάζει τα μέτρα, καθ ότι το να αλλάξεις το στόχο, ώστε να ταυτιστεί με το αποτέλεσμα που εκ των ενόντων προκύπτει, δεν είναι και πολύ τίμιο, ούτε καν επιστημονικό. Κοινώς είναι σαλταδόρικο! Αν τα μέτρα σε βγάζουν εκτός στόχου, τα μετατρέπεις ώστε οι δείκτες να αρχίσουν να πλησιάζουνε το στόχο, που έχεις εξ αρχής εσύ θέσει.

Από το Μάιο λοιπόν του 2010, η Τρόικα είχε αρκετό καιρό στη διάθεσή της ώστε να εκτιμήσει την αποδοτικότητα των μέτρων της. Αντίθετα θεώρησε ότι κάνοντας το ίδιο, οι δείκτες θα άλλαζαν φορά από μόνοι τους. Φυσικά κάτι τέτοιο είναι αδύνατον να συμβεί, όσο τουλάχιστον ισχύει το αιτιατό να έπεται του αιτίου.

Αν υποθέσουμε ότι οι Τόμσεν, Μαζούχ, κ.α. δεν έχουν δόλιους σκοπούς και ότι το μόνο που επιθυμούν είναι να πετύχουν το στόχο της ανάπτυξης, τι διάγνωση θα έβγαζε ένας ψυχίατρος γι αυτούς; Το λέει ο τίτλος. Και επειδή η διαταραχή τους έχει και θύματα, δεν θα έφτανε μόνο ο ψυχίατρος. Από δίπλα καλό είναι να υπήρχε και ένας δήμιος.

Η στύση της στρουθοκαμήλου

noreply@blogger.com (cynical) — Thu, 15 Dec 2011 11:32:00 +0000

Μην είναι τίτλος από ταινία της Ο’ Μαλλέα; Μην είναι τίτλος από κανένα ξεχασμένο θεατρικό του Ιονέσκο; Μην είναι τίτλος από κανένα καταχωνιασμένο πίνακα του Νταλί; Μην είναι κανένα ποίημα του Εμπειρίκου; Μην είναι το θέμα καμιάς παράστασης του Τζαρά που μας διέφυγε;

Τίποτε απ’ όλα αυτά! Είναι το νέο επαναστατικό επιστημονικό πόνημα των Βρετανών, που έρχεται να δώσει την τελειωτική απάντηση στο καλά φυλαγμένο μυστήριο της φύσης για το πώς πηδάνε τα πουλιά, και ειδικά η στρουθοκάμηλος.

Είναι αλήθεια, απ’ όσο δείχνει τουλάχιστον η εμπειρία, ότι οι τέχνες και τα γράμματα παίρνουν τα πάνω τους σε περιόδους κρίσης. Κάτι συμβαίνει στο μυαλό των ανθρώπων και αρχίζουν να οργάζονται και να γεννάνε ιδέες, ιστορίες και παιδιά. Έχουμε το προηγούμενο της Βαϊμάρης, έχουμε και την περίοδο της κατοχής. Και τώρα έχουμε την περίοδο της κρίσης και της αυξανόμενης ανέχειας. Όπως όλα δείχνουν, φαίνεται να υπάρχει συσχέτιση ανάμεσα στη μαλθακότητα των καιρών και τη μαλθακότητα του πνεύματος, στη λειτουργία του εντέρου και τη λειτουργία του εγκεφάλου. Όταν το αίμα κάθεται όλη την ώρα στο στομάχι για να χωνέψει την τροφή, μάλλον θα εξασθενεί και θα βαριέται να πάρει τον ανηφορικό δρόμο προς τον εγκέφαλο. Όταν όμως το στομάχι μένει αδειανό, απελευθερώνονται φαίνεται, οι δυνάμεις που το κρατούνε δεσμευμένο, με αποτέλεσμα, αυτό να βρίσκει ανενόχλητο το δρόμο του για τον εγκέφαλο, να τον γονιμοποιεί και να γεννάει.

Πολλά μυστήρια και ανατροπές συνάντησε το 2011 στην ετήσια πορεία του. Ήταν η περίφημη ανακοίνωση της ΝΑΣΑ για την πιθανότητα ύπαρξης ζωής σε δύσκολα περιβάλλοντα και εξ αυτού σε άλλους πλανήτες, ήταν η ανακοίνωση ότι το φως μπορεί και κάπου κάπου ν’ αφηνιάζει (κακόμοιρε Αϊνστάιν, εσύ που τόθελες καθηλωμένο σε μια μόνιμη βαρετή ταχύτητα), ήταν και η πιθανότητα να μας έχει κάνει επιτέλους τη χάρη ο Θεός να μας δείξει το πρόσωπό του, όχι στους ουράνιους καθρέφτες, αλλά στο φευγαλέο ίχνος, στην πτυχή μιας ασήμαντης και μικροσκοπικής διακύμανσης στον υπόγειο σωλήνα του CERN.

Παρ’ όλα αυτά τίποτε δεν μπορεί να σταθεί μπροστά και να συγκριθεί με την επίλυση του μυστηρίου της στύσης της στρουθοκαμήλου. Τώρα η ανθρωπότητα μπορεί επιτέλους να γυρίσει απ’ την άλλη πλευρά, να νανουριστεί από την παραμυθία της επιστήμης και ήσυχα ήσυχα να κοιμηθεί.

Η δυσάρεστη θέση της Γερμανίας από ενδεχόμενη διάλυση της ΕΖ

noreply@blogger.com (cynical) — Wed, 14 Dec 2011 13:36:00 +0000

Η πολιτική της Γερμανίας οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια όχι μόνο στην έξοδο της Ελλάδας από το ευρώ, αλλά και ολόκληρης της περιφέρειας των PIIGS και όχι μόνο. Ως τα τώρα δεν έχω δει κανένα να δικαιολογεί την πολιτική αυτή με κάποια αξιόπιστη μελέτη, ή ευλογοφανή δικαιολόγηση. Αν όλα αυτά γίνονται υποτίθεται για να ευχαριστηθούν οι αγορές, τα ταμπλό των χρηματιστηρίων μαρτυρούν ότι ο κόπος είναι εντελώς άδικος.

Αν υποτεθεί ότι η περιφέρεια θα χάσει από μια έξοδο από την ΕΖ, γιατί θα πρέπει η Γερμανία να βγει κερδισμένη; Διότι, αν δεν προσδοκά σε κέρδος, γιατί να ακολουθεί αυτή την τακτική;

Έχουν γραφτεί πολλές μελλοντολογίες ότι μια αποκόλληση του Νότου θα ισχυροποιήσει το νέο Γερμανικό μάρκο που θα προκύψει και ότι το γεγονός αυτό σταδιακά θα καταργήσει το μοναδικό πλεονέκτημα της Γερμανίας, που είναι το αξιοζήλευτο εμπορικό της πλεόνασμα. Η άποψη αυτή φαίνεται λογική και συμφωνώ.

Αν σπάσει κανείς τα εμπορικά πλεονάσματα της Γερμανίας σε ζώνες χωρών θα παρατηρήσει ότι αυτά προέρχονται αποκλειστικά από τις χώρες των PIIGS, όπως φαίνεται ανάγλυφα στο παρακάτω διάγραμμα, και ότι αυτά με την καθιέρωση του ευρώ έβαιναν συνεχώς αυξανόμενα. Ο μηχανισμός είναι απλός. Η Γερμανία δάνειζε κατά κόρον ώστε η περιφέρεια να καταναλώνει τα προϊόντα της.

Αλλά δεν ήταν αυτός ο μόνος τρόπος. Η Γερμανία χρησιμοποιούσε και αήθεις πρακτικές, κάθε άλλο ταιριαστές με την εικόνα της αμέμπτου Μαρίας που θέλει να παρουσιάζει. Και η πρακτική αυτή, που γινόταν κατ’ εξακολούθηση, προωθείτο όχι μόνο στην Ελλάδα με εταιρίες όπως Μαν, Ζήμενς, Φέροσταλ κλπ, αλλά και στις ΗΠΑ, και πρόσφατα μάθαμε και στην Αργεντινή. Η είδηση είναι από τους χθεσινούς ΝΥΤ,

«...Shell companies, Swiss bank accounts, double-crossing middlemen and cash being smuggled across borders were all part of a decade-long bribery scheme aimed at helping Siemens, the German industrial giant, secure a $1 billion contract to produce national identity cards for Argentina, the Justice Department said Tuesday...»

κατά την οποία οκτώ πρώην στελέχη της Ζήμενς κατηγορούνται για δωροδοκία $100 εκατομμυρίων σε Αργεντινούς αξιωματούχους.

Το πώς το ευρώ εκτόξευσε τα γερμανικά εμπορικά πλεονάσματα με το Νότο, μας το εξηγεί και πρόσφατο άρθρο στο Foreign Affairs, όπου ανάμεσα στο 2000 και 2007 το πλεόνασμα πήγε από 46,5 δις ευρώ στα 126,5 δις ευρώ. Συγκεκριμένα το πλεόνασμα σε σχέση με την Ελλάδα, για το ίδιο διάστημα μεγάλωσε από 3 δις στα 5,5 δις. με την Ιταλία από 9,6 δις στα 19,6 δις, με την Ισπανία, σχεδόν τριπλασιάστηκε, από 11 δις στα 27,2 δις, ενώ με την Πορτογαλία τετραπλασιάστηκε, από το 1 δις στα 4,2 δις.

Ενώ στο εσωτερικό της Γερμανίας, από το 2001 ως το 2009 η κατανάλωση έπεσε από το 78,5% του ΑΕΠ στο 74,5% του ΑΕΠ.

Αν λοιπόν διαλυθεί η ΕΖ, ή η Γερμανία αποχωρήσει μονομερώς, από πού θα αντλεί τα πολύτιμά της πλεονάσματα; Η απάντηση είναι από τον υπόλοιπο κόσμο, δηλαδή από την Κίνα και τις ΗΠΑ, διότι πέραν αυτών δεν υπάρχει υπόλοιπος κόσμος.

Αμ δε! Η Γερμανία διατηρεί εμπορικά ελλείμματα με την Κίνα, καθώς και με την υπόλοιπη Ασία, τα οποία για κακή της τύχη βαίνουν συνεχώς αυξανόμενα, όπως φαίνεται στο επόμενο διάγραμμα. Ενδεικτικά για το 2007 το έλλειμμα με την Κίνα ήταν γύρω στα 25 δις, το οποίο προς το παρόν υπερκαλύπτεται από το εμπορικό πλεόνασμα με τα άλλα PIIGS. Το τι θα συμβεί στη Γερμανία όταν χάσει τα PIIGS, δεν χρειάζεται πολύ σκέψη...

Από την άλλη μεριά η Γερμανία διατηρεί κάποιο εμπορικό πλεόνασμα με τις ΗΠΑ, αλλά είναι πολύ μικρό, της τάξης των $3-$4 δις, ποσό που πάλι δεν αντισταθμίζει τα PIIGS.

Βάσει λοιπόν των ανωτέρω, η θέση της Γερμανίας εκτός της ΕΖ είναι αρκετά επισφαλής ώστε να την επιδιώκει συνειδητά. Εκτός κι αν υπάρχει κάτι άλλο, που παραμένει προς το παρόν κρυφό.

Τύπωμα και Πληθωρισμός: Όχι πάντα σε αναλογία

noreply@blogger.com (cynical) — Tue, 13 Dec 2011 16:49:00 +0000

Η εναντίωση που προβάλει το κλαμπ του Βερολίνου στην προοπτική καταφυγής σε ένα quantative easing, αγγλοσαξονικού τύπου, και δη αμερικανικού, είναι ότι η προσφορά μιας μεγάλης ποσότητας χρήματος στην αγορά θα προκαλέσει εκτίναξη του πληθωρισμού. Αυτό άλλωστε λένε η λογική και τα οικονομικά textbooks.

Θα μπορούσε, όμως πρώτα να κοιτάξει κατά την αντιπέρα όχθη του Ατλαντικού, και να διαπιστώσει ιδίοις όμμασι την πορεία του αμερικανικού πληθωρισμού, μετά το τύπωμα ποσότητας χρήματος ίσης με περίπου 3 τρις. Ανέβηκε ο πληθωρισμός στις ΗΠΑ; Όχι. Κινδυνεύει να πλημμυρίσει η Αμερική; Η απάντηση είναι και πάλι όχι.

Ιδού και το παρακάτω διάγραμμα, το οποίο δείχνει την χρονική εξέλιξη της ποσότητας χρήματος στην οικονομία (κόκκινη καμπύλη), η οποία είναι ανοδική και με μεγάλη μάλιστα κλίση, ενώ η μπλε καμπύλη απεικονίζει τη χρονική εξέλιξη της μέσης τιμής της συναλλαγματικής ισοτιμίας (Trade Weighted Index), η πορεία της οποίας δεν φαίνεται να έχει επηρεαστεί από την κρίση. Η αντίστοιχη χρονική περίοδος είναι η γκριζαρισμένη περιοχή.

Γιατί όμως συμβαίνει αυτό; Η εξήγηση που δίνεται, δείτε για παράδειγμα εδώ, είναι ότι το χρήμα αυτό δίνεται στις τράπεζες κατά κύριο λόγο για να ισοσκελίσουν τα βιβλία τους, και δεν είναι χρήμα το οποίο κυκλοφορεί στην αγορά. Άλλωστε, οι περισσότεροι είναι εξ ίσου χρεωμένοι μέχρι τ’ αυτιά και στη φάση αυτή το τελευταίο που θα ήθελαν, θα ήταν ένας νέος δανεισμός.

Τι θα γίνει όμως στο μετέπειτα της κρίσης, όταν το χρήμα αυτό θα αρχίζει να κυκλοφορεί; Τότε, θα υπάρξει πρόβλημα και η FED θα πρέπει να το ξαναμαζέψει. Πώς; Φαντάζομαι, με κάποιο τρόπο αυξάνοντας τα επιτόκια. Αλλά, ακόμα κι αν δεν είναι έτσι, όλο και θα υπάρχουν μηχανισμοί συμμαζέματος.

Το δίδαγμα αυτού του ποστ, είναι ότι η δικαιολογία του πληθωρισμού που προβάλει η Μέρκελ και συμμερίζεται η ΕΚΤ δεν πολυστέκεται. Εκ του παραδείγματος, φυσικά...

Υ.Γ. Τώρα ειδα, 14/2, στους ΝΥΤ οτι τα ιδια γραφει και ο Krugman.

Η θηλιά του σκληρού νομίσματος

noreply@blogger.com (cynical) — Tue, 13 Dec 2011 11:15:00 +0000

Όταν μια χώρα αναγκάζεται να αυξήσει την ανταγωνιστικότητά της, έχει στη διάθεσή της, τυπικά δυο δρόμους: αυτόν της εσωτερικής υποτίμησης κι αυτόν της νομισματικής υποτίμησης. Όταν δεν μπορεί να κάνει το δεύτερο, όπως η Ελλάδα λόγω ευρώ, και η Αργεντινή, μια δεκαετία πρωτύτερα λόγω ενός πέσο, δεμένου σφιχτά στο δολάριο, τότε κάνει το πρώτο.

Η Ισλανδία και η Λετονία αποτελούν δυο διακριτά παραδείγματα χωρών οι οποίες ευρισκόμενες στη δίνη της κρίσης την ίδια περίπου εποχή, αποφάσισαν να την αντιμετωπίσουν η κάθε μια με το δικό της διαφορετικό τρόπο. Αν και αμφότερες είχαν την ελευθερία ενός δικού τους νομίσματος για να υποτιμήσουν, εν τούτοις μόνο η Ισλανδία το έπραξε, ενώ η Λετονία προτίμησε να κρατήσει ανέγγιχτη τη συναλλαγματική ισοτιμία του νομίσματός της ως προς το ευρώ, (καθ’ ότι προσβλέπει πεισματικά στο 2014 για την είσοδό της στην ΟΝΕ), και να προβεί στη λεγόμενη «εσωτερική υποτίμηση», όρος βέβαια, καθαρά ευφημιστικός, όπως και τόσοι άλλοι άλλωστε που εφευρίσκει ο σύγχρονος καπιταλισμός για να σκεπάζει τις βρωμιές του, μιας και η «εσωτερική υποτίμηση» δεν είναι άλλη από την ανεπίστρεπτη εσωτερική κοινωνική καταστροφή, η οποία μεταφράζεται σε υψηλή ανεργία, εξευτελιστικούς μισθούς, διάλυση των κοινωνικών υπηρεσιών και άλλα τινά, για τα οποία άλλωστε, έχουμε ιδία πείρα.

Ας υποθέσουμε ότι αυτοί που χαράσσουν τις πολιτικές έχουν αγαθές προθέσεις, και ότι η επιλογή τους, της ανάκτησης της ανταγωνιστικότητας δια της «εσωτερικής υποτίμησης» γίνεται για λόγους μεγιστοποίησης του οφέλους, στο μικρότερο χρονικό διάστημα. Επειδή, όλες οι προβλέψεις στα οικονομικά γίνονται πάντοτε εκ των υστέρων, ως αποτίμηση δηλαδή των γεγονότων που έχουν ήδη συμβεί, ας δούμε λοιπόν κι εμείς εκ των υστέρων κατά πόσον η μέθοδος αυτή έφερε τους πολυαναμενόμενους καρπούς.

Η Αργεντινή ως το πιο τρανταχτό παράδειγμα, με πολλές ομοιότητες σε σχέση με την Ελλάδα, έφτασε στη χρεοκοπία αφού έζησε κι αυτή για μια δεκαετία συντροφιά μ’ ένα σκληρό νόμισμα, το οποίο όλο αυτό το διάστημα τής ροκάνισε όση ανταγωνιστικότητα της είχε απομείνει, τής αύξησε τα εσωτερικά και εμπορικά ελλείμματα, κι ανάγκασε τις επιχειρήσεις της να μεταναστεύσουν στη γειτονική Παραγουάη. Όταν τον Δεκέμβρη του 2001, η Αργεντινή χρεοκόπησε και αποδεσμεύτηκε απ’ το δολάριο, η πορεία της οικονομίας της άρχισε ήδη από το πρώτο μισό του 2002 να παίρνει την ανιούσα, πορεία η οποία κρατήθηκε σταθερά ανοδική μέχρι σήμερα.

Η Ισλανδία, σε αντιπαράθεση με τη Λετονία, τόσο στο οικονομικό όσο και το κοινωνικό πεδίο, βγαίνει για πολλούς λόγους κερδισμένη, καθ’ ότι οι Ισλανδοί με το δικό τους νόμισμα εν είδη αμορτισέρ, βίωσαν την κρίση πολύ πιο μαλακά. Συγκεκριμένα, η μέγιστη πτώση του Ισλανδικού ΑΕΠ, που έλαβε χώρα ανάμεσα στο τρίτο τρίμηνο του 2008 και στο δεύτερο τρίμηνο του 2010, ήταν στο 13,5%, ενώ το ΑΕΠ της Λετονίας, ανάμεσα στο τελευταίο τρίμηνο του 2007 και το αντίστοιχο του 2009, καταποντίστηκε κατά 25,1%, το μεγαλύτερο ποτέ στην ιστορία. Αν η ανεργία στην Ισλανδία τη διετία 2009-2010 έπαιξε γύρω στο 8%, στη Λετονία τα αντίστοιχα επίσημα νούμερα για το ίδιο διάστημα ήταν κοντά στο 20% Επιπλέον, σε σχέση με τη διατήρηση του κοινωνικού κράτους, ακόμα και το ίδιο το ΔΝΤ παραδέχτηκε ότι η Ισλανδία κατόρθωσε να το περάσει μέσα από τον κυκλώνα της κρίσης αλώβητο, σε αντίθεση με τη Λετονία, αλλά και τις υπόλοιπες Βαλτικές, που το έκαναν σμπαράλια. Για να μην μιλήσουμε και για την απαράμιλλη αιμορραγία ανθρώπινου δυναμικού λόγω μετανάστευσης, που πλήττει για τόσες συνεχόμενες χρονιές τη Λετονία.

Στην έξοδο του 2011, αμφότερες οι οικονομίες δείχνουν λίγο πολύ τα ίδια σημάδια ανάκαμψης, αλλά με κόστος πολύ διαφορετικό για το ίδιο ας πούμε αποτέλεσμα. Ένα κόστος, το οποίο εν τέλει δεν μπορεί να αγνοηθεί αν θέλουμε να προδικάσουμε την εξέλιξη που θα έχουν οι δυο αυτές χώρες μελλοντικά.

Κι ένα τελευταίο, πρόσφατο πάλι παράδειγμα έρχεται από τη σύγκριση της Ιταλίας με τη Μ. Βρετανία. Η Ιταλία, σαν μέλος της ΟΝΕ, δεν μπορεί να προβεί σε νομισματική υποτίμηση, ενώ η Μ. Βρετανία μπορεί. Η Ιταλία με σαφώς μικρότερο έλλειμμα και χρέος βρίσκεται στα όρια αποκλεισμού από τις αγορές, ενώ η Μ. Βρετανία με την υποτίμηση της λίρας κατά περίπου 15% συνεχίζει ν’ απολαμβάνει το τριπλό της ΑΑΑ, χωρίς προς το παρόν να ενοχλείται από κάποιο δύστροπο οίκο. Τουναντίον, η Ιταλία αναγκάζεται να προβεί σε «εσωτερική υποτίμηση», λαμβάνοντας μέτρα, τέτοια που κάνουν ακόμα και την ίδια την Υπουργό Φορνέρο που τα εισήγαγε, να ξεσπάσει σε λυγμούς, χαλώντας έτσι με τα πικρά της δάκρυα το μέχρι πρότινος ωραίο πρόσωπο της Ιταλίας.

Όταν η Μέρκελ συνάντησε τον Πτολεμαίο

noreply@blogger.com (cynical) — Mon, 12 Dec 2011 15:11:00 +0000

Όπως άλλωστε αναμενόταν, η Δευτέρα ξημέρωσε σκοτεινή, μιας και ο Ήλιος αρνήθηκε να προβάλει πάνω από τις αγορές. Το ευρώ έσκυψε ακόμα παραπάνω το κεφάλι, οι μετοχές συνέχισαν να πέφτουν, τα ιταλικά και ισπανικά ομόλογα συνέχισαν να αυξάνουν τις αποδόσεις τους στο πάνω από 7%. Όλα δηλαδή, στην ίδια ακάθεκτη τροχιά του «πριν». Της ανοησίας, της προχειρότητας, και των μεταφυσικών προσδοκιών.

Και πώς να μην είναι;

«Κατά το Spiegel, (όπως αναφέρει η Ελευθεροτυπία), η συμφωνία των 17 μελών της ευρωζώνης και των 9 μη μελών της, για την προώθηση μιας βαθύτερης δημοσιονομικής ενοποίησης, προσκρούει σε ορισμένα θεσμικά και νομικά εμπόδια. Κατά το σκεπτικό των ευρωπαϊκών νομικών υπηρεσιών, το οποίο επικαλείται το δημοσίευμα, η ρύθμιση της λειτουργίας της νομισματικής ένωσης προβλέπεται αναλυτικά στη συνθήκη της Λισσαβόνας, επομένως οι αναθεωρήσεις αυτών των ρυθμίσεων θα πρέπει να γίνουν εντός του ίδιου νομικού πλαισίου και με διαδικασίες που απαιτούν ομοφωνία. Το μόνο που μπορεί να γίνει με ασφάλεια, είναι μια «πολιτική δήλωση προθέσεων» η οποία όμως δεν έχει δεσμευτικό χαρακτήρα ενώ μπορεί να ανακληθεί από μια επόμενη κυβέρνηση της χώρας που αρχικά την είχε συνυπογράψει».

Αλλά, ακόμα κι αν υποθέσουμε ότι η επιβολή πειθαρχικών κυρώσεων για όσους παραβιάζουν τους νέους δημοσιονομικούς κανόνες, μπορεί να αποκτήσει με κάποιο κόλπο δεσμευτική νομική ισχύ, από πού βγαίνει ότι αυτοί θα επιφέρουν και σύγκλιση των οικονομιών των χωρών που θα περνάνε με άριστα τις εξετάσεις, όπως ρητορεύει θριαμβολογώντας ο Σαρκοζ-ίκος;

Από την προηγούμενη πεποίθηση ότι το κοινό νόμισμα θα δρούσε σαν συγκολλητής οικονομιών, περάσαμε στη χθεσινή, εξίσου φρούδα με την προηγούμενη θέση, ότι τώρα τη θέση του συγκολλητή θα την πάρει όχι ένα οικονομικό ή πολιτικό μέτρο, αλλά ένα Νομικό(!).

Αυξάνουν οι ισοσκελισμένοι προϋπολογισμοί την αναταγωνιστικότητα; Δεν νομίζω. Το μόνο που κάνουν είναι να ασκούν μεγάλη πίεση στην εργασία. Αν αυτό τίθεται σαν κύρια προϋπόθεση για αύξηση της ανταγωνιστικότητας, τότε η Ζιμπάμπουε θα έπρεπε να ήταν η πλέον ανταγωνιστική.

Αυξάνουν τη σύγκλιση; Είναι δυνατόν να αυξηθεί η σύγκλιση αποκλινουσών οικονομιών όταν σαν προϋπόθεση σύγκλισης τίθεται η μεγαλύτερη απόκλιση, μέσω της επιταγής της καθολικής αύξησης της ανταγωνιστικότητας; Είναι σαν να απαιτείς από αυτούς που μένουν πίσω σε ένα αγώνα δρόμου, να προφτάσουν τους προπορευόμενους, όταν το γενικό πρόσταγμα συνίσταται στο όλοι να τρέχουν γρηγορότερα. Είναι φανερό ότι το χάσμα αντί να κλείνει θα επιτείνεται.

Θα μου πείτε γιατί τόσο μεγάλη πρεμούρα για μείωση των ελλειμμάτων; Μα γιατί έτσι ελαττώνεται η ανάγκη εξωτερικού δανεισμού. Αυτό είναι σωστό. Αλλά μειώνοντας την πιθανότητα συσσώρευσης νέου χρέους, μειώνεται ταυτόχρονα και η πιθανότητα εξόφλησης του παλαιού, τουλάχιστον στο βραχυπρόθεσμο. Είναι όμως το βραχυπρόθεσμο, αυτό που ρίχνει τη σκιά του στο μεσο-μακροπρόθεσμο και είναι αυτό που αυξάνει την πιθανότητα το «μεσο-μακροπρόθεσμο διάστημα να μην προκάνει ποτέ του να εμφανιστεί στο χρονικό ορίζοντα.

Όλη αυτή η ιστορία, του σταδιακού μπαλώματος, το φόρτωμα με μπάλωμα πάνω στο μπάλωμα, μιας κατ’ αρχήν δομικής παθογένειας, μού φέρνει στο νου τους κύκλους και επίκυκλους του Πτολεμαίου, ο οποίος έχτισε το πιο τερατόμορφο σχήμα προσομοίωσης του πλανητικού μας συστήματος στην ιστορία, μόνο και μόνο για να μην τολμήσει να σκεφτεί ότι η Γη μπορεί και να κουνιέται.