Εκτός από όλα αυτά στη ζωή, του έλαχε να γίνει και φίλος μου.

Βουτσκόγλου: Είσαι χημικός; Αλήθεια;

Θωμαΐδης: Ναι. Έκανα και 7 χρόνια διδασκαλία σε φροντιστήριο από το ΄74 μέχρι το ΄80.

Βουτσκόγλου: Και πώς έμπλεξες με τα μηχανήματα του διαβόλου;

Θωμαΐδης: Ψώνιο τα ηλεκτρονικά, από παιδί.

Βουτσκόγλου: Και μια ωραία πρωία παράτησες το φροντιστήριο; Κάτι έγινε προφανώς.

Θωμαΐδης: Όσο είχα το φροντιστήριο έκανα παράλληλα και άλλες δουλειές. Μια ήταν service τηλεοράσεων και μια άλλη ήταν παραγωγή συστημάτων HiFi. Ένας φίλος που αγόρασε ένα σύστημα τότε, πήγε Γερμανία για σπουδές, και όταν μετά 5 χρόνια γύρισε, το τελωνείο ήθελε να του βάλει φόρο για το HiFi του, δεν πίστευε πως ήταν ελληνικό.

Βουτσκόγλου: χα!
Η εταιρεία πώς προέκυψε;

Θωμαΐδης: Το ΄74 έκανα το πρώτο μου processor board με ένα intel 4004, τετράμπιτο με 32 bytes ram. Μετά από εκείνο έκανα controller για αυτοματισμούς, όταν όλοι ακόμα δούλευαν τα λεγόμενα “κομπιούτερ” που ήταν μηχανικά ρολόγια με επαφές, όπως εκείνα των παλιών πλυντηρίων.

Βουτσκόγλου: Το… ΄74;

Θωμαΐδης: Το ΄74.

Βουτσκόγλου: 1974; ομιτζι

Θωμαΐδης: Ναι, ογιουτζι.
Όταν τελείωσα με το στρατό το ΄82, τα φροντιστήρια ήταν πλέον νεκρά και έτσι στράφηκα στην αγάπη μου.

Βουτσκόγλου: Έφυγες όμως από το hardware και πήγες στο software νομίζω.

Θωμαΐδης: Αρχικά ήταν 80% HW και 20% SW, έπρεπε να σχεδιάζω και να κατασκευάζω το μεγαλύτερο μέρος του H/W του συστήματος (παραγωγή σχεδίων για κεντητικές μηχανές και οδήγηση/έλεγχος αυτών). Δεν υπήρχαν τα περιφερειακά που ξέρουμε. Τίποτα δεν ήταν τυποποιημένο, ο κάθε κατασκευαστής είχε τα δικά του. Το PC της IBM βγήκε το 82 και ήταν πανάκριβο και… πάναργο.

Βουτσκόγλου: Αυτό με τις κεντητικές μηχανές, πώς προέκυψε;

Θωμαΐδης: Ένας παιδικός φίλος είχε μόλις αγοράσει ένα γερμανικό σύστημα για μηχανές κεντημάτων 9εκ. δραχμές, όσο σχεδόν ένα μικρό σπίτι, και επειδή ήξερε ότι γνωρίζω από αυτά, με κάλεσε να δουλέψω μαζί του. Το σύστημα εκείνο είχε ένα “κομπιούτερ”, Hewlett packard “desktop calculator”, οχτάμπιτο με υποτυπώδες λειτουργικό, αλλά αρκετά καλό για μαθηματικά. Στη δουλειά μου όλα είναι μαθηματικά και επεξεργασία εικόνας. Μόλις το είδα το αγάπησα και έμεινα στη δουλειά του φίλου μου σαν χειριστής.

Βουτσκόγλου: Επειδή ο αρχικός λόγος που ήθελα αυτή την συνέντευξη ήταν για τους μαθητές μου στο ΕΠΑΛ και ειδικά όσους είναι στην ειδικότητα της Πληροφορικής, μπορείς να μου πεις πολύ πολύ απλά γιατί χρειάζεσαι μαθηματικά;

Θωμαΐδης: Φαντάσου μια κεντητική μηχανή, ή μια προγραμματιζόμενη αυτόματη γαζωτική, που θέλεις να την κάνεις να γαζώσει από το σημείο Α στο Β με μήκος γαζιού 4mm. την κάθε βελονιά την ορίζεις σαν διάνυσμα (x1,y1). έχεις λοιπόν τις θέσεις των Α και Β (Χ1,Υ1), (Χ2,Υ2) και από αυτές πρέπει να παράξεις τα επί μέρους διανύσματα/βελονιές που το άθροισμα τους να κάνει το συνολικό διάνυσμα ΑΒ.
Αν τώρα βάλεις περιορισμούς, π.χ. μόνο ακέραιους αριθμούς ή το πρώτο και το τελευταίο διάνυσμα να είναι 1 έως 2 mm, αρχίζει να γίνεται ενδιαφέρον… και αν αντί για Α και Β έχεις σειρά Α,Β,Γ,Δ…. τότε καλύτερα, ε; και ακόμα καλύτερα αν τα Α,Β,Γ,Δ… ορίζουν καμπύλη γραμμή, να και η αναλυτική γεωμετρία.

Βουτσκόγλου: Οι σημερινοί νέοι όταν αποφασίζουν να ασχοληθούν με την πληροφορική φαντάζονται κυρίως προγραμματισμό και εξαγορά μερικών εκατομμυρίων. Πιστεύουν σε θαύματα. Τι έχεις να τους πεις;

Θωμαΐδης: Δεν γίνονται θαύματα.
Η εξαγορά των εκατομμυρίων προϋποθέτει κάποιο προϊόν ουσίας, που θα επιλύει ή θα εξυπηρετεί ανάγκη/πρόβλημα, και εσύ το έχεις λύσει καλύτερα από όλους τους άλλους, και το κυριότερο ΣΕ ΒΡΗΚΕ ΑΥΤΟΣ ΠΟΥ ΤΟ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ.
Και για να γίνει αυτό, πρέπει να σου γίνει ο κ**** να!
Δεν έχεις μυαλό για τίποτε άλλο. Πλήρης αφοσίωση.

Βουτσκόγλου: Αν ερχόταν ένας μαθητής μου 17άρης και σου έλεγε “θέλω να ασχοληθώ με προγραμματισμό, έχω όρεξη για διάβασμα και δουλειά” τι θα του πρότεινες; Πού να κινηθεί;

Θωμαΐδης: Εκατοντάδες είναι τα πεδία. Σίγουρα όχι κλασικά DB εφαρμογές, αυτό είναι το εύκολο που κάνουν όλοι.
Τι υποδομή έχει ο μαθητής σου; Ξέρει καλά μαθηματικά, είναι οργανωτικός στη σκέψη του για αλγοριθμική δημιουργία, είναι αυτό που λέμε θετικών επιστημών; Τότε θα πρέπει να πάει για embedded systems … αυτό βγάζει λεφτά και σαν υπάλληλος και σαν startupper.
Ή δεν είναι πολύ καλός σε αυτά αλλά έχει οργανωτικό μυαλό, είναι τυπικός, μεθοδικός; Τότε να μάθει τεκμηρίωση συστημάτων που υπάρχει ζήτηση σε κάθε εταιρεία που κάνει SW.
Οργάνωση της παραγωγής SW, τεκμηρίωση, documentation, revision management και άλλα τέτοια.
Αυτά τα άτομα συνήθως παίρνουν θέσεις προϊσταμένων ομάδων.
Και να Γκουγκλάρει κάθε μέρα τους όρους ΙοΤ (internet of things) και 4th industrial revolution για να μπαίνει στο πνεύμα που έρχεται και έχει τεράστια ζήτηση πληροφορικής.

Βουτσκόγλου: Την θυγατρική στην Ιαπωνία την έχεις ακόμα;

Θωμαΐδης: Την εξαγόρασε ο Πρόεδρος που έχουμε εκεί και την «τρέχει», τώρα λειτουργεί σαν αντιπροσωπεία μας.

Βουτσκόγλου: Πες μου και για τον σαματά στην σύγχρονη εκπαίδευση.

Θωμαΐδης: Γενικά;

Βουτσκόγλου: Ναι, την άποψη σου για το πώς αντέδρασε το Υπουργείο Παιδείας και τις ενστάσεις τόσων καθηγητών και γονιών.

Θωμαΐδης: Για τις κάμερες;

Βουτσκόγλου: Ε, δεν είναι θέμα “κάμερας”. Είναι θέμα άμεσης μετάδοσης μαθήματος.

Θωμαΐδης: Σαν να είμαστε στο μεσαίωνα και ο Γαλιλαίος είπε ότι η γη κινείται. Το βρίσκω αυτονόητο και αργήσαμε κιόλας, όμως πάλι και σ αυτό τσαπατσούλικα το κάνουμε.

Βουτσκόγλου: Ήταν η έκτακτη ανάγκη λόγω ιού. Έπρεπε να γίνουν πράγματα ξαφνικά και γρήγορα.

Θωμαΐδης: Σωστά, για όσο είχαμε το επείγον και εκεί τα καταφέραμε (εσείς δηλαδή) πολύ καλά. Όμως τώρα έχουμε ένα περιθώριο να οργανωθούμε μέχρι το Σεπτέμβριο. Πάλι δεν έγινε οργανωμένα με προσοχή και μετά από καλή μελέτη κι σχέδιο, αλλά εκτάκτως και με φόβο των αντιδράσεων. Απαράδεκτο να γίνεται με κάμερα κινητού ή τάμπλετ.

Βουτσκόγλου: Θα πρέπει να φροντίσει δηλαδή η Πολιτεία να έχει κάθε σπίτι desktop και internet;

Θωμαΐδης: Θα έπρεπε να υπάρχουν συστήματα τηλεδιάσκεψης με καλό SW – που υπάρχουν- και να καθιερωθεί ακόμα και μετά τον κορονοϊό.

Βουτσκόγλου: Σε αυτό συμφωνώ. Το έχω γράψει πολλές φορές πως 2-3 εβδομάδες τον χρόνο πρέπει να γίνεται εξ αποστάσεως εκπαίδευση.

Θωμαΐδης: Θα έπρεπε κατά τη γνώμη μου, μια τουλάχιστον μέρα της εβδομάδος το μάθημα να γίνεται με τηλεδιάσκεψη ας πούμε, σαν εκπαιδευτική διαδικασία για αυτό που περιμένει τα παιδιά αύριο στη ζωή και τις δουλειές τους.
Υπάρχουν βέβαια τα θέματα της ιδιωτικότητας, αλλά αυτό νομίζω καλύπτεται από τη ρύθμιση που αποκλείει τους μαθητές από την τηλεδιάσκεψη την ώρα της παρουσίας τους στην τάξη, το να φαίνεται μόνο ο δάσκαλος και ο πίνακας είναι καλή λύση.

Βουτσκόγλου: Ρώτησα πιο πάνω ποιος έχει την ευθύνη να υπάρχει υπολογιστής σε ένα σπίτι ώστε να μη μπαίνει στο webex π.χ. από το κινητό ο μαθητής.

Θωμαΐδης: Ανάλογα με τα εισοδηματικά κριτήρια, κάποιοι μαθητές θα δικαιούνται δωρεάν υπολογιστή, άλλοι με κουπόνι έκπτωσης επιδοτούμενο και οι περισσότεροι να το αγοράσουν, δεν μπορώ να καταλάβω iphone σε παιδιά και οι γονείς να φωνάζουν για δωρεάν υπολογιστή. Φυσικά μιλάμε για laptop που μπορεί να μεταφέρεται εύκολα.
Άλλωστε αυτό θα είναι το στάτους στην υπόλοιπη ζωή τους επαγγελματικά, συμβίωση με υπολογιστές, επικοινωνίες και τηλε-εργασίες.

Διαδικτυακή μου επαφή που μέσα από την συνεργασία μου με την ΕΡΤ Σερρών, έγινε συμβατική γνωριμία και ακολούθως φιλία.

Ο Βασίλης είναι άνθρωπος ακούραστος και με πολλές γνώσεις επάνω στο αντικείμενο της εργασίας του.

Παρότι ασχολείται με πολυπλοκότερα ζητήματα των προσωπικών (και όχι μόνο) δεδομένων, δέχτηκε να μου δώσει μία συνέντευξη συζητώντας μαζί μου για όσα, συχνά, απασχολούν τους χρήστες.

Βουτσκόγλου: Είσαι υπέρμαχος του GDPR. Διάβασα πρόσφατα ένα στάτους σου που έλεγες πως μετά από πολλή σκέψη και αλλαγές, προέκυψε αυτός ο κανονισμός. Μπορείς να μας πεις τρία απλά παραδείγματα όπου το GDPR προστατεύει ή εξυπηρετεί τους χρήστες;

Βασιλόπουλος: Αν είναι να διαλέξω τρία, θα σημειώσω τη νομιμότητα και τη διαφάνεια της επεξεργασίας, καθώς και το βάρος της απόδειξης (απαιτούμενη λογοδοσία) σε αυτόν που επεξεργάζεται προσωπικές πληροφορίες.

Βουτσκόγλου: Δεν αρκεί δηλαδή που κάποιος πρέπει να λογοδοτεί σε εμάς για τα δεδομένα μας αλλά μπορούμε κι εμείς να απαιτούμε ενημέρωση.

Βασιλόπουλος: Είναι υποχρεωμένος να μας ενημερώνει λεπτομερώς και να μας δίνει πρόσβαση στα δεδομένα. Ταυτόχρονα υποχρεούται να ακολουθεί διαδικασίες λογοδοσίας έναντι του νόμου.

Βουτσκόγλου: Κλέβει τα δεδομένα μας το facebook; (σόρρυ λολ)

Βασιλόπουλος: Ας δούμε τι κάνει και αποφασίζουμε για το εάν κλέβει: Μας δίνει πρόσβαση στην πλατφόρμα, κάνουμε λογαριασμό και σελίδα δωρεάν και στη συνέχεια κρατάει κάθε προσωπική πληροφορία μας για να βγάζει συμπεράσματα που θα βοηθούν την ίδια την πλατφόρμα και τους διαφημιζόμενους να απευθυνθούν στα σωστά άτομα που θέλουν να στοχεύσουν. Πληρώνουμε δηλαδή με πτυχές του εαυτού μας για να μπορεί να πουλάει το προφίλ μας. Αυτό μάλλον είναι κακή συναλλαγή παρά κλοπή. Δίνουμε πολυτιμότερα για να εισπράξουμε το όφελος να συμμετέχουμε σε μια κοινότητα και πουλάει ακριβότερα τα ενδιαφέροντα και τις συμπεριφορές μας.

Βουτσκόγλου: Να προσθέσω πως συμφωνούμε εξαρχής σε όλα αυτά αποδεχόμενοι τους Όρους χρήσης.

Βασιλόπουλος: Το ίδιο λέγανε και οι Τράπεζες όταν έκλεβαν τον κόσμο με τα πανωτόκια.

Βουτσκόγλου: Έχουμε όμως μια ευθύνη. Δεν είμαστε έρμαια του κάθε facebook. Ξέρουμε λίγο πολύ ή πρέπει να ξέρουμε τι θα συμβεί με τα δεδομένα μας.

Βασιλόπουλος: Δυστυχώς δεν ξέρουμε. Η κουλτούρα της προστασίας της ιδιωτικότητας είναι κάτι καινούργιο και δε θα έλεγα ότι έχει καλλιεργηθεί. Αν για παράδειγμα διαβάσεις μια τραπεζική σύμβαση θεωρείς ότι γνωρίζεις τι λέει; Προφανώς δεν είναι κατανοητά πολλά σημεία της και δε μπορείς να γνωρίζεις τι κρύβεται πίσω από τις γραμμές. Μονομερώς σου επιβάλλονται όροι χωρίς να μπορείς να αντιληφθείς ποιοι είναι επαχθείς. Το ίδιο συμβαίνει και με τις τεχνολογικές πλατφόρμες.
Για αυτό οι ρυθμιστικές αρχές παρεμβαίνουν για προστασία του καταναλωτή.

Βουτσκόγλου: Ανέφερες την πολύ σημαντική “ιδιωτικότητα”. Μήπως δεν αναγνωρίζουμε καλά αυτή την έννοια οι χρήστες;

Βασιλόπουλος: Γενικώς οι πολίτες δεν έχουν κατανοήσει την έννοια. Ακόμη και αυτοί που βλέπουν θερμά και υποστηρικτικά την προστασία της, αγνοούν το τι ορίζουμε ως ιδιωτικότητα.

Βουτσκόγλου: Υπάρχει ορισμός; Προσωπικά δεν το έχω σκεφτεί ποτέ.

Βασιλόπουλος: Ας προσπαθήσουμε να το πούμε απλά: η διασφάλιση κάθε πληροφορίας που μας επιτρέπει να αποφασίζουμε χωρίς επηρεασμούς, είναι που αυξάνει την ιδιωτικότητά μας. Άρα ιδιωτικότητα είναι η αυτοδιάθεση των προσωπικών μας πληροφοριών. Άλλος έχει περισσότερη διότι ως ιδιώτης δε συμμετέχει στη δημόσια σφαίρα και άλλος έχει λιγότερη διότι είναι δημόσιο πρόσωπο και εκτίθεται.

Βουτσκόγλου: Επίσης, πολλοί χρήστες (πολίτες) δεν αναγνωρίζουν τα ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα. Θέλεις να μας μιλήσεις για αυτά;

Βασιλόπουλος: Κάθε πληροφορία που μας αφορά η οποία έχει σχέση με βιομετρικά ή γενετικά δεδομένα. Πχ βιομετρικό είναι το αποτύπωμα και η φωτογραφία μας. Μπορούν να ξεκλειδώνουν το τηλέφωνο γιατί είναι μοναδικά. Γενετικά είναι το dna ή πιο απλά οι εξετάσεις αίματος που συχνά κάνουμε.

Βουτσκόγλου: Γιατί πιστεύεις πως υπάρχουν ακόμα μορφωμένοι άνθρωποι που ποστάρουν πως απαγορεύουν στο facebook να κλέβει τις εικόνες τους και τα δεδομένα τους; Τι έχεις να τους πεις;

Βασιλόπουλος: Με όποιο δάσκαλο καθίσεις, τέτοια γράμματα θα μάθεις. Είναι προφανές ότι δεν έχουν λάβει τη σωστή γνώση και για τα δικαιώματά τους και για τις υποχρεώσεις όσων συλλέγουν δεδομένα τους και για το πως λειτουργούν οι πλατφόρμες. Υπάρχει μια σύγχυση.

Βουτσκόγλου: Έχω την εντύπωση πως συχνά οι άνθρωποι χρησιμοποιούν την προστασία των προσωπικών δεδομένων σαν δικαιολογία, σαν τροχοπέδη στην εξέλιξη. Μήπως δεν έχει γίνει σαφές πως περισσότερο σημαντική είναι η διαχείριση και όχι η απαγόρευση; (Ή μήπως κάνω εγώ λάθος τελικά;)

Βασιλόπουλος: Ποτέ δε δέχθηκα στην επαγγελματική ζωή μου τις δυο μοναδικές επιλογές. Το άσπρο και το μαύρο. Οπότε για να βρούμε τι συμβαίνει οφείλουμε να είμαστε πιο ανήσυχοι, να ερευνούμε και να βλέπουμε από όλες τις οπτικές. Για παράδειγμα: Τι θα έλεγε κάποιος που, από άγνοια, λουδίτης διευκολύνει κεκαλυμμένα συμφέροντα να συντηρήσουν το κέλυφος μιας φαυλότητας? Από την άλλη τι θα έλεγε κάποιος τεχνολάγνος βολονταριστής που θα μάθαινε ότι 4 χρόνια πάλευε να μην ψηφιστεί ο GDPR, οι εταιρείες τεχνολογίας με αυτά ακριβώς τα επιχειρήματα? Ούτε το ένα συμβαίνει, ούτε το άλλο, στην πραγματικότητα. Τα συμφέροντα και από τις δυο πλευρές θα είναι πάντα εκεί προσπαθώντας να κάνουν τη δουλειά τους. Στη μέση είμαστε εμείς και πρέπει να υπηρετούμε το νόμο και να εισπράττουμε τα οφέλη από την ηθική του δικαίου.

Αν ζητάς από την τεχνολογία να υπηρετεί τον άνθρωπο και να δημιουργεί ασφαλή προϊόντα, δεν εμποδίζεις την τεχνολογική εξέλιξη αλλά τη σκοπιμότητα να μην υπηρετεί αυτή τον άνθρωπο

Ας το πως πιο απλά

Αν ζητάς από το τηλέφωνό σου να μην σε καταγράφει με την κάμερα και το μικρόφωνο προς όφελος κάποιας άγνωστης οντότητας, τότε δεν είσαι εχθρός της εξέλιξης. Αν δεν αντιδράσεις είσαι εχθρός των δικαιωμάτων του ανθρώπου.

Βουτσκόγλου: Άρα, ορθώς αναφέρω πως το θέμα είναι η διαχείριση.

Βασιλόπουλος: Το θέμα είναι ότι κατεβάζοντας το προϊόν από το ράφι για να το αγοράσεις και να το καταναλώσεις, πρέπει να έχεις εμπιστοσύνη σε αυτόν που το έφτιαξε και σε αυτόν που το συντήρησε και σε αυτόν που το πουλάει. Αν όλοι αυτοί σε κατηγορούν προκαταβολικά ότι υπονομεύεις το σούπερ μάρκετ αν δεν το αγοράσεις ή δεν το καταναλώσεις, τότε κάτι λάθος υπάρχει μπροστά σου.

Βουτσκόγλου: Έγραψες τώρα τελευταία μέσα σε ένα στάτους σου πως η τεχνολογία είναι ανήθικη. Πώς διορθώνεται αυτό; Με τις κινήσεις; Αρκούν, για παράδειγμα οι ρυθμίσεις; Τότε όμως η διαχείριση της ανηθικότητας δεν μεταβιβάζεται στον χρήστη;

Βασιλόπουλος: Η ανάπτυξη ενός τεχνολογικού προϊόντος, συσκευής ή προγράμματος δε γίνεται με γνώμονα να τηρηθεί κάποια ηθική υποχρέωση αλλά να παραχθεί χρήμα. Άρα δεν έχει από προεπιλογή καμία ηθική διάσταση. Η ηθική χρήση μιας υπάρχουσας τεχνολογικής λύσης επιτυγχάνεται με κανόνες όπως ο GDPR. Θέτοντας ρυθμίσεις και περιορισμούς στην αυθαιρεσία και την επιβλαβή χρήση για τον άνθρωπο.

Ο χρήστης έχει τη δύναμη να ελέγχει πλέον. Ο νομοθέτης να ελέγχει και να τιμωρεί. Το βάρος της ευθύνης το έχει πάντα αυτός που προτείνει μια τεχνολογική λύση.

Σε ευχαριστώ θερμά, Βασίλη.

Έξτρα πληροφορία: Λουδίτες

Στις αρχές του 19ου αιώνα, οι υποστηρικτές του Νεντ Λουντ – ή Λούντλουμ – κατέστρεφαν μηχανήματα σε εργοστάσια του Γιορκσάιρ και Νοτιγχσάιρ, φοβούμενοι ότι αυτές οι καινούργιες συσκευές θα κατέστρεφαν τις δουλειές και τη ζωντάνια τους. Ασχέτως με το πόσο δίκαιος ή άδικος ήταν ο αγώνας τους, πλήρωσαν πολύ ακριβά για τις πράξεις τους, αφού δικάστηκαν και απαγχονίστηκαν.
Θα μπορούσαμε να πούμε ότι ο Λουντ και οι σύντροφοι του προσπαθούσαν να εναντιωθούν στο μέλλον και όπως είναι τώρα προφανές, η μάχη αυτή ήταν βέβαιο ότι θα κατέληγε σε ήττα.
Η μεγαλύτερη συνεισφορά τους ήταν να χαρίσουν το όνομα Λουδίτες σε όλους εκείνους που ανέλπιστα και άκαρπα αντιστέκονται και αντιτίθενται στις τεχνολογικές καινοτομίες.

Πράγματι, υπάρχουν πλέον τάξεις με προτζέκτορες, περισσότερα των δύο, εργαστήρια υπολογιστών, αρκετοί εκπαιδευτικοί είναι εξοικειωμένοι με τις σύγχρονες τεχνολογίες, οι μαθητές στην πλειονότητά τους παίζουν τα κοινωνικά δίκτυα στα δάχτυλα μπροστά σε ένα smartphone, ακόμα και οι γονείς βιώνουν συχνά την ψευδαίσθηση του χάκερ μέσα σε ένα facebook group ή πίσω από την ανωνυμία ενός twitter λογαριασμού.

Παρόλα αυτά, όταν βρεθήκαμε μπροστά στην κρίση της πανδημίας, ένα ποσοστό μαθητών, εκπαιδευτικών και κηδεμόνων, δήλωσε αδυναμία προσαρμογής. Το ενδιαφέρον στην περίπτωση αυτή δεν αφορά εάν το ποσοστό αυτό είναι μεγάλο ή μικρό αλλά πως υπάρχει τέτοιο ποσοστό.

Βρεθήκαμε μπροστά σε μία κρίση Παιδείας, ουσιαστικά, όπου άλλοι δεν ήξεραν πώς να χρησιμοποιήσουν νέα εργαλεία, άλλοι δεν ήθελαν και άλλοι μπήκαν στη μάχη ντυμένοι πιερότοι.

Οι προκλήσεις στη ζωή αποκαλύπτουν τον χαρακτήρα μας. Ή θα αποδειχθείς άνθρωπος με θέληση ή άνθρωπος με δικαιολογίες. Δεν υπάρχει ενδιάμεση κατάσταση.

Η Πολιτεία, προς μεγάλη έκπληξη πολλών από εμάς που συμμετέχουμε στις εκπαιδευτικές διαδικασίες, αντέδρασε αστραπιαία και οργανωμένα. Οδηγίες, εργαλεία, βοήθεια, συντονισμός. Κι ένα μεγάλο fail. Η προαιρετική συμμετοχή.

Προσπαθώντας να δω και την άλλη πλευρά, καταλαβαίνω για ποιον λόγο αφέθηκε όλη αυτή η προσπάθεια στα χέρια ενός «πατριωτικού φιλότιμου». Είναι αρκετό το κάθε ποσοστό όταν δηλώνει πως δεν έχει πρόσβαση στο διαδίκτυο ή δεν έχει υπολογιστή, λάπτοπ, τάμπλετ ή έξυπνο κινητό τηλέφωνο.

Ακόμα κι αν εξοργιστούμε με το γεγονός πως εν έτει 2020 δεν αντιλαμβάνονται όλα τα νοικοκυριά πως εκτός από τηλεόραση, πλυντήριο και ψυγείο, οφείλουν να έχουν μέσα πρόσβασης στο διαδίκτυο, όχι μόνο ως επιλογή ψυχαγωγίας αλλά κυρίως ως μέσο αυτοεξυπηρέτησης στη σύγχρονη ζωή, δεν μπορούμε παρά να σεβαστούμε και τις περιπτώσεις όπου όντως υπάρχουν τα μέσα αλλά υπάρχουν και πολλοί δυνητικοί χρήστες. Έτσι, σε μία τετραμελή οικογένεια όπου όλοι θα έπρεπε να εμπλακούν με την εξ αποστάσεως εκπαίδευση, ναι, είναι δύσκολη η οργάνωση όταν φτάνει η στιγμή να αποφασιστεί ποιος θα χρησιμοποιήσει τον υπολογιστή, το λάπτοπ ή το κινητό.

Και φυσικά υπάρχει πάντα η πραγματικότητα των κακών συνδέσεων καθώς και η αδυναμία μαθησιακής αποτελεσματικότητας μέσα από μικρές οθόνες.

Κουτσά στραβά, λοιπόν, πάντα με λάβαρο το φιλότιμο, βουτήξαμε στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση, άλλες φορές γκρινιάζοντας κι άλλες φορές χειροκροτώντας.

Η πλειονότητα μαθητών και εκπαιδευτικών ανταποκρίθηκε. Οι εκπαιδευτικές μονάδες οργανώθηκαν και προχώρησαν σε ρηξικέλευθες απόπειρες να προσφέρουν, να βελτιωθούν και να καταφέρουν, σε σύντομο χρονικό διάστημα, να δημιουργήσουν μία νέα εκπαιδευτική ρουτίνα.

Στην πορεία μας αυτή, συν των άλλων, αποκαλύφθηκαν κι όλες οι αδυναμίες μας.

Η παλιακή «χρήση Η/Υ» κατακρημνίστηκε σαν χάρτινος πύργος απέναντι στην σύγχρονη απαίτηση για ψηφιακές δεξιότητες. Για την ικανότητα, δηλαδή, να ανταποκρινόμαστε γρήγορα και ψύχραιμα μπροστά σε κάθε νέο ψηφιακό εργαλείο.

Οι γονείς, με όλους τους περιορισμούς της καθημερινότητάς τους, αντιλήφθηκαν το ολίγιστο της μέχρι πρότινος συμμετοχής τους στην εκπαιδευτική διαδικασία –κάτι που αποτελεί κοινό μυστικό σχεδόν σε όλες τις σχολικές μονάδες.

Η επιβεβλημένη εμπλοκή των γονέων στις εκπαιδευτικές διαδικασίες αναδείχθηκε ως μία από τις πιο δύσκολες παραδοχές αυτής της κρίσης.

Εκεί που οι γονείς θεωρούσαν ως συμμετοχή στην εκπαιδευτική διαδικασία, μία ουτοπική απαίτηση γνώσης των μαθημάτων, έπρεπε να δώσουμε μια μάχη ώστε να ξεδιαλύνουμε την σύγχυση –άλλοτε εξαιτίας πανικού και άλλοτε εξαιτίας μίας υποσυνείδητης τεμπελιάς, η οποία, μάλιστα, αρέσκεται να επαναπαύεται επιρρίπτοντας ευθύνες στο σχολείο.

Συμμετοχή στην εκπαιδευτική διαδικασία από μέρους των γονέων, σημαίνει πως είναι δική τους ευθύνη να φροντίζουν ώστε ο μαθητής να συμμετέχει στην ψηφιακή του τάξη, να είναι παρών στην ώρα του στο live μάθημα, να εκτιμά, τελικά, αυτό που του προσφέρεται, όχι μόνο εκπαιδευτικά αλλά σε έναν δια βίου σεβασμό που θα πρέπει να επιδεικνύει κάθε φορά που κάποιος στη ζωή του θα τείνει χείρα βοηθείας.

Αυτό θα αρκούσε από τους γονείς. Αυτή πρέπει να είναι η εμπλοκή τους με την εκπαιδευτική διαδικασία.

Προχωρούμε προς το τέλος αυτής της δύσκολης αρχής. Δεν γνωρίζουμε πόσο θα αλλάξει η ζωή μας αλλά αντιλαμβανόμαστε πως θα αλλάξει.

Κι έχει έρθει η ώρα μιας άλλης επώδυνης παραδοχής. Πως η Εκπαίδευση –και όχι μόνο η Παιδεία- είναι όπως το Διαδίκτυο: μέρος της καθημερινότητάς μας και όχι εμβόλιμη προσθήκη σε ώρες ανάγκης.

Η Εκπαίδευση «μετά», οφείλει να σεβαστεί το φιλότιμο –ακόμα και τον πανικό, που με κάθε δυνατό τρόπο, αντιμετωπίστηκε- ώστε να προβάλει ένα νέο «πρόσωπο» μαθητή, καθηγητή, γονέα και σχολικής μονάδας.

Η Εκπαίδευση «μετά», απαιτεί μεγαλύτερη σοβαρότητα, πιο ψύχραιμο συντονισμό και μια πατριωτική συμμετοχή στα επόμενα βήματα για το μέλλον, διότι αυτά θα είναι η επιβράβευση όσων επέδειξαν φιλότιμο, με το δικό του προσωπικό κόστος ο καθένας, κι έτσι θα δομηθεί ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο με πολίτες που θέλουν να προσπαθούν και όχι να δικαιολογούνται.

Αυτό, μάλιστα, θα πρέπει να είναι μέγιστη απαίτηση των ίδιων των γονέων, διότι όπως συμβαίνει με το διαδίκτυο, έτσι και με την Εκπαίδευση, η ζωή δεν είναι μόνο αυτό που συμβαίνει στο σαλόνι μας αλλά αυτό που θα συμβεί μόλις ανοίξουμε την πόρτα.

Σκεφτείτε πολύ σοβαρά, λοιπόν, πως το παιδί σας μεγαλώνει, προχωρά και θα χρειαστεί να ανοίξει πολλές πόρτες στο μέλλον.

Ή ίσως να έχει συμβεί το αντίθετο. Να έχουμε μείνει ναρκωμένοι σε ένα όνειρο του Ινσέψιον όπου κάποιος αλγόριθμος αποφάσισε να επαναστατήσει πατώντας τυχαία κλικ που οδήγησαν τον Νίο ακριβώς απέναντι από τον Ντομ Κομπ.

Και τώρα τι;

Οι περισσότερες διαφημίσεις απεικονίζουν όμορφες οικογενειακές στιγμές, εκδρομές με το αυτοκίνητο, παρέες που μοιράζονται ένα αναψυκτικό ή ένα φαγητό.

Πού συμβαίνουν όλα αυτά; Όχι στην Ζάιον.

Κοιτάζουμε την ώρα περιμένοντας να καλέσουμε το τηλέφωνο για να αποδράσουμε στην επίπλαστη ελευθερία του Μάτριξ.

3 Μετακίνηση
4 Μετακίνηση

Στα τηλεοπτικά δελτία ειδήσεων αναρωτιέσαι ποιοι είναι όλοι αυτοί που αναρωτιούνται τόσες ανοησίες.
Φόβος θανάτου και πανικός. Περιμένεις να σε ξυπνήσει κάποιος από το σοκ.

Μπροστά σε μια οθόνη ζούμε μια μεταμοντέρνα εκδοχή της Μέρας της Μαρμότας, παρακολουθώντας σειρές και ταινίες που λένε ή δεν λένε να τελειώσουν. Ξανά και ξανά και ξανά μια ίδια ή μια νέα εκδοχή του εαυτού μας.

Κοίτα, αυτοί αγγίζονται, φιλιούνται, δίνουν το χέρι. Αδιανόητο.

Αυτό που παρακολουθούμε, μας εκδικείται για όλες τις φορές που το καταδείξαμε ως ουτοπικό.

Τώρα δεν μας απομακρύνουν τα κοινωνικά δίκτυα, σωστά;

Μας φέρνουν πιο κοντά.

Τώρα που δεν έχουμε πολλή ζωή και περιμένουμε να δούμε πότε θα σταματήσει επιτέλους η σβούρα να γυρίζει, η φαντασία φθείνει.

Συνεχείς σαχλές προκλήσεις κατακλύζουν το feed.

Δεν είναι αυτό εκδίκηση; Η εκδίκηση της κοινής λογικής.  Στο διαδίκτυο οι πανδημίες δεν “σκοτώνουν” -καθαρίζουν τα περιβάλλοντά μας από την ανοησία που εκλιπαρεί να συστηθεί.

Τα φίλτρα αυτοκτονούν μπροστά στην απουσία γνήσιας εικόνας. Άλλη μια εκδίκηση. Πώς να βάλεις φίλτρο στο τίποτα;

Οι συνομωσίες είναι μια κάποια λύση μέσα στην νοσηρότητα του αντιπαραγωγικού χρόνου.
Οι ιδεολογικοί αρνητισμοί το ίδιο.

Γκρίνια στην γκρίνια κι αντίδραση στην αντίδραση, θα περάσει ο χρόνος και κάποιος θα μας ρίξει στην μπανιέρα για να ξυπνήσουμε.

Η νωθρότητα είναι ο μεγάλος εχθρός.

Σε στιγμές κρίσης δεν συστηνόμαστε. Αυτό είναι πλάνη που τείνει να γίνει μύθευμα.

Σε στιγμές κρίσεις επανεφευρίσκουμε τον εαυτό μας. Μεταλλασσόμαστε.

Στο σοκ αντιδρούμε ενστικτωδώς κι ύστερα αναζητούμε νέες ισορροπίες. Βουλιάζουμε κι ύστερα αναδυόμαστε διαφορετικοί.

Και σε αυτή την κρίση θα επιβιώσουν όσοι μπορέσουν να προσαρμοστούν.

Ζω σχεδόν είκοσι χρόνια μπροστά σε έναν υπολογιστή. Εργασία από απόσταση, σπουδές, κοινωνικοποίηση.

Είναι η πρώτη φορά που όταν κλείνω το pc, βιώνω το «Φεύγω τρέχοντας». Δραπετεύω εκτός ουέμπ. Οποία παραδοξότης!

Enjoy.

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ “ΧΑΡΙΛΑΟΣ ΧΑΚΕΡ” – ΒΟΥΤΣΚΟΓΛΟΥ ΕΙΡΗΝΗ by Eirini Voutskoglou on Scribd

Όπως έχει συμβεί και στο παρελθόν, συγκινήθηκα που επιτέλους συνάντησα από κοντά διαδικτυακούς φίλους αλλά απέκτησα και νέους.

Ευχαριστώ από καρδιάς τους ομιλητές μου που έδωσαν νέες οπτικές του μυθιστορήματος μου και κράτησαν το ενδιαφέρον όλων με τις πολύ ενδιαφέρουσες ερωτήσεις που μου έθεσαν.

Σας δίνω ένα μικρό δείγμα φωτογραφιών.

Το βιβλίο μου Ρόλοι Δραπέτες κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Πηγή

Αυτό το δεύτερο βιβλίο μου κόλλησε το μικρόβιο της σπουδής των λέξεων, των εννοιών και των αντικειμένων στα λογοτεχνικά έργα.

“Νεούδι” στη συγγραφή, νοιώθω πως σπουδάζω ξανά κάποια μεγάλη επιστήμη και τέχνη μαζί.

Προφανώς και δεν θα δοκιμάσω να γράψω κάποια εκτεταμένη άποψη για τον Θάνατο στη Βενετία.

Το βιβλίο είναι ένα λογοτεχνικό αριστούργημα και ο Τόμας Μανν είναι συγγραφέας που έχει τιμηθεί με Νόμπελ Λογοτεχνίας.

Διάλεξα όμως μερικά αποσπάσματα που θα ήθελα και η ίδια να κρατήσω κάπου ως ενθύμιο και υπενθύμιση μαζί. Κάποιες ελάχιστες σημειώσεις που θα συμπληρώνω σε κάθε απόσπασμα εξυπηρετούν προσωπική ανάγκη.

“Οι σύγχρονοι του καλλιτέχνη δεν ξέρουν για ποιο λόγο χαρίζουν τη δόξα σ’ ένα έργο τέχνης. Αγνοώντας τον πραγματικό λόγο, νομίζουν, πως είναι γιατί ανακαλύπτουν σ΄αυτό εκατοντάδες προτερήματα, για να υπογραμμίσουν έτσι και τη δική τους συμμετοχή. Ο πραγματικός όμως λόγος της επιδοκιμασίας τους είναι κάτι το αστάθμητο: Είναι η συμπάθεια.”

• Όπως θα φανεί στη συνέχεια αυτού του αποσπάσματος, ο συγγραφέας εννοεί συμπάθεια προς τους χαρακτήρες του έργου και όχι προς τον ίδιο.

“Μόνο ένας αδιόρθωτος μποέμ γελάει και ειρωνεύεται, όταν κάποιος προικισμένος με ταλέντο ξεπερνάει το στάδιο του ξένοιαστου αρχάριου και αποκτώντας συνείδηση της αξίας του, υποχρεώνει και τον κόσμο να την αναγνωρίσει και να την τιμήσει, ενώ συγχρόνως τυλίγεται μ’ ένα λαμπρό μανδύα για να κρύψει τους σκληρούς αγώνες του και τη μοναξιά του. Αληθινά, πόση δραματική ηθοποιία, πείσμα και απόλαυση για τον ίδιο τον καλλιτέχνη, δεν περικλείει ο ρόλος του αναπτυσσόμενου ταλέντου! Με τον καιρό στον τρόπο εργασίας του Άσενμπαχ μπήκε κάτι το σχολαστικό και το επίσημο. Το στυλ του απογυμνώθηκε απ’ το πηγαίο, τις ασυγκράτητες τολμηρότητες, την πρωτοτυπία και την έξοχη λεπτότητα των συναισθηματικών αποχρώσεων που είχε στα πρώτα χρόνια και έγινε τώρα σταθερό, ευγενικό όπως το ‘θελε η παράδοση, συντηρητικό, αποφθεγματικό, μορφικά τελειωμένο”.

• Μου έφερε στο μυαλό συζητήσεις που έχω κάνει σχετικά με την ταπεινοφροσύνη που συχνά ζητάται από τους χρήστες σχετικά με τα επιτεύγματά τους κι αυτή την εκφοβιστική απαίτηση για μιζέρια που συνήθως επιβάλλουν άνθρωποι που δεν προσπάθησαν ποτέ για τίποτα. Εάν κοπιάσατε για κάτι στην ζωή σας και πετύχατε το ελάχιστο ή το μέγιστο που σας γεμίζει υπερηφάνεια, να το δηλώνετε. Είναι δικαίωμα που κερδίσατε.
• Ο συγγραφέας εδώ, δεν θεωρεί αριστούργημα και ταλέντο, κάτι μεγαλειώδες και ναρκισσιστικό. Εννοεί κάθε τι που αποκτήθηκε με κόπο κι αντί να υψωθεί αλαζονικά, υποχώρησε μπροστά στις νόρμες της αυτοπεποίθησης και όχι των συμβιβασμών.

“«Θα μείνω», σκέφτηκε ο Άσενμπαχ. «Πού αλλού θα ήταν καλύτερα;». Κι έχοντας διπλωμένα τα χέρια στην αγκαλιά του, άφησε το βλέμμα του να πλανηθεί στην απεραντοσύνη της θάλασσας, να ξεγλιστρά, να θαμπώνεται και να θρυμματίζεται στο χάος του ατέλειωτου χρόνου”.

• Εδώ έχουμε την απόδειξη πως δεν χρειάζεται να διαβάσουμε δέκα σελίδες περιγραφής και βαρετής αφήγησης για να χαθούμε σε μια στιγμή ανάπαυλας και ξεγνοιασιάς.

“Τούτη η ίδια βούληση δεν κυριαρχούσε και σ’ αυτόν, όταν γεμάτος φωτεινό πάθος, αποσπούσε απ’ τον μαρμάρινο όγκο της γλώσσας τη λυγερή μορφή που σχεδίαζε και την παρουσίαζε στους ανθρώπους σαν άγαλμα και καθρέφτη πνευματικής ομορφιάς; Άγαλμα και καθρέφτης!”

• Πρώτη φορά αντιλήφθηκα πως ένα κείμενο είναι ένα γλυπτό στο οποίο καθρεφτιζόμαστε. Πιστεύω δε, πως σε αυτό το απόσπασμα κρύβεται όλη η σημασία της ερωτικής έλξης προς τον όμορφο Τάτζιο (σπόιλερ). Δεν έχει να κάνει με αναφορά στον ομοφυλοφιλικό έρωτα. Έχει να κάνει με το γεγονός πως ο Άσενμπαχ καθρεφτίζεται στα νιάτα του Τάτζιο. Σε αυτό συνηγορεί και η περιποίηση που επιτρέπει στον εαυτό του λίγο πριν το τέλος (κι άλλο σπόιλερ).

“Σίγουρα είναι καλό που ο κόσμος γνωρίζει μόνο το αριστούργημα και όχι τις πηγές, τις προϋποθέσεις και τα καθέκαστα της γέννησής του. Γιατί συχνά η γνωστοποίηση της πηγής απ΄όπου ο δημιουργός άντλησε την έμπνευσή του, μπορούν να δημιουργήσουν σύγχυση και παρεξήγηση του έργου και έτσι να καταστραφεί η εντύπωση της τελειότητας”.

• Εντάξει, Τόμας Μανν. Ξεροκαταπίνω, σκύβω κεφάλι και δηλώνω πως έλαβα το μήνυμα.

“Δεν υπάρχει πιο παράξενο πράγμα και πιο δυσάρεστο απ΄τις σχέσεις των ανθρώπων που γνωρίζονται μόνο με τα μάτια, που καθημερινά, σχεδόν κάθε ώρα συναντιούνται, βλέπει ο ένας τον άλλον και ωστόσο δείχνουν, με το να μη μιλιούνται και να μη χαιρετιούνται, μια φαινομενική αδιαφορία. Και τούτο από την ανάγκη να κρατηθούν οι τύποι ή και ακόμα από δική τους παραξενιά. Ανάμεσά τους βασιλεύει μια ανησυχία και εκνευριστική περιέργεια, μια κατάσταση υστερική, που προέρχεται απ’ την ανικανοποίητη, αφύσικα καταπιεσμένη ανάγκη της γνωριμίας, της επικοινωνίας και συχνά από ένα μετέωρο σεβασμό.

Γιατί ο άνθρωπος αγαπά και σέβεται τον συνάνθρωπο όσο δεν είναι σε θέση να τον κρίνει.

Κι η επιθυμία δεν είναι τίποτ’ άλλο από το αποτέλεσμα μιας ασυμπλήρωτης γνώσης”.

Ομολογώ όμως πως δεν αγόρασα αυτό το τεράστιο μικροσκοπικό βιβλίο για αυτό το λόγο.

Το αγόρασα μάλλον με μία χαιρέκακη ή και εκδικητική διάθεση να «μαλώσω» με τον συγγραφέα που κάνει πως δεν γνωρίζει την πεζή αλήθεια• πως δεν έχουν όλα τα βιβλιοπωλεία, όλα τα βιβλία, πως συχνά δεν δειγματίζονται καν μερικά από αυτά, πως συχνότερα προβάλλονται μεταφράσεις ανούσιων μιντιακών περσόνων και πως χιλιάδες άνθρωποι με μεράκι εκεί έξω που ξενύχτησαν για να βάλουν πολλές πολλές προτάσεις σε σειρά, στρώνοντας ολόκληρες ζωές μπροστά στα μάτια των αναγνωστών δεν θα αναδυθούν ποτέ στην επιφάνεια.

Έχετε προσέξει πως το 70% των βιβλίων που διαφημίζονται είναι μεταφράσεις ξένων – άγνωστων ή με το ζόρι πασίγνωστων – συγγραφέων, το 20% των ίδιων πάντα ανθρώπων και ό,τι περισσεύει εξυψώνεται σαν ιερό σύμβολο πάντα από κάποιο παλαιότερο «αριστούργημα»;

«Ξέρω πως δεν έχω διαβάσει το Πόλεμος και Ειρήνη: αυτό μου είναι γνωστό άγνωστο (και έτσι θα παραμείνει εκτός αν κάποτε καταδικαστώ σε μακροχρόνια φυλάκιση)».

Πιθανολογώ πω οι περισσότεροι μανιακοί αναγνώστες θα το έχετε αποφασίσει προ πολλού πως είστε αξιοπρεπώς μορφωμένοι ή οπωσδήποτε σώφρονες και λογικοί άνθρωποι άρα είστε σε θέση να σκεφτείτε τα πάντα. Πως δεν μπορούν να υπάρξουν εκπλήξεις. Πως δεν υπάρχουν οπτικές που δεν βρεθήκατε ποτέ σε θέση να αποκτήσετε.

Κάνετε λάθος. Για αυτό πρέπει να διαβάσετε το Άγνωστο Άγνωστο. Αυτό το τεράστιο μικροσκοπικό βιβλίο.

«Ρομαντικό είναι να μην παίρνεις αυτό που ήθελες».

Δεν θυμόμουν πως ο Ρωμαίος ήταν ερωτευμένος στην αρχή με ένα άλλο κορίτσι και πως η Ιουλιέτα εγκλωβισμένη στην στενή οπτική της, ήξερε απλά πως μισεί τους Μοντέγους.

Στην εποχή του ίντερνετ και των σόσιαλ, «ο Ρωμαίος θα είχε διευκρινίσει ΟΧΙ ΚΑΠΟΥΛΕΤΟΙ και η Ιουλιέτα θα είχε ξεκαθαρίσει ΟΧΙ ΜΟΝΤΕΓΟΙ».

ΥΓ.

Το Άγνωστο Άγνωστο το “ανακάλυψα” στο facebook μέσα από μία δημοσίευση του εκδοτικού. Αυτό λοιπόν που περιγράφει ο Φορσάιθ – το άγνωστο βιβλίο σε ένα βιβλιοπωλείο – μπορεί μια χαρά να λειτουργήσει στο διαδίκτυο. Διαλέξτε ένα βιβλίο που δεν είναι διαφημισμένο, που ο συγγραφέας είναι παγκοσμίως άγνωστος• διαλέξτε ένα βιβλίο επειδή σας άρεσε το εξώφυλλο. Χαρίστε έναν εξαίσιο ρομαντισμό στον εαυτό σας. Δοκιμάστε αυτό που δεν θα θέλατε ακριβώς επειδή δεν ξέρετε πως θα το θέλατε.

Το Άγνωστο Άγνωστο – Μαρκ Φορσάϊθ – Εκδόσεις Ποταμός

Σχεδόν ό,τι μπορεί να διαβάσει κανείς σε οδηγίες συγγραφής, ο Μπαρίκκο το αναιρεί.

Βέβαια, αυτό που δημιουργεί δεν είναι το λίγο ενός μυθιστορήματος ούτε απλά η αφήγηση μιας ιστορίας (ή πολλών).

Ο Μπαρίκκο πλάθει λογοτεχνία με ανάσα σε κάθε συλλαβή.

Ακόμα και οι προτάσεις του καμιά φορά ξεκινούν από τη μέση της αράδας ή πιο πέρα.
Γράφει όπως αναπνέουμε κι αυτό είναι γεγονός.

Ξεκίνησα να διαβάζω τον Μίστερ Γκουίν χωρίς να δώσω ιδιαίτερη σημασία στην αναφορά ενός ξεχωριστού βιβλίου με τίτλο Τρεις φορές το ξημέρωμα.

Αναγνώρισα από τις πρώτες σελίδες την γραφή του και χάρηκα που δεν αλλοίωσε ούτε μετάλλαξε τον τρόπο που σκέφτεται.

Εντόπισα αμέσως μία αμυδρή σύνδεση με τον Ωκεανό όπου ο Πλασσόν ήθελε να κάνει την προσωπογραφία της θάλασσας ενώ τώρα ο Μίστερ Γκουίν είχε αποφασίσει να σταματήσει να γράφει βιβλία για να γράφει..πορτρέτα.

Έπρεπε να το περιμένω άλλωστε πως ο Μπαρίκκο θα έπαιζε και πάλι με εκείνα τα πίξελ της φαντασίας που αν δεν υπήρχε αυτός, θα έμεναν θαμμένα κάτω από τα σκοτάδια της συνηθισμένης, για τους περισσότερους ανθρώπους, λογοτεχνίας.

Στα μισά του βιβλίου (κι εννοώ ολόκληρου του βιβλίου διότι κι εδώ ακόμα βρήκε τον τρόπο να παίξει με τους αναγνώστες) δεν έβλεπα κανέναν λόγο αφήγησης της ιστορίας στην οποία είχε κατευθυνθεί.
Τι στο διάολο; Χάθηκε και το άφησε έτσι; Και του το επέτρεψαν; Και πώς στο καλό θα γέμιζε το υπόλοιπο βιβλίο; Με τι το είχε γεμίσει;

Συνέχισα να διαβάζω με λίγη απογοήτευση όταν με πήρε και με σήκωσε η θύελλα που είχε στο μυαλό του αυτός ο σατανάς! (το γράφω γελώντας)

Το βιβλίο λοιπόν είναι διπλό. Υπάρχει ένα πρώτο κι ένα δεύτερο, που αν δεν κάνω λάθος έχει εκδοθεί και μόνο του αλλά αυτό είναι τραγικό.

Όπως επισημαίνεται στην σελ 227: «Η ελληνική έκδοση, ακολουθώντας το προηγούμενο της αμερικανικής, συμπεριλαμβάνει τις δύο ιστορίες – τα δύο βιβλία, εννοούν- σε έναν τόμο καθώς συνδέονται οργανικά».

Μα, φυσικά και συνδέονται οργανικά. Δεν μπορείς να διαβάσεις το ένα βιβλίο χωρίς το άλλο. Δεν μπορείς να καταλάβεις το δεύτερο χωρίς το πρώτο!

Τι απίστευτη σύνδεση! Πόσο δαιδαλώδης η μαγεία!

Είμαι συνεπαρμένη από αυτό που διάβασα. Και δεν πιστεύω πως θα γράψω ποτέ κάτι εγώ η ίδια χωρίς να έχω μπροστά μου όλο αυτό που έστησε ο Αλεσσάντρο Μπαρίκκο στον Μίστερ Γκουίν! Απίστευτος τούτος ο σατανάς! 

Μίστερ Γκουίν – Αλεσσάντρο Μπαρίκκο – Εκδόσεις Πατάκη

[Εκτός των άλλων ο Κωνσταντίνος είναι ένας απίστευτα ευγενής και γενναιόδωρος άνθρωπος]

Εύστροφος και δραστήριος, όπως φαίνεται τόσο από την λειτουργία του site του όσο και από την ραδιοφωνική του εκπομπή, μας σύστησε το βιβλίο του «Η ψυχή του ηγεμόνα», το οποίο τράβηξε την προσοχή μου κυρίως λόγω του τίτλου του αλλά και της περίληψης που διάβασα στο οπισθόφυλλο.

Επιπρόσθετα είχα μία περιέργεια να δω τον τρόπο με τον οποίο εκφραζόταν σε ένα μυθιστόρημα ένας άνθρωπος, που η πλειονότητα των κειμένων του διαδικτυακά ήταν πολιτικές τοποθετήσεις και αναλύσεις.

Το σοκ του δοκιμιακού λόγου σε βρίσκει από τις πρώτες σελίδες. Ευτυχώς. Ξέρεις δηλαδή πως δεν καραδοκούν εκπλήξεις έκφρασης. Από την αρχή ο συγγραφέας σου εξηγεί πως δεν θα τα βγάλεις εύκολα πέρα με όσα ακολουθούν.

Δεν πρόκειται για επιτηδευμένη μαεστρία αλλά για μία αυστηρά πειθαρχημένη απόφαση να αντιμετωπίσεις ό,τι ακολουθεί με ευλαβική προσοχή και σοβαρότητα.

Αν στο μυαλό του αναγνώστη υπάρχει η εικόνα της ανέμελης απόλαυσης ενός βιβλίου στην παραλία, να το ξεχάσει.

Η ψυχή του ηγεμόνα δεν είναι ένα βιβλίο για παραλία.

Είναι ένα βιβλίο που θα σε αναγκάσει να μελετήσεις τις λέξεις, να αναγνωρίσεις τις εκφράσεις και φυσικά να αντιμετωπίσεις θαρραλέα τις αλήθειες του.

Ο Κωνσταντίνος Μανίκας γράφει για πολιτική και ξέρει πολύ καλά τι λέει. Δεν πρόκειται για μία ελαφριά μυθοπλασία που φαντάζει παράδοξη.

Η ψυχή του ηγεμόνα είναι μία απολύτως αληθινή – και όχι απλά αληθοφανής – ιστορία.

Είναι ένα βιβλίο που θα σου θυμίσει την ομορφιά των λέξεων και το χορευτικό ντελίριο των εκφράσεων.

Από την πρώτη στιγμή σκέφτηκα πως θα είναι ένα καταπληκτικό δώρο για έναν μαθητή που επιθυμεί να εκπαιδευτεί λίγο περισσότερο στην ανάπτυξη ιδεών.

Πρόκειται για ένα βιβλίο με αδιαμφισβήτητο πνευματικό βάρος.

Η ψυχή του ηγεμόνα – Κωνσταντίνος Μανίκας – Εκδόσεις Ιωλκός

Θαυμάζοντας τον λόγο του στις δημοσιεύσεις, “παρασύρθηκα” και στο ιστολόγιο του.

Η έκφραση, η σκέψη και η προσωπικότητα πίσω από τα κείμενα ήταν υπερ-αρκετά για να αναζητήσω κάποιο βιβλίο του.

Περίπου τότε, μας σύστησε το Γυμναστήριο κι έτσι έφτασαν στα χέρια μου οι, τόσο θαυμαστά, “ύποπτες” κυρίες του.

Πρόκειται για ένα μικρό βιβλίο, από αυτά που σε παραπλανούν πως θα τα εισπνεύσεις με μιας κι ίσα που θα καταφέρουν να σου δείξουν δυο τρία μικροπράγματα – όχι όμως το Γυμναστήριο.

Διότι στις εκατό σελίδες του θα διαβάσει κανείς πολλές μικρές ιστορίες που συνθέτουν ένα παζλ απολύτως μυστηριώδες μέχρι την τελευταία στιγμή- ειδικά αυτή! 

Κι ούτε να σας περάσει από το μυαλό πως πρόκειται για ελαφρύ ανάγνωσμα. Μέσα από συναισθηματικές εκπλήξεις, τα σκληρά σημεία της ιστορίας μπορούν να σε κολλήσουν στον τοίχο.

Ως αναγνώστρια χαίρομαι που το διάβασα κι ως νέα συγγραφέας νιώθω πολύ τυχερή που σίγουρα κάτι διδάχτηκα από αυτό.

Το Γυμναστήριο είναι ένα βιβλίο που δεν θέλετε να λείπει από την βιβλιοθήκη σας. Είναι ένα λογοτεχνικό αριστούργημα, ένα βιβλίο όπου η έκφραση, η ιστορία, η λογοτεχνική δομή αλλά και το ταλέντο προκαλούν αναπόφευκτο σεβασμό και θαυμασμό.

Το Γυμναστήριο – Αντώνης Νικολής – Εκδόσεις Ποταμός

Το είχα ακούσει κι άλλη φορά αυτό βέβαια, ίσως το είχα διαβάσει σε κάποια στατιστικά, ή ίσως να το γνώριζα ήδη κοιτάζοντας καθημερινά τις επαφές μου, αλλά μία τέτοια επιβεβαίωση είναι πάντα σοκαριστική.

Όχι μόνο μεγαλώσαμε πολύ λοιπόν αλλά οι νεαρές ηλικίες δε θέλουν να μας συναναστρέφονται διαδικτυακά.

Κι ενώ θα περίμενε κανείς πως η δημοσίευση εικόνων, αστεϊσμών αλλά και η συχνή χρήση διαφόρων εικονιδίων είναι ένας κοινός παρονομαστής για όλες τις ηλικίες – ως το ευκολότερο είδος έκφρασης – ακόμα κι έτσι, η συνύπαρξη αποδεικνύεται δύσκολη – συχνά δε, μοιάζει παράταιρη.

Ο ανιψιός μου δεν έχει δεχτεί ούτε το αίτημα που του έχω στείλει στο instagram. «Θα βλέπεις όλα όσα κάνω με τους φίλους μου, τι λέω και θα σχολιάζεις κιόλας! Αποκλείεται!»

Άρα το πρόβλημα δεν είναι μόνο το ηλικιακό χάσμα στο facebook που έχει να κάνει με τα διαφορετικά ενδιαφέροντα. Πρόβλημα υπάρχει ακόμα και με την υποψία διασύνδεσης, εφόσον μία τέτοια ανοικτότητα φαντάζει (όχι άδικα) ως παρέμβαση στην ιδιωτική ζωή των νεαρών χρηστών.

«Η άλλη είναι φίλη με τη μάνα της στο facebook! Δεν πάμε καλά!» μου είπε ένας μαθητής μου 17 χρονών. «Νευριάζω όταν γράφουν οι γονείς μου για εμένα στο facebook!» μου είπε ένας άλλος. «Πήγε κι έβαλε μια παλιά μου φωτογραφία που είμαι χάλια!» διαμαρτυρήθηκε μία 16χρονη. «Δεν είναι νορμάλ» αποφάνθηκε ένας άλλος.

Κι όλα τελικά μοιάζουν να γυρίζουν γύρω από εκείνη την ιδιωτικότητα που ενώ έχει αρθεί με αυτή την εξελικτική διαστροφή της υπερπροβολής στα σόσιαλ, στις πραγματικές, καθημερινές ζωές, εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό στοιχείο ατομικής ελευθερίας.

Διότι η ιδιωτικότητα ορίζεται μέσα από περιορισμούς που ακόμα κι αν δεν τους καθορίσουμε, τους αντιλαμβανόμαστε ως κάτι αυτονόητο, απαιτώντας τον δικό μας προσωπικό χώρο κινήσεων. Κάθε πιθανή παρεμβολή αποτελεί παραφωνία που ακόμα κι εγώ η ίδια την αισθάνομαι όταν η 70χρονη μητέρα μου ζητά επίμονα να της κάνω έναν facebook λογαριασμό.

«Θα βλέπεις όλα όσα κάνω με τους φίλους μου, τι λέω και θα σχολιάζεις κιόλας! Αποκλείεται!» της απαντώ.

Βουτσκόγλου Ειρήνη

Εφημερίδα Μακεδονία 23/6/2019

Ρόλοι Δραπέτες – Κοινωνικό Μυθιστόρημα

Όσοι δημοσιεύουμε συχνότερα απόψεις (ολοκληρωμένες σκέψεις δηλαδή και όχι εικόνες ή πολυδημοσιευμένους αστεϊσμούς), ερχόμαστε πολλές φορές αντιμέτωποι με παράταιρα ή και ακατανόητα σχόλια.

Ακόμα και αν επιχειρήσουμε να δικαιολογήσουμε αυτή την αδυναμία με το άλλοθι της μειωμένης συγκέντρωσης, η αυτοπεποίθηση με την οποία κάποιος αποφασίζει να αρχίσει να πληκτρολογεί αποκαλύπτοντας αυτό που προϋπήρχε στο μυαλό του (και το πιθανότερο, έβγαζε νόημα μόνο στο δικό του κεφάλι), είναι αποκαρδιωτική.

Ως εκπαιδευτικός η ίδια, εντοπίζω το πρόβλημα και στο σχολείο. Οι μαθητές αδυνατούν να αντιληφθούν εκφωνήσεις ασκήσεων και συχνά στέκονται αμήχανοι μπροστά στην περιγραφή μίας απάντησης παρότι τη γνωρίζουν.

Στους μαθητές όμως, δίνουμε μία άφεση διότι η καθημερινότητά τους δεν απαιτεί ιδιαίτερη εκφραστική δεινότητα. Συνήθως επικοινωνούν κυρίως με τους γονείς τους ή τους συμμαθητές τους, κι έτσι η μοναδική ίσως πρόκληση που συναντούν στην καλλιέργεια έκφρασης βρίσκεται στα μαθητικά τους προγράμματα.

Από τους ενήλικες όμως, περιμένει κανείς κάτι περισσότερο. Πρόκειται για ανθρώπους που ακριβώς εξαιτίας των κοινωνικών δικτύων, επικοινωνούν με όλο και περισσότερο κόσμο σε όλο και περισσότερα θεματικά πλαίσια.

Η αδυναμία έκφρασης και κατανόησης κειμένου καταλήγει λοιπόν, μία απογοητευτική διαπίστωση που συντελείται κυρίως εξαιτίας δύο συγκεκριμένων συγκυριών.

Πρώτον συνηθίζουμε να συνομιλούμε περισσότερο με ομοίους μας (άρα μία φτωχή έκφραση συντηρείται χωρίς την πρόκληση βελτίωσης) και δεύτερον έχουμε σταματήσει να εξασκούμε το αναγνωστικό μας δικαίωμα.

Διότι η ανάγνωση άρθρων (όχι αποκλειστικά διαδικτυακών όπου συντηρείται η φτωχή διαγώνια κατανάλωση) ή πλούσιων κειμένων, και η ανάγνωση βιβλίων (πολύ περισσότερο) θα έπρεπε να είναι δικαιωματική απαίτηση κάθε ανθρώπου με υψηλό αίσθημα αυτοεκτίμησης.

Η πνευματική πενία δεν είναι μόνο απόρροια ελλιπούς εκπαίδευσης αλλά κυρίως είναι απόδειξη απομάκρυνσης από το καρποφόρο σύμπαν των βιβλίων όπου το μυαλό μπορεί να συμβιώσει για χρονικό διάστημα πολύ μεγαλύτερο μερικών κλικ με τη σπουδαία δύναμη της έκφρασης.

Δοθείσης της ευκαιρίας λοιπόν, μπορούμε να πούμε πως το Φεστιβάλ Βιβλίου στην παραλία της Θεσσαλονίκης είναι μία εξαιρετική υπενθύμιση του παραμελημένου αναγνωστικού μας δικαιώματος, στην οποία οφείλουμε να ανταποκριθούμε.

Βουτσκόγλου Ειρήνη

Εφημερίδα Μακεδονία 16/6/2019

Ρόλοι Δραπέτες – Κοινωνικό Μυθιστόρημα

Αν το καλοσκεφτείτε, σε όλο το εύρος των media κυριαρχεί το too much of nothing. Πάρτε για παράδειγμα την showbiz. Η διασημότητα εντοπίζεται περισσότερο σε πρόσωπα παρά σε ικανότητες. Αν αναρωτηθούμε κάποια στιγμή ποιο ακριβώς προσόν πουλά κάποια διάσημη περσόνα, θα μείνουμε προβληματισμένοι για ώρα. Το ίδιο συμβαίνει πλέον και στην τηλεόραση ή στην πολιτική.

Από την άλλη πλευρά βέβαια, εξακολουθούμε να καταναλώνουμε αυτό που αναζητάμε. Κι αναζητάμε συνεχώς το εύκολο. Το αβίαστο. Το φαντασμαγορικό – κενό.

Δεν είμαστε απλά συνυπεύθυνοι. Είμαστε απολύτως υπεύθυνοι κάθε δημοφιλούς αντιπαραγωγικού τίποτα.

Μπορούμε να υπάρξουμε με χιλιάδες προσωπεία και παρόλα αυτά επιλέγουμε να παρασυρθούμε συχνότερα από τα πιο ανώριμα. Αναγνωρίζουμε, όσο ποτέ άλλοτε, την δύναμη της ανωνυμίας κι όμως, μέσω της ανωνυμίας επιλέγουμε σχεδόν πάντα την χειρότερη εκδοχή.

Βαλλόμαστε από αναξιότητα λόγου την στιγμή ακριβώς που γράφουμε περισσότερο από ποτέ!
Τα social media λειτουργούν μεγεθυντικά. Σκάει μπροστά σου η προβολή σε ζουμ 500%. Τα πάντα θολώνουν. Too much of everything.

Παρατηρώ στα σχόλια των facebook status την ευκολία με την οποία οι χρήστες χρησιμοποιούν ύβρεις και φτηνούς χαρακτηρισμούς.

Κι ύστερα θυμάμαι πως αυτή η νομοτέλεια της αγένειας που έχει μεταμορφωθεί σε δικαιωματικό προνόμιο δεν ξεκινά από τους χρήστες αλλά καταλήγει σε αυτούς μέσα από την φτηνή χυδαιότητα των τηλεπαραθύρων αλλά και των ευκολοχώνευτων άρθρων.

Διότι μία απλή αναφορά του «Κούλη», της «Φωφάρας» ή του «αγράμματου πρωθυπουργού» μπορεί να σε εκτινάξει κυριολεκτικά σε αναγνωρισιμότητα. Αυτό το too much της περιρρέουσας βρομιάς, κατακάθεται σαν ίζημα στο μυαλό των πολιτών και λες και γαργαλά κάθε τους νευρώνα.

Αδυναμία έκφρασης, δολοφονημένη ορθογραφία και υβρεολόγια με εκατοντάδες Like, έχουν δημιουργήσει την πιο ασόβαρη και αμοραλιστική έκδοση αυτής της χώρας, με μία κοινωνία που ακκίζεται την προδομένη, μεθυσμένη από το υπερηχητικό ντελίριο του τίποτα.

Βουτσκόγλου Ειρήνη

Εφημερίδα Μακεδονία 9/6/2019

Ρόλοι Δραπέτες – Κοινωνικό Μυθιστόρημα

Περιστατικά που αφορούν πολιτική δε, αφήνουν στο πέρασμά τους μία ενορχηστρωμένη εντύπωση την στιγμή που το πραγματικό ζητούμενο θα έπρεπε να είναι πώς επηρεάζουν την ζωή μας και τι δείχνουν για τον τρόπο σκέψης μας στην εποχή του ψηφιακού θορύβου.

Αυτές τις ημέρες ένα τέτοιο περιστατικό κέρδισε την προσοχή μου.

«Ψεύτικα βίντεο που παρουσιάζουν την πρόεδρο της Βουλής των Αντιπροσώπων των ΗΠΑ, Νάνσι Πελόζι, σε ομιλία της να είναι τόσο μεθυσμένη που δεν μπορεί να αρθρώσει λέξη, κάνουν τις τελευταίες ώρες τον γύρο του διαδικτύου. Σύμφωνα με την Washington Post τα βίντεο είναι κατασκευασμένα και η φωνή της Πελόζι έχει αλλοιωθεί ώστε να φαίνεται ότι είναι μεθυσμένη.» (Πηγή: dikastiko.gr)

Στην σελίδα theguardian.com υπήρχε σύνδεσμος προς ένα από τα fake video στο facebook και αναφερόταν η πραγματικά σοκαριστική απόφαση της πλατφόρμας να μην «κατεβάσει» το βίντεο αλλά απλά να ελαχιστοποιήσει την εμφάνισή του στα news feed των χρηστών, προχωρώντας σε μία ανόητη παραπομπή προς ένα fact-checking site (ιστοσελίδα για έλεγχο γεγονότων) με την επισήμανση πως το βίντεο είναι παραπλανητικό.

Όταν ρωτήθηκαν οι αναγνώστες της facebook σελίδας Politics WatchDog εάν το βίντεο θα έπρεπε να διαγραφεί, εκείνοι απάντησαν αρνητικά διότι.. ζουν σε «ελεύθερη χώρα».

Το απολύτως τραγελαφικό είναι πως από τον Οκτώβριο του 2018 έως τον Μάρτιο του 2019, το facebook φέρεται να έχει διαγράψει περίπου 3,39 δισεκατομμύρια ψεύτικους λογαριασμούς, οι οποίοι με το δίκιο τους μπορούν να αναρωτιούνται γιατί δεν υπάγονται κι εκείνοι στην κατηγορία «ελεύθερη χώρα».

Κι εκεί που αναρωτιέμαι ποια θα ήταν η συμπεριφορά όλων μας απέναντι σε έναν fake λογαριασμό εάν δήλωνε πως είναι fake, συνειδητοποιώ πως όλοι οι λογαριασμοί είναι εν δυνάμει fake, εφόσον για να χαρακτηριστεί ως τέτοιος ένας λογαριασμός θα πρέπει να έχει γίνει ειδική αναφορά από τους υπόλοιπους χρήστες.

Το δικαίωμα στο fake λοιπόν ήρθε για να μείνει ως στοιχείο της σύγχρονης πραγματικότητας. Μίας πραγματικότητας που αναπόφευκτα θα μας φέρει αντιμέτωπους με αυτό που επιλέγουμε να ανεχόμαστε ή βολεύει να χειροκροτούμε.

Βουτσκόγλου Ειρήνη

Εφημερίδα Μακεδονία 2/6/2019

Ρόλοι Δραπέτες – Κοινωνικό Μυθιστόρημα