e-planedo

John Wells: spont(an(e))/a

dim, 19 Jul 2009 21:20:55 +0000

Paralele kun la oficiala spontane/a (3a OA) estas uzataj ankaŭ la malpli longaj formoj spontan/a kaj spont/a.

En la unua eldono de mia vortaro aperas

spont(an)/a, spontane/a spontaneous

sed en la inversa direkto nur

spontaneous spontana

Pro du kialoj mi nun volas ŝanĝi tion:
Unue, nun eblas per la TTT rapide ricevi impreson pri la relativa ofteco de la diversaj konkurantaj formoj.
En la Tekstaro (vidu la bildon), spontane/ ricevas 20 trafojn, spontan/ 22 kaj spont/ nul.
En kukolo, spontane/ ricevas 37 900 trafojn (= 85%), spontan/ 5600 (13%), kaj spont/ 926 (2%).
El tio, mi konkludas ke la plej mallonga formo, spont/a, estas preskaŭ neuzata. Mi forstrekas ĝin.
Due, mi opinias ke, se konkuras oficiala (= Fundamenta aŭ oficialigita) formo kun neoficiala, pro lingva disciplino oni preferu la oficialan se ne ekzistas fortaj kontraŭargumentoj. Do mi rekomendos prefere la oficialan spontane/, kiu cetere estas ankaŭ la plej uzata.
En la nova eldono tekstos

spontan/a, spontane/a spontaneous

spontaneous spontanea

***
Nun okazos paŭzo en mia blogado. (Interalie, mi vizitos la Universalan Kongreson en Bjalistoko.) Venonta afiŝo: la 10an de aŭgusto.

Akvosfero: trans vitra pordo

dim, 19 Jul 2009 13:13:16 +0000

    trans vitra pordo
    atendas senkompate
    varma aero

Beĉjo: Solidareco kun protestantoj en Irano

dim, 19 Jul 2009 09:51:00 +0000

Sekve de protestoj en Irano, internaciaj neregistaraj organizaĵoj (NRO) kiel Internacia Amnestio (en. Amnesty International), Informraportistoj senlimaj (en. Reporters Without Boarder) kaj la internacia PEN (en. PEN international) deklaris la 25-an de julio kiel la internacia tago de solidareco kun iranaj protestantoj.

Tiu ĉi novaĵo en Deutsche-Welle kaj Canada Free Press.
La retpaĝo de la evento.

Akvosfero: farbitaj floroj

sab, 18 Jul 2009 14:47:25 +0000

    farbitaj floroj —
    pli pezas en sabato
    matenĵurnalo

Luis Restrepo: Hodiaŭa datreveno: Falo de kosmostacio Skylab

ven, 17 Jul 2009 13:51:23 +0000

Tridek jarojn antaŭe, la 11an de julio de 1979, la kosmostacio Skylab falis teren.
La kosmostacio estis lanĉita en orbiton la 14an de majo de 1973. Pri sia falo en la teron oni atendis ke eble inter 20 kaj 25 tunoj da maso el la stacio verŝajne supervivos la varmiĝon enatmosferan kaj frapos la teran surfacon, en pecoj eĉ de proksimume 2500 kilogramoj. Tiaj atendoj produktis internacian publikan intereson pri kie falos la pecoj, kaj pri la ŝanco ke iuj homoj estu trafataj far unu peco. Trankvilige, Skylab disrompiĝis kaj falis teren en duŝejo de pecoj super la Hindia Oceano kaj Aŭstralio. Feliĉe ne ekestis viktimoj, malgraŭ ke en Aŭstralio, proksime al Rawlinna (885km oriente de Perth), oni trovis cilindran pecon minace grandan (longo = 1.8m, diametro = 0.9m, pezo = 500kg).¹

Gatland, K. The Illustrated Encyclopedia of Space Technology. Salamander Books Ltd. 1981, paĝo 181.

Luis Restrepo: Hodiaŭa datreveno: Kroĉiĝo Apollo-Sojuz

ven, 17 Jul 2009 13:50:36 +0000

La 17an de julio, 34 jarojn antaŭe, okazis la eksperimenta kroĉiĝo aŭ kunligo inter kosmoŝipoj usona kaj sovetunia. Tiu unua projekto inter Usono kaj Sovetunio en kosmo-esplorado, post tri jaroj da planado, intertraktado kaj pretigo, atingis la kroĉiĝon en la kosmo —225km super la tero— inter kosmoŝipoj Apollo 18a kaj Sojuz 19a.
La afero komenciĝis meze de 1972, kiam la tiama usona prezidento Richard Nixon vizitis Sovetunion kaj subskribis kun la tiea registaro certigon de la interkonsento por kunlaborado pri la kosma esplorado kun pacaj celoj.
La kosmoŝipoj daŭris ligitaj 47 horojn (julio 17a-19a) dum okazis komunaj eksperimentoj kaj translokigo de homoj kaj materialoj tien kaj reen inter la du.
La ŝipanaro de Apollo 18a estis: Thomas P. Stafford, Vance D. Brand kaj Donald K. Slayton; ili alteriĝis en la Pacifika oceano la 24an de julio, dum ilia 136a orbitiro.
La ŝipanaro de Sojuz 19a estis: Aleksej Leonov kaj Valerij Kubasov; ili alteriĝis la 21an de julio, post 96 orbitiroj.

Tiu sukcesa eksperimento, kiu rigardita surface povas ŝajni simpla (kvankam vere ĝi estas komplika kaj estis detale planita) estis unua provo de teknikoj kaj taskoj fundamentaj por la nunaj kaj estontaj kunlaboradoj en internaciaj kosmostacioj. Ĝuste hodiaŭ okazis simila kroĉiĝo inter la kosmopramo Endeavour kaj la nuntempa Internacia Kosmostacio.

Fontoj de la bildoj:

Ŝipanaroj: Bulteno de la jaro 1975 de la kompanio Rockwell International, kontraktinto kun NASA por disvolvi kaj fabriki la kosmoŝipon Apollo kaj la kroĉilan sistemon.
Kroĉila sistemo: Gatland, K. The Illustrated Encyclopedia of Space Technology. Salamander Books Ltd. 1981, paĝo 194.

Akvosfero: helblankaj nuboj

ven, 17 Jul 2009 13:32:12 +0000

    helblankaj nuboj —
    gutinjekto hodiaŭ
    helpas ne bone

Akvosfero: cuja sereno

ĵaŭ, 16 Jul 2009 13:50:31 +0000

    cuja sereno —
    kunigante librojn por
    filo en lito

Beĉjo: Bedaŭri la nunan situacion en Rusio

ĵaŭ, 16 Jul 2009 10:52:00 +0000

Mi ĉiam admiris tiun angulon de la rusa socio kiu naskis homojn kiel Tolstoj, Ĉeĥov, Dostojevskij kaj Tarkovskij. Hodiaŭ mi plu ploras por la rusa socio kiu estas senfara pri (aŭ eĉ senkulpiganta de) la krimaj murdoj de homoj kiel Anna Politkovskaja, Stanislav Markelov kaj lastatempe Natalia Estemirova. Mi ne fidas Putin. Li nur deziras la potencon (laŭ sia opinio celante fari bonon por la rusoj). Sed kiu ne scias, ke la potenco koruptas se restas nekontrolita? Mi havas amaran senton kaj nun funebras la rusan socion kiu plu ne kapablas montri grandaniemcon de si.

P.S: Se iuj argumentos, ke la nunaj regantoj en Rusio ne kulpas pri tiuj murdoj, mi respondos eĉ allasi okazon de tiuj murdoj montras profundan senkompetentecon de tiuj regantoj. Kvazaŭ Rusio ne havas policon kaj sekurecajn organizaĵojn!

Fiskot: Kiom da sukero en Koka-kolao?

ĵaŭ, 16 Jul 2009 07:53:29 +0000

Ĉu Vi scias kiom da sukero Vi manĝas dum trinkado Koka-kolaon?

Kiom da sukero troviĝas en Koka-Kolao?

Kontrolu aliajn produktaĵojn ĉe la anglalingva retpaĝo Suger Stacks.

Vidu ankaŭ: Koka-kolao

Akvosfero: klimatizite

mer, 15 Jul 2009 14:17:25 +0000

    klimatizite —
    per kvar gutinjektiloj
    tenata koro

Beĉjo: Simboloj trarestos la tempopason

mer, 15 Jul 2009 09:44:00 +0000

Ĉu ne estas ironio de la sorto, ke hodiaŭ la 15a de julio regantoj en la islama respubliko ne kuraĝas gratuli naskiĝodatrevenon de la suprema religia regnestro, Ĥamenei, kiu laŭ ili estas reprezentanto de Dio sur la tero? Hodiaŭ aviadilo irana kraŝis kaj pli ol 150 homoj pereis. Nun tiuj regantoj devas respekti nacion kiu funebras ĉiuflanke (pro la lastatempaj mortoj kaj pro malpli novaj mortoj de protestintoj kontraŭ la balota fraŭdo).

Martin Luther, antaŭ krei sian reformisman movadon estis impona katolika pastro, profesoro de teologio en tiu branĉo de kristanismo. Miĥail Gorbaĉov estis ĝenerala sekretario de la komunisma partio en Sovetunio. Neislamanoj kiel mi aŭ islamanoj kiuj ne estis parto de la reganta elito en la islama respubliko neniam kapablis stari kontraŭ ĝi. Nun homoj el tiu elita tavolo mem estas starantaj kontraŭ politika reĝimo de la islama respubliko. Por la islama respubliko estas ege malfacila subpremi tiajn homojn (pretekstoj estas malmultaj).

Antaŭ la lastatempaj protestoj en Irano, tie estis okazintaj aliaj protestoj kaj movoj. Tiuj aliaj protestoj tamen neniam trovis imponecon similan al tiu de la lastatempaj protestoj. Ili neniam iĝis historifarantaj, ĉar mankis kohera versio el ili. Ĉar ili ne trovis sian vojon al amasa beletra kreivo de la socio. La iranaj protestoj post la baloto de la 12a de junio 2009 estas historifarantaj same kiel teroristaj atakoj al Usono en la 11a de septembro 2001. Tio estas ĉar konsekvence de la protestoj fortaj simboloj por la unuafojo kreiĝis. Multaj beletraj (poemoj, kantoj) kaj artaj verkoj kreiĝis por rememorigi la okazaĵojn. Ĝi eniris kolektivan memoron de la irana socio (kaj iugrade tiun de la mondo). Povas esti, ke tumultoj iom silentiĝos (ĉu longtempe aŭ mallongtempe) sed tiu ĉi vundo remalfermiĝos.

P.S: la desegnaĵo montras Neda Agha-Soltan kiel la libereca sinjorino.

Haveno Mediteranea: Pri miaj elektoj

mar, 14 Jul 2009 20:11:31 +0000

Mia reto ne estas tiel kiel ĝi estis antaŭ kelkaj jaroj. Multaj el miaj blogistaj amikoj, kaj ankaŭ mi, dronas pro laboro kaj aliaj farendaĵoj. Tiel, nia reta aktiveco malaltiĝas. Ŝajnas ke niaj vivoj eniras novan stadion. Foje, kiam mi promenas tra la reto, mi havas tiun senton, kiun oni havas kiam oni vizitas sian iaman lernejon aŭ universitaton. Ĉio samaspektas, sed nenio ja estas la samo ol antaŭe. Tio montras ke ni ne elektis vivi ĉion rete, kiel oni kredis kiam ni estis pioniroj en bloglando, kontraŭe, ni elektis pli normalan vivon.

Akvosfero: brosi bankuvon

mar, 14 Jul 2009 14:04:25 +0000

    brosi bankuvon
    kun piedoj en akvo —
    ŝvito agrable

John Wells: lernejo

mar, 14 Jul 2009 08:41:33 +0000

Estas rimarkinde, ke la formo skol/o neniam transprenis la sencon “lernejo”.
Unuavide ĝi ŝajnas esti bona kandidato por alpreno sub la 15-a Regulo de la Fundamenta Gramatiko: “fremda vorto, kiun la plimulto el la lingvoj prenis de la sama fonto”.
Lernejo nomiĝas en la angla school, en la franca école, en la germana Schule, en la pola szkoła, en la rusa школа — ĉiuj el la latina schola, siavice el la greka σχολή (kiu tamen signifas ‘libera tempo, ripozo’). Plue, en la itala oni diras scuola, en la hispana escuela, ktp, eĉ en la zulua isikole.
Kial do ni ne havas tiun treege internacian vorton en Esperanto?
Evidente, pro la Fundamenta kunmetaĵo lernejo.

lern'
apprendre | learn | lernen | учиться | uczyć się.
lern'ej'
école | school | Schule | школа | szkoła, uczelnia.

Tamen, komparu hospitalo kaj malsanulejo: la Fundamenta kunmetaĵo plejparte cedis al la nova radiko.
En la tria OA oni tamen oficialigis la vorton skol/o, sed nur en la abstrakta senco de disĉiplaro, adeptaro de iu doktrino. Kiom mi scias, en neniu alia lingvo skol/ estas same limigita.
Laŭ la principoj proklamitaj de Albault, antaŭa prezidanto de la Akademio de Esperanto, en ligo kun landnomoj, la internacia skolo estus nepre preferinda al la paroĥa lernejo. Sed eĉ Albault tion ne proponis. (Tamen nun la pendolo balanciĝas en la direkto al skemismo, for de naturismo.)
Tio estas interesa atesto al la potenco de la Fundamento.

Slavik Ivanov: Zagrebo ne egalas Budapeŝton

mar, 14 Jul 2009 05:33:33 +0000

La plej fama rusia aspektigisto Artemij Lebedev ne trovis multon interesan en Zagrebo. Krome, li akuzis pri idioteco kreinton de kroataj banknotoj. „Leganto povas riproĉi min, ke en mia rakonto pri Zagrebo ne estas montrita io interesa. Kara leganto, mi aŭdacas certigi vin: en Zagrebo estas nenio pli interesa“, — li skribas en la paĝaro pri siaj vojaĝoj.

Preskaŭ en la sama tempo (eble kadre de la sama vojaĝo) Lebedev vizitis Budapeŝton kaj nomis ĝin „rava“. „Kelkloke Budapeŝto tre similas Peterburgon, — fotoblogas Lebedev, — kaj kelkloke ĝi estas centoble pli bela“.

Persone min inter la budapeŝtaj fotoj de Lebedev plej impresis trolejbuso „Ikarus“ kaj malnova metropolitena enirejo.

Похожие записи / Similaj noticoj:

Ne estas juste! Antaŭ tute nelonge mi serĉis manieron aranĝi personan blogon en Esperanto. Mi venis al konkludo, ke eble la plej alloga maniero estas...
Slango en Esperanto, etudeto Hispanlingva bloganto Manolo iam blogis pri analogoj de la angla cool en la hispana kaj en Esperanto. Li proponetas por uzo en...

Ĝirafo: Gotthold Ephraim Lessing

lun, 13 Jul 2009 21:36:48 +0000

Gotthold Ephraim Lessing (1729–1781) estis giganto de la Germana Klerismo kaj germana literaturo. Mi havas tradukon de la fama poezia dramo Natan la Saĝulo. Cetere, en Esperanto ekzistas tradukoj Minna de Barnhelm (1910) & tri apartaj tradukoj de Fabloj (1912, 1930, 1985).

Troviĝas rete El la fablaro de Gotthold E. LESSING, elgermanigis G. L., Norda Prismo, 58/2, p. 88. Enestas 4 fabletoj.

Esperantisto Jakvo ĉe Ipernity provizas anekdoton el Lessing:

[Lessing] iam sonĝis havi renkontiĝon kun Dio. Dio montris al li du manojn kaj diris : "En unua mano troviĝas ĉiuj respondoj al ĉiuj viaj demandoj. En alia mano troviĝas multege pliaj demandoj." Kaj Lessing respondis, "Donu al mi la demandojn, mi ne volas havi la respondojn."

Pri anglalingvaj tradukoj interrete, jen:

The Education of The Human Race, [La edukado de la homaro] 1778

Fiskot: Mi studos en Varsovio!

lun, 13 Jul 2009 21:17:53 +0000

Hodiaŭ estis publikigitaj rezultoj de la rekrutado al Universitato de Varsovio - unu el la plej grandaj kaj plej gravaj universitatoj en Pollando. Ĝoje, mi sukcesis kaj ekde oktobro 2009 mi studos ĝuste tie! Nun mi devas pli serioze pripensi mian translokiĝon al Varsovio, kiu fakte jam komencis.

Ĉefa eniro al la Universitato / fot. Interreto

Vidu ankaŭ: Universitato de Varsovio

Beĉjo: Kohereco estas sincereco!

lun, 13 Jul 2009 16:31:00 +0000

Ĉu inter esperantistoj ankaŭ politikaj kaj ideologiaj preferoj determinas niajn batalojn? Mi opinias ke la respondo estas jes. Malgraŭ tio, estas grava resti laŭeble kohera kaj sincera. Ekzemple mi mem dum simpatias palestinanojn kaj iam (ĉu ofte?) kritikas politikojn de la isreala ŝtato, tamen ankaŭ daŭre rekonas rajton de ekzisto por Israelo. Ankaŭ kvankam mi kritikas konservativulojn de nordameriko, tamen ankaŭ esprimas mian malplaĉon pro diktaturoj maldekstraj.

Mi esperas esperantistoj kiuj antaŭe defendis tibetanojn kontraŭ la registaro de Ĉinio estas farintaj tion pro honesteco kaj sincere. Minimumo de konsekvenceco estas montri similan reagon pri frakasado de Ujguroj.

Mi pensas, ke nia amiko Bendis estas serioze okupata de siaj studoj. Se ne, li nepre protestus kontraŭ fiagoj de la ĉina registaro kontraŭ ujguroj. Ankaŭ espereble la E-Civito defendos homajn rajtojn de ujguroj. Mi esperas, ke ne estu diferenco inter sintenoj de homoj alfronte al ujguroj kaj tibetanoj ĉar anoj de la unu el tiuj du grupoj estas islamanoj kaj tiuj de la dua budhanoj. Ankaŭ defendo de tibetanoj ne estu motivita nur pro inter-esperantistaj politikoj. Krom se oni pensas, ke ujguroj simple estas ribelaĉuloj kaj tibetanoj pli meritas liberecon de la aĉa flava komunismo.

P.S: Mi mem strebas resti senpartia kaj objektiva. Kompreneble tio estas ege malfacila (ekzemple por mi tio estas ege malfacila pri eventoj kiuj okazas en Irano). Mi opinias, ke ĉiu evento estas neredukteble kompleksa.

Akvosfero: blanka littuko

lun, 13 Jul 2009 13:37:43 +0000

    blanka littuko —
    estas du plejgravaĵoj
    manĝi kaj feki