e-KOZANH

«Στη θεωρητική παραγωγή των οργανώσεων, αναγνωρίζουμε μια πρακτική που συνίσταται ουσιαστικά σε διαμάχες διανοουμένων...»

noreply@blogger.com (e-kozani) — Sun, 06 Aug 2017 06:43:00 +0000

«Ουφ! Ας ξαναπάρομε επιτέλους ανάσα. Μα περί τίνος πρόκειται λοιπόν; Οικονομικοκοινωνικά συστήματα, ιδιωτικό και δημόσιο δίκαιο, ψυχολογικά φαινόμενα, αντιπροσωπευτική εικόνα, στατική και δυναμική θεώρηση, αιτιατή ανάπτυξη, ηθικοϊστορικά κριτήρια [δίκαιη ανάπτυξη, διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, αφήγημα, ελίτ, διακύβευμα κλπ]*.... Σίγουρα ό κοινός θνητός θα έχει πονοκέφαλο ύστερα απ’ όλα αυτά. Διψώντας για μάθηση κι έχοντας τυφλή εμπιστοσύνη στην ακαδημαϊκή σοφία, θα χάση τον καιρό του διαβάζοντας δυο και τρεις φορές αυτές τις ασυναρτησίες, μήπως και καταλάβει τί είναι πολιτική οικονομία.

Φοβόμαστε ότι θα είναι χαμένος κόπος. Γιατί όλ’ αυτά πού μας αράδιασε εδώ ο καθηγητής, δεν είναι παρά ένα σύνολο από πομπώδεις και κούφιες σε περιεχόμενο φράσεις. Σε κάτι τέτοιες περιπτώσεις υπάρχει ένας σίγουρος τρόπος για να κρίνη κανείς ποιοι κατέχουν πραγματικά τα ζητήματα της πολιτικής οικονομίας και ποιοι όχι:

Όποιος σκέφτεται σωστά και καταλαβαίνει ο ίδιος σε βάθος το ζήτημα το όποιο πραγματεύεται, εκφράζεται με σαφήνεια και κατά τρόπο πού να γίνεται απ' όλους κατανοητός. Όποιος όμως εκφράζεται κατά τρόπο συγκεχυμένο και χωρίς σαφήνεια -και όταν βέβαια δεν πρόκειται για φιλοσοφικές αφαιρέσεις ή για θρησκευτικά μυστήρια- δεν δείχνει τίποτε άλλο παρά ότι δεν κατανοεί σέ βάθος το ζήτημα πού πραγματεύεται ή θέλει, για διάφορους λόγους, να αποφύγη τη σαφήνεια».

Ρόζα Λούξεμπουργκ

* Επίκαιρη προσθήκη

***

«Στη θεωρητική παραγωγή των οργανώσεων, αναγνωρίζουμε μια πρακτική που συνίσταται ουσιαστικά σε διαμάχες διανοουμένων, οι οποίοι μπροστά σε μια φανταστική κριτική επιτροπή -που σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να είναι η εργατική τάξη, με την οποία οι διανοούμενοι δεν έχουν καμία κοινή γλώσσα-, αναδεικνύονται νικητές ως προς την καλύτερη ερμηνεία του Μαρξ (…). Φοβούνται περισσότερο τη μομφή για επαναστατική ανυπομονησία από τον εκφυλισμό τους σε αστικά επαγγέλματα. Προτιμούν να συντάξουν μια μακροσκελή διατριβή πάνω στον Λούκατς από το να αφεθούν να επηρεαστούν άμεσα από τον Μπλανκί».

«Όσοι δεν υπερασπίζονται τον εαυτό τους πεθαίνουν, όσοι δεν πεθαίνουν θάβονται ζωντανοί μέσα στις φυλακές, στα αναμορφωτήρια, στα χαμόσπιτα των εργατικών συνοικιών, στα πέτρινα φέρετρα των πολυκατοικιών, στα ασφυκτικά νηπιαγωγεία και σχολεία, μέσα σε ολοκαίνουριες κουζίνες και κρεβατοκάμαρες γεμάτες με φανταχτερά έπιπλα αγορασμένα επί πιστώσει».

Ούρλικε Μάϊνχοφ, Φεβρουάριος 1970

***

«Ή γουρούνι ή άνθρωπος, ή επιβίωση με κάθε αντίτιμο ή αγώνας μέχρι θανάτου, ή το πρόβλημα ή επίλυση του προβλήματος, μέση λύση δεν υπάρχει. Νιώθω κάποια θλίψη που αναγκάζομαι να σου γράψω κάτι τέτοιο. Φυσικά ούτε ο ίδιος γνωρίζω ποιά είναι η διαφορά του να πεθαίνεις από το να σε σκοτώνουν. Λοιπόν έτσι έχουν τα πράγματα. Ξέρω πάντως ότι υποστήριξα τη σωστή πλευρά... έτσι κι αλλιώς όλοι θα πεθάνουμε κάποια στιγμή. Το μοναδικό ερώτημα που γεννιέται είναι το πως και το γιατί να ζει κανείς και αυτό το ζήτημα είναι ξεκάθαρο ως άνθρωπος, για την απελευθέρωση της ανθρωπότητας ως ένας μάχιμος επαναστάτης που αγαπά παράφορα τη ζωή, περιφρονώντας το θάνατο».

Χόλγκερ Μάινς, Οκτώβρης 1974

«Με προκαλούν» είπες. - Μανόλης Αναγνωστάκης

noreply@blogger.com (e-kozani) — Sun, 06 Aug 2017 05:44:00 +0000

Όλοι αυτοί οι πολεοδόμοι, φιλόσοφοι, οικονομολόγοι, καθηγητές κτλ. που γράφουν, συζητούν, αγορεύουν σε συνέδρια και σεμινάρια για τη βαρβαρότητα των πόλεων, τη μαζοποίηση, την αλλοτρίωση, το αδιέξοδο του σύγχρονου τεχνολογικού πολιτισμού, από προοδευτική πάντα σκοπιά, αριστερή και συνήθως άκρως ριζοσπαστική - πόσο βολεμένοι οι ίδιοι σε θέσεις με γερούς μισθούς και επιμίσθια, με παροχές και ταξίδια, πόσο δεμένοι οι ίδιοι με το σύστημα που καταριούνται και, υποτίθεται, αγωνίζονται για την ανατροπή του, πόσο βέβαιοι τελικά πως τίποτα ευτυχώς δεν κινδυνεύει ν' αλλάξει, τουλάχιστο στο αμέσως προσεχές μέλλον.

«Με προκαλούν» είπες.

Μανόλης Αναγνωστάκης - Το περιθώριο '68 - '69

***

Στις 23 Ιουνίου 2005 έφυγε από τη ζωή ο Μανόλης Αναγνωστάκης, ένας από τους σημαντικότερους ποιητές της μεταπολεμικής γενιάς, Γεννήθηκε στις 10 Μαρτίου 1925 στη Θεσσαλονίκη και η πρώτη λογοτεχνική εμφάνισή του έγινε εν μέσω της τριπλής φασιστικής κατοχής και μάλιστα στα 17 του χρόνια. Μαθητής, ακόμα, του Γυμνασίου, το 1942, εμφανίστηκε στο περιοδικό «Πειραϊκά Γράμματα», που εξέδιδαν ΕΑμίτες και άλλοι προοδευτικοί λογοτέχνες του Πειραιά, και το 1944 στο ΕΠΟΝίτικο φοιτητικό περιοδικό «Ξεκίνημα», του οποίου ήταν αρχισυντάκτης.

Μετά τη δημιουργία της ΕΠΟΝ, εντάχθηκε στην Οργάνωση της Θεσσαλονίκης και στο ΚΚΕ, ενώ με τη διάσπαση του ΚΚΕ, το 1968, εντάχθηκε στο ΚΚΕ «Εσωτερικού». Σπούδασε Ιατρική στο ΑΠΘ και το 1955 μετεκπαιδεύτηκε στη Βιέννη. Για τη δράση του συνελήφθη το 1948, βασανίστηκε, καταδικάστηκε για παράνομη δράση από έκτακτο στρατοδικείο σε θάνατο και φυλακίστηκε στο Επταπύργιο, έως το 1951. Μετά την αποφυλάκισή του εργάστηκε στη Θεσσαλονίκη σαν ακτινολόγος. Το 1978 εγκαταστάθηκε, με την σύζυγο και τον μοναχογιό του, στην Αθήνα.

ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ ΤΡΙΤΟ - Η ΜΕΓΑΛΗ ΕΞΟΔΟΣ, Οδυσσέα Ελύτη ΤΟ ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ*

noreply@blogger.com (e-kozani) — Mon, 24 Jul 2017 06:08:00 +0000

Τις ημέρες εκείνες έκαναν σύναξη μυστική τα παιδιά και λάβανε την

απόφαση, επειδή τα κακά μαντάτα πλήθαιναν στην πρωτεύουσα, να

βγουν έξω σε δρόμους και σε πλατείες, με το μόνο πράγμα που τους

είχε απομείνει: μια παλάμη τόπο κάτω από τ' ανοιχτό πουκάμισο, με

τις μαύρες τρίχες και το σταυρουδάκι του ήλιου. Όπου είχε κράτος

κι εξουσία η Άνοιξη.

Και επειδή σίμωνε η μέρα που το Γένος είχε συνήθειο να γιορτάζει

τον άλλο Σηκωμό, τη μέρα πάλι εκείνη ορίσανε για την Έξοδο.

Και νωρίς εβγήκανε καταμπροστά στον ήλιο, με πάνου ως κάτου

απλωμένη την αφοβιά σαν σημαία, οι νέοι με τα πρησμένα πόδια που

τους έλεγαν αλήτες. Και ακολουθούσανε άντρες πολλοί, και γυναίκες,

και λαβωμένοι με τον επίδεσμο και τα δεκανίκια. Όπου έβλεπες

άξαφνα στην όψη τους τόσες χαρακιές, που 'λεγες είχανε περάσει

μέρες πολλές μέσα σε λίγην ώρα.

Τέτοιας λογής αποκοτιές, ωστόσο, μαθαίνοντες οι Άλλοι, σφόδρα

ταράχθηκαν. Και φορές τρεις με το μάτι αναμετρώντας το έχει

τους, λάβανε την απόφαση να βγουν έξω σε δρόμους και σε πλατείες,

με το μόνο πράγμα που τους είχε απομείνει: μία πήχη φωτιά κάτω

απ' τα σίδερα, με τις μαύρες κάννες και τα δόντια του ήλιου. Όπου

μήτε κλώνος μήτε ανθός, δάκρυο ποτέ δεν έβγαλαν. Και χτυπούσανε

όπου να 'ναι, σφαλώντας τα βλέφαρα με απόγνωση. Και η Άνοιξη

ολοένα τους κυρίευε. Σαν να μην ήτανε άλλος δρόμος πάνω σ' ολάκερη

τη γη για να περάσει η Άνοιξη παρά μονάχα αυτός, και να τον είχαν

πάρει αμίλητοι, κοιτάζοντας πολύ μακριά, πέρ' απ' την άκρη της

απελπισίας, τη Γαλήνη που έμελλαν να γίνουν, οι νέοι με τα πρησμένα

πόδια που τους έλεγαν αλήτες, και οι άντρες, και οι γυναίκες, και

οι λαβωμένοι με τον επίδεσμο και τα δεκανίκια.

Και περάσανε μέρες πολλές μέσα σε λίγην ώρα. Και θερίσανε

πλήθος τα θηρία, και άλλους εμάζωξαν. Και την άλλη μέρα εστήσανε

στον τοίχο τριάντα.

* Λιθογραφία Γιάννη Μόραλη ΤΟ ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ, Ίκαρος Εκδοτική Εταιρία

***

ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ ΕΚΤΟ – ΠΡΟΦΗΤΙΚΟΝ, Οδυσσέα Ελύτη ΤΟ ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ*

noreply@blogger.com (e-kozani) — Mon, 24 Jul 2017 05:45:00 +0000

Χρόνους πολλούς μετά την Αμαρτία που την είπανε Αρετή μέσα

στις εκκλησίες και την ευλόγησαν. Λείψανα παλιών άστρων και γωνιές

αραχνιασμένες τ' ουρανού σαρώνοντας η καταιγίδα που θα γεννήσει

ο νους του ανθρώπου. Και των αρχαίων Κυβερνητών τα έργα

πληρώνοντας η Χτίσις, θα φρίξει. Ταραχή θα πέσει στον Άδη, και

το σανίδωμα θα υποχωρήσει από την πίεση τη μεγάλη του ήλιου.

Που πρώτα θα κρατήσει τις αχτίδες του, σημάδι ότι καιρός να λάβουνε

τα όνειρα εκδίκηση. Και μετά θα μιλήσει, να πει: εξόριστε Ποιητή,

στον αιώνα σου, λέγε, τι βλέπεις;

-Βλέπω τα έθνη, άλλοτες αλαζονικά, παραδομένα στη σφήκα και

στο ξινόχορτο.

-Βλέπω τα πελέκια στον αέρα σκίζοντας προτομές Αυτοκρατόρων

και Στρατηγών.

-Βλέπω τους εμπόρους να εισπράττουν σκύβοντας το κέρδος των

δικών τους πτωμάτων.

-Βλέπω την αλληλουχία των κρυφών νοημάτων.

Χρόνους πολλούς μετά την Αμαρτία που την είπανε Αρετή μέσα

στις εκκλησίες και την ευλόγησαν. Αλλά πριν, ιδού, θα γίνουν οι

ωραίοι που ναρκισσεύτηκαν στις τριόδους Φίλιπποι και Ροβέρτοι.

Θα φορέσουν ανάποδα το δαχτυλίδι τους, και με καρφί θα χτενίσουνε

το μαλλί τους, και με νεκροκεφαλές θα στολίσουνε το στήθος τους,για να
δελεάσουν τα γύναια. Και τα γύναια θα καταπλαγούν και θα

στέρξουν. Για να έβγει αληθινός ο λόγος, ότι σιμά η μέρα όπου το

κάλλος θα παραδοθεί στις μύγες της Αγοράς. Και θα αγαναχτήσει το

κορμί της πόρνης μην έχοντας άλλο τι να ζηλέψει. Και θα γίνει κατήγορος

η πόρνη σοφών και μεγιστάνων, το σπέρμα που υπηρέτησε

πιστά, σε μαρτυρία φέρνοντας. Και θα τινάξει πάνουθέ της την κατάρα,

κατά την Ανατολή το χέρι τεντώνοντας και φωνάζοντας: εξόριστε

Ποιητή, στον αιώνα σου, λέγε, τι βλέπεις;

-Βλέπω τα χρώματα του Υμηττού στη βάση την ιερή του Νέου Αστικού

μας Κώδικα.

-Βλέπω τη μικρή Μυρτώ, την πόρνη από τη Σίκινο, στημένη πέτρινο

άγαλμα στην πλατεία της Αγοράς με τις Κρήνες και τα ορθά

Λεοντάρια.

-Βλέπω τους έφηβους και βλέπω τα κορίτσια στην ετήσια Κλήρωση

των Ζευγαριών.

-Βλέπω ψηλά, μες στους αιθέρες, το Ερεχθείο των Πουλιών.

Λείψανα παλιών άστρων και γωνιές αραχνιασμένες τ' ουρανού σαρώνοντας

η καταιγίδα που θα γεννήσει ο νους του ανθρώπου. Αλλά πριν,

ιδού, θα περάσουν γενεές το αλέτρι τους πάνω στη στέρφα γης. Και

κρυφά θα μετρήσουν την ανθρώπινη πραμάτεια τους οι Κυβερνήτες,

κηρύσσοντας πολέμους. Όπου θα χορτασθούνε ο Χωροφύλακας και ο

Στρατοδίκης. Αφήνοντας το χρυσάφι στους αφανείς, να εισπράξουν

αυτοί τον μιστό της ύβρης και του μαρτυρίου. Και μεγάλα πλοία θ' ανεβάσουν

σημαίες, εμβατήρια θα πάρουν τους δρόμους, οι εξώστες να ράνουν

με άνθη τον Νικητή. Που θα ζει στην οσμή των πτωμάτων. Και του

λάκκου σιμά του το στόμα, το σκοτάδι θ' ανοίγει στα μέτρα του, κράζοντας:

εξόριστε Ποιητή, στον αιώνα σου, λέγε, τι βλέπεις;

-Βλέπω τους Στρατοδίκες να καίνε σαν κεριά, στο μεγάλο τραπέζι

της Αναστάσεως.

-Βλέπω τους Χωροφυλάκους να προσφέρουν το αίμα τους, θυσία

στην καθαρότητα των ουρανών.

-Βλέπω τη διαρκή επανάσταση φυτών και λουλουδιών.

-Βλέπω τις κανονιοφόρους του Έρωτα.

Και των αρχαίων Κυβερνητών τα έργα πληρώνοντας η Χτίσις, θα φρίξει.

Ταραχή θα πέσει στον Άδη, και το σανίδωμα θα υποχωρήσει από

την πίεση τη μεγάλη του ήλιου. Αλλά πριν, ιδού, θα στενάξουν οι

νέοι, και το αίμα τους αναίτια θα γεράσει. Κουρεμένοι κατάδικοι θα

χτυπήσουν την καραβάνα τους πάνω στα κάγκελα. Και θα αδειάσουν

όλα τα εργοστάσια, και μετά πάλι με την επίταξη θα γεμίσουν, για να

βγάλουνε όνειρα συντηρημένα σε κουτιά μυριάδες, και χιλιάδων λογιών

εμφιαλωμένη φύση. Και θα 'ρθουνε χρόνια χλωμά και αδύναμα

μέσα στη γάζα. Και θα 'χει καθένας τα λίγα γραμμάρια της ευτυχίας.

Και θα 'ναι τα πράγματα μέσα του κιόλας ωραία ερείπια. Τότε, μην

έχοντας άλλη εξορία, που να θρηνήσει ο Ποιητής, την υγεία της καταιγίδας

από τ' ανοιχτά στήθη του αδειάζοντας, θα γυρίσει για να σταθεί

στα ωραία μέσα ερείπια. Και τον πρώτο λόγο του ο στερνός των

ανθρώπων θα πει, ν' αψηλώσουν τα χόρτα, η γυναίκα στο πλάι του σαν

αχτίδα του ήλιου να βγει. Και πάλι θα λατρέψει τη γυναίκα και θα την

πλαγιάσει πάνου στα χόρτα καθώς που ετάχθη. Και θα λάβουνε τα

όνειρα εκδίκηση, και θα σπείρουνε γενεές στους αιώνες των αιώνων!

* ΤΟ ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ, Ίκαρος Εκδοτική Εταιρία

***

Οι γεωτρήσεις στην Κύπρο και τα «γκρίζα σχέδια» της Τουρκίας

noreply@blogger.com (e-kozani) — Thu, 20 Jul 2017 08:05:00 +0000

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΗΛAΚΑΣ

Πηγή: topontiki.gr

Φόβοι για δημιουργία τετελεσμένων στο Αιγαίο

Με προσοχή αλλά και ανησυχία παρακολουθεί η ελληνική κυβέρνηση τις τουρκικές κινήσεις, καθώς η εκτίμηση που επικρατεί είναι ότι η Άγκυρα θα επιχειρήσει να «αντεπιτεθεί» προκειμένου να διεκδικήσει το μερίδιο που θεωρεί ότι της αναλογεί από την κυπριακή ΑΟΖ.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις παραγόντων των υπουργείων Εξωτερικών και Άμυνας, το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα καταγραφούν πιθανές τουρκικές κινήσεις περιγράφεται από:

♦Την επιμονή υπογράμμισης των τουρκικών δικαιωμάτων στην Κύπρο, όπως αυτά προέκυψαν από τα κέρδη στο πεδίο της μάχης του 1974, με την εισβολή και κατοχή του βόρειου τμήματος του νησιού

♦Τη σταθερή προσπάθεια της Άγκυρας να εξασφαλίσει στην πράξη δικαιώματα επί της κυπριακής ΑΟΖ

♦Την -όχι προς το παρόν ορατή, αλλά πολύ πιθανή- προσπάθεια μεταφοράς του πεδίου ενδιαφέροντος με τη δημιουργία αρνητικών για την Ελλάδα τετελεσμένων στο Αιγαίο

Αξίζει να σημειωθεί ότι, στην αρχή της εβδομάδας, συνεδρίασε στην Άγκυρα το Εθνικό Συμβούλιο της χώρας όπου εξετάστηκε η κατάσταση και μελετήθηκαν/αποφασίστηκαν οι τουρκικές κινήσεις για το επόμενο διάστημα.

Αμέσως μετά το Συμβούλιο, ανακοινώθηκε η επίσκεψη του Τούρκου ΥΠΕΞ Μελβούτ Τσαβούσογλου στα κατεχόμενα, ακολουθώντας την επίσκεψη του Νίκου Κοτζιά στην Κύπρο. Η εν λόγω επίσκεψη έχει στόχο την υπογράμμιση του τουρκικού ενδιαφέροντος και των θέσεων της Άγκυρας για την Κύπρο.

Βασική γραμμή αυτής της θέσης είναι η διαιώνιση του καθεστώτος εγγυήσεων και η παραμονή του τουρκικού στρατού κατοχής. Αυτές, να σημειώσουμε, ήταν οι θέσεις που οδήγησαν σε ναυάγιο τις τελευταίες συνομιλίες για το Κυπριακό.

Το ναυάγιο των συνομιλιών ωστόσο δεν σταμάτησε τη διαδικασία των ερευνών στην κυπριακή ΑΟΖ από εταιρίες κολοσσούς, όπως η γαλλική Total και η ιταλική ΕΝΙ, που έχουν ήδη ξεκινήσει γεώτρηση στο οικόπεδο 11. Αξίζει να σημειωθεί ότι στο οικόπεδο 10 της κυπριακής ΑΟΖ έχει παραχωρηθεί άδεια, την οποία θα αξιοποιήσει η αμερικανική Exxon Mobil.

Κάτι που επίσης θα πρέπει να υπογραμμιστεί είναι ότι οι εν λόγω χώρες (Γαλλία- ΗΠΑ), προστατεύουν στην πράξη τη διαδικασία των ερευνών αποστέλλοντας στην περιοχή πολεμικά τους πλοία, τα οποία σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να αγνοήσει η Τουρκία...

Τα ηχηρά πολιτικά μηνύματα που στέλνει η Γαλλία μέσω της πολιτικής παρουσίας της υπουργού Άμυνας Φλωράνς Παρλί και της αμυντικής ισχύος με τις δυο φρεγάτες και η στήριξη ΗΠΑ μέσω της ομάδας κρούσης του αεροπλανοφόρου George W.H. Bush που πλέει στην περιοχή, περιορίζουν το πεδίο ελιγμών της Άγκυρας, η οποία φαίνεται να επενδύει πλέον στα δυο σεισμογραφικά σκάφη και στις πολιτικές προκλήσεις.

Δεσμεύσεις

Ήδη η Άγκυρα εξέδωσε σειρά από ΝΑVΤΕΧ για δέσμευση μέρους των θαλάσσιων οικοπέδων 4, 5, 6 και 7 της ΑΟΖ, περιοχή στην οποία δεν υπάρχει καμία δραστηριότητα σε αυτή τη φάση.

Ωστόσο, η ισχύς των ΝΑVΤΕΧ της Τουρκίας εκτείνεται μέχρι τις 16 Δεκεμβρίου 2017, ενώ είναι γνωστό πως στη συγκεκριμένη περιοχή προγραμματίζονται έρευνες από ξένες εταιρείες με άδεια της Κυπριακής Δημοκρατίας το 2018.

Το τουρκικό ερευνητικό πλοίο Barbaros μέχρι αυτή την ώρα πηγαινοέρχεται στα οικόπεδα 6 και 7 χωρίς να προσεγγίζει ούτε τα χωρικά ύδα-τα της Κύπρου, ούτε το τεμάχιο 11 που γίνεται η γεώτρηση.

Στην περιοχή βρίσκεται και η τουρκική φρεγάτα Gokceada (Ιμβρος), η οποία παρακολουθεί τη γεώτρηση στο τεμάχιο 11 από απόσταση πέραν των 10 ναυτικών μιλίων. Το περασμένο Σάββατο είχε επιχειρήσει να προσεγγίσει τα κυπριακά χωρικά ύδατα στην περιοχή της Πάφου, ωστόσο κλήθηκε να αποχωρήσει, κάτι που έγινε.

Οι εν λόγω παράνομες δραστηριότητες της Τουρκίας στα οικόπεδα 4, 5, 6 και 7 θα πρέπει να σημειωθεί ότι, ουσιαστικά, θέτουν υπό αμφισβήτηση όχι μόνο την κυπριακή ΑΟΖ αλλά και την ελληνική, η οποία εκτείνεται μέχρι εκεί με δεδομένη την ύπαρξη του Καστελόριζου υπό ελληνική κυριαρχία.

Το ερώτημα λοιπόν που θα πρέπει να απαντηθεί από Αθήνα και Λευκωσία, είναι τι ακριβώς θα πράξουν στην περίπτωση που η Τουρκία, εκτός από βόλτες με τα ερευνητικά της σκάφη, επιχειρήσει και έρευνες;

Εφιάλτης

Επιτελείς των υπουργείων Εξωτερικών και Άμυνας στην Αθήνα, εκτιμώντας πιθανά σενάρια αντιδράσεων της Άγκυρας, σημειώνουν με ιδιαίτερη ανησυχία την πιθανότητα μεταφοράς του πεδίου αντιπαράθεσης στο Αιγαίο, με μια καλοστημένη επιχείρηση δημιουργίας ενός γενικού τετελεσμένου.

Σύμφωνα με το σενάριο στο οποίο επιχειρεί να διαμορφώσει απάντηση η ελληνική πλευρά, κάποια μέρα, πλοία του τουρκικού στόλου με την κάλυψη μαχητικών αεροσκαφών έχουν πλήρως αποκλείσει από θαλάσσης και αέρος μια σειρά μικρών ακατοίκητων ελληνικών νησιών στο Αιγαίο, από αυτά που έχουν συμπεριλάβει κατά καιρούς στις λεγόμενες «γκρίζες ζώνες».

Η διάταξη των τουρκικών ναυτικών δυνάμεων είναι τέτοια, από βορά προς νότο, που ντε φάκτο διχοτομείται το Αιγαίο και αποκλείονται όλα τα μεγάλα νησιά του ανατολικού Αιγαίου από τον ηπειρωτικό κορμό της Ελλάδας.

Με αυτόν τον τρόπο η Τουρκία μπορεί να κάνει πράξη, χωρίς να ρίξει ντουφεκιά, αυτό που επί δεκαετίες επιδιώκει και αυτό που μόνο με στρατιωτικά μέσα μπορεί να ακυρώσει η Ελλάδα.

Σε μια τέτοια περίπτωση η ελληνική κυβέρνηση έχει δύο επιλογές. Είτε να αντιδράσει στρατιωτικά, αναλαμβάνοντας το βάρος που συνεπάγεται μια τέτοια αντίδραση, είτε να αναζητήσει το δίκιο της με τη συνδρομή «φίλων», «εταίρων» και «συμμάχων», οι οποίοι σε τέτοιες περιπτώσεις εμφανίζονται, όπως έχει δείξει η Ιστορία, ως Πόντιοι Πιλάτοι…

Συμπέρασμα: Οι μέρες είναι πονηρές και το πετρέλαιο. γλιστράει. Μεγάλη προσοχή λοιπόν γιατί η Τουρκία είναι στριμωγμένη, γιατί οι «μεγάλοι» ενδιαφέρονται για τα «δικά» τους οικόπεδα και μόνο και, κυρίως, γιατί αν δεν είσαι σε θέση να υπερασπιστείς τα συμφέροντά σου, δεν θα το κάνει κανείς για σένα.

Βιομηχανία θανάτου ή, αλλιώς, ιμπεριαλισμός και φασισμός! (4)

noreply@blogger.com (e-kozani) — Thu, 20 Jul 2017 07:22:00 +0000

«Τις τελευταίες εβδομάδες η επιτροπή έλαβε στοιχεία που αποδεικνύουν ότι συγκεκριμένα άτομα προσπαθούν να εγκαθιδρύσουν μια φασιστική οργάνωση σε αυτήν την χώρα…

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι αυτές οι προσπάθειες έχουν συζητηθεί, σχεδιαστεί και θα ετίθεντο σε εφαρμογή όταν και αν οι οικονομικοί υποστηρικτές τους το θεωρούσαν σκόπιμο».

Του Δημήτρη Κούλαλη

Πηγή: nostimonimar.gr

Με αυτά τα λόγια η Επιτροπή Αντιαμερικανικών Δραστηριοτήτων διαβίβαζε στις 13/2/1935 την υπόθεση Μπάτλερ στη Βουλή των Αντιπροσώπων. Είχε προηγηθεί η καταγγελία του τελευταίου στις 20/11/1934. Τι είχε γίνει;

Μια ομάδα μεγαλοτραπεζιτών και επιχειρηματιών συνωμότησαν με στόχο να ανατρέψουν τον πρόεδρο Ρούζβελτ -τον «προδότη» της τάξης του, σύμφωνα με πολλούς εξ αυτών- και να τον αντικαταστήσουν από ένα ελεγχόμενο φασίστα δικτάτορα.

Ο Σμέντλι Μπάτλερ, πίστευαν, ότι ήταν ο άνθρωπός τους για αυτή τη δουλειά. Μια ζωή Ρεπουμπλικάνος, ήρωας του στρατού, παρασημοφορημένος με το Μετάλλιο τιμής δις και αναγνωρίσιμος.

Ήταν αναμφίβολα ιδανική περίπτωση.

Άτομα όπως ο Γκρέισον Μέρφι, διευθυντής μιας ισχυρής μεσιτικής εταιρείας του χρηματιστηρίου, οι διευθυντές των «Μorgan Guaranty Trust», «Anacoda Corper», «Goodyear Tire» και «Bethlehem Steel». Ο «τίμιος» τραπεζίτης Ρόμπερτ Κλαρκ, εκείνος που ήταν διατεθειμένος να προσφέρει ακόμη και $15 εκατ. για τον… κοινό αγώνα, αλλά και ο Τζον Ντέιβις, ο Δημοκρατικός υποψήφιος για την αμερικανική προεδρία στις εκλογές του ’24 και μετέπειτα δικηγόρος της «J.P. Morgan& Co», πήραν μέρος στο σχέδιο. Άλλα υψηλόβαθμα στελέχη της «J.P. Morgan» και της «DuPont» επίσης συνέδραμαν. Ενώ, ανάμεσα στους οικονομικούς υποστηρικτές της «Αμερικανικής Λεγεώνας Ελευθερίας» (η οργάνωση-βιτρίνα, η οποία παρείχε κρυφή χρηματοδότηση στο σχέδιο), ανήκαν η οικογένεια Πίτκερν Β. Πιου, καθώς και οι εταιρείες «Andrew Mellon Associates», «Rockefeller Associates» και ο Ουίλιαμ Κνούτσερ της «General Motors».

Όλοι τους για έναν κοινό σκοπό: Τη διάσωση του καπιταλιστικού συστήματος!

Το είχε ομολογήσει, άλλωστε, ο κ. Τζέραλντ Μαγκουάιρ, ο άνθρωπος που πρότεινε και συνέβαλε στην προσπάθεια συγκρότησης ενός φασιστικού στρατού υπό την ηγεσία του στρατηγού Μπάτλερ, στον δημοσιογράφο Πολ Κομλί Φρεντς: «… Αυτός είναι ο μόνος δρόμος, είτε με την απειλή των ενόπλων δυνάμεων είτε με τη μεταβίβαση της εξουσίας και τη χρήση μας ομάδας οργανωμένων βετεράνων, για να σωθεί το καπιταλιστικό σύστημα».

Κι αν νομίζει κανείς ότι ο Ρούζβελτ ήταν «κρυφοκομμουνιστής» και για αυτό δεν τον ήθελε μια σημαντική μερίδα του αμερικανικού κεφαλαίου, στην ίδια συνέντευξη ο Μαγκουάιρ συνέχιζε αφοπλιστικά: «…Μπορεί να συνεργαστούμε με τον Ρούζβελτ και μετά να κάνουμε ό,τι έκανε και ο Μουσολίνι με το βασιλιά της Ιταλίας(…) Θα αναλάβει τη θέση υπουργού γενικών υποθέσεων. Αν δεχθεί, εντάξει· αν όχι, θα ανατραπεί».

Κάτι τελευταίο, μιας και αναφέραμε το Μουσολίνι. Το περιοδικό Fortune -το απαραίτητο έντυπο αυτοεπιβεβαίωσης κάθε νεοφιλελεύθερου που σέβεται τον εαυτό του στις μέρες μας- στο τεύχος Ιουλίου 1934 εξήρε τις αξίες του φασισμού και τα οικονομικά θαύματα που είχε πετύχει ο Μουσολίνι. Ο Λερντ Γκόλντσμποροου, ο εκδότης του περιοδικού έγραφε σχετικά: «Ο καλός δημοσιογράφος, πρέπει να αναγνωρίσει στο φασισμό συγκεκριμένες αρχαίες αρετές του γένους, άσχετα αν είναι ή όχι στιγμιαία δημοφιλείς στη χώρα του».

***

Καταληκτικά, συνεχίζουμε να μη γνωρίζουμε αν τελικά o Μπερκ ήταν άριστος γνώστης της σύγχρονης Ιστορίας. Γνωρίζουμε, όμως, ότι ο διάλογος αυτών των δύο σπουδαίων ηθοποιών αποτελεί απότοκο της θεωρίας εκείνης που ως φασισμό ορίζει τη συνένωση του τραπεζικού με το βιομηχανικό κεφάλαιο και την επιβολή των θέσεών του στην κοινωνία με όρους μαφίας.

Ο φασισμός έρχεται όταν η αστική δημοκρατία έχει πάψει πια να προσφέρει τις υπηρεσίες της. Ο Μπέρτολτ Μπρεχτ, στις «Πέντε δυσκολίες για να γράψει κανείς την αλήθεια» τα εξηγούσε καλύτερα: … «Ορισμένες χώρες», σημείωνε, «είναι σε θέση να κρατήσουν τις σχέσεις ιδιοκτησίας τους με λιγότερο βίαια για την ώρα μέσα απ’ ό,τι άλλες. Εκεί η δημοκρατία προσφέρει ακόμα τις υπηρεσίες για τις οποίες άλλες χώρες αναγκάζονται να καταφύγουν στη βία, δηλαδή την εξασφάλιση της ιδιοκτησίας στα μέσα παραγωγής. Το μονοπώλιο στα εργοστάσια, στα ορυχεία, στα τσιφλίκια δημιουργεί πάντα βάρβαρες καταστάσεις, σ’ αυτές τις χώρες είναι όμως λιγότερο ορατές. Η βαρβαρότητα γίνεται ορατή απ’ τη στιγμή που το μονοπώλιο δεν μπορεί πια να προστατευτεί παρά μονάχα με την ανοιχτή βία».

Κι αν σε κάποιους η…στρατευμένη Τέχνη του Μπρεχτ δεν αποτελεί δείκτη φερεγγυότητας για την επιβεβαίωση της ανάλυσής μας, ας αφήσουμε έναν άλλο, εξίσου σημαντικό, κύριο να μιλήσει για μας.

Ήταν στις 21/8/1931-δύο χρόνια πριν από την πρώτη του συνάντηση με τον Μαγκουάιρ-, όταν ο Μπάτλερ -ο υποψήφιος δικτάτορας των ΗΠΑ- είχε εκφέρει τα παρακάτω λόγια στο συνέδριο της Αμερικανικής Λεγεώνας στο Κονέκτικατ: «Πέρασα 33 χρόνια… όντας ένας υψηλόβαθμος μπράβος για τις μεγάλες επιχειρήσεις, για τη Wall Street και για τους τραπεζίτες. Με άλλα λόγια, ήμουν ο κομπιναδόρος του καπιταλισμού… Βοήθησα να καθαρίσουμε τη Νικαράγουα και να στρώσουμε το δρόμο για λογαριασμό της διεθνούς τράπεζας Brown Brothers το 1909-1912. Βοήθησα να γίνει το Μεξικό και ιδιαίτερα το Ταμπίκο, ασφαλές για τα αμερικανικά συμφέροντα το 1916. Έφερα τον ηλεκτρισμό στην Δομικανική Δημοκρατία το 1916 για λογαριασμό των αμερικανικών συμφερόντων στην παραγωγή ζάχαρης. Βοήθησα να γίνουν η Αϊτή και η Κούβα ασφαλές μέρος για την τράπεζα National City ώστε να μπορεί να συλλέγει τα έσοδά της. Βοήθησα στο βιασμό μισής ντουζίνας δημοκρατιών της Κεντρικής Αμερικής προς όφελος της Wall Street…

Το 1927, στην Κίνα, βοήθησα ώστε η Standard Oil να μπορεί ανενόχλητη να κάνει τις δουλειές της… Είχα μια καλή θητεία. Βραβεύτηκα με μετάλλια, τιμές, προαγωγές… Μπορώ να συμβουλέψω και τον Αλ Καπόνε. Το καλύτερο που θα μπορούσε να κάνει εκείνος είναι να στήσει παράνομες επιχειρήσεις σε τρεις πόλεις. Οι πεζοναύτες λειτουργούν σε τρεις ηπείρους»**.

Κάθε άλλο σχόλιο, νομίζουμε, περιττεύει.

***

ΥΓ: Για να μην εφησυχάζουμε ποτέ:

Δολοφονία άοπλων Ιρακινών πολιτών που επιχειρούν να βοηθήσουν τραυματισμένους συμπολίτες τους, από τον αμερικανικό στρατό. Το βίντεο τραβήχτηκε από την κάμερα του στρατιωτικού ελικοπτέρου από το οποίο οι Αμερικανοί στρατιώτες, σαν σε βιντεοπαιχνίδι, σημάδευαν- σκότωναν και ταυτόχρονα γελούσαν.

***

Βομβαρδισμοί του ΝΑΤΟ στο Βελιγράδι, 1999. Ο ήχος της βόμβας (μέχρι και βόμβες στείρωσης ρίφθηκαν από τα «φιλάνθρωπα» βομβαρδιστικά του ΝΑΤΟ, που τώρα «περισυλλέγει πρόσφυγες» στο Αιγαίο) στο 0:59 είναι αποκαλυπτικός του μεγέθους της κτηνωδίας.

***

*Aπό το Τρίτο Ράιχ στην Ευρωπαϊκή Ένωση, Λουλουδάκης, ΚΨΜ, 2017

** The corporation, Tζόελ Μπάκαν, ΚΨΜ, 2007

***

Χρησιμοποιήθηκαν σκίτσα των Barletta- Lattuf και Berrondo Arbelaiz.

***

Διαβάστε εδώ τη συνέχεια Νο 1, Νο 2, Νο 3

Βιομηχανία θανάτου ή, αλλιώς, ιμπεριαλισμός και φασισμός! (3)

noreply@blogger.com (e-kozani) — Thu, 20 Jul 2017 07:21:00 +0000

Οι εταιρείες δεν έχουν αρχές. Οι εταιρείες δεν έχουν ιδεολογία. Έχουν μόνο την προοπτική του κέρδους ή και της ζημίας…

Του Δημήτρη Κούλαλη

Πηγή: nostimonimar.gr

Αυτή τη θεμελιώδη για τον καπιταλισμό αρχή φαίνεται να είχαν στο μυαλό τους οι ιθύνοντες της «Kodak», οι οποίοι κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, στα γερμανικά υποκαταστήματά τους χρησιμοποιούσαν τους εργάτες που τους παρείχαν αφειδώλευτα τα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης. Αρκετά από τα ευρωπαϊκά υποκαταστήματα της εταιρείας είχαν συνάψει σοβαρές εμπορικές συμφωνίες με τη ναζιστική κυβέρνηση. Σημειώστε ακόμη, ότι ο ίδιος ο Κέπλερ, ένας από τους κορυφαίους οικονομικούς συμβούλους του Χίτλερ, είχε στενούς δεσμούς με τα διευθυντικά στελέχη της «Kodak».

Στη δεκαετία του 1930, άλλος ένας μετέπειτα ευυπόληπτος κεφαλαιούχος «ανακάλυψε» τις ευεργετικές ιδιότητες του φασισμού. Ήταν ο Ούγκο Μπος. Μάλιστα, ο συγκεκριμένος, όχι απλά είχε «πάρε δώσε» με τους ναζί, αλλά, όπως είχε ομολογήσει το 1997 ο γιος του, Ζίγκφριντ Μπος, είχε ενταχθεί στο ναζιστικό κόμμα. «Φυσικά ο πατέρας μου ανήκε στο κόμμα των ναζί. Αλλά ποιος δεν ανήκε τότε ;», είχε δηλώσει χαρακτηριστικά (New York Times: Hugo Boss Acknowledges Link to Nazi Regime, 15/8/1997).

Ο Μπος, αρχικά ως μέλος της χιτλερικής νεολαίας και στη συνέχεια ως επίλεκτος των «SS», υπηρέτησε το ναζιστικό καθεστώς. Κάτι το οποίο εξαργύρωσε στη συνέχεια, όταν ίδρυσε την εταιρεία του.

Μην ξεχνάμε ότι προμηθευόταν τζάμπα εργατικό δυναμικό (διάβαζε σκλάβους) από την Πολωνία και τη Γαλλία με την ευγενική χορηγία του Τρίτου Ράιχ.

Παρόμοια ιστορία συναντά κανείς πίσω από το «αμάξι του λαού». Ήταν το 1934, όταν ο Φέρντιναντ Πόρσε, ο άνθρωπος πίσω από τη «Volkswagen» και την «Porsche», συναντήθηκε με τον Χίτλερ προκειμένου να συζητήσουν τη δημιουργία του «αυτοκινήτου του λαού».

Ο Χίτλερ, παρήγγειλε στον Πόρσε ένα αυτοκίνητο με ένα αεροδυναμικό σχήμα, «όπως ένα σκαθάρι». Έτσι γεννήθηκε το «Volkswagen Beetle».

Όμως, το μεδούλι της όλης ιστορίας, δεν βρίσκεται στο γεγονός ότι ένας ισχυρός βιομήχανος δημιουργεί ένα προϊόν σε συνεννόηση με έναν δικτάτορα, όπως ο Χίτλερ. Φευ! (Άλλωστε, ο τελευταίος, ήταν εκείνος που διαβεβαίωνε σε μια δίωρη ομιλία του στο «Hotel Atlantic»[28/2/1926], την αφρόκρεμα του γερμανικού κεφαλαίου, ότι θα καταβάλλει κάθε δυνατή προσπάθεια «για να συντριβεί η μαρξιστική απειλή και ο εργατικός συνδικαλισμός»*).

Η δυσώδης οσμή αυτής της σατανικής, σκωληκόβρωτης συνεργασίας, αναδίδεται από το γεγονός ότι, κατά τη διάρκεια του Β’ Π.Π, 4/5 εργαζόμενους στα εργοστάσια της «Volkswagen» προέρχονταν αποκλειστικά από τα ναζιστικά στρατόπεδα εξόντωσης. Ο ίδιος ο Χάινριχ Χίμλερ, ένας από τους ηγέτες των «SS», προμήθευε τον Πόρσε με εργάτες-σκλάβους από το Άουσβιτς.

Και, επειδή κινητήρας χωρίς καύσιμο δεν λειτουργεί, στο παιχνίδι του καπιταλιστικού σκοταδισμού μπήκε και η Standard Oil. Σύμφωνα με την Έκθεση του MIT, «A People’s History of the United States», 2/12/2000, όταν η «Deutsche Luftwaffe», η Πολεμική Αεροπορία της ναζιστικής Γερμανίας, βγήκε στην αγορά, αναζητώντας τετρααιθυλικό μόλυβδο για τα αεροπλάνα της, η ιδρυθείσα το 1870 από τον John D. Rockefeller, Standard Oil -όντας μία από τις μόλις τρεις εταιρείες που θα μπορούσε να κατασκευάσει αυτό το είδος καυσίμου- δήλωσε παρούσα. Χωρίς τη συνδρομή της, με το αζημίωτο φυσικά, η γερμανική Πολεμική Αεροπορία δεν θα μπορούσε να είχε σηκώσει τα αεροπλάνα της από το έδαφος. Όταν η Standard Oil διαλύθηκε ως μονοπώλιο, διασπάστηκε στην «ExxonMobil», τη «Chevron» και τη «BP», οι οποίες υπάρχουν μέχρι σήμερα.

Την ενέργεια που έλειπε απ’ το γερμανικό στρατό, έδωσε απλόχερα και η «Coca-Cola», αυτή τη φορά στο ανθρώπινο δυναμικό της πολεμικής μηχανής των ναζί. Όπως σημείωνε σε δημοσίευμά της η Daily Mail (4/3/2015,«Coca-Cola pulls ‘Nazi’ Fanta advertisement which referred to the 1940s as ‘the good old times») η «Coke» ήταν από εκείνες τις εταιρείες που έπαιζαν σε διπλό ταμπλό. Μια τακτική, η οποία αρμόζει σε κάθε σοβαρό καπιταλιστή που ξέρει στοιχειωδώς τους νόμους της αγοράς. Κατά τη διάρκεια του πολέμου, λοιπόν, ενώ, φαινομενικά, υποστήριζε τα αμερικανικά στρατεύματα, παράλληλα, πότιζε με τη «γλυκόπιοτη» σόδα της τους ναζί. Κι όταν το ανθρακούχο σιρόπι εξαντλήθηκε στη Γερμανία στα 1941, λόγω των περιορισμών του πολέμου, η «Coca Cola», πάλι έδωσε τη λύση. Εφηύρε ένα νέο ποτό, προοριζόμενο ειδικά για τα ναζιστικά στρατεύματα. Ήταν, μια σόδα με γεύση φρούτων. Ήταν η «Fanta». «Πολύ πριν η Fanta συνδεθεί με εξωτικές γυναίκες που τραγουδούν γευόμενες το δροσερό αναψυκτικό τους», σημείωνε η Μail, «αποτελούσε το ανεπίσημο ποτό της ναζιστικής Γερμανίας».

Παρομοίως, η εταιρεία «Adam Opel AG», μια γερμανική κατασκευαστική εταιρεία αυτοκινήτων που ανήκε στην General Motors (την οποία ήλεγχε η οικογένεια Ντιπόν), μετατράπηκε σε εταιρεία κατασκευής στρατιωτικού εξοπλισμού. Κατασκεύαζε φορτηγά για τον γερμανικό στρατό, όπως το τριών τόνων «Opel Blitz» που χρησιμοποιήθηκε στις αστραπιαίες επιθέσεις ενάντια στην Πολωνία, την ΕΣΣΔ κ.ά. Κατασκεύαζε ακόμη, τμήματα αεροπλάνων, όπως μηχανές για τα «Wunderbomber», την αφρόκρεμα της γερμανικής πολεμικής αεροπορίας. Παράλληλα βέβαια, όπως η ίδια κόμπαζε σε ένα τηλεοπτικό διαφημιστικό σποτάκι της, συνέδραμε τους Συμμάχους με την κατασκευή γεφυρών και δρόμων. Οι θυγατρικές, όμως, της GM στη Γερμανία ήταν εξαιρετικά κερδοφόρες και οι εσωτερικές πολιτικές σχέσεις της Γερμανίας «δεν απασχολούσαν τις επιχειρήσεις της GM», όπως είχε δηλώσει κατά λέξη το 1939 ο Άλφρεντ Σλόαν, πρόεδρος της «General Motors».

Στο ίδιο μήκος κύματος και η «ΙΒΜ». H εταιρεία που «έτρεχε να συνδράμει, όταν ο πελάτης ζητούσε βοήθεια». Και το έκανε. Με τον Χίτλερ. Όταν ο τελευταίος ζήτησε τους τεχνικούς της για την εφαρμογή των προγραμμάτων εξόντωσης και καταναγκαστικής εργασίας που σχεδίαζαν οι ναζί. Αν και οι ιθύνοντες της εταιρείας, όπως ο διευθυντής της, Τόμας Ουάτσον, είχαν αναστολές για αυτή τη συνεργασία. Όχι, όμως, για τους λόγους που μπορεί να φαντάζεστε. Σύμφωνα με τον Πίτερ Ντράκερ, στέλεχος της εταιρείας, ο Ουάτσον ναι μεν είχε αναστολές, αλλά «όχι γιατί πίστευε πως ήταν ανήθικό, αλλά, γιατί (…) με μια φοβερή οξυδέρκεια σε ζητήματα δημοσίων σχέσεων, πίστευε πως μπορεί να είναι επικίνδυνο», από επιχειρηματικής απόψεως.

Η Ιστορία απέδειξε ότι αυτές οι αναστολές ξεπεράσθηκαν.

Η «ΙΒΜ», παρέδωσε τις μηχανές ταξινόμησης «Hollerith», προγόνους των υπολογιστών, που χρησιμοποιούσαν διάτρητες κάρτες για τους υπολογισμούς τους. Όπως έγραφε ο Έντγουιν Μπλακ, συγγραφέας του «IBM and the Holocaust», «τα κεντρικά γραφεία στη Νέα Υόρκη γνώριζαν πολύ καλά τι συνέβαινε στο Γ’ Ράιχ με τα μηχανήματα που τους έδινε η εταιρεία… ότι -δηλαδή- τα μηχανήματά της βρίσκονταν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης και χρησιμοποιούνταν για την εξολόθρευση των Εβραίων». «Δεν είχε να κάνει με το ναζισμό», συνέχιζε ο Μπλακ, «είχε να κάνει με το κέρδος».

Οι εταιρείες άλλωστε, όπως σημειώσαμε πιο πάνω, δεν έχουν αρχές, δεν έχουν ιδεολογία.

Το ίδιο και οι τράπεζες.

Έχοντας παραθέσει μερικά μόνο από τα ονόματα των βιομηχανιών που στήριξαν το οικονομικό κίνημα με τις πολιτικές προεκτάσεις που ονομάζεται φασισμός -πιστέψτε μας, είναι πολλά ακόμη τα ονόματα εταιρειών και μεγαλοστελεχών πολυεθνικών που διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στην εκγύμναση των εξουσιαστικών μπράτσων του ναζισμού, για τα οποία επιφυλασσόμαστε να μιλήσουμε σε επόμενο σημείωμα- δεν θα μπορούσαμε να μην αναφερθούμε στο ρόλο των τραπεζών. Πολλές τράπεζες, οι περισσότερες από αυτές προερχόμενες από την «ουδέτερη» Ελβετία -σημειωτέον, ήδη από το 1926, ο Χίτλερ είχε παραχωρήσει τα πνευματικά δικαιώματα του «Mein Kampf» στην ελβετική τράπεζα «Bangues Suisses», ενώ, παράλληλα, από το 1923, είχε ξεκινήσει αγαστή συνεργασία με την οικογένεια Γουίλ-Ρίτερ της «Credit Suisse»- τάχθηκαν εξ αρχής, αναφανδόν, στο πλευρό των ναζί κατά τη διάρκεια του Πολέμου. Η «Chase Manhattan Bank» (από το 2000 «JPMorgan Chase Bank»), ήταν η πιο ένθερμη υποστηρίκτριά τους. Το γαλλικό υποκατάστημα της Τράπεζας στο Παρίσι, ήταν εκείνο που είχε συνάψει εμπορικά συμβόλαια με τους ναζί εν πλήρει γνώσει της αμερικανικής έδρας τόσο πριν, όσο και μετά το Περλ Χάρμπορ. Αυτή, όμως, όπως τόνιζε δημοσίευμα των New York Times στις 7/11/1998, είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου, καθώς η εν λόγω τράπεζα έχει κατηγορηθεί για το πάγωμα πολλών τραπεζικών λογαριασμών σ’ όλη την ευρωπαϊκή επικράτεια που ανήκαν σε Εβραίους, κάτι το οποίο -σε χρόνια απηνών διώξεων και πολέμου- σήμαινε αυτόματα, σε πλείστες περιπτώσεις, θάνατο. Μια έρευνα του BBC πριν μερικά χρόνια, διαπίστωσε ότι η «Chase Manhattan Bank», «πάγωσε», κατά τη διάρκεια του πολέμου έως και 100 εβραϊκούς τραπεζικούς λογαριασμούς.

***

Οι κεφαλαιοκράτες, εκείνο που διαχρονικά επιζητούν (και τους το προσφέρει ο φασισμός) είναι μια κοινωνία όπου οι σχέσεις ανάμεσα στους πολίτες θα διαμείβονται αποκλειστικά στο επίπεδο των ορίων των πολυεθνικών, πρακτική που οδηγεί στην απαξίωση και την τελμάτωση κάθε συλλογικής υποκειμενικότητας. Για την αγορά, η δημοκρατία, ακόμη και στην αστική μορφή της, δεν αποτελεί τίποτα παραπάνω από το πολιτικό επιστέγασμα της επικυριαρχίας της. Ο σκοπός της είναι ο περιορισμός της πολιτικής ζύμωσης. Εκείνο το «απολιτίκ» ύφος των εκπροσώπων των επιχειρηματικών κολοσσών που εκπέμπεται προς τα έξω είναι βαθύτατα πολιτικοποιημένο. Υπό την έννοια ότι στοχεύουν και ετσιθελικά το καταφέρνουν, οι δημόσιοι πόροι να χρησιμοποιούνται για την εξυπηρέτηση της αναπαραγωγής του κεφαλαίου. Πρόκειται για ‘κείνη την κίνηση από πλευράς καπιταλιστών την οποία ο Νόαμ Τσόμσκι ονομάζει «καπιταλισμό για τους φτωχούς και σοσιαλισμό για τους πλούσιους».

Κι όταν κάποιος, έστω και ένας μετριόφρων σοσιαλδημοκράτης, βρεθεί να τους χαλάσει τη σούπα, τότε η απάντηση είναι και πάλι η ίδια…

***

Διαβάστε εδώ τη συνέχεια Νο 1, Νο 2, Νο 4

Βιομηχανία θανάτου ή, αλλιώς, ιμπεριαλισμός και φασισμός! (2)

noreply@blogger.com (e-kozani) — Thu, 20 Jul 2017 07:21:00 +0000

«Το ΝΑΤΟ είναι η μεγαλύτερη συμμαχία που γεννήθηκε ποτέ για την προάσπιση της κοινής μας ασφάλειας»

Μπάρακ Ομπάμα, πρ. Πρόεδρος των ΗΠΑ, βραβευμένος με το Νόμπελ Ειρήνης

Του Δημήτρη Κούλαλη

Πηγή: nostimonimar.gr

Διανύοντας, λοιπόν, τη δεύτερη δεκαετία του 21^ου αιώνα η ιμπεριαλιστική επιθετικότητα που εκδηλώνεται σ’ όλους τους τομείς της κοινωνικής και πολιτικής ζωής των χωρών (στην οικονομία, στις εργασιακές σχέσεις, την κοινωνική πολιτική, στο πολιτικό σύστημα, στον ιδεολογικό, πολιτιστικό τομέα, στις διεθνείς σχέσεις, στο περιβάλλον κ.ά.) δημιουργούν ένα δυσοίωνο-αβέβαιο μέλλον για τους λαούς.

Ο ιμπεριαλισμός, δεν σχετίζεται μόνο με τον κρατικό έλεγχο, αλλά κυρίως με τον αγώνα του μεγάλου κεφαλαίου να κατακτήσει διάφορες περιοχές οικονομικής επικράτειας (αγορές, εργαζομένους και εργασία, φυσικούς πόρους, νέα είδη αγορών που αναπτύσσονται κ.ά).

Έτσι, έρχονται να επιβεβαιωθούν τα όσα επεσήμανε ο Ζαν Ζακ Ρουσσώ στο βιβλίο του «Πραγματεία περί της καταγωγής και των θεμελίων της ανισότητας» (Σύγχρονη Εποχή, 1999): «… Η κοινωνία και οι νόμοι που έβαλαν νέα δεσμά στους αδύνατους», έγραφε, «και έδωσαν περισσότερη δύναμη στους πλούσιους, αναπόφευκτα κατέστρεψαν τη φυσική ελευθερία, εγκαθίδρυσαν για πάντα το νόμο της ιδιοκτησίας και της ανισότητας, έκαναν τον επιδέξιο σφετερισμό ένα τελεσίδικο δικαίωμα, και για το κέρδος λίγων φιλόδοξων ανθρώπων καταδίκασαν από κει και μετά ολόκληρη την ανθρωπότητα στην εργασία, την υποτέλεια και τη φτώχεια».

Κι αν κάποιοι βιαστούν να χαρακτηρίσουν «ξεπερασμένο» τον Ρουσσώ, ας ακούσουμε έναν σύγχρονό μας για το πώς αντιλαμβάνεται το νεοφιλελεύθερο καπιταλιστικό κράτος οποιαδήποτε κοινωνική δαπάνη, η οποία αντιβαίνει στα ιμπεριαλιστικά του πλάνα.

Λέει στο βιβλίο του, «Η αρχή της καταιγίδας» (Μεταίχμιο, 2017), ο Πρέσβης Βασίλης Κασκαρέλης«: «Από το τέλος του Β’.Π.Π. και μετά οι Ευρωπαίοι είχαν επαναπαυτεί πλήρως στην αμερικανική ομπρέλα προστασίας, διοχετεύοντας όλες τις δυνατότητές τους στην εξασφάλιση ενός απεριόριστου κοινωνικού κράτους και των συνακόλουθων παροχών. Κανείς σε όλα τα ευρωπαϊκά μήκη και πλάτη δεν ασχολήθηκε σοβαρά με την ασφάλεια, τη σταθερότητα και τις αμυντικές υποδομές».

Ένα ωραίο τίποτα με μπόλικο καθόλου, λοιπόν, οι ανάγκες των πολιτών για δημόσια, δωρεάν και υψηλού επιπέδου παρεχόμενη Υγεία, Πρόνοια, Παιδεία. Η «Ασφάλεια» είναι το πρωτεύον. Ασφάλεια ποιανού, άραγε;

***

Ως εκ τούτου, γίνεται φανερό ακόμη και στον πιο καλόπιστο απέναντι στην τοξικά ταξική αδιαφορία του κράτους έναντι των σύγχρονων αναγκών των πολιτών, ότι το πρωτόγαλα κάθε ιμπεριαλιστικής επέμβασης βρίσκεται πρωτίστως στο εσωτερικό της χώρας που την ασκεί. Κι αυτό δεν είναι άλλο από την καπιταλιστική εκμετάλλευση…

Όσο και να αρπάζονται μεταξύ τους, σαν γνήσια αρπακτικά που είναι, οι πολυεθνικές, οι μεγαλοτραπεζίτες, οι βιομήχανοι, οι λομπίστες και οι εφοπλιστές, πάντα θα ποτίζουν το δένδρο της ζωοδότριας δύναμής τους με ένα πράγμα: Με το αίμα του εργαζόμενου λαού.

Η κεφαλαιοκρατική επιθετικότητα είναι αναγκαία για τον καπιταλισμό, προκειμένου το κεφάλαιο από τη μία να αυξήσει τα κέρδη του, μεγαλώνοντας έτσι την κυριαρχία του, και από την άλλη να παρέμβει με σκοπό την μεταφορά των βαρών της κρίσης στην εργατική τάξη και τ’ άλλα λαϊκά στρώματα. Μην ξεχνάμε, άλλωστε, ότι ένα από τα φλέγοντα ζητήματα που συζητήθηκαν στην Σύνοδο του G-20, ήταν ο κίνδυνος μιας νέας χρηματοπιστωτικής κρίσης και ο τρόπος διαμέσου του οποίου οι χρυσοκάνθαροι εκφραστές του παγκοσμιοποιημένου κεφαλαίου θα την «βγάλουν» εκ νέου καθαρή.

Έτσι, συμπερασματικά μπορούμε να πούμε ότι όλες «οι καπιταλιστικές χώρες στην εποχή του ιμπεριαλισμού, ανεξάρτητα από τη θέση τους στην ιμπεριαλιστική πυραμίδα, ανεξάρτητα από το μέγεθος και τη δύναμη της καπιταλιστικής οικονομίας τους, βρίσκονται στο στάδιο του ιμπεριαλισμού» (Λένιν Άπαντα, τ.27).

Τα εξηγούσε, όμως, και η Jayati Ghosh, καθηγήτρια οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Jawaharlal Nehru, στο Νέο Δελχί, μιλώντας στο «Real News Network»: «Από την τελευταία δεκαετία του 20ού αιώνα έως και τώρα στον 21ο αιώνα , η πλήρης κυριαρχία μιας ιμπεριαλιστικής δύναμης η οποία θέτει τους κανόνες που καθορίζουν την δύναμη του κεφαλαίου δεν είναι πλέον εμφανής. Έρχεται στο προσκήνιο ένα πιο ανοικτό είδος ελεύθερο για όλους, που ο Λένιν θα ονόμαζε «ενδοϊμπεριαλιστική αντιπαλότητα». Αναδύονται νέες δυνάμεις που θα αμφισβητήσουν ορισμένους από αυτούς τους κανόνες, οι παλιοί στατικοί κανόνες του παιχνιδιού δεν λειτουργούν πια. Επομένως, ο ιμπεριαλισμός έπρεπε να κινηθεί προς νέες μορφές ελέγχου. Δεν είναι καθαρά στρατιωτικές ή καθαρά πολιτικές, αλλά περισσότερο νομικές και θεσμικές μορφές ελέγχου. (…) Περίπου έναν αιώνα πριν, η τάξη η οποία έλεγχε σταθερά το κεφάλαιο σε μια σταθερή ιμπεριαλιστική μορφή, αποσυντέθηκε. (…)Ακολούθησε η περίοδος του Μεσοπολέμου, της τεράστιας αστάθειας στις μεγάλες καπιταλιστικές δυνάμεις και της εμφάνισης όλων των αρνητικών δυνάμεων, των φασιστικών δυνάμεων, αλλά και πολύ ισχυρών εργατικών κινήσεων στις προηγμένες οικονομίες και φυσικά της ρωσικής επανάστασης. Εμφανίστηκαν μεγάλες εναλλακτικές δυνάμεις (…)αλλά και μια πιο ανθεκτική και θυμωμένη εργατική τάξη, η οποία, έχοντας απαυδήσει από την ανισότητα, ήταν έτοιμη να διεκδικήσει ενεργά τα περισσότερα από τα δικαιώματά της. Φυσικά, η κορύφωση όλων αυτών των αντιφάσεων κατά τον Β΄Π.Π. σήμαινε ότι η μεταπολεμική κατάσταση θα έπρεπε να είναι διαφορετική. Ακολούθησαν οι παγκόσμιες ρυθμίσεις του Bretton Woods, (…) το κράτος πρόνοιας κ.λπ».

Κι αν κάποιος νομίζει ότι τα όσα συνέβησαν μεταπολεμικά ήταν μια… φυσιολογική κατάσταση για τον καπιταλισμό, η Jayati Ghosh διαλύει κάθε ψευδαίσθηση: «Ο σκοπός του κεφαλαίου είναι το κέρδος. Αυτός είναι ο νόμος που το διέπει και ο λόγος για τον οποίο λειτουργεί. Και αυτό δεν έχει σε τίποτα να κάνει με το πόσο κακοπροαίρετοι ή καλοπροαίρετοι είναι οι καπιταλιστές. Είναι ένα ξεχωριστό ζήτημα. Συγκεκριμένα, εκείνοι που επιθυμούν να είναι καλοπροαίρετοι θα εκτοπιστούν στο πλαίσιο του ανταγωνισμού μεταξύ των καπιταλιστών.(…) Κατά την μεταπολεμική περίοδο το κοινωνικό και πολιτικό σύστημα ήταν εκείνο που συγκρατούσε το κεφάλαιο και το ανάγκασε να λειτουργήσει λίγο περισσότερο προς το συμφέρον της κοινωνίας ως συνόλου».

***

«Καμία γωνιά του κόσμου δεν είναι αρκετά απομακρυσμένη, κανένα βουνό αρκετά ψηλό, καμία σπηλιά και κανένα καταφύγιο δεν είναι αρκετά βαθύ για να κρύψει τους εχθρούς μας»

Αυτά ήταν τα λόγια, με τα οποία ο πρώην υπουργός Άμυνας της πολεμοχαρούς κυβέρνησης Μπους του νεότερου, Ντόναλντ Ράμσφελντ, είχε επιλέξει να δείξει το ιμπεριαλιστικό του θράσος.

Σ’ αυτό το σημείο θα μας επιτρέψετε μια μικρή στάση. Ο κύριος Ράμσφελντ, υπήρξε ένας εκ των πρωτεργατών της νατοϊκής επίθεσης στο Ιράκ, στον πόλεμο ενάντια στην «τρομοκρατία». Οι άλλοι ήταν ο Τσένεϊ και ο Γουόλφιτζ, βασικό μέλος της ομάδας των νεο-συντηρητικών γερακιών της Ουάσινγκτον.

Αναφορικά με τον Τσένεϊ, όπως εξηγούσε ο καθηγητής στο πανεπιστήμιο του Γέιλ, David Bromwich, είχε τη φαντασίωση ενός κράτους σε διαρκή συναγερμό, «με την ευρύτερη δυνατή γνώση (total information awareness) για τις σκέψεις και τις προθέσεις των πολιτών του, που μάλιστα θα έπρεπε να κληθούν στην εκστρατεία καταγγέλλοντας υπόπτους με τρομοκρατικές προθέσεις» (Γιάννης Λούλης, «Ομπάμα, πώς γκρεμίστηκαν οι αυταπάτες», Καστανιώτης, 2014). Κι όλα αυτά μέσα στο κλίμα της «πολιτικής του φόβου», πολιτική, σύμφωνα με την οποία οι «ΗΠΑ όφειλαν να γνωρίζουν τα πάντα, όπως συμβαίνει σε ένα ολοκληρωτικό κράτος, έστω χωρίς τις απόλυτα ακραίες μεθόδους του» (στο ίδιο). Ο Τσένεϊ, όμως, γνωρίζοντας πως ένα τέτοιο σχέδιο έπρεπε να μείνει μυστικό, κινήθηκε στο παρασκήνιο και μαζί με τον δικηγόρο του, Ντέιβιντ Άντινγκτον, που κατέγραψε την όλη συλλογιστική του εγχειρήματος, και τον Τομ Χέιντεν της NSA άρχισε να εφαρμόζει πρακτικά μέτρα προς αυτή την κατεύθυνση.

Σύμφωνα με το αποκαλυπτικό δημοσίευμα των NYT στις 16/12/2005, πολύ πριν δηλαδή σκάσει η βόμβα με τον Σνόουντεν, η κυβέρνηση Μπους αγνοώντας την υποχρέωσή της να γίνονται παρακολουθήσεις έπειτα από σχετικό ένταλμα ειδικού δικαστηρίου, όπως οριζόταν από το νόμο FISA (Foreign Intelligence Surveillance Act), προχώρησε σε μαζικές παρακολουθήσεις Αμερικανών πολιτών. Πρωτεργάτης αυτής της ουργουελιανής επιχείρησης ήταν ο Τσένεϊ.

Άραγε, τι σχέση έχουν όλα αυτά με την υπόθεση μας; Ενδεχομένως, να φαίνονται ασύνδετα.

Ωστόσο, αν κάποιος ρίξει μια πιο προσεκτική ματιά, θα διαπιστώσει ότι επιβεβαιώνεται αυτό που γράψαμε πρότερα. Κανένα ιμπεριαλιστικό-επιθετικό κράτος, καμία σύγχρονη ιμπεριαλιστική «Ιερή Συμμαχία» δεν υπήρξε, χωρίς, πρωτίστως, να καταδυναστεύσει, να χαφιεδίσει και να προσπαθήσει να καταστείλει κάθε ενάντια στο κυρίαρχο αφήγημά της λαϊκή έκφραση διαμαρτυρίας.

Γιατί, μην ξεχνάμε, ότι, μπορεί ο ιμπεριαλισμός να αποτελεί το τελευταίο στάδιο του καπιταλισμού, ωστόσο, συνάμα αποτελεί το ιστορικό πρόθυρο της σοσιαλιστικής επανάστασης.

Δεν είναι καθόλου τυχαίο το γεγονός ότι μεταπολεμικά κι ενώ σ’ όλες τις χώρες, ακόμη και στις ΗΠΑ, οι κομμουνιστές και εν γένει οι δυνάμεις της Αριστεράς είχαν τρομερή δυναμική, τα καπιταλιστικά κράτη, με πρώτο και καλύτερο το αμερικανικό, άρχισαν συστηματικά να επαναπροσανατολίζονται στη φίμωση των λαϊκών διεκδικήσεων και τη διατήρηση του προπολεμικού status quo.

Παραδείγματος χάριν, όπως αποκάλυπτε μια εκτενής μελέτη της δημοσιονομικής αρχής των ΗΠΑ, ήδη από το 1957, τονίζονταν τα οφέλη που θα αποκομίζονταν αν «το ξένο επιτελείο των διεθνών οργανισμών είχε εξειδικευτεί σε αμερικανικά πανεπιστήμια». Τι σήμαινε αυτό; Εκπαιδευτικά ιδρύματα, όπως το Μassachusetts Institute of Technology (MIT), το πανεπιστημιακό αυτό ίδρυμα με τον τεχνολογικό προσανατολισμό, τέθηκαν, διατηρώντας στενές επαφές, στην υπηρεσία του αμερικανικού στρατού. Σε ένα γενικότερο πλαίσιο, όπως τονίζει στο βιβλίο του ο δημοσιογράφος Νόρμπερτ Χέρινγκ, («Η κατάργηση των μετρητών και οι συνέπειές της», Λιβάνης, 2016), μελετώντας κανείς τα σχετικά έγγραφα από τη μεταπολεμική περίοδο, διαπιστώνει ότι το «υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ απαίτησε από το American Economic Consortium, τη σημαντικότερη ένωση οικονομολόγων στον κόσμο, αναθεώρηση των εκπαιδευτικών προγραμμάτων, μια απαίτηση που η ένωση θεώρησε ότι δεν μπορεί να αρνηθεί. Ήδη, ο προπομπός της CIA, το Office of Strategy Services, στρατολόγησε πολλούς από τους επιφανέστερους καθηγητές, μεταξύ των οποίων πέντε πρώην προέδρους του American Economic Association και έναν μετέπειτα νομπελίστα» .

Έπεσε κανείς απ’ τα σύννεφα; Αν ναι, κακώς. Γιατί, η αστική δημοκρατία, δεν είναι τίποτα άλλο από τον πολιτικό προθάλαμο της αστικής δικτατορίας σε περιόδους, όμως, ταξικής ειρήνης.

«Είμαι ένας υποδειγματικός Αμερικανός πολίτης. Δεν έχω κάνει τίποτα κακό. Πολέμησα τους κομμουνιστές. Υπηρέτησα την πατρίδα μου, ήμουν πιστός σ’ εσένα-και στη CIA».

Με αυτά τα λόγια είχε απευθυνθεί ο Τομ Σομπζόκοφ στον παλιόφιλό του από την CIA, Τζον Γκρουντζ, έπειτα από ένα αποκαλυπτικό δημοσίευμα των New York Times, το οποίο τον τοποθετούσε στη λίστα με πάνω από τριάντα ύποπτους ναζί που κατά τα φαινόμενα ζούσαν ήσυχα και ωραία στην Αμερική. Ο Τομ Σομπζόκοφ δεν ήταν κάποιος τυχαίος άνθρωπος. Παλιότερα, όταν ακόμη φορούσε τη στολή των Βάφεν SS, συνήθιζαν να τον αποκαλούν «Φύρερ του Βόρειου Καυκάσου». Κι όμως, σύμφωνα με τα επίσημα έγγραφα, όχι μόνο εμφανίστηκε ως αιχμάλωτος πολέμου «χρήζοντας οικονομικής υποστήριξης», αλλά αποτέλεσε και προσωπική επιλογή του επικεφαλής του FBI, Τζέι Έντγκαρ Χούβερ, ως πληροφοριοδότης της υπηρεσίας στο Νιου Τζέρσι, με αποστολή να εντοπίζει τους συμπαθούντες το σοβιετικό καθεστώς.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση στην οποία ένα δωδεκάχρονο αγόρι, βρέθηκε στο στόχαστρό του. Ποιο ήταν το έγκλημά του; Είχε εκφράσει μια αόριστη επιθυμία να επισκεφθεί κάποτε τη Ρωσία και να αναζητήσει τις ρίζες της οικογένειάς του στον Καύκασο. Ο Σομπζόκοφ, τότε, ενημέρωσε άμεσα το FBI, καλώντας τους υπεύθυνους να έχουν το παιδί στο νου τους, γιατί κάτι μέσα βαθιά στην αντικομμουνιστική καρδούλα του, του έλεγε πως ο νεαρός ήταν επιρρεπής στα διαβολικά μυθεύματα του μαρξισμού.

Ένα παιδί φακελωμένο. Ένας ναζί στην υπηρεσία του κράτους. Κι όλα αυτά στη «γη της ελευθερίας». Πώς σας φαίνεται;

Δεν ήταν, όμως, μόνο ο Σομπζόκοφ που έθεσε εαυτόν στην υπηρεσία της ατλαντικής αυτοκρατορίας. Μετά την ήττα των χιτλερικών, περίπου 10 χιλ. «μετανάστες» που είχαν σχέσεις με το ναζιστικό καθεστώς, μετακόμισαν στις ΗΠΑ. Πολλοί εξ αυτών χρησιμοποιήθηκαν ευρέως και παντοιοτρόπως απ’ τους νέους κλειδοκράτορες του κόσμου.

Μόνο οι επίσημα εγγεγραμμένοι ναζιστές που στρατολογήθηκαν μετά βαΐων και κλάδων από το Αμερικανικό Πεντάγωνο ξεπέρασαν τους 1.600. Οι επικεφαλής των ενόπλων δυνάμεων των ΗΠΑ, ήθελαν με κάθε τρόπο την επιστημονική- ιατρική κατάρτιση και τεχνογνωσία όσων λάδωναν τα γρανάζια της δολοφονικής μηχανής του Χίτλερ -όπως του Βέρνερ φον Μπράουν, του πιστού στον Χίτλερ επιστήμονα, ο οποίος είχε σχεδιάσει τους πυραύλους V-2 που βομβάρδισαν το Λονδίνο- ώστε να προηγηθούν των Σοβιετικών στην πρόσβαση στην πληροφορία. Για αυτό το λόγο τούς παρασχέθηκε βίζα, στέγαση και επιστημονική αρωγή.

Υπήρχαν βέβαια και οι ανεπίσημοι ναζιστές «πρόσφυγες», οι οποίοι λίγο καιρό μετά τον πόλεμο, έχοντας αναβαπτισθεί στην αμερικανική κολυμβήθρα του Σιλωάμ, αποκαλούνταν Αμερικανοί πολίτες. Οι θηριωδίες τους είχαν εξαφανιστεί. Ο λόγος; Ο λόγος ήταν ότι η αμερικανική γραφειοκρατία τούς ήθελε να επανδρώνουν προγράμματα όπως το απόρρητο Πρόγραμμα Συνδετήρας (Project Paperclip).

Ήταν αναγκαίοι στην νέα ιστορική περίοδο που άνοιγε. Για αυτό και όποιος απειλούσε να ξεθάψει αυτό το ένοχο μυστικό, καθίστατο αυτόματα στόχος του FBI και της CIA.

Μιλάμε άλλωστε, για το ξεκίνημα της PAX AMERICANA.

Άνθρωποι όπως ο παρασημοφορημένος αξιωματικός του Τρίτου Ράιχ, Γιάκομπ Ράιμερ, ο οποίος οργάνωνε επιδρομές στα εβραϊκά χωριά, βρίσκονται στους μισθολογικούς καταλόγους των μυστικών υπηρεσιών των ΗΠΑ. Εκεί, συναντά κανείς και τ’ ονοματάκι τού Ότο φον Μπόλσβινγκ, ενός ακόμη ναζί, ο οποίος -παρά τις φιλότιμες προσπάθειες της CIA να εξαφανίσει ό, τι τον συνέδεε με το ναζιστικό παρελθόν του- ενώ είχε σημαντική προϋπηρεσία στην Υπηρεσία Ασφαλείας του ναζιστικού Γραφείου Εβραϊκών Υποθέσεων, μετά το τέλος του πολέμου, εκτός τού ότι έφτασε στο σημείο να ισχυριστεί ότι αποπειράθηκε να δολοφονήσει τον Χίτλερ(!), προσέφερε, αρχικά σε εθελοντική βάση, τις υπηρεσίες του ως πληροφοριοδότη στους Αμερικανούς στρατιωτικούς αξιωματούχους στη Γερμανία, για να «αναβαθμιστεί» λίγα χρόνια αργότερα σε κατάσκοπο της CIA.

Η Ιστορία κατέγραψε στα αδιάσειστα κιτάπια της, τους ναζί που διέφυγαν εν γνώσει των Αμερικανών από την Ιταλία κυρίως για την Λ. Αμερική, μέσω της βοήθειας του Κροάτη καθολικού ιερέα και φασίστα Κρούνοσλαβ Ντραγκάνοβιτς, τον οποίο απόρρητη Έκθεση του αμερικανικού στρατού χαρακτήριζε «εγκληματία πολέμου». Ήταν τόσο απροκάλυπτη η στήριξη της νέας, τότε, αναδυόμενης αυτοκρατορίας προς τους ναζί, που η αμερικανική στρατιωτική εφημερίδα «Stars and Stripes» αναρωτιόταν σε ένα από τα άρθρα της: «Κερδίσαμε ή όχι;» Το γιατί δεν έκαναν κάτι οι παροικούντες την Ουάσινγκτον για να το αποτρέψουν, από τη στιγμή μάλιστα που χαρακτήριζαν τις πρακτικές του Ντραγκάνοβιτς και των ομοίων του «μη αποδεκτές» από τους αξιωματούχους του αμερικανικού Υπ. Εξωτερικών», μας το εξηγεί ο Έρικ Λίχτμπλαου στο καταπληκτικό βιβλίο του «Οι ναζί της διπλανής πόρτας» (Ποταμός, 2016): «Η διαδικασία της διαφυγής ήταν ένα χρήσιμο εργαλείο για τους Αμερικανούς αξιωματούχους στο νέο τους αγώνα που ήταν ο Ψυχρός Πόλεμος, αλλά δεν μπορούσαν να το παραδεχθούν δημόσια», έγραφε καταρρίπτοντας μεμιάς τα γελοία κηρύγματα των νεοφιλελεύθερων τυφλοπόντικων της Ιστορίας περί ταύτισης του κομμουνισμού με το ναζισμό.

Για να κατανοήσουμε καλύτερα πώς εργαλειοποιούνται οι φασίστες, είτε σε συνθήκες αστικής δημοκρατίας, είτε σε συνθήκες αστικής δικτατορίας, ζητήσαμε τη γνώμη του ερευνητή και συγγραφέα των βιβλίων «Άσπρα μαντήλια στην Plaza de Mayo» (ΚΨΜ, 2015) και «Από το Τρίτο Ράιχ στην Ευρωπαϊκή Ένωση» (ΚΨΜ,2017), Κώστα Λουλουδάκη.

Σύμφωνα με το Λουλουδάκη, «όταν μιλάμε για τα αίτια που οδηγούν στην ανάπτυξη ή ακόμα στην αποσύνθεση και στην πτώση ενός συστήματος πρέπει να έχουμε κατά νου πολλά δεδομένα και πολλούς παράγοντες για να κατανοήσουμε τους κοινωνικούς μηχανισμούς αναπαραγωγής ή λειτουργίας αυτού του συστήματος. (…) Στην εποχή μας, η μόνη λειτουργία που κατέχει κεντρική σημασία είναι εκείνη της αναπαραγωγής κεφαλαίου που με την σειρά της καθορίζει όλες τις άλλες λειτουργίες της κοινωνίας.

Για να διατηρηθεί όμως ο χαρακτήρας του καπιταλιστικού συστήματος χρειάζεται η άνιση κατανομή και διανομή της ιδιοκτησίας των μέσων παραγωγής ανάμεσα στα μέλη της κοινωνίας. Ωστόσο, οι πολιτικές συσσώρευσης, σε λίγα χέρια, του παραγομένου κεφαλαίου, προϋποθέτουν το απαραίτητο της πειθάρχησης του κόσμου της εργασίας στις εντολές αυτών που κατέχουν τον πλούτο. Ο Χίτλερ το πρώτο πράγμα που υποσχέθηκε στους κεφαλαιοκράτες ήταν πειθαρχημένους εργάτες, υποταγμένα συνδικάτα και νέες ελεύθερες αγορές. Με τα δικά του λόγια: «Η κυβέρνηση δεν θα προστατεύσει τα συμφέροντα του λαού με μια οικονομική γραφειοκρατία οργανωμένη από το κράτος αλλά με την υποστήριξη της ιδιωτικής πρωτοβουλίας» (βλέπε και ντοκιμαντέρ «Φασισμός Α.Ε.» του Άρη Χατζηστεφάνου).

Οι ολοκληρωτικές αυτές απόψεις διαπερνούν όλους τους εγκεφάλους και ολόκληρη την σκέψη των νεοφιλελεύθερων, για αυτό δεν πρέπει να μας προξενούν έκπληξη τα συναισθήματα αλληλεγγύης του ιεροφάντη των ελεύθερων αγορών και των νεοφιλελεύθερων, Ludwig Heinrich von Mises που επισημαίνει ήδη από το 1927 ότι «κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει ότι ο φασισμός έχει ήδη καταξιωθεί στην ιστορία ως ο σωτήρας του ευρωπαϊκού πολιτισμού (…) διότι κατάφερε να διασώσει την ατομική ιδιοκτησία και το δικαίωμα στην ανταλλαγή»!

Ξεκάθαρα λοιπόν θα πω πως φασισμός είναι η επικράτηση συγκεκριμένων, επιθετικών παραγωγικών σχέσεων που εξασφαλίζουν την ταξική, ολοκληρωτική και βίαιη εξουσία των φορέων της αγοράς και του καπιταλισμού. Φασισμός είναι ο ολοκληρωτισμός της καπιταλιστικής κοινωνίας».

Προς επίρρωση των όσων ανέφερε ο Λουλουδάκης, οφείλουμε να σταθούμε, για να καταλάβουμε και τον τρόπο σύνδεσης φασισμού-ιμπεριαλισμού, στα όσα σημαντικά έγραφε ο Ρατζανί Πάλμε Ντατ στο βιβλίο «Φασισμός και κοινωνική επανάσταση» (Σύγχρονη Εποχή, 2013):

«Ο φασισμός, αποτελεί την κυρίαρχη έκφραση του σύγχρονου ιμπεριαλισμού, του καπιταλισμού σε αποσύνθεση, των πιο βίαιων πολιτικών του καπιταλισμού σε κρίση και επομένως είναι απαραίτητα συνυφασμένος με τον πόλεμο. Με τη βίαιη καταστολή όλων των σοσιαλιστικών, φιλειρηνικών και διεθνιστικών κινήσεων, με τη βίαιη στρατιωτικοποίηση της εργασίας και τη συγκεντρωτική δικτατορία, (…)αποτελεί ευθέως μέτρο της καπιταλιστικής πολεμικής προετοιμασίας».

Συμπερασματικά, ο φασισμός δεν υπήρξε αποκλειστικά «γερμανικό» ή «ιταλικό» φαινόμενο. Πολλά από τα κατασταλτικά μέτρα που εφαρμόστηκαν ενάντια στο εργατικό-λαϊκό κίνημα σε Γερμανία και Ιταλία, αποτέλεσαν επίσημη πολιτική των εθνικών επιτροπών των εκατομμυριούχων που ονομάζονται κυβερνήσεις και σε μια σειρά από άλλες χώρες υπό καθεστώς αστικής δημοκρατίας. Οι αστικές δημοκρατίες της Ευρώπης και της Αμερικής στήριξαν τότε ενεργά την άνοδο του φασισμού. Συνέδραμαν καταλυτικά στην ανάκαμψη και την πολεμική υπεροπλία της ναζιστικής Γερμανίας, είτε μέσω πιστώσεων, είτε μέσω επενδύσεων, είτε παραβλέποντας την κατάφωρη παραβίαση της Συνθήκης των Βερσαλλιών περί εξοπλισμών κ.ά. (Θεωρήστε τη χρήση αορίστου χρόνου αναγκαστική, λόγω της αναφοράς μας σε παρελθοντικά γεγονότα, όχι σε παρελθούσες πολιτικές καταστάσεις).

***

Διαβάστε εδώ τη συνέχεια Νο 1, Νο 3, Νο 4

Βιομηχανία θανάτου ή, αλλιώς, ιμπεριαλισμός και φασισμός! (1)

noreply@blogger.com (e-kozani) — Thu, 20 Jul 2017 07:19:00 +0000

Του Δημήτρη Κούλαλη

Πηγή: nostimonimar.gr

Στις 17/9/2005, κυκλοφόρησε στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Τορόντο η ταινία «Εdison» σε σκηνοθεσία και σενάριο του Ντέιβιντ Μπερκ. Στην ταινία πρωταγωνιστούν, μεταξύ άλλων, οι Μόργκαν Φρίμαν και Κέβιν Σπέισι.

Η υπόθεση είχε ως εξής: Ένας άπειρος, νέος δημοσιογράφος, ύστερα από μια «περίεργη» δικαστική απόφαση, ξεκινά ένα ρεπορτάζ για τη διαφθορά στην αστυνομία. Ρεπορτάζ, το οποίο αγγίζει σχεδόν όλα τα μέλη του επίλεκτου αστυνομικού σώματος FRAT. Ο πολλά υποσχόμενος και μάχιμος δημοσιογράφος μπλέκει, μετά κόπων και βασάνων, στην έρευνά του το αφεντικό της μικρής εφημερίδας που εργάζεται. Στη συνέχεια μαζί με έναν αδιάφθορο ντετέκτιβ - ερευνητή που θέλει να καθαρίσει το Σώμα από την κόπρο του αστυνομικού Αυγεία αρχίζουν πολύπλευρη έρευνα. Ωστόσο, τα πράγματα δεν εξελίσσονται όπως θα ήθελαν οι τρεις ήρωες, καθώς, μάρτυρες-κλειδιά δολοφονούνται, ο ίδιος ο ρεπόρτερ δέχεται δολοφονικές επιθέσεις, ενώ, κι εδώ είναι το σημαντικότερο, (και) η πολιτική ηγεσία της αστυνομίας εμπλέκεται στο κύκλωμα.

Η ταινία, στην αρχική της προβολή δεν ενθουσίασε τους κριτικούς. Για τον γράφοντα, αν θέλετε τη γνώμη του, πρόκειται για μια καλή ταινία, όμοια της οποίας, ωστόσο, έχουμε ξαναδεί πολλάκις στο Hollywood.

Θα αναρωτιέστε, βέβαια, τι σχέση έχει με το θέμα μας ή και γιατί καταπιαστήκαμε μαζί της. Ίσως για εκείνο το απόσπασμα, στο οποίο Σπέισι και Φρίμαν έχουν έναν αποκαλυπτικό διάλογο:

-Σπέισι: Η FRAT, ασχολείται με τα ναρκωτικά, τα όπλα, την πορνεία. Ό,τι κατάσχουν το κρατάνε. Δώδεκα εκατομμύρια δολάρια μετρητά τα τελευταία πέντε χρόνια. Έξι εκατομμύρια δολάρια για πολεμικό, τέσσερα εκατομμύρια για παρακολούθηση. Ο Τίλμαν (ο προϊστάμενος της μονάδας) υπερπληρώνει τα πάντα, 200-400% . Αλλά δες από πού αγοράζει. Απ’ τη Midland. Aπ’ τη Hightower. Όπλα από τη Finix. H DigiVector έφτιαξε την ιστοσελίδα τους.

–Φρίμαν: Σ’ αυτούς δηλαδή ανήκουν οι ηγέτες της πόλης μας.

–Σπέισι: Και οι ιδρυτές του Ιδρύματος «Καλύτερο Έντισον».

– Πρόκειται για επιτροπή πολιτικής δράσης.

– Φρίμαν: Μόλις μου έδειξες, δηλαδή τις βάσεις ενός φασιστικού κράτους.

– Σπέισι: Απολύτως…

Εδώ, γεννιέται ένα ερώτημα: Ήταν ο Μπερκ τόσο καλός γνώστης της σύγχρονης Ιστορίας; H απάντηση είναι: ίσως ναι, ίσως όχι. Θα δούμε στη συνέχεια τι τελικά ισχύει. Αν, πάντως, μπορούμε κάπως να σας προϊδεάσουμε, αξίζει να υπενθυμίσουμε ότι η Τέχνη -ακόμη και αν μέσα σ’ αυτή συμπεριλάβουμε το Hollywood- μιμείται την πραγματικότητα…

***

Πριν καταπιαστούμε με τη γενεσιουργό αιτία του φασισμού, που δεν είναι άλλη από τον ίδιο τον καπιταλισμό, καλό θα ήταν να πούμε δυο λογάκια για τον πιο σημαντικό πρόδρομό του: Τον ιμπεριαλισμό. Το ύστατο στάδιο της κεφαλαιοκρατίας.

***

Ας ξεκινήσουμε από τα φρέσκα κουλούρια.

Πριν μερικές μέρες, στην έδρα του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες, συνήλθε η Σύνοδος των υπουργών Άμυνας των κρατών – μελών της συμμαχίας. Σύνοδος όπου, όπως υπογράμμισε εκ νέου ο γ.γ. του ΝΑΤΟ, Γ. Στόλτενμπεργκ, αποφασίστηκε η ένταση των προσπαθειών «για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας»– με ό, τι αυτό συνεπάγεται για τους λαούς-. Ο Πάνος Καμμένος, επεσήμανε από ελληνικής πλευράς την «ανάγκη να ενισχυθεί ο ρόλος του ΝΑΤΟ στη νότια πτέρυγά του και να ελεγχθούν οι θαλάσσιοι διάδρομοι στη νότιο Μεσόγειο, για να αποτραπεί η χρηματοδότηση της τρομοκρατίας μέσω παράνομης διακίνησης πετρελαίου, ναρκωτικών και όπλων, σε συνδυασμό με το ξέπλυμα χρήματος».

Να σημειωθεί ακόμη, ότι τέθηκε για άλλη μια φορά το ζήτημα της δίκαιης κατανομής του «οικονομικού βάρους της ασφάλειας».

Όσον αφορά το τελευταίο, μέσα στο φόντο των αντιπαραθέσεων στο εσωτερικό της Συμμαχίας και των πιέσεων από την πλευρά των ΗΠΑ για «αύξηση της συνεισφοράς» των άλλων μελών ( αίτημα το οποίο επανέλαβε ο Τραμπ πετώντας μπηχτές από τη Βαρσοβία λίγο πριν τη σύνοδο του G-20), ο γ.γ. του ΝΑΤΟ κάνοντας πιο συγκεκριμένη την τοποθέτησή του τόνισε πως «για να κρατήσουμε τα έθνη μας ασφαλή, πρέπει να συνεχίσουμε να εργαζόμαστε για αυξημένες αμυντικές δαπάνες και δικαιότερη κατανομή των βαρών εντός της Συμμαχίας. Έχουμε αρχίσει να κινούμαστε προς τη σωστή κατεύθυνση».

Πράγματι, με βάση τα στοιχεία που παρέθεσε, «η τάση είναι ανοδική». Μετά από χρόνια ύφεσης, το 2015 σημειώθηκε αύξηση των αμυντικών δαπανών των ευρωπαϊκών μελών του ΝΑΤΟ και του Καναδά. Το 2016, αυτό συνεχίστηκε (895 δισ. δολάρια), ενώ για το 2017 προβλέπεται μια ακόμα μεγαλύτερη αύξηση των κονδυλίων που αφορούν στρατιωτικές δαπάνες κατά 4,3% (915 δισ. δολάρια). Σε ποσά αυτό σημαίνει, όπως υπολογίζουν στο ΝΑΤΟ, ότι τα τελευταία 3 χρόνια, οι «Ευρωπαίοι σύμμαχοι» και ο Καναδάς δαπάνησαν περισσότερα από 46 δισ. δολάρια για στρατιωτικούς σκοπούς, κάτι που αποτυπώνει την όξυνση των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών.

Ξεχωριστή θέση στην κατάταξη των συνεπών στις νατοϊκές υποχρεώσεις τους χωρών κατέχει η Ελλάδα. Καθώς, όχι μόνο ανήκε την χρονιά που μας πέρασε στην πεντάδα των καλοπληρωτών που πληρούν το όριο αναφοράς του ΝΑΤΟ για τη δαπάνη 2% του ΑΕΠ κατ’ έτος για την Άμυνα. Αλλά, είναι 1 από τα μόλις 6 κράτη- συγκεκριμένα βρίσκεται στη δεύτερη θέση- σε σύνολο 29 χωρών , τα οποία ξεπερνούν ή έστω πιάνουν το πλαφόν του 2%, (2,32% του ΑΕΠ) αποτελώντας έτσι μια από τις λίγες χώρες που ανεβάζουν τη συνολική επίδοση. (Ναι, μιλάμε για την ίδια χώρα στην οποία οι προβλεπόμενες δαπάνες στο υπουργείο Υγείας για το 2018 δεν θα ξεπεράσουν τα 3,7 δισ. ευρώ, έναντι 4,3 δισ. ευρώ το 2017).

Ίσως για αυτό ο ίδιος ο Αμερικανός υπουργός Άμυνας, Τζ. Μάτις, φέρεται να εξέφρασε στον Έλληνα υπουργό Άμυνας, την ικανοποίησή του για το κιμπαριλίκι της ελληνικής κυβέρνησης. Μια ευαρέσκεια που εκφράστηκε και σε επίπεδο στρατιωτικών στελεχών, κατά την επίσημη επίσκεψη του Α/ΓΕΣ αντιστρατήγου Αλκ. Στεφανή στις ΗΠΑ, όπου βρέθηκε προσκεκλημένος του ομολόγου του, Αρχηγού του Στρατού των ΗΠΑ, στρατηγού Mark A. Milley, συνάντηση κατά την οποία «επιβεβαιώθηκε το εξαιρετικό επίπεδο συνεργασίας, αλληλοεκτίμησης και αμοιβαίας εμπιστοσύνης που ήδη υφίσταται, στο πλαίσιο των δράσεων των Χερσαίων Δυνάμεων».

Παράλληλα, «διερευνήθηκαν όλες οι δυνατότητες για την περαιτέρω ενίσχυση συνεργειών σε θέματα εκπαίδευσης, ασκήσεων και συντήρησης αμυντικού υλικού», με τις ΗΠΑ, κυρίως, να εστιάζουν στην πολυετή ανανέωση της διμερούς συμφωνίας για τη βάση της Σούδας στην Κρήτη που θεωρούν καίρια για το Πολεμικό Ναυτικό τους και τις επεμβάσεις τους σε όλη την ευρύτερη περιοχή και ιδιαίτερα σε Μ. Ανατολή και Β. Αφρική. Κάτι που φάνηκε και από τις πρόσφατες δηλώσεις του πρέσβη των ΗΠΑ στην Ελλάδα Τζ. Πάιατ: «Για το Ναυτικό των ΗΠΑ», είπε, «λόγω του υψηλού ρυθμού των επιχειρήσεων που συμβαίνουν τη δεδομένη χρονική στιγμή στην Ανατολική Μεσόγειο, λόγω των προκλήσεων που προκύπτουν από τη Συρία και τη Λιβύη και, ιδίως, λόγω του πολέμου ενάντια στον ISIS, η Σούδα είναι πιο σημαντική από ποτέ και αποτελεί ένα μοναδικό κεφάλαιο».

Από την άλλη, στην «μητέρα Ευρώπη», μετά την εκλογή Μακρόν, άρχισε ένας νέος γύρος του αφηγήματος περί «φιλολαϊκής» Ε.Ε. Οι διακηρύξεις του Μακρόν για την ενίσχυση της λεγόμενης «εμβάθυνσης» της Ε.Ε. -κυρίως μέσω της ΟΝΕ-, οι γαλλογερμανικές συναντήσεις -όπως το 19^ο Γαλλογερμανικό Υπουργικό Συμβούλιο- και οι δηλώσεις από κοινού με την καγκελάριο της Γερμανίας που παρουσιάστηκαν ως «σχέδιο Μακρόν» για την Ε.Ε. Η γενικότερη επαναπροσέγγιση τού -παρά τις αντιθέσεις τους- «γαλλογερμανικού άξονα» και η επανέναρξη της σχετικής συζήτησης για το μέλλον της Ε.Ε. βασισμένη στα «5 σημεία» που παρουσιάστηκαν πριν μερικούς μήνες από τον Ζ. Κ. Γιούνκερ, έρχονται σε μια περίοδο που οι ανταγωνισμοί με άλλα ιμπεριαλιστικά κέντρα (Ρωσία, Κίνα, χώρες του BRICS) οξύνονται, μεγαλώνοντας τα «γεωπολιτικά ατυχήματα» στα διάφορα μέτωπα ανά την υφήλιο.

Όλα αυτά, βέβαια, την ίδια ώρα που, λόγω της ανισομετρίας των καπιταλιστικών οικονομιών, δοκιμάζονται και οι «παραδοσιακές» ιμπεριαλιστικές συμμαχίες της Δύσης , όπως αυτή με τις ΗΠΑ -παρά τα χαμόγελα και τα πειράγματα με τον Μακρόν στην πρόσφατη επίσκεψη του Τράμπ στο Παρίσι- που αναλύσαμε πιο πάνω, αλλά και η συνοχή του ίδιου του ευρωενωσιακού οικοδομήματος.

Η διαδικασία του Βrexit, διαδικασία, η οποία φανερώνει το σκληρό παζάρι που βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη, είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Πριν λίγο καιρό, φερειπείν, στην πρεσβεία της Μεγάλης Βρετανίας, κορυφαίοι παράγοντες του Νησιού απηύθυναν κάλεσμα στους Έλληνες εφοπλιστές να εμπιστευτούν το Σίτι του Λονδίνου, διαβεβαιώνοντας ότι θα δοθούν περισσότερα κίνητρα παραμονής των επιχειρήσεων στη Γηραιά Αλβιώνα και ότι θα διαφυλάξουν παράλληλα, κατά το δυνατόν, τις τελωνειακές και άλλες συμφωνίες με την Ε.Ε. Στη συνέχεια, δεσμεύτηκαν για την ύπαρξη νέων ή και βελτιωμένων διμερών εμπορικών συμφωνιών που δεν θα υπάγονται στους στενούς περιορισμούς της Ε.Ε. με άλλες μεγάλες οικονομικά χώρες. Ταυτόχρονα, όμως, δια στόματος του Γάλλου πρωθυπουργού, το Παρίσι παρουσίαζε δέσμη μέτρων με σκοπό την ενίσχυση της ελκυστικότητάς του ως χρηματοπιστωτικού κέντρου, στα οποία μέτρα, μεταξύ άλλων, συμπεριλαμβάνονται η δέσμευση κατάργησης της προβλεπόμενης επέκτασης του φόρου επί των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, καθώς και της φορολογικής κλίμακας των υψηλότερων εισοδημάτων του χρηματοπιστωτικού τομέα.

Ακόμη, δηλώσεις όπως αυτή της Άνγκελα Μέρκελ τον Ιούνιο σε προεκλογική συγκέντρωση του κόμματός της στο Μόναχο, είναι ενδεικτικές της γεωπολιτικής διελκυστίνδας που εξελίσσεται αυτή τη στιγμή, με τις ΗΠΑ από τη μία να ζητούν να πάψουν οικονομικά οι Ευρωπαίοι να αποτελούν τις «πλύστρες» του ΝΑΤΟ -κατά την περίφημη δήλωση του Μπους, «we’re gonna do the cooking and somebody else has to do the dishes»- και από την άλλη, με την Ε.Ε. να ψάχνει την στρατηγική της αυτονομία στο πλαίσιο της προώθησης των δικών της μονοπωλιακών συμφερόντων. Ειρήσθω εν παρόδω, στη Σύνοδο Κορυφής της Ε.Ε. στις 22/6/2017, αποφασίστηκε η δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Ταμείου για την Άμυνα και η μονιμοποίηση της συνεργασίας για την «καταπολέμηση της τρομοκρατίας». «Είχα αρκετές εμπειρίες», είχε πει πρόσφατα η Άνγκελα Μέρκελ, «τις τελευταίες μέρες. Και το μόνο που μπορώ να πω είναι ότι εμείς οι Ευρωπαίοι πρέπει πραγματικά να πάρουμε τις τύχες μας στα δικά μας χέρια – φυσικά, διατηρώντας φιλικές σχέσεις με τις ΗΠΑ, φιλικές σχέσεις με τη Βρετανία και με σχέσεις καλής γειτονίας, στο βαθμό του δυνατού, με άλλες χώρες, ακόμη και με τη Ρωσία».

Αν μάλιστα, λάβει κανείς υπόψη του το γεγονός ότι στο σταθερό αίτημα του Τραμπ («οι ΗΠΑ δεν μπορεί να πληρώνουν για την ασφάλεια της Ε.Ε.») οι Γερμανοί ανταπαντούν ότι δεν γνωρίζουν «κανέναν Γερμανό πολιτικό, ο οποίος θα υποστήριζε ότι κάτι τέτοιο είναι εφικτό ή επιθυμητό» (Ζ. Γκάμπριελ), τα μυθώδη πλεονάσματα της Γερμανίας (1,8% για το 2017 το δημοσιονομικό της πλεόνασμα, 17,3 δισ. ευρώ το εμπορικό της πλεόνασμα) και την αποχώρηση των ΗΠΑ από τη Συμφωνία του Παρισιού για το Κλίμα, οι δύο Σύνοδοι επιβεβαίωσαν την κλιμάκωση των αντιθέσεων ανάμεσα στις ισχυρότερες κεφαλαιοκρατικές οικονομίες του πλανήτη.

Σας μυρίζει μπαρούτι; Αν όχι, κακώς! Αρκεί απλά να αναφέρουμε τα όσα δήλωσε προ ολίγου ο Ζ. Κ. Γιούνκερ, κατά τη διάρκεια ομιλίας του στη «Διάσκεψη για την Άμυνα και την Ασφάλεια στην Ευρώπη», παρουσιάζοντας το «έγγραφο προβληματισμού για το μέλλον της Ευρωπαϊκής Άμυνας» που εμπεριέχει τα 3 βασικά προβλεπόμενα σενάρια για το μέλλον του «αμυντικού δόγματος» της Ε.Ε.: «Η προστασία της Ευρώπης δεν μπορεί πλέον να ανατεθεί σε εξωτερικούς συνεργάτες», είχε τονίσει. Στη συνέχεια υπερθεμάτισε λέγοντας: «Ακόμα και οι μεγαλύτερες στρατιωτικές δυνάμεις μας – και μπορώ να τις υπολογίσω σε μία, το πολύ δύο – δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν όλες τις προκλήσεις και απειλές μόνες. Κι ούτε χρειάζεται να κοιτάξουμε πολύ πέρα από την πόρτα μας για να δούμε ότι ο πόλεμος δεν είναι κάτι στο παρελθόν». Στο κλείσιμο της ομιλίας του, σημείο στο οποίο έγινε μεφιστοφελικά (πιο) συγκεκριμένος, τόνισε χαρακτηριστικά: «Δεν έχουμε άλλη επιλογή παρά να υπερασπιστούμε τα συμφέροντά μας στη Μ. Ανατολή, στην αλλαγή του κλίματος, στις εμπορικές μας συμφωνίες».

Παράλληλα, μέσα σ’ αυτό το νέο μοίρασμα του κόσμου, τόσο η κυβέρνηση, όσο και η αξιωματική αντιπολίτευση στη χώρα μας, καιρό τώρα, στοιβάζουν τις απαιτήσεις εγχώριων και διεθνών επιχειρηματικών ομίλων κάτω από την ομπρέλα της «γεωστρατηγικής αναβάθμισης της χώρας», πράγμα το οποίο έγινε εκ νέου ορατό στη συζήτηση για τα τεκταινόμενα στο Κυπριακό. Στο παιχνίδι αυτό, έχει ενταχθεί και μερίδα του Τύπου.

Ενδεικτικά να αναφέρουμε δύο άρθρα που δημοσιεύθηκαν στην εφημερίδα «Καθημερινή» πριν μερικούς μήνες. Το ένα στις 15/3/2017 και τιτλοφορείται «Μοναξιά στην εθνική οδό»: «…Όσο βυθιζόμαστε μέσα στην κρίση», αναφέρει ο αρθρογράφος, «τα αντανακλαστικά μας γίνονται όλο και πιο περίεργα», περικόπτοντας βασικές ανάγκες, όπως η θέρμανση κ.ά. «Στην πραγματικότητα», συνέχιζε, «δεν εξοικονομείς πολλά με αυτά τα ημίμετρα. Περισσότερο επιβαρύνεις κι άλλο την ψυχολογία σου. Κι όσο κρατάει αυτή η ατμόσφαιρα, τόσο η ψυχολογία πέφτει, αναπόφευκτα. Σε αντίθεση με τους πολέμους, όπου τα πάντα εκτονώνονται βίαια και ξεθυμαίνουν σχετικά γρήγορα, οι οικονομικές κρίσεις κρατούν περισσότερο (…) διαβρώνουν χωρίς αίμα (χωρίς πολύ αίμα έστω), ωστόσο διαβρώνουν βαθιά και η σκουριά που αφήνουν δε φεύγει εύκολα μετά» (η υπογράμμιση δική μας).

Το δεύτερο γράφτηκε στις 2/4/2017, με τίτλο «Γεωστρατηγικά οικόπεδα». Εδώ, διαβάζουμε ότι: «Η στρατηγική σημασία της Τουρκίας αμφισβητείται, πλέον, ανοικτά. Αμερικανοί και Ευρωπαίοι αξιωματούχοι και αναλυτές θεωρούν ότι η Τουρκία έχει μπει σε έναν δρόμο όπου, στην… καλύτερη περίπτωση, δεν μπορούν να βγάλουν άκρη.(…) Μπορεί λοιπόν η Ελλάδα να αναπληρώσει το ενδεχόμενο κενό; Εξαρτάται από το αν και πόση «μπάλα» θα παίξει.(…) Σημασία όμως δεν έχει να έχεις το καλό οικόπεδο, αλλά τι κάνεις με αυτό.(…) Η Ελλάδα είναι χώρα πρώτης γραμμής για τη Δύση και ενδέχεται να κληθεί να παίξει ενεργά αυτόν τον ρόλο. Θα χρειασθούν ισχυρή πολιτική βούληση και συναίνεση για να παιχθεί αυτό το παιχνίδι. Δεν είναι αστείο, ούτε παιχνίδι να αναλάβεις ρόλους και αποστολές όταν επί δεκαετίες φοβόσουν να στείλεις έναν στρατιωτικό αστυνομικό στο Αφγανιστάν. Και επίσης θα αποκτήσουμε εχθρούς με αυτή την επιλογή και θα αναλάβουμε και ρίσκα, όπως, π.χ., το να γίνουμε στόχος φανατικών ισλαμιστών. Οι εξελίξεις, όμως, τρέχουν. Η ώρα των αποφάσεων μπορεί και να μην απέχει πολύ» (η υπογράμμιση και εδώ δική μας).

Τα συμπεράσματα δικά σας…

***

Διαβάστε εδώ τη συνέχεια Νο 2, Νο 3, Νο 4

Τρομοκρατία - 3. Μαζική τρομοκρατία: από τη Δρέσδη και τη Χιροσίμα μέχρι την 11η Σεπτεμβρίου - 4. Οι πολίτες ως όμηροι

noreply@blogger.com (e-kozani) — Wed, 19 Jul 2017 06:50:00 +0000

Ασχοληθήκαμε μέχρι τώρα με την τρομοκρατία που έχει στόχο ένα συγκεκριμένο άτομο ή μια συγκεκριμένη ομάδα, ακόμη κι αν στην πορεία καταλήγει να προκαλεί και «παράπλευρες απώλειες». Ας περάσουμε στη συνέχεια στην καθεαυτή μαζική τρομοκρατία. Η σκέψη μας οδηγεί αυτόματα στην 11^η Σεπτεμβρίου. Υπάρχει άραγε κάποιο παρόμοιο ιστορικό προηγούμενο; Αν χαρακτηρίζουμε μαζική τρομοκρατία τη βία ενάντια σε πολίτες με συγκεκριμένους πολιτικούς και στρατιωτικούς σκοπούς, οφείλουμε να θυμίσουμε πως το πιο τρανταχτό ιστορικό παράδειγμα τέτοιας αποτρόπαιης μορφής βίας ήταν ο πυρηνικός όλεθρος της Χιροσίμα και του Ναγκασάκι. Σήμερα πολλοί έγκυροι αμερικανοί ιστορικοί μιλούν για «τρομοκρατικό βομβαρδισμό». Αλλά την ίδια γνώμη είχε από τότε ένας από τους πιο υψηλόβαθμους αμερικανούς στρατιωτικούς της εποχής, ο ναύαρχος Λίχι, που μάταια προσπάθησε να εμποδίσει τον πρόεδρο Τρούμαν να χρησιμοποιήσει ένα «βάρβαρο» όπλο που μπορεί να πλήξει αδιάκριτα «γυναίκες και παιδιά»[1].

Το ίδιο μπορούμε να πούμε για τη συστηματική καταστροφή ιαπωνικών ή γερμανικών πόλεων προς τη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου (της Δρέσδης για παράδειγμα), που αποφασίστηκε και προωθήθηκε με τον ομολογημένο σκοπό να μη μείνει καμία οδός διαφυγής στους απλούς πολίτες που περικυκλώνονταν από τις φλόγες και καίγονταν στη μάταιη προσπάθειά τους να ξεφύγουν από τις βόμβες βραδείας ανάφλεξης και τις ριπές των μυδραλιοβόλων.

Να προσθέσουμε εδώ μια ιδιαίτερα ανατριχιαστική λεπτομέρεια: έγινε γνωστό πως περισσότερο κι από την Ιαπωνία που ήταν πια έτοιμη να συνθηκολογήσει, ο όλεθρος της Χιροσίμα και του Ναγκασάκι ήθελε να στείλει ένα αυστηρό μήνυμα στη Σοβιετική Ένωση. Επρόκειτο λοιπόν για δύο τρομοκρατικές ενέργειες, σε ιδιαίτερα ευρεία κλίμακα, και με διπλό στόχο: δολοφονήθηκαν δεκάδες χιλιάδες αθώοι πολίτες που ανήκαν στο πρώην εχθρικό στρατόπεδο (για την ακρίβεια στον πρώην εχθρό που ετοιμαζόταν να γίνει σύμμαχος), για να τρομοκρατηθεί ο σύμμαχος, που ήδη είχε στοχοποιηθεί ως ο νέος εχθρός! Βλέπουμε σήμερα τη χώρα που είναι υπεύθυνη γι' αυτό τον όλεθρο,

για τον οποίο πεισματικά αρνείται οποιαδήποτε αυτοκριτική, τις ΗΠΑ, να έχουν την απαίτηση να αποφασίζουν αυθαίρετα και τελεσίδικα για το ποιος είναι τρομοκράτης και ποιος όχι .

Θα μπορούσε να πει κάποιος ότι αυτή η φρίκη ανήκει στο παρελθόν και δεν έχει καμία πολιτική σημασία σήμερα. Αλλά αυτό δεν ισχύει:

Κατά τον πόλεμο του Βιετνάμ, στην αρχή της δεκαετίας του 1970, ο πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο σύμβουλός του για την εθνική ασφάλεια Χένρι Κίσινγκερ διέταξαν να ριχτούν σε αγροτικές περιοχές της Καμπότζης περισσότερες βόμβες από όσες ρίχτηκαν στην Ιαπωνία στη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, με αποτέλεσμα να δολοφονηθούν τουλάχιστον 750.000 καμποτζιανοί αγρότες[2].

Και τι να πει κανείς για τον εκτεταμένο χημικό πόλεμο που εξαπολύθηκε κατά του Βιετνάμ; Πριν λίγο καιρό, μια γαλλική συντηρητική εφημερίδα υπολόγιζε πως τριάντα χρόνια μετά τον τερματισμό των εχθροπραξιών, υπήρχαν ακόμη «τέσσερα εκατομμύρια» θύματα με το κορμί κατεστραμμένο από τον «φοβερό πορτοκαλί παράγοντα» (με αναφορά στο χρώμα της διοξίνης που τα αμερικανικά αεροπλάνα έριχναν αφειδώς πάνω σε έναν ολόκληρο λαό)[3]. Η χρήση όπλων μαζικής καταστροφής που εξακολουθούν να προκαλούν βλάβες για μεγάλη χρονική περίοδο είναι χαρακτηριστικό μιας ιδιαίτερα απάνθρωπης μορφής τρομοκρατίας: μιας τρομοκρατίας που στρέφεται ενάντια όχι μόνο σε έναν ολόκληρο λαό, αλλά και στα παιδιά και τα εγγόνια αυτών των αθώων πολιτών.

Δεν πρέπει ακόμη να ξεχνάμε πως στη βάση του δόγματος του προληπτικού πολέμου, η Ουάσινγκτον διεκδικεί για τον εαυτό της το αποκλειστικό δικαίωμα να χρησιμοποιεί το τεράστιο και δολοφονικό πολεμικό δυναμικό της ενάντια σε κάθε λαό που εξεγείρεται, και μάλιστα δεν διστάζει να επισείει και την απειλή να χρησιμοποιήσει πρώτη πυρηνικά όπλα. Η σκιά μιας μόνιμης, πλανητικής τρομοκρατίας κρέμεται πια πάνω από το σύνολο των διεθνών σχέσεων.

4. Οι πολίτες ως όμηροι

Η μαζική τρομοκρατία μπορεί να πάρει και μορφές λιγότερο ριζοσπαστικές. Αν και γνωρίζουμε πολύ καλά το φαινόμενο των αποστολών αυτοκτονίας κάποιων ομάδων που δεν διαθέτουν σύγχρονα όπλα, λίγη δημοσιότητα δίνεται στις λεπτομέρειες των «περιορισμένης κλίμακας» βομβαρδισμών που εξαπολύουν οι μεγάλες, περιφερειακές ή παγκόσμιες δυνάμεις. Την άνοιξη του 1999, στο ξεκίνημα των επιχειρήσεων κατά της Γιουγκοσλαβίας, μαζί με τις βόμβες έπεφταν και προκηρύξεις με την απειλή : «ρίξτε σήμερα μια ματιά στον ουρανό γιατί αύριο δεν θα ζείτε για να τον δείτε»[4]. Παρ' όλα αυτά η αντίσταση δυνάμωνε. Και να που εκφράζοντας την κοινή γνώμη της εποχής, ένας έγκυρος αμερικανός δημοσιογράφος ζητάει να χτυπηθούν άμεσα αθώοι πολίτες: «Χρειάζεται ένας πραγματικός πόλεμος από αέρος. Και μόνο η σκέψη ότι στο Βελιγράδι ο κόσμος παρακολουθεί ροκ συναυλίες ή πάει εκδρομή την ίδια στιγμή που οι συμπατριώτες τους ασχολούνται με τις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις στο Κόσοβο, προκαλεί αηδία». Κι ακόμη:

Είτε μας αρέσει είτε όχι, έχουμε πόλεμο με το σερβικό έθνος (οι Σέρβοι το έμαθαν πια) και το διακύβευμα πρέπει να γίνει ξεκάθαρο: για κάθε επιπλέον εβδομάδα εκκαθαρίσεων στο Κόσοβο, θα γυρίσουμε δέκα χρόνια πίσω τη χώρα σας, κάνοντάς σας σκόνη. Θέλετε να ξαναζήσετε το 1950; Θα σας το ξαναφέρουμε. Θέλετε το 1389; Και αυτό μπορούμε να το κάνουμε[5].

Τόνισα με πλάγιους χαρακτήρες μια έκφραση που δήλωνε το ξεκίνημα ενός αρκετά φιλόδοξου προγράμματος, το οποίο δεν έμοιαζε να πτοείται από την προοπτική εξολόθρευσης του άοπλου πληθυσμού. Μάλλον αυτές οι απειλές εξανάγκασαν το Βελιγράδι να συνθηκολογήσει.

Η είσοδος των νατοϊκών δυνάμεων στο Κόσοβο δεν σήμανε και το τέλος της φρίκης που χρησιμοποιήθηκε ως άλλοθι για την έναρξη των βομβαρδισμών. Το μόνο που άλλαξε ήταν πως πια

ήταν Σέρβοι αυτοί που κατά εκατοντάδες δολοφονήθηκαν, ενώ εκατοντάδες χιλιάδες εξαναγκάστηκαν να πάρουν το δρόμο της ξενιτιάς. Το φταίξιμο πρέπει να αποδοθεί μόνο στους αλβανούς τρομοκράτες; Χρησιμοποιώντας μια. .. χαριτωμένη έκφραση, η εφημερίδα lnternational Herald Tribune εξηγούσε αργότερα ότι «η προστασία των σέρβων πολιτών [ ... ] δεν ήταν στις προτεραιότητες» των δυνάμεων κατοχής. Αντίθετα, ο στρατηγός Τζάκσον υποστήριζε ότι η αποστολή του θα ήταν πιο εύκολη «αν επιβίωναν λιγότεροι Σέρβοι»[6]. Ομολογώντας έτσι πως οι τρομοκρατικές επιχειρήσεις εθνοκάθαρσης που ξεκίνησαν κατά των Σέρβων είχαν την έγκριση ή τουλάχιστον την ανοχή της Δύσης!

Ας ρίξουμε τώρα μια ματιά στη Μέση Ανατολή. Η εξαπόλυση των αεροπορικών βομβαρδισμών ενάντια στο Ιράκ την άνοιξη του 2003 έγινε από τις ΗΠΑ με ένα σύνθημα που αξίζει να προσέξουμε:

«σοκ και δέος». Αυτό αφορούσε άραγε μόνο τον εχθρικό στρατό; Για την Παλαιστίνη, ακόμη κι ο αμερικανικός τύπος έγραφε πως ο ισραηλινός στρατός «χτυπούσε αδιάκριτα αθώους πολίτες»[7]. Χαρακτηριστικά είναι όσα συνέβησαν στο Λίβανο το καλοκαίρι του 2006: σε κάθε στρατιωτική επίθεση της Χεζμπολάχ, η κυβέρνηση του Τελ Αβίβ απαντούσε με βομβαρδισμούς που κατέστρεφαν συστηματικά τα έργα υποδομής της χώρας, προκαλώντας το θάνατο σε εκατοντάδες αθώους (μεταξύ των οποίων μεγάλο ποσοστό παιδιών) και την απελπισμένη φυγή εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων. Οι υπεύθυνοι δικαιολογήθηκαν λέγοντας ότι αυτές οι ενέργειες ήταν επιβεβλημένες γιατί ο εχθρός κρυβόταν ανάμεσα στους πολίτες. Στην πραγματικότητα, ακόμη και το ισραηλινό ανώτατο δικαστήριο καταδίκασε την πρακτική του ισραηλινού στρατού που χρησιμοποιούσε τους Παλαιστίνιους ως ανθρώπινη ασπίδα στην καταδίωξη των «τρομοκρατών» από σπίτι σε σπίτι. Μήπως δεν έχει άδικο ένα στέλεχος του Παρατηρητήριου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, όταν λέει πως το Ισραήλ χρησιμοποιεί «προκατασκευασμένες δικαιολογίες για να νομιμοποιήσει τη δολοφονία αθώων πολιτών[8];

Ας εξετάσουμε τους βομβαρδισμούς στο Λίβανο από ψυχρή πολιτικο-στρατιωτική άποψη. Να τι λέει ένας έμπειρος αναλυτής, ο Ζίμπγκνιου Μπρεζίνσκι, πρώην σύμβουλος ασφαλείας του Λευκού Οίκου επί προεδρίας Κάρτερ: «Το Ισραήλ έχει δικαίωμα άμυνας, αλλά χρησιμοποιεί αθώους λιβανέζους πολίτες ως ομήρους»[9]. Αυτή είναι μια πρακτική της τρομοκρατίας. Τα λίγο-πολύ ισχυρά χτυπήματα ενάντια στους πολίτες είναι ένα μήνυμα προς την εχθρική κυβέρνηση: να τι θα πάθεις αν δεν συνθηκολογήσεις ή έστω αν δεν αλλάξεις ριζικά πολιτική. Πολλές φορές το μήνυμα απευθύνεται στον άμαχο πληθυσμό που καλείται να ξεσηκωθεί ενάντια στην ηγεσία του, η οποία είναι ανίκανη να τον προστατέψει και τον οδηγεί στην καταστροφή. Αυτό είναι το σχέδιο που, με διάφορες παραλλαγές, εφαρμόστηκε στη Δρέσδη, στη Χιροσίμα και στις 11 Σεπτεμβρίου, στις αποστολές αυτοκτονίας στο Ισραήλ και στους ισραηλινούς βομβαρδισμούς στην Παλαιστίνη και στο Λίβανο (και σε αυτούς του ΝΑΤΟ κατά της Γιουγκοσλαβίας). Είναι ένα σχέδιο που φαίνεται ότι επιβιώνει παρά τις επανειλημμένες αποτυχίες του: και στο Λίβανο, οι άοπλοι πολίτες που βομβαρδίστηκαν και φυλακίστηκαν, αντί να ξεσηκωθούν κατά της Χεζμπολάχ, όπως έλπιζε το Τελ Αβίβ, μάλλον συσπειρώθηκαν περισσότερο γύρω από αυτήν.

* Λεξικό της Αμερικανικής Ιδεολογίας. Η Γλώσσα της Αυτοκρατορίας - Ντομένικο Λοζούρντο

Διαβάστε: Τρομοκρατία - 1. Η στοχευμένη τρομοκρατία: αναρχικές ομάδες και μυστικές υπηρεσίες*

Τρομοκρατία - 2. Στοχευμένη τρομοκρατία, «εξωδικαστικές εκτελέσεις» και τάγματα θανάτου

Σημειώσεις

[1] Alperovitz 1995, σ. 529, 326.

[2] johnson 2001 .

[3] Hauter 2004.

[4] Zaccaria 1999.

[5] Friedman 1999.

[6] Erlanger 2000.

[7] lnternational Herald Tribune 2006.

[8] Bouckaert 2006.

[9] Caretto 2006a.

Η μαύρη βίβλος του Καπιταλισμού*: Μια διαφήμιση αξίζει όσο χίλιες βόμβες... Τα εγκλήματα της διαφήμισης στον σύγχρονο πόλεμο (4)

noreply@blogger.com (e-kozani) — Wed, 19 Jul 2017 05:30:00 +0000

του Ιβ Φρεμιόν*

Η ιδεολογία

Αν συγκρίνει κανείς τη διαφήμιση με την προπαγάνδα, διαπιστώνει ότι δεν διαφέρουν ως προς τη φύση τους αλλά μόνο προς το αντικείμενο, μια διαφορά που στις ημέρες μας αμβλύνεται καθώς βλέπουμε κάποιους πολιτικούς (Μπους, Γκορμπστσόφ, Αλεξάντρ Κβασνιέβσκι) να προβάλουν προϊόντα σε διαφημίσεις, ενώ άλλους να προωθούνται από διάσημες διαφημιστικές εταιρείες.

Ο παραλληλισμός με την προπαγάνδα των ολοκληρωτικών καθεστώτων, για παράδειγμα του ναζιστικού, είναι ολοφάνερος. Η εξωτερική εμφάνιση των ανθρώπων που χρησιμοποιούνται στις διαφημίσεις εναρμονίζεται με τα κυρίαρχα πρότυπα. Οι άντρες είναι καλογυμνασμένοι, οι γυναίκες ξανθιές με μεγάλο στήθος, όλοι χαμογελούν και συμφωνούν μεταξύ τους ό,τι και αν συμβεί. Τα μέρη στα οποία κινηματογραφούνται οι διαφημίσεις είναι πάντα τα ίδια: όμορφες και καθαρές πόλεις, γοητευτικά και ηλιόλουστα τοπία της υπαίθρου, η θάλασσα ή κάποιο άλλο μαγευτικό τουριστικό μέρος, οι εξωτικές τοποθεσίες του Τρίτου Κόσμου που παρουσιάζεται ως ειδυλλιακός, όπως για παράδειγμα τα σημεία στα οποία βρίσκονται τα Club Mediterranée. Το σώμα κυριαρχεί, τα σκηνικά είναι φουτουριστικά αλλά δείχνουν ένα ευχάριστο μέλλον που αποτελεί την προσδοκία όλων, ο ανταγωνισμός εμφανίζεται ως το μοναδικό κίνητρο των ανθρώπων, η δύναμη και η ισχύς εξυμνούνται, γίνεται μόνιμη αναφορά στα ατομικά επιτεύγματα. Αυτό το ιδανικό της «προσκοπικής ευτυχίας», το οποίο καταγγέλλει ο Τοσκάνι στο βιβλίο του, θυμίζει τις εικόνες των ναζιστικών περιοδικών και κινηματογραφικών ταινιών (ο Τοσκάνι καταδεικνύει επίσης πώς η εικόνα της Κλόντια Σίφερ αποτελεί την υλοποίηση του ονείρου της Χιτλερικής Νεολαίας), αλλά και τις εικόνες που ο σοσιαλιστικός ρεαλισμός, ρωσικός, κινεζικός ή κορεατικός, χρησιμοποιούσε για προπαγανδιστικούς λόγους. Πάνω απ’ όλα όμως, οι διαφημίσεις υλοποιούν το σλόγκαν των στρατοπέδων συγκέντρωσης ότι η «χαρά είναι υποχρεωτική», ενώ η «φυσικότητα» των καταστάσεων είναι τόσο επίπλαστη ώστε μόνο γέλιο μπορεί να προκαλέσει.

Αλλά και τα διαφημιζόμενα είδη είναι εξίσου αποκαλυπτικά:

Αλκοόλ και τσιγάρα, αυτοκίνητα και ταχύτητα, περιττά και ακριβά αγαθά και διατροφικά προϊόντα χαμηλής ποιότητας που παρουσιάζονται ως εκλεκτά καταναλωτικά είδη. Η διαφήμιση υπαινίσσεται σε μόνιμη βάση τη σεξουαλική επιθυμία, κάτι το οποίο κάνει σπάνια με λεπτότητα αλλά μάλλον με μια χυδαιότητα χωρίς πολλές παραλλαγές.

Τα μηνύματα των διαφημίσεων στρέφονται πάντα εναντίον της προστασίας του περιβάλλοντος, των κοινωνικών δικαιωμάτων και της ενεργού δράσης των πολιτών, ενώ αποκρύπτουν την ύπαρξη του πραγματικού Τρίτου Κόσμου και της φτώχειας, εκτός από τις περιπτώσεις που είναι αναγκαίο να προσποιηθούν... Οι διαφημίσεις είναι ταυτόσημες με την κυριαρχία του απόλυτου φιλελευθερισμού, ενισχύοντας τις ομόφωνες απόψεις των αρθρογράφων του οικονομικού Τύπου που τις δημοσιεύει. Χωρίς φυσικά να παραλείπονται οι αναφορές σε μια μικρή δόση επαναστατικότητας, που τόσο πολύ παρακινεί τον καταναλωτή ν’ αγοράσει, αλλά και στο ψευδεπίγραφο νεωτεριστικό πνεύμα.

Η διαφήμιση είναι ταυτόσημη με τη βασιλεία της «νοικοκυράς που είναι κάτω των 50 ετών», και η οποία υποτίθεται ότι αντιπροσωπεύει τον μέσο καταναλωτή και της οποίας η δικτατορία εις βάρος των τηλεθεατών είναι υπεύθυνη για τη γενική ισοπέδωση της ποιότητας. Όπως γράφει ο Τοσκάνι, πουλάει «ένα παραποιημένο και υπνωτιστικό μοντέλο ευτυχίας», καθώς υποτίθεται ότι ο καταναλωτής, αγοράζοντας το προβαλλόμενο προϊόν, αγοράζει ταυτόχρονα την αιώνια νεότητα, την απόλυτη ισχύ, ενεργητικότητα ή υγεία. Και προσθέτει το ακόλουθο σχόλιο για τη συντριπτική πλειοψηφία των διαφημίσεων που προβάλλονται στις οθόνες μας: «Α, πόσο ωραίο είναι να είσαι 20 ετών να οδηγείς ένα 4x4 ως την άκρη του κόσμου και να βουτάς μέσα στο νερό που λάμπει έχοντας δίπλα σου πανέμορφα κορίτσια που χαμογελούν αποκαλύπτοντας τις αστραφτερές οδοντοστοιχίες τους». Ένα αστικό, αποικιοκρατικό, κυριαρχικό, δυτικό και λευκό όνειρο που το προτείνουν ως μοντέλο της κοινωνίας και ως κοσμοαντίληψη στη θέση των μεγάλων ηττημένων ιδεολογιών.

Όπως και στο ναζιστικό καθεστώς, όσοι παρεκκλίνουν από αυτό το μοντέλο δεν έχουν θέση στον κόσμο της διαφήμισης, δηλαδή όσοι δεν μοιάζουν με Αρίους, δεν είναι ετεροφυλόφιλοι, δεν είναι υγιείς, δεν έχουν την άνεση που προσφέρει το χρήμα, δεν είναι επιθετικοί απέναντι στον κόσμο, δεν έχουν την κατάλληλη εξωτερική εμφάνιση, όσοι είναι μη παραγωγικοί, όσοι είναι αμφισβητίες, όσοι είναι ειρηνιστές, όσοι είναι άρρωστοι, όσοι είναι φτωχοί, όσοι είναι loosers.... Όπως και σε κάθε ολοκληρωτική προπαγάνδα, η δύναμη και η ισχύς πηγάζουν από τους μυς αυτών που πίνουν μπύρα ή οδηγούν αυτοκίνητα. Η νίκη είναι πανταχού παρούσα, είτε ο ήρωας τρέχει ή φλερτάρει, είτε οδηγεί ή αντιμετωπίζει τον εργοδότη του.

Τέλος, η διαφήμιση χρησιμοποιεί μόνο τα στερεότυπα, ενισχύοντάς τα ακόμα περισσότερο: στερεότυπα για τους άντρες, τις γυναίκες, για την εθνική καταγωγή, για τους κατοίκους της υπαίθρου, για τους νέους, για όσους ζουν στις φτωχές συνοικίες κ.λπ..

Οι αριθμοί

Ας συγκρίνει ο αναγνώστης:

* Το 1994, δαπανήθηκαν στη διαφήμιση (stricto sensu) 330,5 δισεκατομμύρια φράγκα στην Ευρώπη, 406,7 δισεκατομμύρια φράγκα στις ΗΠΑ και 172 δισεκατομμύρια φράγκα στην Ιαπωνία.

* Οι αριθμοί αυτοί αντιστοιχούν στο 50% του χρέους των χωρών όλης της Νότιας Αμερικής ή στο 100% του χρέους των χωρών της Μέσης Ανατολής ή της Βόρειας Αφρικής.

* Αναφέρουμε, ως μέτρο σύγκρισης, ότι στη Γαλλία ο προϋπολογισμός του υπουργείου Πολιτισμού είναι περίπου 50 δισεκατομμύρια φράγκα.

Ένα έγκλημα κατά της ελπίδας

Όπως και οι σύγχρονες βόμβες που σκοτώνουν κάθε μορφή ζωής χωρίς να καταστρέφουν τα κτίρια και τον μηχανικό εξοπλισμό, η διαφήμιση σκοτώνει κάθε πνευματική δραστηριότητα και κάθε τάση συμμετοχής στα κοινά αφήνοντας στο άτομο μόνο τα καταναλωτικά αντανακλαστικά, με τον ίδιο τρόπο που τα σκυλιά του Παβλόφ είχαν αποκτήσει εξαρτημένα αντανακλαστικά. Η αμφιβολία, η σκέψη, οι ιδέες, η ανιδιοτέλεια, η ανάπτυξη του πνεύματος και της προσωπικότητας, το δημόσιο συμφέρον, η αίσθηση της συλλογικότητας και της αλληλεγγύης, όλα σαρώνονται ως εμπόδια στη μοναδική σκέψη: Να αγοράζεις. Η κουλτούρα του εμπορίου δεν διακρίνεται από την κουλτούρα εν γένει, όπως ένα διαφημιστικό σποτ δεν διακρίνεται από μια ταινία μικρού μήκους ή από ένα μουσικό βιντεοκλίπ: Τα ίδια πρόσωπα, οι ίδιες αναφορές, η ίδια σκηνοθεσία, το ίδιο μοντάζ, τα ίδια στερεότυπα, η ίδια αισθητική, οι ίδιες καταστάσεις, για ένα πολύ συγκεκριμένο λόγο - οι σκηνοθέτες είναι οι ίδιοι.

Συμβάλλοντας στην πολιτισμική υποβάθμιση και ενισχύοντας την παθητικότητα, η διαφήμιση είναι συχνά ο μοναδικός τρόπος πληροφόρησης μερικών πολιτών για τα προϊόντα, τις ξένες χώρες ή στοιχεία της γνώσης. Οι νέοι πλήττονται περισσότερο από αυτό το φαινόμενο. Κατ’ εξοχήν λογοκλόπος, κυρίως του κινηματογράφου, η διαφήμιση ζει απ’ όσα μιμείται ή ληστεύει. Μάταια θ’ αναζητούσαμε μια νέα ιδέα που προήλθε από αυτή. Αυτή η αντιγραφή, που πληρώνεται εκατό φορές περισσότερο από το έργο το οποίο μιμείται, δεν αξίζει τον κόπο: Συνιστά μια ακατονόμαστη σπατάλη τόση «πλύση εγκεφάλου» για κάτι που είναι τόσο φτωχό, τόσο αναποτελεσματικό (η επιρροή της διαφήμισης στις πωλήσεις σε παγκόσμια κλίμακα είναι μηδαμινή). Όμως, η διαφήμιση συντηρεί τη σύγχυση.

Για τον μέσο τηλεθεατή, η διαφορά ανάμεσα σε μια τηλεοπτική εκπομπή, ένα ντοκιμαντέρ ή μια ταινία και σε μια διαφήμιση αμβλύνεται. Οι τηλεθεατές πιστεύουν εξίσου αυτόν που παρουσιάζει τις τηλεοπτικές ειδήσεις και τον ηθοποιό που εγκωμιάζει τα προτερήματα ενός αυτοκινήτου ή δεν πιστεύουν κανέναν από τους δυο. Αποτελεί πια ένα αναμφισβήτητο δεδομένο ότι αυτό που δεν «είδαμε στην τηλεόραση» δεν υπάρχει (υπενθυμίζουμε την περίπτωση του πολέμου του Κόλπου), ενώ αυτό «που είδαμε στην τηλεόραση» γίνεται αποδεκτό (και πάλι, παραπέμπουμε στο ίδιο παράδειγμα).

Η διαφήμιση είναι επίσης ο κυριότερος φορέας του εικονικού, του οποίου η προώθηση δεν αποσκοπεί στο ν’ αντιπαρατεθεί με το πραγματικό, αλλά στο να το αντικαταστήσει, όπως δείχνουν οι διαφημίσεις μερικών προϊόντων που προσπαθούν επίμονα να τα παρουσιάσουν ως τα αυθεντικά και ακριβά προϊόντα που θέλουν να υποκαταστήσουν (αναφέρουμε, ως παράδειγμα, τη διαφήμιση για το τσάι που έχει κινηματογραφηθεί στα Ιμαλάια ή τη διαφήμιση για το αμερικανικό ρύζι που έχει κινηματογραφηθεί στους ορυζώνες της Ασίας που έχουν καταστραφεί).

Ο κόσμος της διαφήμισης, που είναι οργανωμένος με βάση τα πρότυπα μιας μαφίας, υπηρετεί την πιο αυταρχική ιδεολογία που υπάρχει. Η διαρκής παρενόχληση των καταναλωτών, ακόμα και στις πιο υπανάπτυκτες χώρες του κόσμου, δεν αφήνει στους ανταγωνιστές χώρο για να επιβιώσουν. Πρέπει λοιπόν ν’ αποτίσουμε φόρο τιμής σε αυτούς τους νέους πολέμιους του καπιταλισμού του 21ου αιώνα: στην Résistance a L’ Agression Publicitaire (Αντίσταση στην Επίθεση της Διαφήμισης) στη Γαλλία, στην Greenpease του Λονδίνου που αντιμετώπισε δικαστικά τα Mc Donald’s, που την κατηγορούσαν για διάδοση ψευδών που έπλητταν την εικόνα τους. Και φυσικά στον «υποδιοικητή Μάρκος του αντιδιαφημιστικού αγώνα», τον Κάλε Λαoν του Media Foundation, ο οποίος δημιουργεί αντιδιαφημιστικά σποτ, αντι-σλόγκαν και επιτίθεται στις διαφημίσεις αποκαλύπτοντας τα ψέματά τους, ενώ έχει επίσης καθιερώσει τις «ημέρες χωρίς ψώνια».

Πρέπει να καταστρέψουμε το σύμπαν της διαφήμισης για τα όπλα μαζικής καταστροφής, εφόσον και αυτή είναι από αυτά. Είναι περιττή ή ακόμα και ολέθρια, κοινωνικά, περιβαλλοντολογικά, καλλιτεχνικά, πολιτισμικά, ακόμα και εμπορικά (τα προϊόντα ποιότητας έχουν μεγάλες πωλήσεις, συχνά χωρίς διαφήμιση). Είναι ένα «έγκλημα εναντίον της ευφυΐας, τη δημιουργικότητας, της γλώσσας» (όπως γράφει ο Τοσκάνι), η οποία μας προτείνει μια φαλλοκρατική, ρατσιστική, αποικιοκρατική, ολοκληρωτική, δυτική και μονοδιάστατη εικόνα του κόσμου, που εξυπηρετεί μόνο εκείνους που μας οδηγούν στην άβυσσο.

Η διαφήμιση είναι ένα ψυχολογικό όπλο που έχει αντικαταστήσει τα συμβατικά, τα πυρηνικά και χημικά όπλα, καθώς σήμερα ο καπιταλισμός πρέπει να κρατήσει ζωντανά τα θύματά του, που έχουν μετατραπεί σε καταναλωτές. Η διαφήμιση δεν σκοτώνει, αποβλακώνει. Αυτή η γενικευμένη επίθεση των εμπορευματικών σχέσεων προξενεί λιμούς και οικολογικές καταστροφές, υποβαθμίζει την υγεία, προκαλεί την ανεργία και τον κοινωνικό αποκλεισμό. Οι πύραυλοί της είναι οι διαφημίσεις. Η επίθεση πραγματοποιείται μέσω των νέων διατάξεων του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, των ευρωπαϊκών συνθηκών (Μάαστριχ, Άμστερνταμ), των συμφωνιών της παγκοσμιοποίησης (MAI, ΝΤΜ), αλλά και χάρη στα εκτελεστικά όργανά του καπιταλισμού (Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, Παγκόσμια Τράπεζα, κεντρικές τράπεζες των διαφόρων κρατών). Αυτός ο πρώτος πλανητικός πόλεμος έχει πια πάρει τη σκυτάλη από τους δυο παγκόσμιους πολέμους και οι νεκροί που οφείλονται σε αυτόν είναι ήδη περισσότεροι...

* Ο Ιβ Φρεμιόν είναι συγγραφέας και δημοσιογράφος. Έχει συγγράφει περισσότερα από ογδόντα βιβλία. Είναι η ψυχή του εκδοτικού συνεταιρισμού Tayrac. Επίσης, είναι αντιπρόεδρος του «Δικτύου Βολταίρος· και του διοικητικού συμβουλίου της ένωσης συγγραφέων. Διευθύνει τη σειρά Planète verte στις εκδόσεις Hachette Jeunesse.

Οικολόγος, έχει διατελέσει βουλευτής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και ήταν υπεύθυνος για τις διεθνείς σχέσεις των Πρασίνων. Σήμερα είναι περιφερειακός σύμβουλος του διαμερίσματος Ιλ ντε Φρανς.

Στα πρόσφατα δημοσιευμένα έργα του συμπεριλαμβάνονται τα Déluge sur Monteyrac (Hachette), Attention chien léchant (Audie), Le Tueur (Gallimard).

* Μετάφραση από τα γαλλικά ΑΓΓΕΛΟΣ ΦΙΛΙΠΠΑΤΟΣ, ΕΚΔΟΤΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΛΙΒΑΝΗ

Η μαύρη βίβλος του Καπιταλισμού*: Μια διαφήμιση αξίζει όσο χίλιες βόμβες... Τα εγκλήματα της διαφήμισης στον σύγχρονο πόλεμο (3)

noreply@blogger.com (e-kozani) — Wed, 19 Jul 2017 05:13:00 +0000

του Ιβ Φρεμιόν*

Το περιβάλλον και η αλληλεγγύη

Οι εταιρείες που κυρίως ευθύνονται για τη μόλυνση του περιβάλλοντος ανταγωνίζονται για το ποια θα ιδρύσει το πιο δυναμικό «ίδρυμα» ή οργάνωση που δρα για την αναβάθμιση της ποιότητας του αέρα, του νερού ή της υπαίθρου, που προωθεί τις ανακυκλώσιμες μορφές ενέργειας, που προβάλλει τους τρόπους αξιοποίησης των απορριμμάτων. Η EDF, η COGEMA ή οι χημικές βιομηχανίες είναι ιδιαίτερα δραστήριες σε αυτούς τους τομείς, καταστρέφοντας από τη μία και συμβάλλοντας στην επανόρθωση από την άλλη, κερδίζοντας όμως και στις δυο περιπτώσεις, είτε βελτιώνοντας την εικόνα τους είτε εισπράττοντας επιδοτήσεις. Η EDF, ο μεγαλύτερος καταστροφέας των ποταμών της Γαλλίας, δεν παραλείπει ποτέ να συνδράμει οικονομικά ένα φεστιβάλ ντοκιμαντέρ για την αλιεία ή μια εκδήλωση για το άθλημα του καγιάκ, ενέργειες που χρησιμεύουν στην εξουδετέρωση των οργανώσεων για την προστασία του περιβάλλοντος μέσα στα πλαίσια μιας υπόγειας σύρραξης. Με αυτό τον τρόπο, το έργο των οργανώσεων αυτών χειραγωγείται, διαστρεβλώνεται, δυσφημείται.

Παρόμοια, οι «ανθρωπιστικές» μη κυβερνητικές οργανώσεις διαβρώνονται από τις ψευδεπίγραφες μη κυβερνητικές οργανώσεις που έχουν συγκροτηθεί από τις αγροδιατροφικές ή φαρμακευτικές βιομηχανίες, οι οποίες με αυτό τον τρόπο δημιουργούν προγεφυρώματα για την προώθηση των προϊόντων τους. Για παράδειγμα, για να δείξουν ότι ενδιαφέρονται αποσύρουν φαρμακευτικά προϊόντα που είναι απαγορευμένα στην Ευρώπη ή έχει λήξει η ημερομηνία χρήσης τους, για να τα διαθέσουν με κερδοφόρες συμβάσεις σε ρημαγμένες χώρες που είναι εύκολο να δωροδοκηθούν οι ελίτ τους. Οι ίδιες εταιρείες, για τις πολύτιμες «υπηρεσίες» που παρέχουν στα διάφορα μυστικά σχέδια των κυβερνήσεων, λαμβάνουν ως αντάλλαγμα την αναντικατάστατη υποστήριξής τους. Η «αφρικανική πολιτική» της Γαλλίας, την οποία εφάρμοσαν τόσο οι κυβερνήσεις της Δεξιάς όσο και της Αριστερός, επωφελήθηκε σε πολύ μεγάλο βαθμό από αυτού του είδους τις σχέσεις.

Η πολιτική

Η αμερικανική και η γαλλική κοινή γνώμη πίστεψαν αφελώς ότι τα προβλήματα του προέδρου Κλίντον με τη δικαιοσύνη είχαν σχέση με τη σεξουαλική του ζωή. Στην πραγματικότητα, πίσω από τις πικάντικες λεπτομέρειες, κρυβόταν μια υπόθεση οικονομικών συμφερόντων. Ο Κένεθ Σταρ, ο εισαγγελέας που προσπάθησε με κάθε τρόπο να ενοχοποιήσει τον Μπιλ Κλίντον, ήταν εκπρόσωπος του λόμπι των καπνοβιομηχανιών, καθώς είχε στο παρελθόν διατελέσει δικηγόρος τους. Καθώς η πολιτική του προέδρου Κλίντον για την υγεία ερχόταν σε αντίθεση με τα συμφέροντά τους, κυρίως εξαιτίας της απαγόρευσης κάθε διαφήμισης των προϊόντων τους, οι μεγάλες εταιρείες της καπνοβιομηχανίας ενορχήστρωσαν αυτή την επίθεση εναντίον του. Το ρεύμα υπέρ του πουριτανισμού, αλλά και οι γραφικές λεπτομέρειες που διεγείρουν το ενδιαφέρον των μέσων μαζικής ενημέρωσης πολύ περισσότερο απ’ όσο μια ουσιαστική ανάλυση, ανέλαβαν τα υπόλοιπα.

Σ’ ένα πιο σοβαρό επίπεδο, είναι κοινότοπος ο ισχυρισμός ότι την εξωτερική πολιτική τη διεξάγουν μάλλον οι εταιρείες πετρελαίου παρά τα κράτη. Αν δεν υπήρχε η Shell, τα συμφέροντα της οποίας απειλούνταν από τη δημόσια δράση του, ο Κεν Σάρο-Βίβα δεν θα είχε απαγχονιστεί στη Νιγηρία. Αν δεν υπήρχε η Total, που έδιωξε από τις εστίες τους χιλιάδες Βιρμανούς χωρικούς που επέμεναν να ζήσουν στα εδάφη από τα οποία ήθελε να περάσει τον πετρελαιαγωγό της (μια επένδυση που ανέρχεται στο 75% των ξένων επενδύσεων στη Βιρμανία), η τιμημένη με το Βραβείο Νόμπελ Ειρήνης Αούνγκ Σαν Σούου-κούι θα ήταν ελεύθερη και... πρωθυπουργός στη θέση των αξιωματικών δικτατόρων. Τα παραδείγματα είναι χιλιάδες. Για παράδειγμα, ο κατάλογος με τα πολιτικά εγκλήματα που έχει διαπράξει η ELF στην Αφρική θα καταλάμβανε πολλές σελίδες.

Καταλαβαίνουμε λοιπόν τη χρησιμότητα του διαφημιστικού σφυροκοπήματος για να συγκαλυφθούν τα εγκλήματα των εταιρειών (μέσω της εξαγοράς των μέσων μαζικής ενημέρωσης), για να διορθωθεί η εικόνα τους και για να εμφανίζονται ως ακίνδυνοι έμποροι.

Η μαύρη βίβλος του Καπιταλισμού*: Μια διαφήμιση αξίζει όσο χίλιες βόμβες... Τα εγκλήματα της διαφήμισης στον σύγχρονο πόλεμο (2)

noreply@blogger.com (e-kozani) — Tue, 18 Jul 2017 07:13:00 +0000

του Ιβ Φρεμιόν*

Ο πολιτισμός και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης

Το μοντέλο των ΗΠΑ, μιας χώρας όπου το 90% του πολιτισμού χρηματοδοτείται από ιδιωτικές επιχειρήσεις, βοήθησε τις χώρες της Ευρώπης να καταργήσουν τη χρηματοδότηση από το δημόσιο αυτού του τομέα. Σταδιακά, το κράτος, στη Γαλλία αλλά και σε άλλες χώρες, αποδεσμεύεται χρηματοδοτικά αλλά και πολιτικά. Το 30% των χορηγιών για την προώθηση του γαλλικού πολιτισμού προέρχεται από τράπεζες, ασφαλιστικές εταιρείες και την αγρο-διατροφική βιομηχανία, των οποίων μπορούμε να μαντέψουμε την ανιδιοτέλεια. Ποιος μπορεί να πιστέψει ότι μέσα σε αυτά τα πλαίσια δε θ’ αλλάξει το περιεχόμενο των έργων τέχνης;

Το σύνολο σχεδόν της έντυπης ενημέρωσης βασίζεται χρηματοδοτικά, εδώ και χρόνια, στις διαφημίσεις για τα αλκοολούχα ποτά και τα τσιγάρα. Η οδηγία της Ευρωπαϊκής Ένωσης που απαγορεύει την παρότρυνση στο κάπνισμα, η οποία στη Γαλλία επιβλήθηκε με το «νόμο Εβίν», οδήγησε στο κλείσιμο πολλών εντύπων και στην οικονομική αποδυνάμωση άλλων. Το γεγονός αυτό μας δίνει μια ιδέα για το πόσο ευάλωτα έχουν γίνει τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, τα οποία είναι δέσμια αυτών των εταιρειών και εξαρτώνται απόλυτα από αυτές: Αρκεί ν’ αλλάξει στρατηγική η εταιρεία, και υπάρχει το ενδεχόμενο τα έντυπα να κλείσουν από τη μια ημέρα στην άλλη, καθώς οι ιδιοκτήτες τους θα έχουν χρεοκοπήσει. Ποιος λοιπόν εκπλήσσεται από το γεγονός ότι όσοι καταγγέλλουν τους κινδύνους του καπνού, που είναι ένα από τα πιο εθιστικά ναρκωτικά που υπάρχουν, δεν βρίσκουν ποτέ βήμα για να εκφράσουν τις απόψεις τους στον γαλλικό Τύπο (αντίθετα με ό,τι ισχύει με το χασίς, για το οποίο δεν υπάρχουν χορηγοί και του οποίου οι «κίνδυνοι», αστείοι σε σχέση με εκείνους του καπνού, παρουσιάζονται στα πρωτοσέλιδα κάθε εβδομάδα;).

Στον τομέα του πολιτισμού, έχει αρχίσει να διαφαίνεται μια σταδιακή αλλαγή νοοτροπίας. Πολλοί δημιουργοί δεν ενδιαφέρονται πια για την επιτυχία που έχουν τα έργα τους στο κοινό, αλλά μόνο για το αν θα ικανοποιηθεί ο χρηματοδότης τους, από τον οποίο εξαρτάται αν θα υπάρξει ή όχι το έργο τέχνης - με τις συνέπειες που μπορούμε να μαντέψουμε για το περιεχόμενό του.

Το 75% των τηλεοπτικών εκπομπών στη Γαλλία έχουν πλέον χορηγούς (από αυτό το ποσοστό, το 20% είναι τα ανόητα τηλεπαιχνίδια τα οποία κατέχουν τα πρωτεία στη θεαματικότητα). Η χορηγία έχει σταδιακά αντικαταστήσει, στα μάτια των διαφημιζομένων, τη stricto sensu διαφήμιση, καθώς αποτελεί μια απάντηση στο ζάπινγκ των βομβαρδιζόμενων από διαφημίσεις τηλεθεατών, οι οποίοι αλλάζουν κανάλι όταν αυτό προβάλλει διαφημίσεις. Τώρα πια, κανείς δεν μπορεί να γλιτώσει από τις διαφημίσεις, καθώς βρίσκονται μέσα στο τηλεοπτικό πρόγραμμα! Όμως, το χειρότερο απ’ όλα είναι ότι το 50% του προϋπολογισμού της France - Television (γαλλικής κρατικής τηλεόρασης) βασίζεται στα έσοδα από τις διαφημίσεις, ενώ θεωρητικά το ποσοστό αυτό θα έπρεπε να είναι 0%...

Το αποκορύφωμα όλων είναι ο «αντιπραγματισμός». Πρόκειται πολύ απλά για ολόκληρες εκπομπές που έχουν ήδη εγγραφεί και εμπεριέχουν διαφημίσεις, τις οποίες προτείνουν οι εταιρείες στα κανάλια: σίριαλ, τηλεπαιχνίδια, ντοκιμαντέρ... Το κανάλι δεν χρειάζεται να πληρώσει ούτε για το σκηνοθέτη ούτε για το σεναριογράφο ούτε για τους τεχνικούς ούτε για τον παρουσιαστή, ούτε καν για το φιλμ ή το στούντιο, και φυσικά δεν χρειάζεται να σκεφτεί πώς θα σαγηνεύσει τον τηλεθεατή, δεν χρειάζεται να προσπαθήσει να βρει τα χρήματα για την παραγωγή, το μόνο που πρέπει να κάνει ν’ αγοράσει την βιντεοκασέτα και να τη μεταδώσει: η ιδανική λύση για τα κανάλια....

Οι χορηγοί επιδιώκουν σε ολοένα και μεγαλύτερο βαθμό να βγουν από την παρανομία και μερικά τολμηρά βήματα είναι αποκαλυπτικά για τις προθέσεις τους. Το όνομα του χορηγού είναι συχνά γραμμένο με μεγαλύτερα γράμματα από εκείνο του καλλιτέχνη στις αφίσες, που παραμορφώνονται από τα λογότυπα των εταιρειών. Πόσο αποτιμά την αμοιβή του ένας συγγραφέας για να μπει στην επικεφαλίδα του βιβλίου του το όνομα το χορηγού ή ένας μουσικός για να πάρει μέρος σ’ ένα φεστιβάλ που στην ονομασία του συμπεριλαμβάνεται και το όνομα της εταιρείας-χορηγού;

Η εταιρεία Cointreau ήταν χορηγός στο κλαμπ Zenith του Παρισιού σε μια «βραδιά χορού για τους νέους». Όμως, το κοινό δεν εκτίμησε την ύπαρξη του λογότυπου της με πυρπολούμενα γράμματα στο βάθος της σκηνής ενώ παρουσιαζόταν μια πολύ γνωστή χορογραφία και αποδοκίμασε την εταιρεία-χορηγό.

Παρόμοια γεγονότα επηρεάζουν το περιεχόμενο των διαφημίσεων. Για παράδειγμα, στις εκπομπές μυθοπλασίας, οι ιστορίες πρέπει να είναι υποχρεωτικά οικογενειακού περιεχομένου (είναι πιο εύκολο να παρουσιαστούν μέσα σ’ ένα σπίτι πολλά προϊόντα). Πρέπει να έχουν πάντα χάπι εντ. Η πολιτική, η θρησκεία, ο προβληματισμός απαγορεύονται. Ο κάθε τηλεθεατής πρέπει να μπορεί να ταυτίζεται με τους ήρωες, ενώ οι κακοί είναι εύκολα αναγνωρίσιμοι. Τα τραγούδια προκαλούν ευχάριστα συναισθήματα. Όσο για τους παρουσιαστές, είναι κυρίως παρουσιάστριες με μεγάλα στήθη. Τα έργα με φιλόδοξους στόχους ή πειραματικό χαρακτήρα δεν έχουν καμία τύχη, ενώ επικρατεί η αρχή του more of the same (περισσότερο από το ίδιο).

Μια πιο ριζοσπαστική μέθοδος είναι η ολοκληρωτική χρηματοδότηση των καναλιών από τις εταιρείες, ιδίως στις χώρες που είναι πολύ φτωχές για να παράγουν τα δικά τους προγράμματα. Για παράδειγμα, η Nestlé λυμαίνεται την Αφρική, σφυροκοπώντας με την κυρίαρχη κουλτούρα της Δύσης τους τηλεθεατές, οι οποίοι δεν έχουν ούτε εναλλακτική λύση ούτε τη δυνατότητα πρόσβασης στη δική τους κουλτούρα. Εξάλλου, τα μεγάλα ιδρύματα «μελετών» και επιστημονικής ειδίκευσης, τα οποία έχουν δημιουργηθεί από τις εταιρείες, τροφοδοτούν με το κυρίαρχο δυτικό σκεπτικό τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, που ενδιαφέρονται ν’ αναζητήσουν αυθεντικές πηγές πληροφόρησης. Με αυτό τον τρόπο επαναλαμβάνονται και διαιωνίζονται οι χειρότεροι παραλογισμοί, ώστε τα πάντα να οδεύουν προς την κατεύθυνση που επιβάλλει η διαφήμιση. Χρειάστηκαν δέκα χρόνια για ν’ ανακαλύψουν το σκάνδαλο της μόλυνσης της ατμόσφαιρας στο Παρίσι οι γαλλικές εφημερίδες που χρηματοδοτούνται από τις αυτοκινητοβιομηχανίες. Το ίδιο συνέβη και με το σκάνδαλο της παιδικής εργασίας σε μερικές χώρες, καθώς τα παιδιά αυτά εργάζονταν για τους κυριότερους χορηγούς των γαλλικών τηλεοπτικών καναλιών (με προεξάρχουσα την εταιρεία Nike). Ο διάσημος Ζαν-Πιερ Κοφ, τον οποίο είχε χρησιμοποιήσει σε μεγάλο βαθμό η διαφήμιση αλλά εγκατέλειψε την τηλεόραση αηδιασμένος απ’ όσα είχε δει, ομολόγησε πρόσφατα στο Parisien Libéré: «Προσπαθήστε να πάτε στο F2, στο F3 ή σε οποιοδήποτε ιδιωτικό τηλεοπτικό κανάλι και να κάνετε κριτική σε κάποιο προϊόν του ομίλου Danone. Απαγορεύεται, θα σας κόψουν. Και καθώς είμαι ένας ελεύθερος άνθρωπος, δεν έχω καμία επιθυμία να υποκύψω. Να για ποιο λόγο κάνω άλλα πράγματα». Οι υπόλοιποι παρουσιαστές δεν έχουν παρόμοιους ενδοιασμούς.

Αλλά και για τους φανατικούς του ζάπινγκ, που αλλάζουν τα κανάλια μόλις οι διαφημίσεις διακόψουν την ταινία που παρακολουθούν, έχει βρεθεί ο τρόπος αντιμετώπισής τους: η διαφήμιση δεν βρίσκεται πια στο διαφημιστικό διάλειμμα αλλά μέσα στην ίδια την ταινία. Πράγματι, η τελευταία μόδα συνίσταται στο ν’ αγοράζουν οι διαφημιζόμενες εταιρείες μερικά δευτερόλεπτα από μια μεγάλη εταιρεία παραγωγής κινηματογραφικών ταινιών για να διοχετεύουν την προπαγάνδα τους. Κινηματογραφικές ταινίες που είχαν διεθνή επιτυχία (Ολική Επαναφορά, Επιστροφή στο Μέλλον 2, Ημέρες Κεραυνού, όλες οι ταινίες του Τζέιμς Μποντ) διανθίζονται με προϊόντα σε πρώτο πλάνο στα οποία αναγράφεται το λογότυπο του κατασκευαστή. Ο τρόπος με τον οποίο γίνονται αυτές οι εμβόλιμες κινηματογραφικές λήψεις επιβάλλεται από τις εταιρείες και όχι από το σκηνοθέτη ή τον παραγωγό της ταινίας. Όσο για τους σεναριογράφους, πρέπει να προσαρμόζουν την πλοκή στην παρουσία του διαφημιζόμενου προϊόντος, που μερικές φορές μοιάζει σαν τη μύγα μέσα στο γάλα. Στη Γαλλία, αυτή η αρχή έφτασε στο αποκορύφωμά της με τη χρησιμοποίηση της παρωδίας ως μέσου εντυπωσιασμού στην ταινία Visiteurs και στη συνέχειά της που υπήρξαν εισπρακτικοί θρίαμβοι.

Ο αθλητισμός

Το 80% των χορηγιών στον αθλητισμό -στην πραγματικότητα, στον αθλητικό ανταγωνισμό και όχι στην άθληση- πηγαίνει στα μηχανοκίνητα αθλήματα, ενώ οι χορηγοί των αθλητικών εκπομπών που τα παρουσιάζουν... είναι οι ίδιες εταιρείες.

Σε μία μόνο αθλητική συνάντηση, στο Γκραν Πρι του Μονακό το 1992, εμφανίστηκε στην οθόνη η ιδία μάρκα τσιγάρων... 1.134 φορές, παρόλο που απαγορεύεται η διαφήμιση τσιγάρων από την τηλεόραση.

Οι ιπποδρομίες του Παρντουμπίκα στην Τσεχοσλοβακία, που είναι εσκεμμένα πολύ επικίνδυνες, προσφέρουν στους τηλεθεατές όλου του κόσμου θεαματικές πτώσεις των αλόγων. Πολλές φορές χρειάστηκε, μετά το τέλος των ιπποδρομιών, να σκοτώσουν άλογα επειδή είχαν σπάσει τα πόδια τους. Αυτό το θέαμα, μια πραγματική σφαγή για ένα νοσηρό κοινό, συγκλόνισε τόσο πολύ τους φιλόζωους, ώστε μποϋκόταραν τα προϊόντα των χορηγών, ανάμεσά τους και τα κονιάκ της Martel, μέχρι να σταματήσουν να χρηματοδοτούν τη διοργάνωση.

Πολλές αθλητικές συναντήσεις που θα έπρεπε να μη διεξαχθούν, εξαιτίας των καιρικών συνθηκών για παράδειγμα, πραγματοποιήθηκαν εξαιτίας του τηλεοπτικού χρόνου και των συμβολαίων με τις εταιρείες που περιμένουν αυτές τις στιγμές μεγάλης θεαματικότητας για να διαφημίσουν από τις τηλεοπτικές συχνότητες τα προϊόντα τους.

Ο μεγάλος αριθμός των διαφόρων αθλητικών συναντήσεων πολλαπλασιάζει τις ευκαιρίες προώθησης των διαφόρων προϊόντων, με συνέπεια να υπάρχει μια πληθώρα αγώνων. Οι αθλητές δεν εξαντλούνται μόνο από τους συνεχείς αγώνες αλλά και εξαιτίας της απαίτησης των χορηγών να καταρρίπτονται τα ρεκόρ. Το γεγονός αυτό έχει ως επίπτωση μια έξαρση στην αγορά των αναβολικών και των υπολοίπων απαγορευμένων ουσιών, που έχουν σκοτώσει αρκετούς αθλητές και νοθεύουν το πνεύμα του αθλητισμού.

Ψεύτικες διαμάχες έχουν πολλαπλασιάσει τις «παγκόσμιες αρχές» των διαφόρων αθλημάτων, με συνέπεια τον πολλαπλασιασμό των διοργανώσεων (στην πυγμαχία, για παράδειγμα, υπάρχουν τέσσερις διαφορετικές παγκόσμιες ομοσπονδίες). Για να εξυπηρετηθούν οι τηλεοπτικές κάμερες, αλλάζουν οι ώρες και οι κανόνες διεξαγωγής των αγώνων. Έχουμε δει μαραθωνοδρόμους να τρέχουν μέσα στη ζέστη γι’ αυτό το λόγο. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι οι πρακτικές αυτές έχουν αυξήσει τις κάθε είδους προσπάθειες εξαπάτησης. Το σκάνδαλο Ταπί[1] ήρθε στο φως μόνο και μόνο για να συγκαλυφθούν αυτές οι γενικευμένες μέθοδοι.

Η διαφήμιση δεν περιορίζεται μόνο στην επιλογή ποιες αθλητικές διοργανώσεις θα χρηματοδοτήσει, αλλά επινοεί και διοργανώσεις που ανταποκρίνονται σε αυτό ακριβώς που θέλει. Το ράλι Παρίσι-Ντακάρ, μια ανούσια διοργάνωση η οποία επιπλέον αφυπνίζει αποικιοκρατικές μνήμες, δημιουργήθηκε από τις διαφημιζόμενες εταιρείες. Δεν τη ζήτησαν ούτε οι οδηγοί ούτε οι λάτρεις των ράλι. Ο μοναδικός της σκοπός είναι να πουλάει προϊόντα.

Οι τηλεοπτικές αναμεταδόσεις των αθλητικών διοργανώσεων εξαρτώνται μόνο από τους χορηγούς, και όχι από τη σημασία τους ή τις προτιμήσεις των τηλεθεατών. Για παράδειγμα, στη Γαλλία, οι τηλεοπτικές εκπομπές δεν κάνουν καμία αναφορά σ’ ενδιαφέροντα αθλήματα, ενώ το γκολφ, που ενδιαφέρει ελάχιστους Γάλλους, βασιλεύει παντού. Υπάρχει όμως ένας σημαντικός λόγος: τα γήπεδα του γκολφ, που κατασκευάζονται σχεδόν παντού, έχουν το αποδοτικό πλεονέκτημα ότι επιτρέπουν την υπέρβαση ορισμένων νομοθετικών κωλυμάτων σχετικά με τα ακίνητα σε προστατευόμενες περιοχές....

Ο Μπερλουσκόνι, που είναι και ιδιοκτήτης της ποδοσφαιρικής ομάδας Milan, απαιτούσε μια εποχή οι ποδοσφαιριστές της ομάδας του να έχουν ένα look που θα τους επέτρεπε να εμφανίζονται συχνά στην τηλεόραση. Επέλεγε ξανθούς και με ωραίο πρόσωπο ποδοσφαιριστές, έστω και αν δεν ήταν πολύ καλοί παίκτες, επειδή η εξωτερική τους εμφάνιση εξασφάλιζε την προβολή τους από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Ανάλογα φαινόμενα παρατηρούνται και σε άλλα αθλήματα, όπως στο τένις, για παράδειγμα, όπου οι διαφημιζόμενες εταιρείες ζητούν από τις παίκτριες να φορούν πιο κοντές φούστες για να συγκινούν τους καταναλωτές, προφανώς τους άντρες.

Το μέλλον μας επιφυλάσσει πολύ χειρότερες καταστάσεις, όπως η ηλεκτρονική αναδοχή. Πρόσφατα, πραγματοποιήθηκε μια πρώτη απόπειρα, με την προσθήκη εικονικών στοιχείων στην πραγματική εικόνα. Για παράδειγμα, σ’ ένα ποδοσφαιρικό αγώνα που αναμεταδιδόταν από την τηλεόραση, ένας 23ος παίκτης, κατασκευασμένος εξ ολοκλήρου με ηλεκτρονικά μέσα, λάκτιζε μια μπάλα που ήταν επίσης κατασκευασμένη με ηλεκτρονικά μέσα και είχε πάνω της το λογότυπο ενός προϊόντος (της Axe, στη συγκεκριμένη περίπτωση). Το εγχείρημα δεν έγινε αποδεκτό, για λόγους όμως που μάλλον είναι επιπόλαιοι και προσωρινοί, αν πιστέψουμε τα λόγια του γενικού διευθυντή της Γαλλικής Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας: «Ζητήσαμε την ακύρωση, επειδή δεν είχαν γίνει διαπραγματεύσεις μαζί μας. Τα δικαιώματα της εικονικής διαφήμισης ανήκουν στη Γαλλική Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία» (Libération, 11 Φεβρουάριου 1998). Σε αυτά τα κυνικά λόγια απάντησε με τη στάση της μια άλλη αθλητική ομοσπονδία, η οποία αποδέχτηκε αυτή τη νέα μορφή διαφήμισης.

Πώς είναι δυνατό να μας προκαλούν έκπληξη όλα αυτά όταν είναι γνωστό ότι τα μεγάλα αφεντικά του ολυμπισμού ή των διεθνών ομοσπονδιών των διαφόρων αθλημάτων διατηρούσαν ή διατηρούν σχέσεις με τις ενδιαφερόμενες εταιρείες, και πληρώνονται από αυτές στη διάρκεια της θητείας τους. Ότι τα αθλήματα που αποτελούν κερδοφόρες αγορές εκχωρούνται σε αυτές τις εταιρείες, ενώ αυτά που δεν «πουλάνε» περιθωριοποιούνται ανελέητα. Αν γινόταν μια σοβαρή έρευνα σε αυτό τον τομέα, θα συνειδητοποιούσαμε ότι στην πολιτική υπάρχει σε σύγκριση μικρότερη διαφθορά. Δεν πρέπει λοιπόν να μας εκπλήσσει το γεγονός ότι οι πρωτοπόρες βιομηχανίες, οι βασιλιάδες κάθε είδους διαφθοράς (όπως ο Ταπί και ο Μπερλουσκόνι, για ν’ αναφέρουμε μόνο τους πιο γνωστούς, οι οποίοι επιπλέον έχουν καταδικαστεί από δικαστήρια για τις πράξεις τους) έχουν επενδύσει σε ποδοσφαιρικές ομάδες για να προβληθούν ως ιδιοκτήτες τους. «Η χορηγία είναι ένας νόμιμος τρόπος για να ξεπλένεται το βρόμικο χρήμα», έχει δηλώσει ένας ευρωβουλευτής, αναφερόμενος στις σχέσεις ανάμεσα στον αθλητισμό και τις μαφίες.

[1] Ο Ταπί, πρόεδρος της ποδοσφαιρικής ομάδας Marseille, είχε δωροδοκήσει αντίπαλες ποδοσφαιρικές ομάδες. (Σ.τ.Μ.)

Η μαύρη βίβλος του Καπιταλισμού*: Μια διαφήμιση αξίζει όσο χίλιες βόμβες... Τα εγκλήματα της διαφήμισης στον σύγχρονο πόλεμο (1)

noreply@blogger.com (e-kozani) — Tue, 18 Jul 2017 07:06:00 +0000

του Ιβ Φρεμιόν*

Μερικοί εγκληματίες δολοφονούν με βίαιο τρόπο. Προτιμούν τα πυροβόλα όπλα, τα μαχαίρια, τις βόμβες, την άμεση βία, για να τελειώσουν όσο τον δυνατόν πιο σύντομα. Άλλοι, πιο συνετοί, προτιμούν να περιμένουν μέσα στο χρόνο. Το μέσο που ευνοούν είναι το δηλητήριο. Διακριτικό, ύπουλο, αόρατο, αργό και με σταδιακή επίδραση.

Για πολλά χρόνια, πιστεύαμε ότι ο κόσμος των εμπορευματικών συναλλαγών, όπου όλα αγοράζονται και πουλιούνται, παρέμενε περιορισμένος μέσα στα όρια του εμπορίου. Ότι το μέρος της ζωής μας που δεν υπόκειται στην εμπορευματική και χρηματιστική λογική θα παρέμενε για πάντα έξω από την επήρειά της. Ότι η εκπαίδευση, η πληροφόρηση, η υγεία, τα δίκτυα μεταφορών, η ενέργεια, η δικαιοσύνη, η ασφάλιση, οι τηλεπικοινωνίες θα παρέμεναν στα χέρια του κοινωνικού συνόλου. Πιστεύαμε μάλιστα το ίδιο για την ποιότητα του περιβάλλοντος, του νερού ή του αέρα, αλλά και του πολιτισμού.

Συνέβη όμως το αντίθετο. Σε όλες τις πλούσιες και ανεπτυγμένες χώρες, η αποδιάρθρωση των δημοσίων υπηρεσιών καταδεικνύει την έκταση του πολέμου που διεξάγεται υπόγεια όλα αυτά τα χρόνια. Συνεπικουρούμενο από την πτώση του Τείχους του Βερολίνου και την κατάρρευση του Ανατολικού Συνασπισμού, το σύμπαν των εμπορευματικών συναλλαγών εισέβαλε στα πάντα.

Αρχικά, εισέβαλε τόσο στις λιγότερο αναπτυγμένες χώρες όσο και στις χώρες της Δύσης στους τομείς που μέχρι τότε διέφευγαν από την επήρειά της. Η εκπαίδευση, η υγεία, η πληροφόρηση, τα πάντα έχουν παραδοθεί στην αποδοτικότητα, στις επιμέρους αγορές, στην εμπορική επιτυχία, στην αμεσότητα. Το οπλισμένο χέρι αυτής της αποικιοκρατικού τύπου κατάκτησης είναι η διαφήμιση, η οποία προετοιμάζει το πνεύμα των ανθρώπων με το διαρκές σφυροκόπημα και σκοτώνει με πιο μαζικό τρόπο από μια ρήψη βομβών.

Ένας από τους κυριότερους υπεύθυνους γι’ αυτή την κατάσταση, ο Ολιβιέρο Τοσκάνι, που οι σκανδαλιστικές διαφημιστικές εκστρατείες του για λογαριασμό της Benetton τον έκαναν διάσημο, συντάσσει ο ίδιος το κατηγορητήριο στο βιβλίο του La pub est une charogne qui nous sourit (Hoëbeke, 1995), στο οποίο δεν διστάζει να δαγκώσει το χέρι που τον τάιζε: «Η διαφήμιση επικαλύπτει πια κάθε γωνία των δρόμων, κάθε ιστορική τοποθεσία, κάθε πλατεία, τις στάσεις των λεωφορείων και του μετρό, τα αεροδρόμια, τους σιδηροδρομικούς σταθμούς, τις εφημερίδες, τα καφενεία, τα φαρμακεία, τα περίπτερα, τους αναπτήρες, τις τηλεφωνικές κάρτες, διακόπτει τις ταινίες στην τηλεόραση, εισβάλλει στα ραδιόφωνα, στα περιοδικά, στις παραλίες, στον αθλητισμό, στα ρούχα, ακόμα και στα ίχνη που αφήνουν οι σόλες των παπουτσιών μας, όλο το σύμπαν μας, όλο τον πλανήτη μας!... Είναι ο πάντα χαμογελαστός Μεγάλος Αδελφός! Θεωρώ ότι είναι τρομακτικό το γεγονός ότι όλος αυτός ο τεράστιος χώρος έκφρασης, έκθεσης και ανακοίνωσης, το πιο μεγάλο ζωντανό μουσείο μοντέρνας τέχνης, που είναι εκατό φορές μεγαλύτερος από το Μπομπούρ και το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης μαζί, αυτά τα χιλιάδες τετραγωνικά χιλιόμετρα αφισών που έχουν τοιχοκολληθεί σε όλο τον κόσμο, αυτές οι γιγαντιαίες πινακίδες, αυτά τα ζωγραφισμένα σλόγκαν, αυτές οι εκατοντάδες χιλιάδες τυπωμένες σελίδες εφημερίδων, αυτές οι εκατοντάδες ώρες τηλεοπτικού χρόνου, αυτά τα χιλιάδες ραδιοφωνικά μηνύματα είναι αφιερωμένα σε αυτή την παραδεισιακή, ανόητη και απατηλή εικονογραφία...» Και όλα χρηματοδοτούμενα από τον καταναλωτή, καθώς το κόστος της διαφήμισης ενσωματώνεται στην τιμή του προϊόντος. (Η διαφήμιση είναι ο μεγαλύτερος άμεσος φόρος.)

Πίσω από διάφορα ονόματα, όπως χορηγία, μαικηνισμός των εταιρειών (υπενθυμίζουμε ότι ιστορικά η χορηγία κι ο μαικηνισμός δεν αποσκοπούσαν στο κέρδος, επομένως οι όροι χρησιμοποιούνται καταχρηστικά), επικοινωνία, αντιπραγματισμός (ανταλλαγή υπηρεσιών χωρίς μεσολάβηση χρήματος), ενημέρωση, αναδοχή, κ.λπ., η διαφήμιση είχε ως επίπτωση το εμπορικό συμφέρον να εισβάλλει παντού. Τα παραδείγματα που ακολουθούν δείχνουν την έκταση και αυτής της επίθεσης.

Η εκπαίδευση

Στις ΗΠΑ, η δικτύωση μέσω ηλεκτρονικών υπολογιστών των σχολείων της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης δεν υλοποιήθηκε από τις δημόσιες Αρχές αλλά από τις ιδιωτικές εταιρείες. Εξόπλισαν δωρεάν τα σχολεία, με αντάλλαγμα όμως τη μετάδοση των εκπαιδευτικών προγραμμάτων του Channel One, τα οποία περιλαμβάνουν δυο λεπτά διαφήμισης των εταιρειών ανά δέκα λεπτά εκπαιδευτικής ύλης. Σε όλη λοιπόν τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς, οι μαθητές σφυροκοπούνται με την προώθηση εμπορικών προϊόντων.

Το φαινόμενο αυτό έπληξε και τη Γαλλία, με συνέπεια ν’ ασκούνται έντονες πιέσεις για να περάσει τις πόρτες των σχολείων μας. Για παράδειγμα, διεισδύοντας στο κενό που έχουν δημιουργήσει οι ανάγκες της σεξουαλικής εκπαίδευσης, με την οποία ποτέ δεν θέλησαν ν’ ασχοληθούν σοβαρά οι εκπαιδευτικοί, η εταιρεία Tampax προσφέρει ένα «εκπαιδευτικό πρόγραμμα» για τις μαθήτριες της 3ης Γυμνασίου και της 1ης Λυκείου. 60.000 κοπέλες στην εφηβική ηλικία πληροφορούνται λοιπόν με αυτό τον τρόπο για το σώμα τους, την υγεία, την υγιεινή... και φυσικά για τα προϊόντα της εταιρείας Tampax. Τα προγράμματα αυτά προβάλλονται στις ώρες διδασκαλίας και μέσα στα πλαίσια του μαθήματος της βιολογίας, την επίβλεψη του οποίου δεν έχουν επομένως πια οι εκπαιδευτικοί. Στην πραγματικότητα, η διδασκαλία πραγματοποιείται πια από νοσοκόμες, που έχουν μετατραπεί σε «διαφημίστριες», οι οποίες μοιράζουν δείγματα στο τέλος του μαθήματος. Ευτυχείς που έχουν απαλλαγεί από τη διδασκαλία ενός μαθήματος που σε γενικές γραμμές δεν επιθυμούν να διδάσκουν, οι εκπαιδευτικοί δεν αντιτίθενται σε αυτή τη νέα μέθοδο, αλλά ούτε και οι γονείς. Ένα εκπρόσωπος της Tampax ισχυρίστηκε πρόσφατα με δηλώσεις του στον Τύπο: «Οι καθηγητές μας όχι μόνο χαίρονται για την παρουσία μας, αλλά σε μερικές περιπτώσεις την επιζητούν». Το Συμβούλιο Εθνικής Εκπαίδευσης επικρότησε το εγχείρημα: Τα πάντα είναι δωρεάν, ένα επιχείρημα που πια κατέχει την υπέρτατη θέση στη σκέψη των κρατικών λειτουργών!

Μια πρόσφατη συμφωνία ανάμεσα στο Συμβούλιο Εθνικής Εκπαίδευσης και τις εταιρείες σεναριογράφων και παραγωγών οπτικοακουστικών εκπομπών επέτρεψε τη μετάδοση τηλεοπτικών εκπομπών στα σχολεία. Αρκεί να υπάρξουν χορηγοί γι’ αυτές τις εκπομπές για να μπει η διαφήμιση σ’ ένα σύμπαν που μέχρι σήμερα της ήταν απαγορευμένο.

Πάρα πολλά εκπαιδευτικά ιδρύματα συμπεριλαμβάνουν σήμερα στα γεύματα που προσφέρουν οι καντίνες τους μόνο τα αναψυκτικά της εταιρείας Coca Cola, κατόπιν πιέσεων της εταιρείας. Η ίδια εταιρεία αναψυκτικών ποτών για νέους (Coca Cola και Fanta) έχει εγκαταστήσει «δωρεάν» μηχανήματα διανομής στα σχολεία, χωρίς ποτέ τα εκπαιδευτικά ιδρύματα να ζητούν από την εταιρεία να τους υποβάλει μια οικονομική προσφορά για τη χρήση του σχολικού χώρου ή να ζητήσουν από κάποια άλλη εταιρεία μια αντίστοιχη προσφορά: είναι δωρεάν...

Το ίδιο ισχύει και για τις εταιρείες που «προσφέρουν» αθλητικά ρούχα στους μαθητές των σχολείων, με τη φίρμα της εταιρείας ν’ αναγράφεται πάνω τους, κάτι που αποτελεί μια μορφή διαφήμισης. Είναι όμως «δωρεάν» και επομένως οι δημόσιες υπηρεσίες λησμονούν τι σημαίνει να προσφέρεις υπηρεσίες για το δημόσιο καλό...

Ο Κριστιάν Ντε Μπρι είχε γράψει στη Monde Diplomatique πριν μερικά χρόνια: «θα έρθει άραγε μια ημέρα που ο καθηγητής του οποίου η αμοιβή θα είναι χορηγία μιας εταιρείας ή ο δάσκαλος, γεμάτος με διαφημιστικά σήματα, θ' ανακοινώνουν στην τάξη ότι το μάθημα της αριθμητικής είναι μια «ευγενική προσφορά» της τάδε φίρμας ηλεκτρονικών παιχνιδιών και ότι το διάλειμμα το προσφέρει ένα αναψυκτικό ποτό που έχει τη γεύση της περιπέτειας;» Όταν ο Ντε Μπρι έγραφε αυτές τις γραμμές, έκανε χιούμορ, κάτι που δεν ισχύει πλέον.

Όσο για τα πανεπιστήμια, στις ΗΠΑ είναι συχνό το φαινόμενο οι έδρες, και κυρίως των οικονομικών, να χρηματοδοτούνται απευθείας από εταιρείες, οι οποίες με αυτό τον τρόπο διορίζουν τους καθηγητές. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η Σούζαν Τζορτζ σ’ ένα άρθρο της στη Monde Diplomatique που προκάλεσε πολλές συζητήσεις, αξιοσέβαστοι Γάλλοι διανοούμενοι επωφελούνται ήδη από παρόμοιες καταστάσεις (μ’ επικεφαλής του Φρανσουά Φουρέ, έναν από τους Γάλλους υμνητές της αναθεώρησης της ιστορίας του εργατικού κινήματος). Η «επιχείρηση Φουκουγιάμα», από το όνομα ενός υπαλλήλου του αμερικανικού κράτους και συγγραφέα του Τέλους της Ιστορίας, ένας τίτλος μετατράπηκε σε σλόγκαν μέσω ενός ιδιοφυούς διαφημιστικού τεχνάσματος, οργανώθηκε εξ ολοκλήρου από τη χημική εταιρεία Olin. Όπως η Έκκληση της Χαϊδελβέργης κατασκευάστηκε από τα λόμπι των φαρμακοβιομηχανιών και της βιομηχανίας αμιάντου για να δυσφημιστούν οι οικολόγοι. Και στις δυο περιπτώσεις, πανεπιστημιακοί που είχαν προβλήματα χρηματοδότησης ήταν διατεθειμένοι, με μεγάλη αυταρέσκεια, να προβούν σε παρόμοια εγχειρήματα χειραγώγησης της κοινής γνώμης.

Εξετάζοντας τα κίνητρα νεαρών διανοουμένων - Ελευθερία της τέχνης - Για την ελευθερία, Μπέρτολτ Μπρεχτ*

noreply@blogger.com (e-kozani) — Tue, 18 Jul 2017 06:13:00 +0000

[Εξετάζοντας τα κίνητρα νεαρών διανοουμένων]

Οι ιδεαλιστές λένε συχνά, πως τάχα από τον υλισμό μονάχα ένα στοιχείο λείπει, για να τον επικροτήσουν - το ιδεαλιστικό! Για παράδειγμα, το θρησκευτικό στοιχείο. Από τον υλισμό, όμως, το πολύ - πολύ να λείπει κάτι υλιστικό - όπως και συμβαίνει πραγματικά. Συζητώντας μ’ ένα θεϊστή συναντά κανείς δυσκολίες- γιατί στην πρώτη ματιά ο αθεϊσμός δεν είναι παρά έλλειψη θεϊσμού, έλλειψη ενός λάθους.

Τώρα, από υλιστές που στην πραγματικότητα δεν είναι παρά αποτυχημένοι ιδεαλιστές, λίγα μπορεί κανείς να περιμένει. Τα λάθη του υλισμού, υλιστικά λάθη, εκδηλώνονται σαν αίσθημα φόβου. Παράδειγμα: Η μηχανική έβλαψε τον ιδεαλισμό, (Η Αμερική είναι χώρα με ιδεαλιστικές τάσεις, που δύσκολα αμύνεται μπρος στον επιτιθέμενο υλισμό). Παρ’ όλα αυτά, πολλοί υλιστές - και προπαντός, πολλοί επαναστάτες - είναι κατά της μηχανικής, Για ποιο λόγο;

Η εξέταση των κινήτρων που μπορούν να κάνουν επαναστάτη ένα νεαρό διανοούμενο είναι δραστηριότητα πολύ καταθλιπτική. Η θέα των σημερινών τριαντάρηδων, ελπιδοφόρων της προηγούμενης δεκαετίας, είναι αληθινά απογοητευτική. Κλήθηκαν να υπερασπιστούν το δίκιο, να φέρουν στους σκλάβους την λευτεριά. Δεν είχαν λόγο ν’ αρνηθούν, έβλεπαν κιόλας τους παρίες να τους ζητωκραυγάζουν μ’ ευγνωμοσύνη, ή (πράγμα ακόμη πιο ελκυστικό) τους αστούς να τους ρίχνουν στη φυλακή. Όμως το προλεταριάτο κορόιδευε τις ζωγραφιές τους, και η αστική τάξη τις αγόραζε. Έτσι, μην έχοντας ποτέ ξεπεράσει τον «μαρξισμό» των Γράκχων, τελείωναν τώρα με κλαψουρίσματα ό,τι είχαν αρχίσει με συναίσθημα. Μια γενική αποδοκιμασία ορισμένων ανθρώπινων ιδιοτήτων δεν φτιάχνει επαναστάτες. Σ’ αυτά προστέθηκε και το ότι ο μαρξισμός αναγκάστηκε ν’ αναθεωρήσει τα κίνητρα που είχε βάλει στη διάθεση των συμπαθητικών αυτών ανθρώπων. Αναγκάστηκε να πάρει υπόψη του τη διαφοροποίηση που ο ίδιος είχε επιβάλει στον καπιταλισμό. Η επανάσταση έπρεπε να παραμείνει δυνατή, ακόμα κι όπου ο καπιταλισμός (ηθελημένα ή αναγκαστικά) βελτίωνε τη ζωή των εργατών· και μάλιστα εκεί, που για να τον καθίσει κανείς στο σκαμνί χρειάζονταν ολόκληρα βουνά από αδικίες. Η ελευθερία, η δικαιοσύνη κλπ. έγιναν έννοιες δυσκολομεταχείριστες, που απαιτούσαν μακρότατα σχόλια, δυσκολοδιάβαστα και άχαρα. Ωστόσο, εκείνοι οι λιγοστοί διανοούμενοι που είχαν προσχωρήσει στο κόμμα έκαναν δουλειά τέτοια, που μονάχα τυχοδιώκτες, ή άνθρωποι σταθερά κατευθυνόμενοι από μια μεγάλη κι αναπτυσσόμενη κοσμοθεωρία θα μπορούσαν να κάνουν, χωρίς να χαλαρώσει η ορμή τους και η επαναστατική τους φαντασία. Μέσα σε λίγα μονάχα χρόνια, η θέα αυτής της κατηγορίας (των κομματικών εργατών) αποτελούσε για την κατηγορία που παραπάνω περιγράψαμε (των ιδεαλιστών), επαρκέστατο πρόσχημα για να δικαιολογούν τη δική τους απραξία.

Είναι αδύνατο να πλησιάσει κανείς τη δική μας νεολαία με τα φθαρμένα αστικά ιδανικά του 1789, Είναι πολύ δύσκολο να την προσανατολίσεις στην ενεργό πολιτική - ωστόσο, αυτό είναι ακριβώς που χρειάζεται. Δεν έχει νόημα να τους ξαμολήσει κανείς ενάντια στους αστούς. Κι αν τους ξαμολήσεις προς την εργατιά, δεν θα υποφέρουν οι εργάτες άλλα οι ίδιοι. Πρέπει, αντίθετα, να τους πολιτικοποιήσει κανείς στη δική τους τη σφαίρα - να πολιτικοποιηθεί κάθε τους νεύρο, κάθε ίνα του μυαλού.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε, πως η κύρια κριτική όλων των συντηρητικών στοιχείων ενάντια στο σοσιαλισμό - ότι δηλαδή αποτελεί συνέχεια (κι αν θέλετε, παραπέρα ανάπτυξη) του καπιταλισμού - αποτελεί μια απλή αλήθεια, που δεν έχει γίνει ακόμα κατανοητή απ’ όλους τους σοσιαλιστές. Καθαρά ψυχολογικά: Μονάχα ο συντηρητικός μπορεί να πιστέψει, πως εξαλείφοντας, ας πούμε, την οργανωτική μανία και τη δίψα για ιδιοκτησία που χαρακτήριζαν τους μεγάλους Αμερικανούς του 19ου αιώνα, θα μπορούσαμε να οδηγηθούμε σε μια παλινόρθωση των προηγούμενων ειδυλλιακών καταστάσεων. Ο επαναστάτης, αντίθετα, στηρίζει όλες του τις ελπίδες στη συλλογική επαύξηση αυτών των (θεμελιακά επαναστατικών) παθών. Το όραμα κάποιας ειδυλλιακής κρατικής μορφής, όπου οι υλικές φροντίδες (πού τις μισούν) θα είχαν τάχα αφαιρεθεί από το άτομο και τις μάζες, είναι καθαρά αστική φαντασίωση. Ο επαναστάτης δεν μισεί το υλικό στοιχείο. Ακριβώς το αντίθετο: η επανάσταση, αυτή τη φροντίδα θα την κάνει φροντίδα όλων. Ο κομμουνισμός λιγότερο ενδιαφέρεται για τον καταμερισμό του ελεύθερου χρόνου, και πιο πολύ για τον καταμερισμό της δουλειάς! Ελάχιστοι σήμερα έχουν και την παραμικρή ιδέα, πόσο τεράστια πρέπει ν’ αυξηθεί η έφεση των μαζών προς τα δημόσια πράγματα, για να πάρουν οι μάζες στα χέρια τους το κράτος. Δουλειά με σκοπό την εξάλειψη της εργασίας - τι θλιβερή ιδέα συνταξιούχων! Στην πραγματικότητα, το μόνο που πρέπει να γίνει είναι: Να έχει τη δυνατότητα ο καθένας να εργάζεται σαν αυτοσκοπό!

Είναι για τον διανοούμενο δύσκολο να καταλάβει τη σημερινή κομματική καθοδήγηση μέτρια πνευματικά, αλλά δυνατή και πονηρή μικρογραφειοκρατια, που δεν την εμπνέει καμιά μεγάλη κοσμοαντίληψη, ωστόσο βαστά τις μάζες καλά σε συνοχή. Όλες οι διαμαρτυρίες γύρω από το μέτριο πνευματικό της επίπεδο είναι, απλούστατα, παράλογες, μπροστά στο δύσκολο καθήκον των ανθρώπων αυτών, να κρατούν στην αντιπολίτευση ένα κόμμα πια εκατομμυρίων - καθήκον που πολύ αξιοπρόσεκτα εκπληρώνουν. Η γραφειοκρατία μπορεί να είναι ανίκανη να οδηγήσει την επανάσταση· αλλά το χτύπημα που τότε θα την σαρώσει (θα την τσακίσει, χωρίς συναισθηματισμούς) δεν θα δοθεί από την πλευρά εκείνη, που σήμερα γκρινιάζει για την πνευματική και ηθική της μετριότητα. Η γραφειοκρατία θα βουλιάξει κάτω από το βάρος των συνεπειών, που θα έχει πάνω της η υλική της θέση. Με άλλα λόγια: Την ώρα της επανάστασης, θα έχει άλλα (υλικά) συμφέροντα από το προλεταριάτο. Δίδαγμα: Μπορεί να καταπολεμηθεί (μονάχα σ’ εκείνα τα σημεία, όπου ξεκάθαρα εκφράζονται οι διαφορές των συμφερόντων της με τα συμφέροντα των εργατών. (Όμως οι γκρινιάρηδες διανοούμενοι θα ήθελαν να της επιτεθούν ακριβώς σ’ εκείνα τα σημεία όπου τα συμφέροντα της - ή η έλλειψη συμφερόντων - συμπίπτουν με του προλεταριάτου!)

[Κόσμο-εικονογράφοι]

Τελικά, ο λόγος που πρέπει να καταπολεμούμε τον ιδεαλισμό είναι, πως εμποδίζει την αλλαγή των ανυπόφορων πια, ανθρώπινων σχέσεων. Αν δεν υπήρχε αυτός ο λόγος, όλα τα επιχειρήματα ενάντια στον ιδεαλισμό δεν θα ήταν παρά φλυαρίες.

Είναι μερικοί, που υποπτεύεσαι πως θέλουν να κάνουν την επανάσταση μόνο και μόνο για ν’ αποδείξουν το διαλεκτικό υλισμό.

Μην κατασκευάζεις ποτέ στον εαυτό σου εικόνες του κόσμου σαν αυτοσκοπό.

Όταν αυτοί οι κόσμο - εικονογράφοι επικαλούνται το προλεταριάτο, πρόκειται για απλό σέρβις (εξυπηρέτηση του πελάτη).

Γιατί το προλεταριάτο χρειάζεται τους διανοουμένους;

1. Για να διαπεράσει την αστική ιδεολογία. Με το οξύ του ιστορικού υλισμού δείχνονται γυμνά τα συμφέροντα της αστικής τάξης. Οι «πνευματικοί» της συνοδοιπόροι παραλύουν. Οξύνεται ο ταξικός αγώνας.

2. Για τη μελέτη των δυνάμεων, που «κινούν τον κόσμο». Κύρια στις μη επαναστατικές καταστάσεις, μια επαναστατική διανόηση μπορεί να διατηρήσει την συνέχεια της επανάστασης.

3. Για να αναπτύξει παραπέρα την καθαρή θεωρία.

Μέσα από τα έκτακτα μέτρα, τα οποία επέβαλε στο ρωσικό κόμμα η απομόνωσή του, μπόρεσε κι αναπτύχθηκε μια θεωρία που αποτέλεσε φυσικό εποικοδόμημα της οικονομικής αυτής βάσης. Όμως η βάση δεν είναι υγιής.

Ελευθερία της τέχνης

Μπορεί να της δοθεί μονάχα εκείνη η ελευθερία, που η ίδια κατακτά…

Ωστόσο, τίποτα δεν υπάρχει χειρότερο από την κρυφή σκλαβιά. Όταν η σκλαβιά είναι φανερή, όταν μια κατάσταση αναγνωρίζεται σαν σκλαβιά, τότε είναι τουλάχιστον νοητή μια διαφορετική κατάσταση: η ελευθερία. Όταν όμως όλοι βαφτίζουν τη σκλαβιά ελευθερία, τότε η τελευταία δεν είναι πια νοητή: όχι μονάχα γίνεται φυσική κατάσταση η σκλαβιά, αλλά κι η ελευθερία φαντάζει σαν κάτι το αφύσικο, Κάθε ανθρώπινη πρόοδος στηρίχτηκε πάντα στην αποκάλυψη, κι έτσι στην καταπολέμηση της σκλαβιάς - της υποδούλωσης στη φύση ή σε ανθρώπους.

Τίποτα, δεν είναι πιο καταστροφικό από τη στάση εκείνων, που ανεπιφύλακτα και από τα πριν αποδέχονται καταστάσεις ήδη κυρίαρχες, που όμως η πραγματική τους φύση δεν έχει ακόμα ξεσκεπαστεί. Εκείνων που κοροϊδεύουν σαν «αφελείς» όσους παίρνουν κατά γράμμα τα λόγια των κρατούντων, μόνο και μόνο για να αποδείξουν πόσο αυτά αντιφάσκουν με τις πράξεις τους - ξεσκεπάζοντας έτσι την πραγματική φύση αυτών των καθεστώτων.

Οι αστικές δημοκρατίες υπόσχονται ελευθερία της σκέψης· οι «επαΐοντες» περιγελούν οποίον πιστεύει το ψέμα αυτό ή καμώνεται πως το πιστεύει, διεκδικώντας αυτή την πνευματική ελευθερία - αντί να περιφρονούν εκείνους που δεν καταπολεμούν τούτο το ψέμα, δηλαδή τους εαυτούς τους. (Μα αυτοί και τους εαυτούς τους ακόμη περιφρονούν!).

Λένε: Πώς μπορεί κανείς να απαιτεί «απ’ αυτό» το κράτος να ανεχτεί την ελεύθερη σκέψη; Τότε όμως δεν θα έπρεπε εκείνοι να ανέχονται «αυτό» το κράτος! Ωστόσο, «αυτές» οι σκέψεις είναι που δεν μπορούν να τις ανεχτούν!

Για την ελευθερία

Οι πιο πολλοί πνευματικοί εργαζόμενοι (διανοούμενοι) που υποστηρίζουν την επανάσταση, περιμένουν από αυτήν βασικά την ελευθερία. Από όλες τις συνέπειες του καπιταλιστικού συστήματος, πιεστικότερη νιώθουν την έλλειψη ελευθερίας. Μπορούν γρήγορα να κερδηθούν, αν τους αναδειχθεί, πως το σημερινό πολιτικό καθεστώς αποτελεί τρομαχτικό εμπόδιο για κάθε ελεύθερη επιστημονική ανάπτυξη, για κάθε ανθρώπινη έρευνα, για κάθε χρήσιμη κοινωνική δραστηριότητα.

Πολλοί πνευματικά εργαζόμενοι (διανοούμενοι) αρχίζουν να συνειδητοποιούν, πως μια επανάσταση που άμεσα θα: εγκαθιστούσε την απεριόριστη προσωπική ελευθερία δεν θα έμενε παρά σαν σύντομο όνειρο. Παράδειγμα υπάρχει, και μάλιστα συγκλονιστικό, Η γερμανική επανάσταση του 1918 εγκαθίδρυσε ορισμένες ελευθερίες. Μιας όμως και διατηρήθηκε η παλιά οικονομική μορφή, η ατομική δηλαδή ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής, οι ελευθερίες αυτές σε κανένα τομέα δεν μπόρεσαν να διατηρηθούν. Μάλιστα, η εξέλιξη των πραγμάτων οδήγησε σε μεγαλύτερη ανελευθερία παρά ποτέ, και σε όλους τους τομείς.

Γιατί και η πολιτική, όπως και κάθε άλλη, ελευθερία, εξαρτάται από την οικονομική βάση.

Για την ελευθερία

Ο πόθος για ελευθερία είναι συνέπεια της καταπίεσης. Η ελευθερία είναι συνέπεια της απελευθέρωσης. Αυτό μοιάζει λογοπαίγνιο. Πολλοί όμως είναι εκείνοι, που δεν έκαναν τίποτα για την απελευθέρωση, γιατί ζητούσαν την ελευθερία πριν, ή ταυτόχρονα με την απελευθέρωση.

Η καταπίεση είναι βασικά κάτι το συγκεκριμένο - αφού είναι μια δραστηριότητα, και άρα έχει όρια. Αντίθετα, ο πόθος για ελευθερία είναι κάτι πολύ πιο γενικό - έτσι, που είναι συχνά δύσκολο να βρει κανείς ποια ακριβώς καταπίεση δημιουργεί τον γενικό αυτόν πόθο, ποια λοιπόν συγκεκριμένη καταπίεση πρέπει να εξαλειφθεί για να εξαφανιστεί κι ο γενικός φιλελεύθερος πόθος και στη θέση του να μπει μια συγκεκριμένη ελευθερία.

Να το αντίστοιχο παράδειγμα: Συχνά ένα στενό παπούτσι δημιουργεί απεριόριστο εκνευρισμό. Όταν κάποιος δεν μπορεί να το ξεφορτωθεί, συχνά βρίσκεται πρόθυμος να αγωνιστεί ενάντια σε καταστάσεις και ανθρώπους που (άσχετα με το παπούτσι) τον καταπιέζουν. Να πάρεις όμως μέρος στον αγώνα του, είναι επικίνδυνο: αν γλυτώσει από το παπούτσι πριν προχωρήσει αρκετά στους παραπέρα αγώνες, θα βρεθείς σχεδόν πάντα να παλεύεις μοναχός.

Αν ο γενικός πόθος για ελευθερία δημιουργείται από την οικονομική καταπίεση (όπως στον καιρό μας), τότε πρέπει κανείς να γνωρίζει ότι μονάχα η οικονομική απελευθέρωση φέρνει την ελευθερία. Ο πόθος όμως στρέφεται προς πολλά πράγματα· κι ορισμένα απ’ αυτά δεν βοηθούν την οικονομική απελευθέρωση.

* ΓΙΑ ΤΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΜΑΡΞΙΣΜΟ - Μπέρτολτ Μπρεχτ, Μετάφραση Βασίλης Βεργωτής

Προς το παρόν... γαβγίζουν

noreply@blogger.com (e-kozani) — Sun, 16 Jul 2017 06:40:00 +0000

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΗΛAΚΑΣ

Πηγή: topontiki.gr

Παρά τις τουρκικές απειλές, αλλά κάτω από το άγρυπνο βλέμμα αμερικανικών και γαλλικών πολεμικών πλοίων, το κονσόρτσιουμ των πετρελαϊκών κολοσσών που έχουν συστήσει οι Total (γαλλική) και ΕΝΙ (ιταλική) ξεκίνησε χτες με το πλωτό γεωτρύπανο να «τρυπά» το Οικόπεδο 11 της κυπριακής ΑΟΖ.

Τα προσδοκώμενα κέρδη από τα διαπιστωμένα κοιτάσματα στα νότια της Κύπρου είναι προφανώς ισχυρότατο κίνητρο για τις μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες (και τις χώρες «καταγωγής» τους) που εμπλέκονται στη διαδικασία των ερευνών, προκειμένου να αγνοήσουν την οργή και τις κλιμακούμενες απειλές της Άγκυρας.

Στην Αθήνα η εκτίμηση που διαμορφώνει η ελληνική κυβέρνηση είναι ότι η Τουρκία βρίσκεται στριμωγμένη στον τοίχο ισχυρότατων οικονομικών και γεωπολιτικών συμφερόντων και ως εκ τούτου δεν έχει πολλά περιθώρια αντιδράσεων για να αποτρέψει το project που έχει ξεκινήσει.

Υπάρχουν ωστόσο και άλλες φωνές – κατά κύριο λόγο από παρατηρητές των διεθνών εξελίξεων αλλά και από πολιτικές δυνάμεις όπως το ΚΚΕ – που επισημαίνουν τους κινδύνους που συνεπάγεται για την Ελλάδα και την Κύπρο αυτό το μεγάλο παιχνίδι στο οποίο παζαρεύουν οι ισχυροί και η Τουρκία με αντικείμενο ελληνικά και κυπριακά οικονομικά/γεωπολιτικά συμφέροντα.

Η ανησυχία που διατυπώνεται συνοψίζεται ως εξής: Τόσο η Κύπρος όσο και η Ελλάδα είναι οι ασθενείς κρίκοι, οι οποίοι πιθανότατα θα «σπάσουν» και θα πληρώσουν τελικά το αντίτιμο των συμβιβασμών που η Τουρκία θα υποχρεωθεί να κάνει με τους ισχυρούς παίκτες.

Ναυάγιο στο Κυπριακό

Αλληλένδετη με τις πετρελαϊκές έρευνες που ξεκινούν σήμερα στην κυπριακή ΑΟΖ ήταν η αποτυχημένη διάσκεψη για το Κυπριακό που πραγματοποιήθηκε τις προηγούμενες μέρες στην Ελβετία. Προφανής στόχος των συνομιλιών ήταν η διευθέτηση του Κυπριακού έτσι ώστε το σχέδιο για την εκμετάλλευση των κοιτασμάτων της περιοχής να εξελιχθεί απρόσκοπτα και δίχως τους κινδύνους που υποκρύπτει πάντα ένα ανοιχτό ζήτημα.

Ωστόσο, κατά τις συνομιλίες έγινε φανερή η διάθεση της Τουρκίας να μην απεμπολήσει τα «δικαιώματα» που οικοδόμησε στο πεδίο της μάχης το 1974 και παγίωσε με την κατοχή της βόρειας Κύπρου όλα αυτά τα χρόνια. Αξίζει να σημειωθεί ότι επέμεινε στις θέσεις της όχι μόνο έναντι της ελληνικής/ελληνοκυπριακής πλευράς αλλά και – κατά κύριο λόγο – έναντι του διεθνούς παράγοντα.

Η εμμονή της Τουρκίας να διατηρηθεί το καθεστώς των εγγυήσεων και ο στρατός που διατηρεί στο νησί περιγράφει τον στόχο της Άγκυρας: τίποτε στην Κύπρο δεν μπορεί να εξελιχθεί ερήμην της και εγγύηση γι’ αυτό είναι οι στρατιωτικές της δυνάμεις, που μπορούν ανά πάσα στιγμή να καταλάβουν ολόκληρο το νησί.

Παρά, ωστόσο, την τουρκική αποφασιστικότητα, οι έρευνες για πετρέλαιο στην κυπριακή ΑΟΖ ξεκινούν ερήμην της Άγκυρας…

Τουρκικές φωνές

Ο τρόπος με τον οποίο η Άγκυρα προσεγγίζει τις εξελίξεις είναι απειλητικός. Μάλιστα οι τουρκικές απειλές εκτοξεύονται προς κάθε κατεύθυνση:

-Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν κατά τη διάρκεια ενεργειακού συνεδρίου στην Κωνσταντινούπολη δήλωσε πως χαραμίστηκε μια σημαντική ευκαιρία στις αποτυχημένες διαπραγματεύσεις της προηγούμενης εβδομάδας για το Κυπριακό και πρόσθεσε ότι «είναι αδύνατον να εκτιμηθεί πώς κάποιες ενεργειακές εταιρείες ενεργούν και γίνονται μέρος ορισμένων ανεύθυνων μέτρων που λαμβάνουν οι Ελληνοκύπριοι. Θέλω θα τους υπενθυμίσω πως θα μπορούσαν να χάσουν έναν φίλο όπως η Τουρκία».

-Νωρίτερα, ο Τούρκος πρωθυπουργός Μπιναλί Γιλντιρίμ τόνισε πως τα αποθέματα υδρογονανθράκων στα ανοικτά της Κύπρου ανήκουν και στην Τουρκία, αξιώνοντας συνεκμετάλλευσή τους. Κάλεσε τη Λευκωσία να αποφύγει μονομερείς ενέργειες, προειδοποιώντας πως η Τουρκία θα προστατεύσει τα δικαιώματά της και εκείνα των Τουρκοκυπρίων.

Οι έρευνες

Από την Πέμπτη το πρόγραμμα εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων στην κυπριακή ΑΟΖ εισέρχεται στη σημαντικότερη φάση του. Ο πρόεδρος Νίκος Αναστασιάδης προειδοποίησε την Άγκυρα ότι δεν θα υπάρξει υποχώρηση σε τυχόν πιέσεις για αναβολή των γεωτρήσεων, αρχής γενομένης από το Οικόπεδο 11.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το επόμενο προς διερεύνηση Οικόπεδο (Οικόπεδο 10) είναι νοτιότερα και τα δικαιώματα για την εκμετάλλευσή του τα έχει η αμερικανική Exxon-Mobil, στέλεχος της οποίας υπήρξε ο σημερινός υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ. Το γεγονός αυτό, δικαιολογεί το αμερικανικό ενδιαφέρον για την ασφαλή εξέλιξη της ερευνητικής διαδικασίας που ξεκινούν στο Οικόπεδο 11 η γαλλική Total και η ιταλική ENI.

Με τέτοιες πλάτες (προς το παρόν τουλάχιστον) ο πρόεδρος Αναστασιάδης δήλωσε: «Ούτε πιέσεις ασκούνται, ούτε πρόκειται να υπάρξει αναβολή», τονίζοντας ότι «οι ενεργειακοί σχεδιασμοί της Κυπριακής Δημοκρατίας δεν έχουν σχέση με την ευθύνη της Τουρκίας που οδήγησε στο ‘‘ναυάγιο’’ των συνομιλιών για την επίλυση του Κυπριακού».

Με την ασφάλεια που παρέχει κατά κύριο λόγο το αμερικανικό ενδιαφέρον, η πλωτή εξέδρα «West Capella» του ενεργειακού κολοσσού Total έπλευσε το πρωί της Δευτέρας νότια της Κρήτης, με προορισμό το Οικόπεδο 11 της κυπριακής ΑΟΖ, όπου έφτασε τα ξημερώματα της Τετάρτης.

Άμεσα θα ξεκινήσουν οι δοκιμές και ώς τις 20 Ιουλίου η γαλλική Total θα προχωρήσει, σε συνεργασία με την ιταλική ENI, στην πρώτη γεώτρηση στο κοίτασμα «Ονησίφορος» του Οικοπέδου 11. Το βάθος της γεώτρησης θα φτάσει στα 3.500 ώς 4.000 μέτρα από την επιφάνεια της θάλασσας. Η Κύπρος έχει δεσμεύσει, από τις 29 Ιουνίου με τη NAVTEX 24-/17, την περιοχή μέχρι τα μέσα Οκτωβρίου, οπότε αναμένεται να διαρκέσει η διαδικασία της γεώτρησης.

Συνωστισμός δυνάμεων

Παρά τις εγγυήσεις που εκ των πραγμάτων προσφέρει το ενδιαφέρον των ΗΠΑ, της Γαλλίας και της Ιταλίας για την προστασία των επενδύσεων που έχουν ήδη κάνει οι εταιρείες Exxon Mobil, Total , ENI, στη Λευκωσία (και στην Αθήνα) υπάρχει η ανησυχία για τον τρόπο με τον οποίο θα αντιδράσει η Άγκυρα.

Σε κάθε περίπτωση, η Λευκωσία παραμένει σε επιφυλακή, έχοντας τα μάτια της στραμμένα κυρίως στο τουρκικό πλοίο «Barbaros», που τις τελευταίες ημέρες είναι αγκυροβολημένο στο τουρκικό λιμάνι της Σελεύκειας, σε απόσταση αναπνοής από το βόρειο τμήμα του νησιού. Αξιοσημείωτη επίσης είναι η αναγγελία από την Τουρκία στρατιωτικών ασκήσεων.

Με νέα NAVTEX (700/17) η Τουρκία επιχειρεί να δεσμεύσει περιοχή δυτικά της Κύπρου, μέρος της οποίας καλύπτει και τα οικόπεδα 6, 10 και 11 της Κυπριακής ΑΟΖ για άσκηση με πυρά στις 17 και 18.7.

Την ασφαλή εξέλιξη της διαδικασίας, ωστόσο, έχουν αναλάβει άλλοι. Τον πρώτο λόγο θα έχουν οι Γάλλοι και σε περίπτωση προβλήματος θα σπεύσει και το αμερικανικό… ιππικό.

-Στην περιοχή κοντά στο Οικόπεδο 11, στο κοίτασμα «Ονησίφορος», πλέει από το απόγευμα της Τετάρτης το αμερικανικό αεροπλανοφόρο «Τζορτζ Μπους» με τα συνοδευτικά του.

-Η γαλλική παρουσία – και όχι μόνο – είναι αισθητή. Δύο φρεγάτες του Πολεμικού Ναυτικού, που λαμβάνουν μέρος στην Ειρηνευτική Δύναμη του Λιβάνου, βρίσκονται στο λιμάνι της Λάρνακας και τις πρωινές ώρες θα πλεύσουν προς το σημείο της γεώτρησης.

Το αμερικανικό συμφέρον

Είναι από τις σπάνιες περιπτώσεις που τα μηνύματα που έρχονται από την Ουάσιγκτον είναι τόσο ξεκάθαρα, όσο ξεκάθαρα είναι και τα συμφέροντα της Exxon Mobil, της εταιρείας που διακεκριμένο στέλεχός της ήταν (;) ο σημερινός ΥΠΕΞ των ΗΠΑ και η οποία θα ερευνήσει και θα εκμεταλλευτεί το επόμενο Οικόπεδο (Οικόπεδο 10).

Σύμφωνα με απάντηση του εκπροσώπου του αμερικανικού ΥΠΕΞ σε ερώτηση του ανταποκριτή του «Πρώτου Θέματος» στην Ουάσιγκτον Μιχάλη Ιγνατίου, «η πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών για την ΑΟΖ της Κύπρου είναι μακρά. Αναγνωρίζουμε το δικαίωμα της Κυπριακής Δημοκρατίας να αναπτύξει τους πόρους της στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη της. Συνεχίζουμε να πιστεύουμε ότι οι πόροι πετρελαίου και φυσικού αερίου του νησιού, όπως και όλοι οι πόροι του, θα πρέπει να κατανέμονται ακριβοδίκαια και μεταξύ των δύο κοινοτήτων στο πλαίσιο μιας συνολικής διευθέτησης. Συνεχίζουμε να αποθαρρύνουμε δράσεις που αυξάνουν τις εντάσεις στην περιοχή».

Η αμερικανική κυβέρνηση, σύμφωνα με την ανταπόκριση του Μ. Ιγνατίου, ανησυχεί σφόδρα για την αύξηση της έντασης, η οποία προέρχεται – ως γνωστόν – μόνο από την Τουρκία, και σύμφωνα με πληροφορίες με παρεμβάσεις της στην Άγκυρα κατέστησε σαφές ότι είναι εναντίον κάθε κρίσης στην ευαίσθητη περιοχή της ανατολικής Μεσογείου. Το θέμα συζητήθηκε κατά τις επαφές του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ Ρεξ Τίλερσον με την πολιτική ηγεσία της Τουρκίας, κατά την επίσκεψή του στη χώρα, την Κυριακή.

Επικίνδυνο παζάρι

Η δίχως επιστροφή κατά τα φαινόμενα έναρξη της διαδικασίας εκμετάλλευσης των κοιτασμάτων που διαπιστωμένα κρύβονται στην κυπριακή ΑΟΖ περιγράφει, εκτός των άλλων, και ένα τεραστίων διαστάσεων παζάρι, στο οποίο εμπλέκονται μεγάλες εταιρείες (κολοσσιαία οικονομικά συμφέροντα) μεγάλων δυνάμεων και τοπικών δυνάμεων.

Αντικείμενο του παζαριού προφανώς είναι ο έλεγχος των κοιτασμάτων και ακόμα περισσότερο ο έλεγχος της ασφαλούς διαδρομής που θα χαραχτεί για τη μεταφορά τους στην ευρωπαϊκή κατά κύριο λόγο αγορά.

Το πρώτο, σημαντικότερο και άκρως επικίνδυνο σημείο τριβής που προκύπτει ξεκινά από την αμφισβήτηση της κυπριακής ΑΟΖ (δηλαδή από την αμφισβήτηση της κυριότητας των κοιτασμάτων) από την Τουρκία. Η Τουρκία, διατηρώντας τον κατοχικό στρατό στο νησί, μπορεί να πιέζει και να προβάλλει την άποψη ότι διατηρεί δικαιώματα στην κυπριακή ΑΟΖ για λογαριασμό του τουρκοκυπριακού ψευδοκράτους.

Επίσης οι τουρκικές αμφισβητήσεις εκτείνονται και πέραν της κυπριακής ΑΟΖ, καθώς μη αναγνωρίζοντας δικαιώματα ΑΟΖ στο Καστελόριζο προβάλλει διεκδικήσεις σε σημεία που εφάπτονται δυτικά στα κυπριακά οικόπεδα και αποτελούν τμήματα της Ελληνικής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης.

Κάτι που επίσης πρέπει να ληφθεί υπόψη είναι η συνολική αμφισβήτηση του καθεστώτος στο Αιγαίο, την οποία η τουρκική ηγεσία προβάλλει με κλιμακούμενη ένταση και σε κάθε ευκαιρία τα τελευταία δύο χρόνια.

Ταυτόχρονα, θα πρέπει να ληφθούν υπόψη και τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η Τουρκία στα νότια σύνορά της με τη δρομολόγηση (από τους Αμερικανούς) της δημιουργίας κουρδικού κράτους.

Όλα τα παραπάνω περιγράφουν έναν ασφυκτικό κλοιό μέσα στον οποίο είναι υποχρεωμένος να κινηθεί ο Ερντογάν, ο οποίος αντιμετωπίζει:

-Το ενδεχόμενο να δημιουργηθεί κουρδικό κράτος, γεγονός που αφήνει ανοιχτή την προοπτική ακρωτηριασμού της Τουρκίας, καθώς στο νοτιοανατολικό τμήμα της χώρας κατοικούν συμπαγείς κουρδικοί πληθυσμοί.

-Το ενδεχόμενο να απολέσει τα κέρδη που ο τουρκικός στρατός εξασφάλισε με την κατάληψη της βόρειας Κύπρου το 1974.

Η Τουρκία, διεκδικώντας τον ρόλο της περιφερειακής δύναμης, υπό την ηγεσία του Ερντογάν φαίνεται αποφασισμένη να παλέψει με κάθε τρόπο και μέσο για να διαφυλάξει τα μείζονα συμφέροντά της. Καθώς, ωστόσο, ο ρεαλισμός ουδέποτε έλειψε από την τουρκική διπλωματία, εύκολα μπορεί κάποιος να διακρίνει το παζάρι που μπορεί να στηθεί με αντικείμενο ελληνικά συμφέροντα στο Αιγαίο και την ΑΟΖ στην ανατολική Μεσόγειο.

Εκεί, ενδεχομένως, να κρύβονται τα ανταλλάγματα που μπορεί να εξασφαλίσει η Τουρκία για απώλειες που μπορεί να έχει στην Κύπρο και στα νότια σύνορά της.

Εκεί βρίσκεται και ο κίνδυνος που έχει να αντιμετωπίσει η Αθήνα. Και θα πρέπει να βρει τρόπους να τον αντιμετωπίσει μόνη, καθώς – όπως είναι γνωστό και επιβεβαιωμένο – κανένας «φίλος», «σύμμαχος» ή «εταίρος» δεν πρόκειται να υπερασπιστεί για λογαριασμό της Ελλάδας αυτό που αδυνατεί να υπερασπιστεί με τις δυνάμεις της.

Η Κύπρος, το Αιγαίο, οι Κούρδοι και ο Ερντογάν

noreply@blogger.com (e-kozani) — Fri, 14 Jul 2017 18:46:00 +0000

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΗΛAΚΑΣ

Πηγή: topontiki.gr

Το γεγονός ότι ο ελληνικός Τύπος (και οι πολιτικές δυνάμεις) αναζητεί ψυχολογικές παραμέτρους στην ερμηνεία των κινήσεων του Ερντογάν υποκρύπτει μια αδυναμία κατανόησης (και αξιολόγησης) των σχεδίων και των κινήτρων του. Η απόδοση στη «μεγαλομανία του σουλτάνου» για μια σειρά από τοποθετήσεις και κινήσεις του τουρκικού κράτους υποκρύπτουν επικίνδυνη άγνοια και αδυναμία αντίληψης των τουρκικών σχεδιασμών. Γιατί το τουρκικό κράτος έχει σχέδιο επιβίωσης…

Πράγματι, η Τουρκία βρίσκεται αντιμέτωπη με τον εφιάλτη της: τη δημιουργία κουρδικού κράτους. Οι εξελίξεις στα νότιά της μοιάζουν δρομολογημένες και χωρίς επιστροφή. Ωστόσο, η δημιουργία κουρδικού κράτους εμφανίζει ολοφάνερο το ενδεχόμενο του ακρωτηριασμού της Τουρκίας. Αυτός είναι ο εφιάλτης της Τουρκίας και θα δώσει κάθε δυνατή μάχη προκειμένου να τον αποτρέψει, έστω κι αν αυτό συνεπάγεται συγκρούσεις με τους ισχυρούς του κόσμου.

Στην Αθήνα, πολιτικές δυνάμεις και Τύπος, συνηθισμένοι σε μια «απέξω» εποπτεία, αδυνατούν να αντιληφθούν ότι το καθεστώς Ερντογάν μπορεί και συγκρούεται με τους ισχυρούς προκειμένου να υπερασπιστεί αυτό που θεωρεί και ορίζει ως εθνικό τουρκικό συμφέρον. Στην ελληνική κυβέρνηση κάτι τέτοιο μοιάζει αδιανόητο και από τη στιγμή που υπάρχουν συγκρούσεις της Τουρκίας με τις ΗΠΑ και χώρες της Ε.Ε. δημιουργείται η πεποίθηση ότι τελικά ο διεθνής παράγοντας θα ρίξει το βάρος του υπέρ των «ελληνικών εθνικών δικαίων».

Δεν είναι η πρώτη φορά που η ελληνική εξωτερική πολιτική χαράσσεται με βάση ευσεβείς πόθους. Στην προκειμένη μάλιστα περίπτωση που η χώρα, η οικονομία της και το πολιτικό της σύστημα βρίσκονται απόλυτα δεμένα χειροπόδαρα από τον διεθνή παράγοντα, αυτοί οι ευσεβείς πόθοι είναι μονόδρομος.

Κάπως έτσι, ωστόσο, με τους ευσεβείς πόθους ως φακούς ανάλυσης, χάνεται το μεγάλο παζάρι που ήδη έχει στηθεί. Πρόκειται για ένα παζάρι στο οποίο ο Ερντογάν τοποθετεί όλα του τα αιτήματα, τα βάζει με όλους και απειλεί τους πάντες, δημιουργώντας την εντύπωση του «τρελού» με αυτοκτονικές τάσεις. Κοιτώντας, ωστόσο, καλύτερα μπορεί κάποιος να διακρίνει πως το παζάρι διεξάγεται στις ελληνικές πλάτες. Για την ακρίβεια, οι τουρκικές απαιτήσεις στο Αιγαίο ή την Κύπρο μοιάζουν ολοένα και περισσότερο με τα ανταλλάγματα που θα μπορούσαν να ικανοποιήσουν την Τουρκία προκειμένου να αποδεχτεί τα τετελεσμένα της δημιουργίας κουρδικού κράτους στα νότια σύνορά της…

Τρομοκρατία - 2. Στοχευμένη τρομοκρατία, «εξωδικαστικές εκτελέσεις» και τάγματα θανάτου

noreply@blogger.com (e-kozani) — Fri, 14 Jul 2017 16:22:00 +0000

Ξεχωριστό πρόβλημα αποτελούν οι λεγόμενες «εξωδικαστικές εκτελέσεις»: είναι γνωστή η συστηματική προσφυγή του Ισραήλ στη φυσική εξόντωση, δηλαδή στη δολοφονία των παλαιστινίων πολιτών που κατηγορούνται ή είναι ύποπτοι για τρομοκρατικές ενέργειες.

Μήπως και οι εκτελέσεις αυτές είναι στην ουσία τρομοκρατικές ενέργειες; Η ερώτηση είναι απόλυτα δικαιολογημένη αν αναλογιστούμε πως «σε αγαστή σύμπνοια με την Ουάσινγκτον», οι ισραηλινές μυστικές υπηρεσίες έχουν αναλάβει το καθήκον να «εξοντώνουν», μαζί με τους «αρχηγούς των παλαιστινιακών ομάδων όπου τους συναντούν», και τους «ιρανούς επιστήμονες που απασχολούνται στο πρόγραμμα της Βόμβας» ή ακόμη και όσους είναι «ύποπτοι για συνεργασία με το Ιράν» σε άλλες χώρες[1]. Όπως βλέπουμε, η εντολή για δολοφονίες περιλαμβάνει πολλές περιπτώσεις: για μια καταδίκη σε θάνατο αρκεί και μόνο η υποψία άμεσης ή έμμεσης εμπλοκής στο σχέδιο του Ιράν που ... θέλει δήθεν να ανταγωνιστεί το Ισραήλ στα πυρηνικά όπλα!

Είναι γνωστά τα επιχειρήματα που χρησιμοποιούνται για να δικαιολογηθούν οι «εξωδικαστικές εκτελέσεις»: ισχυρίζονται πως είναι σε τελευταία ανάλυση ενέργειες της αστυνομίας προκειμένου να επιβάλουν το νόμο σε τρομερούς εγκληματίες. Από μια άλλη άποψη όμως, αυτή η τακτική φέρνει στο νου τα τάγματα θανάτου που χρησιμοποιούσαν συχνά μερικά καθεστώτα της Λατινικής Αμερικής προκειμένου να ξεφορτωθούν οριστικά τους πιο ριζοσπαστικούς και πιο επικίνδυνους αντιπάλους τους. Κάτι ανάλογο έκανε και η Αγγλία για να αντιμετωπίσει το ιρλανδικό εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα: σήμερα έχει πια επιβεβαιωθεί η συνεργασία ανάμεσα στις βρετανικές υπηρεσίες, στη βορειοιρλανδική αστυνομία και στους Ενωτικούς, «για τη φυσική εξόντωση των καθολικών οπαδών της ανεξαρτησίας του Όλστερ»[2]. Όπως βλέπουμε, δεν γίνεται λόγος για «τρομοκράτες» ούτε στην περίπτωση αυτή ούτε στο άρθρο που προαναφέραμε και το οποίο μιλάει για την εξαφάνιση των «αρχηγών των Παλαιστινίων». Όμως, στόχος των βρετανικών χτες και ισραηλινών σήμερα κομάντος είναι άραγε μόνο οι υπεύθυνοι τρομοκρατικών ενεργειών ή οι αρχηγοί και οι πιο επικίνδυνοι μαχητές του κινήματος κατά της εθνικής καταπίεσης και της στρατιωτικής κατοχής; Εδώ και λίγο καιρό ο διεθνής τύπος ανέφερε πως η Ουάσινγκτον αποφάσισε να ανατρέξει και στο Ιράκ στη «μέθοδο Σαλβαδόρ», την οποία περιέγραφε ως εξής: για να αντιμετωπίσει τους σαλβαδοριανούς επαναστάτες, η κυβέρνηση των ΗΠΑ χρηματοδότησε και εκπαίδευσε τα γνωστά φιλοκυβερνητικά «τάγματα θανάτου», επιφορτισμένα με το καθήκον «να τρομοκρατήσουν και να δολοφονήσουν τους αρχηγούς των εξεγερμένων και τους οπαδούς τους»[3]. Όπως φαίνεται από τους πλάγιους χαρακτήρες που χρησιμοποιώ, τρομοκράτες αποδεικνύονται αυτοί ακριβώς που εμφανίζονται ως υπέρμαχοι του αγώνα κατά της τρομοκρατίας.

Τώρα ας αφήσουμε κατά μέρος τα «τάγματα θανάτου» για να ασχοληθούμε με τις «εξωδικαστικές εκτελέσεις» που χρησιμοποιούνται για να τιμωρηθούν μόνο οι «τρομοκράτες», όπως μας διαβεβαιώνουν. Μπορούμε όμως να μιλάμε για πραγματική απόδοση δικαιοσύνης μόνο όταν αυτός που την αποδίδει είναι ένα όργανο ανεξάρτητο, που κρίνει ξεκινώντας όχι από εντυπώσεις ή υποκειμενισμούς αλλά από αποδείξεις που επικυρώνονται σε αντιπαραβολή με την υπεράσπιση και επιβάλλει ποινές που προβλέπονται από το νόμο. τίποτα από αυτά δεν ισχύει όταν τα ισραηλινά αεροπλάνα ή ελικόπτερα ρίχνουν βόμβες στα στοχοποιημένα θύματά τους. Είναι αλήθεια πως στις συγκεκριμένες συνθήκες δεν υπάρχει ή είναι μηδαμινή η δυνατότητα μιας κανονικής δίκης. Όμως το ίδιο επιχείρημα θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν -όπως το έχουν κάνει- και πολλοί τρομοκράτες. Ας θυμηθούμε τον Γκαετάνο Μπρέσι που στις 29 Ιουλίου 1900 σκότωσε τον Ουμπέρτο Α', τον οποίο θεώρησε, και όχι άδικα, υπεύθυνο για τη σφαγή που είχε γίνει στο Μιλάνο δύο χρόνια πριν, όταν ο στρατηγός Μπάβα-Μπέκαρις, παρασημοφορημένος προηγουμένως από τον βασιλιά, διέταξε τους στρατιώτες να πυροβολήσουν ενάντια στο πλήθος με αποτέλεσμα το θάνατο εκατό αθώων ανθρώπων. Είναι πιθανόν σαν τον Μπρέσι να σκέφτονται και οι παλαιστίνιοι κομάντος που επιτέθηκαν και σκότωσαν τον ισραηλινό υπουργό Ρεχαβάμ Ζεεβί, υπέρμαχο της θεωρίας της εκδίωξης των Παλαιστινίων από τα κατεχόμενα εδάφη, ο οποίος κατηγορήθηκε και μέσα στην πατρίδα του ως συνεργός σε επιχειρήσεις εθνοκάθαρσης, μια από τις πολλές άδικες και ταπεινωτικές ενέργειες που συνοδεύουν τη διαδικασία αποικιοποίησης που εξελίσσεται εδώ και δεκαετίες.

Τουλάχιστον σ' αυτή την περίπτωση δεν ισχύει η συνηθισμένη ένσταση των Ισραηλινών που λέει πως δεν μπορούμε να εξομοιώνουμε ηθικά μια στοχευμένη εκτέλεση και μια τρομοκρατική ενέργεια που στρέφεται αδιακρίτως ενάντια στους πολίτες. Η ενέργεια που προκάλεσε το θάνατο του υπουργού Ζεεβί ήταν μια στοχευμένη εκτέλεση, δηλαδή μια δολοφονία συγκεκριμένου προσώπου. Καμιά φορά για να δικαιολογηθούν οι «εξωδικαστικές εκτελέσεις» που προωθεί το Ισραήλ, υπογραμμίζεται πως αυτές συχνά ματαιώνονται για να μην κινδυνεύσουν αθώοι. Είναι ακριβώς αυτό που οι ιστορικοί γράφουν για το ρώσο τρομοκράτη που στις 17 Φεβρουαρίου 1905 σκότωσε το θείο του τσάρου Νικολάου Β. Λίγο καιρό πριν είχε αλλάξει το σχέδιό του, γιατί στην άμαξα, δίπλα στο υποψήφιο θύμα του είδε να κάθονται η γυναίκα και τα δυο παιδιά του[4].

Όμως είναι αληθινά όσα λέγονται για εκτελέσεις με συγκεκριμένους στόχους, δηλαδή για τις ενορχηστρωμένες ενέργειες των εκτελεστών του ισραηλινού στρατού; Ο Χένρι Ζίγκμαν, «επικεφαλής» του Αμερικανικού Εβραϊκού Συμβουλίου δεν είναι καθόλου πεισμένος γι' αυτό και γράφει:

Το 2002, ζήτησαν από τον στρατηγό Νταν Χαλούτζ, το σημερινό αρχηγό του Γενικού Στρατιωτικού Επιτελείου του Ισραήλ, που τότε ήταν επικεφαλής της ισραηλινής αεροπορίας, να πει τι ένιωσε όταν έμαθε πως η βόμβα ενός τόνου που είχε ρίξει από το αεροπλάνο του ενάντια σε έναν ηγέτη της Χαμάς, είχε σκοτώσει και εννέα παλαιστίνια παιδάκια, κάτι που θα έπρεπε να περιμένει, αφού έριξε τη βόμβα σε μια πολυκατοικία όπου έμεναν οικογένειες πολιτών. Όπως ξέρουμε, αυτός απάντησε ότι ένιωσε μόνο «ένα ελαφρύ τράνταγμα» τη στιγμή που έπεφτε η βόμβα. Πρόσθεσε δε ότι εκείνη τη νύχτα, δόξα τω Θεώ, κοιμήθηκε μια χαρά.

Η αναισθησία του Χαλούτζ, που φάνηκε στη δήλωσή του, δεν εμπόδισε την προαγωγή του στο σημερινό ανώτατο βαθμό, και αυτό αποδεικνύει ξεκάθαρα πως οι παράπλευρες συνέπειες των ισραηλινών αντιποίνων είναι το αποτέλεσμα, όχι τόσο κάποιων ανθρώπινων λαθών, όσο της εγκληματικής αδιαφορίας των Ισραηλινών.

Είναι αποκαλυπτικό ένα στατιστικό δεδομένο: «σκοτώθηκαν περισσότεροι πολίτες από τους ισραηλινούς βομβαρδισμούς παρά από τις εγκληματικές ενέργειες των Παλαιστινίων που στάθηκαν η αφορμή γι' αυτούς τους βομβαρδισμούς»[5].

Και βέβαια δεν είναι πιο προσεκτικοί οι Αμερικανοί στους βομβαρδισμούς τους, όπως φαίνεται από τις μαζικές δολοφονίες πολιτών που προκλήθηκαν από το ένα «λάθος» μετά το άλλο. Αμφισβητεί την αξιοπιστία αυτών των ισχυρισμών ο ανταποκριτής στο Αφγανιστάν μιας σοβαρής ιταλικής εφημερίδας:

Ένας αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε σε ένα περιοδικό πως ο θάνατος έντεκα ενηλίκων και πέντε παιδιών, που κονιορτοποιήθηκαν στο σπίτι τους όπου οι Αμερικανοί (άδικα) πίστευαν πως κρυβόταν ένα ηγετικό στέλεχος της Αλ Κάιντα, πρέπει να γίνει μάθημα σε όποιον φιλοξενεί τους φίλους του Μπιν Λάντεν: μήπως και αυτή δεν είναι μια ξεκάθαρη «τρομοκρατική ενέργεια»[6];

Μόνο ένα συμπέρασμα μπορούμε να βγάλουμε: δεν μπορεί να χαρακτηριστεί νόμιμη ενέργεια της αστυνομίας ή νομότυπη απόδοση δικαιοσύνης, μια καθαρά τρομοκρατική απόπειρα που γίνεται από έναν πράκτορα των μυστικών υπηρεσιών ή από μέλος κάποιου στρατού, ο οποίος, χωρίς να διακινδυνεύει τη ζωή του ή τη σωματική του ακεραιότητα, μπορεί ήσυχα και ελεύθερα να σκορπάει το θάνατο.

* Λεξικό της Αμερικανικής Ιδεολογίας. Η Γλώσσα της Αυτοκρατορίας - Ντομένικο Λοζούρντο

Διαβάστε: Τρομοκρατία - 1. Η στοχευμένη τρομοκρατία: αναρχικές ομάδες και μυστικές υπηρεσίες*

Σημειώσεις

[1] Olimpio 2003.

[2] Santevecchi 2006.

[3] Farkas 2005.

[4] Geyer 2004.

[5] Siegman 2006b, σ. 1 8-19.

[6] Rampoldi 2006.

ΑΠΟΤΥΧΗΜΕΝΕΣ ΠΟΛΙΤΕΙΕΣ - ΝΟΑΜ ΤΣΟΜΣΚΥ*: ΔΙΑΚΥΒΕΥΜΑ Η ΕΣΧΑΤΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ

noreply@blogger.com (e-kozani) — Fri, 14 Jul 2017 07:26:00 +0000

Ο κίνδυνος του πυρηνικού ολέθρου, αυτός που τόνισαν ο Ράσσελ και ο Αϊνστάιν, δεν είναι αφηρημένος. Στα πρόθυρα πυρηνικού πολέμου έχουμε βρεθεί ήδη. Η γνωστότερη περίπτωση ήταν η κρίση των πυραύλων στην Κούβα, τον Οκτώβριο του 1962, και το ότι σωθήκαμε τότε από την «πυρηνική λήθη», σύμφωνα με τα συμπεράσματα δύο επιφανών ερευνητών, ήταν κυριολεκτικά «θαύμα». Μιλώντας σε μια αναδρομική διάσκεψη στην Αβάνα, το 2002, ο ιστορικός και σύμβουλος του Κέννεντυ Άρθουρ Σλέσιντζερ περιέγραψε την κρίση ως την «πιο επικίνδυνη στιγμή στην ανθρώπινη ιστορία». Οι συμμετέχοντες πληροφορήθηκαν ότι ο κίνδυνος ήταν ακόμη πιο σοβαρός απ’ όσο πιστευόταν τότε. Ανακάλυψαν ότι ο κόσμος είχε βρεθεί «μία λέξη μακριά» από την πρώτη χρήση πυρηνικού όπλου μετά το Ναγκασάκι, όπως ανέφερε ο Τόμας Μπλάντον του Αρχείου Εθνικής Ασφάλειας, που βοήθησε στη διοργάνωση της διάσκεψης. Το σχόλιό του αναφερόταν στην παρέμβαση του διοικητή ενός ρωσικού υποβρυχίου, το οποίο είχε δεχτεί επίθεση αμερικανικών αντιτορπιλικών, με δυνητικά τρομερές συνέπειες, αφού ο Βασίλι Αρχίποφ μόλις την τελευταία στιγμή ανακάλεσε τη διαταγή να εκτοξευθούν οι τορπίλες που έφεραν πυρηνική κεφαλή[1].

Ανάμεσα στα ανώτερα πολιτικά στελέχη που παρίσταντο στην αναδρομική διάσκεψη στην Αβάνα ήταν και ο Ρόμπερτ Μακναμάρα, υπουργός Άμυνας επί Κέννεντυ, ο οποίος το 2005 θυμόταν ότι, με την κρίση των πυραύλων, ο κόσμος είχε φτάσει «παρά τρίχα στην πυρηνική καταστροφή». Και μαζί με τις αναμνήσεις του κατέθεσε μια νέα προειδοποίηση ότι επίκειται «Αποκάλυψη, σύντομα», λέγοντας ότι «η σημερινή τακτική των ΗΠΑ ως προς τα πυρηνικά όπλα είναι ανήθικη, παράνομη, στρατιωτικά περιττή και φοβερά επικίνδυνη». Δημιουργεί «απαράδεκτους κινδύνους τόσο για τις άλλες χώρες όσο και για τη δική μας» (τον κίνδυνο «εκ παραδρομής ή ακούσιας χρήσης πυρηνικών», που είναι «απαράδεκτα υψηλός», καθώς και τον κίνδυνο να πέσει στα χέρια τρομοκρατούν κάποιο πυρηνικό όπλο). Ο Μακναμάρα προσυπέγραφε τη γνώμη του Γουίλλιαμ Πέρρυ, υπουργού Άμυνας επί Κλίντον, ότι «υπάρχει πάνω από 50% πιθανότητα πυρηνικού πλήγματος κατά αμερικανικού στόχου εντός της επόμενης δεκαετίας»[2].

Ο Γκρέιαμ Άλλισον αναφέρει ότι, «κατά κοινή ομολογία στον κύκλο αυτών που ασχολούνται με την εθνική ασφάλεια», είναι «αναπόφευκτη» μια επίθεση με «βρόμικη βόμβα», ενώ υψηλός θεωρείται και ο κίνδυνος πυρηνικού πλήγματος, αν δεν αποσυρθούν σε ασφαλή χώρο τα βασικά συστατικά, οι σχάσιμες ύλες. Στην επισκόπηση των επιτυχημένων, εν μέρει. προσπαθειών, που καταβάλλονταν από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 με πρωτοβουλία των Σαμ Ναν και Ρίτσαρντ Λούγκαρ, ο Άλλισον περιγράφει τις δυσκολίες που αντιμετώπισαν οι δύο γερουσιαστές από τις πρώτες ήδη ημέρες της διακυβέρνησης Μπους. Το επιτελείο που σχεδίαζε την πολιτική του Μπους υποβάθμισε τα προγράμματα αποτροπής του «αναπόφευκτου πυρηνικού τρόμου», καθώς αφοσιώθηκε πρώτα στο να εμπλέξει τη χώρα σε πόλεμο και έπειτα σε μια προσπάθεια να περιορίσει κάπως την καταστροφή που προκάλεσε στο Ιράκ[3].

Σε δημοσίευσή τους στην επετηρίδα της Αμερικανικής Ακαδημίας Τεχνών και Επιστημών, οι στρατηγικοί αναλυτές Τζον Στάινμπρουνερ και Νάνσυ Γκάλλαχερ προειδοποιούν ότι τα στρατιωτικά προγράμματα και η επιθετική στάση της κυβέρνησης Μπους ενέχουν «σε ικανό βαθμό τον κίνδυνο να προκληθεί η έσχατη καταστροφή». Οι λόγοι είναι σαφείς. Όταν ένα μεμονωμένο κράτος επιζητεί την απόλυτη ασφάλεια, με το δικαίωμα να διεξάγει πολέμους κατά βούληση και να «αίρει τους πυρηνικούς φραγμούς» (Πεντατζούρ), στα υπόλοιπα κράτη εντείνεται η ανασφάλεια. και είναι πιθανόν να αντιδράσουν. Η τρομακτική τεχνολογία που αναπτύσσεται τώρα, με το μετασχηματισμό των ενόπλων δυνάμεων υπό τη διεύθυνση του Ράμσφελντ, «θα διαχυθεί αναμφίβολα στον υπόλοιπο κόσμο». Σε περιβάλλον «ανταγωνισμού στον εκφοβισμό» ο κύκλος δράσης-αντίδρασης προκαλεί «αυξανόμενο κίνδυνο, ενδεχομένως και σε βαθμό μη διαχειρίσιμο». Οι δύο αναλυτές προειδοποιούν ότι αν «το πολιτικό σύστημα των ΗΠΑ δεν κατορθώσει να διαβλέψει τον κίνδυνο αυτόν και να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις, η βιωσιμότητα του θα αμφισβητηθεί πολύ έντονα»[4].

Οι Στάινμπρουνερ και Γκάλλαχερ εκφράζουν την ελπίδα ότι η απειλή που τίθεται από την κυβέρνηση των ΗΠΑ κατά του πληθυσμού της χώρας και του υπόλοιπου κόσμου θα εξουδετερωθεί από ένα συνασπισμό φιλειρηνικών χωρών — υπό την ηγεσία της Κίνας! Σε ωραίο σημείο έχουμε φτάσει, όταν οι σκέψεις αυτές διατυπώνονται μέσα στην καρδιά του κατεστημένου. Από αυτό, όμως, εγείρονται και σκέψεις εξίσου ανησυχητικές ως προς την ίδια την αμερικανική δημοκρατία —όπου συγκεκριμένα τα ζητήματα δε θίγονται καν κατά την προεκλογική διαμάχη ή σε δημόσιο διάλογο, και καταδεικνύεται, συν τοις άλλοις, το «έλλειμμα δημοκρατίας» που αναφέρθηκε στον πρόλογο. Οι αναλυτές αναφέρουν την Κίνα, διότι είναι η μόνη πυρηνική δύναμη «που δείχνει σταθερά τη διάθεση να μην προσφεύγει σε στρατιωτικά μέσα, και με μεγάλη διαφορά από τις υπόλοιπες». Επιπλέον, η Κίνα έχει ηγηθεί προσπαθειών, στο πλαίσιο του ΟΗΕ, ώστε να αποτραπεί η χρήση του διαστήματος για στρατιωτικούς σκοπούς, κι έχει συγκρουστεί με τις ΗΠΑ που, μαζί με το Ισραήλ, μπλοκάρουν κάθε απόπειρα να παρεμποδιστεί μια διαστημική κούρσα εξοπλισμών.

Η στρατιωτικοποίηση του διαστήματος δεν άρχισε με την προεδρία Μπους. Ήδη επί Κλίντον η Διοίκηση Διαστήματος είχε δηλωμένο σκοπό της «τη στρατιωτική επικράτηση στο διαστημικό μέτωπο, ώστε να προστατευθεί το συμφέρον και η επένδυση των ΗΠΑ», τον ίδιο περίπου στόχο που έθεταν άλλοτε οι διοικήσεις στρατού και ναυτικού. Στο πνεύμα αυτό, οι ΗΠΑ καλούνταν να αναπτύξουν «μάχιμα όπλα με έδρα το διάστημα, για την εφαρμογή πληγμάτων ακρίβειας από, προς και μέσω αυτού». Τα πλήγματα αυτά θα καταστούν αναγκαία, κατά τη σύμφωνη γνώμη της Διοίκησης Διαστήματος και της Αντικατασκοπείας των ΗΠΑ, επειδή «η παγκοσμιοποίηση της οικονομίας» θα επιφέρει «διεύρυνση του οικονομικού χάσματος» και «διόγκωση της οικονομικής στασιμότητας, της πολιτικής αστάθειας και της πολιτισμικής αποξένωσης», προξενώντας στους «μη έχοντες» αναταραχή και διάθεση για βιαιοπραγίες, που θα στρέφονται εν πολλοίς κατά των ΗΠΑ. Το διαστημικό πρόγραμμα εντάχθηκε στο πλαίσιο του επίσημου δόγματος Κλίντον, που δήλωνε ότι οι ΗΠΑ δικαιούνται να προσφεύγουν σε «μονομερή χρήση στρατιωτικής βίας» για να διασφαλίζουν «απρόσκοπτη πρόσβαση σε ζωτικής σημασίας αγορές, ενεργειακά αποθέματα και στρατηγικούς πόρους»[5].

Σε συνέχεια των παραπάνω, το επιτελείο του Κλίντον (η ομάδα SΤRΑΤCΟΜ) προέτρεπε την Ουάσινγκτον να εμφανίζεται ως «παράλογη και εκδικητική σε περίπτωση που θίγονται τα ζωτικά της συμφέροντα», προβαίνοντας ακόμη και στην απειλή ότι θα επιτεθεί πρώτη με πυρηνικά όπλα εναντίον μη πυρηνικής δύναμης. Τα πυρηνικά όπλα, σημείωνε η SΤRΑΤCΟΜ, είναι κατά πολύ πολυτιμότερα από τα άλλα μέσα μαζικής καταστροφής, επειδή «η ακραία καταστροφική ισχύς της πυρηνικής έκρηξης επέρχεται άμεσα, χωρίς τίποτε ή σχεδόν τίποτε να αναχαιτίζει την επίδρασή της». Επιπλέον, «τα πυρηνικά όπλα έχουν καθοριστική βαρύτητα σε κάθε κρίση ή διένεξη», επιτείνοντας την αποτελεσματικότητα των συμβατικών μέσων. Και πάλι, το στρατηγικό δόγμα δεν είναι καινούριο. Για παράδειγμα, ο επί Κάρτερ υπουργός Άμυνας Χάρολντ Μπράουν παρότρυνε το Κογκρέσο να εγκρίνει τη χρηματοδότηση στρατηγικής πυρηνικής ικανότητας, γιατί με αυτήν «οι άλλες δυνάμεις μας αποκτούν πραγματική στρατιωτική και πολιτική ισχύ», η οποία έπρεπε να είναι διαθέσιμη οπουδήποτε στον Τρίτο Κόσμο, αφού «για οικονομικούς κυρίως λόγους», υπάρχει «εντεινόμενη αναταραχή τόσο εκ των έσω όσο και με παρέμβαση της Σοβιετικής Ένωσης» — αυτή η τελευταία, μάλλον πρόσχημα και λιγότερο πραγματική αιτία, όπως παραδέχονται ανοιχτά ορισμένοι[6].

Επί προεδρίας Μπους, οι απειλές έχουν γίνει ακόμα πιο σοβαρές. Εκεί όπου το δόγμα Κλίντον μιλούσε για έλεγχο του διαστήματος για στρατιωτικούς σκοπούς. το επιτελείο του Μπους έφτασε να μιλά για κυριότητα επί του διαστήματος, η οποία «ενδεχομένως σημαίνει ακαριαία εμπλοκή οπουδήποτε στη γη». Το 2005 το Κογκρέσο ενημερώθηκε από κορυφαίους ο στρατιωτικούς ότι το Πεντάγωνο αναπτύσσει νέα διαστημικά όπλα, με τα οποία οι ΗΠΑ θα είναι σε θέση να εξαπολύσουν επίθεση «ταχύτατα, με ελάχιστη καθυστέρηση μεταξύ σχεδιασμού και εφαρμογής, σε οιοδήποτε σημείο επί προσώπου γης», όπως εξήγησε ο στρατηγός Τζέιμς Κάρτραϊτ, επικεφαλής της Διοίκησης, Στρατηγικής. Η πολιτική αυτή εκθέτει κάθε σημείο της υφηλίου σε κίνδυνο άμεσης καταστροφής, χάρη στα προηγμένα συστήματα παρακολούθησης του πλανήτη και στα φονικά διαστημικά όπλα — πράγμα που θέτει σε ανάλογο κίνδυνο τον πληθυσμό των ΗΠΑ[7].

Η κυβέρνηση Μπους, επιπλέον, έχει διευρύνει το πλαίσιο στο οποίο οι ΗΠΑ είναι δυνατόν να επιτεθούν προληπτικά, και με τον καιρό έχει καταστήσει ασαφή τη διάκριση μεταξύ συμβατικών και πυρηνικών όπλων, επιτείνοντας έτσι «τον κίνδυνο αξιοποίησης της πυρηνικής δυνατότητας», όπως σχολιάζει ο στρατιωτικός αναλυτής Γουίλλιαμ Άρκιν. Τα οπλικά συστήματα που αναπτύσσονται σήμερα θα είναι ικανά, ενδεχομένως, «να εξαπολύουν συμβατικό οπλικό φορτίο με ακρίβεια στόχευσης και εντός ολίγων λεπτών από την έκδοση έγκυρης διαταγής και τη διαδικασία πυροδότησης», όπως ακριβώς ορίζει το δόγμα εναέριας ισχύος, που προσδιορίζει την υπεροχή στο διάστημα ως «δυνατότητα επιβολής πληγμάτων όσο και αποτροπής τους». Ο εμπειρογνώμονας επί των οπλικών συστημάτων Τζον Πάικ σχολιάζει ότι τα νέα προγράμματα επιτρέπουν στις ΗΠΑ «να επιφέρουν συντριπτικό πλήγμα οπουδήποτε στον κόσμο, μέσα σε τριάντα λεπτά, και χωρίς να χρειάζεται κοντινή αεροπορική βάση», πλεονέκτημα σημαντικό, αν ληφθεί υπόψη ο ανταγωνισμός που προκαλείται κατά τόπους για τις εκατοντάδες ανά τον κόσμο βάσεις, με τις οποίες οι ΗΠΑ διασφαλίζουν την παγκόσμια κυριαρχία τους. Η στρατηγική εθνικής άμυνας, την οποία ενέκρινε ο Ράμσφελντ την 1η Μαρτίου 2005, «μας καθιστά ικανούς να προβάλλουμε την ισχύ μας οπουδήποτε στον κόσμο, από ασφαλείς επιχειρησιακές βάσεις», και βασιζόταν στην παραδοχή ότι «είναι σημαντικό να επηρεάζουμε τις καταστάσεις πριν αυξηθεί η επικινδυνότητα των προκλήσεων και καταστούν λιγότερο διαχειρίσιμες», όπως προβλέπει το δόγμα του προληπτικού πολέμου. Η δήλωση ότι τα συστήματα που αναπτύσσονται σήμερα θα επιτρέπουν στις ΗΠΑ «να εξαπολύουν συμβατικό οπλικό φορτίο με ακρίβεια στόχευσης και εντός ολίγων λεπτών από την έκδοση έγκυρης διαταγής και τη διαδικασία πυροδότησης» —χωρίς, όπως καταλαβαίνετε, να αποκλείεται το μη συμβατικό φορτίο— έγινε ενώπιον του Κογκρέσου, από τον Πτέραρχο Λανς Γ. Λορντ, επικεφαλής της Διοίκησης Διαστήματος της Αεροπορίας[8].

Όλες αυτές οι ενέργειες ήταν αναμενόμενο να προκαλέσουν ανησυχίες, επικρίσεις και αντιδράσεις. Ανώτερα στελέχη του στρατού και των υπηρεσιών διαστήματος, στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στον Καναδά, στην Κίνα και στη Ρωσία, προειδοποίησαν ότι « η ραγδαία ανάπτυξη των πυρηνικών όπλων είχε απρόβλεπτες συνέπειες, και το ίδιο ακριβώς θα συμβεί με τον εξοπλισμό του διαστήματος». Η Ρωσία απάντησε στην κίνηση του Μπους να αυξήσει κατακόρυφα την επιθετική ισχύ του στρατού, εντείνοντας άμεσα τη δική της επιχειρησιακή ικανότητα, και όταν «διέρρευσαν» από το Πεντάγωνο τα περί στρατιωτικοποίησης του διαστήματος, αντέδρασε με τη δήλωση ότι «θα εξετάσει και τη χρήση βίας, εάν τη θεωρήσει αναγκαία απόκριση». Η λεγάμενη «πυραυλική άμυνα» —που όλες οι πλευρές παραδέχονται ότι αποτελεί μέσο πρώτου πλήγματος— συνιστά σοβαρό κίνδυνο, ιδίως για την Κίνα. Αν διαφανεί, έστω, ότι τα προγράμματα αποδίδουν, το πιθανότερο είναι ότι θα επεκτείνει και αυτή το επιθετικό της δυναμικό, ώστε να διατηρήσει την αποτρεπτική της ικανότητα. Η Κίνα αναπτύσσει ήδη ισχυρότερους πυραύλους με πολλαπλές πυρηνικές κεφαλές. ικανούς να πλήξουν τις ΗΠΑ, τακτική «επιθετικά αμυντική» σύμφωνα με το συντάκτη που καλύπτει θέματα Ασίας και Ειρηνικού στην κορυφαία παγκοσμίως εβδομαδιαία έκδοση στρατιωτικών θεμάτων. Από το σύνολο των στρατιωτικών δαπανών για το διάστημα το 2004, το 95% αναλογούσε στις ΗΠΑ, οι άλλοι όμως θα συμμετάσχουν αν το θεωρήσουν αναγκαίο, πράγμα που θα αυξήσει κατακόρυφα τον κίνδυνο για όλους[9].

Αμερικανοί αναλυτές παραδέχονται ότι τα τρέχοντα προγράμματα του Πενταγώνου «είναι δυνατόν να θεωρηθούν σημαντικό βήμα των ΗΠΑ προς τη στρατιωτικοποίηση του διαστήματος [και] όλες οι ενδείξεις συντείνουν στην άποψη ότι ο σχεδιαζόμενος μετασχηματισμός της Αεροπορίας συμπεριλαμβάνει την εγκατάσταση όπλων στο διάστημα», εξέλιξη που «μακροπρόθεσμα είναι πολύ πιθανόν να επιδράσει αρνητικά στην εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ». Οι Κινέζοι συνάδελφοί τους συμφωνούν πως, παρά τις εξαγγελίες της Ουάσινγκτον ότι έχει αμυντικές προθέσεις, «για την Κίνα και πολλές άλλες χώρες η κατασκευή ενός τέτοιου συστήματος θυμίζει μάλλον το διαστημόπλοιο Death Star, από τη σειρά ταινιών Ο Πόλεμος των Άστρων, [που μπορεί να χρησιμοποιηθεί] για επιθέσεις εναντίον στρατιωτικών και πολιτικών δορυφόρων, καθώς και κατά στόχων οπουδήποτε στη γη... Τα διαστημικά όπλα θεωρούνται όπλα “πρώτου πλήγματος” και όχι αμυντικά, διότι είναι τρωτά σε αντίμετρα. Η τοποθέτησή τους, επομένως, είναι πιθανόν να θεωρηθεί ένδειξη της πρόθεσης των ΗΠΑ να ασκήσουν βία στα διεθνή ζητήματα». Η αντίδραση της Κίνας και άλλων ίσως λάβει τη μορφή ανάπτυξης διαστημικών όπλων χαμηλού κόστους, άρα η πολιτική των ΗΠΑ «θα μπορούσε να πυροδοτήσει μια κούρσα εξοπλισμών στο διάστημα». Επιπλέον, «για να προστατευθεί από την ενδεχόμενη απώλεια της αποτρεπτικής της ικανότητας, η Κίνα ίσως καταφύγει επίσης στην ενίσχυση του πυρηνικού οπλοστασίου της, πράγμα που με τη σειρά του θα μπορούσε να ωθήσει την Ινδία να ακολουθήσει πάραυτα, με το Πακιστάν κατά πόδας». Η Ρωσία, ήδη, «έχει απειλήσει ότι θα αντιδράσει εναντίον οποιασδήποτε χώρας παρατάξει όπλα στο διάστημα, θεωρώντας ότι η ενέργεια αυτή υπονομεύει το ήδη εύθραυστο καθεστώς της μη διάδοσης των πυρηνικών»[10].

Στο μεταξύ, το Πεντάγωνο εξετάζει μια ανησυχητική έκθεση που εκπόνησε ο κορυφαίος ακαδημαϊκός του σύμβουλος επί κινεζικών στρατιωτικών θεμάτων, ο οποίος, αφού μελέτησε κινεζικά στρατιωτικά εγχειρίδια και συζήτησε με τους συγγραφείς τους, κατέληξε σε ένα πόρισμα που «ταρακούνησε πολλούς στην Ουάσινγκτον: Η Κίνα βλέπει τις ΗΠΑ ως στρατιωτικό αντίπαλο». Πρέπει, λοιπόν, να ξεχάσουμε τη σκέψη ότι η Κίνα είναι μια «εγγενώς μειλίχια χώρα» και να παραδεχτούμε ότι οι παρανοϊκοί και ανέντιμοι Κινέζοι ίσως βαδίζουν σιωπηλά στο δρόμο του κακού[11].

Ο Μάικλ Μακγκουάιρ, που μετείχε στο επιτελείο σχεδιασμού της νατοϊκής πολιτικής, μας υπενθυμίζει ότι ο Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, παραδεχόμενος τη «φρικτή λογική» των πυρηνικών όπλων, εισηγήθηκε το 1986 την ολοκληρωτική τους εξάλειψη, πρόταση που ναυάγησε όταν ο Ρίγκαν στρατιωτικοποίησε τα διαστημικά προγράμματα («Πόλεμος των Άστρων»), Το δόγμα της Δύσης, γράφει ο Μακγκουάιρ, «βασιζόταν ρητά και κατηγορηματικά στην πειστικότητα της απειλής, για “πρώτη χρήση” πυρηνικών όπλων, και αυτή εξακολουθεί να είναι η σημερινή τακτική». Και η Ρωσία δεχόταν το δόγμα αυτό, ώσπου το 1994 άλλαξε πορεία, τασσόμενη υπέρ της «μη πρώτης χρήσης». Σύντομα, όμως, ανέκαμψε στο πλαίσιο του νατοϊκού δόγματος και εγκατέλειψε το αίτημά της για πλήρη κατάργηση των πυρηνικών, ως αντίδραση στην απόφαση του Κλίντον να διευρύνει το ΝΑΤΟ, κατά παράβαση της «ρητής διαβεβαίωσης» που είχε δώσει η Ουάσινγκτον στον Γκορμπατσόφ, σύμφωνα με την οποία, «αν εκείνος συναινούσε να παραμείνει η επανενωμένη Γερμανία στο ΝΑΤΟ, η συμμαχία δεν θα επεκτεινόταν προς ανατολάς, εντάσσοντας στους κόλπους της πρώην μέλη του Συμφώνου της Βαρσοβίας». Η παραβίαση ρητών δεσμεύσεων από μέρους του Κλίντον, στο πλαίσιο της νεότερης ιστορίας, πόσο μάλλον σε σχέση με τα αυτονόητα της στρατηγικής, έθετε στη Ρωσία σοβαρή απειλή για την ασφάλειά της και «συνιστά τον αντίποδα της αρχής του “αποκλεισμού”, στον οποίο βασίζεται η έννοια των αποπυρηνικοποιημένων ζωνών (ΑΖ)». Το ότι ο Κλίντον παρέβη τις διαβεβαιώσεις του εξηγεί και «γιατί το ΝΑΤΟ αντιτασσόταν στην επισημοποίηση των de facto ΑΖ που εκτείνονταν σε όλη την κεντρική Ευρώπη, από την Αρκτική ως τη Μαύρη Θάλασσα». Ο Μακγκουάιρ φτάνει στο σημείο να επισημάνει ότι η επισημοποίηση αυτή «προτάθηκε από τη Λευκορωσία, την Ουκρανία και τη Ρωσία στα μέσα της δεκαετίας του 1990. αλλά παρεμπόδιζε τα σχέδια για επέκταση του ΝΑΤΟ. Η ίδια λογική, από την αντίστροφη πλευρά, εξηγεί και γιατί η Ουάσινγκτον τάσσεται υπέρ της επισημοποίησης των ΑΖ στην κεντρική Ασία. Αν τυχόν οι πρώην σοβιετικές δημοκρατίες αποφασίσουν να συνταχθούν με τη Ρωσία σε μια στρατιωτική συμμαχία, η καθιέρωση ΑΖ στην περιοχή θα στερούσε από τη Μόσχα τη δυνατότητα να παρατάξει πυρηνικά όπλα στην επικράτειά τους»[12].

* ΑΠΟΤΥΧΗΜΕΝΕΣ ΠΟΛΙΤΕΙΕΣ - Η κατάχρηση της εξουσίας και οι εχθροί της δημοκρατίας, ΝΟΑΜ ΤΣΟΜΣΚΥ, Μετάφραση Γιάννης Ε. Ανδρέου, Εκδόσεις ΠΑΤΑΚΗ

Διαβάστε: ΑΠΟΤΡΟΠΑΙΟ, ΕΙΔΕΧΘΕΣ, ΑΝΑΠΟΔΡΑΣΤΟ

Σημειώσεις

[1] James Blight και Philip Bremer. Sad and Luminous Hags (Rowman και Littlefield. 2002). Για τα γεγονότα, βλ. Ηγεμονία ή επιβίωση, σελ. 124.

[2] Robert McNamara, Foreign Policy. Μάιος-Ιούνιος 2005.

[3] Graham Allison, Nuclear Terrorism (Times Books. 2004). Παραθέτει επίσης περιστατικά που λίγο έλειψε να συμβούν.

[4] John Steinbruner και Nancy Gallagher, Daedalus, Καλοκαίρι 2004.

[5] National Intelligence Council. Global Trends 20ί5 (Ουάσινγκτον, Δεκέμβριος 2000). US Space Command. Vision for 2020. Φεβρουάριος 1997. Pentagon. Quadrennial Defense Review, Μάιος 1997. Για τον ΟΗE και τη στρατιωτικοποίηση του διαστήματος αναλυτικότερα. βλ. Ηγεμονία ή επιβίωση, σελ. 380-385.

[6] STRATCOM. «Essentials of Post-Cold War Deterrence», 1995. Για εκτενή παραθέματα από αυτή τη σημαντική μελέτη, και για πηγές, βλ. το έργο μου New Military Humanism (Common Courage. 1999), Harold Brown. Report of Secretary of Defense to Congress on FY 1981 Budget, 29 Ιανουάριου 1980. Για την παραδοχή της ανάγκης παραπλάνησης του κοινού σχετικά με τη «σοβιετική απειλή», βλ. σελ. 195 του παρόντος.

[7] Air Force Space Command. Strategic Master Plan FY06 and Beyond, 1 Οκτωβρίου 2003 (η έμφαση από το πρωτότυπο). Tim Weiner. New York Times. 18 Μαΐου 2005.

[8] William Arkin, Washington Post, 15 Μαΐου 2005, Walter Pincus, Washington Post, 16 Μαρτίου 2005.

[9] Tim Weiner. New York Times, 18 Μαΐου 2005, Δημήτρης Σεβαστόπουλος (Demetri Sevastopulo), Financial Times, 19 και 20 Μαΐου 2005. Jehangir Pocha, Boston Globe, 1 Αυγούστου 2004, με παραπομπή στη σύνταξη του Jane’s Defence Weekly, Edward Cody, Washington Post, 12 Απριλίου 2005. Για τις δαπάνες, βλ. Simon Collard-Wexler κ.ά., Space Security 2004 (Northview Press. 2005).

[10] David C. Hardesty. Naval War College Revieio, Άνοιξη 2005. Άρθρο του Hui Zhang. Κινέζου φυσικού, στρατηγικού αναλυτή και μέλους του Ιδρύματος Κέννεντυ, Financial Times, 9 Ιουλίου 2005.

[11] Neil King. Wall Street Journal. 8 Σεπτεμβρίου 2005.

[12] Michael MccGwire. International Affairs. Ιανουάριος 2005 (η έμφαση δική του).

«και οι πληγές αυτές / στης εργατιάς τη ράχη, / θα βρούνε / στην ερχόμενη έφοδο / δικαίωση»*

noreply@blogger.com (e-kozani) — Thu, 13 Jul 2017 16:48:00 +0000

«Όχι,

και έπρεπε και πρέπει

να αδράξουμε τα όπλα,

μονάχα πιότερο

ετοιμασμένοι και αποφασιστικοί.

Καινούργιων σηκωμών τη μέρα βλέπω.

Ατρόμητη

σηκώνεται και πάλι

η εργατιά.

Επίθεση για πάντα,

άμυνα ποτέ

το σύνθημα θα είναι των μαζών

και η πηγή της δύναμής τους!

Κι αυτός ο χρόνος

μέσα στ’ αφρισμένο αίμα

και οι πληγές αυτές

στης εργατιάς τη ράχη,

θα βρούνε

στην ερχόμενη έφοδο

δικαίωση —

σαν δοκιμή σκληρή, σαν πρώτο δίδαγμα».

* Βλαντιμίρ Μαγιακόφσκι - Η Μόσχα στις φλόγες, εκδ. Αντιπαράλληλα

Αυτοκτόνησε εργαζόμενη των επιχειρήσεων «Καρυπίδη» – Ήταν 15 μήνες απλήρωτη. Για τον Αρειο Πάγο (677/2017) η καθυστέρηση καταβολής του μισθού δεν συνιστά βλαπτική μεταβολή των όρων της σύμβασης εργασίας...

noreply@blogger.com (e-kozani) — Thu, 13 Jul 2017 06:16:00 +0000

Πηγή: imerodromos.gr

Τέλος στη ζωή της αποφάσισε να βάλει 42χρονη εργαζόμενη στις επιχειρήσεις «Καρυπίδη», πρώην Αρβανιτίδη, στα Γιαννιτσά, η οποία παρέμεινε απλήρωτη για 15 μήνες, όπως και 1.400 συνάδελφοί της.

Σε ανακοίνωση του, το σωματείο των εργαζομένων στις επιχειρήσεις «Καρυπίδη» αναφέρει: «Η βαρβαρότητα δεν έχει τέλος» Η Διοίκηση του Πανελλαδικού Σωματείου των εργαζομένων στις επιχειρήσεις «Καρυπίδη» πρώην Αρβανιτίδη εκφράζει τα συλλυπητήρια της στην οικογένεια της 42χρονης συναδέλφισσας από τα Γιαννιτσά για τον άδικο χαμό της.

O θάνατος της συναδέλφισσας, εργαζόμενης σε κατάστημα της «Καρυπίδης» στα Γιαννιτσά, είναι αποτέλεσμα αυτού του βάρβαρου συστήματος. Είναι αποτέλεσμα της πολιτικής που ακολουθεί και αυτή η κυβέρνηση και οι προηγούμενες που στηρίζουν το μεγάλο κεφάλαιο και οδηγούν σε απελπισία τους εργαζόμενους. Είναι αποτέλεσμα του αδιεξόδου στο οποίο έχουμε βρεθεί για πάνω από 1.5 χρόνο οι εργαζόμενοι της Καρυπίδης με την απληρωσιά, με το να βρισκόμαστε ανάμεσα στην ανεργία και την ομηρία από μέρους της επιχείρησης, με τον εμπαιγμό από την κυβέρνηση ότι έκανε τα πάντα για να μας «σώσει». Δεν πήρε μέτρα προστασίας για εμάς, τους 1400 εργαζόμενους, αφού πλέον ούτε το πενιχρό επίδομα επίσχεσης παίρνουμε, ούτε επίδομα ανεργίας δικαιούμαστε. Επιπλέον, δεν τηρήθηκε Π.Δ για τη διαδοχή, ώστε να μη πεταχτούμε στην ανεργία.

Κανένας εργαζόμενος να μη μένει μόνος του. Τα προβλήματα που βιώνουμε είναι κοινά και κοινός πρέπει να είναι και ο αγώνας για να τα αντιπαλέψουμε. Με ταξική αλληλεγγύη και ανυποχώρητο αγώνα να χτυπήσουμε την αιτία που προκαλεί όλα τα προβλήματα, την ανεργία, την ανασφάλεια, το άγχος για την επιβίωση. Η αιτία αυτή είναι το σύστημα της εκμετάλλευσης που ωφελεί του λίγους και χτυπάει εμάς, τους πολλούς». (πηγή: aftodioikisi.gr).

***

Αρειος Πάγος: Η καθυστέρηση καταβολής του μισθού δεν συνιστά βλαπτική μεταβολή των όρων της σύμβασης εργασίας

Είναι αδύνατον, μπροστά σε αυτό το τραγικό γεγονός να μην θυμηθούμε πως πρόσφατα δημοσιεύθηκε απόφαση του Αρείου Πάγου (677/2017) που αναφέρει ότι η καθυστέρηση καταβολής του μισθού δεν συνιστά βλαπτική μεταβολή των όρων της σύμβασης εργασίας.

Πρόκειται για μια απόφαση που λήφθηκε σε μια χώρα που οι πολύμηνες καθυστερήσεις πληρωμών είναι καθεστώς στον ιδιωτικό τομέα. Στην ουσία πρόκειται για μια απόφαση που λειτουργεί όχι μόνο ως κάλυψη αλλά και ως παρότρυνση για αντεργατικές πρακτικές και καθυστερήσεις μισθών.

Με την ίδια απόφαση, όμως, αποδυναμώνεται και το ύστατο δικαίωμα των εργαζομένων να διεκδικήσουν δια της δικαστικής οδού τα δεδουλευμένα που τους οφείλονται και τα οποία σε πολλές περιπτώσεις είναι μισθοί τεσσάρων, πέντε, ή έξη μηνών. Διαβάστε το σχετικό ρεπορτάζ του «Ημεροδρόμου» για τη σχετική απόφαση εδώ.

Η μαύρη βίβλος του Καπιταλισμού*: Οι Ελβετοί τραπεζίτες σκοτώνουν χωρίς πολυβόλα (2)

noreply@blogger.com (e-kozani) — Thu, 13 Jul 2017 05:55:00 +0000

του Ζαν Ζίγκλερ*

2. Οι Αϊτινοί

Την άνοιξη του 1986, ένας ακόμα δικτάτορας έπεσε από την εξουσία. Ο «Μπέιμπι Ντοκ» Ντιβαλιέ πετάχτηκε σαν σκουπίδι έξω από το παλάτι του στο Πορτ-ο-Πρενς. Και στην περίπτωση της Αϊτής, επαναλήφθηκε το ίδιο σενάριο: Ο Βορειοαμερικανός κηδεμόνας της Αϊτής κατέσχεσε πολλά έγγραφα από τις αποσκευές του φυγάδα και τα παρέδωσε στους νέους σατράπες της Αϊτής. Ο Ντιβαλιέ, η οικογένειά του, η οικογένεια της συζύγου του είχαν αρπάξει ένα μέρος από τα συναλλαγματικά αποθέματα της Εθνικής Τράπεζας, είχαν λεηλατήσει τις κρατικές επιχειρήσεις, είχαν πουλήσει προς όφελός τους άδειες εισαγωγών, κ.λπ.

Τον Ιούνιο του 1986, έφτασε στα κυβερνητικά μέγαρα της Βέρνης μια αίτηση προς τις ελβετικές Αρχές να βοηθήσουν σε μια διεθνή δικαστική έρευνα. Επακολούθησε η ίδια αμηχανία, οι ίδιες αμερικανικές πιέσεις. Ο πρόεδρος Ρέιγκαν απαιτούσε την απόδοση στο κράτος της Αϊτής όσων είχε αφαιμάξει η οικογένεια Ντιβαλιέ στα σαράντα χρόνια της βασιλείας της. Το Ομοσπονδιακό Συμβούλιο -με την παρότρυνση του θαρραλέου σοσιαλιστή υπουργού Οικονομικών Ότο Στιχ- διέταξε την προσωρινή δέσμευση των κεφαλαίων του Ντιβαλιέ και της σπείρας του που υπήρχαν στις ελβετικές τράπεζες.

Αυτή τη φορά, το μεγαλύτερο μέρος της λείας βρέθηκε στη Γενεύη. Οι πολυεθνικές τραπεζικές αυτοκρατορίες -Union de Banques Suisses, Société de Banque Suisse, Crédit Suisse κ.λπ.- εφαρμόζουν λεπτομερή καταμερισμό της εργασίας ανάμεσα στις θυγατρικές τους. Η Ζυρίχη απορροφά τα κεφάλαια που προέρχονται από την Ασία και τη Μέση Ανατολή. Η Γενεύη αυτά που προέρχονται από τις χώρες της Αφρικής, της Καραϊβικής και της Λατινικής Αμερικής.

Οι πιθανότητες να επιστραφούν τα κλοπιμαία στον εξαθλιωμένο λαό της Αϊτής, όπως και στο λαό των Φιλιππίνων, είναι ελάχιστες. Εξαιτίας της σθεναρής αντίστασης των τραπεζών -την οποία αποκαλούν «υπεράσπιση των συμφερόντων του πελάτη με κάθε μέσο»-, καμία από τις πολλές δικαστικές διαδικασίες που ξεκίνησαν εναντίον του Ντιβαλιέ και των ανθρώπων του δεν πλησιάζει στο τέλος της. Εν τω μεταξύ, ο «Μπέιμπι Ντοκ» και η οικογένειά του ζουν πολυτελώς στα υψώματα της γαλλικής πόλης Γκρας, η οποία φημίζεται για το εύκρατο κλίμα της. Το 1998, μετακόμισαν στα βουνά του Ιούρα, ενώ η περιουσία της οικογένειας Ντιβαλιέ, καρπός μιας λεηλασίας που κράτησε πολλές δεκαετίες, εξακολουθούσε να βρίσκεται στους αριθμημένους λογαριασμούς των μεγάλων ελβετικών τραπεζών.

3. Οι Ζαϊρινοί, νυν Κονγκολέζοι

Ο λαός του Ζαΐρ είναι ζητιάνος που κάθεται πάνω σε μια στοίβα χρυσού. Το Ζαΐρ, που η έκτασή του υπερβαίνει τα 2,3 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα, ξεχειλίζει από πλούτο. Οι πολυεθνικές εξορυκτικές, τραπεζικές και εμπορικές εταιρείες, σε αγαστή συνεργασία με την τοπική ολιγαρχία, λεηλατούν συνειδητά τη χώρα. Στην Κινσάσα (που έχει περισσότερους από 3 εκατομμύρια κατοίκους), στο Κισανγκάνι και στο Λουμουμπάσι, τα μέλη των οικογενειών των δημοσίων υπαλλήλων τρώνε μια φορά την ημέρα. Στα τέλη του 1997, το εξωτερικό χρέος υπερέβαινε τα 9 δισεκατομμύρια δολάρια. Στην πόλη όπου γεννήθηκε, το Γκμπαντολίτ, που βρίσκεται τις όχθες του άνω ρου του ποταμού Κόνγκο (η παραδοσιακή αφρικανική ονομασία για τους μεγάλους ποταμούς και ιδιαίτερα για τον Κόνγκο είναι Ζαΐρ), ο οποίος διασχίζει το πυκνό δάσος και εκτείνεται μέσα από τις πεδιάδες των Μπατέκε[1] μέχρι την Γκαμπόν και τον Ατλαντικό Ωκεανό, ο στρατάρχης Μομπούτου κατασκεύασε ένα πραγματικό παλάτι των Βερσαλιών μέσα στη ζούγκλα. 37.000 κάτοικοι, καλύβες από πηλό... και λεωφόροι που φωτίζονται μέρα και νύχτα, ένα τεράστιο παλάτι, βίλες για τους φιλοξενούμενους, πισίνες, ένα εργοστάσιο της Coca Cola, ένα γιγαντιαίο υδροηλεκτρικό φράγμα (που βρίσκεται 15 χιλιόμετρα έξω από την πόλη, στο Μομπάγι, πάνω στο ποταμό Ουμπάνγκι), ένας καθεδρικός ναός όπου Ιησουίτες ιερείς διδάσκουν το γρηγοριανό μέλος στα πιο ευφυή παιδιά της φυλής, ένα υπερσύγχρονο αεροδρόμιο όπου καθημερινά προσγειώνεται ένα Boeing 737 που έρχεται απευθείας από την Κινσάσα.

Το υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ αποτίμησε το 1997 σε 5 δισεκατομμύρια δολάρια την προσωπική περιουσία του Μομπούτου στο εξωτερικό. Όσο για το κατά κεφαλήν εισόδημα, ήταν 180 δολάρια ετησίως, γεγονός που καθιστούσε το Ζαΐρ την όγδοη πιο φτωχή χώρα του πλανήτη. Καθημερινά πέθαιναν άνθρωποι εξαιτίας του υποσιτισμού, της διαφθοράς, της εξαθλίωσης, της αστυνομικής καταστολής. Η συνενοχή του δυτικού κεφαλαίου με το καθεστώς, αλλά και η αδυναμία, η διαφθορά και η διανοητική ανεπάρκεια των μικρών ομάδων της αντιπολίτευσης, που είναι παράνομες ή τα μέλη τους είναι εξόριστα, καθιστούσαν ζοφερό το μέλλον του λαού του Ζαΐρ: Το μόνο που υπόσχονταν ήταν νέα δεινά, επαναλαμβανόμενες ταπεινώσεις, απελπισία.

Ο Μομπούτου, πρώην καταδότης της αποικιοκρατικής βελγικής αστυνομίας, ήταν ένας από τους πιο κομπλεξικούς και πανούργους αρχηγούς κρατών στα χρονικά της ταραγμένης ιστορίας της αποαποικιοποίησης. Απολάμβανε την εύνοια ισχυρών ξένων προστατών και ήταν έτοιμος να πληρώσει το αντίτιμο. Ήταν εξαιρετικός διαπραγματευτής. Παραθέτω ένα παράδειγμα: Τον Φεβρουάριο του 1987, στη διάρκεια μιας από τις πολλές «ιδιωτικές» επισκέψεις του στην Ουάσινγκτον, ο Μομπούτου υπέγραψε με το Πεντάγωνο μια συμφωνία με την οποία παραχωρούσε στις ΗΠΑ, με μια μακροπρόθεσμη σύμβαση μίσθωσης, τη στρατιωτική και αεροπορική βάση της Καμίνα, στην επαρχία Σάμπα. Από τότε, με ορμητήριο τη βάση της Καμίνα, οι Αμερικάνοι οργάνωσαν την επιμελητεία της οργάνωσης UNITA που δρούσε στην Αγκόλα. Σε αντάλλαγμα (εκτός από την πληρωμή του μισθώματος για τη βάση σε συνάλλαγμα), το καθεστώς του Ζαΐρ πέτυχε την επαναδιαπραγμάτευση του εξωτερικού χρέους του. Επιπλέον, ενώ ήταν παγκόσμια γνωστή η χαλαρότητα της οικονομικής πολιτικής του, το καθεστώς πήρε το 1987 από το Διεθνές νομισματικό Ταμείο πιστώσεις ύψους 370 εκατομμυρίων δολαρίων.

Το λεγόμενο σύστημα «εσωτερικής ασφάλειας» προκαλούσε τρόμο. Οι άντρες των μονάδων των αλεξιπτωτιστών-κομάντος, που είχαν εκπαιδευθεί από Ισραηλινούς και Γάλλους και ήταν επιφορτισμένες με τη φρούρηση του Μομπούτου, της κυβέρνησής του και της οικογένειας του, κατάγονταν σχεδόν όλοι από την περιοχή στην οποία είχε γεννηθεί ο Μομπούτου, την πρώην επαρχία του Ισημερινού. Αν και διέθετε πολλά προεδρικά μέγαρα, ένα πολυτελές γιοτ, επαύλεις κ.λπ., ο Μομπούτου προτιμούσε να κοιμάται ανάμεσα στους δικούς του. Ο συνήθης τόπος στον οποίο εργαζόταν και διέμενε ήταν το στρατόπεδο των αλεξιπτωτιστών στο Καλίνα (μια συνοικία στο δυτικό τμήμα της Κινσάσα).

Παρ’ όλα αυτά, αντίθετα με την πλειοψηφία των ομολόγων του στη Μέση Ανατολή, στην Ασία και στην Αφρική, ο Μομπούτου απέφευγε επιμελώς να μετατρέψει σε προσωπική του αποικία το κράτος και τους δημόσιους οργανισμούς του διορίζοντας συγγενείς και φίλους του. Επέβαλε ένας καθεστώς ανανέωσης των στελεχών της κυβέρνησης, του μοναδικού κόμματος που υπήρχε στο Ζαΐρ, των οικονομικών οργανισμών. Περιοδικά, ο Μομπούτου ευχαριστούσε για τις υπηρεσίες τους όλους τους διευθυντές των κρατικών εταιρειών και των υπουργείων, τους ηγέτες του κόμματος, τους κυβερνήτες των επαρχιών κ.λπ. και τους αντικαθιστούσε με νέους, οι οποίοι αισθάνονταν ότι είχαν την άδεια, καθώς είχε έρθει η σειρά τους, να πλουτίσουν ελεύθερα. Η διαφθορά, η παράβαση καθήκοντος, η λεηλασία του δημοσίου χρήματος, η μονοπώληση των αδειών εισαγωγών ή εξαγωγών, κ.λπ. είχαν αναγορευθεί σε μέθοδο διακυβέρνησης. Αυτό το σύστημα διασφάλιζε τη διαιώνιση της υπέρτατης εξουσίας του Μομπούτου. Η κάθε οικογένεια, η κάθε πατριά, η κάθε φυλή μπορούσε να ελπίζει ότι μια ημέρα θα έβαζε χέρι στα δημόσια ταμεία. Αρκούσε να περιμένει, να παραμένει πειθήνια και να επιδεικνύει ότι αποδεχόταν το καθεστώς.

Σε μερικές περιπτώσεις, συνέβαιναν κάποια απρόοπτα γεγονότα. Παραθέτω ένα παράδειγμα: ένας αντιφρονών φοιτητής από το Ζαΐρ που σπούδαζε στην Ευρώπη, ο Νγκουζά Καρλ-ι-Μποντ, διορίστηκε πρέσβης στην Ουάσινγκτον. Το 1977, ο Νγκουζά Καρλ-ι-Μποντ έγινε πρωθυπουργός του Ζαΐρ. Λίγο αργότερα, καθαιρέθηκε. Καθώς δεν μπόρεσε ν’ αποδεχτεί την αποπομπή του, αυτοεξορίστηκε στις Βρυξέλλες, όπου δημοσίευσε ένα φλογερό βιβλίο εναντίον του «τύραννου», ήρθε σ’ επαφή με αντιιμπεριαλιστές Ευρωπαίους διανοουμένους και, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του, άρχισε να συζητάει με τις ΗΠΑ την προοπτική συγκρότησης μια κυβέρνησης εξορίας. Την ίδια περίοδο, μου έστειλε μια επιστολή στην οποία δεν φειδόταν επαναστατικών εκφράσεων, ζητώντας μου να με συναντήσει επειγόντως στη Γενεύη, αλλά και τη βοήθειά μου στις προσπάθειές του να καταγγείλει διεθνώς το καθεστώς. Μερικούς μήνες αργότερα, ο σκληρός πολέμιος του καθεστώτος αποφάσισε να επιστρέφει στην Κινσάσα. Μερικές δεσμίδες δολάρια που του έφεραν εχέμυθοι απεσταλμένοι, αλλά και η προοπτική να τον μεταφέρει πάλι σύντομα μια κλιματιζόμενη Mercedes, να κατοικεί σε μια πολυτελή κατοικία ανάλογη του λειτουργήματός του και να πλουτίσει καθόρισαν την απόφασή του. Ο Νγκουζά Καρλ-ι-Μποντ αποκαταστάθηκε, ανέλαβε το υπουργείο Εξωτερικών και στη συνέχεια έγινε πάλι πρωθυπουργός.

Παραθέτω επίσης μια προσωπική ανάμνηση. Μια ανοιξιάτικη ημέρα στη Γενεύη, ο απόλυτος άρχων του Ζαΐρ, ο στρατάρχης Μομπούτου Σέσε Σέκο, αποβιβάστηκε από το ιδιωτικό του Boeing στο αεροδρόμιο Κουαντρέν της Γενεύης. Κόκκινο χαλί, έπαινοι από τους Ελβετούς αξιωματούχους στο κάτω μέρος της σκάλας. Έχοντας στο κεφάλι το χαρακτηριστικό κάλυμμα από λεοπάρδαλη (που καταδεικνύει την καταγωγή του από τη φυλή των Μβάμι Κόνγκο) και φορώντας ένα μαύρο χιτώνιο βορειοκορεατικού στιλ (βελτιωμένο από τη δαπανηρή ιδιοφυία των Γάλλων μόδιστρων), με άψογη τσάκιση στο παντελόνι του, ο στρατάρχης κατευθύνθηκε, ακολουθούμενος από τους αυλικούς του που χαμογελούσαν μειλίχια, αρχικά προς την κεντρική αίθουσα και στη συνέχεια προς την έξοδο. Η φάλαγγα με τις Mercedes, από τις οποίες αρκετές ήταν θωρακισμένες, ξεκίνησε κάτω από το ανοιξιάτικο απογευματινό φως. Προορισμός της το ξενοδοχείο Noga-Hilton, στην αποβάθρα Ουίλσον.

Ο Μομπούτου, η αδελφή του και οι σύζυγοί του πραγματοποιούσαν μια ιδιωτική επίσκεψη. Δυο από τα παιδιά του σπούδαζαν στο πανεπιστήμιο της Γενεύης. Ο στρατάρχης θα έμενε μερικές νύχτες στο Noga-Hilton του φίλου του Νεσίμ Γκαόν, ο οποίος ασχολούνταν με τις αγοροπωλησίες ακινήτων και ήταν μεσάζοντος αρκετών εταιρειών πετρελαίου και βαμβακιού που δραστηριοποιούνταν στην Αφρική. Στη συνέχεια, θα πήγαινε για μερικές ημέρες «αναψυχής» στην τεράστια έπαυλή του που έμοιαζε με κάστρο μεσαιωνικού άρχοντα και βρισκόταν στο Σεβινί, πάνω στα υψώματα της Λοζάνης. Όμως, προς το παρόν, ο Μομπούτου έπρεπε να δει τους Ελβετούς τραπεζίτες του. Εν τω μεταξύ, οι υπουργοί του, οι φίλοι του, οι αξιωματούχοι του και οι σύζυγοί του επισκέπτονταν τα καταστήματα με είδη πολυτελείας της οδού Ρον, τα κοσμηματοπωλεία της αποβάθρας Μπεργκ, πληρώνοντας για τα μαργαριταρένια περιδέραια, τις διαμαντένιες καρφίτσες, τα ρολόγια Rolex και τα χρυσά δαχτυλίδια που αγόραζαν με δεσμίδες χαρτονομισμάτων των 1.000 ελβετικών φράγκων τις οποίες έδιναν στους σωματοφυλακές τους υπάλληλοι των ελβετικών τραπεζών.

Μπροστά από το ξενοδοχείο, με την πλάτη στο κιγκλίδωμα της αποβάθρας, μερικές δεκάδες εξόριστοι Ζαϊρινοί κρατούσαν πλακάτ στα οποία ήταν γραμμένα με αδέξιο τρόπο χιλιοειπωμένα συνθήματα: «Ελευθερία στους πολίτικους κρατουμένους», «Κάτω η τυραννία!», «Όχι στο βασανισμό των συντρόφων μας». Οι Ελβετοί που έκαναν τον περίπατο τους εκείνο το όμορφο απόγευμα άλλαζαν δρόμο για ν’ αποφύγουν των ομάδα των εξόριστων. Ξαφνικά, από την είσοδο του ξενοδοχείου ξεπρόβαλαν δεκάδες ένοπλοι Ζαϊρινοί σωματοφυλακές. Όρμησαν προς τους φοιτητές. Ήταν πραγματικοί επαγγελματίες. Οι νεαροί προσπάθησαν να τραπούν σε φυγή, όμως οι γορίλες έπιαναν τον έναν μετά τον άλλο. Χωρισμένοι σε ομάδες των τριών, τους περικύκλωναν, τους έριχναν στο έδαφος, τους ποδοπατούσαν. Η βιαιότητά τους ήταν τόσο μεγάλη, ώστε ένα αγανακτισμένο μέλος της υπηρεσίας ασφαλείας του ξενοδοχείου κάλεσε την αστυνομία της Γενεύης. Έφτασαν δυο χωροφύλακες, όμως δεν επενέβησαν. Οι φοιτητές, που παραπατούσαν και στηρίζονταν στα δέντρα της αποβάθρας για να μη σωριαστούν, κοιτούσαν μελαγχολικά τα κομματιασμένα πλακάτ τους κάτω από την απογευματινή αύρα.

Η ενέργεια των σωματοφυλάκων του στρατάρχη ήταν εντελώς παράνομη. Οι φοιτητές διαδήλωναν ειρηνικά σ’ ένα δημόσιο χώρο. Αργότερα, πολλοί φοιτητές πήγαν στο αστυνομικό τμήμα της οδού Πεκολά και υπέβαλαν μηνύσεις για άσκηση σωματικής βίας και σωματικές βλάβες. Για καμία από τις μηνύσεις δεν έγινε προανάκριση. Όπως είχε πει και ένας περαστικός: «Αράπηδες έσπασαν στο ξύλο αράπηδες...»

Ο Μομπούτου ήταν εκείνη την εποχή ένας από πλουσιότερους ανθρώπους της γης. Στην τεράστια χώρα του υπάρχουν σημαντικά κοιτάσματα διαμαντιών, μαγνησίου, κοβαλτίου, ουρανίου και χαλκού. Καθώς ένα μεγάλο μέρος της περιουσίας του βρισκόταν στα υπόγεια των ελβετικών τραπεζών, οι Ελβετοί τραπεζίτες αμείβονταν γενναιόδωρα για να φυλάνε το θησαυρό του αρχηγού του κράτους του Ζαΐρ. Με λίγα λόγια, οι ομοσπονδιακές Αρχές της Ελβετίας δεν μπορούσαν ν’ αρνηθούν τίποτα στον αξιοσέβαστο πελάτη των μεγάλων τραπεζών. Μερικές ημέρες αργότερα, μερικοί από τους αντιφρονούντες φοιτητές οδηγήθηκαν διά της βίας σ’ ένα αεροπλάνο της Swissair. Σε όλη τη διάρκεια της πτήσης, τα χέρια τους ήταν δεμένα με χειροπέδες. Προορισμός: το αεροδρόμιο Ντίλι στην Κινσάσα. Η μυστική αστυνομία του Ζαΐρ υποδέχτηκε τους εξόριστους μόλις κατέβηκαν από το αεροπλάνο. Ο Μομπούτου Σέσε Σέκο μπορούσε να συνεχίσει απρόσκοπτα τις διακοπές του.

Τρεις εβδομάδες αργότερα, μετά την αναχώρηση του Μομπούτου, πληροφορήθηκα από τις γεμάτες θαυμασμό εφημερίδες ότι ο στρατάρχης είχε μισθώσει ένα μεγάλο φορτηγό για μεταφερθούν μέχρι το ιδιωτικό Boeing του τα «δώρα» και τα κάθε είδους ψώνια που είχαν αγοράσει οι συνοδοί του στη διάρκεια της παραμονής τους στις όχθες της λίμνης της Γενεύης.

Τον Ιούνιο του 1997, οι επαναστατικές δυνάμεις της AFDL (Συμμαχίας των Δημοκρατικών Απελευθερωτικών Δυνάμεων) υπό την ηγεσία του Λοράν Καμπίλα μπήκαν στην Κινσάσα. Ο Μομπούτου και οι άνθρωποί του κατέφυγαν αρχικά στην Γκαμπόν και στη συνέχεια στο Μαρόκο. Λίγο αργότερα, ο κλεπτοκράτης πέθανε από καρκίνο στην Ταγγέρη. Η νέα κυβέρνηση της Δημοκρατίας του Κονγκό ζήτησε από την ελβετική κυβέρνηση να δεσμεύσει τα περιουσιακά στοιχεία του Μομπούτου, των άμεσων συγγενών του και των κυριότερων συνενόχων του. Οι λογαριασμοί που υπήρχαν στην Ελβετία πάγωσαν. Όμως, μόνο όσοι έφεραν το όνομα του Μομπούτου και των συγγενών του. Το εγχείρημα αποδείχτηκε μάταιο, επειδή η οικονομική αυτοκρατορία του κλεπτοκράτη, ο οποίος για 38 χρόνια (υπενθυμίζω ότι ο Μομπούτου ανέβηκε στην εξουσία τον Νοέμβριο του 1965) απολάμβανε την εξειδικευμένη συνδρομή των καλυτέρων Ελβετών τραπεζιτών, αποτελούνταν κατά 99% από εταιρείες offshore, από Anstalten του Λιχτενστάιν, από λογαριασμούς παρακαταθήκης, με λίγα λόγια από περιουσιακά στοιχεία που μόνο ένα πολύ μικρό μέρος τους ήταν στο όνομα του Μομπούτου. Οι Αρχές της Ελβετίας δέσμευσαν λοιπόν μόνο 6 εκατομμύρια δολάρια. Τα υπόλοιπα 11 δισεκατομμύρια δολάρια που αναζητάει επίσημα η κυβέρνηση της Κινσάσα μέσω του «Γραφείου για τα παράνομα αποκτηθέντα περιουσιακά στοιχεία», όπως είναι ο επίσημος τίτλος του, δεν έχουν βρεθεί μέχρι σήμερα.

Ας συνοψίσουμε: Στο έργο του Έρευνα για τη Φύση και τα Αίτια τον Πλούτου των Εθνών, ο Άνταμ Σμιθ έγραφε το 1776: «Wealth like health is taken from nobody» (Κανείς δεν πρέπει να στερείται τον πλούτο, όπως και την υγεία).

Λάθος! Τα εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια, που προέρχονται από το Κονγκό, τις Φιλιππίνες, την Αϊτή και πολλές άλλες χώρες του Τρίτου Κόσμου, και αναπαύονται κάτω από τα πεζοδρόμια της Μπανχοφστράσε στη Ζυρίχη, της Κόρσο Ελβέτικο στο Λουγκάνο και τη οδού Κορατερί στη Γενεύη, ή μεταφέρονται μέσω λογαριασμών παρακαταθήκης για να καταλήξουν στις χρηματαγορές της Δύσης, αποκτήθηκαν με το αίμα και την εξαθλίωση των λαών τριών ηπείρων. Ενώ στη Αφρική, στη Λατινική Αμερική και στην Ασία τα παιδιά εκπορνεύονται και πεθαίνουν από την πείνα, οι οικογένειες διαλύονται, οι άντρες και οι γυναίκες αναζητούν μάταια στέγη ή εργασία, τα δισεκατομμύρια, που προέρχονται από τη διαφθορά, τη φοροδιαφυγή και τη λεηλασία και τα κατέχουν οι ιθύνουσες «ελίτ», συσσωρεύονται στην Ελβετία.

Το κεφάλαιο 10 του Λευιτικού αναφέρει την παράξενη και τρομακτική ιστορία αυτής μεσανατολικής θεότητας που ονομαζόταν Μολώχ. Οι κάτοικοι της Κανά θυσίαζαν σε αυτή τη θεότητα σε τακτικά διαστήματα παιδιά που είχαν αρπάξει από υποδουλωμένες φυλές ή από φτωχές οικογένειες. Μπροστά στο τεράστιο ορειχάλκινο και ανέκφραστο άγαλμα του Μολώχ που υψωνόταν σ’ ένα βουνό στο κέντρο της ερήμου, έκαιγε ένας βωμός ημέρα και νύχτα. Κάθε δέκατη τρίτη πανσέληνο, φάλαγγες εξαθλιωμένων και πεινασμένων που έτρεμαν από το φόβο οδηγούνταν μπροστά στο τέρας. Τους στραγγάλιζαν και στη συνέχεια τα διαμελισμένα πτώματά τους ρίχνονταν μέσα στο μεγάλο ορθάνοιχτο στόμα.

Όπως και ο Μολώχ, η πολυεθνική ολιγαρχία των ελβετικών τραπεζών τρέφεται με τη σάρκα και το αίμα των υποδουλωμένων και φόρου υποτελείς λαών που ζουν στις τρεις πιο φτωχές ηπείρους του πλανήτη μας.

* Ο Ζαν Ζίγκλερ είναι βουλευτής του καντονιού της Γενεύης στην Ομοσπονδιακή Συνέλευση της Ελβετίας και καθηγητής κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Γενεύης. Πρόσφατα, δημοσιεύτηκε το έργο του Les Seigneurs du Crime, les nouvelles mafias contre la démocratie. Éditions du Seuil, 1998.

* Μετάφραση από τα γαλλικά ΑΓΓΕΛΟΣ ΦΙΛΙΠΠΑΤΟΣ, ΕΚΔΟΤΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΛΙΒΑΝΗ

Το πρώτο μέρος εδώ

[1] Μπατέκε ή Τέκε: φυλή που ζει στην Γκαμπόν, στο Κονγκό-Μπραζαβίλ και στο Ζαΐρ (σήμερα Δημοκρατία του Κονγκό).

ΑΠΟΤΥΧΗΜΕΝΕΣ ΠΟΛΙΤΕΙΕΣ - ΝΟΑΜ ΤΣΟΜΣΚΥ*: ΑΠΟΤΡΟΠΑΙΟ, ΕΙΔΕΧΘΕΣ, ΑΝΑΠΟΔΡΑΣΤΟ

noreply@blogger.com (e-kozani) — Wed, 12 Jul 2017 14:09:00 +0000

Πριν από μισό αιώνα περίπου, τον Ιούλιο του 1955, ο Μπέρτραντ Ράσσελ και ο Άλμπερτ Αϊνστάιν απηύθυναν μια ασυνήθιστη έκκληση προς τους λαούς του κόσμου, καλώντας τους να «θέσουν κατά μέρος» τα έντονα αισθήματα που τρέφουν για πληθώρα ζητημάτων και να θεωρήσουν ότι είμαστε όλοι «απλώς και μόνο μέλη ενός βιολογικού είδους που έχει αξιοπρόσεκτη ιστορία, και του οποίου την εξαφάνιση κανείς μας δεν είναι δυνατόν να επιθυμεί». Ο κόσμος έχει μπροστά του ένα δίλημμα «αποτρόπαιο, ειδεχθές, αναπόδραστο: Θα τερματίσουμε την ύπαρξη του ανθρώπινου γένους ή η ανθρωπότητα θα αποκηρύξει τον πόλεμο;»[1].

Ο κόσμος δεν αποκήρυξε τον πόλεμο. Κάθε άλλο. Η δύναμη που ηγεμονεύει, σήμερα, τον κόσμο θεωρεί πως είναι δικαίωμά της να διεξάγει πολέμους κατά βούληση, στο πλαίσιο ενός δόγματος «προληπτικής αυτοάμυνας» με αδήλωτα όρια. Το διεθνές δίκαιο, οι διεθνείς συνθήκες και οι κανόνες της παγκόσμιας τάξης επιβάλλονται άτεγκτα στους υπόλοιπους, με περίσσεια φαρισαϊσμού, αλλά για τις ΗΠΑ όλα αυτά θεωρούνται ανάρμοστα και απορρίπτονται — τακτική με μεγάλο παρελθόν, που την ευτέλισαν ακόμα περισσότερο τα επιτελεία των κυβερνήσεων Ρίγκαν και Μπους Β΄[2].

Ένα από τα πλέον στοιχειώδη αυτονόητα της ηθικής είναι το αξίωμα της καθολικότητας: οφείλουμε να τηρούμε κι εμείς τα πρότυπα που θέτουμε στους άλλους, αν όχι και αυστηρότερα. Το ότι το αξίωμα αυτό συχνά παραγνωρίζεται και, αν κάποιοι το αναφέρουν κατά καιρούς, είναι για να το καταδικάσουν ως εξωφρενικό, δηλώνει πολλά για τον πνευματικό πολιτισμό της Δύσης. Αλλά το όνειδος βαρύνει ακόμα περισσότερο εκείνους που κόπτονται για τη χριστιανική τους ευλάβεια, οι οποίοι, θεωρητικά τουλάχιστον, έχουν ακουστά τον ορισμό του υποκριτή από τα Ευαγγέλια[3].

Με μοναδικό κριτήριο τις μεγαλόστομες δηλώσεις της πολιτικής ηγεσίας, ορισμένοι σχολιαστές μάς προτρέπουν να θεωρήσουμε ειλικρινείς τις διακηρύξεις της περί «ηθικής ενάργειας» και «ιδεαλισμού». Σε ένα. μόλις, από αναρίθμητα παραδείγματα, ο γνωστός μελετητής Φίλιπ Ζέλικοφ συνάγει την «κεντρική θέση που αποκτούν οι ηθικές αρχές» επί προεδρίας Μπους, βασιζόμενος «στις εξαγγελίες της κυβέρνησης» και σ’ ένα μόνο γεγονός: την εισήγηση να αυξηθεί η αναπτυξιακή βοήθεια — παραμένοντας, ωστόσο, κλάσμα της συμβολής άλλων πλούσιων χωρών σε σχέση με το μέγεθος της οικονομίας τους[4].

Η ρητορεία, πράγματι, είναι εντυπωσιακή. «Φέρω μέσα στην ψυχή μου τη δέσμευση αυτή» διατράνωνε ο πρόεδρος το Μάρτιο του 2002, ανακοινώνοντας τη σύσταση του φορέα Millenium Challenge, που θα συγκέντρωνε κονδύλια για την καταπολέμηση της φτώχειας στον αναπτυσσόμενο κόσμο. Το 2005 ο φορέας διέγραψε τη δήλωση αυτή από το διαδικτυακό τόπο του, αφού η κυβέρνηση Μπους μείωσε κατά δισεκατομμύρια δολάρια τον προβλεπόμενο προϋπολογισμό του. Ο επικεφαλής του παραιτήθηκε, «καθώς δεν κατάφερε να θέσει σε κίνηση το πρόγραμμα», γράφει ο οικονομολόγος Τζέφρι Σαξ, και αφού «εκταμίευσε μηδαμινό μέρος» των 10 δισεκατομμυρίου δολαρίων που του είχαν υποσχεθεί αρχικά. Στο μεταξύ, ο Μπους απέρριψε αίτημα του πρωθυπουργού Τόνυ Μπλαιρ να διπλασιαστεί η βοήθεια προς την Αφρική, και μάλιστα δήλωσε τη βούλησή του να συνταχθεί με άλλες βιομηχανικές χώρες, που συναινούσαν μεν στη μείωση του αφρικανικού χρέους, αλλά μόνο με αντίστοιχη περικοπή των προγραμμάτων βοήθειας, απόφαση ισοδύναμη με «θανατική ποινή για περισσότερους από 6 εκατομμύρια Αφρικανούς, που πεθαίνουν κάθε χρόνο από αίτια ιάσιμα και αποτρέψιμα», σημειώνει ο Σαξ. Και αμέσως μόλις κατέφθασε στον ΟΗΕ ο νέος πρέσβης του Μπους, ο Τζον Μπόλτον, λίγο πριν από τη Σύνοδο Κορυφής του 2005, απαίτησε να διαγράφει «κάθε αναφορά της φράσης “αναπτυξιακοί στόχοι χιλιετίας”» από το έγγραφο που είχε ετοιμαστεί προσεκτικά, ύστερ’ από εκτενείς διαπραγματεύσεις, για να αντιμετωπιστούν ζητήματα όπως «η ανέχεια, η διάκριση ανδρών-γυναικών, η πείνα, η στοιχειώδης εκπαίδευση, η παιδική θνησιμότητα, η υγεία των μητέρων, το περιβάλλον και οι ασθένειες»[5].

Η μεγαλοστομία, όμως, τονώνει το ηθικό, κι εμείς καλούμαστε επιτακτικά να θαυμάσουμε την ειλικρίνεια των δημαγωγών, ακόμη κι αν η συμπεριφορά τους θυμίζει την παρατήρηση του Αλέξις ντε Τοκβίλ, ότι οι ΗΠΑ κατάφεραν «να εξοντώσουν την ινδιάνικη φυλή... χωρίς να παραβιάσουν ούτε μία από τις μεγάλες αρχές της ηθικής στα μάτια του κόσμου»[6].

Λέγεται συχνά ότι το κυρίαρχο, σήμερα, δόγμα διέπεται από «δύο μέτρα και δύο σταθμά». Παραπλανητική εκτίμηση. Θα ήταν ακριβέστερο να λέγαμε ότι το κριτήριο είναι ένα, σαφές και αλάθητο: αυτό που ο Άνταμ Σμιθ αποκάλεσε «ποταπό αξίωμα των αρχόντων του ανθρώπινου γένους:... Όλα για τον εαυτό μας και τίποτα για τους άλλους». Πολλά έχουν αλλάξει από την εποχή του, αλλά το ποταπό αξίωμα ακμάζει ακόμη[7].

Για την ακρίβεια, είναι τόσο βαθιά εδραιωμένο, ώστε δε γίνεται καν αντιληπτό. Σκεφτείτε. λόγου χάρη, το ζήτημα που δεσπόζει στην εποχή μας, την «τρομοκρατία». Όταν την ασκούν οι άλλοι σ’ εμάς και στους υποτελείς μας, είναι το υπέρτατο κακό. Δική μας τρομοκρατία δεν υφίσταται — ή, αν υπάρχει, είναι απολύτως δικαιολογημένη. Σαφές παράδειγμα ο πόλεμος τρομοκρατίας που διεξήγαγε η Ουάσινγκτον στη Νικαράγουα τη δεκαετία του 1980, περίπτωση απολύτως ξεκάθαρη, για όποιον, τουλάχιστον, θεωρεί ότι σε τέτοια ζητήματα έχουν κάποιο κύρος το Διεθνές Δικαστήριο και το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ — που αμφότερα καταδίκασαν τις ΗΠΑ. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ επιβεβαίωσε ότι οι υπό αμερικανική διοίκηση δυνάμεις που επέδραμαν στη Νικαράγουα, ξεκινώντας από βάσεις των ΗΠΑ στην Ονδούρα, είχαν εξουσιοδοτηθεί να βάλλουν κατά «αδύναμων στόχων», δηλαδή κατά πολιτών που δεν είχαν μέσα να αμυνθούν. Η διαμαρτυρία του Παναμερικανικού Παρατηρητηρίου προκάλεσε την οξεία απάντηση ενός σεβαστού «αριστερού», του Μάικλ Κίνσλεϋ, μέλους της συντακτικής επιτροπής του περιοδικού New Republic, ο οποίος εξήγησε καρτερικά ότι οι τρομοκρατικές επιθέσεις κατά πολιτών έπρεπε να αποτιμώνται πραγματιστικά: «Συνετή είναι κάθε τακτική που αντέχει στην αποτίμηση τύπου “κόστος προς όφελος”», όταν δηλαδή προσμετρούμε «στη μία πλευρά το αίμα που χρειάζεται να χυθεί και τη δυστυχία που θα προκύψει, και στην άλλη τις πιθανότητες που υπάρχουν να ανακύψει τελικά δημοκρατία» — και πάντα υπό την έννοια που έχει ο όρος «δημοκρατία» για τις ελίτ των ΗΠΑ[8].

Τα υπονοούμενα αξιώματα δεν τίθενται υπό αμφισβήτηση. ίσως να μη γίνονται καν αντιληπτά. Το 2005 οι εφημερίδες έγραψαν ότι η κυβέρνηση Μπους αντιμετώπιζε σοβαρό «δίλημμα»: η Βενεζουέλα ζητούσε την έκδοση ενός από τους πλέον διαβόητους τρομοκράτες της Λατινικής Αμερικής, του Λουίς Ποσάδα Καρρίλες, που κατηγορούνταν για τοποθέτηση βόμβας σε σκάφος των αερογραμμών Cubana, η οποία προκάλεσε το θάνατο 73 ανθρώπων. Οι κατηγορίες ήταν πειστικές, υπήρχε όμως αντικειμενική δυσκολία. Ο Ποσάδα, μετά την απόδρασή του από φυλακή της Βενεζουέλας, «στρατολογήθηκε από μυστικούς πράκτορες των ΗΠΑ για να διευθύνει την επιχείρηση ανεφοδιασμού των Κόντρας της Νικαράγουας από το Ελ Σαλβαδόρ» — δηλαδή ανέλαβε εξέχοντα ρόλο στον πόλεμο τρομοκρατίας της Ουάσινγκτον στη Νικαράγουα. Εξού και το δίλημμα: «Η έκδοσή του για να προσαχθεί σε δίκη θα μπορούσε να προκαλέσει ανησυχία στους ξένους μυστικούς πράκτορες, αφού θα έστελνε το μήνυμα ότι δεν μπορούν να βασίζονται στην άνευ όρων προστασία της κυβέρνησης των ΗΠΑ, ενώ επιπλέον ενδέχεται να εκθέσει και τη CIA, αφού ο πρώην πράκτορας ίσως προβεί σε ενοχλητικές αποκαλύψεις». Φαίνεται ότι για να εισέλθει κανείς στον κύκλο των σεβαστών διανοούμενων απαιτείται να μην μπορεί να αντιληφθεί ότι σε όλα αυτά υπάρχει, μάλλον, ένα προβληματάκι[9].

Την ίδια εποχή που η Βενεζουέλα έθετε επιτακτικά το αίτημά της, στη Βουλή και στη Γερουσία εγκρινόταν με συντριπτική πλειοψηφία ένα σχέδιο νόμου, με βάση το οποίο οι ΗΠΑ θα διέκοπταν τα προγράμματα αρωγής προς τις χώρες που θα αρνούνταν να στέρξουν σε αιτήματα έκδοσης — αιτήματα των ΗΠΑ, βέβαια. Κανείς δε σχολίασε τη συστηματική άρνηση της Ουάσινγκτον να ανταποκριθεί στα αιτήματα άλλων χωρών που ζητούν την έκδοση επιφανών τρομοκρατών ανησυχίες, πράγματι, διατυπώθηκαν, αλλά τις εξέφρασαν κάποιοι που φοβούνταν ότι ο νόμος θα μπορούσε, θεωρητικά, να θέσει εμπόδια στην παροχή βοήθειας στο Ισραήλ, διότι οι αρχές της χώρας εκείνης αρνούνταν να εκδώσουν «έναν κατηγορούμενο για στυγνή δολοφονία στο Μέρυλαντ το 1997, που διέφυγε στο Ισραήλ και έλαβε την υπηκοότητα μέσω της καταγωγής του πατέρα του»[10].

Το δίλημμα Ποσάδα, προσωρινά τουλάχιστον, επιλύθηκε κατ’ ευχήν στα δικαστήρια, που απέρριψαν το αίτημα έκδοσης, κατά παράβαση του σχετικού συμφώνου μεταξύ ΗΠΑ και Βενεζουέλας. Μία ημέρα μετά, ο επικεφαλής του FBI Ρόμπερτ Μίλλερ πίεζε την Ευρώπη να επιταχύνει τις διαδικασίες έκδοσης προς τις ΗΠΑ: «Αναζητούμε διαρκώς τρόπους για να κινείται ταχύτερα η διαδικασία έκδοσης» είπε. «Πιστεύουμε πως είναι χρέος μας προς τα θύματα της τρομοκρατίας να φροντίσουμε, ώστε η δικαιοσύνη να απονέμεται άμεσα και αποτελεσματικά». Στην Ιβηροαμερικανική Σύνοδο Κορυφής, λίγο αργότερα. οι ηγέτες της Ισπανίας και των χωρών της Λατινικής Αμερικής «τάχθηκαν υπέρ του αιτήματος της Βενεζουέλας να εκδοθεί [ο Ποσάδα] από τις ΗΠΑ. προκειμένου να δικαστεί» για τη βόμβα στο αεροσκάφος της Cubana, έπειτα όμως υπαναχώρησαν, όταν η αμερικανική πρεσβεία διαμαρτυρήθηκε. Η Ουάσινγκτον, όμως, δεν περιορίζεται στο να απορρίπτει τα αιτήματα έκδοσης ή να αδιαφορεί εντελώς. Μετέρχεται και τη δυνατότητα της απονομής χάριτος από τον ίδιο τον Πρόεδρο, για πανθομολογούμενα εγκλήματα. Ο Μπους Α' αμνήστευσε τον Ορλάντο Μπος, διαβόητο διεθνή τρομοκράτη και συνεργάτη του Ποσάδα, παρά τις αντιρρήσεις του Υπουργείου Δικαιοσύνης, που ζητούσε επιτακτικά την απέλασή του, θεωρώντας τον επικίνδυνο για την εθνική ασφάλεια. Ο Μπος διαμένει στις ΗΠΑ χωρίς να κινδυνεύει, και ο Ποσάδα ίσως βρεθεί σε παρόμοια θέση, σε κάποια από τις κοινότητες που λειτουργούν ακόμη ως ορμητήρια της διεθνούς τρομοκρατίας[11].

Κανείς δε θα ήταν τόσο αγενής, ώστε να εισηγηθεί το βομβαρδισμό των ΗΠΑ και την εισβολή στο έδαφος τους, αν και σύμφωνα με το δόγμα του Μπους Β΄, «όσοι προσφέρουν καταφύγιο σε τρομοκράτες είναι εξίσου ένοχοι με αυτούς» — όπως διακηρύχθηκε όταν η κυβέρνηση του Αφγανιστάν ζήτησε στοιχεία πριν παραδώσει στις ΗΠΑ κάποιους φερόμενους ως τρομοκράτες (χωρίς πειστικά τεκμήρια, παραδέχτηκε αργότερα ο Ρόμπερτ Μίλλερ). Το δόγμα Μπους «έχει καταστεί ήδη de facto κανόνας των διεθνών σχέσεων» γράφει ο Γκρέιαμ Άλλισον, εμπειρογνώμονας επί του θέματος στο Χάρβαρντ, και αίρει «την εθνική κυριαρχία των χωρών που παρέχουν άσυλο σε τρομοκράτες». Μερικών, όμως, διότι όπως είδαμε, δεν ισχύουν για όλους τα ίδια μέτρα και σταθμά[12].

Πράγμα που ισχύει και ως προς τα όπλα και τα άλλα μέσα μαζικής καταστροφής. Οι δαπάνες των ΗΠΑ για εξοπλισμούς είναι σχεδόν ίσες με τις δαπάνες όλου του υπόλοιπου κόσμου, ενώ οι πωλήσεις όπλων από 38 εταιρείες της Βόρειας Αμερικής (η μία εδρεύει στον Καναδά) αντιστοιχούν στο 60% του συνόλου παγκοσμίως. Πέραν αυτού, όμως, η κυρίαρχη υπερδύναμη δεν αναγνωρίζει όρια. Διατυπώνοντας μια θέση που ήδη αντιλαμβάνονταν όσοι θέλουν να κρατούν τα μάτια τους ανοιχτά, ο επιφανής Ισραηλινός στρατιωτικός αναλυτής Ρόυβεν Πεντατζούρ γράφει ότι «στην εποχή της μίας μόνο, αμείλικτης υπερδύναμης, της οποίας η ηγεσία προτίθεται να διαμορφώσει τον κόσμο, επιβάλλοντας τη δική της θεώρηση, τα πυρηνικά όπλα έχουν καταστεί ελκυστικό μέσο για τη διεξαγωγή πολέμων, ακόμα και εναντίον εχθρών που δεν κατέχουν ανάλογα μέσα»[13].

Όταν ένα εξέχον μέλος του Συμβουλίου Διεθνών Σχέσεων, ο Μαξ Μπουτ, ρωτήθηκε γιατί «οι ΗΠΑ προβαίνουν σε τεράστιες δαπάνες για εξοπλισμούς, ενώ η Κίνα απέχει», έδωσε μια απλή απάντηση: «Εμείς εγγυόμαστε την ασφάλεια ολόκληρου του κόσμου, προστατεύουμε τους συμμάχους μας, διατηρούμε ανοιχτούς τους κρίσιμους διαύλους ναυσιπλοΐας και ηγούμεθα του πολέμου κατά της τρομοκρατίας», ενώ η Κίνα απειλεί τρίτες χώρες και «θα μπορούσε να προκαλέσει μια κούρσα εξοπλισμών» — ενέργειες αδιανόητες για τις ΗΠΑ. Ασφαλώς, μόνο ένας μισότρελος «συνωμοσιολόγος» θα σχολίαζε ότι με τον έλεγχο των διαύλων ναυσιπλοΐας οι ΗΠΑ προσβλέπουν στην υλοποίηση της εξωτερικής τους πολιτικής, και όχι βέβαια στο όφελος των άλλων, ή ότι, σε μεγάλο μέρος του κόσμου, η Ουάσινγκτον περιγράφεται (ιδίως από τότε που άρχισε η προεδρία του Μπους Β΄) ως η κυριότερη απειλή για την παγκόσμια ασφάλεια. Πρόσφατες σφυγμομετρήσεις ανά την υφήλιο έδειξαν ότι η χώρα που «κατά την πλειονότητα θεωρείται ότι ασκεί θετικότερη επίδραση στον κόσμο» είναι η Γαλλία, παράλληλα με την Ευρώπη γενικότερα και την Κίνα, ενώ «οι χώρες που κατά την πλειονότητα θεωρείται ότι ασκούν αρνητικότερη επιρροή είναι οι ΗΠΑ και η Ρωσία». Αλλά υπάρχει πάλι μια απλή εξήγηση. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν απλώς ότι ο κόσμος κάνει λάθος. Είναι ευνόητο γιατί. Όπως εξηγούσε και αλλού ο Μπουτ, η Ευρώπη «είχε συχνά ως κίνητρο την απληστία» και οι «κυνικοί Ευρωπαίοι» αδυνατούν να κατανοήσουν τον «ιδεαλισμό» που εμπνέει την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ. «Έχουν περάσει 200 χρόνια, κι η Ευρώπη δεν έχει καταλάβει ακόμη από τι πηγάζει η δύναμη των ΗΠΑ». Η ίδια νοητική αδυναμία χαρακτηρίζει και άλλους, ιδίως δε τους γείτονές μας, που, παρά τη μεγάλη τους εμπειρία, είναι εξόχως παραπλανημένοι. Από το σύνολο των χωρών όπου διεξήχθη η σφυγμομέτρηση, το Μεξικό συγκαταλέγεται σε εκείνες που έχουν «άκρως αρνητική» γνώμη για το ρόλο των ΗΠΑ στον κόσμο[14].

II πορεία και το αποτέλεσμα της Συνόδου που συνήλθε το Μάιο του 2005 για να αναθεωρήσει τη Συνθήκη περί Μη Διάδοσης των Πυρηνικών Όπλων, στην οποίοι θα επανέλθουμε, δείχνει με χαρακτηριστικό τρόπο πόσο βαριές είναι οι ευθύνες των ΗΓΙΑ για το ότι υπάρχουν ακόμη -και διευρύνονται- οι σοβαρές απειλές κατά του γένους μας που κινδυνεύει να εκλείψει. Μία από τις σημαντικότερες ανησυχίες που εξέφρασαν τα μέλη της Συνόδου αφορούσε την πρόθεση της Ουάσινγκτον «να άρει τους φραγμούς κατά των πυρηνικών» και, επομένως, «να προβεί σε ένα μεγάλο -και επικίνδυνο- βήμα, που θα καταστήσει την πυρηνική βόμβα θεμιτό όπλο κατά τη διεξαγωγή πολέμου». Οι δυνητικές συνέπειες δε θα μπορούσαν να είναι πιο φρικτές[15].

Σημειώσεις

[1] New York Times. 10 Ιουλίου 1955.

[2] Για τα επονείδιστα στοιχεία, βλ. Howard Friel και Richard Falk, The Record of the Paper (Verso, 2004).

[3] Για ένα σύντομο δείγμα, βλ. το άρθρο μου «Simple Truths, Hard Problems», Philosophy, Ιανουάριος 2005. Γνωρίζω μία μόνο περίπτωση ρητής απόρριψης, στο ιδιαίτερα ευυπόληπτο έργο του καθηγητού Διεθνούς Δικαίου Michael Glennon, Limits of Law, Prerogatives of Power (Palgrave. 2001), σελ. 171 κ.ε. Απορρίπτει τη βασική αρχή, ίσως ακούσια, βασιζόμενος στο σιωπηρό αξίωμα ότι η ευθύνη δεν είναι δυνατόν να διαμοιράζεται. Στο ίδιο πνεύμα κινείται γενικά η επιχειρηματολογία του κατά των «αντικειμενιστικών φιλοσοφιών». Για περαιτέρω σχολιασμό, βλ. το κείμενό μου «Moral Truisms. Empirical Evidence and Foreign Policy». Review of International Studies, Οκτώβριος 2003.

[4] Philip Zelikow, National Interest, Άνοιξη 2003. Για τα γεγονότα, βλ. Action Aid, Real Aid: An Agenda for Making Aid Work, Μάιος 2005. Εκτιμούν την πραγματική αρωγή των πλουσίων στο 0.1% του εθνικού εισοδήματος, με τις ΗΠΑ και τη Γαλλία σε θέση ουραγών (αφού περί το 90% της «βοήθειας-φάντασμα» επανέρχεται στο χορηγό), ενώ οι ΗΠΑ βρίσκονται κοντά στην τελευταία θέση ακόμα και της επίσημης αρωγής.

[5] Michael Phillips. Wall Street Journal. 27 Ιανουάριου 2005, Jeffrey Sachs, New York Times, 25 Ιουλίου 2005. Warren Hoge, New York Times, 3 Σεπτεμβρίου 2005. Αφού εδραίωσε την εικόνα του με το «Εγώ είμαι το αφεντικό», ο Μπόλτον αργότερα συναίνεσε σε κάποιους συμβιβασμούς.

[6] Alexis de Tocqueville. Democracy in America (Everyman’s Library, 1994, τόμ. 2, σελ. 355) [Η δημοκρατία στην Αμερική, μτφ. Μπάμπης Λυκούδης, 1η έκδ.. Στοχαστής, 1997].

[7] Adam Smith. The Wealth of Nations (Modern Library, 1994), βιβλίο 3, σελ. 444 [Έρευνα για τη φύση και τις αιτίες του πλούτου των εθνών, 2 τόμοι, επιμ. Γ. Μηλιός, μτφ. Χρήστος Βαλλιάνος. Ελληνικά Γράμματα, 2000].

[8] Μάλλον όπως και στη γενικευμένη πρακτική, συνήθως σιωπηρά, αλλά μερικές φορές επικρατεί η ειλικρίνεια: για παράδειγμα. η απόφαση του Υπουργείου Άμυνας του Ισραήλ ότι «ο νόμος αναγνωρίζει ως τρομοκρατία τις ενέργειες μόνο που διαπράττονται από “οργανώσεις εχθρικές προς το Ισραήλ”», Chris McGreal. Guardian. 1 Σεπτεμβρίου 2005, Michael Kinsley, Wall Street Journal, 26 Μαρτίου 1987.

[9] Indira A. R. Lakshmanan. Boston Globe. 13 Ιουλίου 2005.

[10] Reuters. New York Times. 20 Ιουλίου 2005.

[11] Reuters. New York Times, 28 Σεπτεμβρίου 2005, Jimmy Burns, Financial Times, 29 Σεπτεμβρίου 2005, Ciaran Giles (ΛΡ), Seattle Post-Intelligencer, 13 Οκτωβρίου 2005. El Pais, 15 και 16 Οκτωβρίου 2005. Η Ιβηροαμερικανική Σύνοδος Κορυφής αρνήθηκε να αποσύρει το αίτημα για κατάπαυση των οικονομικών εχθροπραξιών σε βάρος της Κούβας και καταδίκασε πάλι τον «αποκλεισμό» της χώρας από τις ΗΠΑ. Στις 8 Νοεμβρίου 2005 η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ ζήτησε πάλι να τερματιστεί το αμερικανικό εμπάργκο κατά της Κούβας, με ψήφους 182 έναντι 4 (ΗΠΑ. Ισραήλ, Νήσοι Μάρσαλ και Παλάου· η Μικρονησία απείχε). Το θέμα δεν αναφέρθηκε σχεδόν καθόλου στον τύπο. Βλ. επίσης Jim Lobe. Inter Press Service. 12 Μαΐου 2005.

[12] Graham Allison. Foreign Affairs. Ιανουάριος-Φεβρουάριος 2004. Για τον Mueller, βλ. Ηγεμονία ή επιβίωση, σελ. 331.

[13] Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI), 2005 Year Book. Reuven Pedatzur. Ha ’aretz, 26 Μαΐου 2005.

[14] Max Boot, όπως μνημονεύεται από τον Roger Cohen, New York Times. 12 Ιουλίου 2005. Δελτίο τύπου. Πρόγραμμα Μελέτης Τάσεων επί Θεμάτων Διεθνούς Πολιτικής (ΡΙΡΑ). 6 Απριλίου 2005. Max Boot. New York Times, 13 Φεβρουάριου 2003.

[15] Pedatzur. Ha’aretz. 26 Μαΐου 2005.

Το εγχειρίδιο του «καλού βασανιστή»... με το «κύρος» της CIA

noreply@blogger.com (e-kozani) — Mon, 10 Jul 2017 14:36:00 +0000

Πηγή: tvxs.gr

Τον Απρίλιο του 2010 ο πλανήτης έβλεπε με αποστροφή τις φωτογραφίες από τα βασανιστήρια στις φυλακές του Αμπού Γκράιμπ, στο Ιράκ, τις οποίες, το 2003 και το 2004, ο αμερικανικός στρατός κατοχής είχε μετατρέψει σε τόπο μαρτυρίου.

Αν και πολλοί δήλωναν τότε σοκαρισμένοι από τις αποκαλύψεις, τα βασανιστήρια κάθε άλλο παρά ήταν ξένα, τόσο για τις ένοπλες δυνάμεις, όσο και για τις υπηρεσίας ασφάλειας και πληροφοριών των ΗΠΑ. Η CIA όχι μόνο έκανε συστηματικά βασανιστήρια, αλλά από το 1963, συγκέντρωσε σε ένα απόρρητο εγχειρίδιο 128 σελίδων όλες τις τεχνικές των βασαντιστηρίων, αυτό που θα γινόταν ένα είδος «Βίβλου» των «καταναγκαστικών ανακρίσεων» και το οποίο θα μοιραζόταν σε όλο τον κόσμο, όπου υπήρχαν συνεργάτες των αμερικανών.

Σχεδιασμένο στην βάση μελετών του Εθνικού Ινστιτούτου Ψυχικής Υγείας, το εγχειρίδιο είναι ένα είδος «πώς - να» αντληθούν πληροφορίες από «ανθεκτικές πηγές», θέτοντας τις βάσεις για τεχνικές που θα χρησιμοποιούνταν τα επόμενα χρόνια: «Σύλληψη, κράτηση, στέρηση αισθητήριων ερεθισμάτων μέσω απομόνωσης ή παρόμοιες μεθόδους, απειλές και φόβο, αδυναμία, πόνος, αυξημένη υποβολή και ύπνωση, νάρκωση».

Το εγχειρίδιο «KUBARK» (σσ. μια από τις πολλές κωδικές ονομασίες της CIA) περιέχει για χρήση ηλεκτροπληξίας, προειδοποιώντας ότι από τη στιγμή που η ανάκριση υπό πίεση θα μπορούσε να συνεπάγεται παρανομία, οι πράκτορες θα πρέπει να λάβουν έγκριση «εάν πρόκειται να χρησιμοποιηθούν ιατρικές, χημικές ή ηλεκτρικές μέθοδοι ή υλικά για να προκαλέσουν συναίνεση». Επιλέγοντας έναν τόπο ανάκρισης, «το ηλεκτρικό ρεύμα θα πρέπει να είναι γνωστό εκ των προτέρων, έτσι ώστε μετασχηματιστές και άλλες συσκευές τροποποίησης να είναι σε ετοιμότητα, αν χρειαστεί».

Πολλές από τις συνιστώμενες τεχνικές βασίζονται στην αισθητηριακή στέρηση: «Ένα περιβάλλον που υπόκειται σε έλεγχο, όπως η δεξαμενή νερού ή σωλήνας σιδήρου, είναι ακόμα πιο αποτελεσματικό».

Το KUBARK γεννήθηκε μέσα στο αντικομμουνιστικό ψυχροπολεμικό κλίμα που κυρίευσε τις ΗΠΑ μετά την κουβανική επανάσταση. Οι ΗΠΑ υποστήριζαν, ενίσχυαν και τροφοδοτούσαν τις φιλικές τους πολιτικές δυνάμεις στη Λατινική Αμερική, ακόμη και όταν οι αντιαμερικανικές δυνάμεις ανέρχονταν στην ηγεσία των χωρών δημοκρατικά, όπως στην περίπτωση της Βραζιλίας, της Χιλής, της Αργεντινής, της Νικαράγουα και του Ελ Σαλβαδόρ.

Το 1983, το KUBARK, με πλήρη αποσπάσματα, έγινε η βάση για το Εγχειρίδιο Εκπαίδευσης και Εκμετάλλευσης Ανθρώπινου Δυναμικού, έναν νεότερο «οδηγό» ανάκρισης της CIA. Αυτός εμπλουτίστηκε με ανάλογα εγχειρίδια του στρατού, γνωστά ως «Project X», τα οποία ήταν προσανατολισμένα στην καταπολέμηση του κομμουνισμού στην Λατινική Αμερική. Τα «Project X», μεταξύ άλλων, υποστήριζαν τακτικές όπως απαγωγές μελών των οικογενειών των ανταρτών. Παρόμοια ισπανόφωνα εγχειρίδια κυκλοφόρησαν από τη CIA και τους «Πράσινους Μπερέδες» για να εκπαιδεύσουν παρακρατικές ένοπλες οργανώσεις την δεκαετία του 1980.

Το εγχειρίδιο του 1983 συζητήθηκε στις ακροάσεις της Επιτροπής Πληροφοριών της Γερουσίας το 1988 λόγω των φρικαλεοτήτων στις οποίες προέβη η, εκπαιδευμένη από την CIA, παραστρατιωτική «πολιτοφυλακή» της Ονδούρας, γνωστή και ως «Τάγμα 316», την οποία, το Κέντρο Δικαιοσύνης και Λογοδοσίας χαρακτήριζε ως «ομάδα θανάτου». Η CIA τους εκπαίδευε μαζί με τους βασανιστές του «βρόμικου πολέμου» της Αργεντινής.

Οι «εκπαιδευτικές επιδείξεις» γίνονταν σε πραγματικούς κρατούμενους. Το «Τάγμα 316» κατέφτανε με αυτοκίνητα χωρίς σήμανση και αριθμό κυκλοφορίας και έπαιρνε ανθρώπους για βίαιες ανακρίσεις. Εξαφανίστηκαν 184 άτομα των οποίων τα σώματα δεν βρέθηκαν ποτέ. Πολλοί από αυτούς ήταν χαρακτηρισμένοι απλά ως «ειρηνικοί αριστεροί».

Μετά την έρευνα του Κογκρέσου για το «Τάγμα 316», το Εθνικό Αρχείο Ασφαλείας του Πανεπιστημίου George Washington σημείωσε ότι η CIA προσπάθησε να «πειράξει» το εγχειρίδιο, θέλοντας να καλύψει το ζήτημα των βίαιων ανακρίσεων, όμως μάταια. Στην θέση του «θα συζητήσουμε δύο τύπους τεχνικών, καταναγκαστικές και μη καταναγκαστικές. Ενώ δεν τονίζουμε τη χρήση των καταναγκαστικών τεχνικών, θέλουμε να σας καταστήσουμε ενήμερους γι’ αυτές», έγινε, «εκφράζουμε τη λύπη μας για τη χρήση καταναγκαστικών τεχνικών, αλλά θέλουμε να σας ενημερώσουμε για να τις αποφύγετε».

Το 1997, η εφημερίδα «Baltimore Sun» απέκτησε αντίγραφα των δύο εγχειριδίων, τόσο του εγχειριδίου KUBARK του 1963 όσο και του εγχειριδίου του 1983, μέσω του νόμου για την ελευθερία της πληροφόρησης. Μία λιγότερο ρεαλιστική εκδοχή εκδόθηκε από την κυβέρνηση το 2014, αφού συζητήθηκαν τα εγχειρίδια κατά τη διάρκεια των ερευνών για τα προγράμματα βασανιστηρίων των Ηνωμένων Πολιτειών μετά την 11η Σεπτεμβρίου.

Μερικά αποσπάσματα είχαν δημοσιευθεί στο παρελθόν και στον «Ιό». Είναι χαρακτηριστικά της νοσηρής μεθοδικότητας που διαποτίζει τα εγχειρίδια: «Ο τρόπος και το τάιμινγκ της σύλληψης μπορούν να συνεισφέρουν ουσιαστικά στους σκοπούς του ανακριτή» γράφει το εγχειρίδιο του 1963. «Αυτό στο οποίο αποβλέπουμε, είναι να εξασφαλίσουμε πως ο τρόπος της σύλληψης επιφέρει, ει δυνατόν, έκπληξη κι όσο το δυνατόν μεγαλύτερη διανοητική δυσφορία».

Ο ύποπτος πρέπει να συλληφθεί «σε στιγμή που το περιμένει ελάχιστα κι όταν η πνευματική και φυσική αντίστασή του βρίσκεται στο ναδίρ». Ως ιδανικός χρόνος υποδεικνύονται οι μεταμεσονύκτιες ώρες ή, εναλλακτικά, το βραδάκι (σ.85). Το εγχειρίδιο του 1983 γράφει ότι «είναι σημαντικό, αυτοί που κάνουν τη σύλληψη να συμπεριφερθούν με τέτοιο τρόπο, ώστε να εντυπωσιάσουν το αντικείμενο με την αποτελεσματικότητά τους. Το αντικείμενο πρέπει να αφυπνιστεί βάναυσα κι αμέσως να του δεθούν τα μάτια και να του περαστούν χειροπέδες».

Επίσης, οι συλληφθέντες «πρέπει να παραμείνουν σιωπηλοί όλη την ώρα. Δεν πρέπει ποτέ να τους επιτραπεί να μιλήσουν μεταξύ τους». Εκείνοι που συλλαμβάνουν «πρέπει να έχουν εκπαιδευτεί να μιλάνε στους φυλακισμένους μονάχα όταν αυτό είναι αναγκαίο». «Το αντικείμενο μεταφέρεται στις εγκαταστάσεις [της ανάκρισης] με χειροπέδες και δεμένα τα μάτια, και πρέπει να παραμείνει έτσι σε όλη τη διαδικασία». Μοναδική εξαίρεση προβλέπεται κατά τη φωτογράφησή του, αλλά και τότε ακόμη, συνιστάται «προσοχή κατά την απομάκρυνση του δεσίματος των ματιών».

Ακολουθεί γδύσιμο και ντους, με τα μάτια πάντα δεμένα. Κατόπιν, «στο αντικείμενο παρέχεται εξονυχιστική ιατρική εξέταση, συμπεριλαμβανόμενων όλων των κοιλοτήτων του σώματος, από το γιατρό ή το νοσοκόμο των εγκαταστάσεων». «Οι συνθήκες κράτησης πρέπει να ρυθμιστούν έτσι ώστε να ενισχυθεί στο αντικείμενο η αίσθηση ότι έχει αποκοπεί από όσα γνωρίζει και του προκαλούν ασφάλεια, κι ότι έχει καταβυθιστεί μέσα στο αλλόκοτο», αναφέρει το εγχειρίδιο του 1963 και εξηγεί: «Το ζήτημα είναι ότι η αίσθηση ταυτότητας του ανθρώπου εξαρτάται από μια συνέχεια όσον αφορά το περιβάλλον, τις συνήθειες, την εμφάνιση, τις ενέργειες, τις σχέσεις του με τους άλλους κλπ. Η κράτηση επιτρέπει στον ανακριτή να κόψει αυτούς τους δεσμούς [...] Όμως η αντικατάσταση της μιας ρουτίνας με μiα άλλη θα επέτρεπε την ανασυγκρότηση της προσωπικότητας του κρατούμενου σε νέα βάση και η απάθεια μπορεί να είναι μια πολύ αποτελεσματική άμυνα στη διάρκεια της ανάκρισης. Απαιτείται ο έλεγχος του περιβάλλοντος του αντικειμένου, με καθορισμό της δίαιτας, του ύπνου και άλλων βασικών λειτουργιών ώστε να επιτευχθεί ο αποπροσανατολισμός του και η δημιουργία αισθημάτων φόβου κι ανημπόριας».

Η επιρροή του KUBARK μπορεί να ανιχνευθεί με πιο πρόσφατες τακτικές στο Γκουαντάναμο και στο Αμπού Γκράιμπ. Όπως εξήγησε ο Joseph Margulies, ο επικεφαλής σύμβουλος σε μία από τις πρώτες περιπτώσεις εξ ονόματος των κρατουμένων του Γκουαντάναμο, η αισθητηριακή στέρηση που αναπτύχθηκε από το εγχειρίδιο του KUBARK έδωσε άμεση μορφή στις μεθόδους που χρησιμοποιήθηκαν στο Γκουαντάναμο. «Όλοι είδαν, νομίζω, τις πρώτες φωτογραφίες φυλακισμένων που έφθασαν στο Γκουαντανάμο και φορούσαν μαύρα τζάμια στα μάτια για να μην βλέπουν και πλήρως ηχομονωμένα ακουστικά. Αυτό από μόνο του αποτελεί μέρος της γενικής προσέγγισης». Χαρακτηριστικό της φρίκης την οποία σήμαινε, το αρχικό εγχειρίδιο του KUBARK είναι μια «προφητική» προειδοποίηση που, όμως, θα την αγνοούσαν επανειλημμένα τα επόμενα χρόνια: «Η συνεχής χρήση των βασανιστηρίων μειώνει το ηθικό επίπεδο του οργανισμού που τα χρησιμοποιεί και καταστρέφει εκείνους που στηρίζονται σε αυτά…».

Τουρισμός: 14 μορφές «ευελιξίας» στη διάθεση των εργοδοτών!

noreply@blogger.com (e-kozani) — Sun, 09 Jul 2017 18:08:00 +0000

Σε έναν κλάδο που στον καπιταλισμό χαρακτηρίζεται από εποχικότητα, οι επιχειρηματικοί όμιλοι έχουν ανεξάντλητη γκάμα από εργαλεία για να αυξάνουν τα κέρδη τους

Από παλιότερη διαμαρτυρία του κλαδικού Συνδικάτου της

Αττικής

Πηγή: rizospastis.gr

Ούτε μία ούτε δύο... αλλά 14 μορφές ελαστικής εργασίας καταγράφονται στον κλάδο του Τουρισμού. Το «μενού της ευελιξίας», που έχουν εξασφαλίσει οι εργοδότες του κλάδου, έχει σπάσει όλα τα «ρεκόρ» και ακολουθεί τους δείκτες των αφίξεων και της ανταγωνιστικότητας του κλάδου, για τα οποία πανηγυρίζουν κυβέρνηση και μεγαλοξενοδόχοι.

Βέβαια, η τεράστια αυτή «ευελιξία» δεν προέρχεται από τις «ιδιομορφίες του κλάδου», όπως θέλουν να πείσουν τους εργαζόμενους οι εργοδότες και τα κόμματά τους. Είναι αποτέλεσμα διαδοχικών προσαρμογών του εργατικού δυναμικού στο στόχο της «ανταγωνιστικότητας» του κλάδου. Πάνω εκεί χτίστηκε το «θαύμα» του Τουρισμού, που χαρακτηρίζεται σήμερα ως «ατμομηχανή» της ανάπτυξης.

Είναι, μάλιστα, αποκαλυπτικό το γεγονός ότι το όργιο αυτό της ευελιξίας εφαρμόζεται σε έναν κλάδο κατά βάση «εποχικό», που έτσι και αλλιώς περικλείει μέσα του τα στοιχεία της προσωρινότητας στην εργασία, στο σύστημα της καπιταλιστικής εκμετάλλευσης. Αλλά η δίψα των μεγάλων τουριστικών ομίλων για κέρδη δεν γνωρίζει όρια. Κι ενώ για μισό χρόνο πετάνε τους ξενοδοχοϋπαλλήλους στην ανεργία, τον άλλο μισό τους βγάζουν το λάδι...

Αυτό το μενού της «ευελιξίας» και της «προσαρμοστικότητας» του εργατικού δυναμικού δεν προέκυψε τυχαία. Είναι αποτέλεσμα της ψήφισης και της εφαρμογής αντεργατικών νόμων απ' όλες τις αστικές κυβερνήσεις και ενσωμάτωσης στο εθνικό δίκαιο κατευθύνσεων και οδηγιών της ΕΕ. Καθόλου τυχαία, άλλωστε, η εφαρμογή αυτών των ευέλικτων σχέσεων ξεκίνησε και γενικεύτηκε στον κλάδο του Τουρισμού πολύ πριν το ξέσπασμα της καπιταλιστικής κρίσης και των μνημονίων.

Ολα τα 'χει ο μπαχτσές...

Παραθέτουμε τις μορφές εργασίας που καταγράφονται στον τουριστικό κλάδο:

Εποχική εργασία. Το 80% των εργαζομένων του κλάδου εργάζεται μέχρι έξι (το πολύ εφτά) μήνες το χρόνο, κατά τη θερινή περίοδο, όσο οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον Τουρισμό (ή εξαιτίας του) είναι ανοιχτές. Με εισόδημα που συνήθως δεν ξεπερνά τις 5.000 ευρώ, οι εκατοντάδες χιλιάδες εργαζόμενοι πρέπει να ζήσουν για 12 μήνες.

Σύμβαση μιας μέρας (εξτρά). Πρόσληψη και απόλυση γίνεται μέσα στο 24ωρο! Ο εργαζόμενος δεν γνωρίζει πότε, πού και με ποια συχνότητα θα εργαστεί, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να προγραμματίσει τη ζωή του, να μην ξέρει τι εισόδημα θα έχει για την οικογένειά του. Αν ασθενήσει, μένει χωρίς μεροκάματο. Η γυναίκα εργαζόμενη που απασχολείται με τέτοιες συμβάσεις δεν έχει καμιά προστασία στη μητρότητα. Η εντατικοποίηση είναι κανόνας, αφού σπάνια τηρούνται το 8ωρο και τα διαλείμματα.

Συμβάσεις ορισμένου χρόνου. Συνήθως δεν ξεπερνούν το 6μηνο. Οι επιχειρήσεις του κλάδου που λειτουργούν όλο το χρόνο, τις αξιοποιούν για να αποφύγουν αποζημιώσεις απόλυσης, για να μην αποκτά ο εργαζόμενος μια σειρά εργασιακά δικαιώματα.

Μερική απασχόληση. Πρόκειται για απασχόληση με ημερήσιο ωράριο μικρότερο του 8ώρου (συνήθως 4ωρο). Η διάδοση τέτοιας μορφής δουλειάς στον Επισιτισμό είναι πολύ μεγάλη, αφού οι εργοδότες την αξιοποιούν για να αποφεύγουν τις ασφαλιστικές εισφορές πλήρους ωραρίου, ενώ στην πραγματικότητα οι εργαζόμενοι δουλεύουν πάνω από 8 ώρες τη μέρα.

Διαλείπουσα εργασία. Είναι μορφή εργασίας με λιγότερες από πέντε μέρες τη βδομάδα, για ορισμένο ή αόριστο χρόνο. Μπορεί να προβλέπει πλήρες ή μειωμένο ωράριο. Αξιοποιείται σε μεγάλες ξενοδοχειακές μονάδες, με ελάχιστη υποχρέωση του εργοδότη να απασχολεί τον εργαζόμενο μια συνήθως μέρα τη βδομάδα, ή και το μήνα.

Εκ περιτροπής εργασία. Κι εδώ πρόκειται για μορφή εργασίας με λιγότερες από πέντε μέρες τη βδομάδα, με τη διαφορά ότι μπορεί να καθιερωθεί με μονόπλευρη απόφαση του εργοδότη, με το επιχείρημα της μείωσης της οικονομικής δραστηριότητας της επιχείρησης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα για το πώς την αξιοποιούν είναι το Καζίνο της Πάρνηθας, όπου τα τελευταία πέντε χρόνια η διεύθυνση την επιβάλλει μονομερώς, με τη δικαιολογία της μείωσης των κερδών.

Συνδυασμός μερικής απασχόλησης και εκ περιτροπής εργασίας. Πρόκειται για καθημερινή απασχόληση, για μερικές μέρες με λιγότερες ώρες και τις υπόλοιπες με πλήρες ωράριο.

Δανεισμός εργαζομένων. Στις περιπτώσεις αυτές, ένας εργαζόμενος που έχει προσληφθεί για να παρέχει τις υπηρεσίες του σε συγκεκριμένο εργοδότη, υπάγεται για ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα στη δικαιοδοσία ενός άλλου εργοδότη, ο οποίος καθορίζει τον τόπο, το χρόνο και τον τρόπο παροχής της εργασίας του.

Δανεισμός προσωπικού μέσω «πρακτορείων απασχόλησης». Διάφορα «πρακτορεία» προσλαμβάνουν για λογαριασμό τους προσωπικό και το παραχωρούν έναντι αμοιβής για ορισμένο χρονικό διάστημα σε άλλες επιχειρήσεις, προκειμένου να καλύψουν προσωρινές ανάγκες τους. Ετσι, ο έμμεσος εργοδότης απαλλάσσεται από υποχρεώσεις που απορρέουν από τη νομοθεσία.

Απασχόληση προσωπικού εργολαβικής επιχείρησης. Στην απασχόληση προσωπικού εργολαβικής επιχείρησης, ένα ξενοδοχείο αναθέτει - υπό μορφή εργολαβίας - μέρος της λειτουργίας του σε εργολαβική εταιρεία, η οποία παρέχει τις σχετικές υπηρεσίες σε προσωρινή ή μόνιμη βάση, με δικό της προσωπικό. Ετσι, εργοδότης θεωρείται η εργολαβική επιχείρηση και υπάρχει «επινοικίαση» υπηρεσιών που προσφέρονται από αυτήν. Συνήθως εργαζόμενοι με τέτοια σχέση εργασίας δεν αμείβονται ποτέ με βάση τη Συλλογική Σύμβαση, δεν ισχύουν οι όροι εργασίας των συναδέλφων τους που κάνουν την ίδια δουλειά στην ίδια επιχείρηση.

Διαθεσιμότητα εργαζομένων. Αξιοποιείται κι εδώ από επιχειρήσεις με τη δικαιολογία του περιορισμού της δραστηριότητάς τους, θέτοντας σε διαθεσιμότητα τους εργαζόμενους μέχρι και τρεις μήνες το χρόνο.

Μαθητεία μέσω του ΟΑΕΔ. Αφορά μαθητές των ΕΠΑΣ που πραγματοποιούν την πρακτική τους άσκηση σε επιχειρήσεις και αμείβονται με το 75% του κατώτατου ημερομισθίου που ορίζει η Εθνική Γενική Συλλογική Σύμβαση Εργασίας (ΕΓΣΣΕ). Ο εργοδότης επιδοτείται με 11 ευρώ τη μέρα για κάθε εργαζόμενο.

Πρακτική άσκηση μέσω Δημόσιων ή Ιδιωτικών ΙΕΚ. Πρόκειται για εξάμηνη πρακτική άσκηση σε χώρους εργασίας, διάρκειας 960 ωρών, χωρίς να προβλέπεται καμιά αμοιβή. Ασφάλιση γίνεται στο ΙΚΑ μόνο για την περίπτωση ατυχήματος στους χώρους εργασίας, κατά τη διάρκεια πραγματοποίησης της πρακτικής άσκησης.

Προγράμματα κατάρτισης ανέργων με επιταγή Voucher. Ιδιωτικά ΚΕΚ αναλαμβάνουν τη θεωρητική κατάρτιση εργαζομένων και μετά τους στέλνουν για πρακτική άσκηση σε επιχειρήσεις. Πρόκειται για 4μηνα προγράμματα επιδοτούμενα από την ΕΕ, στα οποία ο εργαζόμενος μπορεί να πάρει ένα ποσό 400 ευρώ το μήνα, συνήθως πολλούς μήνες μετά το τέλος της άσκησης.

Γ. Ζαχ.