Κάποια μέρα όμως, ένας αχόρταγος στρατηγός – τύραννος της περιοχής, ζήτησε να του δοθούν όλοι οι θησαυροί της πόλης της Καισαρείας, αλλιώς θα πολιορκούσε την πόλη για να την κατακτήσει και να τη λεηλατήσει.

Ο Μέγας Βασίλειος ολόκληρη τη νύχτα προσευχόταν να σώσει ο Θεός την πόλη. Ξημέρωσε η νέα μέρα και ο στρατηγός αποφασισμένος με το στρατό του περικύκλωσε αμέσως την Καισαρεία. Μπήκε με την ακολουθία του και ζήτησε να δει το Δεσπότη, ο οποίος βρισκόταν στο ναό και προσευχόταν. Με θράσος και θυμό ο αδίστακτος στρατηγός απαίτησε το χρυσάφι της πόλης καθώς και ότι άλλο πολύτιμο υπήρχε σε αυτήν.
Ο Μέγας Βασίλειος απάντησε ότι οι άνθρωποι της περιοχής δεν είχαν τίποτε άλλο πέρα από πείνα και φτώχεια, δεν είχαν να δώσουν τίποτε αξιόλογο στον στρατηγό. Ο στρατηγός με το που άκουσε αυτά τα λόγια θύμωσε ακόμα περισσότερο και άρχισε να απειλεί τον Μέγα Βασίλειο ότι θα τον εξορίσει από την πατρίδα του και θα λεηλατήσει την πόλη.
Οι χριστιανοί όμως της Καισαρείας που αγαπούσαν τον Δεσπότη, θέλησαν να τον βοηθήσουν. Μάζεψαν λοιπόν από τα σπίτια τους ότι χρυσαφικά είχαν και του τα πρόσφεραν, ώστε δίνοντάς τα κι εκείνος στο σκληρό στρατηγό, να σωθούν. Στο μεταξύ ο ανυπόμονος στρατηγός συνέχιζε να απειλεί και να απαιτεί την προσφορά του. Διέταξε τότε, ανυπομόνος, το στρατό του να επιτεθεί στο φτωχό λαό της πόλης.

Ο Δεσπότης, ο Μέγας Βασίλειος, που ήθελε να προστατέψει την πόλη του προσευχήθηκε και μετά παρουσίασε στο στρατηγό ότι χρυσαφικά είχε μαζέψει μέσα σε ένα σεντούκι. Τη στιγμή όμως που ο στρατηγός πήγε να ανοίξει το σεντούκι και να αρπάξει τους θησαυρούς, έγινε ένα θαύμα! Όλος ο κόσμος συγκεντρωμένος είδε μια λάμψη και αμέσως μετά έναν λαμπρό καβαλάρη να ορμάει με το στρατό του επάνω στον σκληρό στρατηγό και τους δικούς του. Σε ελάχιστο χρόνο ο κακός στρατηγός και οι δικοί του αφανίστηκαν. Ο λαμπρός καβαλάρης ήταν ο Άγιος Μερκούριος και στρατιώτες του οι άγγελοι.

Έτσι σώθηκε η πόλη της Καισαρείας. Έπειτα όμως, ο δεσπότης της, ο Μέγας Βασίλειος, θα έπρεπε να μοιράσει τα χρυσαφικά στους κατοίκους της πόλης και η μοιρασιά να είναι δίκαιη, δηλαδή να πάρει ο καθένας ό,τι ήταν δικό του. Αυτό ήταν πολύ δύσκολο. Προσευχήθηκε λοιπόν και ο Θεός τον φώτισε τι να κάνει. Κάλεσε τους διακόνους και τους βοηθούς του και τους είπε να ζυμώσουν ψωμάκια, όπου μέσα στο καθένα ψωμάκι θα έβαζαν και λίγα χρυσαφικά. Όταν αυτά ετοιμάστηκαν, τα μοίρασε σαν ευλογία στους κατοίκους της πόλης της Καισαρείας. Στην αρχή όλοι παραξενεύτηκαν, μα η έκπληξή τους ήταν ακόμη μεγαλύτερη όταν κάθε οικογένεια έκοβε το ψωμάκι αυτό κι έβρισκε μέσα τα χρυσαφικά της. Ήταν λοιπόν ένα ξεχωριστό ψωμάκι, η βασιλόπιτα . Έφερνε στους ανθρώπους χαρά κι ευλογία μαζί. Από τότε φτιάχνουμε κι εμείς τη βασιλόπιτα με το φλουρί μέσα, την πρώτη μέρα του χρόνου, τη μέρα του Αγίου Βασιλείου.

Μαγειρεύονται πολύ εύκολα, φθάνει να τις ψήσουμε και ούτε που χρειάζεται να προθερμάνουμε το φούρνο. Συνδυάζονται πολύ καλά με άλλες ρίζες και κονδύλους (πατάτες κανονικές, παντζάρια, καρότα, σελινόριζες, ρέβες, κλπ), γίνονται πουρές, τηγανίζονται σαν τις άγλυκες αδελφές τους, σηκώνουν μπαχαρικά (κόλιανδρο, κύμινο, πιπέρι) και αρωματικά βότανα και μπορούν να γίνουν και πρωτότυπες γλυκές πίτες.

Εκτός από τις γευστικές τους αρετές έχουν πολύ μεγάλη θρεπτική αξία. Περιέχουν βιταμίνη Α, C, Β6 (η γλυκοπατάτα με την κόκκινη σάρκα περιέχει και Β καροτένιο) και ιχνοστοιχεία όπως σίδηρο και ασβέστιο. Είναι από τα τρόφιμα που επιτρέπεται να τρώνε όσοι πάσχουν από ζάχαρο και τέλος, είναι ένα τρόφιμο που βοηθά στον έλεγχο του βάρους: μας χορταίνει για πολλή ώρα, αφού περιέχει πολλές ίνες και έχει πολύ λίγες θερμίδες –μόνο 140 θερμίδες αν την ψήσουμε ή τη μαγειρέψουμε στον ατμό. Τέλος, ένα ακόμα «μυστικό».

Η κρύα, ψητή γλυκοπατάτα κομμένη σε φέτες με μέλι ή σκέτη είναι ένα εξαιρετικό τρόφιμο για πρωινό ή σαν σνακ ή για δύναμη πριν το γυμναστήριο, που μας δίνει εκτός από εξαίρετη γεύση, ενέργεια για πολλές ώρες, χωρίς να βαραίνει καθόλου το στομάχι αφού είναι άκρως εύπεπτη.

Συνταγή για γλυκειά πίτα με γλυκοπατάτα

Υλικά
1 πακέτο κατεψυγμένη ζύμη κουρού
1 ½ κ. γλυκοπατάτες ψημένες και λιωμένες
2 αβγά
2 ασπράδια
½ φλ. ανθόμελο + 1 κ.σ ανθόμελο
1 κ.γ. φρέσκο τζίντζερ τριμμένο
½ κ.γ. τριμμένο μοσχοκάρυδο
1 γερή πρέζα αλάτι
2 κ.σ. καστανή ζάχαρη
1/2 φλ. καραμελωμένα φουντούκια
Εκτέλεση
Αποψύχουμε  το φύλλο. Σπάμε τα καραμελωμένα φουντούκια σε γουδί.  Προθερμαίνουμε το φούρνο στους 180ο C. Στρώνουμε το φύλλο σε ένα ταψί αφήνοντάς το να εξέχει από τα χείλη του ταψιού.
Βάζουμε σε μεγάλο μπολ τον πουρέ γλυκοπατάτας, τα αβγά, το ένα ασπράδι αβγού το μισό μέλι, το τζίντζερ, το μοσχοκάρυδο και το αλάτι, δουλεύουμε με το μίξερ να αναμιχθούν καλά τα υλικά. Μεταφέρουμε τη γέμιση μέσα στο ταψί και την ισιώνουμε με την πλάτη ενός βρεγμένου κουταλιού. Γυρίζουμε ρολάροντας προς τα μέσα το φύλλο και πιέζουμε επάνω τα δόντια ενός πιρουνιού για στόλισμα. Χτυπάμε το ασπράδι που μας έμεινε και αλείφουμε το φύλλο γύρω –γύρω και τα πασπαλίζουμε με τη ζάχαρη. Ψήνουμε 40 λεπτά ή μέχρι να πήξει η γέμιση. Αν δούμε ότι αρπάζει, σκεπάζουμε με αλουμινόχαρτο. Τη βγάζουμε από το φούρνο, την αφήνουμε να χλιάνει και την γαρνίρουμε με τα σπασμένα καραμελωμένα φουντούκια. Σερβίρουμε όταν κρυώσει τελείως.

Τα ακόρεστα λιπαρά όμως που περιέχει το φυστικοβούτυρο, όπως και όλα τα βούτυρα που προέρχονται από ξηρούς καρπούς, «καίγονται» πιο γρήγορα από ότι άλλες λιπαρές ουσίες. Βέβαια και οι ξηροί καρποί βοηθούν το ίδιο, αν δε σας αρέσει η βουτυρώδης μορφή τους.

Μάλιστα σύμφωνα με μια πρόσφατη μελέτη οι άνθρωποι που καταναλώνουν ξηρούς καρπούς ημερησίως καίνε 11% περισσότερες θερμίδες από τους υπόλοιπους. Ποιο είναι όμως το μυστικό;

Αυτή η πλούσια πηγή πρωτεϊνών, λιπών κι φυτικών ινών ναι μεν πρέπει να καταναλώνεται ημερησίως, αλλά με μέτρο. Δυο κουταλιές βούτυρο ξηρών καρπών την ημέρα είναι η ιδανική ποσότητα και φυσικά πρέπει όχι απλά να τις προσθέσετε στη διατροφή σας, αλλά να αντικαταστήσετε με αυτές μέρος του λίπους που υπάρχει ήδη σε αυτήν.

Με πιο γνωστό εκπρόσωπό τους το φυστικοβούτυρο, καταδικασμένο για χρόνια για το υψηλό θερμιδικό τους περιεχόμενο, ήρθαν ξανά στο προσκήνιο τα τελευταία χρόνια, αυτή τη φορά με πολλούς αθωωτικούς παράγοντες στο πλευρό τους.

Τα επιλέγουμε γιατί είναι πλούσια σε πρωτεΐνες, φυτικές ίνες, καλά λιπαρά οξέα αλλά και αντιοξειδωτικά.

Τι πρέπει όμως να προσέχουμε;

1. Την προσθήκη υδρογονομένων ελαίων κατά την επεξεργασία τους. Αποφύγετε όσα στα θρεπτικά συστατικά τους αναφέρουν για παράδειγμα το φοινικέλαιο, γιατί θα επιβαρυνθείτε με trans λιπαρά οξέα.
2. Έχει ζάχαρη; για ακόμα μια φορά διαβάστε την διατροφική ετικέτα. Αν η γεύση σας παραείναι ευχάριστη, αναρωτηθείτε αν η κουταλιά που μόλις καταναλώσατε περιέχει και ένα κουταλάκι ζάχαρης μέσα της.
3. Μην αγοράσεις light: το φυστικοβούτυρο αλλά και τα υπόλοιπα βούτυρα από ξηρούς καρπούς, αγοράζονται ακριβώς για αυτή τη χρήση. Δηλαδή για να αποδώσουν πολυακόρεστα (π.χ ταχίνι) ή μονοακόρεστα (π.χ φυστικοβούτυρο) λιπαρά οξέα. Αν επιλέξεις αυτό με τα μειωμένα λιπαρά, τότε μάλλον θα αγοράσεις κάτι πλούσιο σε άμυλο και ζάχαρη που ο ρόλος τους είναι να “γεμίσουν” την γεύση.
4. Τι πάει να πει “Φυσικό”; Φυσικό σημαίνει ότι δεν θα περιέχει τα παραπάνω (υδρογονωμένα έλαια, άμυλο και ζάχαρη), αλλά ίσως να περιέχει λίγο αλάτι. Επίσης είναι σημαντικό να μην έχει υποστεί θερμική επεξεργασία, προκειμένου να μην έχουν καταστραφεί τα καλά λιπαρά οξέα.

Ακολουθώντας ένα υγιεινό τρόπο διατροφής το άτομο με διαβήτη μπορεί:

1. Να συμβάλλει στη διατήρηση των επιπέδων της γλυκόζης στο αίμα σε φυσιολογικά επίπεδα
2. Να περιορίσει στο ελάχιστο τον κίνδυνο υπογλυκαιμίας
3. Να διατηρήσει καλή κατάσταση θρέψης και να βελτιώσει τη γενικότερη κατάσταση της υγείας του, διατηρώντας την απόλαυση του φαγητού
4. Να προκαλέσει την επιθυμητή απώλεια βάρους, όταν αυτή κρίνεται απαραίτητη
5. Να μειώσει τον κίνδυνο στεφανιαίας νόσου, μέσω της μείωσης των λιπιδίων (χοληστερόλης, τριγλυκεριδίων) στο αίμα και να συμβάλει στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης.

H διατροφή που θα ακολουθήσει ένας πάσχων από διαβήτη θα πρέπει:
* Να παρέχει ενέργεια (θερμίδες) που να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις του συγκεκριμένου ατόμου και το επίπεδο δραστηριότητας του,
* Να παρέχει μια σχετικά υψηλή αναλογία υδατανθράκων, με μειωμένα τα απλά σάκχαρα και αυξημένους τους σύνθετους υδατάνθρακες (π.χ.
φυτικές ίνες),
* Να περιέχει αναλογικά λίγο λίπος και κυρίως περιορισμένο κορεσμένο λίπος (από ζωικές τροφές), και περισσότερο με μορφή μονοακόρεστου
λίπους από το ελαιόλαδο,
* Να μην είναι υπερβολικά πλούσια σε πρωτεΐνες
* Να είναι χαμηλή σε αλάτι

Συχνά γεύματα
Η βασικότερη οδηγία που απευθύνεται σε όλα τα άτομα με διαβήτη και έχει άμεση σχέση με τον τύπο και κυρίως με τον τρόπο λήψης της φαρμακευτικής αγωγής (δισκία από το στόμα ή ινσουλίνη) είναι η κατανομή των γευμάτων.
Στην πλειονότητα των περιπτώσεων τα άτομα με διαβήτη πρέπει να λαμβάνουν τρία κύρια γεύματα και 2 έως 3 ενδιάμεσα γευματίδια (snacks), ενώ η συνολική ημερήσια πρόσληψη των υδατανθράκων πρέπει να μοιράζεται σε όλα τα γεύματα.
Τα ενδιάμεσα γευματίδια μπορεί να χορηγούνται ως δεκατιανό, ως απογευματινό σνακ καθώς και προ του ύπνου, ανάλογα με τις ανάγκες και το είδος της θεραπείας.

Σημαντικό το αδυνάτισμα
Η ρύθμιση του σωματικού βάρους στα ιδανικά επίπεδα είναι πολύ σημαντική για κάθε τύπο διαβήτη. Οι ενεργειακές ανάγκες κάθε ατόμου εξαρτώνται από την ηλικία, το φύλο, το ύψος και από τη φυσική του δραστηριότητα.
Μια μικρή απώλεια βάρους της τάξεως του 5-10% είναι ιδιαίτερα ωφέλιμη για τα άτομα με διαβήτη. Μπορεί να βελτιώσει την αντίσταση στη δράση της ινσουλίνης, να μειώσει τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα, να βελτιώσει τη χοληστερόλη και μειώσει την αρτηριακή πίεση.

Υδατάνθρακες: οι συνήθεις ύποπτοι
Οι υδατάνθρακες εξακολουθούν ακόμα και σήμερα να αποτελούν το βασικότερο «πρόβλημα» για τη διατροφή των διαβητικών, δεδομένου ότι μπορεί να αυξήσουν τα επίπεδα γλυκόζης (σακχάρου) στο αίμα – και γι’ αυτό πολλοί τους κατατάσσουν στις «απαγορευμένες» τροφές.
Ακόμα και στο διαβήτη, όμως, αποτελούν την βάση της διατροφής: από αυτούς πρέπει να προέρχεται το 45-60% των συνολικών, ημερήσιων θερμίδων. Λαχανικά, φρούτα, όσπρια, δημητριακά ολικής, αμυλούχες τροφές και γαλακτοκομικά προϊόντα αποτελούν τις κυριότερες πηγές υδατανθράκων – και το 90% από αυτούς καταλήγουν σε γλυκόζη, που είναι το βασικό «καύσιμο» για το σώμα και τον εγκέφαλο μας.
Οι σύνθετοι υδατάνθρακες (από τροφές με άμυλο και πλούσιες σε φυτικές ίνες) απορροφώνται βραδύτερα και έτσι δεν προκαλούν μεγάλες διακυμάνσεις στα επίπεδα γλυκόζης του αίματος. Γι’ αυτό πρέπει να αποτελούν βασικό κομμάτι στο γενικότερο διαιτολόγιο των διαβητικών, οι οποίοι πρέπει καθημερινά και σε όλα τα γεύματα να καταναλώνουν φρούτα, λαχανικά, όσπρια ή/και δημητριακά ολικής αλέσεως. Οι τροφές αυτές εξασφαλίζουν στους διαβητικούς φυτικές ίνες και θρεπτικά συστατικά, παρέχουν κορεσμό της πείνας και συμβάλουν στην απώλεια βάρους χωρίς αύξηση στα τριγλυκερίδια.
Η πλούσια σε φυτικές ίνες διατροφή μειώνει τα επίπεδα της γλυκόζης στο αίμα και συμβάλλει στη γενικότερη ρύθμιση του σακχάρου.

Οι γλυκαντικές ουσίες
Οι γλυκαντικές ουσίες ασπαρτάμη, σακχαρίνη, ακεσουλφάμη-Κ και σουκραλόζη έχουν διαπιστωθεί ότι είναι ασφαλείς για κατανάλωση από άτομα με διαβήτη (και κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης) επειδή δεν επηρεάζουν τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα.
Η σορβιτόλη και η μαννιτόλη επηρεάζουν το σάκχαρο, αν και σε μικρότερο βαθμό από τη ζάχαρη, αλλά καλό είναι να καταναλώνονται σε περιορισμένες ποσότητες λόγω της υπακτικής δράσης τους.

Οι πρωτεΐνες
Η περιεκτικότητα της δίαιτας σε πρωτεΐνες καλύπτει το 10-20% των ημερήσιων θερμίδων. Από τα πρωτεϊνούχα τρόφιμα συνιστάται συχνότερα η κατανάλωση ψαριού, σε σχέση με τα άλλα πρωτεϊνικά τρόφιμα, αλλά ταυτόχρονα και η κατανάλωση του κοτόπουλου (χωρίς δέρμα), της γαλοπούλας και του άπαχου μοσχαρίσιου ή χοιρινού κρέατος.
Ειδικά οι διαβητικοί με αρχόμενη ή εγκατεστημένη νεφρική βλάβη, πρέπει να περιορίζουν την κατανάλωση πρωτεϊνών σε 0,7 έως 0,9 γραμμάρια ανά κιλό σωματικού βάρους την ημέρα.

Τα λίπη
Είναι σημαντικό να μειωθεί η πρόσληψη κορεσμένου (ζωικού) λίπους που περιέχεται στο κόκκινο κρέας, στο πλήρες γάλα και στα πλήρη γαλακτοκομικά προϊόντα, με στόχο την πρόληψη των καρδιοαγγειακών νοσημάτων που είναι πολύ συχνά στα διαβητικά άτομα.
Το κορεσμένο λίπος πρέπει να μειωθεί σε ποσοστό κάτω από το 10% των ημερήσιων θερμίδων, ενώ το ίδιο ισχύει και για τα πολυακόρεστα λίπη που υπάρχουν κυρίως στα σπορέλαια.
Το ελαιόλαδο έχει σχετισθεί με χαμηλό δείκτη στεφανιαίας νόσου, ενώ τα διαβητικά άτομα χρειάζονται και τακτική κατανάλωση ωμέγα-3 λιπαρών οξέων που περιέχονται στα ψάρια επειδή και αυτά προφυλάσσουν από τη στεφανιαία νόσο. Εντούτοις δεν συνιστάται η χορήγηση ω-3 λιπαρών οξέων με τη μορφή διαιτητικών συμπληρωμάτων (ιχθυέλαια κ.ά.).

Βιταμίνες και αλάτι
Έχει διαπιστωθεί πως πολλοί ασθενείς με διαβήτη έχουν πολύ χαμηλά επίπεδα αντιοξειδωτικών ουσιών στο σώμα τους. Είναι σημαντικό λοιπόν να ενθαρρύνουμε τους διαβητικούς να καταναλώνουν φυσικές τροφές πλούσιες σε βιταμίνες και ιχνοστοιχεία, όπως τα καροτενοειδή, η βιταμίνη C, τα φλαβονοειδή, οι πολυφαινόλες και οι τοκοφερόλες, που προστατεύουν από καρδιαγγειακά νοσήματα και είναι καλύτερα να λαμβάνονται από την καθημερινή, φυσική τροφή και λιγότερο από συμπληρώματα. Καλές πηγές των προαναφερθέντων είναι τα φυτικής προέλευσης τρόφιμα (φρούτα, λαχανικά).
Όσον αφορά το αλάτι, η γενική σύσταση είναι μείωση του προστιθέμενου αλατιού στο μαγείρεμα και αποφυγή των επεξεργασμένων έτοιμων τροφών – κυρίως για την αποφυγή της υπέρτασης και καρδιαγγειακών επεισοδίων που σχετίζονται με αυτήν.
Αλκοόλ
Η μέτρια κατανάλωση αλκοόλ συνιστάται στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη, σε επίπεδα έως 10 γραμμαρίων αλκοόλης την ημέρα για τις γυναίκες και έως 20 γραμμαρίων την ημέρα για τους άντρες. Πρακτικά, αυτό σημαίνει 1 ποτό την ημέρα για τους άντρες και 2-3 για τους άντρες.
Αν πάντως πρόκειται για υπέρβαρο διαβητικό, για υπερτασικό ή πάσχοντα από αυξημένα επίπεδα τριγλυκεριδίων στο αίμα, συνιστάται η αποφυγή της κατανάλωσης αλκοόλ.

Τα «τρόφιμα για διαβητικούς»
Τα τρόφιμα που έχουν την επισήμανση «κατάλληλο για διαβητικούς» έγιναν γνωστά στη δεκαετία του ‘60, όταν οι συστάσεις για τη δίαιτα του διαβήτη στηρίζονταν σε μια διατροφή χωρίς ζάχαρη και με μειωμένους υδατάνθρακες. Έκτοτε, άλλαξαν πολλά και σήμερα οι διαιτητικές συστάσεις είναι οι ίδιες για τους διαβητικούς και για τον γενικό πληθυσμό.
Είναι συχνό φαινόμενο κάποια άτομα με διαβήτη διαβάζοντας την ένδειξη «διαβητικά τρόφιμα» ή «τρόφιμα κατάλληλα για διαβητικούς» να τα θεωρήσουν ευεργετικά ή ακόμα και απαραίτητα για τη ρύθμιση του διαβήτη τους. Η χρήση του όρου «διαβητικό τρόφιμο» στην ετικέτα των τροφίμων χρησιμοποιείται κυρίως σε γλυκά, μπισκότα και παρόμοια τρόφιμα, που αν και θεωρούνται «επιβαρυντικά» για τον σακχαρώδη διαβήτη, εντούτοις δεν πρέπει να αποκλείονται πλήρως από τη διατροφή ενός διαβητικού ατόμου.
Τα τρόφιμα αυτά, αν και προσφέρουν το πλεονέκτημα της απουσίας ζάχαρης, παράλληλα μπορεί να παρουσιάζουν στοιχεία που να μην τα καθιστούν υγιεινά για ένα διαβητικό άτομο. Έτσι, μπορεί να είναι πλούσια σε κορεσμένο λίπος ή σε άλλους απλούς υδατάνθρακες όπως η φρουκτόζη.
Όπως συμβαίνει και με τα προϊόντα τύπου «λάιτ», έτσι και τα τρόφιμα για τους διαβητικούς πολλές φορές οδηγούν σε υπερκατανάλωση. Αυτό συμβαίνει τόσο επειδή διαφημίζονται ή προβάλλονται ως «κατάλληλα» για τα άτομα αυτά, αλλά κυρίως επειδή είναι τρόφιμα που τα άτομα αυτά στερούνται, όπως τα γλυκά.
Πέρα από το κομμάτι της χρηστικότητας των προϊόντων αυτών υπάρχει ένα μεγάλο θέμα που αφορά το κόστος τους. Τα ειδικά τρόφιμα για διαβητικούς συνήθως κοστίζουν περισσότερο από τα συμβατικά προϊόντα που είναι χαμηλά σε ζάχαρη ή χωρίς ζάχαρη.
Παρ’ όλα αυτά, δεν θα πρέπει να απορρίπτουμε όλα αυτά τα προϊόντα, δεδομένου ότι κάποια από αυτά έχουν σαφές όφελος για τον διαβήτη και έτσι μπορούν να καταναλώνονται από τα διαβητικά άτομα.

Μύθοι για τη διατροφή των διαβητικών
* Είναι δύσκολο να ακολουθηθεί η δίαιτα για το διαβήτη γιατί είναι ιδιαίτερα στερητική. Η αλήθεια είναι ότι πλέον η συνιστώμενη διατροφή προσεγγίζει σε μεγάλο βαθμό τις συστάσεις της υγιεινής διατροφής η οποία απευθύνεται και στο γενικό πληθυσμό.
* Στα άτομα με διαβήτη απαγορεύονται μόνο η ζάχαρη και τα γλυκά. Εκτός από τον περιορισμό – και όχι την απαγόρευση – της ζάχαρης, είναι σημαντικό να περιοριστεί και η συνολική πρόσληψη λίπους (ιδίως η πρόσληψη κορεσμένων και τρανς λιπαρών).
* Τα άτομα με διαβήτη πρέπει να τρώνε πολλές πρωτεΐνες. Τα άτομα με διαβήτη δεν πρέπει να υπερκαταναλώνουν τρόφιμα όπως κρέας ή τυρί, ώστε να αποφύγουν την πρόσληψη κορεσμένου λίπους και να προστατεύσουν τη νεφρική τους λειτουργία.
* Οι ασθενείς δεν χρειάζεται να ανησυχούν για τα λίπη, διότι τα λίπη δεν επηρεάζουν το σάκχαρο.Πολλοί ασθενείς, στην προσπάθειά τους να αποφύγουν την κατανάλωση υδατανθρακούχων τροφίμων, καταναλώνουν περισσότερο λίπος (είτε κορεσμένο από κρέας-τυρί, είτε μονοακόρεστο από το ελαιόλαδο). Αυτό όμως έχει ως συνέπεια να προσλαμβάνουν πιο πολλές θερμίδες με αποτέλεσμα την αύξηση του σωματικού βάρους τους, αλλά και να ανεβάζουν και τα επίπεδα των λιπιδίων τους στο αίμα (χοληστερίνη-τριγλυκερίδια).
* Οι ασθενείς δεν πρέπει να κάνουν ενδιάμεσα γεύματα. Ισχύει ακριβώς το αντίθετο. Απλώς, ο αριθμός και το μέγεθος των σνακ εξαρτάται από το είδος της θεραπείας, αλλά και τις ανάγκες σε θερμίδες κάθε ατόμου ξεχωριστά (στα εντατικοποιημένα θεραπευτικά σχήματα λ.χ. ο διαβητικός μπορεί να κάνει μόνο τρία βασικά γεύματα, δίχως σνακ).
* Για να αδυνατίσει ένας διαβητικός πρέπει να κάνει αυστηρή δίαιτα. Ένα αυστηρά υποθερμιδικό διαιτολόγιο είναι πιθανό να οδηγήσει σε επεισόδια υπογλυκαιμίας ή στην απώλεια βάρους μέσα από πρωτεϊνικό υποσιτισμό (δηλαδή απώλεια μυϊκής μάζας και όχι λίπους). Ο σωστός τρόπος αδυνατίσματος ενός υπέρβαρου ή παχύσαρκου διαβητικού είναι με ένα λογικό διαιτολόγιο που θα επιφέρει αργή και υγιεινή απώλεια βάρους και θα συνδυάζεται με 30-45 λεπτά αερόβια άσκηση (λ.χ. περπάτημα) κάθε μέρα.
* Τα μόνα φρούτα που μπορεί να καταναλώσει ένα άτομο με διαβήτη είναι το γκρέιπ φρουτ και το ξυνόμηλο.
Οι διαβητικοί μπορούν να καταναλώνουν όλα τα φρούτα, διαλέγοντας όμως φρούτα εποχής, μετρίου μεγέθους και μέσης ωρίμανσης. Επιπλέον, επιλογές όπως το μήλο, το αχλάδι και το ακτινίδιο είναι πιο ασφαλείς ενώ φρούτα όπως η μπανάνα, το καρπούζι, το σύκο ή το σταφύλι, θα πρέπει να καταναλώνονται πιο αραιά.
* Οι διαβητικοί δεν πρέπει να τρώνε ντομάτες. Είναι λάθος να αποφεύγεται η κατανάλωση ντομάτας. Απλώς, δεν πρέπει να καταναλώνονται όταν είναι πολύ ώριμες, να αποφεύγονται μαγειρεμένες (π.χ. στα γεμιστά, διότι λόγω θέρμανσης γίνονται πιο γλυκές) και βέβαια να συνδυάζονται με άλλα τρόφιμα-πηγή φυτικών ινών.
* Οι διαβητικοί δεν πρέπει να πίνουν αλκοόλ. Επιτρέπεται η μέτρια κατανάλωση, αρκεί να μην συνυπάρχει άλλη πάθηση που να την καθιστά απαγορευτική, να μην υπάρχει παχυσαρκία, να γίνεται πάντα με παράλληλα με την κατανάλωση τροφής σε κάποιο γεύμα για να αποφεύγονται οι υπογλυκαιμίες και να συνυπολογίζονται οι θερμίδες. Συνιστώνται 1 ποτό την ημέρα στις γυναίκες και 2-3 στους άντρες.

Η κολοκύθα είναι σημαντική πηγή βιταμίνης Α και βήτα-καροτένιου (το οποίο της δίνει και το πορτοκαλί της χρώμα), ενώ οι φυτικές της ίνες φροντίζουν για την καλή λειτουργία του εντέρου. Περιέχει ακόμα πέντε βιταμίνες κατηγορίας Β, που είναι απαραίτητες για τη ρύθμιση του ζαχάρου στο αίμα. Το καλύτερο δε με την κολοκύθα είναι οι λίγες της θερμίδες και οι πολλοί τρόποι που μπορεί να καταναλωθεί.

Η κολοκύθα τρώγεται αλμυρή, γλυκιά, σε πουρέ, σε πίτα, σε σούπα, ψητή, ακόμα και σε βραστό. Λίγες είναι οι τροφές που μπορούν να καταναλωθούν με τέτοια ποικιλία και η κολοκύθα είναι μια από αυτές. Ακολουθούν 4 προτεινόμενες συνταγές για όλα τα γούστα.

Ψητή κολοκύθα με μανιτάρια και κρεμμύδια

• 1 κολοκύθα, ξεφλουδισμένη, χωρίς τα σπόρια και κομμένη σε κύβους
• 12 μεγάλα κρεμμύδια τεμαχισμένα
• 500 γρμ. μανιτάρια, κομμένα σε μεγάλα κομμάτια
• ¼ και 1/3 κούπας ελαιόλαδο
• 2 κσ. λευκό ξύδι
• 1 κγ. αποξηραμένο φασκόμηλο
• αλάτι και πιπέρι

Εκτέλεση
Προθερμάνετε το φούρνο στους 220 βαθμούς. Σε ένα πυρέξ, ανακατέψτε τα λαχανικά με το ¼ της κούπας λάδι και ψήστε για μία ώρα μέχρι να μαλακώσει η κολοκύθα. Φροντίστε να ανακατεύετε ανά είκοσι λεπτά ώστε να μαγειρευτεί όλο το μίγμα ομοιόμορφα. Όσο τα λαχανικά μαγειρεύονται, ανακατέψτε το 1/3 της κούπας με το ελαιόλαδο με το ξύδι, το αλάτι και το πιπέρι. Όταν τα λαχανικά είναι έτοιμα ρίξτε σε αυτά τη σάλτσα και ανακατέψτε καλά. Σερβίρεται ζεστό και κρύο.

Ψωμάκια με κολοκύθα και μέλι

• 1 φακελάκι ξερή μαγιά
• ½ κούπας ζεστό νερό
• ¼ κούπας μέλι
• 300 ml πουρέ κολοκύθας
• 2 κ.σ. ελαιόλαδο
• 4 ½ κούπες αλεύρι για όλες τις χρήσεις
• 1 κούπα αλεύρι ολικής άλεσης
• 1 κγ. αλάτι
• 1 ½ κούπα ανάλατους και ελαφρώς ψημένους σπόρους κολοκύθας

Εκτέλεση
Σε ένα μεγάλο μπολ, ρίξτε το νερό και την ξηρή μαγιά και αφήστε τη να αφρίσει για περίπου 5 λεπτά. Ρίξτε το μέλι και ανακατέψτε μέχρι να διαλυθεί τελείως. Προσθέστε τον πουρέ της κολοκύθας και το ελαιόλαδο και στη συνέχεια ρίξτε μέσα το αλεύρι (και τα δυο είδη) και το αλάτι. Ανακατέψτε μέχρι να σχηματιστεί η ζύμη. Αφού σχηματιστεί η ζύμη, ζυμώστε σε μια επίπεδα επιφάνεια, μέχρι να γίνει λεία στην υφή και ελαστική. Προσθέτετε αλεύρι όποτε το χρειάζεστε για να μην κολλάει στην επιφάνεια και τα χέρια σας. Ενσωματώστε στη ζύμη τους σπόρους της κολοκύθας και τοποθετήστε τη σε ένα ελαφρώς λαδωμένο μπολ. Καλύψτε το με πλαστική μεμβράνη και αφήστε το να διπλασιάσει το μέγεθός του, για περίπου 1 ½ ώρα. Αφού φουσκώσει, χωρίστε τη ζύμη σε 24 ισομεγέθεις μπαλίτσες. Τοποθετήστε τες σε απόσταση τη μία από την άλλη, πάνω σε χαρτί ψησίματος και καλύψτε τες με πλαστική μεμβράνη. Αφήστε τες σε ζεστό μέρος, για 1 ώρα, μέχρι να διπλασιαστούν σε μέγεθος. Προθερμάνετε το φούρνο στους 200 οC και ετοιμάστε τα ψωμάκια για ψήσιμο. Ψήστε τα ψωμάκια μέχρι να πάρουν χρώμα και για περίπου 12 λεπτά. Σερβίρετε ζεστά ή σε θερμοκρασία δωματίου.

Μαροκινή σαλάτα με κολοκύθα και φασόλια

• 2 κούπες ζωμό λαχανικών
• ½ κ.γ. κουρκουμά
• ½ κ.γ. κόλιανδρο
• Ελάχιστο κύμινο
• 1 πράσο ψιλοκομμένο
• 500 γρ. καθαρισμένη κολοκύθα
• 2 κολοκυθάκια ψιλοκομμένα
• 1 λεπτοκομμένη κόκκινη πιπεριά
• Μερικά αποξηραμένα βερίκοκα
• 1 κούπα φασόλια
• Αλάτι και πιπέρι
• 1 κσ. κουκουνάρι, για γαρνιτούρα
• Φρεσκοκομμένος μαϊντανός, για γαρνιτούρα

Εκτέλεση
Βάλτε σε μια γάστρα το ζωμό των λαχανικών, τον κουρκουμά, το κόλιανδρο, το κύμινο, τα πράσα και αφήστε τα να βράσουν μαζί με τα φασόλια. Μόλις βράσουν αλλά κρατούν ακόμα, χαμηλώστε τη φωτιά και κλείστε το καπάκι. Προσθέστε την κολοκύθα, το κολοκύθι και την κόκκινη πιπεριά και αφήστε τα να βράσουν. Αφού μαλακώσουν καλά όλα τα υλικά, προσθέστε τα βερίκοκα, το αλάτι και το πιπέρι. Όσο μαγειρεύονται τα λαχανικά σας, ρίξτε τα κουκουνάρια σε ένα τηγάνι και ανακατέψτε μέχρι να πάρουν χρώμα και να βγάλουν τα αρώματά τους. Στη συνέχεια βγάλτε τα από το τηγάνι και θρυμματίστε τα. Ορισμένοι προσθέτουν και κους κους μέσα στον χυλό και γίνεται εξαιρετικό. Μοιράστε το μίγμα σε βαθιά πιάτα με αρκετό ζουμί, πασπαλίστε με τα τριμμένα κουκουνάρια και τον φρέσκο μαϊντανό και σερβίρετε.

Πικάντικη κολοκυθόσουπα με τζίντζερ

• 1 κσ. βούτυρο ανάλατο
• 1 κσ. ελαιόλαδο
• 1 κούπα κρεμμύδι κομμένο σε κύβους
• ½ κούπα σέλινο κομμένο σε κύβους
• ½ κούπα ψιλοκομμένο πράσο
• 1 σκελίδα σκόρδο τριμμένο
• 1 κσ. φρεσκοτριμμένο τζίντζερ
• 4 κούπες ζωμό κοτόπουλο
• 3 κούπες ξεφλουδισμένη, καθαρισμένη από τα σπόρια και κομμένη σε κύβους κολοκύθα
• ½ κγ. αλάτι
• 2 κγ. μαύρη ζάχαρη
• 1/8 κγ. φρεσκοτριμμένο μοσχοκάρυδο
• 6 κσ. γιαούρτι χαμηλών λιπαρών

Εκτέλεση
Σε μια μεγάλη κατσαρόλα, ζεστάνετε το βούτυρο και το λάδι σε μέτρια φωτιά. Προσθέστε το κρεμμύδι, το σέλινο, το σκόρδο και το τζίντζερ και σοτάρετε για 5 λεπτά, μέχρι να μαλακώσουν. Ρίξτε στην κατσαρόλα το ζωμό, την κολοκύθα και το αλάτι και αφήστε τα να βράσουν. Χαμηλώστε τη φωτιά, σκεπάστε την κατσαρόλα και αφήστε να σιγοβράσει για περίπου 20 λεπτά, μέχρι να αποκτήσει υφή η σούπα. Αφού τη βγάλετε από τη φωτιά, αφήστε να κρυώσει ελαφρώς, ρίξτε τη σε ένα μίξερ και κάντε τη πουρέ. Αφού πολτοποιηθεί, ρίξτε τη ξανά στην κατσαρόλα και ανακατέψτε με τη ζάχαρη και το μοσχοκάρυδο. Ξαναζεστάνετε τη σούπα σε μέτρια φωτιά, ανακατεύοντας τακτικά, για περίπου πέντε λεπτά. Σερβίρετε σε ατομικά μπολ και γαρνίρετε με μια κουταλιά δροσερό γιαούρτι.