Borsalar sakin seyirde yurt dışına paralel hareket ediyor. 52 bin destegi kuvvetlendi ve 53 bin ustune cikis hazirligi yapildi mi? Parite 1.3675 direncini kirabilecek mi? Altinda dusus suruyor, peki nereye kadar gidecek? Cin, piyasaya nasil etkiler yapabilir?

Detaylar ve daha fazlasi yayinimda…

Piyasalar sakin havasini koruyor. 53 bin seviyesini gececek gucu kendinde bulamayan borsa 52 bin destegini koruyabilecek mi? Altinda ivme yukari yonlu olacak mi? Paritede hareketlilik suruyor.

Detaylar ve daha fazlasi yayinimda…

Piyasalar carsamba gunune nasil baslayacak? Endeks 53 bin seviyesinin ustunde kalmayi basarabilecek mi? Emtilardaki hareketlilik neyden kaynaklaniyor? Euro zayiflamaya devam edecek mi?

Detaylar ve daha fazlasi yayinimda…

Piyasalar haftanin ilk islem gunune de olumlu basladi. 53 bin seviyesinin ustune cikan borsa gucunu zorluyor mu? Dolar 200 gunluk ortalamasi olan 1.50 seviyelerine gelecek mi? Altinda neler oluyor?

Detaylar ve daha fazlasi yayinimda…

Piyasalar yeni haftaya, gectigimiz haftanin son gunu yasanan olumlu kapanislarin etkisi ile baslayacak. Peki yeni haftanin ilk gunu yon nasil olacak? Guclenen Dolar’in pariteye etkisi nasil olacak? Altin yukselmeye devam edecek mi?

Detaylar ve daha fazlasi yayinimda…

Borsalar sakin seyrini korurken, parite ve emtiada hareketlilik suruyor. Yunanistan’a yardimin ne sekilde olacaginin belirsizligi, Euro/Dolar uzerinde baski olusturuyor. Parite ve altinda yon nasil sekillenecek? Piyasalar haftayi nasil tamamlayacak?

Detaylar ve daha fazlasi yayinimda…

Borsalar sakin seyrini koruyor. Yunanistan’ın ek onlem paketi ile ayakta kalmaya calisan borsalar zorlaniyor. Parite geri cekilmesinin ardindan, 1.37 seviyesinin ustune cikti, yon nereyi isaret ediyor? Altin zirve hesaplari yapiyor, nereye kadar cikabilir?

Detaylar ve daha fazlası yayınımda…

Piyasalar haftanin ikinci islem gununu de yukselisle tamamladi. 52 bin seviyesini test eden borsalarda satis dalgasi gelecek mi? Dolar 1.55 testinden sonuc alamadi ve 1.53′lere geldi. Paritede neler oluyor? Global piyasalarda duzelme basladi mi?

Detaylar ve daha fazlasi yayinimda…

Piyasalar haftanın ilk işlem gününe hızlı başladı. Borsa 50 bini aştı, Dolar 1.55′in altına geriledi. Emtia fiyatlarına neler oluyor? Euro neden hızla değer kaybediyor? Piyasalarda panik bitti mi?

Detaylar ve daha fazlası yayınımda.

Detaylar ve daha fazlası yayınımda.

Piyasalar bu hafta dördüncü gün üst üste düşüşünü sürdürdü. Siyasi belirsizlik fiyatlanırken, düşüşe Avrupa’dan gelen tedirginlik ve Amerika’daki işsizlik maaşı başvuruları eşlik etti.

Cuma günü piyasa biraz olsun artı kapanmak isteyebilir. Bu nedenle son 4 günün tersi işlemler ile karşılaşabiliriz. Dolarda ise 1.55 seviyesi aşılamıyor.

Detaylar ve daha fazlası yayınımda.

Bundan böyle hafta içi her gün para ve sermaya piyasalarında yaşanan gelişmeleri Türkiye’nin yeni ekonomi portalı Ekoklinik’te değerlendireceğim.

İlk yayınımla karşınızdayım.

• İMKB hisse senetleri piyasasına en büyük ağırlığı vereceğimi söylemiştim. İnsanlar borsadan soğumuş ve korkuyorken, yatırımları arttırmıştım. Endeks Aralık 2008’in son günlerinde 28 bin puan seviyelerindeydi. Bugün yılın son günü öncesi 52 bin seviyesinde. Hisse senetleri ortalama %100+ getiri sağlamış gözüküyor. Özellikle İMKB 30 endeksi hisselerine yatırım yapılması gerekliliğini vurguluyordum. Örnek olarak Garanti Bankası hisselerini gösterirsem ; 31 Aralık 2008 tarihinde 2.60 TL olan hisseler, bugün 6.20 TL seviyelerinden işlem görüyor.

• Hisse senetlerinden sonra altından vazgeçmek zor demiştim. Aşağıda altının ons fiyatının yıllık grafiğini görebilirsiniz. $800 seviyelerinden $1200’e çıkan fiyatları görebiliyoruz. Bu yıl altının getirisi de küçümsenecek gibi durmuyor.

• Emtialarda petrol hisselerinin alınabildiğinden bahsetmiştim. $34 civarında olan fiyatların alım için uygun olduğunu söylemiştim. Aşağıda petrolün yıllık değişim grafiğini görebiliyoruz. Ham petrol bu günlerde $80’a ulaşmış durumda.

• Risksiz olarak bono – tahvil piyasalarının önemini vurgulamıştım. 2009 yılının en çok getiri sağlayan yatırım araçlarında, borsadan sonra ikinci sırada bono getirileri yer aldı.

• Sosyal paylaşım sitesi Friendfeed’de Kasım 2008 tarihinde, krizin etkilerinin en fazla görüldüğü dönemde, faktoring şirketlerinin bu dönem itibariyle önemli olacağını söylemiştim. Garanti Faktoring hisseleri borsada işlem gören bir şirket olduğu için takip altındaydı. Hisseler Kasım 2008’de 1.25 TL fiyat seviyesinden işlem görürken, bu yıl içerisinde 10 TL civarına kadar yükseldi. Aşağıda hissenin yıllık grafiğine ulaşmak mümkün.

2009 yılında iki önemli vurgu yaptım. Birincisi piyasaların işleyiş tarzı ile ilgiliydi. ‘ Piyasalar kara bulutların %90’ınını halkın üstüne attıysa, kalan %10 ile kendisine yetecek parayı kazandırır ‘ demiştim.

İkincisi ise faizlerinde düşmesi ile beraber piyasada enstrüman bazında yolun nereye gideceği ile ilgiliydi. ‘ Ee Şimdi Nereye? ‘ diye sorarak bunu göstermiştim.

Evet… Böylece 2009 yılını kapatmış oluyoruz. Yeni yılda yeni bir yol haritası çizmemiz gerekiyor. Bunu da dilerseniz, yılın ilk günlerinde yapalım.

Herkese sağlıklı bir yıl diliyorum. Nice yılları beraber görüp, piyasaların havasını beraber tatmak dileğiyle, mutlu yıllar efendim.

İş dünyası ve girişim üzerine ahkam kesecek değilim. Benim işim piyasalarla. Buradan öğrendiğim ve geliştirdiğim özellik ‘ geleceğe yatırım.’ .Bu sayfada, borsa ile ilgili sürekli aynı cümleyi kuruyorum. Borsa yatırımdır, oynanmaz diyorum.

Borsada yatırım yaparken, aldığım hisselerin sektörüne, uzun vadede neler olabileceğine bakıyorum. Bilançolarında nasıl farklar yaratabilir diye inceliyorum. Ekonomik konjonktürde popüler olabilecek sektör hisselerine yatırım yapmayı tercih ediyorum. Temel analiz yapmamın nedeni de; gelecek ile ilgili tahminlerde bulunup yatırım stratejilerini ona göre ayarlamak…

Örnekler için : ‘ Gübe Hisselerine Dikkat ‘ ve ‘ Faktoring Şirketlerine Dikkat. ‘

Piyasalardan edindiğim bu alışkanlık sayesinde geleceğe odaklanmak konusunda sıkıntı yaşamıyorum. Anlık yaşamak, aslında hayatın her yönü için sıkıntı getirir. Belki ben sahte keyiflerden hoşlanmadığım için böyle bir strateji izliyorum ancak iş dünyasında geleceğe yatırım yapmak çok önemli.

Günümüzde popüler olan ve hızla yayılıp müşteri çeken işlerin, devamlılığı ne kadar olur ona bakmak gerekir. En önemli koşullardan biri sürdürülebilirliktir. Eğer ağzımdan, bu işin geleceği yok ve bir yerde tıkanıp zor duruma sokacak diye bir cümle çıkıyorsa, bir dayanağım vardır. Fizibilite dediğimiz durum her koşulda sağlıklı şekilde yapılmalıdır. Şimdi benim söylediklerime gülenler, işler tersine dönmeye başladığında, benim dediklerime gelince son gülen taraf oluyorum.

Benim işim geleceği planlamak ve geleceğe yatırım yapmak. Bazı insanlar an’ı yaşar ve güne yatırım yaparlar. Ben ise ileriyi düşünüp geleceğe yatırım yaparım. Geleceği planlamak için ise temel analiz koşullarını bilmek ve konjonktürü çeşitli yollardan takip etmek gereklidir.

Ancak ne zaman T.C Merkez Bankası faiz indirimlerine başladı, işte o zaman işler değişti. O dönemde ‘ Şimdi Nereye ‘ başlıklı bir yazı yazmıştım. Faizler düşünce, parasını çaktırmadan değerlendiren insanlar başka yollar aramaya başladılar. Bu nedenle hisse senetleri piyasalarına girişler artmaya başladı. Bununla beraber, havanın genel olarak düzelmeye başlaması ile primler arttı. Endeks kriz başlamadan önceki değerlerine yaklaşmaya başladı.

Bazılarına göre kara bulutlar dağılmaya başladı başlamasına ancak benim için bu sefer kara bulutlar havayı bastı. Çünkü piyasalarda işlemler yapılırken bir kural vardır. Halk bu tarz yatırımdan soğumuş, elindekini satarken mal alınır. Sonra bu gidişat ile fiyatlar artar. Bunu gören halk tekrar ısınır ve tabir-i caizse gaza gelir ve piyasaya temkinli olarak yeniden giriş yapar. Bu sırada baştan beri elinde mal bulunan büyük yatırımcılar, yavaş yavaş mal çıkmaya başlar. Ancak bunu hızlı yapmaz çünkü yeni giren küçüklere kazandıklarını düşündürürler. Bu sayede yeni ve temkinli girenler, bu sefer işler iyiye gidiyor diyerek temkini elden bırakır ve elindeki malı arttırarak piyasaya giriş yaparlar. İşte bu sırada ilk baştan elinde mal bulunan ve çıkış için küçükleri piyasaya sokmaya çalışan yatırımcılar için çıkış vakti gelmiştir.

Bu günlerde piyasada yaşananları buna benzetiyorum. Düşen faizler piyasada işlerin iyi gitmesine neden oldu aslında. Krizin kayıplarını telafi etmesi açısından büyük yatırımcıların işine geldi. Çünkü hisse senedi piyasalarına uzun süre sonra yeniden yönelenler oldu. Şimdi bu hareketi bir de altın borsasında görüyoruz. Gelen bilgilere göre ‘ yastık altı ‘ denilen altınlar, piyasanın hareketlenmesi ile satılmaya başlanmış. Bu da altına olan talebe etki ettiği için fiyatlar yükselmeye devam ediyor. Ve insanlar soruyor? En güvenli yatırım aracı altına şimdi yatırım yapalım mı?

Sürekli aynı şeyi söyledim. Burada düz mantık yoktur. Ben yatırımlarımı her zaman sürünün tersine göre yaparım. Herkes birşeye saldırıyorsa köşeme çekilir beklerim. Herkes sus pus olmuş, uzak dururken ise yavaş yavaş piyasaya giriş yaparım. Çünkü mekanizma böyle işler. Olumlu havayı sonundan yakalamış ve bu şekilde fiyatlar yükseliyor bende nemalanayım diye son anda kafasına ‘ dank ‘ eden kişiler üzerinden çıkış fırsatı yaratılıyor.

Altın fiyatları rekor kırıyor, petrol buna eşlik etmeye başlıyor, dolar euro karşısında 14 ayın dibini görüyor, borsa endeksi 50 bin seviyesinde kalmaya çalışıyor… Allah aşkına bunların büyük bir fırtına öncesi güçlü sinyaller olduğunu kimse görmüyor mu?

Bu kriz öyle 12 ayda son bulacak bir kriz değildi. Reel sektör üzerindeki etkisi uzun süreli ancak mali sektör üzerinde etkisi biraz daha ölçülü yaşanacak demiştim. Çünkü piyasaların yaşamaya ihtiyacı vardır ve paradan para yaratan kesim 1 yıl kazanmadan bu sistemi işletemez. Bu yükselişler abartılı olsa da gereklilikti. Bu kadarını ben kestiremezdim, kestiremedim de. Ancak bundan sonra olanları kestirmek güç değil. Eğer krizin artçı şokunun sizin üzerine yıkılmasını istemiyorsanız, dikkatli olun derim!

Evet… 2001 krizinden sonra Türkiye’de oluşturulan düzenleme ve denetleme sisteminin işe yaradığı aşikar. Özellikle bankalarımızın sermaye yeterlilik rasyolarının risksiz seviyelerde bulunması ve Merkez Bankası rezervlerinin sağlam olması nedeniyle, bu kriz bize finansal olarak değil reel olarak yansıdı. Her zaman söylediğim gibi, reel ekonomide meydana gelen çatlaklar ekonomileri öldürmez, süründürür. Ancak finansal sistem krizleri öldürücüdür. Başbakanın teğet sözcüğü abartıldı ancak elbette reel krizi yaşayacaktık. Bizim için teğet geçen noktası öldürücü finansal boyutunun olmamasıydı.

Ve bankalarımız… Bu sene karlılıkta nasıl bir sınav vereceğimiz merak ediliyordu. Ancak Merkez Bankasının faiz indirimlerinin esas amaçlarından bir tanesinin, bankaların karlarını bu dönemde maksimize etmek olduğunu söylemiştim. Bunlar sonuç verdi ve dünyada bankaların zararlarla boğuştuğu dönemde, Türk bankaları ciddi kar rakamları yazdılar.

2009 yılı bankalarımız için hayli olumlu geçti. Ancak asıl testi 2010 yılında verecekler. Faiz indirimlerinin etkisi bitecek ve kar etmek için başka yollar aramak zorunda kalacaklar. Dünyada bu büyük krizin ikinci dalgası ( artçı şok ) geldiği zaman, bankaların nasıl bir test vereceğini merak ediyorum. Bu nedenle bu sene borsa endeksini tek başına sürükleyen banka hisseleri gelecek sene nasıl bir seyir izleyecek, bunu dikkatli incelemek lazım. Borsanın 50 bin seviyesine geldiğini düşünürsek, bu testin sonucunu merakla izleyeceğiz.

Benim görüşüm ise bankalar için işlerin, bu seneki kadar kolay olmayacağı yönünde. Yani bu sene elde edilen primler, önümüzdeki dönemde yaşanmayacak gibi gözüküyor.

Dile kolay %20’ye yakın faiz veriyorduk. Hal böyle olunca, finansal piyasalarda hacim kısıtlanıyordu. Çoğu insan riski sevmiyor ve bu denli yüksek faiz oranları da risk almayı engelliyordu. Ancak faizden istenilen verim alınamamaya başlayınca, riskten uzak kalan insanlar, yavaş yavaş risk almaya başladı.

O dönem, şimdi nereye diye sorarken, bu paraların borsalara gelebileceğini düşünmüştüm. Nitekim Mayıs ayında 30 binli seviyelerin başında olan endeks, bugün 50 bin seviyesine dayandı. Özellikle bankacılık sektörü hisselerindeki ciddi primler ile endeks bu seviyelere tırmandı. Ve hacim olarak meydana gelen artışlar, daha önceden faizde yatan paraların da piyasalara geldiğine işaret etti.

Kim ne derece bilinçli ve kontrollü hareket edip, piyasalara giriş yapıyor bilemiyorum. Sürekli uyarı niteliğinde yazılar yazmaya devam ediyorum. Faiz risksiz bir gelir kapısı. Borsalar ise riskli bir gelir kapısı. Buradaki optimizasyonun çok iyi yapılması gerekiyor. Bunun için mutlak surette danışmanlık alınması ve ekonomi ile piyasaların takip edilmesi şart.

Sonuç olarak likidite akacak yol arayacak. Ve bu kriz döneminde, faizleri indirmemiz bence oldukça faydalı sonuçlar doğuracak. Tabi ki ilerleyen dönemde oluşabilecek artçı şoklar karşısında indirdiğimiz faizlerde arttırım yoluna gitmezsek.

Bütçe açığı 8 ayda %800 artarak 31 milyar 336 milyon TL’ye ulaştı. Geçen yılın ağustos ayında da 6 milyar 10 milyon lira fazla veren bütçe, bu yılın ağustos ayını 1 milyar 525 milyon lira açıkla kapattı.

Ekonomik kriz nedeniyle, vergilerde indirim yapmak zorunda kalınması ile hedeflenen uçuk vergilerin toplanamaması sonucunda, bütçe gelirleri, giderlerini karşılayamayacak duruma geldi. Maastricht Kriterlerinden en önemlilerinden bir tanesi bütçe dengesidir. Hükümet bu yıla kadar bu kriteri çok olumlu bir noktaya çekmişti. Ancak seçim ile beraber ne kriter dinlediler ne de ekonomi! Bu yıl boyunca sünüp giden ve yine dilden dile dolaşan IMF olayının esas ipuçlarını bir dinlesek fena olmaz. IMF iç işlerimize, siyasetimize mi burnunu sokuyor yoksa 8 ayda bütçeyi %800 nasıl arttırdınızın hesabına mı giriyor? Seçimlerden önce IMF ile anlaşma olsaydı bütçeden öyle bir harcama yapabilecek miydiniz?

Elbetteki bu soruların cevapları ortada. Bu nedenle IMF seçim sonrasına bırakıldı. Daha sonra krizi atlatırız diyerek 2009 sonrasına. Evet krizin bir dalgası atlatıldı. Ancak kriz kesinlikle atlatılmadı. Böylesine büyük bir deprem sonrasında, şiddeti o kadar yüksek olmasa da bir artçı şok daha geleceği kaçınılmazdır. Ve biz bu şoka olmaz diyerek gözlerimizi kapatıp, büyük bir bütçe açığı ile girerken, ihtiyacımız olabilecek IMF’i uzak tutmaya devam ediyoruz.

Gelişmekte olan ülkenin, gelişmesi için yatırımlara ihtiyacı vardır. Yatırımlar için anormal olan vergilerin azaltılmasına… Ancak bütçe o kadar açılıyor ki vergi azaltılması değil arttırılması amaçlanıyor. Hadi kriz buna biraz engel oldu ancak kısa süre sonra vergilerde arttırım yapılacak. Bazı yeni vergilerin düzenlemesi yapılıyor olacak. Bütçe, açık değil fazla veriyorken girdiğimiz bu kriz döneminde onu koruyabilseydik, vergilerde düşen oranları sabit tutmaya çalışıp daha da azaltma yoluna giderek büyümeye yol sağlayabilirdik. Ancak hükümet ne yaptı? Seçim, kriz dinlemez diyerek bütçe açığını hesaba katmadı.

Ve son olarak hesaba katılmayan ve başarısızlıklarla sonuçlaran ihalelerden bir örnekle bitireyim. İzmir Limanı ihalesi 2007 yılının mayıs ayında 1 milyar 275 milyon dolar teklifle Global Yatırım Holding konsorsiyumuna verildi. Ancak Liman İş Sendikası ihaleye iptal davası açtılar. Yani kriz öncesi yapılan ve tam zamanında olan bu büyük değerli ihale pek rasyonel olmayan gerekçelerle iptal edildi. Üstünden 30 aya yakın bir süre geçtikten sonra karar açıklandı. Buyrun gelin devir sözleşmesini yapalım diyorlarmış. Global Holding konsorsiyumda yer alan firmaları ikna etmeye uğraşsa da, bu dönemde ihaleye bu koşullarda girmeye sıcak bakmayacaklardır. Girseler dahi daha önceden verilen 1.3 milyarlık fiyatın çok aşağısına ihale verilecektir.

2.5 yıla yakın bir sürede ihaleyi sonuçlandıramayan bir kurumdan bahsediyoruz. Daha önce Ahmet Nazif Zorlu’nun karayolları arazisini satın alması ve yine 2.5 yıla yakın süredir işlem yapamaması… Şimdi de İzmir Limanı… Devletin kasasına girebilecek paraların, uzun yıllar süren karar süreçleri ile engellenmesi.

Sonra bütçe açığımız artıyor ve saldıralım vergilere. Afedersiniz ama bir ülke nasıl büyür acaba?

Sosyal paylaşım sitesi Friendfeed ‘de 1 Eylül’de şöyle bir post açmıştım. Burada yorumları almak istemiştim. Asıl vurgulamak istediğim noktaya Sevgili Çağlar Erol değinmişti. Yorumunda ; ‘ Ben de Yaman Törüner’le Deniz Hoca’nın fiş vermemesine taktım. Hem istemediği çin malı oyuncağı çocuğun eline tutuşturup parasını al, hem de vergi verme. Nasıl mesaj bu? diyor Çağlar Bey.

Evet nasıl mesaj bu reklam, ben anlamadım. Özellikle oyuncak kısmına takıldım. Bu ay yeğenim yanımıza geliyor diye, oyuncak mağazalarında onun için oyuncak arıyorduk. Baktığımız oyuncak mağazalarında özellikle Çin malı olmayan oyuncaklar arıyorduk ancak bulmak ne mümkün? Bizim oyuncuk mağazalarımızda, yerli malı üretime rastlamak bu kadar zorken, oyuncak alıp ekonomiye nasıl can vereceğiz ? Alışveriş yaparak ekonomiyi kalkındırın mesajı mı veriliyor yoksa kriz var diye harcamaktan kısmayın, korkmayın vurgusu mu? İkisi de verilemiyor bana göre. He bir de sakız alın ekonomiyi canlandırın gibi bir şey söyleniyor. Ben marketten en son sakız almak istediğimde, para üstü olarak verilmeye çalışılmıştı diye hatırlıyorum.

Neyse bunun üstüne bugün bir de yine Friendfeed’de Sevgili Müge Çerman’ın açtığı şu posta dikkat ettim. Buradaki yorumları da dikkatle inceledim. Ve burada bir açıklama yapmak istiyorum.

Ekonomik krizlerde en kötüyü yaşayan genelde alt ve orta(-) gelir grubu düzeyindeki insanlar olmuştur. Bu insanların gelirlerine paralel olarak, harcamalarının kısılması son derece normal. Bu kesimin ekonomiyi canlandırmasını beklemek saçmalıktan öteye gitmez. Çünkü yaşamını sürdürmeye çalışmaya çalışan grubun, ekstra harcamalarla tüketimi canlandırmasının kaldıraç etkisi olamaz. Ekonomiye tüketim anlamında canlılık getirecek kesim orta(+) ve üst gelir grubundaki kişilerdir. Kriz zamanlarında paralarını ortaya çok çıkarmazlar. Çünkü bilirler ki, zorda kalan firmalar belli indirimlere gideceklerdir. Burada da alınmak istenilen, ihtiyaç ve ihtiyaç dışı olsa da lükse girecek ürünlerin tüketimine yönelirler. Normal zamanda 2x fiyata alacağı ürünü, x  fiyata almak onlar için fırsattır. İşte bunlar kriz döneminde, krizden sınırlı etkilenen kişiler tarafından ekonomiyi uyarıcı etki yapar.

Ekonomilerde tüketimin önemine karşı değilim. Bunun göstermelik ve faydasız şekilde kullanılmasına karşıyım. Sakızla, gülle, oyuncakla ekonomi canlanmaz. Otomotiv sektöründe yapılan ötv indiriminde, beyaz eşya vergi indirimlerinde ortaya çıkan sonuçlar ortada. Eğer ekonomiyi canlandırmak istiyorsak, üretime teşvik etmek gereklidir en başta. Üretime teşvik için de insanı yatırımdan soğutan vergiler üzerinde ayarlamalar gereklidir. Bunlar yapıldığı takdirde ve tüketime sunulan malların fiyatlarına yansıtılması sağlandığı takdirde tüketim de bununla beraber artar.

Son cümle ile bitireyim ; ‘ Ekonomiye can vermek için, önce nefes almayı öğrenmek gerekir. ‘

Çünkü benim mantığımda en önemli kural ‘ Temel Analiz ‘ yapabilmektir. Özellikle globalleşen düzende, piyasaların hareketini saptayabilmek için temel analize mutlak ihtiyaç vardır. Teknik detaylarda incelemeler gereksizdir demiyorum. Endeks bazında, hisse bazında teknik analiz bilgisine sahip olabilirsiniz. Ancak temel trende göre hareket eden piyasalarda, teknik analiz her zaman doğruyu söylemez. Tekniği inceleyip, trende bakmadan hareket ederseniz zarar kaçınılmaz olur. O nedenle genel dünya ve piyasa düzenini takip edip, havasını iyi analiz etmek gereklidir.

Hisse senetleri üzerinde teknik analiz yapmanın bazen sakıncaları olabiliyor. Özellikle İMKB 30 dışı, sığ hisselerde ( işlem hacmi düşük ve spekülatörün elinde olan bazı hisseler ) yapılan teknik analizler, yatırımcıyı yanıltabilir. Bu hisselerde az lot miktarları ile işlemler gerçekleştiği için, hisseyi teknik olumlu ya da olumsuz göstergelere ulaştırmak için işlemler yapılabilir. 2’şer 5’er 10’ar lotluk işlemler görürüz bazen hisselerde. Özellikle kapanışlarda bazı hisseler 1 lot işlem görerek, belli bir seviyeden kapanır. Bunların hepsi teknik göstergeler üzerinde etki eder. Örnek olarak bir hissede, direnç noktası belirlenir. Siz o hisseyi çok takip etmiyorsunuz diyelim. X fiyatındaki direnç noktasından 1 lot işlem gördüyse dahi, o direnç çalışmış duruma gelir. Bunu grafikten görebilirsiniz. Ancak yapılan işlem miktarları çok iyi takip edilmelidir. Bu nedenle teknik analiz yöntemindeki göstergeler, bazı hisselerde çok rahat oynama imkanı verir. Sadece teknik analizle hisse seçen yatırımcılar için bu çok ciddi yanılma payını beraberinde getirir.

Benim temel stratejim, borsada yatırım olduğu için temel göstergelere bakarım. Hisse senedi oynanacak bir kağıt değil, halka açık şirketlerin size ortak olmak için fırsat tanıdığı yatırım aracıdır. Bu nedenle ortak olacağınız şirketi iyi seçip, belli zaman periyodu belirleyerek vadeye göre yatırım yapmanız gerekir. Bunun için temel analize bakmak ve öncelikle genel trendi incelemek, sonrasında hisse ile ilgili beklentileri analiz etmeniz gerekir.

Bunun dışında yapılacak işlemlerde gerçek anlamda kumar oynarsınız. Borsada gün içi şu hisseden şu kadar kazanayım mantığı ile hareket ederseniz, spekülatörlere yem olmaya devam edersiniz. Çünkü gün içinde hiçbir temel kaynağı olmadan yaşanan yükselişlerde spekülatörler aynı sizin gibi düşünüyordur. O halde birisi kaybetmeden diğeri kazanabilir mi?

Sevgili Roubini krizin olacağını tahmin etmiş. Fi tarihinde bu kriz olacak demiş aslında. Zamanı belli değil. Evet bazı göstergeler olumsuz gelmeye başlayınca bu tahminini dillendirmiş. Ancak Roubini’nin yatırımları hiç de krizi bekliyormuş gibi değilmiş. Yani kriz döneminde finansal piyasalarda aldığı pozisyonlar ile söyledikleri birbirini tutmuyordu. Kriz günün birinde olacak derken bir anda kahin kesildi. Belki de yatırımlarından elde ettiği zararı, bu şanslı kahinlikle bertaraf etti.

Neyse uzatmadan konuya geleyim. Beklentilerden söz etmek kolay olabilir. Ama beklentiyi analiz ile harmanlaştırıp buna göre pozisyon almak kolay değildir. Piyasalarla ilgilenen kişilerin bunu yapması gerekir. Her zaman diyorum, ekonomist ile finansçı arasında fark vardır. Hem ekonomist hem finansçı olmak çok kolay değildir.

4 Kasım 2008 tarihinde, sosyal paylaşım sitesi Friendfeed’de, ‘ Yeni donemde faktoring sirketleri cok populer olacaga benziyor. Dikkat derim ! ‘ başlıklı bir post girmiştim. Kriz döneminin boy göstermesi ile beraber, alacaklarını sağlama almak isteyen şirketler, bir nevi kredi imkanına da olanak sağladığı için faktoring kuruluşlarını tercih edeceklerdir demiştim. Bu nedenle faktoring şirketlerinin popüler ve başarılı olacağından bahsetmiştim.

Bu bilgiler ışığında borsada işlem gören faktoring şirketlerine bakmıştım. Bunlardan en göze batanı Garanti Bankası’na ait, Garanti Faktoring hisseleri idi. O postu yazdığım 4 Kasım 2008 tarihinde hisseler 1.27 TL seviyesindeydi. Bugün 7 Ağustos 2009 tarihinde baktığımızda hisselerin 6.40 TL seviyesinde olduğunu görüyoruz.

Bu durum, yine yaptığım bazı analizlerle beraber, beklentiye göre hareket edilen piyasa açısından güzel bir örnek teşkil ediyor. Beklenti demek, bu böyle olabilir demek değildir. Beklenti demek, gerekli şartların incelenip, trende göre analiz yapılıp pozisyon yaratılması demektir. Bunun dışında konuşulan her şey sözde kehanet olur. Umarım gerekli açıklamayı net bir şekilde yapabilmişimdir.

2009 yılının başında ‘ 2009 da Neredeyim ? ‘ başlıklı bir yazı yazmıştım. Orada 2009 yılının 3. çeyreğinde ekonomilerin toparlanacağını tahmin ediyorum demiştim. Yani alınan önlemlerin 2. çeyrekten itibaren işe yarayacağını ve krizin kara bulutlarının dağılacağını düşünüyordum. Sonuç olarak 2. çeyreğin sonundan itibaren yükseilş başladı. Bugün ağustos ayındayız ve borsa endeksi 2008 yılının mart ayından bu yana en yüksek seviyeye geldi ve hatta o seviyeyi geçti.

Şimdi bu noktada sert bir eleştiri getirmek istiyorum. Ülkemizde çok alışkanlık haline gelen bir durum var. O da çok ucuz bahaneler bulmak. ” Manipülasyonlardan korkan halk borsadan uzak duruyor ve borsa yabancıların egemenliğinde kalıyor. Böylece borsadan yerliler para kazanamıyor deniyor. ” Buna şiddetle karşı çıkıyorum. Bu çok ucuz ve anlamsız bir bahanedir. Borsada yabancı payının çok yüksek olmasını sağlıksız bulmuyorum. Hatta bana kalırsa ( gerçek anlamda yabancı yatırımcı çoksa ) bu faydalı bir şey. Yakalanmak istenen borsaya global yatırım atmosferi katmaktır. Biz bunu bir ölçüde (!) başarmış bir borsayız. Ancak her zaman olduğu gibi içimizde sorunları halledememişiz. Yani yerli yatırımcıyı borsaya çekememişiz. Bunda suç manipülatörlerden çok borsayı oynamak diye düşündürten finansal kesim insanlarında.

Bu yıl çok uyardım yatırımcıları… İMKB 30 hisseleri dışında hisselerde zaman kaybetmek mantıksız olacaktır diye. Risk alma iştahı azaldığı zaman, güçlü hisselere yatırım yapılması sağlıklı olur demiştim. Eğer siz çok kısa vadede çok yüksek kazanç elde etmek istiyorum diyorsanız, burada suçlu arayacaksak o sizin aç gözlülüğünüzdür. Manipülasyon işte bu aç gözlülükler nedeniyle ürer. Eğer borsayı yatırım stratejisinde ve temel analize dayalı izlerseniz, yine yabancı kazandı diye veryansın etmezsiniz.

Çok ufak bir örnek vereyim. 2009 yılının başında Akbank A.Ş hisselerinin fiyatı 4.78 TL, Garanti Bankası hisselerinin fiyatı ise 2.60 TL idi. Bugün ise Akbank 8.90 TL, Garanti 5.60 TL … Bu iki mali sektör hissesi piyasanın lokomotifidir. Bu hisselere yapılacak yatırımın riski devir ne olursa olsun çok azdır.

Bunların ışığında sözü bağlayalım. Borsa 22 binli seviyelere indiğinde herkes kaçıp atıp tutuyordu. Ben ise sürekli aynı şeyi yazdım. Hatta açık şekilde 2009 yılında yatırımlarımda daha fazla borsaya ağırlık vereceğim dedim. Çünkü ben borsacı (!) değilim. Teknik analizden de çok anlamam. Ben temel analize ağırlık veririm. Temel analiz yapmadan tekniğe bakmak hata yaptırır. Hisseleri incelemeden teknik göstergeleri iyi diye almak zarar ettirir. Çünkü manipülatörler, işlem yapacakları hisselere önceden giriş yapıp, suni fiyat hareketleri ile teknikleri ile oynamaları ve göstergeleri olumlu yapma imkanına sahiptir. Ancak temel analiz bilgisi olan ve ona göre yatırım yapan kişilerin, bu hataya düşmeleri çok zordur.

Borsada yabancı payı şu, piyasa yükseliyor ama parayı kim kazanıyor diyen sevgili arkadaşlar… Bu ülke ağlamaktan çok kaybetti. Bu devirde artık ağlayana para yok. O halde biraz mantıklı davranarak, yerli yatırımcıları da piyasaya çekmeyi başarın. Bunun için önce borsayı ve piyasayı anlatın. Ne var bu borsada, iki göstergeye bakıp oynarım… Bu mantığı kafalardan silin. Ben elimden geleni yapmaya çalışıyorum ve içim çok rahat.

Krizin etkisinin tavan yaptığı dönemde, her dönemde olduğu gibi yine ortaya çıkan felaket tellaları, dolar fiyatlarının artışına olanak sağlamışlardı. 1.80 TL seviyelerine ulaştığında, 2.00 TL olacak diyerek insanları dolar almaya yönelttiler. Battık batıyoruz diyerek, insanlar yine korkutulmuştu. Neyse diyerek sözün özüne gelelim.

Son günlerde dolar kurları 1.50 TL seviyesinin altını zorluyor. IMF anlaşması olması durumunda 1.50 TL seviyelerini zorlayacağımızı söylemiştim. Bu anlaşma henüz netleşmese de, özellikle ikinci çeyrek bilançolarının iyi gelmesi, petrol fiyatlarının artışa geçmesi ve altın fiyatları üzerinde yeniden gündeme gelen senaryolar doların gücünü azaltmış durumda. Uluslararası piyasalarda euro/dolar paritesinde yaşanan gerileme de malum. Bu noktadan sonra 1.50 TL ‘nin altında biraz destek gelecek olsa da, benim yıl sonu tahminim olan 1.40 TL’ye gerileyeceğine hala inanıyorum.

20 Haziran günü yeni bir laptop aldım. İnternet sitesinden baktığım zaman üründe ‘ new ‘, yani ürünün yeni olduğunu gösteren etiket gördüm. Mağazaya baktığım zaman da görevli kişi ürünün yeni ürün olduğunu söyledi. Almadan önce elbette araştırma yaptım. Kendi bilgisayarcım üç büyük şehirdeki dağıtıcılara sordu ancak ürün bulunamadı. Demek ki teknosadan başka yerde satılmıyor cevabı geldi. Yanlış bir kararla, ne yazık ki güvenerek bu ürünü almaya karar verdim.

Aldıktan sonra 1 hafta geçmeden, bir ürünü incelemek için teknosa sitesine girdim. Şeytan mı dürttü bilmiyorum, aldığım laptopun sayfasına bakayım dedim. Aldığım laptopta ‘ new ‘ etiketi kalkmış ve fiyatı herhangi bir kampanya/indirim belirtisi olmadan, %14 ucuzlamış. Bu ürünü aldıktan sonra başka yerde fiyatının daha ucuz olduğunu görsem kendi hatam derim, susarım. Ancak aldığım yerde, 1 hafta sonra ürünün fiyatı düşürülmüş. Hem de %14…

Tekrar söylüyorum, kampanya / indirim gibi bir belirti olarak fiyatı düşürülse, şansa bağlayarak susardım. Ancak böyle bir şey yok. Dün malum kurumdan bir şahıs aradı ve bilgi vermeye çalıştı. Neymiş efendim, distrbütör firma ürünün fiyatını düşürmüş, bu kurumda onu fiyata yansıtmış. Böyle bir şey nasıl olur anlamadım. Bu ürünün markasının yetkili satıcısısınız ve 3-5 ürün almıyorsunuz. Bu fiyat oynamasını nasıl yaparsınız? Bu kadar kolay nasıl olabilir bu işler kesinlikle anlayamam.

Bir daha kesinlikle malum firmadan alışveriş yapmam. Bu bilgiyi sizinle paylaşıyorum çünkü ürün aldıktan sonra böyle bir durumun başınıza gelebileceği olasılığını ihmal etmemenizi öneriyorum. İnternet ortamında konuşabilen herkes markaları bu şekilde eleştirme hakkına sahip mi diyecekler elbette çıkacaktır. Firma istediği gibi ürün fiyatını değiştirme hakkına ve zevkine sahip olacak, ben ise blogumda bunu anlatma hakkına sahip olamayacağım? Böyle bir mantık olmadığı için, gönül rahatlığı ile bunu yazıyorum.

Yeri gelmişken bu malum kurum hakkında aklıma hep takılan bir durumu daha anlatayım. Bu kurumun sahibi olan grubun bankası var. Bu bankanın kredi kartına kampanya yapması doğal karşılanır. Ancak bu devirde halen daha peşin fiyatı ile taksitli fiyatını ayrı olarak gösteren, ilk fiyatları peşin fiyatı olarak gösterip taksitle almak istersen %10 farklı fiyat uygulayan başka neresi kaldı bilmiyorum. Kendi bankasının kredi kartına peşin fiyatına taksit imkanı dahi sağlayamayan bir kurumdan bahsediyormuşum. Çok fazla açıklamasına girmeden, her zaman bu kurumdan pahalı ürün alınıyormuş diyerek noktayı koyayım.

Çarşambanın gelişi perşembeden bellidir derler. Mart ayında ‘ Sanayi Üretemiyor ‘ başlıklı bir yazı yazmıştım. Ocak ayında sanayi üretimi %24’e yakın bir düşüş göstermişti. Ki bu ilk aydı ve önümüzdeki aylarda bu küçülmenin artarak devam edeceğini beklemek gayet normaldi. Bununla beraber özellikle Almanya ekonomisindeki sanayi üretim rakamlarını takip ettim. Almanya’dan gelen veriler de iç açıcı değildi. İş hacmimizin en yoğun ülkeden gelen olumsuz verileri, ülkemizdeki sanayi üretim ve kapasite kullanım oranlarını değerlendirdiğimizde çift haneli küçülme yaşayacağımıza kesin gözüyle bakıyordum. En önemli iş kolumuz otomotiv ve otomotivin dolaylı olarak bağlı olduğu türev sektörlerde yaşanan durma, ilk üç ayda bu oranların çıkmasına garanti gözüyle bakmamı sağladı.

Piyasaları yakından takip eden ve sadece gazetelerde geç kalmış gündeme göre yorum yapmayan ekonomistler bu gerçeği biliyorlarmışlardır. Hadi halk bunu gecikmeli yaşıyor onu anlarım da bazı ekonomistlerin bu verilere şaşırmasını anlamıyorum. Piyasalar kasım-aralık aylarında bu günleri fiyatladılar. Borsa endeksinin tarihi dip seviyelerine yaklaşmasının altında yatan nedenler, yeni yılda reel ekonomide meydana gelecek büyük düşüş idi. Piyasa ilk çeyreği kasım gibi fiyatladı. Marttan sonra başlayan yükseliş trendinin mayıs ayında artarak devam etme nedeni ise ikinci çeyrekte bu daralmanın hız keseceğinin göstergesi. Çünkü hükümetin kdv-ötv indirimi ile az da olsa olaya müdahale etmesi ile stoklar eridi. İş gücünün azaltılması, maliyetleri azaltıcı politikalarla yeni dönemdeki üretim stratejilerinin oluşması ile çark yavaş yavaş dönmeye başlayacaktır. Bu ikinci çeyrekten itibaren, küçülmedeki oranın biraz azalması ile belli olacaktır.

Dediğim gibi halkın bu durumu yeni abartmasını anlarım. Yılın ilk üç ayındaki reel ekonomi daralmasından bahsediyoruz. Bunu haziran ayının sonunda görüyorlar. Başbakanın kriz teğet geçti sözünün şimdi kullanılacağını da anlarım. Ama bunların hepsi saçmalıktan ibaret. Yanlış şekilde hükümeti eleştiri yöntemi. Çünkü bizim ülkemizin finansal sistemi güçlü. Küçülmeyi her ülke yaşıyor. ( Çin-Hindistan hariç.) Küçülmede ilk üç sırayı paylaştığımız ülkelerden Letonya ve Estonya hayatta kalma mücadelesi veriyorlar. Doğu Avrupa krizine neden olacaklardı az kalsın. Bizim ise bankalarımız ilk çeyrekte kar patlaması yaşadılar. Her zaman söylüyorum, ülkeleri büyüme rakamları değil finansal açıklar batırır. Büyüme olmadan ülkeler bir şekilde ayakta kalır. Japonya bu sıkıntıyı en fazla yaşayan ülkedir. Dikkat ederseniz 2001’de bile bu kadar küçülme yaşamadık diyorlar. O zaman reel ekonomi krizi yoktu. Finansal kriz yaşıyorduk. Global değil, içimizde yaşıyorduk. Şimdi global kriz var, dünya küçülüyor, finansal kriz de bununla beraber yaşanıyor. Biz buna rağmen finansal anlamda güçlüyüz.

Reel anlamda Almanya bir küçülürse, biz iki küçülürüz derim. Şans eseri tam 2 kat olmuş. Almanya’nın %6.9 küçüldüğünü göz ardı etmeyin derim. Tekrar söylemek istiyorum, reel ekonomide yaşanan sıkıntı elbette önemlidir. Ancak finansal sistemde yaşanan sıkıntıda olduğu gibi iflasa sürüklemez. Ben hükümeti uzun zamandır eleştiriyorum. ‘ Hükümet Büyük Bir Yalan ‘ ve ‘ Büyümeyi Analiz Edebilmek ‘ başlıklı yazılarımda gerçekleri hep söylemeye çalıştım. Şimdi ise bu rakamları görüp eleştiri yapmak sadece gülüp geçirtir.

Ve iddia ediyorum, eğer bu büyüme rakamları olumlu kullanılır ve hata anlaşılırsa… Büyüme stratejisi değiştirilip, bu küçülmedeki sıkıntı çekilmeyi göze alınıp kısa vadeli değil, uzun vadeyi kurtaracak önlemler alınırsa ‘ Nur Top Gibi ‘ başlıklı yazımda yazdıklarımın gerçek olacağını düşünüyorum. Ve çok rica ediyorum, aklı başında insanlar lütfen saçma yöntemlerle eleştiriye gitmesin. Bu inanın ki hükümetin ekmeğine yağ sürüyor!

Yukarıda gördüğünüz grafik, Doğan Yayın Holding A.Ş hisse senedinin 1 yıllık grafiği. 2008 yılında ‘ İddaa’ ‘ ihalesine girdiği zaman 2.30 TL fiyata kadar çıkmışken, krizin etkilerinin tavan yapması ile kasım ayında 0.70 TL seviyelerine gelmiş bir hisse. Buraya kadar herşey piyasa trendi bazında gidiyordu. Ancak daha sonra, hükümet ile Doğan Grubu arasındaki gerginliğin tırmanması ile hisseler üzerinde büyük bir baskı oluştu. İlk olarak Doğan Yayın Holding’e tarihi bir vergi cezası geldi. Bununla beraber hisseler grafikten görebileceğiniz gibi, Şubat ayında 0.45 TL seviyelerine geriledi.

Rakamlarla fazla konuşmayı sevmiyorum. Bu nedenle hemen ana fikre geleyim. Türkiye’nin medya alanındaki lider ve rekabette en öndeki kurumu Doğan Yayın Holding hisseleri, tarihte belki bir daha çok zor görülecek değerlere gelmişti. Hisse senedi piyasalarında nominal değerin altındaki ( 1.00 TL altındaki hisseler nominaldir. ) hisselere riskli gözüyle bakarız. Normal şartlar altında nominal değerin altında hisselerin fiyatlanması sağlıklı değildir. Bu hisseler ise 0.45 TL seviyelerine inmişti. O zaman konuşulan vergi cezası, bunun nasıl karşılanacağı, teminat gösterilememesi vb. cümleler ile bu grubun sanki iflas edeceği havası yaratılıyordu. İMKB 30 endeksinden dahi çıkarılmıştı Doğan Yayın hisseleri…

HSBC Yatırım başta olmak üzere çoğu aracı kurum yayımladığı raporlarda DYHOL hisseleri için yatırım tavsiyesini olumsuz sundular ve endeks altı getiri belirlediler. Hedef fiyatları 0.35 TL olarak gösterdiler. Aracı kurumlarda çalışan, bizim çalıştığımız kişilere o zamanlar bu hisse ile ilgili görüşler sorulduğunda, piyasada dolaşan bu görüşlere paralellik göstererek olumsuz rapor aldık. Hükümet ile olumsuz ilişkisinin hisseye yaramayacağını ve hisseden uzak durulması gerektiği görüşü belirtildi. Yatırım danışmanlığı lisansına sahip oldukları için, tavsiye ve danışmanlık yapabilme sıfatlarına sahip bu şahıslar tarafından…

İşte şubat ayında, çok yakınımdaki bir insana aynen şu cümleyi kurdum. ‘ Söylenenlere bakma. Bu hisseyi bu fiyattan alırsan, uzun vadede çocuklarının bütün eğitim parasını çıkarırsın. ‘ Benim uzun vade düşüncem 24-36 ay vadeyi kapsıyordu. Ancak hisseler 6 aylık süreçte belli bir yol katetti. Bu harekete manipülatif yakıştırması yapabilirler. Bu piyasada ‘ güçlü – sağlam ‘ diye ifade edebileceğimiz sayılı şirket var. Sermayesi 618.5 milyon TL olan bir şirketten bahsediyoruz. Doğan Grubu Şirketlerinin medya şirketinden bahsediyoruz. Ve hisse fiyatının 0.45 TL olduğu günden bahsediyoruz. Bu piyasada genele bakıp, analizi sadece günlük rakamlardan ibaret sanan o kadar insan ve bu insanların oluşturduğu kurumlar var ki yatırımcıların haklarını savunmaktan nasıl söz edebiliriz bilmiyorum.

Kesinlikle bu hisse alınmalı diye rapor verilmeliydi demiyorum. Ancak olumsuz görüşlerle bu hisseyi almayı düşünen yatırımcılar etki altında bırakılmamalıydı. Ben yatırım danışmanlığı yapamam, lisansım yok. Fon yönetim şirketi kurmam Türkiye’de mümkün değil. Hisse senedi piyasalarında, yukarıda örnek verdiğim raporu yayınlamak için SPK Lisanslama sınavında İleri Düzey lisansına sahip olmanız gerekiyor. Bir günde toplam 8 saatlik iki oturum şeklinde gerçekleştirilen sınavda lisans alıp, aracı kurumlarda çalışmaya başlayacaksınız. Piyasalarla ilginiz olmasına gerek yok. İlgili bölümlerden mezun olun, İMKB’nin sadece adını duymuş olun, oturun ÖSS gibi bir sınava çalışın ve lisansı alın. Sonra aracı kurumunuzun değerli yetkililerinin verdiği raporları, yatırım danışmanlığı diyerek müşterilere sunun. Müşteriler emek verip biriktirdikleri paraları, bazı birikimli(!) kişilere danışmanlık yaptırarak yönetsinler.

Bu işler bu kadar kolay olmamalı. Para yönetmek için kağıt üstünde alınacak bir lisans ne derece fayda sağlar? Piyasayı yakından uzaktan bilmeyen insanlara nasıl danışmanlık yaptırılır? İşe başlayınca piyasayı bilecek derler şimdi. Hisselerin kaç tanesini bilirler ve kendi paraları olmadan bu işin ne derece riskli bir iş olduğunu nasıl bilirler? Bu işte tecrübe dediğiniz şey, inanın ki uzun yıllar çalışmakla kazanılmaz. Hisse senetlerinde işlem yapıp, nasıl ters köşeye yattığınızı gördüğünüzde kazanılır. Hisse alım zamanında kazandırır. İki kademe alt fiyattan aldığınızda kazanırsınız. Siz bir hisseyi yükseliyor görüp, o gemiye adam çekmeye çalışan spekülatörün oyununa gelirseniz kaybedersiniz. İşte sizin o gemiye binmenizi engelleyecek danışmana ihtiyacınız olur. Ancak böyle bir danışmanı nasıl bulursunuz bilemem.

Bu yazı piyasalarda işlerin ne kadar kolay yürüdüğünü gösteren bir ders nitelğinde olur umarım. Yıllardır işler iyi giderken sorun yoktu. Ancak yatırım şirketlerinin iflasla neden burun buruna geldiğini anlamışsınızdır umarım. Üst kademede 3-5 kişi rapor yazar, sadece para odaklı yatırım danışmanları müşteri çeker. İşler iyi giderken herkes süperdir. İşler kötüye gittiğinde ise kim iyi kim kötü ortaya çıkar. Şimdi farkı anlayabildiniz mi?

İşte bunlarla beraber kısa bir analizi, Microsoft hisseleri üzerinde yapalım istiyorum. 2008 yılını gerileyerek tamamlayan hisseler, yeni yılda bu gelişmeler ışığında yukarı yönlü bir seyir izleyebilir. Özellikle $18 seviyelerine gerilediği dönemde, Yahoo satın alma haberleri ile beraber yükselişe geçen hisseler, piyasalardaki olumlu hava ile beraber $23 civarında işlemlere devam ediyor. Kasasındaki $20 milyara yakın nakit güçle Microsoft’un kriz döneminde sıkıntı çekmeyeceğini düşünüyorum. Kriz döneminde, verim alamadığı bazı alanlarda maliyet kısıcı politikalar izleyen şirket, işten çıkarmalar da yapmıştı. Yeni dönemde, Google ile rekabet etmek için online pazardaki hareketliliğini arttıracak gibi gözüken Microsoft’un önündeki en büyük beklenti Win7′nin satışları olacak. Kullanıcılarına 1 yıl gibi bir deneme süresi tanıyan şirket, bu süre sonunda Win7′yi geri dönüşlerle ve şu aşamada yapılan çalışmalarla güçlendirerek satışa sunacak. Sisteme rağbet gösterileceği düşünüldüğünden, hisseler için olumlu şeyler söylemek mümkün.

Bununla beraber Bing arama motorunun beğenilmesi, online hizmetlerde yeni sistemlerin geliştirilmesi ile beraber Microsoft için kriz, yeni bir çıkış anlamına gelebilir. $45′lardan bu seviyelere gelen hisseler, 2010 yılında o noktalara tekrar ulaşabilir. Tabi piyasaların yeni bir düşüş trendine girmemesi koşuluyla…

Not : Uluslararası borsalarda işlem yapmak için İşYatırım ve Deniz Yatırım’da hesap açtırılabilir.

Ve benim için iki önemli insanın bu özel gününü içimden gelen iki satır cümlelerle kutlamak istiyorum. Öncelikle babamdan başlayacağım. Her yerde bıkmadan söylüyorum çünkü kendisi bana bıkmadan güvendi ve yatırım yaptı. Benim erken yaşta bu kadar kendine güvenen ve işlerde güvenli adımlar atan bir insan olmamı sağlayan yegane insandır. Hayatımdaki değerini kelimelerle ifade etmem gerçekten imkansız. Onun varlığı aşırı bir güven veriyor zaten. Sanki babam oldukça herşey hallolacakmış gibi geliyor bana. İletişimi ve insanları etkileme gücü de o kadar yüksek ki, zor bir anda yardım istediğimde o sorun hemen çözülecekmiş eminliği oluyor. Bunu babam bilir ve çözer düşüncesi… Bunu kendimi rahatlatmak ve babamın üzerinden geçinmek olarak kullanmıyorum. Ondan öğreneceğim çok şey var diyorum. Ve son olarak,  annem gibi bir kadınla evlendiği için teşekkür ediyorum. ( anneme de aynı şey için teşekkür ediyorum ) Buradan da babamın, babalar gününü kutluyorum.

Uzun zamandır yazmayı düşünüp, bu güne erteledim. Gerçi bu kısa satırlar yetersiz kalacaktır ama bazen kısa bir paragrafta çok fazla şey anlatabilirsiniz. Ben yalnız böyle bir anne-babaya sahip olduğum için şanslı değilim. En büyük şanslarımdan bir tanesi ‘ abim. ‘ Ondan o kadar fazla şey öğreniyorum ki tahmin edemezsiniz. Aramızdaki yaş farkı nedeniyle, klasik abi-kardeş aktivitelerimiz çok sınırlı kaldı. Ben çocukluk evresinden kurtulduğumda abim üniversite macerasına başlamış, ayrı şehre yerleşmişti. Üniversite yılları sonrası ise ayrı ülkeye. Aramızda hep kağıt üstü mesafe oldu. Doğrudur, bazen keşke yanımda olsa da, çok daha farklı bir abi-kardeş ilişkilerine sahip olabilseydik diyorum. ( Beraber yapılacak şeyler bazında. ) Aklımızda kalan güzel anılarımız hep küçüklükten. Beraber oynadığımız ev futbolu, basketbol, tenis… Onunla geçirdiğimiz her anın verdiği keyif ve mutluluk… Bunlar geride kalırken, benim için daha önemli günler başladı. Çünkü kendisinin yaptıkları, başarıları, azmi ve hırsı her zaman bana öğretici şeyler oluşturdu. Online ortamlarda öğrendiğim çoğu şeyi abime borçluyum. Neler yapmam gerektiğini ve nasıl yapacağımı ondan öğrendim. Blog nedir öğretti, hiç anlamadığım wordpress vb kurulumlarda yardımcı oldu. Ne istiyorsam bıkmadan cevap verdi ve yol gösterdi. Bu sosyal medya denen ortama abim sayesinde giriş yaptım. Abi şu işi yapalım mı dediğimde beni kırmadan, şu işlerin geleceği daha parlak diyerek bu yola doğru hareket ettirdi. Burada ne biliyorsam abime borçluyum. Türker Keskinpala’nın kardeşi olma şansını kullandım ben sadece. Arkamda böyle bir güvenle hareket ettim. Bana gösterdiği ve öğrettiği yolu kullandım. Şimdi yeni işlerimizde de bir güvenim var. Çünkü zor durumda kaldığım an, abimin yanımızda olduğunu biliyorum. Şu aşamada beraber çalışma durumumuz aktif değil ve fikir-öneri bazında sınırlı işbirliğimiz var. Bu elbette artacak biliyorum. Hayatımda en çok istediğim şey işte o. Abimle beraber çalışmak. İşleri beraber yürütmek ve beraberce projeler üretmek. O günü hayal ediyorum ve onun geleceğine eminim. Bunun için yılmadan çalışacağım.

Ve işte bu adam da bir baba : ) Taze bir baba kendileri. Geçen yıl babalar gününden biraz önce dünyaya geldi prensimiz. Özel hayatımda ve sosyal medyada beni tanıyan insanlar biliyorlar ki, hayatımdaki diğer canımın canı olan ufaklığı çok seviyorum. İşte o sevimli canavarın babası, benim biricik abim… Bu güzel adamın da babalar günü kutlu olsun.

İşte ben hayatımdaki bu iki erkeğe çok şey borçluyum. O nedenle çok şanslıyım. İkisine de teşekkür ediyorum ve babalar gününü kutluyorum. İyi ki varlar!

Bugün bahsetmek istediğim konu portföy çeşitliliği olacak. Elinizde tutacağınız hisse senedi önemli olduğu kadar, çeşitliliği de önemli. Sektörlere göre hisse alımı yapmak çok önemli. Çünkü bu günlerde sektörel beklentiler de oldukça fazla. Olumlu olacağına inandığınız sektör hisseleri arasındaki seçimi yaparken izleyeceğiniz yollardan biri, geçmiş verilere bakarak yapacağınız analiz olabilir. Çünkü bazı hisseler, haberlerden daha rahat etkilenir. Hacimleri daha sığ olan hisseler, olumlu gelişmeler sonrasında daha kolay yükseliş eğilimine girerler. Bunu tespit etmek için tarihsel analiz yapmanızda fayda var.

Ve önemli konuya geleyim. Elinizdeki portföy değerinizin tamamını tek bir hisse yatırmamanızı tavsiye ederim. Bu birçok yönden sakıncalı bana kalırsa. Aldığınız risk iki katına çıkar. Yükseliş zamanı birden daha fazla kazanayım derdinde olursunuz ancak düşüş için tersi geçerlidir. Diğer bir durum ise psikoloji ile ilgili. Portföyünüzün tamamı bir hissede iken, diğer hisselerin yükselişini izleyip, elinizdeki hissenin yükselmediğini görürseniz bu psikolojik olarak sizi etkileyecektir. Hisseye aşık olmak ve hisseden nefret etmek çok sakıncalıdır. Prim yapmayan elinizdeki hisseyi, diğer hisseler yükselirken, sen yerinde saydın diyerek elinizden çıkarabilirsiniz. Siz satış yaptıktan sonra, elinizdeki hisse - genel trend olumlu ise - yükselişe geçebilir.

Aynı zamanda portföyünüzü tek bir hisseye yatırmanız, o dönem içerisinde diğer fırsatları kaçırmanıza neden olur. Elinizdeki hisse prim yapsa dahi alternatif maliyet hesabına göre zararlı çıkabilirsiniz. En basit ve kitabına uygun durum ise portföy optimizasyonu kuralıdır. Yani kısaca bir hisseden zarar etme riskinize karşı, diğer hisselerden o zararı karşılama olasılığınızı değerlendirmeniz…

Benim en çok üstüne düştüğüm nokta psikoloji olduğu için diğer hisselerin yükselmesinden etkilenip, elinizdeki hissenini değerini zamana yenik düşürmemenizi öneriyorum. Portföyünüzü çeşitlendirin ve hisseden nefret etmeyin. Elinizde bulunan miktar farklılık göstersin ancak çeşitlilik olması gerektiğini unutmayın.

İşte bu durum ertesi günlerde de yaşanmaya başlanırsa, yatırımcı için kaybetme dönemi başlar. Çünkü yükselen hisselerden etkilenip, kazanma arzusu ile yanlış işlemler yaparlar. Acele ile yapılan, diğer yükselen hisseleri gördükçe, ben onu almadım bunu alıp kazanayım bari mantığı ile yapılan alımlar kayıp getirir. Çünkü gerçek alım seviyesinin üstünden, o anlık psikoloji ile alım yaparlar.

Borsada çok sayıda hisse senedi var. Gün içinde aktif olan kişiler, bu hisselerin çoğunu bilirler. Mantıklı bir değerlendirme yapılıp, ucuz kalan hisseler bir yere yazılırsa, belli dönemde bu hisselerin yükseleceği düşünülür. Buraya kadar doğru. Ancak borsada kazanmak için aklınızdan hissenin geçmesi değil, doğru zamanda doğru hisseyi almanız önemlidir. Ve asla unutulmaması gereken şey, her gün %10 civarı prim yapan senedi yakalamanın imkansızlığıdır. Velhasıl, o hissede aklımdan geçmişti, bak şimdi şu kadar oldu demek klasik borsa oyuncusunun kendini kandırmasıdır.

Peki ne yapmalı? Doğru bir strateji belirleyip, yatırım yapılmak istenen hisse incelenmeli. Sektörel ve tarihsel bazlı inceleme neticesinde hisseden alım yapıldıysa, diğer hisselerin pozitif hareketlerine bakılmadan elde olan hissede kalınmalı. Uzun vadeli olmayacaksa bile en azından 1 ay gibi bir süre beklemek mantıklıdır. 1 ayda %10 getiren bir yatırım aracı biliyor musunuz? Borsada bu getirileri yakalamak hiç zor değil. Ancak hayal aleminde yaşayıp, milli piyangodan para çıkacak hesabı bu işi yapanlar için, o parayı kaybetmek de hiç zor değil.

Her gün gözünüz yükselen hisselerde olup, ben o hisseyi alacaktım diye hayıflanıp, birkaç gün sonra elinizdeki hisseyi o psikolojiniz ile satarsanız, hem elinizdeki hisseden zarar edersiniz hem ucuz hisse bulmakta zorlanırsınız hem de elinizde tuttuğunuz hisse siz sattıktan sonra prim yapınca ben ne kadar şanssızım diye ağlarsınız.

Son olarak yazıyı bir cümlem ile bitireyim ; ‘ Kaçırdıklarıma hayıflanıp üzülsem, yakalayacaklarımın heyecanını yaşayamam. ‘

Bu nedenle şirketinizde finansal yönetim stratejisini belirlerken dikkat edilmesi gereken hususlar vardır. Bunlardan en önemli ikisi ‘ Yatırım politikası ‘ ve ‘ Finansman Politikası ‘ dır. Şirketiniz gelir elde edebilir. Ancak burada ki esas konu, elde edilen fonların hangi varlıklarda değerlendirileceğidir. Varlık bileşiminin ne olacağını belirlemek için, hangi varlıklara yatırım yapılacağının iyi saptanması gerekir. Bununla beraber, fon kaynaklarınızın saptanması ve gereken fon ihtiyacının nereden ve hangi şartlarda sağlanacağının hesaplanması önemlidir. Şirket değerini maksimize etmeye çalışırken, sermaye maliyetini minimize etmek zorundasınız. Bunun için finansman politikasının optimum olması gerekir.

Şirketlerin büyümesi, iş kollarının genişlemesi, fon akışının başlaması çok önemli konulardır. Ancak şirketinizde başarılı finansal yönetim uygulayamıyorsanız, istikrarlı ve sürdürülebilir gelişmeden söz edebilmeniz zor olur. Belirlenen hedef gayet basit. ‘ Firma değerimizi maksimize etmek. ‘ Bunun için gerekli olan da, stratejik finansal yönetim.

Not: Bu yazı www.gelistrend.com sitesinde de yayımlanmıştır.

Kendisinin niyeti, o hisseden çıkıp, kısa sürede zararını çıkartacak bir yol bulmaktı. Ben böye bir yolun mevcut olmadığına inanan bir insanım. Yatırımların her zaman vadeli ve stratejili yapılacağına inanıyorum. O zaman söylediğim tek şey şu oldu ; ” Zarar, elinizde bulunan hisseden çıkar. Daha fazla zarar etmek istemiyorsanız, dip seviyelerden çıkış yaparak, yeni bir risk almayın. ”

O zaman elde bulunan hisseden çıkıp, en kısa sürede yüksek getiri sağlayabilecek enstrüman olan VOB’a yatırım yapmak düşünülüyordu. Elde endeks hissesi mevcutken, borsa en düşük seviyelerdeyken, o hisseden çıkıp VOB’ta yatırım yapılacak kontratın ne üzerine olduğu önemlidir. Endeks kontratına yatırım yapılacaksa zaten elde endeks hissesi mevcut. Yani oradan alınacak risk değecek bir risk değil. Petrole yatırım yapılacaksa, piyasaların bozuk olduğu bir dönemde 3 aylık petrol kontratı mantıklı değil. VOB’ta o sıra yatırım yapmak çok riskli. Hele ki daha oturmamış ve yatırımcısı çok az olan piyasada kurtlar sofrasına oturmak, çok riskli bir tercihtir.

Bunu o kişiye aynen söyledim ve hissede o sırada beklemenin yararlı olacağını söyledim. Çünkü piyasanın işlemesi için yukarı yönlü tepkinin gelmesi kaçınılmazdı. Oradan çıkıp, VOB’da yatırım yapılması zararın katlanmasına neden olacaktır dedim.

Ancak o kişi, kısa dönemde kaybettiği parayı geri almak için bu sözleri dinlemedi ve bildiği yoldan yürüdü. O psikoloji gerçekten yatırımcı için bir kabus. Bu kabusun sonu, zararın üstüne yeni zararlar eklemek oldu. Oysa ki elinde bulunan hisse, mayıs ayı ortasında zararını çıkartmıştı.

Sonuç olarak tekrar etmekte fayda var ki, borsada yatırım vadesini belirlemeden  ve ihtiyacınız olan parayı kısa sürede değerlendirme yolunu seçerseniz, üzüntü ikiye katlanır. Kısa sürede kazanç sevdası hüzünlü bitmeye mahkumdur.

Eğer sıfırdan para ile 2009 yoluna başladıysanız ve paranızı borsada değerlendime yolunu seçtiyseniz, o zaman ciddi bir getiri sağlamış olabilirsiniz. Ancak uzun vadeli yatırım sürecinde X tarihte şunu alsaydım, şimdi bu kadar olurdu diye getiri tahmini yapıyorsanız, bu rüya senaryosudur. Bizim yaptığımız yatırım senaryosu olur. Kasım ayında dip yapan hisseler üzerinden, bugün şu kadar kazandırdı demek, bilgisiz borsa oyunculuğudur. Eğer 12 aylık yatırım yapıyorsanız, aralık ayı sonunda hesabı kapatır ve o yıllık getirinizi hesaplarsınız. Ocak ayı ile yeniden açarsınız. 2008 yılı kaybınızı, 2009 yılının ilk yarısında bu yükselişle çıkartabildiyseniz, işte getiriden söz edebilirsiniz.

Ancak borsa yükseliyor ve her gün bir hisse %10 civarı prim yapıyor diye, borsada büyük kazançtan olduk, fırsatı teptik diyorsanız, siz asla kazanamayacak oyuncu tipisiniz. SPK başkanı, benim sürekli söylediğim sözü yaymak istiyor. ‘ Borsa oyun değildir, borsada oynamak diye bir tabir yoktur. ‘ Ben bunu yıllardır bahsi geçen her yerde söylerim. İşte getiriyi bu yönde hesaplayan insanlar, borsayı oynamak sanan ve ara sıra kazansa da, genelde hep kaybedecek olan kesimdir.

Sözün özü… Borsalarda yaşanan bu yükseliş trendinde, zararların bir kısmı karşılanabilir. Sıfırdan ( elinde kayıpsız nakit para ile ) yatırım yapıldıysa çok yüksek getiri sağlanmış olabilir. Ancak yükselen hisselerin fiyatlarını görünce ‘ vah ‘ lanmak saçmalıktır. Eğer geçmişten beri yatırım yapıyorsanız, çok çok istisnai bir hissede değilseniz, sizin hissenizde yükselmiştir. Bu nedenle hayıflanmak gereksizdir.

Eğer siz, diğer hisselerin yükselişini görürken, benim hissem yükselmiyor diye elinizdeki hisseyi satıp, yükselişe aldanırsanız, bu ralliden yine zararla çıkarsınız. Küçük yatırımcıyı her zaman aynı noktada uyardım, yine tekrarlayayım. Borsayı yatırım olarak görüp, belli vadeye işlemlerinizi yayarak hissede pozisyon alın. Trade işlemleri, küçük yatırımcıya kaybettirir. Getiriyi gerçek anlamıyla istiyorsanız, mutlaka bu yolu seçmelisiniz.

Roubini, krizi önceden gördüğünü söyleyen ve son zamanlarda meşhur olup, adı kahine çıkan bir adam. Bu tamamen medyatiklik durumu. Çünkü aklı başında her ekonomist, böyle bir krizin çıkacağını biliyordu. Roubini, krizin olacağını önceden görmesine rağmen, yatırımlarını borsa endeks fonu üzerinde yapıp, yatırımlarından ciddi zarar etmiş. Yani kriz olacak demesine rağmen, vadeli olarak borsa endeksleri fonunda parasını değerlendirme yolunu seçmiş.

Burada anlatmak istediğim nokta, ekonomistlikteki ince çizgi. Herşeyi tahmin edip, söyleyebilirsiniz. Ahkam kesebilirsiniz. Şöyle olacak, böyle olacak diye atıp tutabilirsiniz. Mantık onu söyler, doğrudur. Ancak zamanını bilmeniz çok zordur. Ekonomi, hep söylediğim gibi, bana göre beklenti bilimidir. Fi zamanda şöyle olacak… Bunu diyebilirsiniz. Haklısınızdır. Ama o fi zaman, ne zamandır bunu bilen kahindir. Ancak sadece tahmini söyleyen kahin değildir. Roubini de kahin değildir. O sadece bu krizin geleceğini tahmin eden sayısız ekonomistlerden birisidir.

26 Mayıs 2007′de ‘ Globalleşen Ekonomi Panikte ‘ yazısını yazmışım. 9 Ocak’ta ‘ Piyasalardan Çekilme Vakti mi ? ‘ diye yazmışım. ( Daha fazlası için ‘ Ekonomi ve Finans ‘ kategorilerine göz atabilirsiniz. ) Bir ekonomist için, bu durumun olacağını önceden tahmin etmek çok zor olmamalı. Ancak bir ekonomistin, finans yönü kuvvetli olacak diye bir şey de söz konusu değil. Çünkü reel ekonomi ile finansal piyasalar çok farklıdır. Reel ekonomi ile piyasa ekonomisi farkını da bu yazımda anlatmaya çalışmıştım.

Sonuç olarak ; ekonomistler beklentiler üzerinden tahmini konuşurlar. Piyasa oyuncular ise an üzerinde işlem yaparlar. Reel ekonomiyi piyasalar üzerinden takip etmek ne kadar yanlışsa, hedge fon oyuncularını ekonomistlerle kıyaslamak da o kadar yanlıştır.

Burası aynı saç tipine sahip sarışın dolu… Aynı çantayı kullanıyorlar… Elllerinde aynı model cep telefonu… Hepsinin ayağında aynı tip ayakkabı…

Baksanıza… Dört odak noktası belirlendi bile. O halde siz oraya gittiğinizde farklı bir kişi görmek istiyorsanız, kriterlerinizi belirlediniz. Sarı uzun saç değilde, siyah kısa saç olabilir. Çantası bir aylık tatil eşyasına sahip şekilde olmayacak ufak bir çanta olabilir. Cep telefonu için hala tuş takımı kullanıyor olabilir. Ayağında bez olmayan, deri bir ayakkabı olabilir. İşte siz o zaman o insana farklı diyebilirsiniz.

Eğer aynı tarz dediğiniz kişilerin, hangi yönleri ile aynı olduğunu saptayabildiyseniz, farkı bulabilirsiniz. İşte durum işlerde de aynen böyle. Birbirinin kopyası çok fazla şey olabilir. Ama o aynılık içinde, farkın ne olacağını saptamak çok önemlidir. Benzer şeyleri dikkat çekmeyecek şekilde, kendinize göre küçük farklılıklarla değiştirerek yeni diye sunarsanız, o da aynılık içinde kaybolup gidecektir.

Sarı uzun düz saç dolu olan bir yere, sarı uzun kıvırcık saç ile giderseniz bu fark olmaz. Ancak sarı uzun saç olan yere, siyah kısa saç ile giderseniz fark göze batar. Yani yapacağınız işlerde, yaratmayı düşündüğünüz fark ‘ renk bazında ‘ olmalı. Bu nedenle bazı özellikler çok iyi belirlenerek, onlar üstünden stratejik hamleler ile yol alınmalı.

Uzun süredir, proje geliştirirken bu noktanın üstüne çok basıyorum. Araştırmaları bu şekilde yaparken, hangi nokta ile fark yaratabiliriz bunu düşünüyorum. Bunun için bu yazının başında Bağdat Caddesi örneğini verdim. Çünkü en çok bulunduğum yer orası. Eğer yabancı olduğum bir yerden bahsetsem, bu farklı noktaları saptamam zorlaşacaktı. Aynı şey iş konusunda da geçerli. Yabancı olduğumuz ve az bilgi sahibi olduğumuz noktalarda farklı yönleri saptamamız çok zordur. Bu nedenle en önemli özelliklerden bir tanesi, ortamı ve oyuncuları bildiğiniz noktalarda atış yapmanız. İşte o zaman hedef tahtasındaki ‘ 12 ‘ size biraz daha göz kırpar.

Kesinlikle dile karşı bir tepkim yok. Müzik evrenseldir ve kendi dilinde şarkı söylemeli tartışmaları çok ucuz milliyetçiliktir. Öyle bir yarışmada İngilizce şarkı söylenmesini doğru buluyorum. Sertab Erener’in kazandığı yarışmada, şarkının yanı sıra harika bir sahne şovu vardı. Sertab’ın lobisi de fena değildi ve yarışmayı haklı olarak kazandık. Bu yıl ise favori olarak gösterildiğimiz yarışmada, ben Hadise’yi favori görmüyorum. Umarım yanılırım ve yarışmayı kazanırız ancak bana göre ilk 5′e girmesi başarı olacaktır.

Şarkı ve melodi gayet güzel. Akılda kalıcı ve coşturucu… Ancak yarı finalde izlediğim Hadise’nin bu yarışmada birinci olması haksızlık olur. Kız güzel, fiziği çok iyi… Böyle bir kızın öyle bir kıyafet giymesini, basit bir kadına dönüştürülmesini kabul etmiyorum. Kimse kusura bakmasın, gerek kıyafet gerek sahne şovu orada önemli. Kıyafet en kibar tarifle rezil, kareografi denen şey ise tam anlamıyla ‘ Street Music ‘ tarzı. ( Bu tarz ne bende bilmiyorum, şimdi çıktı, içimden söylemek geldi ) Umarım bu gece daha güzel ve bu yazıyı unutturup, vay be diyeceğimiz bir şov izleriz.

Neyse bu yazıyı yazmamın amacı bu değil. Benim merak ettiğim nokta bu sene kime 12 puan vereceğimiz. O kadar müzikten uzak ve siyasi çok çok basit düşünceler taşıyan bir yarışma ki, şaşırtıcı puanlamalar olmuyor. İskandinav ülkeleri kendi aralarında puanları toplaşırken, biz kendi komşularımızdan puan topluyoruz. Peki nereye veriyoruz? Hani Ermeni soykırımı tartışmalarının olduğu dönemde, Ermenilerle dostuz mesajı vereceğiz ya, o nedenle 12 puanımız Ermenistan’a gidiyor. Basitliği severiz vesselam. Ama ben diyorum ki bu sene de Azerbaycan’a verelim. Onları küstürdük ya, biz sizin ebedi kardeşiniziz, ne demek küslük diyelim. Hemen verelim 12 puanı gönül alalım. Nasıl olsa Eurovision’da verdiğimiz puanlarla mesaj verebiliyoruz. (!)

İnsanlar birikimlerini hiç düşünmeden faize yatırıyorlardı. Gerçekten en yüksek ve risksiz getiriyi elde ediyorlardı. Yabancı yatırımcı için de durum böyleydi. Yabancılar, dövizlerini bozdurup, türk parası ile faize yatırım yapıp, daha sonra yine dövizlerine kavuşup zengin olup gidiyorlardı. Bizde böyle suni sıcak para çekiyorduk.

İşte bu devrin sonuna gelindi. Artık öyle faizden para kazanma, daha doğrusu yüksek para kazanma devri kapandı. İnsanlar artık varlıklarını değerlendirmek istiyorlarsa, faiz alternatifinin yerine başka enstrümanları da düşünmek zorunda kalacaklar. En azından bunu değerlendirmek isteyecekler. Bunun için de finansal danışman ile çalışmak istemiyorlarsa, ekonomiyi ve piyasaları daha yakından takip etmeleri gerekecek…

Gelelim bu işin reel etkisine. Faizler yatırımlar için kağıt üstünde gibi dursa da ciddi bir etken. Yatırımcı, faiz oranın yüksekliğini gördüğünde, ben o parayı faize koysam getirim daha iyi olur diye düşünerek, risk kategorisinde ‘ B ‘ sınıfında yer alan yatırımlarda daha isteksiz davranabiliyor. Faizlerin yatırım yapılabilir noktaya gelmesi reel yatırımlar için itici etken olacaktır.

Son olarak bir de bankalar, düşen faizleri kredi vb. oranlara yansıtmayı başarırlarsa, ekonomi için ciddi bir adım atılmış olacak. Her zaman söylüyordum… Türkiye gücünü kullanabilirse çok başarılı noktalara gelir. Bu gücün farkında olmak şart. Radikal kararlarla bazı riskleri alıp, getir-götür sermaye ülkesi konumumuzdan vazgeçersek, liderliğe oynayabiliriz.

O kadar alışığız ki basit yöntemlerle karanlık aşılamaya… O kadar alışığız ki mantık çerçevesinden uzak hareket etmeye…

Hey özgürlük! Demiş üstad. Ama nerede? Eminim ki bizde değil. Yaşamda özgürlükleri elinden alınmış, baskı ile yaşamak zorunda bırakılmış binlerce insan var. Bazı kelimeler ne yazık ki sadece ağızdan çıkabiliyor.

Hayatımıza internet girmesi ile beraber, bu özgürlük kavramı daha çok tartışılacak gibi duruyor. Youtube ile başlayan site kapatma saçmalıkları devam ediyor. Hatta geçenlerde Youtube’ nin kapanmasının birinci yılını kutladık.(!) Blogspot’a erişimin engellenmesi ile bir çok blog’un kapanması ile karşı karşıya kaldık. Son dönemde ise Dailymotion ve Justin Tv’ye de erişim mahkeme kararı ile engellendi.

Pardon ama biz kaçıncı sınıf ülkeyiz?

Sansüre Sansür ekibi yeni bir harekete imza attı. Yay! Hareketi ile internet özgürlüğünün elimizden alınması protesto ediliyor. 11 Mayıs itibariyle, videolar manifestoyla beraber bloglarda yayınlayarak, ortak bir mesaj verilmesi hedefleniyor. Aynı gün, aynı mesajla ortaya atılarak kamuoyunun dikkati çekilmesi amaçlanıyor.

Ekranlarımız ve internetimiz kararmadan, bu uygulamaya destek vermeye ne dersiniz?

SansüreSansür - 01 from adboy on Vimeo.

Bu sabahta yükselerek açıldık. Orta ölçekli bankaların kar rakamları havayı ısıttı ve büyük bankaların da yüksek kar rakamı açıklayacağını gösterdi. Ancak bu yükselişin nedenlerinden ( bahane ) en önemlilerinden biri IMF ile banka bilançoları idi. Bu beklentinin satın alınmasıydı. Öğleden sonra kapanışa yarım saat kala, piyasa ciddi bir satış baskısı ile karşılaştı. Endeks gün içinde %6′ya yakın oynadı. Hisseler ise tam anlamıyla bir şok yaşadı. Kısacası tarihi denebilecek bir gün yaşadık borsada.

Son yarım saatte bir çok hisse senedi, alıcısız işlem görmeye başladı. Yani taban fiyattan işlem gördü. Ancak hisselerin taban-tavan fiyatlarını belirleyen ağırlıklı ortalamalar, kapanış değerlerinin %6-7′i üstünde gerçekleşti. Yani hacimsiz ve panik satışı ile yaşanan bir gerileme oldu. Bazı hisseler günlük %20′ye yakın farkla işlem görmüş oldu. Saat 16.00′ya kadar %14′e yakın primli bir hisse günü ekside kapatabildi. Sanırım piyasa son dakikalarda çoğu kişiye büyük bir şok yaşattı.

Banka bilançolarının beklentilerinin bitmesi ( yani açıklanmaya başlanması ) şişen piyasada kar realizasyonunu beraberinde getiriyor. İşlem hacmi günlerdir çok yüksek rakamlara ulaşıyordu. Gemiye sonradan binmek isteyen yatırımcılar ile günlük şişen balon patladı.

Yarın düşüş eğilimi devam edecektir. Ancak o kadar hacimsiz ve panik satışı oldu ki, doğası gereği bir toparlama yaparak, daha sağlıklı bir düşüş sürecine girmeliyiz. Bu beklenen bir gelişme olsa da, bu kadar sağlıksız ve hacimsiz olması pek hoş olmadı. Piyasanın havası bozuk ve panik havası hakim. Ama son yazımda bahsettiğim olay ne yazık ki gerçek olmuş gibi. Borsanın düşüşünden korkan yatırımcılar, borsa yükselirken geç cesaretlenip oyuna dahil olmuşlar. Ve yine kaybetmişler. Sanırım özeti bu şekilde çıkartabiliriz. Yoksa bu kadar boş ( hacimsiz, yani hisse kademelerin altı boş, bu da demek oluyor ki mal çıkmak için suni yükselişler olmuş ) bir düşüş olmazdı. Bekleyip görelim ama bugün unutulmazlar arasına girmeye adaydı.

İlk defa futbol temalı bir yazı yazacağım. Çünkü dün çok kızdım. Bir hocanın kendini takımdan üstün görmesini, kendi bildiklerini okumasına sinirleniyorum. Beşiktaş gibi bir takımın, liderlik stresine bu şekilde girmesini kabul etmiyorum. Mental olarak takımı hazırlayamıyorsa, psikolojilerini ayarlayamıyorsa burada sorumlu antrenördür.

Şimdi kusura bakmayın ama biraz futbol eleştirmenliği yapacağım. Önce Türkiye’nin futbol açısından ne kadar aciz bir ülke olduğundan başlayayım. Beşiktaş’ta Tello diye bir adam var. Portekiz’de bedavaya yakın, yedek topçusu olarak oynayan bu adam, Beşiktaş takımında milyon dolara yakın para alırken, olmazsa olmaz adam oluyor. Ben şimdiye kadar adam geçebildiğini görmedim. Sahte pres yapıyor, koşmuyor ve olduğu kanat felç oluyor. Tek yapabildiği orta. Ayağını iyi kullanan her futbolcu takımın kralı olsaydı vay halimize. Bir de Yusuf var. Kusura bakmasın Denizli ama burası Beşiktaş. Eğer bir antrenör takım yapmayı kafasına koyduysa, 15 dakikalık bir adamı takıma almaz. Yusuf’un yeteneğini, futbol bilgisini tartışmam. Topla oynaması zevk veriyor. Ama Beşiktaş onun yeri değil. Hele bu yaşta, bir kaç maç kazandıracak diye olmaz!

Son olarak dünkü maçta Denizli’nin yaptıklarına bakmak istiyorum. Sivok’u orta sahada oynatmak müthiş bir risk. Delgado, Tello, Bobo’nun oynadığı bir takımın, orta sahası çok güçlü olmalı. Yalnızca Ernst’e orta sahayı teslim etmek faciadır. Devre arasında ise zaten koşmayan takımda Delgado’yu çıkarıp ( Tello’yu atacağına ) Yusuf’u koymak intihardır. Al sana orta sahası olmayan, defans ile forvetten oluşan bir takım. Böyle bir takımın başarılı olması mümkün müdür? Hadi onları geçeyim diyeceğim ama Serdar Özkan gibi bir adamı, o dakikalarda kurtarıcı diye oyuna sokmayi nasıl izah edeceğiz? Çıkan oyuncu ise en tecrübeli ve sakin olacak isim Ernst… Beşiktaş’ın ivme kazandığı o anda, Serdar Özkan’ı oyuna alıp maçı bitirdi sayın Denizli.

Takım kötü oynuyorsa hoca ne yapsın? Bu söze katılmıyorum. Hoca takımı mental olarak hazırlayacak en başta. Türkiye’de kendisini sihirbaz olarak gören iki antrenör var. Fatih Terim ve Mustafa Denizli. Terim’in tek farkı, oyuncularını psikolojik olarak hazırlar. Zor maçlarda en azından böyle titremez adamları. Sinirli olur, adam döver ama ayakları titremez.

Ertuğrul Sağlam’ın gitmesine üzülmüştüm. ‘ Yolun Açık Olsun Hocam ‘ diye bir yazı yazmıştım. Ertuğrul Hoca olsaydı ve elinde bir Ernst olsaydı, bu kadar kötü geçen bir ligde, Beşiktaş şampiyonluğu şimdi garantilemişti. Takımdan kendini üstün gören, büyük takımlara karşı maç kazanamayan bir hocayı Beşiktaş’ta görmek istememem kadar normal bir şey yoktur heralde. İlk geldiği gün de demiştim, Mustafa Hoca ile olmaz bu iş diye. Büyük bir olasılıkla olacak. Beşiktaş şampiyon olacaktır. Ama sadece bu sene. Gelecek yıl yine eskiye dönecektir. Çünkü Denizli’nin bir takımı bir dönemden fazla şampiyon yapabileceğine inanmıyorum.

O zamanlar borsa endeksi 22.500 seviyelerine kadar gerilemişti. 2009 yılının ilk çeyreğinin sonunda, alınan önlemlerden ziyade yapılan faiz indirimlerinin ( bu da bir nevi önlem diyebilirsiniz tabi ) banka bilançolarına olumlu etkileri ile piyasalarda toparlanma görüyoruz. Geçtiğimiz günlerde ‘ Kriz Bitti mi? ‘ başlıklı bir yazı yazmıştım. Burada piyasa ekonomisi ile reel ekonomi farkından bahsetmiştim. İşte piyasa ekonomisi, bu toparlanmayı yapmaya mecburdu. Piyasanın dibe vurmaması ve işleyişin devam etmesi için bu toparlanma şarttı.

Türkiye için konuşalım… Yerel seçim nedeniyle sürekli ertelenen IMF anlaşması ile borsa haddinden fazla düşmeye devam etmişti. Seçim sonrası, IMF ile anlaşmanın kesin olarak yapılacağının açıklanması ve şartlarda anlaşıldığının duyurulması ile yön yukarı çevrildi. Bununla beraber Merkez Bankasının yaptığı radikal faiz indirimlerinin, bankaların ilk çeyrek bilançolarına çok olumlu etki yapacağının beklenmesi havayı iyice olumluya döndürdü. Bir de yurt dışında kritik durumda bulunan büyük bankalarının ilk çeyrek performanslarının görülmesi ile havanın dünyada olumluya dönmesi iştahı arttırdı. Perakende sektöründen de gelen veriler olumlu oldu. Bunların tamamının birleşmesi ve yatırımcıların düşük seviyelerden yaptıkları alımların yükseliş iştahını arttırması ile borsalar toparlanmaya geçti.

Peki bu nereye kadar sürebilir? Bu yükselişin olacağını beklemeyen çok sayıda insan pozisyon almadan yakalandı. Bu insanlar yükselişe aldanıp, piyasaya girmeye başladı. Klasik Dow Teoreminin işleyeceğini düşünüyorum. Büyük oyuncular düşük seviyeden fiyatlamayı yapıp piyasayı yükseltirken, ellerindeki malları fiyatları biraz daha yükseltip küçüklere satacaklar. Tam mal çıkışı olduğu zaman da, piyasa kar realizasyonu ile bazı olumsuz haberleri kullanarak geri gelmeye başlayacaktır. Bu denli soluksuz yükselişin elbet bir dönüşü olacaktır. Ancak bu seviyelerin nereler olacağı iyi hesaplanmalı.

30 bin seviyesinin altına sarkmalarda, 28500 bandının deneneceği açık duruyor. Kişisel görüşüm bu saatten sonra özellikle Amerika’daki stres testi sonuçlarının beklenmesi, olumlu hava ile ikinci plana atılan domuz gribi tehlikesinin ikinci etkisinin dikkate alınması yönünde. Piyasa satışa geçerken bütün bahaneleri kullanacaktır. Bunun için kendi borsamız için 28500 seviyelerinden önce yeni pozisyon alımının risk olacağını düşünüyorum.

İşte bu bilgiler ışığında, domuz gribi ekonomileri nasıl etkileyecek? Dünya piyasaları bu beklentiler üzerine işlemleri gerçekleştirmeye başladı. Gerçi Amerikan borsası, domuz gribi beklentisini biraz rafa kaldırarak, bankalardan gelen iyi haberleri fiyatlasada, bu olumsuz gelişme kar satışları için neden olup, düşüşleri arttıracaktır.

Seyahatlerin yavaşlayacağına dair beklenti, turizm şirketleri hisselerinin dünya piyasalarında taban yapmasına neden oldu. Aynı şekilde havayolu şirketlerinin hisseleri de yüksek değer kaybı yaşadı. İlaç üreticisi, maske üreticisi vb şirketlerin hisseleri ise tavan fiyatlara ulaşıyor. Spesifik olarak bakmayacak olursak, genel anlamda ise piyasalar domuz gribi tehlikesinin ekonomileri etkileyeceğini düşünüyor. Bu nedenle borsalar düşüş eğilimine giriyor.

Hatırlamakta yarar var ki, SARS salgınının maliyeti $40 milyar’ı bulmuştu. Tüketimin azalması ve turizm gelirlerinin azalması ile beraber, zaten zorda olan küresel ekonomiler için ciddi bir tehlike olarak görülen domuz gribi, piyasaları derinden sarsabilir. Salgının küresel çapta büyümesi ciddi bir maliyet yaratacağı için, kriz döneminde düzelmeye çalışan ekonomilere ikinci bir darbe indirecektir. Avrupa ve Dünya borsaları bu beklentileri satın alarak, düşüş eğilimine girdiler. Daralan ekonomiler, bu salgının gelirleri etkilemesi ile beraber küçülme oranlarını arttırabilirler. Bu nedenle domuz gribi eğer salgın boyutunu arttırırsa ekonomileri daha zor günler bekliyor olacaktır.

23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramıdır. O gün meclis açılmıştır. Yurdumuz fakir olduğu için, padişah yurdumuzu koruyamadığı için gitmek istedi..”Bu topraklara bir şey yapın ama bana bir şey yapmayın” demesiyle Atatürk yurdu kurtarmak için bir savaş başlattı. Savaşın adı Kurtuluş savaşıdır. Ve o savaştan sonra yurdumuz düşmanlardan kurtulmuştur.
Atatürk çocukları çok severdi. 23 Nisan Çocukların da bayramı oldu. O günden beri her 23 Nisan’da bütün çocuklar coşkulu…
Ben okulumuzda neler neler yapılacağını teker teker söyleyeyim..

-    İSTİKLAL MARŞI okunur,

-    Gösteriler başlar

-    Öğretmen eşliğinde danslar, folklörler, şiirler, şarkılar söylenir,

-    Koro çıkar
Yani kısaca herkes coşar,
Ben de bunların içinde yer almaktayım.

İşte şimdide yazmış olduğum şiirim…

23 Nisan

Yıllardır beklediğim gün,
İşte şu an yanımda.
Ruhumun beklediği marş,
Masal ve şiirler,
İşte şu an yanımda.

Ülkemin çocuklar,
Çocuklarının çocukları

Nisanı bekler,
İklim, Elif, Nazlı ve diğer bebekler
Saatlerce beklediğim
Artık sağ kolumda
Nisan’ın 23. günü

Bilge İYİBOZKURT
2/A    338
Galatasaray İÖO

Bilge’den Fransızca Özel Beste

Bilge’den müzik eşliğinde 23 Nisan Şarkısı

Bu yıl ilk defa uygulanan bir sosyal sorumluluk kampanyasıyla blog yazarları 23 Nisan’da bir günlüğüne hem o günün anlam ve önemini yaşatmak, hem de çocuklara yazma ve paylaşma sevgisini aşılamak için bloglarını çocuklara bırakıyorlar.

http://www.23nisanblog.com/ sitesinde yer alan bu cümle beni heyecanlandırmıştı. Türkiye’de ilk defa yapılan bu sosyal sorumluluk projesi ile gönüllü Türk bloggerler, bloglarını 23 Nisan’da çocuklara bırakacaklar.

Sadece Türkiye’de değil, Unicef aracılığıyla tüm dünyada ‘ Uluslararası Çocuklar Günü ‘ olarak kutlanmaya başlanan bu özel günde, ben de blogumu sevgili Bilge’ye devredeceğim. Kendisi Galatasaray İlköğretim Okulunda okuyor. Aklına hayran olduğum bir çocuk. Fransızca’yı o kadar kısa sürede öğrenmesine şaşırmadığım ve ileride çok büyük başarılara imza atacağına inandığım bir çocuk Bilge.

Kendisi 23 Nisan’da bu bloga, içinden ne geliyorsa yazacak. Hatta belki bir sürprizi dahi olabilir. İpucu mu vereyim? Fransızcasını konuşturacak bir şeyler olabilir belki…

Siz de bu kampanyaya destek vermek isterseniz, lütfen 23 Nisan Blog sitesini ziyaret edin. Orada yer alan bannerları kullanabilir ve blogunuzu çocuklara devredebilirsiniz.

Ata’mızın büyük armağanı Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı artık dünyaya örnek olan ve tüm dünya çocuklarının günü haline getirilen bir gün. Özellikle böyle bir dönemde, siz çağdaş ve modern yaşamdan yanaysanız, bu yaşamın en büyük hazinelerimiz olan çocuklarla sağlanabileceğini düşünüyorsanız, onlara verilecek sayısız şanstan birini değerlendirin. Kazanılan her çocuk, ülkemiz için eşsiz bir kazançtır. Haydi siz de, 23 Nisan’da bu blog benim kampanyasına destek verin.

Stresli, ne zaman ne olacağı belli olmayan, düzenli bir tatil hayatı süremeyecek ve kafası her zaman mutlaka meşgul olacak bir hayat seçtim. Aklıma hep yazlıkta yengemin benim için söylediği söz aklıma geliyor şu günlerde. ‘ Senin eşinin çekeceği var, laptopunu kırmak isteyecektir ‘ Şimdi artık bir de cep telefonu var gerçi, teknoloji geliştikçe benim evlenmem zorlaşacak : ) Neyse şaka bir yana, gerçekten garip bir hayat seçtim. Ama en önemlisi severek ve isteyerek yaşamasıdır insanın bence. Böyle yaşaması için ne olur diye düşünmeden istediğini seçmesidir. Bu nedenle sorun görmüyorum.

Ama… Bazen öyle bir noktaya geliyoruz ki, bunalıyorum. Blogumda o kısa süreli dönemler için içimi dökeceğim biricik yerim aslında. Her zaman makale yazacak olsam, işle ilgili şeyler yazacak olsam buranın blog olmayacağını düşünüyorum. Benden herşeyin bulunması gereken bir sayfa burası. O nedenle içimi döküp rahatlamalıyım.

Erken başladığım için kendi çapımda bir tecrübem olabilir. Tecrübenin zamanla kazanılan bir şey olmadığına inanıyorum. Belki hatalı bir düşünce bu. Ama hep kendi içinde bulunduğum ve uğraştığım işten örnek veriyorum. Finansal piyasalarda çalışan insanların, 10 yıl o sektörde çalışması ile kazanacağı tecrübe iş tecrübesi olabilir. Ancak o piyasada işlem yapmak ile başkasına adına yapılan işlemlere aracılık etmek çok farklı. Sorumluluk almadan sadece işlem yapmanın kazandıracağı tecrübe ile portföy sorumluluğu alarak işlem yapmanın getirdiği tecrübe çok farklı bence. 18 yaşımdan beri portföy yönetiyorum. Büyük zararlar etmenin ne demek olduğunu, paranın cebe girmeden kazanılmış olmadığını, büyük para kazanmanın ne demek olduğunu, karın nasıl bir şey olduğunu öğrenmek… 6 yıldır süregelen bir şey.

Şimdi bir de yeni iş kurdum. İnsanların düşüncelerini anlayabiliyorum aslında. İş tecrübesi olmadan, bir yerde çalışmadan maceraya atılıyor… Kimine göre büyük hata. Geçtiğimiz yazdan beri çok insanla konuştum. Abim de dahil olmak üzere, çoğu insan bir işe girmemi ve işlerin nasıl yürüdüğünü görmemi istedi. Belki hata yaptım. Ama yine içimden gelen sesi dinledim. Bu yaşta gerçekten çok büyük bir risk aldım. Aileme de aldırdım. Üstümdeki sorumluluktan hiç korkmam. Çünkü finansal piyasalarda yatırım yaparken aldığım sorumluluk çok büyüktü. Dediğim gibi kar etmenin, zarar etmenin, geceleri stresli uyumanın, kafamda her zaman bir şey planlamanın ne demek olduğunu iyi biliyorum. Ve her işi ben bilemem. Mesela yönetim becerime, iletişim gücüme, insanları etkileme yetime çok güveniyorum. Finansal olarak bir şirketin nasıl idare edileceğini biraz biliyorum. Gerisi için muhasebicimizle çalışıyoruz. Ve ben bir işe girsem, tecrübe kazansam, kendi işimi kurduğumda her şeyi bilip yapamayacağım. Bu nedenle, alanlarında tecrübeli ve başarılı isimlerle beraber çalışmak için uğraşıyoruz. Yani işlerimizde ben yokum, kurulan-kurulacak ekiple beraber işi bilen insanlarla biz olacağız.

Borsalara oyun gözüyle bakanlar var. Borsa yatırımdır. Sermayenizle, şirketlere yatırım yapar ortak olursunuz. Şirketlerin durumlarına göre piyasada fiyatlandırma olur. Sizde yaptığınız bu yatırımlarla kar-zarar edersiniz. Ortak olduğunuz şirketin her türlü durumu sizin riskinizdir. Yıl sonunda durumunuzu hesaplarsınız. Ani fiyat düşüşleri ile panik yapmamayı öğrenirsiniz. Şirket kötü bir dönemden geçer, size de yansır. Kısacası aldığınız risk çok fazladır. Bir nevi yönetimdir. Hem de kendi varlığınızın yönetimi. Bunda kazanılacak tecrübeyi, başka yerde bulmanız çok zor. Bir şirkette hata yaptığınızda kovulursunuz. Ancak kendi varlığınızda yaptığınız yatırımda hata yaparsanız, kovulma gibi bir şansınız yoktur.

Neyse çok uzattım. Piyasalarda yatırım dışında bir de kendi işlerimiz var. Nasıl bir hayatım oldu siz düşünün artık : ) Gün içi piyasaları takip etmek, işlerimiz için projeler üretmek, çalışacak arkadaşları ayarlamak, onlarla işleri yapmaya çalışmak, organizasyonları-bağlantıları ayarlamaya çalışmak… Her şey istediğimiz gibi gitmiyor. Hayatta en zor şey insan çalıştırmak. Hele benim gibi durmadan üreten bir beyniniz, önce kafasında hayal ederek onun gerçek olması için zamana bakmadan çalışan bir yapınız varsa işiniz daha zor. Çünkü hayallerinizi gerçekleştirebilecek çalışmayı yapacak insan bulmak çok zor. Benim en büyük şansım, şu aşamada o insanları bulmuş olmam. Bizim en büyük şansımız o insanlar olacak bence.

Sonuç olarak siz ne dersiniz? Çoluk-çocuk halinle bu işlere kalkışılır mı yoksa arada böyle çok bunalsanda yola devam mı? İnsanları dinlemeyi çok severim. Hem de tam kulak vererek dinlerim. İş yaşamında kafamdakini değil, onların ki uygunsa o görüşleri uygulamayı severim. Ama kusura bakmayın, olay kendimle ilgili olunca, sizi dinlerim ama kendi bildiğimi uygulamaya devam ederim : )

Son aylarda piyasalara baktığınız zaman iyimserlik görürsünüz. Dünyada altın vb emtialar yükseliş eğilimini düşüş yönüne bırakırken, borsalar tam tersini uyguluyor. Ülkemiz için IMF anlaşması spesifik öznesini bırakırsak, tüm dünyada yüklem aynı. Yükselmek! Peki ya tümleç nerede?

Benim bir cümleden anladığım özne-tümleç-yüklemdir. Öznemiz var, yüklemimiz var. Ancak bu yükselişi, kriz bitiyor söylemine bağlamak ne kadar doğru? İşte burada devreye piyasa ekonomisi giriyor ve eksik kalan tümlecin yerini alıyor. Tahmin diyor ki;

Bankalar 2009 ilk çeyreğinde zararlarını azaltıyor bazıları kara geçiyor. Şirketler krizin ilk şiddetli etkisini atlatmış ve uyguladıkları kriz politikaları ile yapılanma süreçlerine girmiş, buradan da sağlıklı sonuç almaya başlayacaklar. Krizin kaynağı finansal sektör olduğu için, kriz reel sektöre yansımış olsa da çıkışın ilk sinyali yine finansal sektörden gelecek. Bankalar şiddetli sarsıntıyı atlattıysa sorun yok. ( Son gelen Goldman, JP Morgan bilançoları da buna sinyal veriyor. ) Hele bir de temettü dağıtma planları yok mu, tam gaz veriyor. Demek ki krizin etkileri yavaşlamaya başlamış. Kriz 2009′da bitmez belki ama artık krizin bitme beklentisini satın alma vakti gelmiş diyorlar. En azından krizin etkilerinin yavaşlama psikolojisi. İşte buna piyasa ekonomisi diyoruz.

Reel kesim ise krizin etkilerini gayet sıcak şekilde ve artarak hissediyor. İşsizlik, büyüme oranları vb göstergeler ters orantılı olarak işlemeye devam ediyor, edecek. Konut fiyatlarında bir iyileşme söz konusu değil. İşte bu da reel ekonomi.

İşte reel ekonomi ile piyasa ekonomisi ters mantıkta işler. Benim her zaman bahsettiğim beklenti psikolojisi burada devreye girer. Ve unutmamak gerekir ki dünyada ciddi değer yaratılan bir finansal sistem var. Eğer bu psikoloji devreye girmezse, düzelecek bir reel ekonomi de kalmaz. O nedenle piyasa ekonomisinin çalışması gayet doğal gözüküyor. Ancak! Küçük yatırımcılar burada çok dikkatli olmalı. Çünkü bu yükseliş kalıcı bir yükseliş olamaz. Belli bir noktaya kadar gideceği ortada. Arada geri dönüşler yapıp, güç toplanıp üst seviyeler test edilebilir. Ancak bu çıkışın, mutlak surette reel ekonomiye bağlanacak inişi olacak. O nedenle uzun vadeli pozisyonlar harici tradeler çok iyi ayarlanmalı.

Sonuç olarak kriz bitmedi. Bu kadar kısa sürede bitmesi mümkün değil. Ancak finansal sektör üzerinde şiddeti eskiye oranla azaldı. Ancak alınan önlemlerin bir süre sonra reel ekonomiye olumsuz etkiler yapacağı aşikar. Bu olumsuz etkilerle birlikte reel ekonominin düzlüğe çıkmasının çok uzun yıllar alacağını düşünüyorum. Ancak finansal sistem dünya üzerinde çok büyük değer halinde ve çok fazla şeyle bağlantılı. O nedenle piyasa ekonomisinin işlemesi çok önemli.

Son söz Okan Bayülgen’e. Borsacı değilim ve o tabirden hiç hoşlanmam. Ancak ‘ ekonomiyi emen kene ‘ derken biraz daha düşünmek gerekli. Dünyadaki likiditeye çok ciddi oranda değer katan bir sektörden bahsediyoruz. Burada suçlu aranacaksa, bu extra değeri katan finansal sektör oyuncularının yanına, bilgisizlikleri ile bu balona aç kurt gibi dalan reel sektör oyuncularını da katmak gerekir. Ortaya günah keçisi olarak ‘ borsacıları ‘ atmak ancak ve ancak bağırarak kral olmayı alışkanlık edinenlerin yapabileceği bir davranıştır. Ve bunlar yalnızca ‘ disko kralı ‘ olur. Eğer bazıları entellektüel kimliği ile istediği yerde istediğine atıp tutabilecek olsaydı, bu ülkede o kişiden çok daha fazla entellektüel insan vardı. Demek ki çok konuşmak için ‘ paranın ‘ gücü olması gerekiyormuş. Kendisi son yıllarda bu gücü elde edebildiğine göre, o şanslı döneminde finansal sektörün payı olduğunu unutmasın.

Diyelim ki yeni bir yatırım yapacaksınız. Cebinizde belli bir sermayeniz var. Buna güvenerek yola çıkıyor ve yatırıma başlıyorsunuz. Ancak yatırım dediğimiz olayda işler her zaman eksiksiz planlanıp, maliyet hesaplanamaz. Yani mutlaka ekstralar çıkacaktır.

Benim yatırım yaparken ki stratejim kredi kullanmaktır. Cebimde sermayem olsa dahi ona dokunmadan, kredi alırım. Cebimdeki nakit paraya dokunmak istemem. Yatırım yapmanın ne demek olduğunu bilen işadamları da cebindeki paraya dokunmaz. Cebimdeki para güvencedir herşeyden önce. Ve elimdeki paranın nakit olarak çıkmasını istemem. Aldığım krediyi, belli faiz oranlarında ve belli vadeye kadar geri ödeme sürem var. Ve bir yatırım yapıyorsam mutlaka geri dönüş süresini hesaplarım. Eğer yaptığım yatırımın geri dönüş süresi ile aldığım kredinin vadesi arasında doğru orantı varsa, kredi kullanmak tam isabettir. Geri dönüş çok uzun vadeli olabilir ve bu aldığınız kredinin vadesi ile eşanlılık göstermeyebilir. O halde bakacağım olay yatırımımdan elde edeceğim aylık gelir miktarlarıdır. Aylık ödeyeceğim kredi miktarı, aylık gider grubumda planlanır ve harcamalar ona göre şekillenir. Böylece yatırım yapmak için aldığım krediyi aylara bölmüş olur, aylık giderlerim arasına ekleyip gelirimden oraya pay aktarırım. Bu şekilde ilk yıllar karlılık oranımı düşürürüm ancak yatırım maliyetini karşılamış olurum. Ki bir işe yeni başlayan şirketler için karlılıktan önce yatırımın geri karşılanması daha önemlidir.

Burada akıllara takılan soru şu. Benim sermayem varken, neden krediye faiz ödeyeyim? Kredi faizleri genelde yıllık olarak %13-14 civarında. Sermaye olarak sakladığınız paranızı bankada faize koysanız, yaklaşık olarak o oranlarda getiri elde edersiniz. ( Tabi o sermayeyi başka finansal enstrümanlarda değerlendirebilirsiniz.) Kısaca elinizde bulunan sermaye, bankadan aldığınız kredinin faizini karşılamaya yetebilir. Böylece sermayenize dokunmadan, yatırım yapmış olabilirsiniz. Elinizde bulunan sermaye ileride yatırım planlarınız için moral olarakta size katkı sağlayacaktır. Çünkü işlerin kötü gitmesi durumunda, giderleriniz gelirlerinizden fazla olursa ( belli bir oranda olması gerekli ) mutlak suretle sermaye arttırımı yapmanız gerekir. Eldeki sermayeyi tükettiğiniz takdirde, ek sermaye için bu sefer ister istemez kredi kullanmanız gerekir. O nedenle cepte her zaman nakit kalması avantajdır.

Tabi büyük sermayeli projelerde yatırım yapılırken zaten kredi kullanılır. Ancak bu yazının hedef kitlesi küçük-orta boy yatırımlar olduğu için açıklamak istedim. Ben kendi adıma yapacağım ( miktarı ne olursa olsun ) yatırımda, kredi kullanarak iş yapıyorum. Ama tabi elimde bulunan sermayeyi, en azından bu kredi faizini karşılamaya yetecek oranda değerlendirerek.

Mart ayının ilk günlerinde posta kutuma düşen bu davet sonucunda oldukça şaşırdım. Rixos Hotel Premium sosyal medya aracılığı ile beni takip ettiğini söylüyor ve otellerinde ağırlamak istiyordu. Şaşkınlık yanında mutlulukta duyduğumu söylemeliyim. Sürekli takip ettiğim, bir şeyler öğrendiğim insanlarla beraber 4 gün geçirme fikri çok heyecan vericiydi. Sonuç olarak bu davete olumlu cevabımı bildirdim ve geçen hafta perşembe günü ile pazar günü arasını Rixos Hotel Premium Belek’te geçirdim.

Benim için en önemli yönlerinden bir tanesi katılan insanlarla tanışmak ve onlarla bir arada olmak oldu. İstanbul dışında bulunduğumdan dolayı ne yazık ki aktivitelerden uzak kalıyor ve o kişilerle bir araya gelemiyordum. Bu nedenle Rixos bana harika bir fırsat sundu. Kendimi oldukça şanslı hissettim. Ve orada bulunan, sıcakkanlılığı ile kendimi yabancı gibi hissetmememe neden olan herkese çok teşekkür ederim.

Birazda Rixos hakkında konuşalım. Önce şunu söylemeliyim ki Rixos’un özel davetlisi olarak gittiğim için bana farklı davranılacak sandım, tamamen yanıldım. Rixos’a üçüncü gidişim oldu ve ben bu özel davette bir fark göremedim. Aslına bakarsanız nasıl bir beklentim olacağını bilemedim ben. Yani daha önce gittiğim zaman verilen hizmetten sonra, ben buraya özel davetli olarak gitsem bu adamlar daha neler yapacaklar diye sormak durumunda kaldım. Cevabı bulamadım. Aklıma gelenler ise tamamen uçuk kaçık oldu :=)

Önceki gittiklerimde otelin restaurant & bar ‘lardan sorumlu müdürü olan kişi ile tanışmıştım otele ilk girdiğimizde. Telefon numarasını vermişti ve bir şey istediğimizde yardımcı olacağını söylemişti. A’la Carte restaurantlarda normalde rezervasyon önceki gün yapılması gerekir. Ancak bizim canımız o gün oraya gitmek istediğine öğlen karar verince, o kişiyi arayıp yer ayırılmasını rica etme şımarıklığını göstersek bile, akşam orada yerimiz hazırdı. Her gece odamızda yenilenen şarabın bize özel olduğunu sansakta, bunun meğer otelin uygulaması olduğunu bilmiyorduk. Animatörlerin telefonları da alınmıştı ve özellikle akşamları aktivitelerde otelin kadrolu elemanı haline gelebiliyorduk. Bu basit örnekler geçmişle ilgili akılda kalanlar. İnsanların sempatikliği, güler yüzlü olması ise bahse lüzum olmayan şeylerdi.

İşte ben bu tecrübe ile oraya gittim. İlk gecemizde Sevgili Eyüp Kaplan ile beraberdik yemekte. Çeşitli sorular soruldu ve Eyüp Bey samimi olarak yanıtladı. Ama ben Rixos’u çok şanslı hissettim o sırada. Çünkü Eyüp Bey söylediğine göre 6 yıl içinde bir kez tatil yapmış ve onda da geri çağırılmış. Ona rağmen hala çok heyecanlı ve işini büyük zevkle yapıyor. Bu her şirkete nasip olması istenen bir durum aslında diyerek bu araya açtığım parentezi kapatayım.

Gelelim ufak detaylara. Öncelikle Rixos Premium, 7 yıldızlı olarak tanıtılmasına rağmen öyle değilmiş. Yani Turizm Bakanlığında 7 yıldız diye bir kavram yokmuş. Basının lansmanda 7 yıldız söylemini kullanmasından kaynaklanan bir bilinirlikmiş. Eyüp Bey, Rixos’un amacının 10 sene sonra Türkiye’de otel deyince akla gelen ‘ Hilton ‘ markasının yerini ‘ Rixos ‘ un alması olarak özetledi. Rixos geçtiğimiz günlerde Sungate Port Royal Hotel’i 10 yıllığına kiralamış. Yani bünyelerine kısa sürede karar vererek bir hoteli daha katmışlar. Bununla beraber Dubai’de Rixos Ottoman Palace adıyla Dubai’nin en önemli proejelerinden birine sahipler.

Eyüp Bey’in dikkatimi çeken bir cümlesi, ‘ gittiğimiz her ülkeye Türk ve Osmanlı kültürünü götürmemizdir ‘ oldu. Bununla beraber gittikleri ülkelerde sahillere Türk Bayrağını mutlaka diktiklerini söyledi. Yani Rixos’un amacı marka olmakla beraber, dünyada özellikle Türkiye’de doğan marka olduğunu göstermekmiş. 

Evet… 4 günlük bu güzel organizasyonun benim için en önemli yanı başta dediğim gibi orada bulunan değerli insanlarla tanışmak ve bu harika deneyimi çok güzel bir otelde yaşamak oldu. Bu organizasyon için Rixos Hotel Premium’a teşekkür ederim.

Bu hisselerin hangileri olduğunu yatırımcılar biliyorlar. Zaten adı daha önceden bu işlere karışmış ve sicili pek temiz olmayan hisseler. Bazı yatırımcılar bu hisseler ile ilgili görüşlerimi sormuşlardı. İşte o zaman anlamıştım ki bu tüyo olayı yayılmaya başlamış. Ancak bu hisselere küçük yatırımcının girmesi o kadar sakıncalı sonuçlar doğurur ki, tahmin edemezsiniz diye uyarmıştım. Bugün ise yatırımcılar, manipülasyon nedeniyle zarara uğradım, hakkımı nerede aramalıyım, nereye başvurayım diye geliyorlar.

Bu sayfada çok kez bilgilendirici ve kendimce yatırımcıları uyarıcı yazılar yazmaya çalıştım. Ancak yatırımcılar ısrarla borsayı oyun sahası gibi görmeye devam ederlerse, buna hiçbir mahkeme yardımcı olmaz. Aslında yazıyı yazma nedenim burada ortaya çıkıyor. Mahkemeler, yatırımcıyı korumadan önce bu işlemleri yapanları korumamalılar! Manipülasyon olaylarının önüne bir türlü geçemeyen ülkemiz, şirket hisselerinde anormal yükselişler olduktan sonra düğmeye basıyor. Genelde işin sonunda birkaç gözaltı sonrası serbest bırakma ve işlem yasağı getiriliyor. Ama bu da işin önüne geçmeye yetmiyor.

İMKB başkanı bunları saptamak çok zor bir iş diyor. Ve bu son yapılan operasyonun, piyasada güveni sağlayacağını düşünüyorum diyor. Sanırım başkanın dünyadan haberi yok. O hisseler dalga geçer gibi iki gündür yeniden tavan fiyatlardan işlem görmeye devam ediyor. Nasıl bir operasyondur bu? Nasıl bir hisseleri üzerindeki manipülasyonu önleme girişimidir bu? Açıkça görülüyor ki hisse üstündeki isimler dalga geçiyorlar resmen. Türkiye’deki en büyük operasyon diye adlandırılarak, medyada da büyük puntolarla yer alan bu haberlerin ardından, o hisseler yeniden uçmaya başlıyorlar! Sayın başkana sormak gerekir. Bu güven böyle mi gelecek?

Ama başkana şurada katılıyorum. Ülkede manipülasyonla mücadelede ihtisas mahkemeleri kurulmalı diyor. Davalar uzun sürüyor diye şikayet ediyor ve tabir-i caizse o sürede atı alan üsküdarı geçiyor diyor. Çok haklı o konuda. Ama bu ülkede yatırımcı hakkı diye kimse bir şey bilmiyor. Bu sayfada çok sayıda hukuk-borsa boyutu ile tartışma yaptım. Halka açık şirketlerin yatırımcısına karşı sorumluluğunu bilmeyen bir medyaya ve insanlara sahibiz. Böylesine sermaye piyasası hukuku bilmez bir ülkede manipülasyonu önlemek mümkün mü?

Bunun mümkün olmadığını bilen insanlar o hisselerde işlemlere devam ederek cevabı veriyorlar zaten. Başkan güvenden söz etmeye devam etsin. Ama yatırımcı önce aklına güvensin, sonra ağlamasın.

İşte bu ülkeye Amerika’nın yeni başkanı Obama geldi. Bana göre vücut dilini en iyi kullanan ve iletişim dili en yüksek başkan kendisi. İnsana güven veren ve kendisini dinleten bir ışığı var. İşte bu başkan bugün Türk gençleri ile buluştu. Soruları yanıtladı, el sıkıştı. Bu buluşmayı televizyondan canlı olarak izledim. Bu tutuma bayıldım. Obama’nın harika bir imaj çizdiğine, etkileşime önem verdiğine, en önemlisi insanlara değer verdiğine inandım.

24 saat dahi kalmadığı İstanbul’da programını gençlerle sohbete ayırabiliyor. Obama Türk gençleri ile buluşuyor. Kulağa harika geliyor. Ancak bazı Amerikan emperyalizmi ile insanları doldurmaya çalışan kişilerin söyledikleri de kulağıma geliyor bu arada. Öylesine bir düşmanlık yaratılmış ve insanlar kulaktan dolma bilgilerle ve çok fazla şey bilmeden buna bağlanmış ki, ne yaparlarsa yapsınlar kulp takılıyor. Öğrencilerin o toplantıda el-pençe divan durmalarına mı laf edilmiyor, toplantıda sorulan soruların kim tarafından sordurulup ne tarz sorular olduğu mu tartışılmıyor.

Tabi haklılar aslında. Bizim ülkemizde halka inmeyi, üç beş kuruşluk yardımları ulaştırmak olarak görüyorlar. Diyaloğa girmeyi ise bilmiyorlar. Şimdiye kadar hangi Türk lideri bir üniversiteye sadece öğrencilerle buluşup, onları dinlemeye gitti? Bu toplantı belki sadece imaj ve dikkat çekmek için yapıldı, sorular başkaları tarafından o gençlerin eline tutuşturuldu belki ne fark eder? Sonuç olarak böyle bir ortama girildi mi? O gençleri dinliyorum, söylediklerinize değer veriyorum diye bakan gözler görüldü mü? Bence olay budur. Müsamere çocuklarına benzitelen gençlerin duruşlarına getirelecek eleştiride, Türkiye’nin Amerika’ya karşı duruşu benzetmesi yapılabilir. Ama bence o duruş gençlerin şaşkınlığı ve saygısı olabilir ancak.

İzlediği politikalara, yaklaşımlara bir şey diyemem. Zaten çok yeni ve kimse net bilgiye sahip değildir. Ancak duruşu, ışığı, liderliği ile kendisine hayran olduğumu söylemeliyim. Bunu söylediğimde Amerikan hayranlığı olmakla yeniden suçlanacağımı bile bile… Ekonomistim, kapitalizme karşı gelmem. Bu nedenle Amerikan emperyalizminin kapitalist düşmanı sıfatı bile almışlığım vardır. Güler geçerim. Çünkü bunları söyleyen adamların tek bildiği ‘ Amerika, emperyalizm, kapitalizm ‘ kelimelerinin anlamlarıdır. Umarım o anlamları da biliyorlardır yani.

Halkı dolduruşa getirmek kolaydır. Çünkü halk bilinçsiz. Kendisi öğrenmeye ihtiyaç duymadığı için kulaktan dolma bilgilerle bilgiçlik taslamaya alışmış. Her şeyi onlar biliyordur eminim. Bu gençler böyle kullanılmaya devam edildikçe, eldeki altın iş gücüne ne demeliyiz bilmiyorum. Değer vermeyip, fikrine başvurmayıp, kenarda kullanıma hazır olarak tutmak ne mümkün?

Montofon inekleri yerli ineklerden 3 kat fazla süt verirmiş. Besiciler ellerinde montofon ineği varsa, altın besliyorlarmış hissine kapılıp her yerde bunu söylerlermiş. Ancak bu inekler güdülmesi ve beslenmesi en zor ineklermiş. Aynı zamanda hassaslarmış. Bu nedenle verim almak için ‘ altın besliyoruz ‘ demek yerine özenli bakım göstermek gerekirmiş. Bu bakımı gösteremeyen besiciler yıllarca bu ineklerden verim alamadan yaşarlarmış. Nasıl verim alınacağını bilmeyen her besici, montofon ineğine sahip olmanın şansını sadece dillerine kullandırırmış.

Uzun zamandır bu konu hakkında yazı yazayım diyordum ancak olmamıştı. Ta ki dün bir yazıyı okuyana kadar. Klasik Türk toplumu, baltalama ve çamur atma özelliğini durduramayacak gibi gözüküyor. Önce bu sistem ne işe yarayacak ondan bahsedeyim. Sahibi olduğunuz bloglara, bir kod ekliyorsunuz ve bu kod sayesinde, sayfamda gördüğünüz gibi diğer blogların bannerlarının yayınlanmasını sağlıyorsunuz. Kısaca reklamınız oluyor ve blog’unuzdan haberi olmayan kullanıcılara ulaşma şansı yakalıyorsunuz. Bir de Blogküme’nin internet sitesinde, yazılarınız yayınlanıyor. Böylece bloggerların daha fazla kişiye ulaşılması planlanıyor.

İşin mantığı bu. Siberkültür’den tanıdığım sevgili Eren Emre Kanal, Blogküme’ye beni davet ettiğinde düşünmeden kabul etmiştim. Birkaç blogger ile beraber uygulamanın başlangıç aşamasına dahil oldum. Yani henüz bir sitesi yokken, tanıtımı yapılmamışken, bizim bloglarımızda bu bannerlar dönmeye başlamıştı. Daha sonrasında ise Blogküme’nin tanıtımı yapılmaya başlandı ve sisteme dahil olan blogların sayısı artmaya başladı. Bu uygulamada Eren Emre ile beraber Baturalp Torun’un da bana yardımları oldu. Çünkü ben sadece bir bloggerım ve teknik işlerden anlamıyorum : )

Neyse… Dün haberdar olduğum ilginç bir yazı okudum. Evet linki paylaşmaktan çekinmedim çünkü o zihniyette insanların var olduğu ülkede yaşadığımızı görürsek, dünkü seçim sonuçlarının ne yazık ki pek anormal (!) olmadığını anlayabiliriz diye düşünüyorum. Ve oradaki yorumları okuyunca, ben cevabı kendi köşemden vermek istedim. Çünkü biz, o yazıyı yazan arkadaşın nicki gibi ‘ silik ‘ insanlar değiliz. Söyleyeceklerimizi kendi köşelerimizden yazabilecek güce ve potansiyele sahibiz.

Öncelikle Eren Emre’ye teşekkür ederim. Böyle bir sistemi uygulamaya soktuğu için. Emek istenen bir iş ve bu emeği gösterdikleri için Baturalp’i de tebrik ederim. ( Ekipte olan herkesi ) O yazıyı yazan ve o yazıya yorumlarıyla katılan arkadaşlara bir şey söylemek istiyorum. Hiç merak etmesinler, Blogküme ailesi olarak paraları kırışıyoruz. Ancak bizim sahip olduğumuz para değer olarak o zihniyetin asla ulaşamayacağı cinsten. Bunu unutmasınlar. Ve biz o parayı alexa sırasına bakarak oluşturmaya çalışmıyoruz.

Bir şey yapmaya gücü olmayan ve sadece konuşmakla yetinen insanların olduğu bir ülkede yaşamanın zorluklarına, bizim gibi güçlü insanlar katlanmak zorunda. O nedenle pek umursamamak lazım. Bu yeni nesil internet teknolojisinin ( adına web 2.0 diyorlar ) uygulanmaya başlanması pek geçmişe dayanmıyor. Ancak bu uygulamaların eleştiricileri bile çoktan hizmet vermeye başlamış. İşte bunu seviyorum aslında. Mümkün olduğu kadar eleştirin beni de mümkünse. Siz eleştiri ile bir yere varamayacağınızı anlayana kadar, ben o eleştirilerle güçlenip sizin eleştiremeyeceğiniz noktalara geleceğim. Sizde öyle düşünüyor musunuz dostlar?

Öncelikle çok çeşitli insanlar tanıyınca, herkesin benim gibi olmadığını öğreniyorum. İş hayatında, ne kadar çok insanla diyalog kurarsam sanırım yeni kalitesizlik profilleri ile karşılacağım. Karakterini oturtamamış insanların çalışma hayatında bulunmasının çok sakıncalı olduğunu öğrendim. İnsanların para için yapmayacakları şeyler olduğunu biliyorum ancak o kadar alışılmış ki, para mevzu bahis olmadığında bile karaktersizliklerini yüzsüzlükleri ile birleştirebiliyorlar.

Küçücük şeylerden medet umanlara sinir oluyorum. Üç kuruşun hesabını yapıyor derler ama öyle değil. Ben, para değerlidir miktarı ne kadar olursa olsun diyen bir adam olarak üç kuruşun hesabını yapıyorlar demem. Ancak üç kuruşun hesabını binbir dereden su getirecek şekilde önünüze koyarlarsa ve onun için hiç söylenemeyecek şeyleri söylerlerse ne dersiniz? Ben deli oluyorum. Ne insanlar varmış ya diyorum! Benim aklımın ucundan geçmeyecek şeyleri düşünen ve onlardan çıkar yaratmaya çalışan insanları da görmek sevindirici. Adımlarımı ona göre atmayı öğreniyorum.

Ancak en büyük hatam, her insanı kendim gibi görmem. Ve bu ülkede en büyük tehlike bu. İş hayatında buna daha çok dikkat etmem lazım. Yoksa yok olup giderim, bundan eminim. Özel hayatımda da böyle. İnsanları kendim gibi düşünüp, yaptıklarıma aynen karşılık almak istediğim için sorun oluyor. Anladım ki insanlara alıştıkları gibi davranmam gerekiyor. Sıradanlaşırsın diyen olursa da, önemli değil. Bir kere insana farklı yüzümü elbet gösteririm. Bu yüzü elinde tutmayı bilen kişiler için sorun yok. Beceremeyenler ise alıştıkları yolda yürümeye devam edecekler.

Sonuç olarak stresli ve gergin olan bu hafta pek hoş geçmedi. İşler şimdiye kadar hep güzel ve yolunda gidiyordu. Korkuyordum aslında, bu kadar iyi gitmesinde bir sorun var demiştim. Mükemmeliyetçisin derler bana ama ben mükemmele inanmam. Hayatta mükemmel bir şey yoktur. Bu nedenle her zaman kötü olanı iyiye götürmeye çalışıyorum. İnsanları öğrenip, ona göre davranarak devam etmem en doğrusu olacak.

Şimdi başa dönelim. AKP hükümetinin ilk geldiği dönemde Doğan Grubu, iktidarın yanındaydı. Hükümette Aydın Bey’e yakındı. AKP iktidarı döneminde Aydın Bey’in en büyük rakibi Sabah Grubu’na el konulmuştu. 22 temmuz seçimlerinde, Doğan Grubu açık bir şekilde AKP hükümetini destekliyordu. Ancak işler AKP hükümetinin ikinci kez - tek başına iktidar olarak gelmesiyle değişti. Aydın Bey tarihindeki en büyük hatayı yapmış oldu. Çünkü çarklar ters dönmeye başladı. AKP hükümeti ilk başta desteklediği gruplarla ters düşmeye başladı. Bunun nedeni ise kendi yandaşlarının büyümeye başlaması oldu. Bunu hesaplayamayan Aydın Bey için, tarihi düşüş dönemi başlamış oldu.

Petrol Ofisi vergi skandalı ile başlayan furya, Doğan Grubu şirketleri üzerinde büyük baskı oluşturdu. Yabancı yatırımcının en çok tercih ettiği hisselerden olan Doğan Grubu şirketleri 2006 yılından sonra büyük düşüş ve hacim kaybı yaşadılar. Aydın Bey’in ticari faaliyetlerine getirildiği söylenen bürokrasi engelinden, bu gelişmelerden korkan yatırımcılar etkilendi. Yani hisseleri borsada işlem gören, halka açık bir hisse, binlerce küçük yatırımcısı olan, hükümet baskısı nedeniyle dip değerlere sürüklendi. Son 3 yılda, yabancıların sürekli portföy ağırlıklarını düşürdüğü hisselerin başını Doğan Grubu şirketleri çekti.

Şirket hisseleri 2006 yılında 3.50 TL seviyesindeyken, 0.45 TL seviyesine geriledi. Piyasa değeri 1.1 milyar $’a kadar düşen şirket, uluslararası alanda da itibar kaybediyor. Ve başbakan yandaş medya diyerek, Doğan Grubu kanallarını sürekli diline doluyor. İşte bu sırada, Aydın Bey’in en büyük rakibi, Turgay Ciner’in elinden alınan Atv-Sabah grubu Ahmet Çalık’a veriliyordu. Bununla beraber Tuncay Özkan’ın kurduğu ve hükümetin ciddi muhalefeti olan KanalTürk televizyonu ise Akın İpek tarafından satın alınıyordu.

Şimdi buyrun bu beyefendiler kimdir biraz inceleyelim. Öncelikle şunu söylemek istiyorum. İnceleme yaparken mali durum vb. gibi alanlara bakamadım ne yazık ki. Çünkü Türkiye’de son yıllarda büyük sıçrama kaydeden ve milyar dolarlık iş hacimlerine ulaşan Çalık Grubu’nun halka açık şirketi bulunmuyor. ( Nedenini siz tartışabilirsiniz. ) Bu nedenle neler yapmış onlara göz atalım. Çalık Grubu, tekstil sektöründe yatırımlarına başlayan ve çekirdek iş sahasını tekstil üzerine kuran bir şirket. Kriz döneminde ihracatla büyümeye devam eden ve 2007 yılında tekstildeki büyümesini tavan yaptıran bir şirket. Bunun yanına enerjiyi koyan ve enerji sektöründe dev atılımlar yapan bir şirket. Ve 2006 yılında elektrik dağıtım ihalelerine katılmaya başlayan şirket, enerji konusunda atılımları sürdürmüş. Bununla beraber petrol ve doğal gaz alanında atılıma geçmiş. Trans Anadolu Petrol Boru Hattı Projesi ve yankı uyandıran Ceyhan’da kurulan rafineri ve petrokimya tesisi grubun milyar dolarlık faaliyetleri kapsamındadır. Petrolden sonra doğal gaz alanında faaliyet göstermek isteyen grup, Bursa ve Kayseri doğal gaz ihalelerini kazanıp, şehir içi doğal gaz dağıtım işine başlamıştır. EPDK bu ihaleleri ilk kez 2003 yılında düzenlemiş ve lisans vermiştir. Grup 2007 yılında ise KayseriGaz  hisselerinin  tamamını Çalık Enerji bünyesine geçirmiştir. Bununla beraber adrese teslim borusuz doğal gaz sevkiyatı sağlayan sistemi Naturelgaz olarak Çalık Enerji bünyesinde hizmete sokmuş.

İnşaat, finans ve telekomünikasyon alanlarında da faaliyet gösteren grup, son bombasını Atv-Sabah Grubunu alarak patlattı. Turkuvaz Medya olarak faaliyete başlayan grup medya sektörüne de dahil oldu. Ve Türkiye’nin Kanal D’den sonra akla gelen markası Atv’yi satın alarak, Doğan Grubuna rakip oldu.

Gelelim Akın İpek’e. Aslında çoğunuz tanırsınız. Yıllardır davetiye denince ilk akla gelen marka Koza Davetiyedir. İşte Koza Davetiye ve İpek Matbaacılık şirketlerinin sahibi kendileri. Ciddi ve kaliteli bir eğitim almış Akın İpek, babasının kurduğu matbaa ve davetiye işini son yıllarda akıl almayacak kadar büyüttü. Davetiye işine devam ederken, en ciddi yatırımını Bergama Ovacık altın madenini alarak yaptı. 2005 yılında bu yatırımı yapan Akın İpek Türkiye’nin ilk altın madenine sahip şirket oldukları ile övünürken, başına ciddi dertler açıldı. Bergama’da siyanürle altın arama çalışmaları nedeniyle sayısız davalar açıldı. Siyanür liçi yöntemi ile çalışan altın madeninin işletilmesine ilişkin idari işlemler mahkemelerce defalarca iptal edildi, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafından Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin ihlal edildiğine dair kararlar verildi. Ancak "Kamu yararına olmadığına" ilişkin mahkeme kararlarına karşın, söz konusu altın madeni ve kimya tesisi,faaliyetlerine devam etti. Koza’nın hisseleri devraldığı Normandy şirketinin, bu hisseleri mahkeme kararlarından bıktığı ve yasal yolu bulup ocağı işletemediği üzerine Akın İpek’e sattığı konuşuldu. Ancak bütün mahkeme kararlarına rağmen, AİHM’nin aykırı raporuna rağmen, Koza Grubu’nun nasıl faaliyetlerine devam ettiği düşündürücüdür. Maden ocağının işletilmesiyle bir yıllık hedefin 180 milyon $ olduğu düşünülürse, Normandy şirketinin 40 milyon $’a bu maden ocağını neden sattığı da düşündürücüdür. Ve Koza Davetiye hisseleri borsada işlem gören bir şirket. Koza’nın bu maden ocağını alması ile büyük primler yapan hisseler, sayısız mahkeme ile baskıda kalmış ancak bu baskıları çok rahat aşarak 2 TL seviyelerinden 20 TL seviyelerine kadar gelmiştir. Bugün İPMAT ve KOZAA hisselerinin, piyasa değeri 500 milyon $ civarındadır.

Son dönemde Akın İpek, medya sektörüne de girmiş. Bugün gazetesini satın almıştır. Atv ile de ilgilenen ancak ondan vazgeçen İpek, AKP hükümetine muhalefeti ile bilinen KanalTürk TV’yi satın almıştır. Şimdilerde fısıltı gazetelerinde ise MHP’ye yakınlığı ile bilinen ATA Tv hisselerini de alacağı konuşuluyor.

Ben ticari faaliyetlerde, ülkedeki bazı ticari grupların işlerini inceledim. Son günlerde Aydın Bey aleyhine herkesin birşey söylediğini düşünürsek, bu yazının gerekli olduğunu düşündüm. Çünkü Doğan Grubu çoğu kişi tarafından sevilmez. Şimdi AKP karşı atak başlattı diye, inat yüzünden Doğan Grubu’nun yanında olanlar var. Bu yanlışa gelmemek gerektiğini düşünüyorum.

Düşünün; çok büyük karanlık bir salondasınız. Ve spotlar sadece bir kişinin üstünde. Işık, yalnız o kişiyi aydınlattığı için herkes onu görüyor. Ve karanlıkta güçlü bir ışık sadece o hedefe yönlendiği için, hep kirli çamaşırları gözüküyor. Ve büyük bir baskı altında bırakılıyor. Ancak o salonun ne kadar büyük olduğunu unutmayın. Karanlıkta, hedef bir kişi seçilirken, ışığın üzerlerine vurdurulmadığı ve adlarının geçmediği kişiler, karanlık olmasına rağmen yürümeye devam ediyor. Hatta koşuyorlar.

Aydın Bey üzerinden oynamak, Türkiye’nin en büyük iş adamlarından birisi olan kişiyi sayısız darbelerle vurmaya çalışmak, kanuni açıklamaları yüzde yüz doğru değilse, çok ayıp bir davranıştır. Aydın Bey, kendisi üzerinden bu muazzam ‘ İpek ‘ Yolunun kurulmasına izin verecek mi, onu bekleyip göreceğiz.

Malum seçim zamanına denk geldiği için ekonomik daralma ve işsizlik hükümet aleyhine kullanılacaktır. Ancak ben bir süredir yazmaya devam ettiğim gibi, bunun cehaletin eleştirisi olarak nitelendiriyorum. Hükümetin yanlışlarını ve izlediği basit yöntemleri daha önce eleştirmek lazımdı. Şimdilerde ise global çalkantının sonucu bazı durumlar ortaya çıkıyor. Neyse, ben son günlerde yapılan eleştirilere biraz yorum getirmek istiyorum. Bunu da işsizlikle bağlamaya çalışayım…

Son yapılan tüketimi teşvik etmek amaçlı kdv-ötv indirimleri yeni bir tartışmayı başlattı. Halkın parası yok, indirime gitsen kim alacak? Türkiye ekonomisi yıllardır tüketime dayalı bir büyüme izledi. İşsizlik oranlarının azaldığı dönemde, ekonomimiz işte o strateji ile büyüdü. Enflasyon oranları düşünce ve tüketim artınca, değişim içine girdik. Zenginler tüketim yapıyor bilincine sahip olan insanlar ise kendileri de tüketime dahil olmuştu. Zengin ve alım gücü her zaman yüksek olan kesimin yurt içinde tüketime olan etkisi çok fazla değildir. Yani onların genel endekse eğilimi her dönem aynıdır. Değişimi tetikleyen orta düzey gelir grubuna bağlı insanların tüketim anlayışlarının değişmesidir. Bunun bilincinde olan hükümetler, kredi kartı ile alışverişte taksit uygulamarını başlatarak, halkı tüketime alıştırmıştır.

Sermayedar kesime alınacak önlem farklıdır. Ancak ülkemizde büyüme politikaları genelde basit ve kısa dönemli çözüm üreten politikalardır. Yatırıma teşvik ve vergi avantajı gelmeden, yatırımcının omzuna büyük yükler bindirilirken, ihracata odaklı ve katma değerli işler yapma imkanları daraltılmıştır. Bu basit döngüye yatırımcılarda ( zora gelmek istemeyen ve madem büyüyoruz, ben kazanacağım paraya bakarım diyen ) alıştırılmıştır. Ve bu yatırımcılarla büyüyen ülkemizde, krizin etkisi hissedilince, işsizlik oranları artmaya başlamıştır. Çünkü bu tarz işletmeler, ekonomik daralma olduğunda ilk etkilenecek olanlardır. Burada çalışan işçilerde vasıf bakımından düşük ve ilk işten çıkmaya meğilli kişilerdir.

Yüksek faiz devri kapanmaya başlıyor, döviz kuru ülkenin ihtiyacı olan düzeye geliyor. Ancak dünyada düzen değişiyor. Sistem değişiyor. Kapitalizm ile globalizm buluşmasında ilk raund sona eriyor. Global düzende bana göre para ile herşeyi çözemezsiniz. Eskiden parası olan gücü tamamen eline alıyordu. Şimdi ise global düzen içinde inovasyon ve rekabet ön planda olacak. Çünkü insanlar yeni trend ortamında seçiciliği öğrenecek.

Ve sonuç işte burada çıkacak karşımıza. Bu yeni düzen içinde işverenlerde seçici davranacak. Nitelikli ve kendini yenileyen işçi gereği artacak. Ülkemizde Ar-Ge faaliyetlerine kaynak ayırılmaya başlanıyor. Eğer bu gerçekleşebilirse, kaliteli iş gücü ile ülkenin ekonomik anlamda geçici büyümesi, biraz düşse bile, daha sağlıklı olacaktır. Ve benim yıllardır yazdığım büyüme demek kalkınma demek değildir sözüne uygun hale gelecektir. Yani ülke kalkınmaya başlayacaktır.

Bu krize ciddi gözle bakılması taraftarıyım. Yani tedbirlerin kısa vadeli olmaması ve bazı kötü detaylara göz yumulması gerektiğine inanıyorum. Yenilenen düzen içerisinde önemli bir noktaya gelmek istiyorsak, kökten çözümler üretmemiz gerekecek. Bunu yaparken düşük büyüme ve artan işsizlik bir süre başımızda olacak. Bu işsizlik rakamının artacağını düşünüyorum. Ancak burada suçu sadece işverene atmamak lazım. Bunu da yukarıda açıklamaya çalıştım.

Son olarak eleştirilere takıldığım için, kendim biraz eleştiri yaparak bitireyim. Hükümetleri, politikaları eleştirmek çok kolay. Oturulan yerden bazı kelimeleri dalgaya vurup, her kötü durumda onları söylemek çok kolay. Peki bu kadar kolaycılığa alışmış insanlar, acaba kendileri için çözüm üretebilecek davranışları sergiliyorlar mı? Çözüm için hareket edip kendilerini geliştirme-yenileme aşamasına gidiyorlar mı? Yoksa oturdukları yerden ahkam mı kesiyorlar? Ben hala söylüyorum, bu ülkede işsizlik doğal işsizlik düzeyinde. Türkiye’de işsizlik artmıyor, dünya düzenine entegre olamayan eğitime ve gelişime kapalı insan sayısı artıyor. Yani insanlar dünya düzenine teğet geçiyor.

Önemli Not : ( Son dönemde, büyük firmalarda çalışan vasıflı personelin işten çıkarılmaları asla bu yoruma dahil değildir. O durum kişilerin değil, çalıştıkları büyük gibi gözüken firmaların yönetim başarısızlığı nedeniyle insanları cezalandırma yanlışlığının eseridir. )

Başbakanın söylediği laflar her yerde kullanılıyor. Kriz bizi teğet geçti söylemine takılıyoruz, haklıyız. Ancak ucuz propagandalar yapmayalım. Bu sayfada bir süredir açıklamaya çalışıyorum. Kriz bizi gerçekten teğet geçebilir diye. Başbakanın gerçekten sağlam danışmanları var ve onlardan aldığı bilgi ile söylemlerini gerçekleştiriyor. Geçen günkü yazımda bahsetmiştim. Ülkeleri yıkan krizlerin nedenlerini. Bankacılık krizi, cari denge krizi ülkeleri iflasa sürükleyecek krizlerdir. Bankacılık sistemimiz sağlam olduğu için, cari denge problemimizde de önemli gelişmeler olacağı beklendiğinden teğet kelimesi söylenebildi.

Dünya üzerinde global kriz yaşanıyor. Büyüme rakamları ve sanayi üretimi tüm ülkelerde düşüyor. Hele sanayi üretiminin çoğunluğu otomotive dayanan ülkeler bundan daha çok etkileniyor. Bu kriz döneminde sanayinizin böyle dibe vurmaması mümkün değil. Tekstil ve otomotive dayanan bir üretim sistemi içinde olan ülkenin sanayisinde çarkların dönmesi mümkün değil. İşte bu nedenle şimdi bu şekilde eleştirme lüksünüz yok. Çünkü eleştiriler saçma oluyor. Şimdi büyüme rakamları ile işsizlikle ilgili konuşmalar gereksiz oluyor. Çünkü bu bize özgü bir durum değil.

Eğer geçen yaz, benim yazılarımda getirdiğim eleştirileri getirebilseydiniz durum farklı olurdu. ‘ Hükümet Büyük Bir Yalan ‘ başlıklı yazımda ve ‘ Büyümeyi Analiz Edebilmek ‘ başlıklı yazımda sert eleştiriler sunmuştum. İhracatımız şu kadar, büyümemiz bu kadar diye övünmenin cahil kandırma olduğunu söylemiştim. O zaman çıkıp eleştiri yapan olsaydı, hükümet zor durumda bırakılabilirdi. Ama şimdi çıkıpta, Amerika’da dahi işsizliğin tarihi değelere ulaştığı durumda, ülkede işsizlik ve sanayinin durumundan şikayet ederseniz bu pek inandırıcı olmaz. Her işten çıkarma haberini görüpte, kriz bizi teğet geçiyor(!) dersenizde olmaz. Aklı başında ve nitelikli eleştiriye ihtiyaç var.

Bu noktada eleştirilecek noktalar, IMF ile geciken anlaşma ( kriz etkisini azaltır ihtiyacımız olmaz diye bekleniyor belki ancak güven ortamı sıfırlandığı için döviz kurları ve piyasalar üstünde çok sıkıntı oluşuyor ) , yapılacak reformların gecikmesi ve seçime odaklanılması ile ekonominin başı boş bırakılması, önlem paketi ve vergi avantajları gibi yeniliklerin getirilmemesidir.

Merkez bankası faizleri indirdiğinde dahi eleştiriler geldi. Böyle bir dönemde böyle karar olur mu diye. Niyeymiş efendim? Ülkeden sıcak paranın çıkmaması lazımmış. Siz değil miydiniz yıllardır dünyanın en fazla faiz veren ülkesiyiz, bu kadar geri mi kaldık diye bağıran? Şimdi faiz indiriyorsunuz dolar yükselecek diyorlar. Dolara talep mi var ki dolar yükselsin? Hadi var diyelim, faiz aşağı dolar yukarı mantığı eski iktisatta kaldı. Global düzenin ekonomisini biraz öğrenin artık! Madem büyümeye etki istiyorsunuz, sizin mantığınıza göre faiz aşağı yatırımlar yukarı değil mi? Buna da katkı sağlamayacak mı o zaman? Ama nedir efendim, eleştirisiz yaşamayız. Eleştiri yapmayı bilmeyiz ama icraatımız olmadığı için yalnızca konuşabiliriz!

Merkez bankasını zamanında eleştiren birisi olarak ( hedef fiyatları saçmasapan koydukları için eleştiriyordum ) Sayın Durmuş Yılmaz’ın iktidarın kuklası olmadığını gördükten ve radikal işlere imza attığını gördükten sonra takdir ettim. Ve Merkez’in bu faiz indirimlerinin altında yatan nedenlerden birinin ‘ bankacılık sistemini 2009 yılında sağlam tutmak ‘ olduğunu yazdım. Çünkü faiz oranları düştükçe bankaların karları artacaktır. Kambiyo karlarına da etkisi olduğundan dolayı bankacılık sistemi kar rakamlarını arttıracaktır.. Böyle kriz dönemlerinde bankacılık sisteminin hala güçlü ve karlı kalması çok önemli. Ve Reuters’in haberine göre Türk bankacılık sektörünün net kârı bu yılın Ocak ayında geçen yılın aynı ayına göre yüzde 22.9 oranında artarak 1.59 milyar liraya ulaşmış. Ne demek istediğim ve merkezin faiz indirimlerinin altında yatan nedenler hakkındaki hipotezim mantıklı mı anlaşılmıştır umarım.

Gelelim cari dengeye. Ekonomimiz ocak ayında 291 milyon $ cari fazla verdi. Geçen yıl 4.1 milyar $ civarında açık veren ülkemiz, bu yıl fazla verdi. Tabi hemen neden bulundu. Ekonomi durdu, cari fazla verdik! Yıllardır eleştireceğiniz noktayı kullanmadınız, şimdi yanlış yerden eleştiri yapıyorsunuz. İhtalata dayalı, katma değeri olmayan büyüme ile nereye gidecektik? Övünülen ihracat rakamları ithalatı karşılamıyordu. Kalkınmak istiyorsak, ihracata dayalı büyüme izlenmeliydi. İşte bu nedenle bu yıl çok iyi kullanılmalı. Belli bir daralmaya göz yumularak büyüme stratejisi gelişmeli. İthalata bağlı ve sınırlı sanayi anlayışından vazgeçilmeli. Bunu bu kriz döneminde yapabilirsek, krizden en güçlü çıkan ülkelerden biri oluruz. Çünkü finansal sistem krizine güçlü bankalarla girdik ve kaybımız olmadı.

İşte bu nedenle döviz çıkıyor ne olacak diye ortada dolananlar varken, bunu hükümetin iyi değerlendirdiğini düşünüyorum. Bana göre ülke parasının değer kaybetmesi krizden ne kadar yara aldığını göstermez. Bana göre Doların 1.10 TL civarında olması bize yara veriyordu. Doların 1.55-1.60 bandında hareket etmesi bize avantaj sağlar. İthalatı engellemek ve insanları basit yoldan para kazanma alışkanlığını bırakıp, verilecek teşviklerle ( hükümet reformlarından kastımız bu ) ihracata yönlendirmekle kurtulacağız. Dünya bankaları ağlayıp, kurtarılmak için yardım beklerken bizim bankalarımız karlarını arttırıyorlar. Orada da bir güvence gelirse, bankalarımızın kredi muslukları çoğu ülkeye göre daha açık olacak. Bu sayede bu krizden en hızlı ve gelişmiş ülke olarak çıkacağız.

İşte özet bu. Ve zavallı halk birşey bilmez eleştiricilerin peşine takıldığı için bunlardan haberdar değil. Medya desek yıllardır aynı. Haklılar aslında. Halkın çoğu böyle, onlara haberi doğrusuyla sunacağım diye araştırmaya ne gerek var? İzliyorlar zaten böylesini!

Hükümet ise olayın farkında. Dalga geçiyorlar gibi geliyor değil mi size? Ancak bu satırları okursanız, haklı olduklarını göreceksiniz. Eğer adımları yanlış atmazlarsa, dedikleri çıkacak. Ve teğet kelimesinde boğulan başbakan değil, eleştirenler olacak. Eğer işler doğru kurgulanıp, eleştiren insanlar bu basitlikle, iktidarın eline yağ sürerse hükümet yolunda emin adımlarla yürüyecektir.

Ve son söz. Kriz sonrasında bahsettiğim sistem uygulamasında başarı sağlanırsa, ülkenin nur topu (!) gibi bir ekonomisi olacaktır. Ancak o nur topu ekonomiyi bilgisiz eleştirel halk seyrederken, mevcut iktidar haklı olarak sahiplenecektir.

Ana sanayi grupları sınıflamasına göre, Ocak ayında bir önceki yılın aynı ayına göre en yüksek düşüş yüzde 44.6 ile sermaye malı imalatında görüldü. Dayanıklı tüketim malı imalatı yüzde 25.4, aramalı malı imalatı yüzde 24, dayanıksız tüketim malı imalatı yüzde 10.1 ve enerji yüzde 6.4 oranında düştü.

Ve asıl darbe otomotiv sektöründen geldi. Otomotiv üretiminin durma noktasına geldiğini gösteren veri, motorlu kara taşıtı imalatında %60.3′lük düşüşe işaret ediyor. Küresel krizin etkisiyle sanayi üretiminde Ağustos ayından beri düşüş görülüyor. Üretim Ağustos’ta yüzde 4.1, Eylül’de yüzde 5.2, Ekim’de yüzde 8.5, Kasım’da yüzde 13.9, Aralık’ta yüzde 17.8 azalmış durumda.

Bu rakamların ardından, 2001 krizinde yaşadığımız düşüşten daha sert bir düşüşle karşı karşıya olduğumuzu görüyoruz. Benim kriz başlangıcından beri yazdığım olayı şimdi anlayabiliriz. Krizin başlangıç etkisi finansal sistem olduğu için ve Türkiye bu krize güçlü finansal sistemle girdiği için, 2001′den daha iyi durumda. Tüm dünyada sanayi üretiminin düştüğünü görüyoruz. Büyüme rakamları bu yıl dünya genelinde düşük gelecek.

Spesifik olarak ülkemizde ise ekonomik daralma oranı beklentilerden daha yüksek olacak gibi gözüküyor. Çünkü aralık ve ocak aylarındaki sanayi üretim verileri oldukça düşük çıktı. Bu düşüş bir önceki aya göre artarak düşmeye devam etti. Mart ayı içerisindeyiz ve şubat ayı sanayi üretimi rakamının düşük geleceğini, bu ay yaşanan üretim kısıntılarından anlayabiliyoruz. Bu aya ilişkin düzelme de görmediğimiz için mart ayının da kötü geleceğini bekliyoruz. Netice itibariyle ekonomik anlamda düzelmenin ilk yarıdan önce olmayacağını, etkilerinin ise belki(!) son çeyrekte yaşanacağını düşünürsek, Türkiye’de ekonomik büyümenin eksi olacağını ve daralma oranının yüksek çıkacağını düşünebiliriz.

Burada önemli olan üretimde çarkları döndürmek için reformlara çabuk başlamak olacaktır. Ama kişisel görüşümü dillendirmem gerekirse;

Bu yıl düşük büyümeye göz yumulmalı. Zaten yıllardır bıçak sırtına yakın, çok sağlıklı olmayan şekilde yüksek büyüme yakalayan ülkemizde, büyüme stratejisi geliştirilmeli. Yani bu yılı kurtaracağım diye, geçmişten kalma büyüme stratejisi izlenmemeli. Krizi fırsata çevirmek için bu yıl bu yönde de iyi kullanılmalı. Geçen yaz başı ‘ Büyümeyi Analiz Edebilmek ‘ başlıklı bir yazı yazmıştım. İşte oradaki analizimi tekrar hatırlatarak, bu büyüme olayının iyi düşünülmesi gerektiğinin altını çiziyorum.

Ve ısrarla tekrarlıyorum. Ülkeleri uçuruma sürükleyen krizler büyüme odaklı krizler değildir bana göre. Büyüme sorunu ile belinizi doğrultamayabilirsiniz ancak batmazsınız. Sizi uçuruma götürüp batıracak krizler, dış ticaret açığı-merkez bankası rezervinin erimesi ve bankacılık krizidir. Bu global kriz döneminde ihracattan fazla azalan ithalat oranı varken, büyüme stratejimiz yenilenmeli ve dış ticaret açığı sorunumuzu halledecek uygulamalar geliştirilmelidir. Güçlü olan merkez bankası rezervlerimizi gereksiz yere eritmemek için, dolar ne olacak soruları bırakılmalı ve panik ortamı yok edilmelidir. Bankacılık sistemimizin güçlü kalabilmesi için, merkez bankasının faiz oranları üstündeki radikal indirimleri fazla eleştirilmemelidir. Kaldı ki basit mantıkla düşen faizler ile büyüme artabilir. Enflasyon ise hala eksi çıkabiliyorsa, şans sizin yanınızda demektir. Hemen kara bulutlara gömülmeyelim. Biraz düşünelim!

Evet… Krizin kaynağı ABD. Dünyayı bu bunalıma sürükleyen ve ekonomide ciddi yaralar açılmasına neden olan ülke ABD. Finansal sistemde kaldıraç oranlarını sisteme olağanüstü şekilde dahil eden, kazancın nereden geldiğine bakmadan riski maximize ederek işleri yürüten ve bu sisteme tüm dünyanın dahil olmasını sağlayan ülke yine ABD. Ancak olaya bakış açımız döviz konusunda farklı olmalı. Çünkü Dolar, Amerika’nın para birimi olmasının dışında dünyanın rezerv parası. Dünyada hakim olan para. Dünyadaki sermaye hareketlerinde ve petrol vb alışverişlerde kullanılan para birimi Dolar. Yani Dolara yalnızca krizin kaynağı ülkenin para birimi gözüyle bakmak doğru değil.

Şimdi o açıklamaların ardından, Dolar neden yükselir sorusunun cevabına geleyim. Amerika’da patlak veren kriz, başta Avrupa olmak üzere tüm dünyaya yayıldı. Geçen sene ortaya atılan Euro yeni rezerv para olur mu sorusuna cevap bugün veriliyor. Euro Bölgesini insanlar güçlü zannetti yada Dolarla beraber Amerika’nın egemenliğine son vermek istedikleri için Euro’yu Dolar’a karşı kullanmak istediler. Ancak Euro Bölgesi kriz döneminde ciddi şekilde değer ve itibar kaybeden bir bölge oldu. Bu nedenle Euro, Dolar karşısında değer kaybetmeye başladı. İnsanlar krizdeki dalgaların devam etmesi nedeniyle, krizin kaynağına bakmadan dünyanın rezerv parası olan Dolar’a yöneldiler. Bu nedenle Dolar, dünyadaki tüm para birimlerine karşı değer kazanmaya başladı. Piyasada sıkıntı olduğu anda Yen’e karşı değer kaybeden Dolar, şu sıralar Yen karşısında da değer kazanıyor. Çünkü Avrupa ile beraber Uzakdoğu ülkelerinde de sorun var. Belini yeni yeni toparlamaya başlayan Japonya’da sıkıntılar yeniden baş gösterdi. Büyüme üzerinde sorun yaşayan ülke, bu derdi yine çekmeye başlıyor.

İşte tüm bu gelişmeleri göz önüne aldığınızda, Dolar’ın yalnızca Amerika’nın para birimi olmadığını görürsünüz. Dünyanın rezervi olan para, kriz döneminde güvenli liman olarak düşünülür. Çünkü diğer para birimleri, ülkelerindeki gelişmelere bağlı olarak hareket ederler. Bağımsız olarak güç gösterisi yapma lüksleri yoktur. Dolar ise tam anlamıyla bir güçtür. Amerikan ekonomisi ne kadar kötü olursa olsun, para birimi değer kaybedecek diye bir şey söz konusu değil. İşte bu önemli avantaj, ABD’nin krizden diğer ülkelere göre daha çabuk çıkacağının göstergesi olabilir. Ve krizden Amerika yine küresel en büyük güç olacak çıkacaktır. Dolar’ın yüksek seyri bir süre daha devam edecektir.

Hatta bazı komplo teorisyenleri, Amerika’nın krizi bilerek çıkardığını söylediler. Şöyle ki, kriz öncesi ABD Doları diğer para birimleri karşısında değer kaybediyordu. En basitinden TL karşısında Dolar 1 TL olur mu sorularını duyuyorduk. Ben ise ısrarla Dolar’ın bu seviyelerde kalmasının mümkün olmadığını söylüyor ve Dolar alımının mantıklı olduğunu söylüyordum. Euro ve Yen karşısında da eriyen Dolar, rezerv para özelliğini kaybediyor mu sorularına maruz kaldı. Ancak orada da ben dünyadaki Euro rezervinin Dolar’ın yanında lafı bile edilemeyecek düzeyde olduğunu söyleyerek, bunun mümkün olmadığını dile getirmiştim. Ancak teorisyenler, Amerika’nın krizi kendisi kurgulayarak, Dolar’ın rezerv para olma özelliğini kaybettirmek istemediklerini söylediler.

Olayın özü ise komplo teorisine meydan vermeyecek cinsten. Dünyada sallanan sistemin patlak vereceği 2008 ortasından belliydi. Bu kadar büyük olmasını bekleyen yokmuştur sanırım. Ancak Dolar’ın güçlü kalacağını tahmin etmek zor değildi. Amerika dünyanın lokomotifi ve diğer daha zayıf ülkeler, gücünü kaybettikçe Dolar değer kazanacak. Mantık buna dayanıyor.

Elbette olamazsınız. Çünkü hangi tv’yi açsanız, hangi gazeteyi okusanız, kimle konuşssanız aynı felaket tellalığını yapıyor. Bunlar alışmış çünkü! Bunlar ülkenin iyiliğini düşünmeyen, iyi olmasını istemeyen ve çıkarlarına ters gelen durumlar olan kişilerin dolduruşları ile yönetilmeye alışmış kişiler. Bu kişilerle bu ülke nereye gidebilir? Krizin teğeti şusu pusu değil durum. Başbakan bazı şeylerin farkında. Farkında ancak uygulamada gecikiyor. Kriz bizi teğet geçiyordu, belki de gerçekten geçecek. Ancak bu insanlarla teğet geçmesi mümkün olmayacak

Krizin kaynağı finansal sistem. Dünyada bankalar eriyor. Reel sektöre krizin darbe vurmasının nedeni bankaların kredi kanallarının kapanmak zorunda kalması. Krize bakış açısında Erdal İnönü’nün perspektifini kullanmalıyız. ‘ Olayın kökenine inelim.’ Olayın, krizin kökeni bankalar. Trilyon Doları bulacak kayıplara varıyor durum. Dünyada finansal sistemi, bankaları zarar görmeyen nadir ülke var. En başta yer alan ülke ise Türkiye. 2008 yılında dünyanın en büyük bankaları milyar dolarlarca zarar ederken, güçlü Türk bankalarının 2008 yılı karları milyar TL’nin üstünde. Bankacılık sektörü bu krizden etkilenseydi şimdi Türkiye ne hale gelirdi biliyor musunuz? O 2.00 TL’yi göstermek için can attığınız Dolar bir günde çok rahat geçerdi o değerleri. Hem de 1.60′lardeyken. Allah aşkına düşünemiyorsanız dahi bir araştırma yapın. Geçmiş kriz dönemlerinde Türk ekonomisi nasıl bir hal almış, ne durumlara gelmiş. Bırakın bu felaket tellalığını, bırakın Dolarla kriz ölçümü yapmayı.

Düşünün bir kere lütfen. Siz hastasınız ve yanınızda sürekli hastalığın en kötü emarelerini anlatan insanlar var. Sizin hastalığınız artmaz mı? Kendinizi ölüme yakın hissetmez misiniz? Bunun nedeni tamamen psikolojik değil midir? Şimdi çok kötü durumda olmayan ülke ekonomisi için herkesin bu karamsar fikirleri söylediğini düşünün. Ve ekonomilerin temel taşlarının tüketici olduğunu düşünün. Bu psikolojiden etkilenen halk ile bu ekonomi ne hale gelir? Düşünün ve doğruyu seçin.

Şimdi gelelim doğru bilgilere. Dolar dolar diye ortamı geren insanlar, krizi Dolarla ölçen insanlar muratlarına erecek. Bu yazıyı yazarken Dolar 1.80 sınırına dayandı. Görsede rahatlasak! Hatta o kadar net söylüyorum ki, o felaket tellalarına inanan insanlar buradan Dolar alsada ne olacağını görse! Uluslararası piyasalarda Dolar’ın neden yükseldiğini açıklayacağım. Ancak bizim piyasada Dolar’ın mantıklı yükselişini görmedim ben. Merkez Bankası faizleri kasımdan bu yana 525 baz puan indirdi. Bu tarihi indirimlere, basit mantık prensibi ile faiz aşağı kur yukarıdır, tepki vermedi. Çünkü yerel piyasada Dolar almaya niyetli adam yok. Ancak ülkeden çıkmak isteyen yabancı yatırımcı, hisse senedi piyasasından mal çıkarak Dolar’a yöneliyor. Bu da Doları çok sınırlı yükseltiyor. Bunlar dışında Dolar’ın yükselmesine neden yok. Ancak son günlerde, GM ve CitiBank’dan gelen bilinen olumsuz haberler, felaket tellallarının ekmeğine yağ sürdü. Amerika’nın devleri batıyor, kriz büyüyor ve Türkiye batacak mantığı ile hareket ediyorlar. Spekülatörler buradan para kazanırken, olan bunlara inanan küçük yatırımcıya oluyor.

Sanayi üretimi düştü, ihracat gelirleri azaldı diye ülkeyi krize sokuyorlar. Evet sanayi üretimi her yerde dibe vurdu. İhracat yaptığımız ülkeler krizde, tüketim dibe vuruyor. Sanayi üretiminde düşüş normal. Olay bu zaten. Bu kriz döneminde sistemi yeniden düzenleyecek şekilde bir ihracat programı uygulamak lazım. Burada ülkeyi krize sürükleyecek nokta bu değil. Önemli olan dış ticaret açığı. İhracatımız %25 düşerken, ithalatımız %42 geriledi. Geçen yıl 5.7 milyar Dolar olan açık, bu ay 1.4 milyar Dolara indi. Ödemekte zorlanacağımız ve bizi krize sürükleyebilecek en önemli gösterge bu. Ve bu göstergede ilk ayda 4.3 milyar Dolar’lık bir azalma var. Neden bundan kimse bahsetmiyor?

Ülkeleri krize sürükleyen ikinci nokta ülkenin rezervlerinin erimesi. Merkez Bankasının 2001 yılında eriyen rezervleri, bugün 71 milyar Dolar seviyesinde. Bankalarda toplam döviz mevduat hesapları 100 milyar Dolar civarında. Dış borçta ise ülkemiz yılbaşından bu yana 2 milyar Dolar ödeme yaptı. 2008 yılında ise toplam 15 milyar Dolar ödeme yapmıştık. Orantı kurarsak geçen seneden daha düşük borç ödememiz olacak.

Son olarak Doğu Avrupa’da ülkeler iflasın eşiğinde. Türkiye’de onlarla aynı sepette yer alıyor ancak 17 ülke arasında 8. sırada sanırım. Pek bakmıyorum o göstergeye ama insanlar ondan bile etkilendi.

Netice itibariyle durum bu. Bu ülkenin artık felaket tellalarına ihtiyacı yok. Ancak ekonomiyi ön planda tutacak ve reformları uygulayacak hükümete ihtiyacı var. Söylemlerinde haklı bazı noktalar olan sayın başbakan, ne yazık ki sadece söylemde bırakıyor. Doğru bilinen şeyler var ancak yapılanlar yok. Peki Merkez Bankası ne yapıyor? Faizleri indiriyorlar. Nedeni ekonomiyi canlandırmak deniyor. Ama bana göre asıl neden bankaların karlarını 2009 yılında da yüksek tutmak. Faizler düşünce bankaların karları artar. Finansal sistemi güçlü tutmak istiyoruz ve bu faiz indirimi de bu düşüncelerin bir parçası bence. Uygulamayı radikal ve doğru buluyorum. Bu açıdan bakan olduğunu da görmedim.

Karamsarlığın gitmesi ülkemizin güçlenmesi için en önemli durum. Sizce gücümüzün farkında mıyız?

8 Temmuz 2008 tarihinde ‘ Dünyada Değişen Trend ‘ başlığında bir yazı yazmıştım. Burada Avrupa egemenliğinin sonuna gelineceği ile ilgili bir iddia ortaya atmıştım. İşte bugün Euro Bölgesi zor günler yaşıyor. Krizin kaynağı Amerika olmasına rağmen, Euro Bölgesi bundan daha ciddi etkileniyor ve para birimi değer kaybediyor. Uluslararası piyasalarda  doların, özellikle Euro karşısında değer artışı var. Bundan etkilenen yatırımcılar ile dolar diğer para birimleri karşısında da değer kazanmaya başlıyor. Yine bir iddia ortaya atmış ve krize Amerika önayak olmasına rağmen burada Dolar’ın kazançlı çıkacağını söylemiştim. Bu savımı da ‘ Dolara Dikkatli Yatırım Zamanı ‘ başlıklı yazımda anlatmıştım.

İşsizlik şiddetli artıyor, sanayi rakamları düşmeye devam ediyor ve bankalar sermaye arttırımı ihtiyacını tekrar dile getiriyor… Avrupa zor günlerden geçiyor. Yaşlı nüfusu bu dönemde başlarına iyice bela olacak. Bu sıkıntılı dönemde Euro Bölgesi değerini iyice kaybedecek. Buradan da Euro’nun Dolar karşısında değer kaybedeceğini düşünebiliriz.

Son olarak gelelim klasik konumuza. Ulusal piyasada Doların durumuna. Dolar 2 TL olur mu sorusu ile yer dolduruyorlar! Biz de son günlerde yaşanan döviz artışının nedenini, yine dış piyasada olan Doların yükselişine bağlıyoruz. Merkez Bankası 525 puan faiz indirimi yaptı. Enflasyon eksi çıkıyor, dolar hala 1.70′de dolaşıyor. Bu da demek oluyor ki herkes konuşmayacak! Neyin ne olduğunu bilmeyenler boşuna kalabalık yapmayacak. Dolar 2 TL olur mu derseniz?! Merkez Bankası elindeki güçlü rezervleri bu günler için çeşitli şekillerde kullanacaktır. Bir de dolara olan talebin az olduğunu, seçiçi olan güçlü paraların dolara yönelmeyeceğini düşünürsek 1.80 bandını kırmasının zor olduğunu düşünebiliriz.

İş yapma azmimi o kadar etkiliyor ki, beynimin çalışma ritmi de doğru orantılı olarak etkileniyor. Kendimi verebiliyorsam akla gelmeyecek şeyleri düşünebilirim. Ancak işimi düşünürken, para aklımdan geçmez. Yani para kazanma fikri hep geri planda kalıyor. Finans ile ilgili bir adamdan çıkmayacak bir cümle belki ancak gerçek bu. Para tutkusu olmayan bir adamım. Bu nedenle iş yaparken aklım bölünmüyor. Çünkü ne zaman para akla gelirse, azim azalır ve hemen hayal kurulmaya başlanır. Bu da para kazanma şansını azaltır. Çalışmak başarıyı, başarı parayı getirir. Bu nedenle başarma tutkusu herşeye bedeldir.

Özel yaşamımda ise BMW tutkum vardır. Ancak çalışayım hemen BMW alayım gibi bir düşüncem asla yoktur. Arabaları gördüğüm zaman dahi mutlu olan bir manyağım Beşiktaşlıyım… Neden vurguladım? Çünkü asillikten hoşlanıyorum. Asilliğin sembolü olarak BMW’yi görüyorum. Ve o arabaların içinde olmak, sürüş keyfini yaşamak benim için bir tutku.

Şimdi çalışayım, ileride paraya para demeyecek duruma geleceğim inancındaki insanları anlamıyorum ve o insanlarla çalışmayı da istemiyorum. Bu günlerde yeni iş kurduğumuz için, çalışacağımız insanlar oluyor haliyle. Bu nedenle paragrafın başındaki gibi bir cümle kurdum. Çalışacağımız insanları seçerken yaptıkları ile beraber, bu tarz özelliklerine dikkat ediyorum. Daha kimsin ki bu kadar seçici davranma lüksüne sahipsin diyenler olabilir. Ancak temel atılırken, sadece kaliteli çimentoya önem vermeniz ne derece doğrudur?

Hayatı yaşamayı seviyorum. Fazla zorlamadan ve içimden gelenleri yaparak yaşamayı… Ancak unutmadığım bir nokta var ki, içimden gelenleri yapabilmem için kendimi sürekli geliştirmem ve yenilemem gerekiyor. Bu sayede tutkumu içimde bastırmıyor ve açığa çıkararak yaptığım işlere katkı sağlamasını başarıyorum.

Partilerin, mevcut iktidarı yenmek için uğraş verdiği ve çıkardığı adayları yalnız bu amaçla seçtiği aşikar. Ben böyle bir düşünceye tamamen karşıyım. Hatta utanmasalar, bazı partiler birleşip tek aday gösterip seçimi kazanma savaşına gideceklerdi. Bu şekilde AKP’nin gücünü kabul ediyoruz diyeceklerdi ve sonunda seçimi ona rağmen kaybedecek olurlarsa güçlerini iyice düşüreceklerdi. Ve bu anlayışlarla, partiler büyükşehir adaylarını açıkladılar.

İstanbul ve Ankara bazlı değerlendirmek istiyorum. Öncelikle İstanbul’dan başlayalım ki bana çok komik geliyor. Kadir Topbaş’ın karşısında rakip olarak çıkartılan, Kemal Kılıçdaroğlu hangi İstanbullu’nun hayalindeki başkan olabilir onu düşünüyorum! Burada Kadir Topbaş’ı savunduğum ve takdir ettiğim için söylemiyorum, bunu hemen belirteyim. Sayın Kılıçdaroğlu, gayet başarılı bir müfettiş ve denetici olabilir. Yolsuzlukları açığa çıkarmak, yapılan usulsüz uygulamaları belgeleri ile göstermek konusunda oldukça başarılı bir vekil. Ancak gelip görelim ki nasıl bir yönetici? Asıl soru nasıl bir lider? Ben bu soruları kendime sorduğumda, Kadir Topbaş ile o konularda yarışamayacak bir kişi demekten kendimi alıkoyamıyorum. Açıkcası ben hizmet beklerim. Yani, insanların yaptıkları yolsuzlukları sürekli konuşarak seçim kazanmak nasıl bir mantıktır anlayamadım. Şimdi bir de mantıklı düşünmek gerekiyor, yöneteceğiniz şehir İstanbul. Dünyanın birçok ülkesinden fazla nüfusu olan ve büyük bir şehir. Bu şehri yönetmek için liderlik vasfına sahip olmak gerekiyor. Ve ne yazık ki Kemal Kılıçdaroğlu benim görüşüme göre, bu vasıflara pek sahip değil. Ucuz ev tutmak için taşındığı semt, haberlerde hep o tarz şeylerle görülmesi, tabirim için özür dilerim ama fakir edebiyatı yapması benim Kılıçdaroğlu hakkındaki görüşlerimi doğruluyor sanırım.

Kadir Topbaş’ın ilginç bir cümlesi dikkatimi çekmişti. ” Onlar bir iş yaparken, yok imar yasasına yok şu yasaya uygun mu diye uğraşıp işi kaçırırlar.” Bazen öyle bir an gelir ki çok kısa süre içinde karar vermek durumunda kalırsınız. Ve risk almaktan korkup, ya bu bazı şartlara uygun değilse diye titrerseniz, yapacağınız işler azalır. Ben buna katılıyorum. Lider ve yöneticiler bazen böyle kararlar vermek zorundalardır. Ya bu böyleyse, ya şu şöyleyse diye içi içini yiyen kişiler karar veremezler. Ve genelde müfettiş kimliğinden gelen insanlarda bu duygu yerleşmiştir. Ve son söz olarak, bu kimlikteki kişilerin büyük metropoller dahil olmak üzere büyük işletmeleri yönetebileceklerine inanmıyorum.

Bir de AKP cephesi için değerlendireyim. İstanbul başkanlığı çok önemli ve stratejik bir görev. Partiler açısından da böyle çünkü partiye lider olmak için İstanbul’da görev yapmış kişiler bir tehdit. Sayın Topbaş’da lider özelliği olsa bile daha büyük bir siyasi arzu yok gibi. Sayın başbakan bunu görmüş olacak ki ikinci dönemde de Kadir Topbaş’ı aday gösterdi. Hatırlarsanız, Ali Müfit Gürtuna’da daha fazla siyasi heves olduğunu gören başbakan, kendisini aday göstermeyip Kadir Topbaş’ı aday olarak sunmuştu. Kısacası yerel seçimlerde her türlü yönetim anlayışı işliyor.

Gelelim Ankara’ya. Burada gayet kısa konuşacağım. Melih Gökçek’in tekrar aday gösterilmesinin altında yatan neden çok tartışılabilir. Ancak Gökçek’e karşı CHP’nin aday gösterimini doğru bulmuyorum. Murat Karayalçın’a herkesin oy vermeyeceğini düşünüyorum. Ve hatta bu şehirde, MHP adayı eski Beypazarı Belediye Başkanı Mansur Yavaş Bey’in daha fazla oy alabileceğini düşünüyorum.

Büyükşehirlerde stratejik hamleler rakip partiler tarafından başarılı atılmamış bana göre. İşte burada da büyük yönetim yanlışı var. CHP lideri her zaman olduğu gibi, yerel seçimlerde de yönetimsizlik gösterip mevcut iktidarın ekmeğine yağ sürdü. Çarşaf diye diye, asıl çarşafı kendi partisine sempati duyan insanlara giydirdi. Şimdi kendisi bu görevden ayrılmadan, o çarşafı çıkarmaya çoğu CHP’linin niyeti yok. Bu şekilde giderse mevcut iktidar güçlenmeye devam edecektir.

Kısa bir açıklama yapayım. Halka açık şirketler, şirket ile ilgili en ufak girişimi borsaya bildirmek zorundadırlar. Piyasalarda işler, işlemlerin gerçekleştiği gün değil, haberin yayıldığı an yürür. Yatırımcılarda bu şekilde pozisyon alırlar. Halka açık şirketler ile ilgili basında çıkan en ufak bir haber, şirket hisselerini etkilediği için, basının buna dikkat etmesi gerekir. Ancak ülkemizde bu bilinç yok. Bu ortamın ne olduğunu bilen yok. Asparagas bile olsa gönül rahatlığıyla haberleri yaparak, yatırımcıları zor durumda bırakıyorlar.

Son olarak Doğan Yayın Holding’e tebliğ edilen vergi cezası borcu, üstünde oldukça düşünülmesi gereken bir olaydır. 2006 yılında Axel Springer’e yapılan hisselerin satışı ile borsada işlem gören hisselerin ciddi oranda yükselmesi ile sonuçlanan bir süreç var. Yatırımcıların Doğan Yayın Holding’in bilançosuna bakarak, güçlü sermaye yapısı ve gelirleri ile güvenerek o şirkete yatırım yapması doğal olabilir. Ancak son 2-3 yılda Doğan Grubu şirketlerinde yaşanan, uluslararası yatırımcıların bu hisselerden vazgeçmesine neden olan, borsaya işlem hacmi bazında en ciddi katkıyı sağlarken bir anda erimesine sahne olan süreç şirket için olduğu kadar, yatırımcıları içinde önemli bir sorundur.

Yatırımcıların, grupların hükümetler ile ilgili olan sorunlarından çok baktıkları nokta bilançolardır. Gelirleri yüksek olan, Avrupa’nın önde gelen şirketleri ile ortaklıkları olan, sektöründe lider kuruluş olan, yeni yatırımları ile güçlenmeye devam eden şirkete yatırım yapmaktan çekinmenin nedeni düşündürücüdür. Doğan Grubu şirketlerinin piyasa değeri son 2 yılda, 3-4 milyar $ eridi. Yabancı yatırımcıların, işlem listelerinden çıkardığı hisseler piyasa tabiri ile sürünüyor. Yatırımcı olarak incelediğim zaman borsada hakettiğinden fazla değer kazanan hisselerin yanında, böyle güçlü bir şirketin borsa yükseldiğinde bile yükselememesi çok ilginç geliyor.

Şirketin iflas durumu olur, kriz döneminde küçüleceği öngörülür ve bu şekilde hisseleri düşebilir. Ki bizim borsamızda şimdiye kadar iflasın eşiğine gelen şirketlerin yükseldiği görülmüştür. Bu şirketlerin sürekli düşmesi ve değerlerini hızla kaybetmesi düşündürücüdür. Ve bunun şirket kadar, yatırımcılar için de zararı vardır.

Şimdi son olarak geleyim söylemek istediğim noktaya. Doğan Yayın Holding şirketi uzun süreli vergi incelemesine tabii tutularak, sonuç olarak kanıtlarla ve hukuk kurallarıyla açıklanan hisse satışından doğan vergi borcuna çarptırıldı. Bu haberi şirketle beraber yatırımcıları da aynı gün aldılar. Ve hisseler o günden beri %30′a varan değer kaybı yaşadı. Şimdi bu vergi borcu eğer yanlış şekilde değerlendirilip, şirkete teblip edildiyse hisselerdeki düşüşten kaynaklanan kaybın yatırımcılara olan etkisi nasıl gözardı edilir? Şirketin itirazı ile başlayacak mahkeme sürecinin ortalama 4 yıl olacağını düşünürsek, şirket hisseleri bu baskı altında ve yabancı yatırımcının da korku ile uzaklaşmasının ardından ne hale gelecektir? Bu hisselere yatırım yapan yatırımcıların bu süreçte uğrayacağı değer kaybı nasıl ihmal edilir?

Türkiye’de halka açık şirket kavramı çok bilinmiyor. Uygulamalar bu nedenle yatırımcıyı kayba uğratıcı oluyor. Bugün DYH basın toplantısında soruyorlar ki, siz gazetelerinizde yaptığınız satışı kasım ayında duyurmuşsunuz, bu çelişki olmuyor mu? Hadi bilmiyorsunuz süreçleri bari futbol takımlarına bakın! Halka açık futbol klüpleri, bir futbolcu ile imzaya yaklaştıysa, borsaya yazı gönderir. X futbolcu ile görüşmelere başlanmıştır diye. İmza o açıklamadan sonra belirlenen bir periyot içinde atılabilir. İşte şirketler için de böyledir. Ortaklık için X firmasıyla görüşmelerde bulunuyor denebilir. Hatta anlaşılan tutar açıklanabilir. Bunun imzası ise belirlenen periyot içinde bir tarihte atılabilir. Piyasalarda ise hisselere bunun yansıması imza atıldığı gün değil, haberin çıktığı gün olur.

2006 sonunda DYH hisselerinde yaşanan yükselişin nedeni bu hisse satışıdır. Ancak o dönemden sonra yaşanan düşüşlerin nedeni sorgulamaya açıktır. Fakat bu son olayda eğer yüklenen vergi borcu doğru bir uygulama değilse dava açma hakkımı sonuna kadar kullanacağım. 300 milyon $ civarındaki bir satışın vergisini göz göre göre ödemeyecek bir durumun söz konusu olduğuna inanmıyorum. Bu olayı çok dikkatli takip etmeye devam edeceğim. Zamanı önemli değil. Ancak artık bu ülkede halka açık şirket ve yatırımcı koruma özelliklerinin öğrenilmesi gerekiyor. Umarım bunu çelişkili görüşlerle süslemeyecek hukukçular bulabilirim.

Aylardır patronlar söylüyor, ben bu sayfada ve podcast’lerimde sürekli vurgu yapıyorum. Hükümet kriz için ne paket hazırlıyor ne de IMF ile sözleşme yapıyor. Israrla bir geciktirme süreci yaşanıyor. Bu gecikmeye neden olan anlaşamamazlığın nedenini ise öğrenemiyoruz. Ancak yerel seçimler öncesine denk gelen bu süreç ve bütçenin ciddi açık vermesi, insanı düşünmeye sevk ediyor. Ve benim aklıma ilk gelen sizin aklınıza gelenle aynı. Bu seçim döneminde harcamalar iyice arttırıldı, bazı vergilerde indirime gidildi. Harcama arttı, gelir düştü. Bütçede normal olarak açık hızlanarak artmaya başladı. Bir yanda kriz, bir yanda seçimler. Hükümet krizin geçici olduğuna inanıyor ve bu krizi biz kazasız atlatırız inancını taşıyor. Ancak seçimler onlar için geçici değil. Eğer bu seçimlerde de güçlerini gösterirlerse, ülkede egemen olacaklarını biliyorlar. Bu nedenle ekonomi vız gele, seçim hoş gele!

IMF ile anlaşma yapmamanın nedeninin yerel seçimler olduğuna inanıyorum. IMF ülkeyi zorlayacak şartlar getirebilir ancak ülkenin çıkarını siz kendi reformlarınızla ne derece koruyorsunuz ki gelip IMF söz konusu olunca farklı davranıyorsunuz? Ben bunu anlamıyorum. He sizin planlarınız olsa, krize karşı önlemleriniz olsa, borcunuz az olsa ve kırılganlığı düşük bir ülke olsanız anlarım. Ancak bunların hiçbiri yokken, bu şekilde davranmak nasıl olabiliyor?

Ben ülkemin çıkarlarını koruyacak insana oy veririm ancak insanları kandırmaya daha ne kadar devam edebilirler bilmiyorum. Aslında IMF’ye karşı olan mevcut iktidar karşıtları da olduğu için burada bir denklem bozukluğu oluyor. O nedenle hükümet nabza göre şerbeti rahat verebiliyor. IMF şöyle böyle diyerek, milliyetçi damarları kabaran ve kendisini IMF’nin komplo teorilerine inandıran insanları arkasına alıyor. O insanlar IMF düşmanlığı nedeniyle seçimi gözardı ediyorlar. Sonuç olarak yine hükümetin istediği oluyor.

Türkiye’ye net yabancı sermaye girişi 2008 yılında %20 azaldı. Tekrar tekrar anlatmayacağım ülkenin nasıl bıçak sırtı bir durumu olduğunu. İnsanlar hala IMF komplolarıyla kendilerini kandırsınlar, hükümette bundan yararlansın. Ancak ülkemiz için yerel seçimler çok kötü bir süreç olacak. Kriz döneminde odaklanılan nokta yine farklı, parti çıkarları için ülkenin çıkarları unutuluyor ve biz ne kadar Türkiye’nin güçlü noktalarını sıralarsak sıralayalım, çalışmaya ve reforma ara veren yönetimle sürükleneceğimiz yer yine uçurumun kenarı olacak. Ve o zaman IMF komplo teorisyenleri ödeyeceğimiz faizin yüksekliği ile ters orantılı bir hal alacaklar!

Geçtiğimiz günlerde Sabancı Ailesi’nin bazı fertleri 10 yıl içinde Sabancı Holding ve Akbank şirketlerinden hisse satacaklarını açıkladılar. Hisse satan kişilerin çoğunun kendi şirketleri var zaten. Sabancı grubundaki hisseleri nedeniyle gayet ciddi servetleri olan kişiler, kendi şirketlerini kurarak yola devam etme yolunu seçmişler. Şimdi ise o şirketteki hisselerin bir kısmını ( ya da tamamını ) satma kararı almışlar. Sabancı Holding ve Akbank’ta üst düzey görevlerin sahipleri belli. Oraya gelemeyeceğini anlayan kişiler ciddi sorun çıkartıyor gibi gözüküyor. Aslına bakarsanız, bir aileden o kadar çok fert olursa o şirkette sorun olmaması imkansız gibi geliyor. Bu da kurumsallığa ciddi darbe indiriyor.

Neyse diyelim ve o konulardan çıkalım. Gelelim borsada işlem gören hisselere. Akbank ve Sabancı Holding hisseleri, bu açıklamalardan sonra %15′e varan kayıplar yaşadı. 10 yıl içinde hisse satacağız açıklaması yaptık, bu 5 yıl sona fiyatlanacak diye birşey söz konusu değil. Piyasalar bunu anında fiyatlıyor. Özellikle Akbank hisseleri, yabancılardan çok talep gören bir hisse. CitiBank ile olan ortaklığı nedeniyle, yabancı fonların da payı yüksek. Fonlar Akbank hisselerinde satışları hızlandırdılar. Üzerindeki baskı artan hisseler, yabancı fonların mal çıkma kararı arefesinde stresini koruyor. Satış dalgasının yaşandığı gün, panik olan diğer yatırımcıların da hisseden çıkması ile kayıp artmıştı. Şimdilerde ise henüz karar vermemiş büyük yabancı fonların Akbank hisselerini satıp satmayacağı merak ediliyor. Eğer satış yaparlarsa, Akbank’ın fiyatı düşmeye devam edecektir. Bundan korkan küçük yatırımcılar hisseden çıkma yolunu seçiyor gibi duruyor. Önümüzdeki günlerde bunun cevabını göreceğiz.

Sonuç olarak ortakların bu açıklamalarından sonra kalan SA’lar ( hisseler ) kimde kalacak merak konusu. Böyle kötü bir dönemde büyük fonların mal çıkması, altlarda alıcı gelmeyeceği için hisseleri daha fazla düşürecektir. Bu alternatif gerçek olursa, Akbank hisselerinin toparlanması da zor olacaktır.

Avrupa borsalarında kayıplar %2′leri aştı. Amerikan borsaları yüksek yüzdeli düşüşle açtığı günü artıda tamamlamayı başardı. Parekende verileri ve Obama’nın konut sıkıntısı ile ilgili yaptığı açıklamaların etkili olduğunu gözlemledik.

Ayrıntıları yayınımda bulabilirsiniz.

Avrupa borsaları bugün biraz toparlandı. Amerikan senatosundan paketin kabul edilmesiyle, satışlar durdu. Şimdi bilançolar ve etkileri bekleniyor.

Ayrıntıları yayınımda bulabilirsiniz.

Amerika’da tarım dışı istihdam rekor düzeyde düşerken, işsizlik tavan taptı. Ancak piyasalar pazartesi günü açıklanacan paketin olumlu etkisiyle bunan etkilenmedi ve biz zaten bunu biliyorduk, önemli olan yeni düzenin nasıl sağlanacağı görüşünü belirtti. Yön tüm dünyada yukarı oldu.

Ayrıntıları yayınımda bulabilirsiniz.

Ben amaç ve araca çok takılan bir adamım. Yazılarımı takip edenler bilirler ki bazı kavramları araç-amaç diye çok ayırmışımdır. İnternet sitemin hakkımda köşesinde şu söz durur: ” Ben hiçbir zaman para kazanma hayali kurmam. Benim tek hedefim bulunduğum her alanda başarı sağlamak. Beni mutlu eden başardığımı görmek , para kazanmak değil. Başarılı olunca para kazanıyorum zaten . Başarı hırsını para hırsına tercih ediyorum. Yönetimin temel stratejisini başarı üzerine kurma taraftarıyım. ”

İnsanoğlu ne zaman bu işte çok para var diyerek yola çıksa, o yolun başına yıkıldığını görmüştür. Yapılacak işlerin kısa vadede bol para kazandıracak cinsten imajı yaratılması bana göre medyanın kabahatidir. Kendi işlerime bakacak olursam, finansal piyasalardan kısa vadede çok para kazanan adamlar ekonomi dergilerinde kapak yapılırlar. İnsanlar hemen dolduruşa gelip, ben de yaparım ne var ki bunda diyerek paralarını piyasalarda kaybederler. Oysa ki o çok para kazanan adamlar kaç yıldır o işin içindelerdir ve tecrübe kazanana kadar ne kadar para kaybetmişlerdir. Yani bir sabah uyanıp, üç beş kuruş parasıyla borsaya girip, milyarder olmamışlardır. Aynı şey bu internet siteleri yaratıcıları için de geçerlidir bence. Facebook çok extreme bir örnek olur ancak sağlam paralar kazandıran çok sayıda internet projesi var. Türkiye’de örneği sayılı ancak internet kullanıcısı dünyayı iyi takip ettiği için, orada oluyor bizde neden olmasın düşüncesinde, bilgisayara sarılıyor. Ne güzel!

Evet, çok güzel bence. İnternet, insanların girişimcilik ruhunu iyice açıyor. Açmasına açıyor ama bazı şeyleri ihmal ettiriyor. Dediğim gibi bazı ortamların içine dahil olduğumdan beri gözlemlediğim ufak detaylar var. Çoğu insan internet üzerinde bir proje geliştirip, onunla yol almak istiyor. Herkes aynı dili konuşuyor aslında. Ben teknik kısımdan anlamadığım için genelde yabancı kalıyorum ama konuştuklarının dilinin birbirine benzer olduğunu anlayabiliyorum. Bu inanılmaz hoşuma gidiyor. Bu kadar araştırmacı, yenilikçi ve rekabetçi insanların olmasına bayılıyorum. Fakat ortada bir yanlışlık olduğunu düşünmüyor değilim. Çünkü insanlar interneti amaç olarak kullanıyorlar gibime geliyor. Yani onlarda internette çok para var abi(!) düşüncesi hakim gibime geliyor. İnternetin bir araç olduğunu yalnız ben mi düşünüyorum yoksa?

İnternet herkesin hayatında olan, ister interaktif ortamlar deyin ister adını sizin koyacağınız başka bir ortam deyin özünde ciddi bir sektör. Yeni dünya düzeninde kesinlikle daha fazla gelişip, insan hayatında çok önemli yeri olacak en önemli sektör… Ancak bu ortam bana göre asla amaç değil. Yani bir iş yaparken amaç internette var olmak değil. Bir iş yaparken, seçeceğiniz işin platformu internet olabilir ki buna da araç derim. Araçla amacı karıştırırsak, internet anlamsız ve sadece para kazanma hayali ile yılların geçirildiği bir alandan öteye gitmez.

İnsanlar artık okula çok fazla önem vermemeye başladı gibi bir izlenimim var. Eğer istemedikleri bir bölümü sadece diploma almak için kullanıp, ben bilgisayar üzerinde kendimi geliştireceğim ve internette projelerle para kazanacağım düşüncesiyle hareket ediliyorsa bu son derece yanlış gibime geliyor. Çünkü bu ortamda kimse yönetim ve planlama vb stratejilerden bahsetmiyor! 100 kişiyi toplasak ve internet konulu bir tartışma yaratacak olsak herkes katılacaktır. Ancak yönetimi işin içine soktuğumuz zaman katılmayı isteyecek insan sayısının çok az olduğunu göreceksiniz. Bu durum bence tehlikenin en ciddi göstergesi.

İnternet çok fazla şeyi değiştirecek olağanüstü bir ortam. Burada önemli işler yapan insanları gördüğümüz zaman yönetim ve planlama stratejilerini ihmal etmediğini görürsünüz. Hedef sadece bir internet sitesi kurmak ve ondan çok para kazanmaksa, internet size güzel zaman geçirtecektir diye düşünüyorum. Ancak hedef bu ortamdan bir iş kolu yaratacak şekilde yararlanmak-araç olarak kullanmak- olursa internetin size zaman geçirtmeden çok daha fazlasını sunacağını düşünüyorum. Bir iş kurduğunuzda yapılması gereken çok sayıda gereklilik vardır. İşi bilen insanlardan yardım almak gerekir. İnternette de herşeyi siz bilemezsiniz herhalde. Bu sektörde kendini geliştiren ve belli başarıları yakalamış insanların varlığını unutmamak gerekir. İnsan ya site yapmayı bilir ya programlamayı ya ona içerik sunmayı ya onun tanıtımını yapmayı ya… Bu uzar gider. Ancak bir insan aklınıza gelebilecek her diğer detayı bilebilir mi? Yani onlar yapıyor ben neden yapmayayım düşüncesi ile ve normale göre zaten düşük olan maliyeti iyice kısacağım diye tek başına her işe sarılırsa ne olur? Onun adı yönetimsizlik ve sonuçta başarısızlık olur.

İnternet çok iyi ve hoş. Ancak bunun ne olduğunu ve girişimciliğin kılıf değiştirmediğini, yalnızca internetin girişimcilere farklı imkanlar sunduğunu anlamayacaklar için de oldukça boş.

Faiz indirim kararları, açıklanan işsizlik maaşı başvuruları dünya piyasalarına yön veriyor. Yarın ABD’de açıklanacak tarım dışı istihdam rakamı beklenecek.

Ayrıntıları yayınımda bulabilirsiniz.

Asya borsalarında iki günlük olumlu seyir, Avrupa borsalarının olumlu açılmasına katkı sağlıyor. Amerika’dan gelen veriler ve bilançoların izlendiği gün, piyasalar genelde alıcılı bir seyir izledi.

Ayrıntıları yayınımda bulabilirsiniz.

Asya borsalarının olumlu seyri ile güne iyi başlayan Avrupa piyaasaları, ABD future’larının artıda olması ile yükselişi sürdürdü. Amerika’da ikinci el konut fiyatlarındaki artış önemli oldu.

Ayrıntıları yayınımda bulabilirsiniz.

Avrupa borsaları da günü ekside tamamladı. Piyasalar kurtarma paketin senatodan geçmesini bekliyor. Yoğun veri akışına sahne olacak haftada neler olacak?

Ayrıntıları yayınımda bulabilirsiniz.

Ancak… Reklamın çekim başarısından ziyade bakılması gereken apayrı bir nokta var. Reklamın amacı ve ana fikri… ‘ Feel like a star.‘ Yani kendinizi bir star gibi hissedeceksin denmek istiyor. THY ile uçmanız halinde, size sunacağımız hizmetlerle, kendinizi çok üstün-farklı görmenizi sağlayacağız denmek istiyor. Güzel bir düşünce belki. Fakat reklamda uygulama aşaması bana çok komik geldi. Yolcu uyuya kalınca, kıtabın arasına ayıraç koymak ve düşen kalemini yerden almak, sabah uyandığında ise güneşi görmesini sağlamak amacıyla perdeleri açmak(perde olayında amaç o mu tam anlamadım ama)…

Peki bir yolcunun kendisini star gibi hissetmesini bunlar sağlayabilir mi? THY’nı ve yönetim biçimini beğenmiyorum. Ve büyümesindeki en ciddi etkeni, Türkiye’deki özel havayolu şirketlerinin geç kurulmasına bağlıyorum. Rekabet ortamının oluşmaması ve yıllardır tekel konumda olması nedeniyle bütçesini arttırması (devlet elini de unutmayalım) nedeniyle güçlenmesini sürdürdü. Ancak bunu yaparken yönetimin başarısını kim söyleyebilir merak ediyorum. İşte bu reklam açıkca ortaya koydu ki, THY yönetiminin starlık zihniyeti yerlerde. Ben daha fazlasını beklerdim doğrusu. Star Alliance üyesi olduğu için böyle bir reklam çekmeyi düşünmüşler sanırım. Ancak ne ölçüde başarılı olmuş insanların takdirine kalmış. Ben ise oldukça başarısız bulduğumu söylemek istiyorum.

Dünyada kriz ve yükselen petrol fiyatları ile özel havayolu şirketleri iflas etme veya birleşme yoluna giderken, devlet desteği ile bugünlere gelen THY şimdi farklılaşmaya çalışıyor. Görünen o ki sadece çalışıyor! Reklam çekiminin yapıldığı uçaklar bildiğim kadarıyla, deniz aşırı ülkelere yapılan seferlerde kullanılan uçaklardan. Uzun mesafeli uçuşlarda, THY hosteslerinin bırakın kitap ayıracı koymasını, ikramı döver gibi yapmamalarını dilemekten başka isteği olmayan yolculardandım. Ben THY kullanırken, kendimi star gibi değil muhtaç gibi hissediyorum. En azından güveni var diyebilirsiniz. Evet haklısınız ancak en azından değil, yalnız güveni var bence.

Bu reklam filmi yönetim aşamasından değerlendirilmeli. Reklam ajansına metni yazmaları için yetki verilmiş olamaz herhalde. Metin THY yönetimi tarafından hazırlanmıştır. Ve o yönetim insanın kendisini star gibi hissetmesini, bu kadar kolay sağlayacağını düşünüyorsa fazla diyecek birşey yok.

En azından, Kevin Costner uçaktan indiğinde, takım elbisesinin altında terlik olsaydı ve bir hostes hemen gelip şık bir ayakkabı getirip giydirseydi bence daha yaratıcı olurdu. Belki o zaman kendisini daha fazla star hissetmez miydi sizce?(!)

Asya borsalarının yükselişinin verdiği moralle güne başlayan piyasalarda ibre ikinci yarı kar satışına döndü. Amerikan borsaları günü nasıl tamamladı?

Ayrıntıları yayınımda bulabilirsiniz.

Avrupa ve Amerikan borsaları da yükseldi. Konut satışları verisinin beklentilerden iyi gelmesi moralleri düzeltti. Geçen hafta düşen piyasalar bu haftaya moralli başladı.

Ayrıntıları yayınımda bulabilirsiniz.

Benim iş dünyasına gireceğim ve ekonomi ile ilgileneceğim beni tanıyan herkesin bildiği birşeydi aslında. Sadece yılların akıp geçmesine ve basamakları çıkmaya ihtiyacım vardı. Tabi basamakları çıkarken sadece adım atmanın yeterli olmayacağını biliyordum. Kapasitemi zorlayarak ve beynime aşırı yük bindirerek daha fazla şey öğrenmeye ve yapmaya çalıştım. Hayal dünyam o kadar geniş ki, önce kafamda canlandırıp sonra gerçek olması için elimden ne geliyorsa yapmaya başladım.

Bir insan için sorumluluk almanın ve kendine güvenmenin küçük yaşlarda ortaya çıkacağına inanıyorum. Bunu bana sağlayan aileme o kadar şey borçluyum ki, ilerleyen yıllarda ne kadar para kazanısam kazanayım bu borcu ödeyemem onlara. Aile portföyü üzerinden işlemler yaparken, 14-15′li yaşlarda talimatları ben veriyordum. Yapılacak işlem konusunda karar tam bende olmasa da, o işlem talimatını telefonla ben yapıyordum. Bankada işlemlerimizi yapan bayanla iletişime geçip, beni sesimden tanıyarak Dinçer Bey diyerek konuşmaya başlaması 14 yaşındaki bir kişi için ne demektir bunu tahmin edebilirsiniz. (O zamanlar Tütünbank-Yaşarbank vb ile çalışıyorduk. Benim yaşımdakilerin çoğu bankaları öğrenmeye başladıklarında, o bankalar kapanmıştı.) Bu tarz şeylere alışmıştım ve kendimi o yaşta dikkate alınır bir kişi olarak görüyor ve güvenim artıyordu. Ağabeyim sevgili Türker Keskinpala, üniversiteyi bitirmiş Amerika’ya yüksek lisans için gitmişti. Onun yanına gitmek istiyordum. Lise 1. sınıfa yeni başlamışken bu isteğimi gerçekleştirmek istedim. Kendime olan güvenime tavan yaptıracak günler başlıyordu. Önce vize olayı ile başladı. Ankara’ya gidip, konsoloslukta bekleyip ( o zaman randevu sistemi yoktu tabi ) derdimi oradakilere anlatıp günübirlik seyahat sonrası 5 yıllık ABD vizemi alıp evime dönüyordum. Sonrasında bilet işlemlerimde hangi hava yolu daha hesaplı olur diye araştırmalar, Delta ve Lufthansa’nın hangi şehirlere uğrayacağını öğrenmeler sonunda THY’nın en iyisi olacağına karar verme aşaması derken, gidiş zamanı gelmişti. Isparta’dan gece otobüse binip İstanbul’a inmek, bir gece orada yatıp ertesi sabah İstanbul-Chicago seferini yapmak… 15 yaşında bir genç olarak tek başıma…

Hadi direkt Chicago’ya inecek olsam problem değil. Orada terminal değiştirip yurtiçi bölümüne gitmek, yani aktarma yapmak durumu vardı. Ne cesaretim varsa gitmişim. Ama bunu yaparken en önemlisi ailemin bütün masraflarımı karşılayıp, sadece dikkatli ol demesi bana öyle güç vermişti ki, kendime güvenimin tavan yaptığı günleri yaşadım. Olgunluğa kendi tutumum ve yetişme tarzım çabuk ulaşmamı sağladı. Bu sayede sorumluluk bilincim erken gelişti. Sorumluluk almaktan asla kaçmadım hala kaçmam. Bir karar vermenin altında ezileceğim korkusuyla hareket etmekten çekinmem. İşte bunların altında yatan hazırlık aşamaları bunlar.

Peki bunları neden anlattım? O kadar genç yaştayım ki ( önümüzdeki haftalarda 24 yaşıma gireceğim ) şimdiye kadar aldığım risklerin önemini kriz döneminde daha iyi anlıyorum. Aile portföyünü sadece işlem talimatı vermeden çıkarıp, tam kararı verme dönemim 18 yaşımdan sonra oldu. 5 yıldır portfoyü yönetiyorum. Babamın söylediği, ‘ parayı kaybetmenin ne demek olduğunu kendi canın yanmadan anlamazsın ve ancak kendi paranı kaybettiğinde bu tecrübeyi kazanırsın ‘ sözünü hatırlarım hep. Yaptığım işlemleren bazen para kazanırız bazen kaybederiz. Ancak önemli olan kendine sürekli birşey katarak, tecrübe kazanmak. Ailemin kendi hayatlarından arttırarak biriktirdiği ve bizim gelecekteki güvencemiz olan paraları yönetmek… O yaşlarda alınabilecek en büyük risk ve sorumluluk. Bunun altından kalktığım için mutluyum. Ancak en büyük mutluluğum bana bu güveni, sorumluluk anlayışını ve risk alma özgürlüğünü veren bir aileye sahip olmam.

Blogum sayesinde beni tanıyan ve takip eden kesim arttı. Burada paylaştıklarımdan nelerle ilgilendiğimi ve farkımın ne olduğunu görüyorsunuz. 23 yaşını bitirmek üzere olan bir insan, bunları sağdan soldan okuyup yazıyor diyenler varsa, hayatta bazı şeylere nasıl geliniyor onu görmesini istedim. Şimdi ise kriz döneminde çok daha büyük bir risk alıyorum. Tamamen sorumluluğu üzerime alarak, ailemin desteği ve bu işlerde hep beraber olduğum amcamın ortaklığıyla yeni bir şirket kurmaya önayak oluyorum. Bir süredir yoğun olarak çalışıyorum ve proje planlamasını tamamlamanın verdiği moralle bu yazıyı yazıyorum. Arkamda ne iş yapacağımızı benden öğrenen, bana güvenip sermaye koyan, tabir-i caizse parasını bana olan güvene yatıran insanları taşıyorum.

Allah izin verirse, bu işten alnımın akıyla çıkıp başarılı bir işletme olacağımız inancını taşıyorum. Kriz döneminde kendime yatırım yapacağım dedim en başından beri. Ancak ben kendime yatırımı yıllardır yapmaya çalıştım. Şimdi ise farklı alanlara yatırım yapma zamanı geldi. Sorumluluğum ve aldığım risk şimdi çok daha fazla. Gözüm kara olarak almadım tabi bu riski. Her türlü araştırmayı yapıp, en iyi şartları sağlamaya çalışarak, inançla verdiğim bir karar…

Risk almak ne demek bunu çok iyi biliyorum. Riski yönetmeyi öğrendiğim gibi. Umarım tanrı bana yardımını yine esirgemez. Artık ben değil, biz varız çünkü. Benim aldığım risk ve sorumlulukla, bana inanan insanların oluşturduğu bize yardım edecek misin tanrım?

Asya ve Avrupa borsaları düşüşle açıldı. İngiltere resmen resesyona girdi. General Electric beklentilerden kötü bilanço açıkladı.

Ayrıntıları yayınımda bulabilirsiniz.

Avrupa ve Asya borsaları yatay seyrederken, Amerika’dan gelen veriler moralleri bozdu. Özellikle Microsoft, piyasaları derinden etkiledi.

Ayrıntıları yayınımda bulabilirsiniz.

Avrupa borsaları kapanışa doğru toparlandı. Amerikan borsası ise dünkü kayıpları telafi etti. Dün şiddetli düşen bankacılık hisseleri bugün aynı hızda arttı.

Ayrıntıları yayınımda bulabilirsiniz.

Dün yaşanan tek tarihi olay bu değildi. Dow Jones endeksi, bir başkanlık el değişimi gününde tarihinin en büyük düşüşünü yaşadı. Dow tarihte daha önce, başkanın koltuğa oturduğu gün bu kadar düşüş göstermemiş. Gerçi her başkanlık değişiminde ( 1932 yılında Roosevelt’in ikinci dönemi hariç ) Dow endeksi aşağı yönlü hareket izlemiş.. Ancak bu kadar büyük bir düşüşü görmemiş.

Obama’nın koltuğa oturmasıyla balayı havası yaşanacağına inanıyorum. Bu görüşüm hala sürüyor. Fakat bazı hayalperest para avcıları bu beklentiyi geçen haftalarda fazlasıyla satın alarak, piyasaların hızla şişmesini sağladılar. Obama’nın elinde sihirli değnek varmış gibi göstermeye çalıştılar. Buna karşın Obama geçen günlerde yaptığı açıklamada, ekonomide kimse mucize beklemesin, iki yıldan önce düzlüğe çıkmamız imkansız dedi. Yani gerçekleri söyledi ve piyasa bundan hoşlanmadı. Ama işin gerçeği bu. İşsizlik rakamları korkutucu boyuta gidiyor, bankaların karları tarihi düşüşler sergiliyor, reel sektörde durgunluk hızlanıyor… Bunların önüne geçmek için çalışılması gereken yerde, piyasaya pembe tablo çizmenin anlamı yok elbette.

Şimdi yeni başkana sorulan soru, ekonomiyi nasıl düzelteceği yönünde. Obama’nın kendine güvenen, ne yapacağını bilen ve olayın özünü kavramış bir hali var. İşte bu güvenin gerektiği yerde önemli bir koz. İnsanlar eski başkan Bush’un birşey yapamayacağından emin, güvensizliği arttırmışlardı. Eğer yeni başkan piyasada güveni sağlarsa 2009 yılı beklenenden daha iyi geçer. Alınacak önlemler kısa vadeli piyasaları ayakta tutucu olmalı ancak özü ise uzun vadeli sağlıklı bir yapıya kavuşturucu olmasıdır. Bu nedenle yeni heyetin işi oldukça zor. Obama yeni bir kan olmasına rağmen, seçtiği ekonomik kurul tecrübeli ve eski isimler. Bu ortamda tecrübeden faydalanmakta elbette önemli.

Bankacılık sektörüne ilişkin kaygıların, bilançoların açıklanmasının ardından yeniden arttığını düşünürsek, yeni başkanın farkına varması gereken olay piyasanın likiditeden çok güvene ihtiyacı olduğu yönünde. Piyasaya bu güveni verebilirse, işi kolaylaşır. Yapacaklarını zamanla yaparken, piyasadanın şiddetli sarsıntılar yaşamasını engeller. Kendi adıma Obama’da kendine güvenin ve zekanın olduğuna inanıyorum. Umarım yanılmam.

Son olarak anlamadığım birşey var. Obama neden bu kadar kahraman gibi karşılandı ve o coşku neden o kadar yüksekti anlayamadım. Amerikan halkı kriz olduğu için mi yeni bir lidere sarılma ihtiyacı hissetti yoksa Bush’tan nefret edip değişime muhtaç kaldıklar için mi? Ya da sadece siyahi bir liderin ilk kez koltuğa oturması mı bu değişimin özü? Ben pek karar veremedim.

Amerika yeni başkanı Obama’nın göreve gelişini kutlarken, piyasalar yeni başkanının görevi devraldığı gün tarihinin en büyük düşüşünü yaşadı.

Ayrıntıları yayınımda bulabilirsiniz.

Önce dolarla ilgili hep söylediğim birşeyi tekrar edeyim. Geliriniz ve gideriniz dolar değilse, size ne dolardaki hareketten? Doların kriz öncüsü olduğunu alışkanlık haline getirdiyseniz, o sizin cahilliğiniz. Ama içinizde geçmişten kalan korku ve doların bir günde %50′ye yakın değerlendiği günlerin yansıması varsa, o psikoloji ile hareket ediyor olabilirsiniz. Geçmişle yaşanmayacağını ve değişimin var olduğunu aklınıza getirmenizi rica ederim.

Şimdi gelelim asıl olaya. İki gündür dolar kurunda yaşanan hareketlerin nedenini, bugün bazı gazetelerde çok basit bir olaya bağlamışlar. Diyorlar ki; Merkez Bankası yaptığı faiz indirimi neticesinde, döviz kurunun üstündeki baskı sürüyor. Hatta bazıları abartıp, Merkes’in faiz kararı dövizi rötarlı çarptı diyor. Bunlar nasıl gazeteci, gazeteciliği geçtim o bölümün başındakiler nasıl ekonomi uzmanı anlamakta güçlük çekiyorum. Hiç mi dünyadan haberleri yok, hiç mi takip ettikleri birşey yok bilmiyorum.

Hemen net bir şekilde açıklamak istiyorum. Merkez Bankası faiz indirimini perşembe akşamı yaptı. Cuma günü ise dolar üzerinde ufak bir etki dahi yapmadı. Bugün çarşamba ve kur 1.65 civarı. Faiz indiriminin ertesi günü ise kur 1.58-1.61 arası dalgalandı. Allah aşkına bugün olan hareketlerde Merkez Bankası’nın faiz kararının etkisinden söz etmeye utanmıyor musunuz? Peki bu hareketin nedeni nedir?

Öncelikle Euro bölgesinden gelen olumsuz haberler Euro/Dolar pariitesini, dolar lehine güçlendirdi. RBS’ın zarar rakamının yüksek olacağının açıklanması, İspanya’nın kredi notunun AAA’dan AA+’ya düşürülmesi, Almanya’da Zew endeksinin açıklanması ile Euro, Dolar karşısında değer kaybetmeye başladı. Bu nedenle dünya üzerinde dolar lehine bir güçlenme mevcut. Bu bize de belli ölçüde yansıdı. Ancak esas olay, yurtdışı kaynaklı bir yatırımcının bono/tahvil satışı yaptığıdır. Türk piyasasında bono satışı yapan yatırımcının amacı, piyasadan çıkmaktır. Bonoyu satarak ülkeden çıkmak için bu parayı dövize çevirecektir. Bunun anlamı da dolara olan taleptir. Bu da doların fiyatının artması demektir. Sonuç olarak hacim düşük olarak dolara olan talep, piyasada işlem yapmaya niyetsiz insanların olmasıyla dolar kurunu yukarı taşımıştır.

Neticede hem global piyasalarda doların güçlenmesi hem de bize özgü spesifik durumun ortaya çıkması doların hareketlenmesine neden olmuştur. Bunu perşembe günü yapılan faiz indirimine bağlayıp, faiz inerse döviz kuru artar mantığına rötarlı bağlayan gazetecilerden ve gazetelerden bıkmam son derece normal değil mi?

Amerikan borsalarının kapalı olduğu günde, Avrupa borsaları İspanya’nın kredi notunun düşürülmesi ve RBS’in zararının etkisiyle günü düşüşle tamamladı.

Ayrıntıları yayınımda bulabilirsiniz.

Bankaların 4. çeyrek bilançolarını açıkladığı günde, Amerikan tüketici fiyatları endeksi de açıklandı. Asya, Avrupa ve Amerika borsaları günü yükselişle tamamladı.

Ayrıntıları yayınımda bulabilirsiniz.

Avrupa ve Amerika borsaları, kötü haberlerle sert düşüşler yaşadı.

Ayrıntıları yayınımda bulabilirsiniz.

Asya, Avrupa ve Amerikan borsalarında satış hakimdi. Şirketlerin kötü bilanço açıklayacağı beklentileri, baskıyı arttırıyor.

Ayrıntıları yayınımda dinleyebilirsiniz.

Asya, Avrupa ve Amerikan borsalarında kar realizasyonu sürüyor. Borsalar haftaya kayıplarla başladı. Alcoa’nın 4. çeyrek bilançosunun olumsuz geleceği beklentisi ile borsanın yönü ağaşıda oldu.

Ayrıntıları yayınımda bulabilirsiniz.

Bu paranın gözü kör olsun ki, cebinde parası olan adamlar kendilerine yatırımcı statüsü kazandırarak, iş kurma sevdasına atılıyorlar. Ceplerinde para olduğu için, bunu sermaye olarak ortaya koyuyor ve amaçsız olarak iş yapıyor. Bunun adı parayı dağıtma sevdası bence. Bir iş kuracaksanız, en basitinden en zor adımına kadar planlı olmanız gerekir. Projenin önemi burada ortaya çıkar. Yatırımınızın geri dönüş süresini etkileyen en önemli husus budur bana göre. İş kurmak için yürüyeceğiniz yolda, o kadar titiz adımlar atmalısınız ki kasislerde düşüp hem zaman kaybetmeyin hem de para…

Dediğim gibi bir yatırım yapacakken-iş kuracakken, cebimdeki para ne kadar çok olursa olsun kredi kullanmanın gerekliliğini bilirim. Sermaye dediğimiz olay, bizi ayakta tutacak özkaynağımızdır. Ne kadar çok kredi kullanırsak değil, özkaynağımız ne kadar azalırsa o kadar risk altında oluruz. Önemli olan aldığımız krediyi karşılayabilecek yatırım geri dönüşünü sağlamak. Bununla beraber tutturduğumuz işte firmanın piyasa değerini maksimize etmeye çalışmak. Firma değeri ne kadar artarsa, yaptırım kolaylığı ve kredibilite artar. Bunun için şeffaflık ve kurumsallık da şarttır. Ne yazık ki Türkiye’de bundan çok söz edemediğimiz için özellikle kriz döneminde kredi muslukları kapandı. ‘ Giant ‘ diye tabir edilen şirketlerin dahi kredi maliyetinin arttığı bu dönemde, şeffaflıktan ve kurumsallıktan uzak şirketlerin kredi alma imkanları yüksek maliyetlerde bile zorlaştı.

Kredi alamamak, yatırım yapamamak demek. Bir iş adamı için yatırım yapamamak ise sonun başlangıcı demek. Ancak o iş adamı, baştan başlayacağı yerde sondan başlamışssa, bu durumu kendisi yaratmıştır zaten. İlk hamlesinde tutarsız ve başarısız adımlar atan yöneticilerin, son hamlesi kalmaz zaten. Projeyi her aşamasını planlayarak şekillendirmek ve meydana gelebilecek değişiklikler karşısında elastik olmak, yatırımın başarı ihtimaline doğru orantılı etki edecektir.

Nazım Hikmet… Birçok şiirinin dizeleri aklımda olan tek şair. Hep derim, 70′li yıllarda yaşasam hayatım karakollarda geçebilirdi. Bağlı bulunduğum mezhep, cemaat vb. şeyler olduğu, aşırı bir siyasi görüşüm bulunduğu için değil. Sevdiğim, tutkumu açığa çıkaran ve okurken keyif aldığım yayınlar o dönemde suç unsuru sayıldığı için. Düşüncelerimi açıkca, çekinmeden söyleyebildiğim için pek sağlıklı bir hayat süremezdim diye düşünüyorum.

İşte bu tutkulardan birisi de Nazım Hikmet. 10 Ocak itibariyle Nazım Hikmet Ran resmen Türk vatandaşı sayıldı! Türk toplumunda anlaşılamayan, yargılanan, hapis yatan insan. Özgürlük istemi farklı algılandı, farklı sıfatlar takıldı. Mezarı Rusya’ya gömüldü. Komunizmin kalesine(!) mi layık görüldü?

Şimdi, seçimler öncesi Nazım Hikmet’in Türk vatandaşlığı resmi gazetede yayımlandı. Bu siyasi malzeme mi, iktidarın İzmir’i alma çalışmaları mı bilinmez. Ancak Nazım Hikmet’i siyasi malzeme yapmak ayıpların en büyüğüdür. Hep siyasi olayların gölgesinde kalmış belki adı. Nazım okuyucuları nezarethanelerde geçirmiş ömürlerini. Ancak özgürlüğü ve Nazım Hikmet’i anlayanlar, bu oyuna gelmeyeceklerdir eminim.

Nazım Hikmet sevenler, mezarı nerede olursa olsun, vatandaşlığı ne olarak gösterilse gösterilsin, hep kendinden saymıştır.

"Anadolu’da bir köy mezarlığına gömün beni
ve de uyarına gelirse
tepemde bir de çınar olursa
taş maş da istemez hani."

Şimdi resmen Türk vatandaşı sayılıyor, mezarı da belki gelecek Türkiye’ye. Peki Nazım Hikmet sevenler için ne değişecek?

O Anadolu insanın çınarı zaten. Onun tepesindeki çınar, onun sevenleri. Yani istediği çınarın gölgesinde yatıyor Nazım Hikmet. Taş kalpli insanlara onun mezarını yapmasına izin vermeyen özgürlükçü çınarların…

Aytıntıları yayınımda bulabilirsiniz.

Medya sektörüne girebileceğimi söylüyor çoğu kişi, Türkiye’de medya devi olan kişi ise Aydın Doğan. Ben, kendisi hakkında sayısız yazı yazdım bu sayfada. Gün gelir onun şirketinde çalışmak durumunda kalırsam ne olacak diye düşünmeden. Yalakalık yaparak iş kovalayacak bir adam değilim.( Gerçi BDDK başkanı ile ilgili bir yazıma, uzaktan yakından hiçbir ilgim olmayacağı halde, bazı kişiler, YAĞCILIK olarak yorum yaptıysa da.) Bildiğimi ve düşündüğümü adam gibi söylerim, sonunda buna işim düşerse kaygısı yaşamadan. Aynı şekilde adını söylemek istemediğim kişi hakkında da yazılar yazdım. Orada da hakaret yoktu. Gerçi orada hakaret olmasına gerek yok. Sitem kapatılabilir. Ondan da çekinmedim.

Bunların sonucunda aklımda canlanan yalnız birşey var. O da kayıtsız şartsız bağlı olduğum ve inandığım adamın sözleri ;

Bütün bu şerâitten daha elîm ve daha vahim olmak üzere, memleketin dahilinde, iktidara sahip olanlar gaflet ve dalâlet ve hattâ hıyanet içinde bulunabilirler. Hattâ bu iktidar sahipleri, şahsî menfaatlerini, müstevlîlerin siyasi emelleriyle tevhid edebilirler. Millet, fakr ü zaruret içinde harap ve bîtap düşmüş olabilir.
Ey Türk istikbalinin evlâdı! İşte, bu ahval ve şerâit içinde dahi vazifen, Türk istiklâl ve Cumhuriyetini kurtarmaktır!

Gençliğe hitabeden bu paragraf zihnimde canlanıyor. Siz korkarak oturun, bana dokunmasınlar ve ne olursa olsun… Ama sizin üzerinize oturduğunuz Cumhuriyet, sizin zihninize çok fazla! Cesaret nedir bilir misiniz? Cesaret, tehlike anında akıl ve zekanın kullanılmasıdır (Eflatun). Genç cesareti veya deli cesaretine ihtiyacımız yok. Aklı başında ve zeki adamların bilge cesaretine ihtiyacımız var. Bildiğini, düşündüğünü, aklının erdiğini mantıkla söyleyecek adamlara ihtiyaç var. Susarak, binbir zorlukla ve savaşla kurulmuş laik Türkiye Cumhuriyeti üzerine serilmiş aylaklara ihtiyacımız yok.

Benim asıl ilgi alanım ekonomi. Yazıyı oraya bağlayacağım. Artık yeter deyişim bu yüzdendir. Ülkeyi batırmak mı istiyorsunuz diye bağıracağım artık. İnsanlar geleceği pek göremiyor. Olanlar karşısında önceden akıl erdiremiyor. Olup bittikten sonra ahkam kesiyor. Beni okuyanlar bilir, önceden bazı şeylere karşı bildirimlerim nasıl. İşte şimdi bir yenisini daha tekrarlıyorum.

Ekonomi inanılmaz zor bir dönemden geçerken, bugün sanayi üretimi rakamı 2001′den bu yana en düşük seviyesine gerilemişken, global krizin faturası bize çok yansıyacakken, kriz tüm dünyada boy gösterirken çekin elinizi artık başka işlerden. Siyasi gerilimi bir kez daha ön plana getirecek adımları ortaya atmayın. Bunu kaldıramayız! Piyasalar iki gündür bu etkiyi pek hissetmedi. Ancak Genelkurmay acil toplantıları, yargı organları yetkililerin toplantıları ile bu işler daha büyüyüp iş genişlerse, yeni bir siyasi gerilim allak bullak eder. Ve tekrarlıyorum, Türkiye bunu artık kaldıramaz. Elimizde kriz döneminde gelişmekte olan bir ülke olarak büyüme ve fırsata çevirme şansı varken, bunu batırmayın. Siz gelip geçicisiniz, geçerken bazı ideolojileri ülkeye getireyim derken, ülkeyi batırmayın! En azından bu ülkede yıllardır sıkıntı çeken ve geleceğe belirsiz başlayan gençleri düşünün. Siyasi gerilim eğer dünkü olay şiddetini önümüzdeki günlerde arttırsa, piyasalara etki edecektir. Bunu aklımıza şuan getirmek istemedik. Ancak bu risk benim gözümde canlanmaya başladı. Umarım sizin gözünüzde de canlanmıştır. Buna engel olmak ve ekonominin geleceği çok karanlık gözüküyorken, ortaya türban sorunu ile başlayan gerilim gibi, yeni bir siyasi gerilim sokmayın.

Bu demek değildir ki suçlu varsa cezasını çekmesin. Suçlular elbet cezalandırılmalı. İnanıyorum ki bu ülkede birçok faili meçhul cinayette, Susurluk olayı gibi olaylarda farklı durumlar var. Bunları açığa çıkarırsanız teşekkür edilir. Ancak inandığınız bazı kişilerin ideolojik düşüncelerini kabul ettirmek için yargı adamlarını ve bazı askerlerin adlarını ön plana atıp, işi faili meçhul cinayetler ve çetelerden çıkarıp, laikliğe olan inançları karşısında koruma psikolojisi ile hareket eden adamları hukuk var diyerek gözaltına almaya başlarsanız, burada düşünmek gerekir. Olay çeteler, cinayetler ve bazı olaylar mı, yoksa bu ülkenin rejimini korumaya yönelik hareket eden insanları devre dışı bırakıp, kendi ideolojinizi oturtmaya çalışma hareketi mi? Bunu iyi düşünmek gerekli.

Umarım herkes ne yaptığını biliyordur. Ben sadece düşüncemi söyleyebilirim. Çok bilgi sahibi olmadığım konularda ahkam kesemem. Ama iş ekonomiye gelirse orada duralım. Batırmayın ülkeyi. Şimdi sadaka nedir bilmiyoruz ama ileride siz onu verecek kaynağı bulamayınca, siz de ne olduğunu hatırlayamazsınız. İnsanların cebine para girmemeye başlayınca siz kalmazsınız. Ekonomi basit gibi görülse de, birçok olumsuz durumun cereyanıdır.

Kendi adıma, kendi düşüncelerimle yazdım. Ve sonunda çok rica ediyorum. Lütfen gelecek nesilleri düşünün!

Avrupa ve Amerikan borsaları da uzun dönemli yükselişe bugün ara verdi. Cuma günü açıklanacak tarım dışı istihdam verisinin öncülüğü niteliğindeki ADP istihdam verisinin kötü gelmesi, moralleri bozdu.

Ayrıntıları yayınımda dinleyebilirsiniz.

Avrupa piyasaları Noel tatilinden beri süregelen olumlu havayı bozmuyorlar. Yükseliş devam ediyor. Amerika’da kötü sinyallere rağmen borsalar yükselmeye devam ediyor. Peki nerede sonlanacak?

Gelişmeleri yayınımda bulabilirsiniz.

Avrupa ve dünya piyasaları bu ralliyi daha ne kadar sürdürecek? Obama’nın pembe tablosu inandıracak mı?

Ayrıntıları yayınımda bulabilirsiniz.

İlk olarak erkekler… Bir erkek romantizmin ne olduğunu bilmiyorsa, bunu karşısına çıkacak ve aşık olduğunu sandığı kadınla öğrenecekse, bu ayaklarının üstünde durmayan bir erkeğin imajı olur. Hayatını değiştirecek kadını bulmadan önce, sorumluluk almaktan kaçarak kadınları tavlama yolunu seçip istediklerini elde ettikten sonra onlardan ayrılma yoluna gitmeleri ne kadar kabul edilebilir? Daha net konuşayım. Hayatınızın belli bölümünde zamanınızı ve ihtiyaçlarınızı geçirmek için hoşunuza giden kadınları kullanacaksınız… Filmde de geçtiği gibi klasik tavlama yöntemleri ve daha sonrasında kırmayacak şekilde veda konuşmaları yapacaksınız. Bu döngüyü sürdürüp gideceksiniz. İçinizde sorumluluk alamayacak, isteklerini hayvani duygulara dönüştürmüş bir canavar yaratacaksınız, sonrasında o canavarın romantik bir prense dönüşmesini bekleyeceksiniz. Kurbağa prens hikayesini uygulayacaksınız. Bu ne kadar uzun ve sağlıklı olabilir acaba? Hayatınızın kadını gelecek ve aşık olacaksınız. O kadınla beraber hayatı, aşkı keşfedeceksiniz. Bir anda romantik bir prense dönüşeceksiniz. Yıllardır değer vermediğiniz ve kullanıp atılacak bir gözle baktığınız kadınlardan olan bir kişiye insan gibi davranacaksınız. Romantizm kelimesini ağzınıza alıp, romantikliğin getirdiği şeyleri yapacaksınız. Ne kadar karmaşık geldi değil mi? Romantizm denen şey insanın içinde ve ruhunda olan birşeydir. Hayvani duygulardan arındırılmış gerçek zevk, kadınların ruhunu okşayarak verilir. Ruhu okşamak için çok az bile olsa oluşacak romantizm işe yarayabilir. Ama esas olan kadınların değerli olduğunu anlamak değil midir? Ortak özne kadın… Aşık olduğunuz kişi de bir kadın, yatıp sabahında unutmak istediğiniz de… O zaman nasıl olurda aşktan söz edebilirsiniz? Ben bunu kabul edemiyorum. Kadına değer vermeyen insan aşık olduğu kadınla ilişkiyi beceremez. Senden önceki ben buydum diyen erkeğin, senden sonrasını düşünebilmesi imkansızdır. Çünkü onun kendine güveni yoktur. Aşkı, romantizmi, sevmeyi hayatının kadınında bulduysa o kadınla geleceği kuşkuludur. Alışmamıştır bir kere. Değer vermeye, davranışlara, hayatını paylaşmaya… Kendini keşfedememiş bir erkeğe, bir kadın yardımcı oluyorsa o erkeğin geleceği zordur. Bir yerde kaçma noktasına gelir. Dayanamaz, yapamaz, fazla gelir. Sonunda korkar ve gider. Aşkı bulmuş olabilir, kadınlara o günden sonra değer vermiş olabilir, başkasını hayatına sokamayacak duruma gelmiş olabilir. Ama yine de yapamaz. Psikolojisi, benliği buna izin vermez. Zamana ihtiyaç duyar ve bu zaman içerisinde bu duruma alışmak için kendi başına kalmak ister. Filmde olduğu gibi, bu tip adamlar çok vardır. Lakin bence bunlar ıssız değil, zavallı adamlardır.

Sonrasında kadınlar… Hayatlarında hep doğru erkek bulma telaşı vardır. Önceleri bir erkeğe güvenmişler ve hata yaptıklarını anlamışlardır. Sonrasında ise atılacak adımlar dikkatli atılmaya çalışılmıştır. Erkeklerin söyledikleri yalanları ezbere bilirler. Ama bunları nasıl bildiklerini, karşısındaki erkek kabaca(!) ima edince yüzlerine kahve fırlatırlar. Aslında kadınlar ne istediklerini bilmiyorlar. Onların istediği romantik, duygusal bir erkek ve güzel bir ilişki. Diğer kriterlerden bahsetmiyorum çünkü yaşadıkları ilişkiler sonrasında kriterlerin sayılarını azaltarak, bari şöyle olsun diyorlar. Romantik olsun derler, ne yapmasını istersin diye sorduklarında cevap veremezler. Çünkü kadınlar da romantizmin ne olduğunu bilmezler. Bakkalda satılıp, yanına alabileceğiniz birşey değildir romantizm. Erkekler de eve gelirken bunu satın alıp getiremezler. Romantizm de karşılıklı hislerle oluşan ve genelde ruhun okşanması aşamasında erkeğin kadından etkilenip, tutkusunu kadınla paylaşması olmalıdır. Cümlesi bile zor geldi açıkcası. Bunu göremeyen kadınlar, bu kelimelerin anlamını unutup, sadece sıfatlara takılıp istemekle ömürlerini geçiriyorlar. Sonrasında genelde ilk paragrafta bahsedilen erkeklere aşık olarak, kendi ağlamaklı geçecek ömürlerini oluşturuyorlar. Bunlara ıssız kadın denebilir belki. Oluşturamadıkları istekleri ıssız yaşıyorlar.

Son olarak aşk… Yorumsuz ve çok özel. Hayattaki ilk lezzet önemlidir. İkinci lezzet hep ilk lezzeti takip ederek, ona göre şekillenir. İlk lezzet aşksa, hayatı onun üstüne kurarsanız tasarım harikası bir eser yaratırsınız.

Kadınlar ve erkekler paragrafını genelleme yapmadan, o tarz kişilerin varlığını düşünerek yazdım. Sadece kendi düşüncelerimi aktardım. Film ile ilgili birkaç satır yazmak gerekirse, filmin Anadolu şehirleri için pek uygun olmadığını düşünüyorum. Çünkü anlamaları zor olacaktır. İstanbul’da kendi ayakları üstünde duran güçlü kadınların görmüş olabileceği gerçekleri anlatan film, Anadolu’da 20 yaşında evlilk arayışına giren ve gördüğü erkek-kadın sayısı sayılı olan insanlara garip gelecektir. Ama aşk filmi olarak algılanırsa, önyargılı izlenmediği takdirde sonundaki muhteşem sahneleriyle gözyaşı dökülüp izlenecek bir film olabilir.

Özel kareleri, klasik Çağan dokunduruşları, dikkatli izleyenlerin göreceği ince noktaları ve gerçekten iyi performans gösteren oyuncuları ile kaliteli bir film. Kendi düşünme gücünüz yoksa ve atıp tutan bir tipseniz, vay Çağan’ın haline…

Son olarak son söz… Hayat Çağan Irmak filmi olsa, her karakterde oynamaya razı olurum. Seviyorum adamım seni

Yılbaşı gecesi olan üzücü olay her insan gibi beni de ağlattı ve içimi burktu. Olay yine Ankara’da meydana geldi ve bürokrat fazlası insanlara yine gün doğdu. Türkiye’de olan hangi olay sonrası bir görevli onurlu olarak hareket eder bilemiyorum. Ankara’da koltuk sahipliği dışında bir yetisinin olduğunu düşündüğüm çok az sayıda insan vardır. Başkent Doğalgaz müdürü de bunlardan bir tanesi…

Dün yaptığı basın toplantısındaki tutumu son derece korkunçtu. Ne olursa olsun, ölen 7 tane gencecik insan var. Bir genel müdür o şekilde halkın karşısına çıkmamalı. İnsanların dış görünüşü ve mimikleri olaylara uygun olmalı. Genel müdürlüğünü yaptığın kurum resmi bir kurum ise ona göre giyinmelisin ve en azından üzüntünü yansıtacak bir tavırla toplantı yapmalısın. Eline bir boru alıp kendini savunacak hamleden ziyade, antipati toplamadan derdini anlatmalısın. O gün bir yas günü ise cuma namazına yetişeceğim diyerek soru sayını ayarlayamazsın. Vefat eden insanlar varken, sen bana kravat hediye et diye şaka yapamazsın. Cesetlerin nerede olup ne şekilde oldukları ile ilgili yorum yapamazsın. 7 kişi zehirlenip hayatını kaybederken, senin üç kuruşluk şirketinin özelleştirmesinden bahsedemezsin!

Kullanılan boruların İstanbul ve Bursa’da yasaklandığını öğrendim. Eğer bu haber doğru ise çıkıpta insan hayatının değerini 20 ytl’lik bir bakımla anlatamazsın. Vakit gibi bir gazeteye yılbaşı faciası diye manşet yapmasının doğru sayılacağını gösteremezsin.

İçimden gelip söylemek istediklerimin bu sayfada yayınlanabilecek hali bunlar.! Ve Ankara… Artık dışarıda içki içiliyor diye dayak atabilecek cesareti bulan halkın kendini birşey sanmasına izin veren, yılbaşı gecesini kutlamanın günah olduğunu sokaklarda dolaşarak tebliğ edecek insanları cesaretlendiren, 15 yılda ne yaptığını Tanrının bileceği(!!!) bir kişiyi hala aday gösteren bir iktidarı barındırdığın için senden utanıyorum ne yazık ki. Bu doğalgaz müdürü gibi kişilerin sayısı çok fazladır. Onları tek tek söylemeye gerek yok. Çünkü ben küçük düşünen bir adam değilim. Küçükleri temizleyerek bir yere gidemeyiz. Çünkü olayın başı aynı kaldıkça, birisi gider birisi gelir.

Şimdi o müdür istifa etti. Onun neden istifa ettirildiğini düşünemeyecek insanların atacağı oyun yönü aynı olacaktır. Son olarak söylemek istediğim tek birşey var.

Talihsiz bir şekilde vefat eden, gencecik 7 insanın çırılçıplak hali sizin 10 kat giyinmiş halinizden daha masumdur eminim…!!!

Avrupa, Asya ve Amerika borsaları ise yeni yılı oldukça iştahlı ve coşkulu kutladı. Piyasalar %3′ü aşan yükselişler kaydetti.

Ayrıntıları yayınımda bulabilirsiniz.

Ukrayna, Rusya’ya olan borçlarını ödediğini savunurken, Rusya bunu reddediyordu. İki ülke 2009 yılı için gaz fiyatlarını belirleme konusunda da anlaşamadılar. Gazprom’un Başkan Yardımcısı Alexander Medvedev, bu uyarılarının ardından Ukrayna’nın ülkeden geçen boru hatlarından, Avrupa’ya gidecek doğalgaza el koyma tehdidinde bulunduğunu iddia etmişti. Ancak Ukrayna, gaz sevkiyatının kesilmesinin Avrupa’ya Ukrayna üzerinden taşınan gazı etkilemeyeceği güvencesini de verdi.

Ukrayna, Gazprom’a $1.5 mLr civarında bir ödeme yaptıklarını söylerken, Ruslar ise gecikme faizleri ile beraber ödenecek paranın $2 mLr dolayında olduğunu iddia ediyor. Daha açık ifadeyle, Medvedev Ukrayna’nın parayı ödemeye başladığını kabul ederek, ödeme planı üzerinde 2009 yılına ilişkin anlaşma sağlanamaması nedeniyle, Ukrayna’ya doğal gaz ihracatı yapmalarının mümkün olmadığını söylemeye çalışıyor.

Ancak Ukrayna stratejik konumu nedeniyle, Rusya’dan Avrupa’ya sağlanan doğal gaz ihracatının kritik bölgesi durumunda. Yani gazın, Ukrayna’dan geçmeden Avrupa’ya ulaşması sıkıntılı. Şimdi Ukrayna’nın gaz boruları kapatıldı ve Avrupa’ya geçişte nasıl bir süreç izlenecek bu merak ediliyor. Bu korku nedeniyle petrol fiyatları yeni yılın ilk gününde %14′lük bir artışla $44′a kadar yükseldi. Peki yılı Rus borsasında da büyük değer kaybı ile kapatan Gazprom, yeni yıl öncesi dünyayı tehdit mi etti?

Yukarıdaki grafiklerden solda olan Gazprom şirketinin Rusya MICEX endeksindeki yıllık değişim oranı. Sağda gördüğünüz ise RTS endeksindeki yıllık bazda değişimi. Gazprom hisseleri petrol fiyatlarının tarihi zirve yaptığı dönemlerde, tavan fiyatlardan işlem görüyordu. MICEX endeksinde ağustos ayında $400 civarlarında seyreden hisseler, petrolün düşmesinin ardından $100′a kadar gerilemiş durumda. Dünyanın bir numaralı gaz üretim ve dağıtım şirketi Gazprom’un gelirleri de yılın son aylarında azalmaya başladı.

Rusya’nın petrol ve gaz ihracatcısı olması, gelirlerinin en önemli bölümünü bu ihracatın oluşturması ve petrol fiyatlarındaki düşüşle beraber rublenin yabancı para birimleri karşısında sürekli değer yitirmesi ile ihracattan kazanılan yüksek miktar döviz rezervinin devalüasyon sonucu erimesi karşısında zor durumda kalan Rusya hükümeti, petrol kozunu her şekilde oynayacaktır.

Petrol yüksek fiyatlarda seyrederken kriz dönemini akıl almaz rezerv miktarlarına ulaşarak geçtiğini düşünen Rusya, krizin dolar üzerindeki etkisinin hissedilmesi ile beraber parasının değerini koruma telaşına düştü. Ruble’nin sürekli devalüe edilme çalışmasında, yüksek petrol fiyatı döneminde elde edilen rezervler kullanıldı. Ancak o kadar sık devalüe oldu ki, rezervlerde bir şekilde eridi. Sonrasında ise petrol fiyatları hızla düşünce, Rusya’yı korku sardı. Aynı şey Rus şirketleri için de geçerli oldu. Borsada piyasa değerleri hızla eriyen şirketler, gelirlerinin azalması ve ihracat olanaklarının durması nedeniyle sıkıntıya düştüler. Ve Ruslar anladılar ki onların zenginliklerinin tek kaynağı enerji. Eğer enerji olmazsa, Rusya’da zengin ve güçlü patron olması imkansız.

Bu nedenle Gazprom şirketi başta olmak üzere tüm Ruslar, petrol fiyatları üzerinde 2009 yılında büyük baskı kuracaklar. Petrol fiyatının bu seviyede olmasını istemedikleri için tehditlere başlayacaklar. Ukrayna’ya yaptıkları bu gaz tehditi bence bir başlangıç. Sürecin iyi takip edilmesi ve Rusya’nın ne yapmaya çalıştığının analiz edilmesi çok önemli diye düşünüyorum.

Herkese mutlu seneler…

2008 yılında yaşanan büyük finansal krizin en önemli etkeni, hepinizin bildiği gibi ‘ primler. ‘ Güçlü finansal kurumların tepe yöneticileri, şirketlerin istenilen satış hedeflerine ulaştıkları takdirde, kendilerine verecekleri dudak uçaklatıcı primler nedeniyle riskleri görmezden geldiler. Riskli varlıkları çok sayıda insana paketleyerek sunmalarının karşılığında, riskin azalacağına kendilerini inandırmaları, prim iştahının risk alma iştahının üstüne çıkması ve içlerindeki hayvani duyguları bastıramamış olmaları krizin bu aşamaya gelmesine neden oldu.

Yeni yıldan itibaren şirketler çok büyük prim düzenleme sistemine gidecekler. Bu nedenle yeni yılda, çalıştığınız şirketten prim beklemek yerine, kendi priminizi kendiniz verseniz nasıl olur?

Kriz dönemleri yeni fırsattır derler. Herkes bunu bilir ancak uygulama nasıl gelir? Eğer nokta atışlarla, doğru zamanlamayı tutturup, kendinize her zamankinden fazla yatırım yaparsanız yeni yılda kimsenin veremeyeceği prime konabilirsiniz. Ben her zaman söylerim, özünde en büyük yatırım insana yapılan yatırımdır. Geri dönüş oranı birçok projeden daha kısa olabilir. Elde edeceğiniz kar tamamen size aittir. Alacağınız prim kesintisiz sizindir. Ve kriz dönemi bu primi sağlayabileceğiniz kaçırılmaz bir fırsat olabilir. Yeter ki fikriniz olsun, hevesiniz değil. Fikri, vizyonu ve hayali… Bunları sıkı bir çalışma ve düzenli yol alma ile birleştirebilirseniz 2009 yılı için alacağınız prim gerçekçi ve dudak uçuklatıcı olabilir.

En azından ben öyle yapacağım.

Acısıyla tatlısıyla, stresiyle rahatlıyla, bazen gerginlikten bazen sevinçten ağlatmasıyla, bazı geceler uykusuz bırakıp bazı günlerde rahat uykuya daldırmasıyla koca bir seneyi daha geride bırakıyoruz. 2008 yılında birçok yazı ile sizlerle beraber olmaya çalıştım. 2009 yılında daha farklı ve daha geniş bir yelpaze ile devam edeceğim. Ve 2009 yılında sizlerin karşısına daha farklı ve çok umutlu olduğum projelerle çıkacağım. Bunu başarmak için bugün akşama kadar hala çalışıyor olacağım. Hedefimi hayalimle ve vizyonumla birleştirip, en iyiyi ortaya çıkarmak için gücüm ve zekam el verdiğince çalışacağım.

Peki ya siz? 2009 yılını beraber primlendirmeye ne dersiniz?

Hepinize bütün güzelliklerin yanınızda olduğu harika bir yıl diliyorum. İyi seneler efendim.