Django Web Çatısı

Kurulumun Test Edilmesi

noreply@blogger.com (onur) — Thu, 20 Aug 2009 16:04:00 +0300

Yükleme-sonu pozitif dönüşler için, her nasıl yüklediyseniz, yüklemenizi test etmeye biraz vakit ayıralım. Komut satırında başka bir dizine geçin (django dizinin barındırmayan bir dizine) ve Python yorumlayıcısını python diyerek başlatın. Eğer yüklemeniz başarılıysa, django modülünü dahil edebilmeniz gereklidir.

>>> import django
>>> django.VERSION
(1, 1, 0, ‘final’, 1)

İnteraktif Yorumlayıcı Örnekleri

Python interaktif yorumlayıcısı, interaktif Python programları yazmanızı sağlar. Başlatmak için, komut satırından python komutunu çalıştırın.

Bu kitap boyunca, örnekleri Python interaktif yorumlayıcısı oturumlarından veriyoruz. Yorumlayıcı satırı için yapılmış bu örneklerin başındaki üç büyüktürden (>>>) anlayabilirsiniz. Eğer örnekleri bu kitaptan kopyalıyorsanız, büyüktür işaretlerini kopyalamayın.

İnteraktif yorumlayıcı içerisindeki çok satırlı deyimler üç nokta (...) ile başlamaktadır. Örneğin:

>>> print """Bu üç noktayı
... çıkartan bir
... karakter dizisidir."""
Bu üç noktayı
çıkartan bir
karakter dizisidir.
>>> def fonksiyonum(değer):
...     print değer
>>> fonksiyonum('merhaba')
merhaba

Bu üç nokta Python kabuğu tarafından eklenmektedir ve bizim girdimizin bir parçası değildir. Yorumlayıcının güvenli kullanılması için buraya ekledik. Eğer örneklerimizi buradan kopyalıyorsanız, bu noktaları kopyalamayın.

Django Kurulumu II

noreply@blogger.com (onur) — Thu, 20 Aug 2009 15:30:00 +0300

"Trunk" Sürümünün Kurulumu

Django'nun son ve geliştirilmekte olan sürümününe trunk diyoruz ve bu sürüm Django'nun subversion deposunda bulunmaktadır. Eğer sadece istediğiniz bir özellik bu sürümdeyse veya Django'ya katkıda bulunmak istiyorsanız bu sürümü yüklemelisiniz.

Subversion ücretsiz, açık kaynak kodlu ve Django takımı tarafından Django kod-tabanını yönetmek için kullanılan bir sürüm kontrol sistemidir. Subversion istemcisini kullanarak, Django geliştiricileri tarafından gönderilen yenilikleri ve en son Django kaynak kodlarını indirebilir ve istediğiniz zaman elinizdeki kodları güncelleyebilirsiniz.

Unutmayın ki trunk sürümünü kullanırken herhangi bir bozukluk olmayacağının bir garantisi yoktur. Söylediğimmiz gibi bazı Djago takımının bazı üyeleri ürün sitelerini trunk sürümüyle çalıştırmaktadır ve kararlı tutmaya özen göstermektedirler.

Django trunk sürümünü indirmek için şu adımları uygulayınız:

Subversion istemcisinin kurulu olduğundan emin olun. Programı http://subversion.tigris.org/ adresinden ücretsiz olarak indirebilirsiniz ve http://svnbook.red-bean.com/ adresinde hazırlanmış dökümanları okuyabilirsiniz.
Trunk versiyonunu şu komutu kullanarak indirin:
svn co http://code.djangoproject.com/svn/django/trunk djtrunk
Python kurulumunun site-packages dizinini bulun. Bu dizin genellikle /usr/lib/python2.4/site-packages gibi bir dizindir. Eğer dizinin nerede olduğuna dair bir fikriniz yoksa aşağıdaki komutu, komut satırında çalıştırın:
```
python -c 'import sys, pprint; pprint.pprint(sys.path)'
```
Çıkan sonuçlar içerisinde site-packages dizini de olmalıdır.
site-packages dizini içerisinde django.pth isimli bir dosya oluşturun ve bu dosyaya djtrunk dizininin tam yolunu girin. Örneğin dosyanızın içeriği şöyle olmalıdır:
```
/home/ben/kod/djtrunk
```
djtrunk/django/bin dizinin sistem PATH'ı na ekleyin. Bu dizin django-admin.py gibi yönetim araçlarını barındırmaktadır.

İpucu:

Eğer .pth dosyalarını yeni görüyorsanız, daha fazla bilgiyi http://www.djangoproject.com/r/python/site-module/ adresinde bulabilirsiniz.

Django'yu Subversion ile indirip yukarıdaki adımları tamamladıktan sonra, python setup.py install komutunu çalıştırmanıza gerek yoktur, bu işlemi zaten elinizle hallettiniz!

Django trunk sürümünün sıklıkla bug güncellemesi ve yeni özellikler kazandırılması nedeniyle, kodları arada bir güncellemek isteyebilirsiniz. Kodları güncellemek için sadece svn update komutunu djtrunk dizininde çalıştırın. Komut çalışırken, subversion http://code.djangoproject.com/ ile bağlantı kurup, değişen Django kodlarını algılayacaktır ve sizin local sürümünüzde değişiklik varsa uygulayacaktır. İşte bu kadar.

Son olarak eğer trunk kullanıyorsanız, hangi sürümü kullandığınızı bilmeniz gerekmektedir. Versiyon numarasını bilmek, yardıma ihtiyacınız olduğunda yardım alırken veya çatıya yenilikler gönderirken önem taşımaktadır. Bu durumlarda, insanlara trunk sürümünü söylemelisiniz, ayrıca bu; kullandığınız "revizyon numarası" veya "değişiklik sürümü"dür. Revizyon numarasını öğrenmek için "svn info" komutunu djtrunk dizininde çalıştırın ve "Revision:" satırına bakın. Bu sayı Django'nun bug yamalarında, yeni özelliklerinde, dökümantasyon yenilemelerinde ve bunun gibi her değişikliğikte artar. Django topluluğunun bazı üyeleri arasında, "Django'yu [revizyon numarası]'ndan beri kullanıyorum" demek bir onur meselesidir.

Django Kurulumu I

noreply@blogger.com (onur) — Wed, 19 Aug 2009 12:36:00 +0300

Django'nun iki ayrı sürümü kullanılabilir durumdadır: son resmi dağıtılan sürümü ve sürekli geliştirme aşamasında olan "trunk" sürümü. Yüklemek istediğiniz sürüm seçimi, önceliklerinize bağlıdır. Kararlı ve test edilmiş bir Django sürümü mü istersiniz yoksa son özellikleri barındıran ve muhtemelen Django'ya yardım edebileceğiniz, kararlılıktan uzak olanı mı?

Resmi dağıtılan sürümde kalmanızı öneriyoruz, fakat "trunk" geliştirilme sürümünün de var olduğunu bilmeniz önemlidir, çünkü dökümanda ve topluluktaki üyelerin ağzından sık sık bu sürümün bahsedildiğini duyacaksınız.

Resmi Dağıtımın Yüklenmesi

Resmi sürüm numaraları, 1.0.3 veya 1.1 gibi, ve en son sürümü her zaman http://www.djangoproject.com/download/ adresinde bulunur.

Eğer Django paketi olan bir Linux dağıtımı kullanıyorsanız, dağıtımın sağladığı paketi kullanmak iyi bir fikirdir. Bu sayede, güvenlik güncellemelerini, sistemin geri kalanda olduğu gibi paketlerle yapabilirsiniz.

Eğer paketlenmiş bir sürüme ulaşamıyorsanız, çatıyı indirip kendiniz kurabilirsiniz. Bunu yapmak için önce, Django-1.0.2-final.tar.gz gibi bir isme sahip arşivi indirmeniz gerekli. (Dosyayı indirdiğiniz dizin önemli değildir, Django'nun yükleme süreci dosyaları doğru yere atacaktır.) Ardından dosyaları çıkarın ve bir çok Python kütüphanesine yapıldığı gibi: setup.py install komutunu çalıştırın.

İşlem Unix sistemlerde şu şekilde yapılmaktadır:

tar xzvf Django-1.0.2-final.tar.g
cd Django-*
sudo python setup.py install

Windows sistemlerde, .tar.gz dosyalarını çıkarmanız için 7-zip (http://www.djangoproject.com/r/7zip/) kullanmanızı tavsiye ediyoruz. Dosyayı çıkardıktan sonra, komut satırını açıp, yönetici yetkileriyle aşağıdaki komutu, Django'yu çıkardığınız dizinde çalıştırın:

python setup.py install

Merağınızı gidermek adına: Django dosyaları, Python yüklemesinin site-packages dizinine, yani Python'un 3. parti kütüphanelerinin bulunduğu dizine yükleyecektir. Genellikle bu dizin şöyledir: /usr/lib/python2.4/site-packages.

Python Kurulumu

noreply@blogger.com (onur) — Tue, 18 Aug 2009 11:11:00 +0300

Django tamamen Python ile yazıldığı için, çatıyı yüklemeden önce Python'un kurulu olduğundan emin olun.

Python Sürümleri

Django'nun çekirdeği Python 2.3 den 2.6 ya kadar olan sürümlerde çalışmaktadır. Django'nun opsiyonel GIS (Coğrafik Bilgi Sistemleri) desteği Python 2.4 den 2.6 sürümü ile çalışmaktadır.

Eğer hangi Python sürümünü kuracağınızdan emin değilseniz, 2.x serisinin en sonuncusunu: 2.6 sürümünü seçin. Buna rağmen Django 2.3'den 2.6 ya kadar olan Python sürümlerinin hepsinde aynı şekilde çalışacaktır, Python'un son sürümleri performans bakımından iyileştirmeler ve uygulamalarınız içinde kullanabileceğiniz, dil için yeni özellikler barındırmaktadır. Artı olarak kullanmak isteyebileceğiniz Django eklentileri Python 2.3'den yukarısında çalışmaktadır, yani Python'un son sürümünü kullanmak seçeneklerinizi çoğaltacaktır.

Django ve Python 3.0

Bu yazı yazılırken, Python 3.0 yayımlanmıştı, fakat Django onu şuan desteklemiyor. Python 3.0 dil içerisinde bir dizi geriye uyumlu olmayan değişikliklerle geldi ve sonuç olarak sanıyoruz ki Python kütüphaneleri ve Django'nun da dahil olduğu çatıların Python 3.0'ı yakalaması bir kaç yıl alacaktır.

Eğer Python'da yeni iseniz ve Python 2.x mi yoksa Python 3.x öğrenmeliyim diye merak ediyorsaniz, önerimiz Python 2.x de kalmanız yönündedir.

Kurulum

Eğer Linux veya Mac OS X de iseniz, muhtemelen Python zaten yüklemiştir. Komut satırına (veya OS X içerisinde; Uygulamalar/Araçlar/Terminal), python yazın. Eğer şunun gibi bir şey görüyorsanız, Python yüklü demektir.

Python 2.4.1 (#2, Mar 31 2005, 00:05:10)
[GCC 3.3 20030304 (Apple Computer, Inc. build 1666)] on darwin
Type "help", "copyright", "credits" or "license" for more information.
>>>

Diğer türlü Python'u indirmek ve kurmak zorundasınız. Hızlı ve kolaydır, detaylı anlatım http://www.python.org/download/ adresinde bulunabilir.

Başlarken

noreply@blogger.com (onur) — Tue, 18 Aug 2009 11:09:00 +0300

Django yüklemesi, modern Web geliştirme ortamlarının bir çok parçadan oluşması nedeniyle, çok adımlı bir süreçtir. Bu bölümde, çatıyı ve bir kaç bağımlılığını nasıl yükleyeceğimizi ele alacağız.

Django'nun sadece Python kodu olması nedeniyle, Python'un çalıştığı heryerde çalışabilir, buna bazı cep telefonları da dahildir! Fakat bu bölümde yaygın Django kurulumlarını ele alacağız. Varsayıyoruz ki bir masaüstü/dizüstü makinesinde veya bir sunucuya kurulum yapacaksınız.

Sonra, 12. Bölüm'de, Django'yu nasıl ürün sitesi olarak çıkaracağınızı ele alacağız.

Bu Kitabı Nasıl Okuyacaksınız?

noreply@blogger.com (onur) — Mon, 17 Aug 2009 18:36:00 +0300

Bu kitabı yazarken, okunabilirlik ve başvuru kaynağı olma arasında, okunabilirliğe özen göstererek denge kurmaya çalıştık. Bu kitaptaki amacımız, baştan başlayıp, sizi bir Django uzmanı haline getirmektir ve inanıyoruz ki Django'nun özelliklerinin bir kataloğu olmaktansa sunduğumuz bol miktardaki örneklerle en iyi şekilde öğreneceksiniz. (Ne demişler, alfabeyi zar zor öğreten birinden bir dili öğretmesini bekleyemezsin.)

Bu kafayla yazdığımız kitabı Bölüm 1 den Bölüm 12'ye kadar sırayla okumanızı öneriyoruz. Django'nun nasıl kullanıldığının anlatıldığı bu bölümleri bir kere okuduktan sonra, Django ile Web siteleri yapmaya ve harekete geçirmeye başlayabileceksiniz. Özellikle, 1. Bölümden 7. Bölüme "temel dersler," 8. Bölümden 11. Bölüme Django'nun daha gelişmiş kullanımı ve 12. Bölümde uygulamanın dağıtımı konularına değinilmiştir. Kalan bölümler, 13 den 20 ye, Django'ya özgü özellikler anlatılmıştır ve istendiği sıra ile okunabilir.

Ekler başvuru kaynağı içindir. Onlar, http://www.djangoproject.com/ da yer alan özgür dökümanlardır ve Django'nun bazı bölümlerinin ne yaptığını anlamak, sözdizimi ve özet kısımları okumak için tekrar bu sayfalara döneceksiniz.

Gerekli Programlama Bilgisi

Bu kitabın okuyucuları, basit programlama ve nesne tabanlı programlama bölümlerini, kontrol yapılarını (örneğin: if, while, for... gibi), veri yapıları (listeler, hash ve dictionary-ler), değişkenler, sınıflar ve objeleri anlayacak seviyede programlama bilmelidirler.

Bu kitabı anlamak, Web geliştirme deneyimi içerisinde beklediğiniz üzere yararlıdır fakat gerekli değildir. Kitap süresince, Web geliştiriciliği süresince takılmış geliştiriciler için, en iyi örnekleri sunmayı denedik.

Gerekli Python Bilgisi

Temelinin olduğu gibi Django, Python programlama dili ile yazılmış bir dizi kütüphanenin oluşturduğu bir koleksiyondur. Django ile bir site geliştirmek için, bu kütüphaneleri kullanarak Python kodu yazacaksınız. Django'yu öğrenirken, ardından, Python ile nasıl program yazılacağını ve Django kütüphanelerinin nasıl çalıştığını anlamak önemlidir.

Eğer Python ile programlama deneyiminiz varsa, onu irdelemek zorunda değilsiniz. Django kodları genelde çok fazla "sihir" içermezler (örneğin anlatması ve anlaması zor olan programlama hileleri). Sizin için Django'yu öğrenmek sadece Django yollarını ve API'lerini öğrenmekten ibaret olacaktır.

Eğer Python ile programlama deneyiminiz yoksa, bunu gidermelisiniz. Python'un öğrenmesi çok kolay ve kullanımı çok eğlencelidir! Bu kitap Python rehberini içermemekte olup, özellikle Django kodları anlamsız geldiğinde karşılaşılan Python özelliklerini ve fonksiyonlarını vurgulamıştır. Hâlâ, http://docs.python.org/tut/ adresinde yer alan resmi Python rehberini okumanızı öneriyoruz. Ayrıca, Mark Pilgrim'in yazmış olduğu, http://www.diveintopython.org/ adresinde yer alan ve Apress tarafından yayımlanmış, özgür Pyhon'a Dalış kitabını da öneriyoruz.

Gerekli Django Sürümü

Bu kitap Django 1.1'i ele almıştır.

Django geliştiricileri "ana sürümler" için geriye uyumluğu devam ettirmektedir. Bu demek oluyor ki, eğer Django 1.1 ile bir uygulama geliştiriyorsanız, uygulamanız 1.2, 1.3, 1.9 gibi "1." ile başlayan sürüm numaralarında çalışacaktır.

Django 2.0'a vurduğunda, uygulamalarınız tekrar yazılmalıdır, fakat 2.0'a kadar daha çok yol vardır. Referans olması için, 1.0 sürümünün çıkması 3 yıldan uzun sürmüştür. (Bu Python dilinin uyumluluk poliçesine benzemektedir: Python 2.0 ile yazılmış kod, Python 2.6 ile çalışmasına karşın, Python 3.0 için gerekli değildir.)

Bu göze alındığında kitap 1.1'i kapsamaktadır, size iyi bir süre hizmet edecektir.

Yardım Alımı

Django'nun en yararlı taraflarından biri de, yardımsever bir kullanıcı topluluğuna sahip olmasıdır. Herhangi bir konuda, — yüklemeden, uygulama tasarımına, veritabanı tasarımına, yayılmasına — kadar sorularınızı çekinmeden sorabilirsiniz.

django-users mail listesi binlerce Django kullanıcısının bulunduğu, sorular sorup cevaplandığı yerdir. http://www.djangoproject.com/r/django-users adresinden ücretsiz üye olabilirsiniz.
Django IRC kanalı Django kullanıcılarının birbirlerine gerçek zamanlı yardım ettiği bir sohbet ortamıdır. Freenode IRC ağına bağlanarak #django kanalına girin.

Sırada ne Var?

Sonraki bölümde; Django ile başlangıç yapıp, yüklenmesi ve başlangıç kurulumunu ele alacağız.

Django'nun Tarihi

noreply@blogger.com (onur) — Mon, 17 Aug 2009 15:43:00 +0300

Daha fazla koda dalmadan önce Django'nun tarihini açıklamak için biraz zaman ayırmalıyız. Bunu geçtikten sonra kısayolları tamamen anlamanız için, işleri nasıl kısayolsuz yapacağınız üstünde tekrar duracağız. Django'nun neden yaratıldığını anlamak, Django'nun tarihini anlamaya ve nasıl çalıştığını anlamaya benzerdir.

Eğer bir süredir Web uygulamaları yapıyorsanız, daha önce verdiğimiz CGI örneği size tanıdık gelmiştir. Klasik web geliştiricisinin yolu şöyle bişeydir:

Sıfırdan bir Web uygulaması yazımı.
Sıfırdan başka bir Web uygulaması yazımı.
İlk adımdaki uygulamanın ikinci adımdaki uygulamaya çok benzer olduğunun fark edilmesi.
İkinci uygulama ile birinci uygulamanın kodlarının birbirine paylaştırılması.
2. ve 4. adımların bir çok kez tekrar edilmesi.
Bir çatının (framework) var olduğunun keşfedilmesi.

İşte bu tam olarak Django'nun nasıl oluştuğudur.

Django, Lawrence Kansas USA içerisinde yer alan bir Web geliştirme ekibi tarafından, gerçek-dünya uygulamaları baz alınarak büyümüştür. 2003'ün 3. çeyreğinde, Lawrence Journal-World gazetesinde yazar olan Adrian Holovaty ve Simon Willison'un uygulamalarını geliştirmek için Python kullanmaya başladıklarında Django doğmuştur.

The World Online takımı bir kaç local haber sitesinin bakımından sorumluyken, yazarlıklarının sonlarında bir geliştirme ortamı yaratmayı başardılar. LJWorld.com, Lawrence.com ve KUsports.com dahil olmak üzere, gazetecilik (ve yönetim) özelliğinin istenmesi üzerine, tüm bir uygulama günler ve saatler içerisinde çok hızlı bir şekilde tamamlandı. Böylece, Simon ve Adrian zaman tasarrufu sağlayan Web geliştirme çatılarını ihtiyaçları olmadan da olsa yarattılar. Bu yetiştirme tarihi çok yakın olan projelerin yapılmasının ve bakımını tamamlamanın tek yoluydu.

2005 yazında, geliştirildikten sonra bir çok World Online sitesinin güçlendirildiği çatıyı, Jacob Kaplan-Moss'un da katıldığı takım tarafından açık kaynak kodlu bir yazılım olarak dağıtılma kararı alındı. Temmuz 2005'de, jazz gitaris Django Reinhardt'ın adından esinlenilerek Django ismiyle dağıtıldı.

Bundan bir kaç yıl sonra yani günümüzde Django; evrenin her bir tarafından 10 binlerce kullanıcısı ve katkıcısı olan iyi-kurulmuş bir açık kaynak projesi haline gelmiştir. Orijinal iki World Online geliştiricii ("Hayatın Yardımsever Dikdatörleri," Adrian ve Jacob) hâlâ çatının büyümesi için ana rehberi sağlamaktadır, fakat daha çok takım çalışması ile büyümektedir.

Django'nun tarihi iki püf noktayı açıklamak ile alakalıdır. Bunların ilki Django'nun "tatlı yerleri"dir. Çünkü Django bir haber ortamı olarak doğdu ve sağladığı özelliklerle (örneğin 6. Bölümde ele alacağımız yönetici bölümü gibi), Amazon.com, craiglist.com ve washingtonpost.com gibi veritabanından çalışan "içerik" siteleri için uygun bir hale geldi. Hemen karamsarlığa kapılmayın, çünkü Django özellikle küçük sitelerin de geliştirilmesi için de uygundur ve dinamik bir Web sitesi yapımı için efektiftir. (Diğer şeylerin efektif olmadığı durumlarda, özellikle ve efektif arasında bir fark vardır.)

Django'nun diğer bir püf noktası, açık kaynaklı yazılım camiası tarafından biçimlendiriliyor olmasıdır. Çünkü Django bir akademik örnek veya ticari bir projedense, geliştiricilerinin karşılaştığı ve karşılaşmaya devam ettikleri Web geliştirme problemlerinden, gerçek-dünya kodlarından çıkarılmıştır. Bunun getirdiği bir sonuç olarak, Django günlük işler baz alınarak geliştirilmiştir. Çatı bakıcıları ilgilerini, Django'yu; geliştiricinin zaman kazanması, yük altında uygulamalarını kolayca geliştirip bakımını yapmaları için harcamışlardır. Eğer başka bir durum yoksa, geliştiriciler kendi zamanlarını kullanıp, beklentilerini karşılayarak zevkle işlerini yapmaktadır. (Açıklamak gerekirse, kendi yaptıkları projelerini yeni proje üretmek için kullanmaktadırlar.)

MVC Tasarım Şablonu

noreply@blogger.com (onur) — Sun, 16 Aug 2009 20:08:00 +0300

Bir önceki başlıkta ki örnekte verdiğimiz yaklaşımı bir de Web çatısı yaklaşımından vererek farkı gözlemlemizi sağlayan örneğe hızlıca dalış yapalım. CGI kodlarıyla yaptığınız örneği Django ile aşağıdaki gibi yazabilirsiniz. Burada dikkat edeceğiniz ilk unsur programımızı dört Python dosyasına (modeller.py, gorunenler.py, urller.py) ve bir HTML şablonuna (son_kitaplar.html) parçaladık:

# modeller.py (veritabanı tabloları)

from django.db import models

class Kitap(models.Model):
   ad = models.CharField(max_length=50)
   yayim_tarihi = models.DateField()


# gorunusler.py (işin mantığı)

from django.shortcuts import render_to_response
from modeller import Kitap

def son_kitaplar(request):
   kitap_listesi = Kitap.objects.order_by('-pub_date')[:10]
   return render_to_response('son_kitaplar.html', {'kitap_listesi': kitap_listesi})


# urller.py (URL ayarları)

from django.conf.urls.defaults import *
import gorunusler

urlpatterns = patterns('',
   (r'^yeniler/$', gorunusler.son_litaplar),
)


# son_kitaplar.html (şablonumuz)

<html><head><title>Kitaplar</title></head>
<body>
<h1>Kitaplar</h1>
<ul>
{% for kitap in kitap_listesi %}
<li>{{ kitap.ad }}</li>
{% endfor %}
</ul>
</body></html>

Tekrar hatırlatmak gerekirse, programın sözdizimi hakkında merak etmeyin, sadece genel hatlarıyla inceleyin. Burada sizi ilgilendiren kısım, yazılım parçalarıdır:

modeller.py dosyası veritabanı tablolarını bir Python sınıfı olarak barındırmaktadır. Bu sınıfa bir model denmektedir. Bu modeli kullanarak, SQL sorguları yerine kolayca ve tamamen Python kodları ile; veritabanınızda yeni kayıt yaratabilir, kayıdı alabilir, güncelleyebilir ve silebilirsiniz.
gorunusler.py dosyasi sayfanın mantığını içeren dosyasdır. son_kitaplar() fonksiyona görünen (view) denmektedir.
urller.py dosyası URL desenlerine göre hangi görülecek (view) fonksiyonun çağrılacağını barındıran dosyadır. Bu örnekte, /yeniler/ URL'si son_kitaplar() fonksiyonunu çağıracaktır. Diğer bir deyişle: http://example.com/yeniler/ URL'sini açmaya çalışan biri, son_kitaplar() fonksiyonunu çalıştıracaktır (ve fonksiyonun oluşturduğu içeriği görecektir).
son_kitaplar.html dosyası sayfanın tasarımını tanımlayan HTML şablonudur. İçerisinde temel mantıksal deyimlerin çalıştırıldığı (örneğin: {% for kitap in kitap_listesi %} gibi) bir şablon dili kullanmaktadır.

Hepsi birlikte Model-View-Controller (MVC [Model-Görünen-Denetleyici]) isimli bir şablonun parçalarını oluşturur. Kolayca anlatmak gerekirse, MVC: arabirimlere ayrılmış (görünen [view]), kullanıcı istemine göre yönlendirilmiş (denetleyici [controller]) kodların, veriyi (modeli) kullanarak çalışmasını sağlayan yazılım geliştirme metoduna denmektedir. (MVC'i 5. Bölümde derinlemesine tartışacağız.)

Bu yaklaşımın ana özelliği bileşenlerin gevşek birleştirildiğidir. Django ile yapılmış Web uygulamalarının her bir parçasının ana bir amacı vardır ve bir parça diğerini etkilemeden çabucak değiştirilebilir. Örnek vermek gerekirse, geliştirici URL yapısında ki bir bölümü, uygulamının hiç bir şekilde iç yapısını bozmayacak şekilde kolayca değiştirebilir. Bir tasarımcı, Python koduna dokunmasına gerek kalmadan sayfanın HTML tasarımını değiştirebilir. Bir veritabanı yöneticisinin, veritabanı tablolarındaki adları değiştirmek istediğinde, yüzlerce dosyada değiştirmek yerine, sadece bir bölümde değiştirmesi yeterlidir.

Bu kitapta (sitede), MVC'nin her bir bileşeninin kendi bölümü bulunmaktadır: 3. Bölüm görünenleri, 4. Bölüm şablonları ve 5. Bölüm modellleri anlatmaktadır.

Web Çatısı da Nedir?

noreply@blogger.com (onur) — Sun, 16 Aug 2009 12:26:00 +0300

Django yeni nesil tanınmış web çatıları arasında yer almaktadır, fakat bu terim tam olarak neyi ifade etmektedir?

Bu sorunun cevabı şöyle verilebilir, Python ile geliştirilmiş ve herhangi bir web çatısı kullanmayan bir web uygulaması düşünelim. Bu giriş bölümünde, temel bir görevi herhangi kısayol olmadan halletmeyi ele alacağız, umarız kısayolların ne kadar kullanışlu olduğunu kavrarsınız. (Ayrıca işleri kısayollar olmadan halletmeyi bilmek de değerlidir, çünkü kısayollar her zaman kullanılabilir olmayabilir. Ve en önemlisi bu şeylerin neden bu yoldan yapıldığını bilmek sizi daha iyi bir Web geliştiricisi yapacaktır.)

Bir çatı kullanmadan, Python ile sıfırdan bir Web uygulaması yapmanın en kolay yolu 1998 den süregelen CGI standartını kullanmaktır. İşte size nasıl çalıştığının yüksek-seviye açıklaması: Html çıktısı veren Python scriptinizi hazırlayın ve ".cgi" uzantısı ile kaydedip Web sunucunuza gönderin ve Web tarayıcınızdan bu scripte ulaşın. Bu kadar.

Bir Python CGI scripti örneği vermek gerekirse, aşağıdaki script veritabanından en son yayınlanmış son 10 kitabı listelemektedir. Sözdizimi hakkında merak etmeyin, sadece yaptığı basit şeylere göz gezdirin:

#!/usr/bin/env python

import MySQLdb

print "Content-Type: text/html\n"
print "<html><head><title>Kitaplar</title></head>"
print "<body>"
print "<h1>Kitaplar</h1>"
print "<ul>"

connection = MySQLdb.connect(user='ben', passwd='izinver', db='veritabanim')
cursor = connection.cursor()
cursor.execute("SELECT isim FROM kitaplar ORDER BY yayim_tarihi DESC LIMIT 10")

for row in cursor.fetchall():
    print "<li>%s</li>" % row[0]

print "</ul>"
print "</body></html>"

İlk olarak CGI gereksinimlerini karşılamak için, "Content-Type" satırı ardından boş satır yazdırılıyor, ardından bir kaç html kodu yazdırılıyor ve veritabanına bağlanıp sorgu çalıştırıldıktan sonra 10 kitap adı alınıyor. Bu kitaplar üzerinde çalışan döngü ile HTML kodlarından liste yaratılıyor. Son olarak HTML kodları kapatılıyor ve veritabanı bağlantısı kapatılıyor.

Bunun giibi birer sayfayı sıfırdan yapmak o kadar da kötü değildir. Bu kod kolayca okunabilir, hatta yeni geliştiriciler bile 16 satır Python kodunu herkes gibi başından sonuna kadar anlayabilir. Öğrenilecek bir şey yoktur, okunacak başka bir kod yoktur. Ayrıca kodun çalıştırılması da kolaydır, sadece ".cgi" uznatısı ile bir dosyaya kaydedilir ve Web sunucusuna upload edilir, ardından sayfa ziyaret edilerek çalıştırılır.

Bu kolaylığa rağmen bir dizi problem ve sinir bozucu durumlar vardır. Kendinize şu soruları sorun:

Uygulamanızın birden fazla bölümü veritabanı bağlantısına ihtiyaç duyuyorsa ne olacak? Elbette veritabanı bağlantı fonksiyonu her bir script için sürekli tekrarlanmamalı. En yararlı çözüm paylaşımlı bir fonksiyonda bunu belirlemek olur.
Geliştirici "Content-Type" satırını yazmayı ve veritabanı bağlantısını kapatmayı hatırlamalı mı? Bu küçük şeyler programcının verimliliğini düşürüp hatalar yapmasına olanak sağlamaktadır. Bu kurma-yıkma ile alakalı işlemler ortak bir altyapı tarafından halledilmelidir.
Eğer kod birden fazla ortamda çalışacaksa ve her veritabanı ve şifre ayrı ayrıysa ne olacak? Bu noktada birkaç ortama-özel ayarlar olmazsa olmaz hale gelmektedir.
Python kod deneyimi bulunmayan bir Web Tasarımcısı bu sayfayı tekrar tasarlamak istersen ne olacak? Hatalı bir karakter tüm uygulamanın çakılmasına yol açacaktır. Sayfanın mantığı, kitap başlıklarının veritabanından alınması ve HTML ile bölünmş sayfada yazdırılması, yani tasarımcı ana özelliklere dokunmadan sayfa tasarımını değiştirebilmelidir.

Bu sorunlar Web çatısının çözmeye niyetlendiği sorunlardır. Bir Web çatısı uygulamanıza programlama altyapısı sunar, siz sadece tekeri tekrar icat etmeden, temiz yazmaya ve kodunuza bakım yapmaya odaklanırsınız. Kısaca, Django'nun yaptığı budur.

Django'ya Giriş

noreply@blogger.com (onur) — Sat, 15 Aug 2009 12:56:00 +0300

Django (yan-go diye okunur) Web geliştirme sürecini kolaylaştıran ve bu sayede size zaman kazandıran bir Web Çatısı (Web Framework)'dır. Django kullanarak, yüksek kaliteli Web uygulamalarını, mimimum yaygara ile halledebilirsiniz.

Web geliştirmenin en güzel yanları: heyecan verici, yaratıcı olmasının yanında; en kötü yanları ise kendini tekrarlaması, sinir bozucu ve rahatsızlık verici olmasıdır. Django uygulamanızın eğlenceli kısımlarına -- uygulamanızın püf noktalarına -- kendini tekrar etmeden odaklanmanızı sağlar. Bunu yaparken, yaygın Web geliştirme şablonlarına yüksek-seviye soyutlamalar getirmekte, sürekli kullanılan programlama işlemleri için kısayollar barındırmaktadır ve problem çözümü için temiz bir yol sunmaktadır. Aynı zamanda, Django yolunuzun dışında kalarak, gerektiğinde çatı çerçevesi dışında çalışmanıza da izin vermektedir.

Bu kitabın (sitenin) amacı sizi bir Django uzmanı yapmaktır. İki ana hat vardır. İlk olarak Django ile nasıl Web uygulaması yapacağınızı anlatıyoruz ve ikinci olarak yüksek-seviye terimleri uygulamanız için nasıl uygulayacağınızı tartışıyoruz. Bu kitabı okuyarak hızlıca ve temiz bir kodla ve aynı zamanda kolayca yönetilebilen güçlü Web sitelerini oluşturmanızı sağlayan yetenekleri öğreneceksiniz.

Hakkında

noreply@blogger.com (onur) — Sat, 15 Aug 2009 12:23:00 +0300

Bu blog Django web çatısı hakkında bir referans kaynağı ve bilgi bankası oluşturulma amacıyla açılmıştır. Sıfırdan başlayarak ileri seviye Django kaynağı olmayı hedeflemektedir. Blogda yer alan çoğu yazı, Django kitabının Türkçe çevirisidir.

Blogda yer alan konuları anlayabilmek için, Python bilgisine ihtiyaç vardır.

Bu blogda yer alan ve ben tüm yazılar GNU GFDL lisansı altındadır.