Kısa yazmanın yararı‘na da çok inanıyorum, ancak kısa yazmak uzun yazmaktan daha zor.

Neden yazıyorum?

İş konusunda başka görüşleri çok önemseyen ve çok sık danışan biriyim. Bunca yıldır, danıştığım insanların sayısı yüzleri bulmuştur.

İlerlemek için aldıklarımızı geri vermemiz gerekiyor. Girişimcilerin ihtiyaç duyabileceği iki satır yararlı bilgiyi paylaşmanın bile gerekli olduğunu düşünüyorum. O yüzden, sürekli istikrarlı bir şekilde yazamasam da, yazmaya devam edeceğim.

Kolay bir tuş bileşimi ile çağırdığınız ekrandan bir kaç tuş vuruşuyla istediğiniz programı çağırabiliyorsunuz. Launchy’yi indirmek için tıklayın.

Basit ama çok yararlı bir yazılım olduğu gibi, basit ama işlevsel olduğunu tahmin ettiğim bir iş modeli de var. Programı indireceğiniz sayfada, dilediğiniz kadar bağış yapabildiğiniz bir ekran var:

“Ne isterseniz onu ödeyin” temasıyla sunulan sayfada ödeme yapmak zorunlu değil, ancak ilk algı bu yönde oluştuğundan iyi bir gelir elde ettiklerini tahmin ediyorum.

Yazılım geliştiriciler için güzel bir örnek teşkil edebilir. Ciddi bir sorunu kolayca çözüyor, long tail ile de iyi bir gelir ihtimali yaratıyor.

İnternet sitesi dışındaki alanların ihmal edildiğini ve masaüstü uygulamalarında da her zaman gelecek olduğunu düşünüyorum.

“Kendimiz için yaptıklarımız bizimle ölür. Diğerleri ve dünya için yaptıklarımız kalıcı ve ölümsüzdür” - Mason Albert Pike

Şirketin çekirdek değer‘ine karar verin, misyonunuzu belirleyin. Girişiminizin “diğerleri” için ne yaptığını bilirseniz, kalıcı bir şirket kurmak için ilk adımı atmış olabilirsiniz.

Kalbiniz girişiminiz için atıyor, X.com ile yatıp kalkıyorsanız, bir şeyleri değiştirebilirsiniz. Girişiminiz sizin de işinize yaramalı, ama kendiniz için yaptığınız bir iş olmamalı.

İşe yarayan girişim, hedef kitlesi için hayatı kolaylaştıran, renklendiren, iyileştiren, bazen bir acıyı dindiren, bazen beklenmedik mutluluklar yaratan girişimdir.

Girişiminiz ne işe yarıyor?

• acikkaynak.org, acikveri.org ve Açık Kaynak yatırım fonu çalışmalarını süresiz olarak durdurduk.  Türkiye’de büyük bir ihtiyaç olan bu konuda friendfeed’deki duyurum sonrasında yayına başlayan iki projeye destek verebilirsiniz
• firs.at ve yonlendir.com projelerini sonlandırma kararı aldık. firs.at, Şirketçe bünyesinde yayınına devam edecek.
• Caner Bayraktar ile tamindir.com‘daki ortaklığımızı karşılıklı anlaşarak sonlandırma kararı aldık.
• insaat.org ve adres.com projelerini sonlandırma kararı verdik.

BerilTech, 2012 yılından itibaren Şirketçe dışında sadece sayısal ürünler (alan adı, sertifika, e-mail, hosting vb.) satışı yapan projeleriyle çalışma hayatını sürdürecek.

BerilTech bugüne kadar bir çok başarılı proje yaptı ve bazılarını satarak iyi bir sermaye girişi sağladı.

10 yıllık geçmişimiz boyunca, hiç yatırım almadan bir çok başarılı dot-com ve çalışan iş modelleri yarattık.

Ancak, son iki yılda, “odaklanma”nın gücünü unuttuk. Yonlendir’de, Mail-TR servisinde, Blogcu ve Şirketçe’de büyüme ve başarıyı getiren dinamiklerden uzaklaştık.

Biraz internetin doğası gereği, biraz da yeni iş alanlarının yarattığı heyecanlarla gücümüzü dağıttık.

Daha fazla kazanma amacıyla değil ama; yepyeni projelerin heyecanıyla, severek ve inanarak yaptığımız Şirketçe dışında, irili ufaklı bir çok siteye iş modelleri yaratmaya giriştik.

Ölümcü hata: ana iş modellerine odaklanmayı bıraktık.

Finansal kaynaklar, altyapı ve teknik kaynakların yeterli olduğu yerde, zamanın yetmeyeceğini; zaman yaratsak bile “motivasyonun” ölçeklenebilen bir kavram olmadığı gerçeğini ihmal ettik. Çekirdek değer tasarımına göre değil, elimizde var olan kaynaklara göre iş modelleri geliştirmeye başladığımızı fark edemedik.

Bu hatadan çıkardığımız dersleri daha sonra ayrıntılı olarak yazacağım.

2012 

Bu gelişmeler doğrultusunda, tüm kaynaklarımız ve enerjimizle, B2B arama motoru ve ticaret pazaryeri olarak 5 yıldır yaptığımız Şirketçe’ye ve semantik teknolojilere odaklanmaya, bunun dışındaki az sayıda operasyonumuz dışında kalan alanlardan çıkmaya karar verdik.

Bu kararı uygulamanın zor olduğunun  farkındayım.

Müşterinin neye ihtiyacı olduğu ve nelerden hoşlandığı, bilmeniz gereken; servis kaliteniz ve müşteri memnuniyeti de sürekli ölçmeniz gereken parametrelerin başında geliyor.

Bu konularda bilgi kaynağı çok.

Özellikle internet girişimleri için pazarlama çalışmalarını yaparken müşterinin neyle ilgilenmediğine de dikkat etmek gerekiyor.

• ne kadar büyük bir şirket olduğunuz,
• kurumsallaşma çabalarınız,
• yol haritanız
• hatta.. kim olduğunuz

Müşteri ürünle ilgilenir. 

Egonuzu müşterinizin gündeminden çıkarın.

Daha sonra:  kurumsal ego

İkinci sınıfta bir üniversite öğrencisi için hayli iddialı bir proje:
ODTÜ’den 64 KBps bir X.25 bağlantı satın alıp, internete bağlanmak isteyen şirketlere satıyorum

Farkında değilim ama, Türkiye’nin ilk ISP’lerinden birini kurmayı planlıyorum!

İki-üç yıl sonra olağan bir iş modeli olacak olan bu fikir, o zaman oldukça çılgın bir fantezi. Çok zaman geçtiğinden, fazla ayrıntı hatırlamıyorum, ama, henüz sayılı devlet kurumu dışında internete erişebilen pek kimse olmadığından,

Boyumu kat kat aşan bu proje, sermaye, yatırımcı, internetin ne olduğunu bilen müşteri de olmadığından, suç ortağı da bulamadığımdan, olmadı tabii ki.

Ama projenin peşini bırakmadığımı çok iyi hatırlıyorum. Türkiye’de henüz router vs. satan ilk şirket olan BİMEL ‘in patronu Ender Kefoğlu ile tanışmama vesile olan fikir ve iş planı buydu.

Uzun bir sürecin ardından, projeye olan inancımı gören Ender bey, BİMEL bünyesinde henüz başlayan bi.net projesinde çalışmamı teklif etti. Rüyamda bile göremeyeceğim bir ofisim ve süper bir bilgisayarım oldu, bir çok mühendis ağabey ve ablanın olduğu bir takıma katıldım. Sonraki bir yıl boyunca Türkiye’nin ilk ISP’lerinden birinin kuruluşu sürecinde aktif bir şekilde çalıştım. Şirket içi eğitimler verdim, bi.Net’in kurumsal kimliğini oluşturup web sitesini ayırdık, şirketlere internet bağlantıları sattık, sitelerini tasarladık ve email servislerini geliştirdik.

Daha yirmi yaşındayken, Türkiye’nin ilk internet şirketlerinden birinde ve perdenin arka tarafındaydım.

Üniversite eğitimimin tam da bu dönemde aksamaya başladığı ve sonra okulu 2 yıl uzattığımı da söylemeliyim. Bir yıl kadar part-time çalıştıktan sonra, okulumu daha fazla aksatmamak için Bimel’den ayrıldım. Ayrıldığımda Bi.net Türkiye’deki sayılı internet sağlayıcılardan biri olmak üzereydi.

Aldığım maaşlar dışında bu projeden hiç para kazanamadım Ama, BİMEL sayesinde eriştiğim imkanların katkıları, kazandığım paradan çok daha fazla oldu.

Sanırım:

İyi bir fikrinizin olması, başkalarının da aynı fırsatı görmediği anlamına gelmiyor.

İyi bir fikriniz olması, sadece fikrinizi planladığınız şekilde uygulayarak başarıya ulaşacağınız anlamına gelmiyor.

İyi bir fikrinizin olması, doğru zaman ve koşullar olmadan başarılı olmanızı sağlamıyor.

Zamanın ötesinden ilginç notlar:

• Telekom yok, PTT var.
• X.25 protokolü
• 64 KBps bağlantı 4.000$ maliyetinde
• P4, 32MB bir bilgisayar 2.500$
• Maliyetlerin çoğu hakkında fikrim var: X, Y, Z ve Q$
• Rakamları alt alta ve yan yana toplamayı biliyorum

Herkese iyi yıllar

İlk  iş olarak, fikirlerinizi anlatın.
Fikirlerinizi pazarlayın.
Yorumları ve eleştirileri dinleyin.
Anlatın…

Fikrinizi doğrulama çok gerekli ve önemli bir süreçtir.

Burçak Çubukçu‘nun uyarısıyla bir düzenleme yapıyorum: Projenizin tüm detaylarını anlatmayın

Hedef kitlenizden insanlara, yakın çevrenize, işin uzmanlarına.

Fikrinizi sadece “onaylayanlara” anlatmayın. Zor sorularla moralinizi bozacak, sinir bozucu yorumlarla motivasyonunuzu düşürecek, direncinizi zorlayacak insanlara da anlatın.

Bunu yapan insanları bulduysanız, onları çok iyi dinleyin.
Antitez üreten insanları kendi tezinizle hemen hırpalamayın.
Not alın.

Yararlı bilgi, sizi sorgulayan insanların yorumlarındadır.

Siz zaten kendinizi onaylarsınız.

Önceki yılı değerlendiren ve planlama yapan insanlar ve şirketler için, takvim yılının değişmesi iş konusundaki değişimleri de motive eder.

Yeni yılda bir çok şirket başarısız veya verimsiz iş modellerini terk edecek veya değiştirecek.

2012′de bu kararların önceki yıllara göre artacağını düşünüyorum.

Genç girişimciler için fırsat zamanı.

Verimsiz iş modelleri, farklı coğrafyalarda ve ekonomik ölçeklerde verimli olabilir. Terkedilen veya vazgeçilen iş modellerinin piyasada yarattığı boşluğu doldurmak, beklenmedik başarılar yaratabilir.

Büyük ölçekte, büyük yatırımlarla verimsiz olan iş modelleri, coğrafi veya tematik dikeylerde, az yatırımla iyi paralar kazandırabilir.

Büyük şirketlerdeki değişimi iyi izleyin

“Biri için gıda olan, öbürü için acı zehirdir” – Lucretius
What is food to one, is to others bitter poison

Yazdıklarımın sadece tavsiye niteliğindeki  kişisel görüşlerim olduğu, “mutlak doğrular” olmadığını da sıkça hatırlatmam gerekiyor. Dünya ve internet koşulları o kadar hızlı değişiyor ki, öğrendiklerimiz bir süre sonra geçerliliğini yitirebiliyor. Yeni keşfettiğiniz yöntemler, üç sene önce uyguladıklarınızla tutarlı olmayabiliyor.

Sonuçta,  ”tek bir doğru yoktur“.

Kişisel olarak da hata yapıyorum, ekip olarak da yapıyoruz. Hata yapmayı göze almadan ilerleme şansımız yok. Aynı hataları tekrar yapmamaya çalışır ve hatalardan öğrendiklerimizi  içselleştirirsek, bir süre sonra fayda yaratabiliyoruz.

Doğrusu, başarılı olanlar kadar başarısızlıkları da paylaşmak gerekiyor. Girişimciler basında çıkan haberlerde de, kendi yazdıkları yazı ve yorumlarda da doğal olarak iyi ve başarılı olan projeleri veya yaklaşımlar ile anılıyor. Oysa gerçek yaşantımız sadece başarılardan oluşmuyor.

Bundan sonra blogumda yaptığım veya tanık olduğum hataları, düzeltmeye çalıştığımız halde tekrar ettiğimiz hataları, bu hatalardan öğrenerek düzelttiğimiz konuları da yazacağım.

Başarı başarısızlığı kapsar.

Girişimcinin, başarmak için defalarca başarısız olmayı göze alması gerekiyor.

Büyük başarılar istiyorsanız, büyük başarısızlıkları tecrübe etmeye razı olmalısınız.

Girişimciler;  başarısızlıklar yaşayarak zaman, para, moral, vb. kaybetmeye hazır mısınız?