De vrije economie

(tijdelijke) stop

noreply@blogger.com (Meijer1973) — Fri, 11 Mar 2011 06:00:00 +0000

Vanwege omstandigheden moet ik momenteel mijn prioriteiten elders leggen. Daarom zal ik de komende tijd geen artikelen plaatsen.

De overheid kost geld

noreply@blogger.com (Meijer1973) — Mon, 07 Mar 2011 06:00:00 +0000

Is weer zo’n uitspraak waarvan je denkt dat je die niet over het hoofd kan zien. Wie kan nu ontkennen dat er voor overheidsdiensten belasting betaald wordt. En toch worden de kosten van overheidsdiensten vaak over het hoofd gezien. Of er wordt zelfs gedacht dat het goedkoper is als de overheid het regelt. Of nog dramatischer, er wordt gesteld dat het onbetaalbaar is als de overheid dit niet betaald. Maar er is altijd iemand die de rekening betaald.

De kosten van de overheid beginnen met de directe kosten van het heffen van belastingen. Dat is al drie procent van de belastingopbrengsten die gaat naar het bekostigen van het innen van de belasting. Dan is er verder nog niets gedaan met dat geld. Dan moet het nog verdeelt worden over de ministeries. Dat is een heel politiek gesteggel om te bepalen wie hoeveel geld krijgt. Ook dit kost weer geld en middelen. En dan is het geld bij het ministerie of de gemeente terecht gekomen. Ook daar moet er weer besloten worden over wie wat krijgt. En dan pas komen we bij de directe kosten van bepaalde zaken. Zo zijn de directe kosten van een leerlingen in het voortgezet onderwijs een kleine tienduizend euro per jaar. Maar let wel dat daar al een heel traject aan vooraf is gegaan.

Dan vrezen mensen nog wel eens dat het onbetaalbaar wordt als de overheid het niet regelt. Ja lees deze zin nog maar eens over. Het wordt onbetaalbaar als de overheid het niet regelt. Een hardnekkig idee dus dat de overheid dingen goedkoper kan maken. Deze vrees is er bijvoorbeeld bij onderwijs. Men denkt dat als je zelf de kosten op moet brengen dat het niet te betalen is. Het gaat inderdaad om heel veel geld. Maar daar staat tegenover dat je minder belasting gaat betalen. En zoals gezegd door het door de overheid te laten regelen maak je extra kosten. Als je een korting op de belasting geeft dan geef je de meeste mensen meer geld terug dan ze nodig hebben om het onderwijs weer te kunnen kopen dat ze nodig hebben. De overheid kan dingen zeker niet goedkoper maken. De overheid kan alleen anderen ervoor laten betalen.

Het meest hardnekkig is deze redenering nog wel bij overheidplannen om banen te scheppen of te behouden. Denk bijvoorbeeld aan het redden van een fabriek met subsidie van de overheid. De fabriek kan open blijven en de mensen behouden hun baan. Dat is wat je ziet. Wat je ook ziet is dat als de overheid de subsidie niet geeft dat deze mensen op straat staan. Dat is voor een politicus altijd erg ongemakkelijk en dus is er altijd de neiging om toe te geven. Maar wat zijn de ongeziene effecten? Deze subsidie moet betaald worden met belastinggeld. Ergens anders wordt er dus minder uitgegeven. Mensen hebben immers minder te besteden door de hogere belastingen. Maar dit wordt niet gezien. Hier koopt iemand een trui minder en elders gaat iemand toch maar niet uit eten omdat er minder te besteden is. Dat betekent dat heel veel bedrijven iets minder omzet zullen behalen. Dat ze net wat minder inkopen. Dat ze net wat minder mensen inhuren. Het effect is verspreid, maar uiteindelijk is de schade minstens net zo groot als dat je fabriek failliet had laten gaan. Waarschijnlijk is de schade groter, want als er niet was ingegrepen dan was het geld naar bedrijven gegaan die wel levensvatbaar zijn. De bedrijven die geprofiteerd hadden van het afzien van ingrijpen waren de bedrijven die tegen lage kosten goede producten leveren. De bedrijven met een hogere arbeidsproductiviteit dus.

De overheid kost geld en dus moet er belasting betaald worden. Die belasting remt de economie af. Het verhogen van overheidsuitgaven om de economie te stimuleren doet meer kwaad dan goed. Je kan natuurlijk zeggen dat de overheid niet de belasting moet verhogen, maar dat ze moet lenen om deze uitgaven mogelijk te maken. Daarmee zeg je eigenlijk dat het goed is om te lenen in plaats van belasting te heffen. Dat staat nog los van waar deze inkomsten aan worden uitgegeven. Dan had je ook een belastingverlaging door kunnen voeren en het financieringstekort op laten lopen in plaats van specifieke bedrijven te subsidiëren. Voor niets gaat de zon op, het is vervelend maar Milton Friedman had gelijk een gratis lunch bestaat niet.

wikipedia:

http://en.wikipedia.org/wiki/Fiscal_Illusion

Vakantie

noreply@blogger.com (Meijer1973) — Mon, 21 Feb 2011 06:00:00 +0000

Het is vakantie voor mij. Op 7 maart verschijnt het volgende artikel weer.

Reputatie en betrouwbaarheid

noreply@blogger.com (Meijer1973) — Fri, 18 Feb 2011 06:00:00 +0000

De markt bestaat uit een netwerk van personen en bedrijven die een gemeenschappelijk belang hebben. Ze willen allemaal een stabiele en betrouwbare omgeving zodat er spullen kunnen worden verkocht aan de consument. Als er niet meer geleverd wordt aan de consument lijden alle schakels in het proces daaronder. Het beeld van de eenzame consument tegen het machtige bedrijf is daarom overtrokken. De consument staat er meestal niet alleen voor. Dit netwerk van bedrijven en personen is enerzijds een broedplaats voor innovaties en anderzijds hebben bijna alle partijen belang bij betrouwbaarheid en continuïteit.

Individuen hebben voordeel bij samenwerking en betrouwbaarheid speelt daarin een belangrijke rol. Om te kunnen samenwerken moet je mensen bereid vinden die het aandurven om met jou te werken. Individuen zullen dus signalen van betrouwbaarheid en productiviteit afgeven naar anderen om te laten zien dat het profijtelijk is om met hen samen te werken. Anderzijds zullen zij ook letten op de signalen die anderen afgeven. Werken met betrouwbare partners is veel efficiënter. Als je al jaren levert aan een klant en die betaalt altijd op tijd dan scheelt dat veel energie. Bij nieuwe klanten weet je nog weinig van de betalingsdiscipline en er is zelfs het risico dat een klant helemaal niet betaald. Het is daarom ook niet verwonderlijk dat vaste klanten vaak een korting krijgen.

Er zullen ondernemers zijn die hier op inspelen en informatie geven over de betrouwbaarheid van anderen. Dat kan bijvoorbeeld door het afgeven van een keurmerk. Het is ook mogelijk dat voor een bepaalde branche een geschillencommissie wordt opgericht. Een winkelier die zich aansluit bij een geschillencommissie kan daarmee laten zien dat hij betrouwbaar is. Er is behoefte aan betrouwbaarheid en dus is het niet zo vreemd dat er ondernemers zijn die zich specialiseren in informatie over betrouwbaarheid. Er zijn bijvoorbeeld bedrijven die de kredietwaardigheid van bedrijven beoordelen. Maar er zijn ook websites die informatie geven over de kwaliteit van bedrijven. Op weekeindjeweg.nl kun je beoordelingen vinden van de hotels om een betrouwbaar beeld te krijgen van de kwaliteit. Zo zijn er heel wat ondernemers die bezig zijn met de communicatie over betrouwbaarheid van de verschillende partners.

Inmiddels is dit proces al behoorlijk ontwikkeld en kun je heel veel informatie vinden over bedrijven. Stel dat je wilt weten hoe betrouwbaar Philips is als partner dan zijn er heel veel bronnen waar je informatie kunt vinden. Je hebt makkelijk toegang tot de beoordelingen van de kredietwaardigheid. Verder kun je ook informatie over de kwaliteit van producten en de verleende service informatie vinden. Verder kun je zien of Philips misschien nog op andere manieren slecht in het nieuws is gekomen. Voor degene die informatie zoekt is het eenvoudig om deze te vinden, maar voor degene die deze informatie probeert te zenden is het heel wat werk om te laten zien dat je betrouwbaar bent. Doordat er heel veel bronnen zijn om informatie te vinden kost het heel veel moeite om steeds weer te bewijzen dat je een betrouwbare partij bent. Een kleine misstap wordt vaak breed uitgemeten. Slecht nieuws is nu eenmaal veel interessanter dan goed nieuws.

Het opbouwen van een reputatie kost veel tijd en vergt een flinke investering. Bedrijven zullen dus zorgvuldig omgaan met het imago van hun merknaam. Een bedrijf dat negatief in het nieuws komt kan daar veel last van hebben. Dan kan dan zijn omdat ze slechte producten leveren of de arbeidsomstandigheden zijn niet goed of om andere reden. Nadat BP in de zomer van 2010 een flink olielek veroorzaakte leverde dat heel veel negatieve publiciteit op. BP merkte dat terug in de omzet omdat er minder verkocht werd door de benzinepompen van BP. Toyota had jarenlang een reputatie opgebouwd van betrouwbaarheid, maar de laatste tijd waren en toch wat fabricagefoutjes. Ze hebben heel veel geïnvesteerd om dit zo snel mogelijk op te lossen. Want deze berichten moeten zo snel mogelijk uit de pers. Toyota was de grootste geworden doordat ze heel betrouwbaar waren. Maar nu moeten ze heel hard werken om dat imago te behouden.

Bovenstaande staat volledig haaks op de verhalen van bedrijven die misbruik maken van hun marktmacht om zo de consumenten een poot uit te draaien. Op de markt hebben de bedrijven nauwelijks macht en elke vorm van machtsmisbruik op de markt wordt afgestraft. Een bedrijf kan pas effectief zijn macht misbruiken als het bedrijf zijn invloed kan gebruiken om de geweldsmonopolist voor zijn karretje te spannen. Als samenwerking niet meer vrijwillig is maar afgedwongen dan speelt betrouwbaarheid veel minder een rol.

Samenwerken levert veel voordelen op omdat men zich kan specialiseren en dat levert een hogere arbeidsproductiviteit op. Hoe verder de arbeidsspecialisatie gaat hoe ingewikkelder de samenwerking ook wordt. Dit levert een netwerk op van samenwerkingsverbanden en concurrentie. De concurrentie zorgt ervoor dat op veel niveaus de efficiëntie steeds wordt verbeterd. De complexiteit van het netwerk maakt dat ingrijpen in marktprocessen hele onvoorspelbare effecten kan hebben. Om de samenwerking soepel te laten verlopen is betrouwbaarheid belangrijk. De angst voor reputatieschade is een belangrijke reden waarom de deelnemers van het samenwerkingsverband zich zo goed gedragen. Het beeld dat bedrijven makkelijk misbruik kunnen maken van hun klanten is grotendeels op niets gebaseerd.

Oorlog is niet goed voor de economie

noreply@blogger.com (Meijer1973) — Mon, 14 Feb 2011 06:00:00 +0000

Een variant op de ingegooide ruit is het voeren van oorlog (zie artikel vorige week maandag). Het zijn nu geen kwajongens meer die schade toebrengen aan anderen, maar soldaten. En ook hier is er het hardnekkige misverstand dat oorlog goed is voor de economie. Dat het goed is voor de werkgelegenheid of technologische ontwikkeling en zo een stimulans vormt voor de economie. Zelf ben ik tegen oorlog, maar dat speelt in dit artikel geen rol. Ik zal alleen kijken naar de economische gevolgen.

De zogenaamde “stimulans” die uitgaat van oorlog kan meerdere vormen aannemen. De stimulans kan bestaan uit het extra werk dat nodig is om de schade weer te herstellen. Het leger kan technologische vindingen doen die later toegepast worden in producten voor consumenten. Er moet oorlogsmaterieel geproduceerd worden en dat schept werkgelegenheid. Al deze zaken zal ik hieronder behandelen.

Om een oorlog te voeren moeten er allerlei wapens worden geproduceerd en hiervoor zijn mensen nodig. Dat betekent werkgelegenheid en de salarissen van deze mensen zijn op hun beurt ook weer een stimulans en zo gaat het geld rollen. De vraag hierbij is weer wat er gebeurt zou zijn als er oorlog was geweest. De redenering lijkt ervan uit te gaan dat deze mensen dan thuis hadden gezeten en niets hadden gedaan. Als dat zo was geweest dan was het inderdaad niet erg om deze mensen elders in te zetten. Maar als er geen oorlog was geweest dan hadden deze mensen ander werk gaan doen. Dan waren er andere goederen geproduceerd. In plaats van wapens hadden mensen fietsen en huizen kunnen produceren. En fietsen en huizen voegen daadwerkelijk iets toe aan de welvaart. De mensen die nu in de oorlogsindustrie werken kunnen dus aan het werk in andere sectoren. Daardoor vergroten ze de welvaart omdat ze producten maken waar behoefte aan is.

De kapitaalgoederen en de grond die gebruikt worden kunnen nu niet voor andere zaken gebruikt worden. Er wordt dus een beslag gelegd op de productiemiddelen die aanwezig zijn in het land. Deze productiemiddelen moeten nu worden gebruikt om wapentuig te bouwen en kunnen niet meer worden gebruikt om goederen te maken die werkelijk de welvaart verhogen.

Een ander argument is dat het leger ook technologische vindingen doet die later weer gebruikt kunnen worden voor consumptiegoederen. Een bekend voorbeeld is de technologie voor het internet. Deze techniek is binnen defensie ontwikkelt. Dat wil daarmee niet zeggen dat er geen internet geweest zou zijn zonder leger. Het één volgt hier niet uit het ander. De gebroeders Wright hebben het eerste vliegtuig ontwikkelt. Maar je kan niet zeggen dat zonder de gebroeders Wright geen vliegtuig zou zijn ontwikkelt. Technologische ontwikkeling volgt over het algemeen de vraag. Als er veel vraag is naar mobiele telefoons dan is dat ook de plek waar veel vernieuwingen plaatsvinden. Het onderzoek naar verbeteringen van het ouderwetse CRT-scherm is stil komen te vallen omdat er geen vraag meer naar is. Dus als je technologische innovatie wil, dan kun je het beste de markt vrijlaten. Defensie stimuleren in de hoop dat er per ongeluk eens een techniek wordt ontwikkelt die ook civiele toepassingen heeft is hopeloos inefficiënt.

Waren deze wetenschappers niet in dienst geweest van het leger dan hadden zij elders hun werk kunnen doen. En daar hadden zij ook bij kunnen dragen aan technologische vooruitgang. Het is niet te zeggen of het internet het resultaat was geweest. Misschien had de technologie er anders uit gezien of wellicht hadden ze iets heel anders uit gevonden of helemaal niets. De ontwikkeling van kennis gaat in ieder geval zeker door ook door zonder leger.

De laatste reden die gegeven wordt is dat het opbouwen van de steden en fabrieken weer zorgt voor heel veel werkgelegenheid. Al deze gebouwen die weer moeten worden opgebouwd houden veel mensen aan het werk en dat betekent veel productie. Over Duitsland en Japan werd wel gezegd dat zij een voordeel hadden doordat hun fabrieken vernietigd waren. Daardoor moesten zij nieuwe fabrieken bouwen en zo kregen zij een technologische voorsprong op de VS.

Een hele vreemde redenering want de VS had alle mogelijkheden om dit voordeel over te nemen. Zij hadden immers hun bommenwerpers ook even over de eigen fabrieken kunnen laten vliegen. Dan hadden zij ook hun eigen fabrieken moeten herbouwen en hadden zij hetzelfde voordeel gehad. Als we toch op deze manier bezig zijn kun je zelfs zeggen dat je dan nog een groter voordeel hebt. Als je namelijk met je eigen materieel je eigen fabrieken platlegt dan kost dat ook je eigen bommen en materieel. Soldaten hebben er werk aan om de fabrieken te vernietigen en hebben dus werk. Het zijn je eigen bommen en dat schept dus ook weer werkgelegenheid. Zouden de fabrieken door de tegenstander platgebombardeerd zijn dan had deze het voordeel gehad dat hij zijn eigen economie gestimuleerd had omdat hij bommen moest maken om deze steden plat te gooien. Nu heb je zelf dat voordeel. Zo bezien is een oorlog tegen jezelf economisch gezien de beste strategie. Je hebt dubbel voordeel. Eerst de productie van het wapentuig om je eigen steden te vernietigen en daarna het voordeel dat je je eigen steden weer op moet bouwen.

Misschien zijn er mensen die dit toch te ver vinden gaan. Zij zien toch wel dat als jezelf bombarderen niet gaat werken. De burgerslachtoffers kunnen toch niet opwegen tegen welke vooruitgang dan ook. De voordelen zitten er toch vooral in dat er wapens en dergelijke worden geproduceerd en dat dit leidt tot de ontwikkeling van nieuwe technieken. Dan zou ik zeggen laten we een stuk woestijn huren en dat bombarderen. Vervolgens bouwen we daar weer steden en die bombarderen we weer plat. Het is helemaal in de geest van Keynes, die zei al dat je desnoods mensen gaten liet graven om anderen die weer dicht te laten gooien.

Oorlogen moeten net als elke andere politieke maatregel worden verkocht. Dat leidt ertoe dat alle argumenten er bij gehaald worden die maar een beetje aannemelijk klinken. En kennelijk met succes want deze discussie heb ik al verscheidene keren gevoerd met intelligente hoog opgeleide mensen. Mensen hebben twintig jaar onderwijs gehad en hebben daarna het idee dat vernietiging goed is voor de economie. Het beeld wordt helaas niet ontkracht door de media, maar eerder bevestigd. Politici voelen zich ook niet geroepen om te vertellen hoe het nu eigenlijk zit. Of wellicht geloven zij zelf ook dat oorlog de economie stimuleert.

netwerken, samenwerken en concurreren

noreply@blogger.com (Meijer1973) — Fri, 11 Feb 2011 06:00:00 +0000

Bij economische groei door de werking van markten wordt meestal gedacht aan de zuiverende werking door faillissementen en aan ondernemers die nieuwe ideeën op de markt brengen. Daarbij hoort het beeld van “creative destruction” zoals beschreven door Joseph Schumpeter. Steeds weer worden er nieuwe bedrijven opgestart en steeds weer verdwijnen er bedrijven. Zo worden de efficiëntere bedrijven beloond en degene die het niet bij kunnen benen verdwijnen. De kracht van dit mechanisme kun je naar mijn mening pas waarderen als je ziet dat dit proces zich afspeelt in een context van bedrijven die samenwerken en concurreren. Een context waarin vele samenwerkende bedrijven door dit zelfde proces heengaan en elkaar versterken. Iedereen leert en innoveert en dat versterkt het proces van “creative destruction” waarbij de kwaliteit en betrouwbaarheid snel toeneemt.

Bedrijven staan niet op zichzelf, maar werken samen met heel veel andere bedrijven. Door dit over het hoofd te zien kunnen misverstanden ontstaan. Zoals het beeld van de eenzame consument die het op moet nemen tegen de machtige bedrijven. Maar bedrijven opereren niet eenzaam en zelfstandig. Ze zijn onderdeel van een netwerk van bedrijven die samenwerken en concurreren.

De leveringen van laptops door leveranciers die alleen werken via het internet is enorm in ontwikkeling. Er gaat veel mis en voor je het weet wordt er geroepen om meer regelgeving om de consument te beschermen. Maar tegen de tijd dat de regelgeving ingevoerd is zal de marktwerking deze problemen al hebben opgelost. Consumenten hebben last van internetwinkeliers die niet leveren wat zij beloven. Maar de consument staat niet alleen in zijn strijd tegen deze onbetrouwbare internetwinkelier.

Een bedrijf dat laptops wil leveren op het internet zal zich onderscheiden van de rest door kwaliteit, lage kosten en innovaties. Degenen die achterblijven zullen de strijd verliezen en verdwijnen van het toneel. Tot zover weinig nieuws, maar dit bedrijfje functioneert in een netwerk van bedrijven die zichzelf ook moeten bewijzen op de markt en die de verbeteringen zullen versnellen. Het gaat hier om leveranciers, investeerders en allerlei andere gerelateerde bedrijven die de internetwinkelier nodig heeft om te kunnen functioneren. Maar al deze bedrijven hebben de internetwinkelier ook weer nodig.

De consument die een laptop wil bestellen op het internet zal zich eerst oriënteren op datzelfde internet. Sites als bijvoorbeeld tweakers kunnen de consument helpen bij het maken van de keuze. Bij Tweakers kun je laptops en leveranciers met elkaar vergelijken. Het vergelijken van leveranciers is belangrijk om een betrouwbare leverancier te vinden en deze websites spelen dus in op een behoefte. Dit proces loopt zeker nog niet op rolletjes. In het verleden is het wel eens gebeurd dat onbetrouwbare leveranciers toch een goede beoordeling kregen op dergelijke websites. Tweakers is niet de enige website die deze service levert. Anderen geven ook informatie en proberen een completer en betrouwbaarder beeld te geven van wat er te krijgen is. De beste sites krijgen de meeste bezoekers en halen zo de hoogste omzet. Er is dus een concurrentiestrijd gaande om de meest betrouwbare informatie te geven over de leveranciers van laptops. Onbetrouwbare internetwinkels zullen hierdoor snel door de mand vallen. En zodra een oplichter een nieuwe truc heeft gevonden dan zullen de websites zo snel mogelijk proberen de consument hierover te informeren. De website die het beste in staat is om fraudeurs eruit te pikken trekt de meeste bezoekers.

Ook de fabrikanten van laptops hebben belang bij een betrouwbare levering. Zonder een betrouwbare levering kan een fabrikant zijn producten niet verkopen. Op de websites van veel leveranciers kun je daarom een overzicht krijgen van betrouwbare internetwinkels waar je de producten kunt bestellen. En verder kan de leverancier de leveringen natuurlijk gewoon stoppen als de winkel er echt een zooitje van maakt. Een winkel die zijn zaken niet op orde heeft krijgt het dan wel heel moeilijk om zijn bedrijf voort te zetten. Er zijn zelfs bedrijven die er hun werk van maken om de betrouwbaarheid van partijen te onderzoeken. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om betrouwbaarheid in betaling en levering. Zodra er een behoefte is zijn er dus weer kansen voor ondernemers om hier op in te springen.

Een hele belangrijke partner voor veel bedrijven is de bank. Als startende ondernemer zul je de bank ervan moeten overtuigen dat jij in de toekomst je lening af kan betalen. Dat kan alleen maar als je een betrouwbare partner bent voor de bedrijven waarmee je samenwerkt en voor de consument. Continuïteit is een basisvoorwaarde voor het af kunnen betalen van de lening. En dat kan alleen als het bedrijf goede producten blijft leveren tegen een redelijke prijs. Komt het bedrijf negatief in het nieuws dan is het snel gedaan met het bedrijf. Een bank heeft dus belang bij bedrijven die betrouwbaar zijn. Een vergelijkbaar verhaal geldt voor andere investeerders in het bedrijf. Banken en investeerders leren ook steeds meer over het reilen en zeilen van internetwinkels. Zij weten steeds beter waar ze op moeten letten in deze nieuwe branche. Daardoor neemt de onzekerheid af en dat betekent dat zij bereid zullen zijn om meer kapitaal te investeren in deze bedrijfstak. De verschillende deelnemers in het netwerk leren bij en daardoor kunnen ze hun bijdrage vergroten.

Een niet te onderschatten schakel in het proces is de klant zelf. Ook deze leert steeds meer bij. Iedereen leert steeds weer meer over alle ontwikkelingen en je leert steeds beter omgaan met alle mogelijkheden. De meeste mensen beginnen met het kopen op het internet bij grote betrouwbare bedrijven zoals bol.com. Deze goede naam kan Bol doorrekenen in zijn prijzen. Naar mate we meer leren kunnen we op zoek gaan naar andere partijen die lagere prijzen hanteren voor hetzelfde product. Met enig zoekwerk kun je importeurs vinden die dezelfde producten voor soms de helft van de prijs leveren. Maar je moet vooraf betalen dus je moet wel wat onderzoek doen. De media helpen daarbij, maar we leren ook veel van elkaar. Als we zelf niet in staat zijn om een betrouwbare leverancier te vinden dan kennen we altijd wel iemand die dat wel kan. De consument leert steeds weer bij en de bedrijven zullen hierop in moeten spelen door lagere prijzen te hanteren en betere kwaliteit te leveren.

Al deze schakels en nog een aantal anderen die ik niet genoemd heb samen maken dat deze bedrijfstak zich heel snel kan ontwikkelen. Zodra er zich een probleem voordoet dan zijn er ondernemers die proberen dit probleem op te lossen. Het netwerk als geheel heeft een grote capaciteit om zich aan te passen. Regels verstoren dit proces en beperken het aanpassingsproces.

Een dergelijk netwerk is goed in staat om in te spelen op veranderingen. Stel dat er in Nederland flink noodweer is en dat daardoor flink wat gewassen zijn verpest en er is veel schade aan gebouwen. Er moeten heel veel beslissingen worden genomen om in te spelen op dit probleem. Er komen minder gewassen van het land en dus zijn er minder vrachtwagen en chauffeurs nodig om deze te vervoeren. Deze kunnen dan weer op andere klussen worden ingezet. Normaal gesproken zijn er heel wat mensen nodig om de gewassen van het land te halen, maar deze zijn nu niet nodig. De boeren moeten hun reserves aanspreken om deze tijd te overbruggen. Sommige boeren hebben zich niet goed voorbereid en gaan failliet. Boeren die de zaken beter gemanaged hebben kunnen deze boerderijen overnemen. Zo wordt het management van de productiemiddelen verbeterd. Verder is er veel schade aan gebouwen. Veel kleine klusbedrijven krijgen opdrachten van particulieren om schade te herstellen. Een flink noodweer leidt tot heel veel beslissingen en de hier genoemde beslissingen zijn alleen nog maar de directe beslissingen. De glaszetter moet enkele noodopdrachten doen, maar daardoor wordt zijn werk dat hij deed aan een nieuwbouwproject even in de wacht gezet. Zo leidt een beslissing tot weer vele gevolgen. Een dergelijk proces wordt eigenlijk als vanzelf opgelost door de marktpartijen. Maar je moet er niet aan denken dat iemand van boven af zou moeten bedenken wat iedereen moet doen.

De overheid zal door sturen door regelgeving de zaken alleen maar verstoren. En regels zijn ook niet nodig in een dergelijke omgeving. Stel je maar eens voor dat een oplichter laptops probeert te verkopen. Hij probeert geld te innen zonder laptops te leveren. De consument staat hier niet alleen in de strijd tegen deze oplichter. Het hele netwerk zal zich tegen deze oplichter keren. Alle deelnemers in het netwerk hebben er belang bij dat de consument het product krijgt dat hij wenst. De fabrikant van computerchips kan alleen maar functioneren als de andere bedrijven in de schakel hun werk goed doen. Als er uiteindelijk geen laptops bij de klant terecht komen dan heeft ook de fabrikant van de chips een groot probleem. En dat geeft de consument veel bescherming. Het zal wellicht niet waterdicht zijn, maar dat is een systeem met regels en opsporing door de politie ook niet. Dit netwerk van bedrijven is echter veel flexibeler dan een opsporingsdienst van de politie. En regels maken om de problemen op te lossen gaat zeker veel te langzaam. Voordat het probleem wordt herkend door de politiek en uiteindelijk wordt ingevoerd is het probleem al lang opgelost door partijen op de markt.

En mocht het zo zijn dat oplichters ondanks alle tegenwerking toch veel slachtoffers maken dan zullen er ondernemers zijn die met creatieve oplossingen komen. Lukt het niet om op een goede manier laptops te leveren aan de consument dan komt het bestaan van heel veel bedrijven in gevaar. Verder zal de consument waarschijnlijk ook actie ondernemen. Wellicht kun je jezelf tegen een vergoeding verzekeren tegen dergelijke praktijken. Een andere mogelijkheid is dat je je geld bij een derde partij stalt en dat het pas beschikbaar wordt gesteld als het product is geleverd. Er zijn allerlei mogelijkheden. En het is niet te voorspellen wat zal werken en wat niet. Het zal worden uitgeprobeerd en als het werkt kunnen ondernemers er winst mee maken. Meerdere oplossingen kunnen worden uitgeprobeerd en daarin zijn de marktoplossingen duidelijk verschillend van regelgeving. Bij regelgeving is het die ene oplossing die moet werken voor iedereen. Het gaat hier echter om hele complexe situaties waarbij het heel lastig te voorspellen is wat de uitkomsten zullen zijn. Daarom is een trial-and-error methode vaak de meest effectieve manier om problemen aan te pakken.

Merk trouwens op dat de gevreesde monopolist in dit kader ook maar een enkele schakel is in het proces. Je kan een monopolie hebben op bijvoorbeeld het treinvervoer, maar je moet nog steeds samenwerken met allerlei partijen. Je hebt staal nodig voor rail en financiering van de bank. Ook hier hebben alle partijen er profijt bij als de consument een goed product geleverd krijgt. Als het spoorwegbedrijf de klanten niet goed behandeld dan gaan meer consumenten met de auto. Daar heeft niet alleen het spoorwegbedrijf last van, maar ook alle leveranciers en andere belanghebbenden. Zelfs de monopolist moet rekening houden met de wensen van de consument en de monopolist moet daarbij ook concurreren met de aanbieders van substituten. En in een dergelijk systeem zijn er geen belemmeringen voor kleine ondernemers en er zijn ook geen privileges die grote bedrijven bevoordelen.

In deze interpretatie van het marktproces speelt het marktevenwicht een ondergeschikte rol. Het marktevenwicht is hier geen doel. Het doel is om verbeteringen te realiseren en dat wordt bereikt door alle betrokkenen de mogelijkheid te geven om beslissingen te nemen waarmee ze hun eigen positie verbeteren. Om je positie te verbeteren zul je moeten handelen met anderen die dat ook alleen maar doen omdat zij daar beter van worden. Iemand die zijn positie verbetert heeft dus ook de positie van anderen verbeterd.

Vanuit deze optiek is het ook goed te begrijpen waarom de efficiënte op de markt sneller toeneemt dan in een situatie van sterke regulering of planning. Elke schakel in het netwerk heeft belang bij verbeteringen. Er is altijd wel iemand die een goed idee heeft en die weer een schakeltje soepeler kan laten lopen. In een geplande situatie is er ten eerste al een probleem met het overzicht krijgen over de situatie. De volledige complexiteit van het systeem moet doorgrond worden om dit systeem effectief te sturen. Maar het grootste verschil wordt denk ik gemaakt doordat er door het hele netwerk ondernemers zitten. En een ondernemer voert geen opdrachten uit maar maakt zelf beslissingen. Hij optimaliseert zijn deel van het netwerk. In een geplande situatie is de situatie sterk hiërarchisch georganiseerd. Bovenaan worden de beslissingen genomen en verder naar beneden worden er orders uitgevoerd of regels gehandhaafd. Daardoor is er weinig ruimte om op een lager niveau de situatie te optimaliseren. Uiteraard zijn er ambtenaren die beslissingen nemen en de situatie proberen te sturen, maar zij hebben nooit de volledige zeggenschap over de productiemiddelen zoals een ondernemer dat heeft. Dan is er het verschil tussen de werknemer en de ambtenaar. Beide werken in loondienst en hebben bepaalde orders om uit te voeren. Welke mogelijkheden hebben zij om hun omgeving te optimaliseren. De werknemer kan de ideeën doorgeven aan de ondernemer om zo het proces te verbeteren. De ondernemer kan zo zijn winst vergroten. Om zijn werknemers te stimuleren kan hij degenen die bijdragen aan het optimaliseren en innoveren van het bedrijf een hogere beloning geven. De gemotiveerde ambtenaar zal over het algemeen veel minder mogelijkheden hebben om zijn ideeën uitgevoerd te krijgen. Verder zijn er voor ambtenaren ook minder prestatiebeloningen. Dit zal leiden tot minder meedenken over het verbeteren van de organisatie. De toename van de efficiëntie en het aantal innovaties ligt hierdoor hoger dan op de vrije markt. Over de tijd heen wordt het verschil tussen de vrije en de geplande economie steeds groter.

De gebroken ruit

noreply@blogger.com (Meijer1973) — Mon, 07 Feb 2011 06:00:00 +0000

Hazlitt heeft een heel boek volgeschreven over secundaire effecten (Economics in one lesson). Effecten die niet gelijk opvallen, maar vaak belangrijker blijken te zijn dan de onmiddelijke effecten. Hij beschrijft steeds een bepaald principe aan de hand van pakkende praktijkvoorbeelden en messcherpe logica. Henri Hazlitt stelde dat de enige les is die de econoom hoeft te leren is verder kijken dan alleen de eerste effecten. Het lijkt zo logisch dat we dat doen. En als we zelf niet verder kijken dan onze neus lang is dan verwachten we toch dat anderen zoals politici dat wel doen. Helaas moet zelfs de meest intelligente politicus een verhaal houden dat aanspreekt en dan is het al snel verleidelijk om te kijken naar alleen de primaire effecten van een maatregel. Doorzoeken naar de secundaire effecten betekent inspanning en moeite. Dat leent zich niet goed voor een leuke toespraak of een vlot krantenartikel.

Dit is niet door Hazlitt bedacht, Bastiat ging hem al voor. Al in 1850 schreef Bastiat over deze secundaire effecten. Bastiat merkte op dat het wel leek of mensen schaarste prefereerde boven overvloed. Men maakt zich zorgen over de goedkope producten die buitenlanders aanboden. Arbeiders vernielden machines omdat deze teveel produceerden en tegen te lage kosten. Als er overdaad is dan zijn er teveel producten en zullen de prijzen dalen. Door deze dalende prijzen zullen de producenten afglijden tot de bedelstaf. Het klinkt te belachelijk voor woorden, maar deze vooroordelen worden nog steeds gelooft. Ze worden steeds beter verpakt en worden nog steeds met succes gebruikt. Het tegenwicht tegen deze misvatting is dat je verder moet kijken dan de onmiddellijke effecten van een maatregel.

Het overgrote deel van de misvattingen in de economie draait om secundaire effecten. Daarbij kun je aan twee soorten secundaire effecten denken. Ten eerste kun je denken aan de korte en de lange termijn effecten van een maatregel. De korte termijn effecten zijn onmiddellijk waarneembaar en de lange termijn effecten zijn lastig te zien. Keynes zei zelfs “in the long run we are all dead”. Keynes heeft ons inmiddels verlaten en hij zal inderdaad niet de rekening betalen voor alle ellende die het beleid in zijn naam teweeg heeft gebracht. Keynes is dood en de huidige generatie zit met een torenhoge schuld. Soms zijn de effecten ten gunste van een bepaalde groep duidelijk zichtbaar terwijl de gevolgen voor een andere groep buiten beeld blijven. Een bail-out van een bank heeft een duidelijk zichtbaar effect voor een bepaalde groep. Het effect voor de belastingbetaler is onduidelijk en sterk verwaterd. De leden van de belangengroep gaan er fors op vooruit en maken zich hard voor een subsidie. Zij bespelen de media en de politici om geld los te krijgen. De belastingbetaler betaald slechts een paar tientjes en is machteloos en laat zich niet horen. Hoe eenvoudig deze lessen ook lijken het overheidsbeleid zit er vol mee.

Gevolg hiervan is dat belangengroepen meer macht krijgen. Als boeren protesteren tegen de melkprijs dan is dat zichtbaar. De wereldmarktprijs is gedaald en als de overheid niet ingrijpt dan zie je dat er boeren failliet gaan. De boeren protesteren en bespelen de media om hun zin te krijgen. Uiteindelijk kregen de boeren hun zin er werd er 300 miljoen aan subsidie gegeven. Het geld dat uitgegeven wordt aan de boeren is duidelijk zichtbaar. Maar die 300 miljoen komt ook ergens vandaan. Ergens anders zijn er mensen die 300 miljoen aan belasting hebben betaald. Dat leidt ertoe dat er dus minder geld wordt uitgegeven. Dat is schadelijk voor de bedrijven die nu dat geld mislopen. Maar dat zie je niet omdat het effect dat je niet ziet hier heel erg verspreid is. Hadden de mensen minder belasting betaald dan had de één een keertje extra uit eten gegaan en een ander had wellicht wat plantjes gekocht voor in de tuin. Dit is overal een beetje en valt daardoor niet op. Maar het kost uiteindelijk wel banen.

Een achterliggende gedachte die de focus op de onmiddellijke effecten versterkt is de afwijzing van overdaad. Een mens produceert om te consumeren. Als de prijzen omhoog gaan is hij als producent beter af en kan daarom meer consumeren. Deze hoge prijzen ontstaan door schaarste. En het lijkt er daarom op dat schaarste wordt nagestreefd en dat overdaad vermeden moet worden. Het is als je het zo stelt vrij duidelijk dat diezelfde mens ook consument is en daarom voordeel heeft van lage prijzen want dan kan hij meer produceren. Zo algemeen gesteld is het nogal doorzichtig. Maar in de praktijkcasus van de melk is het verstopt en prik je er minder makkelijk doorheen. De lagere melkprijzen zijn een teken dat er veel melk is en dat er overdaad is. Dat is een voordeel voor de mensen die melk consumeren. En consumptie is juist het doel het werken voor deze consumptie en dus is er een voordeel. Maar het is de consument die zich stil houdt en het zijn de boeren die protesteren. Om hun protesten kracht bij te zetten moeten zij hun boodschap verpakken zodat het lijkt alsof de lagere melkprijzen nadelig zijn.

Pasgeleden nog voerde de medewerkers van Organon een mediaoffensief om sluiten van een deel van het bedrijf te voorkomen. De buitenlandse investeerder had het besluiten genomen om bedrijfsonderdelen naar het buitenland te verplaatsten en dit zou duizenden banen kosten. Dit is een duidelijk voorbeeld van een bedrijf dat de zichtbare effecten probeert te misbruiken om de politici te verleiden om geld te stoppen in dit bedrijf.

Het klassieke voorbeeld van de secundaire effecten is de “broken window fallacy”. Dit voorbeeld werd geïntroduceerd door Frederic Bastiat. Het voorbeeld handelt over een kwajongen die een ruit ingooit bij een bakker. De bakker zal het raam vervolgens moeten vervangen en hij laat daar een glaszetter voor komen. Deze vraagt hier bijvoorbeeld 250 euro voor. De glaszetter zal glas en ander materiaal inkopen van het geld dat hij heeft ontvangen van de bakker. De fabriek die het glas maakt zal vervolgens ook weer inkopen doen enzovoort. Door het ingooien van de ruit gaat het geld rollen en dat levert heel wat mensen geld op. Deze haast Keynesiaanse redenering moet herkenbaar zijn voor velen. Bastiat schreef dit al in 1850 en legde vervolgens haarfijn uit waarom de economie absoluut niet gestimuleerd werd door het ingooien van het raam. Sterker nog, er is sprake van achteruitgang.

Bastiat noemde zijn essay hierover “De dingen die je ziet en de dingen die je niet ziet”. Wat je ziet is de kwajongen en de glaszetter die vervolgens aan het werk gaat. Wat je niet ziet is wat er gebeurt zou zijn als de ruit niet zou zijn ingegooid. In dat geval had de bakker en zijn raam en zijn 250 euro. De bakker is dus duidelijk beter af als zijn raam niet wordt ingegooid. De bakker had zijn geld dan uitgegeven aan iets anders. Misschien had hij nieuwe schoenen nodig of een nieuwe fiets. Stel dat hij een nieuwe fiets had gekocht voor dat geld. Dan had de fietsenwinkel dus werk gehad. En de fietsenwinkel had weer een fiets gekocht van de fietsenfabriek enzovoort. En zo had het geld dus net zo goed gaan rollen. Er zijn twee verschillen. Andere mensen hebben geprofiteerd. De fietsenbranche zou gestimuleerd zijn in plaats van de glasproductie. De economie en de werkgelegenheid wordt dus net zo goed gestimuleerd zonder gebroken raam. En de bakker zou zijn raam gehad hebben en een fiets. Terwijl als zijn raam ingegooid was zou hij wel zijn raam weer terug hebben, maar zijn 250 euro is hij nu kwijt.

We kunnen nu concluderen dat het slopen van dingen niet goed is voor de welvaart. Dingen die heel blijven zijn beter dan dingen die stuk zijn. Dat klinkt zo logisch dat het bijna niet te geloven is dat deze misvatting zo wijdverbreid is. Toch zijn er hooggeleerde mensen die nog stellig geloven dat het slopen van dingen goed is voor de economie. De volgende keer zullen we bijvoorbeeld ingaan op de economische gevolgen van oorlog. Laatst hoorde ik iemand zeggen dat veel intellectuelen hersens als van een krakeling hebben. Ze hebben zoveel gedachtekronkels dat ze zichzelf niet meer begrijpen. Ook in het onderwijs schuilt het gevaar dat docenten dergelijke ideeën gaan verkondigen. En het gevolg daarvan is dat leerlingen van school af komen met hersens als krakelingen en niet meer vertrouwen op gezond verstand.

wikipedia:

http://en.wikipedia.org/wiki/Parable_of_the_broken_window

Haviken en duiven (deel 2)

noreply@blogger.com (Meijer1973) — Fri, 04 Feb 2011 06:00:00 +0000

Vorige week beschreef ik het spel tussen de duiven, de haviken en de egeltjes. Als je in een dergelijk spel verwikkeld bent dan is het een groot voordeel als je signalen af kan geven over de strategie die je volgt. Voor de egel zou het heel goed zijn als mensen aan de ene kant weten dat hij een betrouwbare partner is, maar dat hij ook het kaas niet van zijn brood laat eten. De havik echter heeft er voordeel van als niet duidelijk is dat hij een havik is, want anders wil niemand met hem samenwerken. Iedereen die met hem samenwerkt moet de strijd aangaan of zich onderwerpen en daar heeft niemand zin in. De duif daarentegen zal zich voor willen doen als egel in de hoop dat anderen hem niet aanvallen, maar ervoor kiezen om met hem samen te werken.

Er zijn bijvoorbeeld vliegen die het uiterlijk hebben van wespen. Deze vliegen geven het signaal af dat ze zullen terugslaan als ze worden aangevallen hoewel dat in werkelijkheid niet zo is. Omdat deze mutatie het overleeft heeft kunnen we concluderen dat het voor deze vlieg in ieder geval een effectieve strategie is gebleken. Toch zal deze vlieg niet de overhand krijgen. Als de populatie met bedriegers toeneemt wordt het steeds voordeliger om de bluf uit te spelen. Er ontstaat dus een balans. Deze balans zal zodanig zijn dat de opbrengst voor alle partijen ongeveer gelijk is. In het spel met haviken en duiven zal er een evenwicht ontstaan op dat punt waarbij de opbrengst voor de havik en de duif gelijk is.

Het is niet altijd mogelijk om te liegen over wie je bent. Neem bijvoorbeeld konijnen en vossen. Het konijn zal altijd vluchten voor de vos en niet vechten. Als het konijn wel vecht dan is de vos dermate in het voordeel dat de schade van vechten klein is. Dit geeft ook een verklaring waarom een vos geen andere vossen aanvalt. De vos weet dat een andere vos agressief en sterk is en er is dus een groot risico op schade. Als in het spel de haviken duidelijk weten wie de duiven en de haviken zijn dan zullen ze eerst de duiven aanvallen. Als je weet wie wie is dan hebben de haviken een groot voordeel. Maar dit voordeel is tijdelijk want ze kunnen de duiven verdringen, maar de egels blijven over. In het evenwicht tussen vossen en konijnen is een nadeel dat de vos veel konijnen nodig heeft om van te kunnen leven. De vossen zullen daardoor altijd een minderheid vormen.

Signalen spelen uiteraard niet alleen in de dierenwereld een rol. Denk bijvoorbeeld eens aan een winkelier waar je een keuken hebt gekocht. De installatie is van slechte kwaliteit en er is geen mogelijkheid om terug te vallen op een geschillencommissie. De enige weg voor de klant om gelijk te krijgen is om een rechtszaak aan te spannen. Dit is in Nederland heel erg duur en kost ongeveer de helft van de aanschaf van de keuken. De eerste strategie van de klant zal zijn om samen te werken. Hij gaat in overleg met de winkelier om tot een oplossing te komen. De winkelier kan nu de gok nemen om de strijd aan te gaan in de hoop dat je opgeeft omdat een rechtszaak te duur is. Ze de klant de rechtszaak door dan is de winkelier veel geld kwijt, maar geeft de klant op dan hoeft hij niets meer te betalen. Zou de klant een groot bedrijf zijn geweest dan was hij er vrij zeker van dat dit bedrijf de strijd aan zou gaan. Voor een groot bedrijf zijn de kosten van een rechtszaak relatief laag omdat er bijvoorbeeld al een juridische afdeling aanwezig is. De consument heeft natuurlijk geen zin in een rechtszaak en zal eerst proberen te dreigen. “Als je de schade niet repareert dan ga ik naar de rechter”. Het is natuurlijk maar de vraag of de winkelier je gelooft. Als de consument een rechtsbijstandverzekering heeft dan kan hij die niet alleen gebruiken om het geld van de rechtszaak terug te krijgen. Hij kan de polis meenemen op het moment dat hij dreigt met een rechtszaak. Als de winkelier ziet dat je een rechtsbijstandsverzekering hebt dan wordt je dreigement veel geloofwaardiger. De kans is daardoor groter dat hij toe zal geven en toch je keuken zal repareren.

Er speelt hier nog een ander signaal. De winkelier laat zichzelf hier zien als havik en als andere klanten dat weten dan willen ze minder graag zaken met hem doen. De consument kan de verhalen over de slechte service verspreiden en dat kan tegen de winkelier werken. Betrouwbaarheid is een belangrijk signaal op de vrije markt. Daarom zullen de meeste winkeliers geneigd zijn om goede service te verlenen omdat ze bang zijn voor reputatieschade. Dergelijke schade kan heel groot zijn. Een winkelier die keukens verkoopt installeert bijvoorbeeld elke dag een keuken. Als hij bij één op de twintig keukens slechte service verleent dan is dat elke maand een negatieve roddel die door het dorp gaat. Ondanks dat negentien van de twintig keukens goed worden geïnstalleerd zal deze winkelier heel snel een slechte naam krijgen en klanten verliezen. Zeker in het huidige internettijdperk waarbij je makkelijk aan informatie kan komen over leveranciers is het belangrijk voor de winkelier om klanten tevreden te houden.

De winkelier kan er ook voor kiezen om zich aan te sluiten bij een brancheorganisatie met een geschillencommissie en garantieregeling. De winkelier betaalt geld aan deze organisatie en deze zorgt ervoor dat de levering toch zal plaatsvinden ook al is de winkelier failliet. En de brancheorganisatie zorgt ook voor de afhandeling van geschillen tussen de klant en de winkelier. Als deze geschillencommissie onpartijdig is dan geeft dit ook weer een signaal naar de klant dat de winkel betrouwbaar is.

Een ander belangrijk signaal voor tegenstand is eigendom. Als je iemand tegenkomt op straat en je neemt zijn of haar handtas mee dan is de kans groot dat je flinke ruzie krijgt. Er is een groot verschil met zaken die nog geen eigenaar hebben. Als je hetzelfde tasje vindt op straat dan weet je dat dit geen strijd op zal leveren. Stel dat er een olieveld is gevonden voor de kust van Rusland. Dan ontstaat er een havik-duif spel tussen de oliemaatschappijen. Als er minder maatschappijen meedingen dan bespaart dat degenen die uiteindelijk de concessie krijgt veel geld. Maar gaan er meer maatschappijen de strijd aan dan kunnen de kosten hoog oplopen, zeker omdat het risico op verlies ook steeds groter wordt. Maar als er al een eigenaar is dan verloopt het spel anders. Meestal is de oorspronkelijke eigenaar in het voordeel. In ieder geval als beide partijen even sterk zijn dan is het te verwachten dat de huidige eigenaar de zaak kan behouden. Stel dat een vissersboot een school vissen vindt en hij gooit zijn netten uit, op dat moment is hij min of meer de eigenaar geworden. Andere vissersboten zullen dan geneigd zijn elders te gaan zoeken. Maar als er een ongelijke strijd is dan kan de balans doorslaan in het voordeel van de indringer. Neem de kust van Afrika waar veel gevist wordt door kleine eenmansbootjes. Deze mensen hebben als eerste een claim gelegd op de vis voor de kust. Maar toch kwamen er grote vissersboten die de vis voor de kust wegving. Dit ging ten koste van de lokale vissers. Deze kunnen actie ondernemen zoals in bijvoorbeeld Somalië gebeurde. Dat maakt de kosten voor de grote vissersboten veel hoger en kan ervoor zorgen dat ze besluiten elders te gaan vissen. De introductie van een instituut dat de eigendomsrechten verdedigd kan de zaken veranderen. Maar in het geval van Somalië kozen zij de kant van de grote vissers en dat hielp de zaken niet.

Eigendomsrechten zijn dus een signaal, maar dan moeten ze wel worden beschermd. Hoppe stelt dat als iemand niet de moeite neemt om zijn eigendom te verdedigen dat je hem dan ook niet kan zien als de rechtmatige eigenaar. Bij het eigendom hoort ook dat jij aangeeft dat het jouw eigendom is. Stel dat je buren geluidsoverlast veroorzaken. Jij vindt dat de stilte in jouw woning hoort bij jouw bezit. Jij bezit het recht om geluid te maken in jouw woning en niet jouw buren. Dan zul je dus aan jouw buren duidelijk moeten maken hoe jij dit ziet. Mochten ze niet meewerken dan is er een geschil en kun je naar een rechter stappen. Maar voor het eigendomsrecht is het dus van belang dat je aangeeft naar je buren wat jouw klacht is. Als je deze moeite niet wil nemen dan vervalt effectief je eigendom. In dit geval het recht om geluid te maken in jouw woning. Dit is zeker geen overbodige toevoeging. Als je het niet eens bent met de huidige situatie en je vindt dat er sprake is van een inbreuk op je zelfbeschikking en eigendomrecht dan is het zaak om dit ook te laten weten.

Van grote organisaties is duidelijk dat zij wel van zich af zullen bijten als iemand hen onrecht aandoet. Het gaat er juist om dat de eigendomsrechten van kleine partijen worden beschermd. Een organisatie die eigendomsrechten verdedigd heeft slechts nut als zij kleine partijen helpt het eigendom te verdedigen. Een extra verdediging voor de sterksten voegt weinig toe omdat het alleen de positie van de sterkeren vergroot. Dat is in overeenstemming met de uitkomsten zonder bescherming van eigendomsrechten. Zoals bleek uit het voorbeeld met de keukenhandelaar kunnen ook hoge juridische kosten in het voordeel werken van de sterkeren. Degenen die de kosten kunnen dragen en het zich kunnen veroorloven om te wachten op de uitspraak van de rechter worden bevoordeeld. Maar als dat de sterkeren zijn dan voegt dat weinig toe aan een situatie zonder juridische bescherming. Je ziet in de praktijk dan ook dat het vooral de niet-juridische overwegingen zijn die ervoor zorgen dat de winkelier zijn klanten niet afzet.

Het non-agressieprincipe kan alleen op grote schaal werken als mensen niet te makkelijk hun eigendomsrechten en zelfbeschikking laten schenden. Openlijk verzet gaat vaak ten koste van jezelf. Maar laat weten dat je het er niet mee eens bent. En overal waar je verzet kan plegen zou je dat ook moeten doen. Dit verhoogt de kosten van onderdrukking. Als iedereen zich neerlegt bij machtsmisbruik dan is misbruik van macht de meest profijtelijke strategie.

wikipedia:

http://en.wikipedia.org/wiki/Signalling_(economics)

http://en.wikipedia.org/wiki/Signalling_theory

http://en.wikipedia.org/wiki/Signaling_games

Minder artikelen

noreply@blogger.com (Meijer1973) — Wed, 02 Feb 2011 06:00:00 +0000

Ik moet prioriteiten stellen en daarom zal ik wat minder berichten publiceren. Het artikel van de woensdag zal daarom komen te vervallen. De vaste data worden nu dus de maandag en de vrijdag.

Kunnen we zonder de Europese Unie?

noreply@blogger.com (Meijer1973) — Mon, 31 Jan 2011 06:00:00 +0000

De EU wordt geroemd vanwege de vrijhandel en de Euro. Allemaal dingen die erg liberaal klinken. Maar ook links kan er zijn ei kwijt met regels voor het milieu en de confessionele steunen graag de landbouwers. Het is voor ieder wat wils in de EU, maar hebben we die unie eigenlijk wel nodig. Wat mij betreft kunnen we zonder.

Eén van de eerste argumenten die gegeven werd is dat men een einde wilde maken aan de eindeloze oorlogen in Europa. Hier is heel veel over gediscussieerd. Maar in deze tijd wordt er nog maar zelden oorlog tussen landen gevoerd. Zelfs in gebieden die men instabiel vindt laten landen elkaar over het algemeen met rust. Het lijkt mij dat de kans minimaal is dat we vervallen tot oorlog zonder Europese Unie. Verder lijkt het me ook erg vergezocht dat de EU ons behoed heeft voor een volgende Europese oorlog.

De andere argumenten zijn vaak economisch zoals de voordelen van onderlinge vrijhandel. Over de economische voordelen van vrijhandel kun je heel kort zijn. Eenzijdig afschaffen van alle handelsbarrières geeft heel veel voordelen. Het is een simpele en effectieve maatregel. Je hebt voordelen doordat de handel wordt versoepeld. Tegelijkertijd is het aan andere landen om te bepalen of zij ook mee willen doen. Er zijn landen die dit met succes hebben gedaan zoals Hong Kong en Singapore. Men is bang dat andere landen hier misbruik van maken, maar dit geen reële angst. Als andere landen toch besluiten om invoerheffingen toe te passen dan is dat jammer, maar helaas. Het kan natuurlijk ook zo zijn dat ze actief exportsubsidies geven en daarmee voor weinig hun artikelen aanbieden. Dit kan schadelijk zijn voor bepaalde sectoren, maar over het geheel genomen is er niets schadelijks aan als men je goederen voor een lagere prijs probeert te verkopen. Het is net zo min schadelijk voor de consument als de Albert Heijn verlies gaat maken om hun producten goedkoper aan te bieden. Wellicht vind je eenzijdig afschaffen van de handelsbarrières wat te ver gaan, maar dan nog is een EU niet nodig. Een vrijhandelszone had dan ook kunnen volstaan.

Verder is het momenteel niet meer correct om nog te spreken van vrijhandel als we het hebben over de handel tussen landen van de EU. Vrijhandel wil zeggen dat je zonder belemmeringen kan handelen met elkaar. Daarbij gaat de aandacht meestal uit naar de invoerheffingen. Die zijn er inderdaad niet. Maar om bij de EU te komen moet je wel 80.000 pagina’s aan wetgeving volgen. Deze enorme hoeveelheid van regels is niet meer te verenigen met het idee van vrije handel. Wellicht vind je het heel sympathiek dat binnenkort iedereen in Europa dezelfde kledingmaten gaat hanteren of dat we allemaal dezelfde telefoonoplader krijgen. Je vindt het misschien ook wel een goed idee dat er allerlei regels voor het milieu op Europees niveau worden vastgesteld. Je kan voor deze regels zijn of ertegen, maar laten we het erover eens zijn dat dit geen vrije handel is. Het is sterk gereguleerde handel waarbij ondernemers steeds minder bewegingsvrijheid krijgen.

Een ander punt is de Euro waarvan men het idee heeft dat die grote voordelen heeft. Economisch is er naar mijn mening geen noodzaak voor een Euro. Het probleem in de discussie is dat men een vertekend beeld heeft bij wisselkoersen. De indruk bestaat dat zwevende wisselkoersen horen bij een vrije markt. De zwevende wisselkoersen zijn echter eerder een effect van overheidsingrijpen. De verscheidene fiat-valuta stuiteren onderling heen en weer en deze instabiliteit is kan schadelijk zijn voor de internationale handel. En daarom is men tegen een dergelijke “vrije”markt. Maar er zijn alleen maar wisselkoersen omdat de overheden fiat-valuta hebben ingevoerd. Deze fiat-valuta zijn instabiel en dat vertaalt zich naar wilde wisselkoersbewegingen. Een vrije markt zou waarschijnlijk eerder werken met een edelmetaalstandaard. Onder een dergelijke standaard zouden er helemaal geen wisselkoersen zijn. Landelijke valuta zijn dan niet meer relevant. Goud is overal ter wereld goud.

Mocht je toch vast willen houden aan een fiat-valuta dan denk ik dat kleinere valuta-zones voordelen hebben ten opzichte van grotere. Kleine valuta-zone’s zijn inderdaad minder stabiel en dat kan buitenlandse beleggers afschrikken. Maar in een grotere valuta-zone moet iedereen op hetzelfde tempo blijven lopen omdat er anders problemen ontstaan. Het is nu iedereen duidelijk dat het voor landen als Griekenland en Ierland heel erg lastig wordt om met een relatief dure euro nog concurrerend te worden. Een land als IJsland kon echter veel sneller herstellen doordat de koers van de munt snel omlaag ging. Daardoor werden de prijzen van de exporten aantrekkelijker voor buitenlanders en dat stimuleert de economie. Verder wordt het voor buitenlanders ook stukken voordeliger om te investeren in de IJslandse economie. Doordat de munt omlaag is gegaan kan een investering voor weinig geld een onderneming opkopen. Ook dit zorgt ervoor dat er weer geld het land instroomt.

Een dergelijke redenering kun je ook toepassen op regelgeving. Regelgeving is vaak een rem op de economie. Regelgeving is duur en regio’s met een hoger inkomen kunnen zich daarom meer regelgeving veroorloven (niet dat ze dat ook moeten doen). Denk aan de hereniging van Duitsland. Daarbij kreeg Oost-Duitsland alle regels die het westen ook had. Dat betekent dus ook het minimumloon, de uitkeringen, de belastingen en de veiligheidseisen. Dat maakte de arbeid en productie heel duur terwijl de productiviteit in Oost-Duitsland dat niet kon waarmaken. Bij de buren in Polen en Tsjechië hadden ze deze ballast niet. Daar konden ze veel makkelijker de economie opbouwen. Oost-Duitsland is nu nog steeds een achtergestelde regio en dat zal voorlopig zo blijven. Op Europees niveau kan dit uiteraard ook gebeuren. In de EU zijn er allerlei kwaliteits- en milieuregels waar aan voldaan moet worden. Voor een Griek die zijn inkomen heeft zien halveren is het nu dus geen optie om in een simpele auto te rijden. Hij moet en zal in een auto rijden die aan alle normen voldoet van de EU en dus ook duur is. Juist als het wat minder gaat dan is deze regeldruk een enorme last en daardoor heeft de regio nog meer moeite om zich te herstellen.

We zouden naar mijn mening best zonder de EU en de euro kunnen. Voor de welvaart is een open houding ten aanzien van economische banden een goede zaak. Politiek gezien zie ik weinig noodzaak voor allerlei buitenlandse avonturen. De buitenlandse relaties die de bedrijven hebben zijn zeker van groot belang. Maar het is daarbij zeker niet noodzakelijk dat de politici zich met het buitenland bemoeien. Het grootste voordeel dat de EU te bieden heeft zijn de afspraken over het afschaffen van invoerheffingen. Maar hiervoor hoef je niet toe te treden tot de EU. Er zijn ook landen die zich hebben aangesloten bij de Europese economische ruimte. Zij doen wel mee met de vrijhandelszone, maar zijn verder geen onderdeel van de EU. Het afschaffen van de invoerheffingen heeft waarschijnlijk heel veel opgeleverd. Maar dat is helaas regelmatig als excuus gebruikt om allerlei kostbare regels in te voeren.

Haviken en duiven

noreply@blogger.com (Meijer1973) — Fri, 28 Jan 2011 06:00:00 +0000

Individuen kunnen kiezen voor vrijwillige of geforceerde interactie. Nu zul je geneigd zijn om te denken dat de gemene types het makkelijk zullen winnen van de braverikken. Maar zo simpel ligt het niet. Braverikken kunnen makkelijk met elkaar samenleven, maar degenen die misbruik maken van anderen kunnen niet zonder de braverikken om misbruik van te maken. Dus een maatschappij van mensen die alleen maar misbruikt maakt van elkaar is voor iedereen onleefbaar. Bekijken we vrijwillige en geforceerde interactie in een samenleving dan is het daarom voor te stellen dat er een evenwicht ontstaat tussen deze twee groepen. De vraag is natuurlijk of een dergelijk evenwicht mogelijk is en hoe dat er dan uit zal zien. Is het mogelijk dat er een groep van uitbuiters is in een land en een groep van volgers zonder dat dit systeem destabiliseert.

We kunnen de zaken vereenvoudigen door te stellen dat individuen in een maatschappij twee mogelijke strategieën hebben. Ze kunnen kiezen voor de vredelievende tactiek of ze kunnen kiezen voor een dominantie tactiek. Dit noemt men binnen de speltheorie een zogenaamd havik en duif spel. We korten hier de beide strategieën af tot D voor de duifstrategie en de H voor de havikstrategie. Kiezen beide voor strategie D dan wordt er samengewerkt en hebben beiden een voordeel. Kiest de ene partij voor H en de ander voor D dan wordt de ene partij gedomineerd door de ander. De dominerende partij heeft hier voordeel van want hij heeft nu niet alleen zijn eigen opbrengsten, maar ook een deel van de opbrengsten van degene die hij in zijn macht heeft. In de dierenwereld denk je hierbij aan openlijk geweld, maar onder mensen zal het er subtieler aan toe gaan. Dan kun je naast openlijk geweld ook denken aan fraude, oplichting en bedrog. Degene die onderdrukt wordt verliest uiteraard in dit spel. Kiezen beide partijen ervoor voor de dominante strategie te spelen dan ontstaat er strijd tussen beide. Deze strijd is heel erg nadelig want het zorgt voor flinke schade en grote risico’s. De vraag is dan natuurlijk welke strategie de meest effectieve is. En is het mogelijk dat er hier een evenwicht optreedt.

In een samenleving met alleen maar duiven is het heel prettig toeven. Iedereen heeft voordeel van de samenwerking en er is geen uitbuiting. Het gevaar is natuurlijk dat er een havik geïntroduceerd wordt in deze samenleving. Deze havik heeft de tijd van zijn leven want hij heeft nauwelijks tegenstand. Omdat de haviken het hier goed hebben zullen ze toenemen. Maar als het er teveel worden dan is er steeds sprake van strijd en dat levert veel verlies op. De populatie verzwakt en is kwetsbaar. In een samenleving met alleen maar haviken heb je juist voordeel als je met zijn tweeën besluit om duif te spelen. Je kan dan samenwerken en je vermijdt het verlies van de continue strijd. Zelfs als je de strijd vermijd en duif speelt tegenover een havik kun je voordeel hebben. Je verliest wel wat, maar je hoeft in ieder geval geen strijd te voeren. In een samenleving met voornamelijk haviken is de duif de beste strategie.

Hier is de situatie heel eenvoudig en beide situaties met alleen maar duiven of haviken zijn instabiel. Het is dus te verwachten dat er een evenwicht zal ontstaan waarbij duiven en haviken samenleven. Onbewust speelt deze voorstelling van zaken in discussies over veiligheid. Er wordt simpelweg uitgegaan van een model van alleen daders en slachtoffers. Een nadeel van het vorige voorbeeld is, dat het te simpel is. Het laat belangrijke strategieën achterwege. Iemand die vredelievend is kan bijvoorbeeld best van zich afbijten als het erop aankomt en iemand die een grote mond heeft krabbelt misschien wel terug als het er echt op aankomst. Dergelijke strategieën noem je conditionele strategieën. Je laat je tactiek afhangen van het gedrag van de ander.

Laten we deze strategieën de pestkop (P) en de egel (E) noemen. Dit zijn conditionele strategieën omdat ze afhangen van de strategie van de ander. De pestkop gedraagt zich dominant als hij anderen tegenkomt die zich vredelievend opstellen maar als hij een havik tegenkomt dan krabbelt hij terug en onderwerpt zich aan de dominante persoon. Het egeltje daarentegen stelt zich in principe vredelievend op tenzij de ander tekenen laat zien van een dominante strategie dan gaat hij de strijd aan. De egel blijkt uiteindelijk de enige stabiele strategie te zijn omdat deze het beter doet dan alle andere. In de speltheorie wordt deze strategie ook wel tit-for-tat genoemd. Dit omdat je de ander teruggeeft wat hij je aandoet. Maar je begint altijd met een opening voor vredelievende samenwerking.

Laten we eerst kijken naar de situatie zonder egels. Als er heel veel haviken zijn dan zullen deze zwak zijn door de eindeloze strijd die ze aan het leveren zijn hierdoor kunnen de duiven en de pestkoppen groeien. Zijn er heel veel duiven dan zou een havik het juist heel goed hebben en zouden er veel meer haviken komen. Zijn er heel veel pestkoppen dan zouden deze bedreigd kunnen worden door de haviken. Er is hier een evenwicht mogelijk met haviken en pestkoppen. Twee vervelende types die maken geen prettige samenleving.

Maar wat als we de egeltjes introduceren? Deze winnen het van de duiven omdat ze zich niet laten onderdrukken door de haviken en de pestkopen. Ze winnen het ook van de pestkoppen want zij prikken door de bluf heen die hij speelt. Dan blijven de egel en de havik over. Ook dan wint de egel het want de egel heeft het voordeel dat als ze samen zijn dat ze vredelievend spelen en dat is beter dan strijd. Een havik zit in een samenleving met alleen haviken en egels verwikkeld in een continue strijd waardoor ze erg verzwakt raken. Een samenleving met alleen maar egeltjes is ook nog eens stabiel omdat iedereen samenwerkt. Het is een prettige en productieve samenleving.

De geschetste situatie waarbij je kan aanvallen of samenwerken wordt ook wel het prisoner’s dillema genoemd. Als twee boeven gevangen worden genomen kunnen ze samenwerken door te zwijgen of elkaar verraden. Werken ze samen dan beperken ze de schade, maar als ze elkaar allebei verraden dan krijgt de politie juist meer bewijs in handen en wordt de straf juist hoger. De meest gunstige situatie ontstaat als jij de ander verraad en die ander zijn mond dicht houdt. Het verschil is dat je dat spelletje maar één keer speelt. Maar als je dit spelletje steeds weer herhaalt dan is samenwerken de meest productieve strategie, maar je wil ook geen misbruik laten maken van jezelf. Men heeft wedstrijden gedaan om de beste strategie te bepalen. Men dacht van tevoren dat een agressieve strategie zou winnen, maar de tit-for-tat strategie bleek jaar na jaar superieur. Bij deze strategie kies je er in de eerste ronde voor om samen te werken en daarna kopieer je de tactiek van je tegenstander.

Er is een overeenkomst tussen de egel en het non-agressie principe. Het non-agressie principe zegt dat je geen geweld mag initiëren. Je mag jezelf dus alleen verdedigen. Zowel egel als de duif houden zich aan dit principe. Met het verschil dat een duif een volledige pacifist is. Deze gebruikt ook geen geweld om zichzelf te verdedigen, maar kiest voor de onderwerping. Maar alleen de strategie van de egeltjes is stabiel. Als er alleen maar egeltjes zijn dan is er alleen maar samenwerking en geen strijd. Verder is het een benadering die veel mensen toepassen. Eerst eens rustig de kat uit de boom kijken en als iemand anders zich netjes gedraagt dan wordt dat ook beloont met hetzelfde gedrag. Blijkt iemand niet goed reageert op de vriendelijke benadering dan zullen mensen meestal ook dezelfde reactie teruggeven. Anderen kiezen voor een andere vorm van straf en dat is uitsluiting. Een winkelier laat iedereen toe totdat degene zich misdraagt. Hij kan dan vervolgens die persoon met geweld benaderen. Maar het is ook mogelijk dat hij probeert de dief uit te sluiten. Als de winkelier samenwerkt met andere winkels kunnen ze afspreken om hem allemaal de toegang te ontzeggen. In ieder geval blijft de diefstal niet onbestraft er worden wel maatregelen genomen.

Zijn er alleen maar egels in een maatschappij dan is er een mogelijke valkuil. In die situatie zou een duif ook kunnen overleven. Een combinatie van duiven en egels kan heel goed naast elkaar bestaan. Maar als de groep duiven te groot wordt bestaat het risico dat een havik weer kan opstaan en voet aan de grond kan krijgen. Om het model nog realistische te maken kunnen we nog een extra exemplaar toevoegen de havik-egel. Dit is iemand die normaal de egel-strategie speelt, maar af en toe ook de havik strategie uitprobeert. De egels hebben hier geen last van, maar als er meer duiven komen dan zullen die daar wel last van hebben. We krijgen dan een situatie met overwegend egels en enkele duiven en havik-egels. De duiven doen het slechter dan de egels en deze groep zal klein blijven. De havik-egels doen het alleen goed als er een wat groter deel duiven zit in de populatie. Maar komen er teveel havik-egels dan krijgen de duiven het steeds moeilijker. Dan zal de populatie duiven afnemen, maar deze afname van de duivenpopulatie gaat ook weer ten koste van het aantal havik-egels. Dus ook deze groep zal niet heel groot worden. Dit tit-for-tat strategie blijft toch de meest succesvolle.

Hoe dit uit zal pakken in meer complexe situaties is natuurlijk de vraag. Om doelen te behalen streven mensen naar winst of macht. Winst behaal je het meest door samen te werken en is dus gelijk aan de vredelievende strategie. Macht is het domineren van anderen door toepassen van geweld of de dreiging daarmee. Beide middelen kunnen worden gebruikt om het eigenbelang na te streven. Het handelen in het eigen belang door middel van vrijwillige interactie leidt er over het algemeen toe dat de productie hoger wordt. Mensen gaan werken en ruilen om doelen te behalen en dragen zo bij aan de eigen welvaart en die van anderen. Bij geforceerde interactie zijn er mensen die controle over hun middelen kwijtraken en dat zal leiden tot demotivatie en een verlaging van de productie. Bij geforceerde interactie neemt iemand de controle over de middelen van iemand anders. Er is dus eerst productie nodig om middelen te verkrijgen en dan pas kan een buitenstaander hier beslag op leggen. Vergelijk dit met een situatie van alleen maar haviken. Er is alleen maar strijd en nauwelijks opbrengst. De haviken hebben de duiven nodig. Degenen die beslag leggen op de bezittingen van anderen verlagen de productie en dus ook de mogelijkheden om controle uit te oefenen over meer middelen. In een situatie met alleen maar haviken heeft de havik weinig macht. De productie is laag en er is daardoor weinig te halen. Als de dominante strategie teveel gespeeld wordt dan gaat zij aan zichzelf ten onder. De havikken zullen altijd op gespannen voet leven met de rest van de maatschappij. Maar egeltjes kunnen heel goed bestaan en met elkaar samenleven. Maar dan moeten mensen zich wel gaan gedragen als egels. Dus zoek zoveel mogelijk de vrijwillige samenwerking en probeer waar mogelijk verzet te bieden aan machtsmisbruik.

Voor meer hierover zie K. Binmore. “Fun and Games” p414

Richard Dawkins, “The selfish gene”, p74

Documentaire “nice guys finish First”

http://video.google.com/videoplay?docid=-3494530275568693212#

Meer over deze strategie:

http://en.wikipedia.org/wiki/Tit_for_tat

De markt als gelijkmaker

noreply@blogger.com (Meijer1973) — Wed, 26 Jan 2011 06:00:00 +0000

Het wordt gezien als een nadeel van marktwerking dat dit zou leiden tot meer ongelijkheid. Maar volgens mij zorgt de markt juist voor meer gelijkheid. Het uitgangspunt is dat bedrijven winst willen maken. En winst maken doe je niet als je maar enkele klanten hebt zoals automaker Spyker. Echt winst maken doe je pas als je aan de massa verkoopt. Producenten willen het liefst aan zoveel mogelijk mensen hun product verkopen en nog liever aan iedereen. Dit streven zorgt ervoor dat uiteindelijk iedereen de beschikking krijgt over deze goederen. En zo zorgt de markt voor gelijkheid en niet voor ongelijkheid.

Producenten hebben er belang bij om hun klantenkring uit te breiden. Ze zijn steeds weer op zoek naar nieuwe klanten. Dat leidt ertoe dat producten voor een steeds grotere groep mensen beschikbaar komt. Kijk bijvoorbeeld eens naar de ontwikkeling van tv’s. Deze zijn de laatste jaren steeds groter en beter geworden. Vroeger was dit een luxeartikel dat maar voor een enkeling bereikbaar was. Langzaam aan ontwikkelde deze situatie zich en steeds meer mensen kregen een tv. Inmiddels zijn we op het punt gekomen dat zelfs de armste mensen een joekel van een tv in huis hebben met een prachtig beeld (of zelfs meer dan één). De producenten zorgen er uiteindelijk voor dat iedereen het product krijgt omdat dat het meeste winst oplevert.

Bij gelijkheid kun je naar mijn mening beter niet kijken naar het inkomen. Een betere maatstaf is de hoeveelheid en de kwaliteit van de producten die mensen ter beschikking hebben. Kijken we naar tv’s dan zien we dat er op dat gebied inmiddels sprake is van een redelijk gelijke situatie. Arm en rijk hebben tegenwoordig allemaal een mooie breedbeeld tv. Ook bij andere producten zie je dergelijke trends. Voor iemand met een middeninkomen als ik is de situatie zo dat je een heel luxe leven kan hebben. Je kan een auto hebben en een huis en je kan elk jaar meerdere keren op vakantie. Ten opzichte van de miljonair zitten de verschillen in de details. De miljonair heeft ook een auto, maar alleen wat grotere. De miljonair heeft misschien een tv die wel tien keer zo duur is, maar hij kijkt nog steeds dezelfde films en programma’s. Het verschil tussen mijn leven en dat van de miljonair is helemaal niet zo groot. Honderd jaar terug waren die verschillen nog enorm, maar inmiddels is er veel meer gelijkheid. Kijk je naar gelijkheid en ongelijkheid dan is het naar mijn mening verwarrend om te kijken naar het totale inkomen. Zoom in op bepaalde producten en dat kun je per product zien waar er problemen zijn met de beschikbaarheid. Op het gebied van tv’s is de markt nagenoeg verzadigd en heeft bijna iedereen een grote tv, maar ten aanzien van auto’s is de ontwikkeling nog steeds gaande. Maar ook daar zie je ontwikkeling dat dit product voor steeds meer mensen binnen bereik komt. Een ongelijk inkomen hoeft ook niet altijd te betekenen dat je daardoor veel meer hebt. Een BMW is al snel vijf keer zo duur als een Toyota Aygo. Nu klinkt het als een groot verschil als iemand vijf keer zoveel verdient, maar maakt het in de praktijk echt zoveel uit?

Het is daarom ook beter om niet te kijken naar het hele inkomen als je het hebt over armoede, maar kijk naar die bepaalde goederen waar de voorziening tekort schiet. Als er bij bepaalde producten problemen zijn kun je jezelf afvragen welke zaken de markt hier blokkeren. Ik heb nu gekeken naar wat makkelijke producten, maar dit principe gaat op voor alle markten. Denk bijvoorbeeld aan onderwijs. Ook daar zullen de producenten steeds zoeken naar nieuwe markten. In het verleden zag je dat de rijken voorop liepen en begonnen met het opzetten van scholen. Maar al snel volgden private initiatieven van mensen die ook een graantje mee wilden pikken van de onderwijsmarkt. Dit proces werd helaas verstoord door het collectiviseren van het onderwijs. Steeds meer ondernemers zullen proberen een deel van de markt in te pikken. Dit proces leidt tot verzadiging van de markt. Dit proces zijn we gewend ten aanzien van producten op een relatief vrije markt. De dvd-speler wordt eerst gekocht door de rijkste mensen. Vervolgens zoekt men naar nieuwe markten en dit proces gaat door totdat nagenoeg iedereen een dvd-speler heeft. Er is naar mijn mening geen reden om aan te nemen dat ditzelfde niet ook zal gebeuren bij onderwijs of gezondheidszorg.

Er zullen altijd ondernemers zijn die in de marge winst proberen te behalen en deze ondernemers zorgen ervoor dat de afzetmarkt steeds verder wordt vergroot. Ondernemers komen op winst af zoals bijen op honing afkomen. Als er veel winst wordt behaald op een private markt voor gezondheidszorg dan zullen ondernemers toestromen om hier een graantje van mee te pikken. Deze zullen de huidige klanten proberen te lokken met betere kwaliteit en kosten, maar ook zullen ze op zoek gaan naar nieuwe klanten. Dat kan door mensen binnen de industrie gebeuren, maar het kunnen ook mensen zijn buiten de industrie. Denk hierbij bijvoorbeeld aan Tata die met de Nano een auto maakt die voor iedereen betaalbaar moet zijn. De prijs van deze auto ligt rond de 1500 euro. En hij heeft het zwaar op deze markt want het is niet eenvoudig om goede kwaliteit te leveren voor dit geld. Hij is nu al bezig om de kwaliteit te verbeteren omdat er berichten zijn geweest over de tegenvallende kwaliteit. Mensen willen voor een dubbeltje op de eerste rang zitten en als het aan Tata ligt dan gaat dat nog gebeuren ook.

Dit proces is echter wel een bedreiging voor de zittende ondernemers. En zij zullen hun best doen om deze nieuwe producten van de markt te weren. Voor de consument zou het mooi zijn als dit op de markt wordt uitgevochten. Dan kunnen ze alleen winnen als ze lagere kosten en betere kwaliteit bieden. Maar vaak slagen ze erin de overheid warm te maken voor beperkende regels. Een hele effectieve aanpak is het doen van een appèl op kwaliteit en veiligheid. Als in de media berichten komen over het tekort schieten van de veiligheid of gebrekkige kwaliteit dan wordt dit aangegrepen om de huidige aanbieders te beschermen. Bij de Nano kun je je voorstellen dat het met strenge regels heel lastig is om een dergelijk goedkoop autootje te maken. Toch is er in Nederland ook wel een behoefte aan goedkopere auto’s. Nu kun je natuurlijk zeggen dat kwaliteit en veiligheid belangrijk zijn. Maar besef je daarbij ook dat je daarmee de ongelijkheid bevordert. Het is niet zelden zo dat de onderkant van de markt geblokkeerd wordt door allerlei regels. Dit zorgt ervoor dat de voorziening van producten aan de allerarmsten in de verdrukking komt. Denk daarbij bijvoorbeeld aan de woningmarkt die nauwelijks meer toegankelijk is.

Merk overigens op dat dit proces zeker niet leidt tot lagere kwaliteit. Bij bijvoorbeeld de dvd-spelers zijn er wel aanpassingen gemaakt om het product geschikt te maken voor de massamarkt, maar in essentie is de kwaliteit hetzelfde gebleven. Ook bij onderwijs zul je zien dat er aanpassingen worden gedaan om het bereikbaar te maken voor de massa, maar de essentie zal bewaard blijven. In mijn auto kan ik net zo goed en veilig op mijn bestemming komen als de miljonair in zijn auto. Dat wil niet zeggen dat er geen verschillen zijn, maar deze verschillen zijn niet essentieel. De miljonair krijgt allerlei min of meer overbodige luxe en ik heb een auto die mij perfect van A naar B kan brengen zonder toeters of bellen. Zo zal een duurdere private school bijvoorbeeld een dure architect voor het gebouw inhuren. En het schooluitje bestaat misschien uit een weekje Londen in plaats van een dagje Efteling. Maar aan de essentie zal weinig veranderen.

Producenten willen winst maken en om winst te maken hebben ze veel klanten nodig. Dat betekent dat ze steeds zullen zoeken naar manieren om hun product aan zoveel mogelijk mensen te verkopen. De productie van goederen voor de elite zal zeker een plaats krijgen binnen de maatschappij. Maar het is altijd de productie voor de grote massa waarmee je het meeste winst maakt. Dat houdt gelijk ook in dat meer en meer mensen de beschikking krijgen over producten naarmate een bedrijfstak zich meer ontwikkelt. Zo zorgen de marktpartijen ervoor dat iedereen kan beschikken over deze producten. Het zit dus zeker niet in de aard van de markt om mensen buiten te sluiten. Integendeel hoe meer mensen je product kopen hoe beter het is. Dat betekent dus dat de vrije markt tendeert naar voorziening van producten voor iedereen.

Vergunnen of verzekeren?

noreply@blogger.com (Meijer1973) — Mon, 24 Jan 2011 06:00:00 +0000

De brand bij chemie-Pack heeft heel wat discussie losgemaakt over hoe dergelijke problemen voorkomen moeten worden. En vooral de vraag wat de overheid zou moeten doen. Bij deze mijn visie op wat er zou gebeuren als de overheid niets zou doen en waarom dat betere resultaten geeft dan regelgeving en vergunningen.

Ten eerste wil ik vaststellen wat volgens mij het doel is van de maatregelen. Het zou gewenst zijn als het risico op problemen zou klein mogelijk zou zijn. Maar niet alleen dat want er kan altijd nog een ongeluk gebeuren. Mocht er wel wat misgaan dan zou je willen dat de mensen die buiten hun schuld schade hebben geleden toch een vergoeding krijgen. En het zou mooi zijn als dit alles met zo min mogelijk moeite en zo snel mogelijk verloopt.

Een goede aansprakelijkheidsverzekering zou beantwoorden aan deze doelstelling. Het bedrijf zou zichzelf verzekeren tegen aansprakelijkheid bij schade aan derden. Net als bij een inboedelverzekering zal de verzekeraar erop aansturen dat het risico zo laag mogelijk is. Over het algemeen doen ze dit met financiële prikkels. Als je een brandmelder hebt en het huis is goed beveiligd dan krijg je korting op de premie. De verzekerde doet er dus goed aan om ervoor te zorgen dat zijn huis ook echt veilig is. De verzekeraar zal alleen een korting geven als de genomen maatregelen ook daadwerkelijk bijdragen aan de veiligheid. In het geval van een chemie-bedrijf zou deze maatregelen moeten nemen die het risico op uitbetaling verminderen. Niet alleen maatregelen voor de show, maar maatregelen die de veiligheid echt vergroten.

De verzekeraar zal aansturen op maatregelen die echt wat bijdragen. Door de concurrentie onder verzekeraars moet de verzekeraar zorgen voor een efficiënte manier van werken. De verzekeraar zal voor een bepaald pakket aan maatregelen korting kunnen geven. Maar de concurrent heeft meer onderzoek gedaan en weet dat een deel van deze maatregelen niets bijdraagt aan de veiligheid en stelt daarom lagere eisen. Bij de concurrent kan het chemiebedrijf dan met minder moeite toch de korting krijgen. Ook ten aanzien van het toezicht zal dit gericht zijn op efficiëntie en effectiviteit. De regels die gesteld worden, de manier van toezicht enzovoort zullen steeds aangepast worden om het beste resultaat te bereiken. Het resultaat van een dergelijke verzekering is dat er tegen zo laag mogelijke kosten een zo hoog mogelijke veiligheid wordt bereikt. En mocht het toch misgaan dan worden de omwonenden schadeloos gesteld. Er zal dus wel toezicht komen op de veiligheid, maar mocht dit leiden tot onnodige bureaucratie dan zal dit verdwijnen. De bureaucratische verzekeraars zullen zichzelf uit de markt prijzen. Er zal concurrentie zijn om de veiligheid tegen de laagst mogelijke kosten te handhaven.

Verder kun je je zorgen maken over allerlei kleine regeltjes die de verzekeraar gebruikt om onder betaling uit te komen. Zal de verzekeraar wel betalen als bijvoorbeeld een medewerker of nog erger een crimineel het ongeluk heeft veroorzaakt. Normaal gesproken zijn bedrijven verantwoordelijk voor het gedrag van werknemers. Maar het bedrijf zal waarschijnlijk ook weer een deel van de schade verhalen op deze werknemer. Dit doorschuiven van de schuld kan door de verzekeraars worden opgelost en er kan gewoon worden uitbetaald. Het chemiebedrijf kan afspreken dat in geval van een ongeluk er altijd uitbetaling zal plaatsvinden. Stel dat er een crimineel is die de zaak heeft aangestoken dan kan de verzekeraar deze persoon opsporen en de schade proberen te verhalen. In dit geval zal er weinig te halen zijn. Het kan voor de burgers en bedrijven heel handig zijn als verzekeraars eerst uitbetalen en vervolgens het geld verhalen op degene die daadwerkelijk schuld heeft.

Zullen er wel verzekeraars zijn die dergelijke omvangrijke aansprakelijkheidsverzekeringen aan kunnen? Als het misgaat dan zijn de kosten heel erg groot en er moet voldoende kapitaal zijn om dit risico af te kunnen dekken. In verzekeringsland hebben ze een oplossing voor dergelijke grote projecten. De polis wordt in stukken opgeknipt en elke verzekeraar kan een deel van de verzekering op zich nemen. Er is een instantie die dit proces begeleidt en verschillende partijen kunnen vervolgens intekenen op de polis. Verzekeraar A doet bijvoorbeeld 5% en verzekeraar B doet 30% enzovoort. Je kan dit proces zo vormgeven dat de inschrijving sluit als je de 100% hebt bereikt. Maar je kan natuurlijk ook overschrijven en later een selectie maken. De verzekeraars geven niet alleen aan welk percentage ze willen verzekeren ze geven ook aan welke premie ze willen ontvangen. De klant kan dan achteraf kiezen met wie hij in zee gaat. Als er door teveel verzekeraars is ingetekend dan kan hij de goedkoopste of de betrouwbaarste er uit halen. Een dergelijk proces is ook toegankelijk voor kleine verzekeraars.

De vraag is verder of bedrijven zich wel zullen verzekeren. Dat zullen ze onder andere doen om dat ze niet alleen op de wereld zijn, maar heel veel samenwerken met andere partijen. Economische processen op de vrije markt zijn sterk met elkaar verbonden. Verder heeft het bedrijf ook een eigen belang bij een goede verzekering. Het bedrijf wil ook door kunnen gaan met zijn activiteiten als er een ongeluk heeft plaatsgevonden. Grotere leveranciers doen vaak onderzoek naar de betrouwbaarheid van een bedrijf voordat ze op rekening gaan leveren. Zij willen ook zeker weten dat zij hun geld uiteindelijk krijgen. Omwonenden zullen ook verlangen dat er zekerheid is over de veiligheid. Zij zullen ook druk uitoefenen op bedrijven in de omgeving. Een betrouwbaar imago is in dit netwerk van contacten essentieel om je bedrijf te kunnen voeren. Het afdekken van aansprakelijkheid hoort hier ook bij. Veel brancheorganisaties verlangen ook van hun leden dat zij een aansprakelijkheidsverzekering afsluiten. De brancheorganisaties stellen eisen zodat de deelname eraan het imago van het desbetreffende bedrijf vergroot.

Heel belangrijk in dit proces zijn de financiers, over het algemeen de banken en de aandeelhouders. Banken zullen zeker willen weten dat zij hun geld terugkrijgen. En zij zullen niet zomaar geld lenen aan een bedrijf dat niet verzekerd is voor aansprakelijkheid. Als zij wel geld lenen en ze twijfelen aan de betrouwbaarheid dan zullen zij een hogere rente verlangen om dit risico te compenseren. Het chemiebedrijf heeft er dus belang bij om ervoor te zorgen dat het de zaken op orde heeft. Voor aandeelhouders geldt uiteraard ook dat zij zekerheid willen over het geld dat zij hebben geïnvesteerd. Het onderzoek naar de betrouwbaarheid en kredietwaardigheid zal waarschijnlijk gedaan worden door andere partijen. Deze ratingbureaus hebben ervaring met het beoordelen van dergelijke bedrijven en kunnen daarom vaak beter een oordeel geven dan anderen. Ook hierin speelt concurrentie weer een rol. Deze ratingbureaus kunnen alleen bestaan als zij meerwaarde bieden. Als zij keer op keer de situatie verkeerd inschatten dan zullen bedrijven weer zelf onderzoek gaan doen naar de betrouwbaarheid van bedrijven.

Maar de burgers hoeven niet stilletjes af te wachten in de hoop dat bedrijven in de omgeving wel verzekerd zijn. Het is voor omwonenden heel erg lastig om te achterhalen welke bedrijven wel of niet verzekerd zijn en of ze wel voldoende verzekerd zijn. Het hele proces krijgt nog een extra dimensie als bewoners zich ook verzekeren tegen dergelijke schade. In principe is een dergelijke verzekering niet nodig omdat bedrijven aansprakelijk zijn en dus zullen moeten betalen, maar toch heeft een dergelijke verzekering heel veel voordelen voor de bewoners. Mocht er een ongeluk zijn dan krijgt de bewoner direct zijn geld en hoeft die het proces niet af te wachten. Dit is heel erg prettig want verzekeraars betalen liever niet uit en het kan dus wel even duren voordat alles is uitgezocht. Dit is net als bij een inbraakverzekering. Je krijgt het geld ook als de dader niet gevonden wordt of geen geld heeft. Ben je zelf verzekerd dan hoef je je hier geen zorgen om te maken. De verzekeraar zal eerst het geld uitkeren en vervolgens proberen dat geld weer terug te krijgen bij degenen die schuldig zijn. Dat zorgt er dus ook voor dat er een extra partij komt die belang heeft bij een goede veiligheid en dat zijn de verzekeraars van de omwonenden. Deze verzekeraars zijn veel effectiever in staat om afspraken te maken met elkaar dan dat individuele burgers dat zouden kunnen. Het proces wordt hierdoor complexer, maar het leidt tot meer eenvoud voor de burger. Een andere aardige bijkomstigheid is dat de hoogte van de premie heel veel informatie geeft aan de bewoners. Als je kijkt bij fietsverzekeringen dan kun je aan de hoogte van de premies zien hoe hoog de criminaliteit is in dit gebied. Wil je nu weten hoe veilig een gebied is dan kun je dat ook zien aan de hoogte van de premie. Dit geeft weer nuttige informatie voor bijvoorbeeld de woningmarkt. Nieuwe bewoners kunnen zien of het in dit gebied wel veilig is door op te zoeken hoe hoog de premies zijn.

Een dergelijke markt zal naarmate de tijd vordert steeds beter gaan functioneren. De processen zullen steeds complexer worden en de onderlinge afhankelijkheid neemt steeds verder toe. En het resultaat is dat het voor burgers en consumenten steeds eenvoudiger wordt. Denk bijvoorbeeld aan internetverkopen. Eerst had je de internetwinkel en de consument, weinig complexiteit maar niet altijd optimaal. Nu zijn er ook sites gekomen als kieskeurig.nl en vergelijk.nl die allerlei beoordelingen geven. Door deze toevoeging is het proces complexer geworden, maar voor de consument is het juist doorzichtiger en betrouwbaarder geworden. Hoe deze vooruitgang zich uiteindelijk zal ontwikkelen is moeilijk te zeggen. Als je dertig jaar geleden aan iemand uit zou leggen hoe wij post versturen aan elkaar dan zou je dat heel veel moeite kosten. Probeer die mensen maar eens uit te leggen dat de reguliere post aan het verdwijnen is en dat post door middel van telefoonsignalen wordt verzonden aan elkaar. Een proces dat in kleine stapjes verbetert kan leiden tot enorme veranderingen. Dit is één van de lastigste punten van de vrije markt. De vrije markt is heel goed in het bereiken van vooruitgang, maar dat maakt het ook onmogelijk om uit te leggen hoe de vrije markt er uiteindelijk uit zal zien. Je weet echter wel dat elke stap een stap vooruit is en mocht een bepaalde stap niet werken dan zal deze niet blijven bestaan. Zo zal er een continu proces van verbetering optreden waar de uitkomsten niet van te voorspellen zijn.

Egoïstische genen

noreply@blogger.com (Meijer1973) — Fri, 21 Jan 2011 06:00:00 +0000

Door gebruik te maken van de eigenschappen van mensen kunnen patronen ontdekt worden in het handelen van mensen. Op deze manier kan men bijvoorbeeld de wet van de afnemende meeropbrengsten afleiden. Deze “wet” zegt dat mensen eerst die activiteiten ondernemen die hen het meeste opleveren. De activiteiten die later worden ondernomen hebben een lagere opbrengst dan de eerste activiteiten. Als eerste weten we dat een mens gericht is op overleven. Een enkeling is wellicht niet gericht op overleven, maar die laten we hier buiten beschouwing. Om te overleven zal een mens zijn omgeving waarnemen en doelgericht handelen om zijn eigenbelang na te streven. Mensen zullen daartoe produceren en een partner zoeken en daar waar mogelijk een momentje zoeken om nog even wat te genieten. Er zullen uiteraard enkele uitzonderingen zijn, maar deze zijn van minder belang voor de uiteindelijke uitkomsten. Een individu zal nu keuzes maken en degenen die dit op de handigste manier doen zullen de grootste kans hebben om te overleven.

Een mens kan bijvoorbeeld gaan vissen of kokosnoten uit bomen halen. Stel nu eens dat hij met vissen een dag bezig is om genoeg voedsel voor een enkele dag te hebben en dat hij voor de kokosnoten maar een halve dag nodig heeft om genoeg voedsel te vinden. Het is nu waarschijnlijk dat hij eerst een kokosnoot uit een boom gaat halen want dat is het makkelijkst en dan houdt hij nog tijd over. Die tijd kan hij bijvoorbeeld gebruiken om nog wat te vissen omdat hij wat variatie is zijn eten wil of hij kan tijd besteden aan even lekker genieten op het strand. Stel dat we beginnen met een groep mannen waarbij nog een grote groep irrationeel handelt. De helft van de groep is de hele dag aan het vissen en heeft verder geen tijd meer over. De andere groep haalt kokosnoten uit de bomen en heeft nog tijd over. Ze kunnen bijvoorbeeld hutten bouwen voor groter comfort en veiligheid. Als er nu storm uitbreekt kunnen ze schuilen en dat vergroot de overlevingskansen. Nu introduceren we de vrouwen. Ook zij zijn niet gek natuurlijk en zij moeten nu kiezen tussen hangmatjes of comfortabele hutten. Dit maakt dat degenen die de beste keuzen maken ook grotere kansen hebben om zich voort te planten en dit DNA door te geven. Degenen die deze keuzes maken zullen meer nageslacht hebben. In de toekomstige populaties zullen hun eigenschappen meer gaan domineren. Op deze manier worden succesvolle strategieën doorgegeven. Succesvolle genen (of delen daarvan) zullen steeds meer de populaties gaan domineren.

Het doorgeven van het DNA bepaalde hierboven dat bepaalde eigenschappen overleven. Op deze manier kunnen we ook naar het overleven van de groep kijken. De mannen kunnen bijvoorbeeld zeer beschermend zijn naar de vrouwen en kinderen. Dit kan ten koste gaan van de eigen overlevingskansen, maar het kan de mogelijkheden vergroten om het eigen DNA door te geven. Dus enig altruïsme op kleine schaal kan een waardevolle eigenschap zijn. Maar dit zal slechts op kleine schaal effectief zijn. Stel dat de andere stam die niet rationeel handelt geholpen wordt door iemand uit de stam die het beter heeft. Deze hulp verkleint zijn eigen overlevingskansen en dit gedrag heeft daardoor minder kansen om te overleven. Het loont alleen als het resultaat is dat de genen met deze eigenschappen worden doorgegeven. Als er veel naaste familie in een groep is, dan zullen veel van de eigenschappen overeenkomen. En dan kan het de moeite waard zijn om je op te offeren voor de groep. Dit is overigens over het algemeen geen bewust proces. Het is slechts zo dat als er gedrag is dat de kans op het overleven van bepaalde genen vergroot dat deze genen dan meer voor zullen komen in volgende generaties.

Ook samenwerken kan de mogelijkheden om te overleven vergroten. Een licht en behendig persoon kan zich moeilijk verdedigen tegen vijanden, maar hij kan wel makkelijk in de bomen klimmen om kokosnoten te halen. Hij heeft daardoor extra kokosnoten en hij zou daarmee de bescherming kunnen kopen van iemand die sterker is zodat hij verdedigd kan worden. Verder kan hij de extra kokosnoten gebruiken om toekomstige partners te voorzien van voedsel. Bij apen wordt dergelijk gedrag waargenomen. De mannetjes apen kopen sex van de vrouwtjes met voedsel (“Payment for sex in a Macaque Mating Market”). De ruil hoeft niet zo direct te zijn als in dit geval het is ook mogelijk dat er signalen worden gegeven die duiden op een hogere productiviteit waarmee de kansen op het vinden van een partner worden vergroot. De mannetjes bewijzen op deze manier dat zij in staat zijn om voor het vrouwtje te zorgen. Dit is een positieve uitkomst want het betekent dat deze apen niet alleen kunnen overleven door kracht en geweld, maar ook door een hogere productiviteit. Ook in de dierenwereld vallen vrouwen voor mannen met geld J.

Menselijk handelen is dus doelgericht en deze doelen zullen dan gericht zijn op productie, dominantie, voortplanting of plezier. De individuele afweging hangt af van de voorkeuren. Afnemende meeropbrengsten kunnen helpen om een verklaring te geven voor dit fenomeen. Iemand zal om te overleven eten en een huis nodig hebben. Hij zal bijvoorbeeld eerst willen eten en dan onderdak zoeken. Stel dat je een budget hebt van 50 euro per maand. Je hebt dan net genoeg om eten te kopen en niet genoeg om onderdak te kopen. Als je budget naar 100 euro gaat kun je ook onderdak regelen. Je had ook twee keer zoveel voedsel kunnen kopen, maar je koos ervoor om onderdak te regelen. Hieruit blijkt dat je het eerste pakket eten hoger waardeerde dan het onderdak. Met de volgende vijftig euro kon je nog eenzelfde pakket eten kopen of onderdak, maar toen waardeerde je het onderdak hoger. Hieruit kun je afleiden dat je het eerste pakket met voedsel hoger waardeert dan het tweede pakket. In het algemeen kun je stellen dat een volgende eenheid van hetzelfde product lager wordt gewaardeerd door de consument. Op basis van de aanname van menselijk handelen kan het niet anders zijn.

Mensen kunnen bepaalde voorkeuren hebben, maar sommigen dragen bij aan het doorgeven van de genen terwijl anderen nadelig werken. Dit is een goede verklaring waarom mensen over het algemeen in het eigen belang handelen. Het eigen overleven is meestal een vereiste om de eigen genen door te geven. Het is daarom niet zo gek dat de drang om te overleven sterk is ontwikkeld bij mensen. Onder onze voorouders waren wellicht individuen die een minder sterke wens hadden om te overleven. Maar deze hadden een minder grote kans om hun genen door te geven. Het mag u opgevallen zijn dat de meeste mensen van sex houden. Dat is niet toevallig, want mensen die van sex houden hebben een grotere kans om hun genen door te geven. Het is natuurlijk mogelijk dat je niet van sex houdt en toch kinderen krijgt. Maar over de tijd zul je toch zien dat de nakomelingen minder sex zullen hebben en minder nakomelingen voortbrengen.

Het doorgeven van genen kan ook een verklaring vormen voor bepaalde vormen van altruïsme. Denk bijvoorbeeld aan moeders die hun kinderen beschermen. Moeders die een grotere voorkeur hadden voor het beschermen van hun kinderen hadden een grotere kans om hun genen door te geven. En dus overleeft deze eigenschap beter. Op deze manier kun je ook verklaren dat vaders het gezin beschermen ook ten koste van zichzelf. Zelfopoffering kan dus bestaan en succesvol zijn. Toch is dit altruïstische gedrag de uitzondering en niet de regel. Altruïsme wordt alleen beloond als het resulteert in het doorgeven van de genen. Stel nu eens dat iemand heel graag anderen helpt. Deze persoon gaat bijvoorbeeld andere mensen beschermen en hij geeft ze een deel van zijn voedsel. Dit verlaagt zijn eigen kansen op overleven en de kans om nageslacht voort te brengen. Het is daarom niet realistisch om er vanzelfsprekend vanuit te gaan dat mensen wel voor anderen zullen zorgen. Het is natuurlijk mogelijk dat mensen deze voorkeur hebben, maar het is niet waarschijnlijk. Altruïsme zal men daarom vooral zien ten aanzien van mensen die dichtbij staan.

Een andere vorm van altruïsme is het wederkerige altruïsme. Het “you scratch my back and i'll scratch yours” principe. Kenmerkend voor wederkerig altruisme is dat er wel wat voor terug wordt verwacht, maar dat er geen sprake is van directe ruil. Je zou bijvoorbeeld voedsel kunnen delen onder vrienden zonder dat je er direct iets voor terug verwacht. Maar dan verwacht je wel dat zij in de toekomst een wederdienst bewijzen. Dit leidt vaak tot regels en tradities waarin dit principe zit ingebakken. Als je gaat stappen dan deel je vaak niet de rekening, maar worden er door iedereen een “rondje” gegeven. Maar het gaat hier niet echt om een gift, als je een aantal keer meegaat zonder een rondje te geven dan zul je al snel schuine blikken krijgen. Uiteindelijk wordt hier dus gehandeld in het eigen belang van de betrokkenen, maar deze manier geeft een efficiëntere oplossing.

Mensen kunnen ruilen om er beter van te worden en ze kunnen “goede” daden verrichten en er wat voor terug te krijgen. Samenwerking is voordelig voor individuen en daarom heeft de mens zich ontwikkeld tot een dier dat goed uitgerust is om samen te werken. Zo hebben mensen het vermogen tot empathie, ze kunnen aanvoelen wat anderen willen. Dat is handig als je aan het ruilen bent met een ander. Hoe beter je weet wat een ander wil hoe beter je kan handelen in je eigen belang. Deze eigenschappen hebben een plaats gekregen in onze hersenen. Onze eigen gevoelens spelen zich op een andere plek af dan de gevoelens die wij aanvoelen van anderen. Ons brein is daadwerkelijk uitgerust met een deel dat erin gespecialiseerd is om aan te voelen wat anderen willen, denken en voelen. Mensen zijn gebouwd om samen te werken. En deze evolutie heeft zich slechts ontwikkeld uit egoïstische motieven. Samenwerken bleek effectiever te zijn om genen door te geven dan zaken alleen oplossen.

Het doorgeven van genen bepaalt welke voorkeuren en eigenschappen blijven bestaan en welke niet. Er wordt nog wel eens vanuit gegaan dat er zoiets bestaat selectie van groepen. De individuele leden zetten zich in voor de hele groep en deze groep zal dan voort blijven bestaan. Bijvoorbeeld dat alle mensen zich vanzelf inzetten voor andere mensen. Dit is echter geen valide theorie omdat een individu dat zich in een dergelijke samenleving egoïstisch op zou stellen zich makkelijk omhoog zou kunnen werken. Deze persoon zou dan zijn genen met meer succes doorgeven. De uiteindelijke verklaring moet gevonden worden op individueel niveau.

Sommige mensen zullen het idee van egoïsme aanstootgevend vinden en zullen zich ervoor inzetten dat iedereen juist altruïstisch wordt. Hiermee kun je op de korte termijn hooguit een trend neerzetten die enkele jaren populair is, maar op de lange termijn zal het egoïsme altijd overleven. Datgene dat werkt zal nu eenmaal overleven en datgene wat niet werkt niet. Manieren om dit egoïsme te omzeilen zullen niet overleven. Mensen blijven in essentie egoïstisch en elk appèl op altruïsme zal daarom van korte duur zijn. Dat wil echter niet zeggen dat er geen sociaal gedrag zal zijn, integendeel want sociaal gedrag is juist in het belang van individuen.

Links:

http://en.wikipedia.org/wiki/The_Selfish_Gene

http://atheistmovies.blogspot.com/2008/12/richard-dawkins-selfish-gene-audiobook.html

Corporatisme op het spoor

noreply@blogger.com (Meijer1973) — Wed, 19 Jan 2011 06:00:00 +0000

Er is onenigheid over wel of niet openbaar aanbesteden op het spoor. Op links hoor ik alweer gemor over de doorgeslagen marktwerking. Het is daarom goed te beseffen dat dit niets te maken heeft met marktwerking. Zowel socialist als kapitalist zullen tegen deze aanbestedingen zijn. Er wordt “marktje” gespeeld door de overheden, maar het heeft niets met de vrije markt te maken.

Ten eerste is er geen sprake van verkoop van het spoor. Dit zou daadwerkelijk een aanzet zijn tot privatisering. Het gaat om de aanbesteding van het personenvervoer op het spoor. De overheid geeft degene die de aanbesteding wint het monopolie op personenvervoer op het spoor op de desbetreffende trajecten. Het weggeven van rechten op een monopolie is direct in strijd met de vrije werking van de markt. Er is regelmatig de roep dat de overheid machtsvorming en monopolies tegen moet gaan. Maar deze machtsvorming stimuleert ze zelf in verscheidene bedrijfstakken. Het is zelfs maar de vraag of er monopolies kunnen ontstaan zonder hulp van de overheid.

In dit geval neemt de overheid niet de directe verantwoordelijkheid, maar zet de bedrijfsvoering op afstand. Deze manier van werken noemt men corporatisme en heeft weinig met socialisme of kapitalisme te maken. Bij corporatisme krijgen bedrijven de verantwoordelijkheid om de productie te verzorgen in opdracht van de overheid. Deze productie wordt dus nog steeds gestuurd door de overheid. Hiervoor heeft ze een aantal instrumenten. Zo kan ze de prijzen sturen door minimumprijzen, maximumprijzen, subsidies en accijnzen. Verder kan ze monopolierechten geven aan bepaalde bedrijven. En door middel van wetgeving of “contracten” kan ze extra regels opleggen aan het bedrijf. Het gaat hier niet altijd om slechts één bedrijf. Bij de uitzendrechten van de radio of tv zijn er bijvoorbeeld meerdere partijen die rechten krijgen op een deel van de productie. Maar het is wel de overheid die het eindresultaat nauwlettend in de gaten houdt.

Met regels kan er het nodige worden bijgestuurd zodat het resultaat overeenkomt met de wensen van de politiek. Op het spoor zie je dat terugkomen in het prestatiecontract. Bij de uitzendrechten op tv en radio zie je dat aan de eisen die bijvoorbeeld gesteld worden aan diversiteit of kwaliteit. En de overheid heeft zichzelf het recht gegeven om aan te wijzen wie er wel en niet uitzendrechten krijgen. Het is de overheid die bepaald wat een evenwichtig aanbod van radiostations inhoudt. Uiteindelijk bepaalt de overheid op detailniveau wat er gebeurt in deze bedrijven. Als er wel de vrijheid is om eigen invulling te geven dan gaat het om tijdelijke privileges en niet om daadwerkelijke vrijheid. Het is de overheid die in een corporatistisch systeem duidelijk de touwtjes in handen heeft.

Op het spoor speelt ook mee dat de bedrijven die meedingen zelf ook weer staatsbedrijven zijn. De NS is volledig in handen van de Nederlandse overheid. En de andere partijen die meedingen zijn vaak ook geheel of grotendeels in handen van de overheid. Maar dan betreft het de genationaliseerde spoorwegmaatschappijen uit onze buurlanden. Een andere belangrijke kandidaat is bijvoorbeeld de Deutsche Bahn en dit bedrijf is net als de NS in handen van de overheid. Als het staatsbedrijven zijn die meedingen om deze concessie dan kan er zeker geen sprake zijn van kapitalisme. Dit zijn staatsbedrijven die onderlingen 'marktje' aan het spelen zijn. Maar het heeft niets te maken met een vrije markt.

Bij kapitalisme ligt de economische macht bij private partijen die zelfstandig beslssingen kunnen nemen zonder dat zij daarbij gehinderd worden door de overheid. Vanwege hun winstmotief zullen zij hun keuzes laten afhangen van de wensen van de consument. Het is daardoor de consument die uiteindelijk bepalend is voor de uitkomsten van het kapitalistisch systeem. Voor een vrije markt moet het bezit in handen zijn van private partijen. Verder moet de regelgeving dermate vrij zijn dat deze partijen de mogelijkheden hebben om in vrijheid te handelen. Dat is heel anders dan de hierboven geschetste situatie.

Politiek gezien is corporatisme een zeer effectief middel. De politiek draait om macht en stemmen binnenhalen speelt daarbij een belangrijke rol. Als je de taken uitbesteed dan kan dat goed gaan of niet goed gaan. Als het goed gaat dan kan de politicus wijzen op het succes van het gevolgde beleid. Gaat het niet goed dan zal de politicus wijzen op het falend management. Er zal gewezen worden op de hebzucht en de hoge beloningen van de directeuren van deze bedrijven. Beloningen waarvoor de politici zelf toestemming hebben gegeven overigens. Maar nu helpen deze hoge beloningen goed in de beeldvorming om de managers als de boosdoeners weg te zetten. Als het slecht gaat op het spoor is er ook weer media-aandacht voor de beloning van het management aldaar. Dit leidt de aandacht af van de mensen die uiteindelijk de beslissingen namen, de politici. Na de schuld netjes te hebben afgeschoven kan de politicus zichzelf ook nog eens als redder opwerpen. Hij past wat regeltjes aan in het prestatiecontract en ontslaat de 'verantwoordelijke' managers. Het is daarmee dus altijd prijs voor de politicus. Corporatisme is in een democratie een zeer effectief middel voor de politici. De zaken worden zodanig op afstand gezet dat de politici nog kunnen pronken met alle opbrengsten. Maar de afstand is ook groot genoeg om anderen de schuld te kunnen geven van de problemen. Bij een volledige planning van de productie zoals bij de wegen is heel erg duidelijk dat het de politiek is die verantwoordelijk is. Terwijl een echt vrije markt weer inhoudt dat de politici nauwelijks macht hebben.

Het is daarom niet zo gek dat er vaak wordt gekozen voor regeren op afstand. Corporatisme is er in heel veel gradaties, maar je ziet het heel veel. In het onderwijs is de controle heel groot, maar toch hebben de instellingen zelf nog wel enige ruimte. Bij de gezondheidszorg is de afstand al wat groter en is er meer sprake van privaat kapitaal. Maar toch is deze sector zeer sterk gereguleerd. Verder kun je ook nog denken aan de woningbouw, de agrarische sector en natuurlijk de banken. In heel veel sectoren is er sprake van een soort marktwerking die strak gereguleerd wordt door de overheid.

Op deze 'markten' is zeker geen sprake van een vrije markt. Maar het zijn juist deze markten die kapitalisme een slechte naam geven. Je zal een tegenstander van het kapitalisme niet snel horen zeggen dat het zo slecht gaat op de markt voor tv's. Corporatistische contructies geven de vrije markt een slechte naam, en daar maakt de politiek weer graag gebruik van. Als de vrije markt een slechte naam heeft dan is dat weer een excuus voor ingrijpen. Als men het heeft over marktwerking dan moet dat een waarschuwingssignaal zijn. Want als men het heeft over marktwerking dan heeft men het zelden over vrije markten.

Wikipedia:

http://en.wikipedia.org/wiki/Corporatism

http://en.wikipedia.org/wiki/Corporatocracy

Mini-defensie

noreply@blogger.com (Meijer1973) — Mon, 17 Jan 2011 06:00:00 +0000

In hoeverre is het mogelijk om het defensiebudget van de Nederlandse overheid te verkleinen. De politie is de meest in het oog springende beveiling die de overheid levert. Maar defensie is stukken kostbaarder dan de inzet van politie. Het budget van defensie is anderhalf keer zo hoog als dat van de politie (politie 5 miljard tegen defensie 7,6 miljard). Hoog tijd om eens te kijken of dat niet wat minder kan.

Ten eerste is het nodig om de taken van defensie terug te brengen naar de kern. Dat betekent dat de militairen in Nederland verantwoordelijk worden voor de verdediging van Nederland tegen invallen van buitenstaanders en daarnaast geen andere taken op zich nemen. Het voeren van vredesmissies of oorlogsmissies in het buitenland valt niet onder die taak. Dergelijke inzet van soldaten is niet nodig om Nederland te verdedigen. Rutte zei laatst nog dat de inzet van Nederlandse soldaten in Afghanistan in het belang van Nederland is. Maar ik leg het verband niet tussen het opleiden van de politie in Afghanistan en een vergroting van de veiligheid in Nederland. En als er wel een verband is dan moet het makkelijker en goedkoper kunnen door hier in Nederland direct in beveiliging te investeren. Buitenlandse missies zijn enorm duur en de opbrengst is beperkt. Het kost tonnen per persoon per jaar om iemand in Afghanistan te stationeren. En dan bestaat ook nog een deel van deze mensen uit staf en beveiliging. De kosten per effectief ingezette militair zijn heel hoog. En hoe dit bijdraagt aan de veiligheid in Nederland is mij onduidelijk.

Als we de inzet van militairen beperken tot de verdediging van het Nederlandse grondgebied dan is het van belang om deze dreiging in te schatten. Hoe groot is de dreiging van een inval door buitenstaanders. Hoe groot moet het Nederlandse leger zijn om deze buitenstaanders af te schrikken? Het lijkt er op dat die dreiging niet groot is. De kans is toch wel heel klein dat België zal besluiten om Nederland binnen te vallen. Zolang er geen dreiging is kan het leger geminimaliseerd worden. Als er wel een dreiging is dan is het nodig om te bepalen of we er eigenlijk wel wat aan kunnen doen. Als Duitsland besluit Nederland binnen te vallen dan is het verschil gewoon te groot. Het heeft weinig zin om heel veel te investeren in het afwenden van een dergelijke dreiging, want je verliest toch. Als Nederland alleen gaat voor de verdediging dan hebben we nauwelijks een leger nodig. De kans dat Nederland binnen wordt gevallen is veel te klein om grote investering te doen in defensie. Als er een minimaal leger is dan wil dat nog niet zeggen dat er geen mogelijkheden zijn om Nederland te verdedigen. Er is immers een bewapende politiemacht die best in staat is om mee te helpen wanneer dat nodig is.

In de praktijk zijn er heel wat voorbeelden van landen die een zeer klein leger hebben of zelfs helemaal geen leger hebben. Bekend voorbeeld hiervan is Costa Rica dat helemaal geen leger heeft. Ze hebben alleen een politiemacht, maar geen enkele soldaat. Toch heeft niemand de laatste tijd geprobeerd Costa Rica binnen te vallen. Buurland Panama heeft officieel het leger afgeschaft, maar heeft nog wel enkele soldaten. Maar de uitgaven van Panama aan het leger zijn slechts 0,1 procent. Zo zijn er nog een aantal landen zoals bijvoorbeeld IJsland die nagenoeg niets uitgeven aan defensie. Het is dus in de huidige tijd zeker mogelijk om niets tot bijna niets uit te geven aan defensie.

Nederland geeft 1,4 procent van het BBP uit aan defensie. De bovenstaande landen worden misschien niet gezien als serieuze landen. Maar ook grotere landen als Mexico of Ierland geven minder dan 0,5 procent van het BBP uit aan het leger. Voor Nederland kunnen de uitgaven dus flink omlaag. De kosten kunnen met tweederde omlaag en dat zal geen gevolgen hebben voor de veiligheid in Nederland. Het is zelfs een optie om het leger geheel op te heffen. En zelfs dan is het maar de vraag of dit de veiligheid nadelig zal beïnvloeden.

De zaak voor een minimaal leger is veel makkelijker te maken dan de zaak voor een minimale politie of rechtspraak. Er zijn talloze praktijkvoorbeelden van landen die veel minder uitgeven aan defensie. De defensie-uitgaven voegen voor Nederland nauwelijks iets toe aan de veiligheid van het land. Dit houdt in dat er nog flink kan worden bezuinigd op defensie.

Wikipedia:

http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_countries_by_military_expenditures

http://en.wikipedia.org/wiki/Military_of_Costa_Rica

http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_countries_without_armed_forces

Eigendomsrecht

noreply@blogger.com (Meijer1973) — Fri, 14 Jan 2011 06:00:00 +0000

Het eigendomsrecht is een belangrijke pijler van het libertarisme. Ook hier leidt een simpele logische aanname tot verrassende conclusies. Het eigendomsrecht lijkt op het non-agressieprincipe en zijn met elkaar verwant. Het non-agressieprincipe zegt dat je geen geweld mag gebruiken tegen personen die geen geweld hebben gebruikt. Of anders gezegd, je hebt de vrijheid om al die dingen te doen die geen schade toebrengen aan een ander. Als jij het eigendomsrecht hebt over een goed dan heb jij de grootst mogelijke vrijheid ten aanzien van dat goed. Jij mag dus alles doen met dat goed zolang je daarmee een ander of een andermans eigendommen geen schade toebrengt.

We beginnen met het zelfbeschikkingsrecht. Voor het gemak ga ik er hierbij vanuit dat iedereen erkent dat hij zichzelf bezit en dat het niet mogelijk dan wel juist is om een ander geheel of gedeeltelijk te bezitten. Een mens bezit zichzelf en dat recht is naar mijn mening onvervreemdbaar. Zou dit recht wel vervreemdbaar zijn dan zou het mogelijk moeten zijn om de controle over je lichaam over te geven aan een ander. Je kan een mens opsluiten en zijn vrijheid op die manier beperken, maar hij blijft uiteindelijk degene die de controle heeft over zijn lijf. Een ander kan hem de controle over zijn lijf ontzeggen door gevangenschap, maar een ander kan deze controle nooit overnemen. Verder stel ik dat mensen gelijk zijn in de rechten die zij hebben over hun eigen lichaam. Bij geboorte zijn we allemaal gelijk en hebben we dezelfde rechten. Alleen door de rechten van een ander niet te respecteren kun je deze rechten verliezen. Een mens kan doen met zijn lijf wat hij wil, maar hij mag daarbij een ander niet schaden. Uit de zelfbeschikking volgt daarom ook het non-agressieprincipe.

Als je je lichaam bezit dat is het logisch dat je ook de producten van je arbeid bezit. Het is jouw tijd en jouw arbeid waarmee je bijvoorbeeld het land hebt bewerkt. Worden deze opbrengsten gestolen dan is dat ook een inbreuk op je zelfbeschikking. Jouw tijd is daarmee ook gestolen en je zelfbeschikking is daarmee aangetast. Je hebt ervoor gekozen om je arbeid te gebruiken om bijvoorbeeld maïs te verbouwen. Dan behoort de maïs ook aan jou toe. Zo volgt uit de zelfbeschikking het eigendomsrecht van mensen. Het eigendom van goederen verschilt van het zelfbeschikkingsrecht omdat je het eigendom van je lichaam niet kan vervreemden en dat van andere bezittingen wel. Ten aanzien van jezelf kun je alleen je arbeid verkopen. Maar dan ben jij nog steeds degene die uiteindelijk besluit wat je doet met jouw lichaam. Goederen kun je wel vervreemden, als het eigendom eenmaal is overgedragen dan heeft de nieuwe eigenaar de controle over deze goederen.

Eigendom wil naar mijn mening zeggen dat je zelf kan bepalen wat je doet met je bezittingen. Ten aanzien van land houdt dat bijvoorbeeld in dat jij een ieder zonder opgaaf van redenen kan verbieden om jouw land te betreden. Je bepaalt zelf wie je toelaat in jouw huis en wie niet. En je hoeft geen uitleg te geven aan de autoriteiten als je iemand niet toe wilt laten in jouw huis. Een dergelijk recht lijkt vanzelfsprekend, maar er zijn consequenties waar sommige mensen moeite mee hebben. Je kan bijvoorbeeld stellen dat je geen roodharigen toelaat in jouw huis, maar dat verder iedereen welkom is. Het is jouw huis en dus jouw goed recht om dat zo te bepalen, maar is wel discriminatie. Nu kan ik mij voorstellen dat de buurt en je vrienden hier raar van op zullen kijken en je wellicht niet meer serieus zullen nemen. Maar als je een winkeltje begint dan blijken er ineens andere regels te gelden. Als je dan bepaalde mensen wel toelaat op basis van uiterlijk en anderen niet dan kun je aangeklaagd worden voor discriminatie. Nu mag je ineens niet meer zelf bepalen wie je wel en niet toelaat. Stel dat een bakker weigert om Marokkanen te bedienen. Ik vindt het belachelijk en het is een goed idee om met de buurt een boycot te organiseren om dit aan de kaak te stellen. Maar de bakker begaat hiermee geen misdaad omdat hij anderen niet beschadigt door hen de toegang tot zijn terrein te ontzeggen. Net zo goed als jij niemand beschadigt door niet iedereen in je huis toe te laten. Ook al doet hij iets met zijn winkel waar ik helemaal niet achter sta, toch staat hij in zijn recht. Het is zijn winkel en ik heb niet het recht om te bepalen wie er wel en niet in zijn winkel mogen komen. Dat betekent dat er geen geweld gebruikt kan worden tegen deze discriminerende winkelier. Dat wil niet zeggen dat je geen actie kan ondernemen. Een winkelier heeft omzet nodig en een consumentenboycot zal hem waarschijnlijk snel anders doen besluiten. Verder is het ook kostbaar om bij commerciële activiteiten bepaalde groepen buiten te sluiten. Het kost je namelijk wel omzet als je op deze manier wilt discrimineren. Dit geldt ook bij sollicitaties, als een werkgever bewust iemand aanneemt die minder geschikt is op basis van huidskleur dan kost hem dit wel geld. Hij had iemand aan kunnen nemen die voor hem meer waarde had toegevoegd.

Als ik mijn geld uitgeef dan wil ik daarmee kunnen kopen wat ik wil zolang ik daar niemand kwaad mee doe. Lijkt op het eerste gezicht ook logisch dat de overheid niet voor jou hoeft te bepalen of jij naar de McDonalds gaat of naar de Burger King. Maar bij sommige zaken ligt dit gevoelig. Met name als je besluit om werknemers in dienst te nemen. Als jij iemand wil betalen voor arbeid dan gaat dat nog wel, maar stel dat je wilt stoppen met betalen dan is er een probleem. Maar het is jouw geld en jij zou toch degene moeten zijn die bepaalt of jij daar iemands arbeid voor koopt of niet. Maar toch zijn er allerlei regels om de sollicitatie en ontslag te reguleren. Wil je iemand ontslaan dan kan het zijn dat dit nauwelijks mogelijk is zonder ellenlange procedures. Nu wil het niet zeggen dat zonder overheidsinterventie er geen voorwaarden in het contract staan die het ontslag reguleren. Maar nu wordt je die keuze ontnomen. Daardoor kun je niet meer vrij beschikken over jouw middelen. Vervelend is dat dit ook nog eens slecht uitpakt voor de werknemer. In individuele gevallen lijkt het misschien gunstig als je beschermd wordt tegen ontslag. Maar het weerhoudt werkgevers ervan om mensen aan te nemen. Ze zullen voorzichtiger zijn of een lager salaris bieden. Als de arbeidskosten toenemen door regulering dan zal de totale werkgelegenheid afnemen. Het is in individuele gevallen soms goed, maar over het geheel zorgt het voor minder werk.

Naar mijn mening mag je op jouw grond jouw regels laten gelden. Maar als je bijvoorbeeld een winkel hebt dan mag jij ineens niet meer de regels maken. Dan ben je gebonden aan het bestemmingsplan. Je kan het pand niet ombouwen tot een woning voor jezelf. Je hebt dus niet de volledige beschikking over dit pand. Nu is het in een vrije maatschappij ook mogelijk dat er bestemmingsplannen zijn. Maar dan worden deze bepaald door bijvoorbeeld een winkeliersvereniging. Dus het gaat hier niet om een verwerping van bestemmingsplannen, maar het gaat om de manier waarop ze tot stand komen. De winkeliers worden sterk beperkt in hun mogelijkheden om de klant te bieden wat zij het beste achten. Dat gaat ten koste van de dienstverlening en de winst. Zowel de ondernemer als de consument zijn slechter af. In de huidige situatie zijn het ook niet de betrokken bewoners die uiteindelijk beslissen over wijzigingen van het bestemmingsplan.

Een ander belangrijk recht is het recht om jezelf te verdedigen. Dat geldt niet alleen voor verdediging van jezelf, maar ook de verdediging van je eigendommen. Je hebt naar mijn mening het recht om niet alleen jezelf, maar ook je bezittingen te verdedigen. Heb je niet het recht om je eigendom te verdedigen dan is het meer sprake van een privilege dan van een recht. De geweldsmonopolist staat toe dat jij dit stuk land gebruikt, maar het is de geweldsmonopolist die geweldsmiddelen in mag zetten om het te verdedigen. Als het aankomt op de verdediging van je eigendomsrecht ben je dan altijd afhankelijk van de geweldsmonopolist. Als er wordt ingebroken in je huis mag je naar mijn mening met gepast geweld optreden. En ten aanzien van gepast geweld hoef je niet te voorzichtig zijn. Als iemand ervoor kiest om in te breken dan weet hij dat een risico neemt. Degene die zijn bezittingen verdedigt weet echter niet wat hij kan verwachten. De inbreker kan gewapend zijn. Het is naar mijn mening geheel gerechtvaardigd om deze situatie te zien als een levensbedreigende situatie. Slaat de inbreker op de vlucht dan gaat het naar mijn mening wel weer te ver om hem in zijn rug te schieten. Iets is pas echt je eigendom als je het ook mag verdedigen. Anders ligt het uiteindelijke eigendom bij degene die zich het recht heeft toegeëigend om deze bezittingen te verdedigen. Dit blijkt wel uit het feit dat elke geweldsmonopolist zichzelf het 'recht' geeft om anderen te onteigenen. Deze geweldsmonopolist kan verder gedwongen afdrachten verbinden aan bezittingen zoals bijvoorbeeld bij een auto, huis of land.

Als je mensen het eigendom geeft over hun spullen dan maken ze andere beslissingen. Waar een winkeliersvereniging bijvoorbeeld andere keuzes zou maken, is ten aanzien van het parkeerbeleid. Het parkeerterrein is nu in handen van de overheid en deze kiest ervoor om het te gebruiken als inkomstenbron. Het is echter maar de vraag of dit ook zou gebeuren als er privaat eigendom van deze parkeerplaatsen zou zijn. De winkeliers zijn gebaat bij toegankelijkheid van het centrum omdat dat de omzet verhoogt. Daar staat tegenover dat er wel kosten gemaakt moeten worden voor parkeerplaatsen en er is nog de mogelijkheid om geld te vragen voor deze parkeerplaatsen. De winkeliers zullen moeten afwegen wat voor hun het beste werkt. Als zij maandelijks een vast bedrag betalen dan kunnen daarvan de parkeerplaatsen geregeld worden. Als zij kiezen voor betaald parkeren dan hoeven zij niets te betalen. Het is aan de winkels om de afweging te maken. Maar door het private eigendom staan de afwegingen van de direct betrokkenen centraal. In dit geval zijn het de winkeliers die afwegen wat het beste is voor de consument en wat daarmee de hoogste winst oplevert. Het is overigens ook mogelijk dat er één enkele eigenaar is van het hele winkelcentrum. Deze verhuurt dan vervolgens de panden aan de winkeliers. Deze zal kiezen voor een oplossing die zorgt voor de hoogste winst. Deze verhuurder zal moeten zorgen voor parkeergelegenheden en andere faciliteiten zoals beveiliging. Als je daarentegen mensen de macht geeft om te beslissen over de bezittingen van anderen dan kun je heel veel narigheid krijgen. Deze mensen hoeven niets van zichzelf op te geven en dat maakt dat ze andere beslissingen nemen.

Een vraag die we ook kunnen stellen is of er in de huidige situatie sprake is van privaat eigendom. Degene die nu een stuk land met huis “bezit” wordt geconfronteerd met een aantal zaken die niet horen bij een echt privaat eigendom. Ten eerste moet hij jaarlijks verplicht een bijdrage betalen aan een andere partij. Iemand die op een hutje op de hei wil gaan zitten en leven van zijn moestuintje komt bedrogen uit want die kan dit bedrag niet opbrengen. Verder mag je geen of nauwelijks geweld gebruiken tegen indringers en criminelen die zich op jouw terrein bevinden. Het is weer een andere partij die dit recht wel heeft. Deze partij mag je verder ook opdragen het terrein te verlaten als hem dat goeddunkt. Als hij liever een bedrijventerrein daar heeft of een recreatiegebied dan moet je vertrekken. En daarnaast mag deze partij extra regels opstellen ten aanzien van het gebruik van het land en het huis. Dit mag ook gebeuren na het tekenen van het contract en mag ook strijdig zijn met het oorspronkelijke contract. De “eigenaar” van een café kan er bijvoorbeeld achteraf mee geconfronteerd worden dat het niet meer toegestaan is om klanten te laten roken. Een dergelijk situatie past niet bij privaat eigendom. Er is eerder sprake van dat je deze goederen huurt van deze derde partij. En wat dat betreft is het ook nog eens een slecht huurcontract want je hebt geen enkele manier om zekerheid te krijgen over de prijzen en de regels in de toekomst.

De bescherming van eigendomsrechten wordt gezien als een belangrijke functie van de overheid. Dus is het goed als de overheid zelf op zijn minst zorgvuldig omgaat met deze eigendomsrechten. Als de overheid onteigent dan zou dat toch op zijn minst moeten zijn voor een hele goede reden. Het komt regelmatig voor dat de rechten van de burgers aan de kant worden gezet voor de droom van één of andere politicus. Denk bijvoorbeeld aan de Blauwe stad in het noorden van het land. Hierbij moesten een aantal boeren wijken om plaats te maken voor een groot recreatieterrein. Of denk aan de mensen die geen ondergrondse CO2-opslag wensten onder hun dorp. Hier was het beter geweest als de overheid zich al nooit had bemoeit met deze zaken. Als mensen beslissingen kunnen nemen over andermans eigendommen dan leidt dat tot hele vervelende situaties. Nu worden er projecten opgezet die niet efficiënt zijn en die er ook nog eens toe leiden dat eigendomsrechten worden geschonden. Als die zorgvuldigheid ontbreekt dan vervalt het “eigendomsrecht” tot een privilege dat naar goeddunken van anderen kan worden ingetrokken.

ECB: Doelstelling bereikt, en nu?

noreply@blogger.com (Meijer1973) — Wed, 12 Jan 2011 06:00:00 +0000

De inflatie in de Eurozone is nu 2,2 procent en daarmee heeft de ECB haar inflatiedoelstelling behaalt. De ECB streeft immers naar een inflatie van 2 procent om zo de prijsstabiliteit te bewaken. De laatste maanden schommelde de inflatie al rond de 1,9 procent en was naar mijn mening het doel van prijsstabiliteit al bereikt vanwege de neiging van inflatie om door te schieten. Toen koos de ECB er toch voor om door te gaan met verruimende maatregelen en deze werden zelfs opgevoerd. De ECB is bij haar oprichting neergezet als een onafhankelijk instituut dat een eenvoudige missie meekreeg, het waarborgen van de prijsstabiliteit, concreet een inflatiedoelstelling van 2 procent. Nu dit doel bereikt is zal blijken of dit werkelijk de missie is van de ECB.

De inflatie steeg dus van 1,9 naar 2,2 procent. Een toename van 0,3 procentpunt in één maand is een flinke sprong en de vraag is hoe het nu verder zal gaan. De afgelopen maanden heeft de ECB meegeholpen in het bestrijden van schuldencrisis van de Eurolanden. Dit doet zij door obligaties op te kopen met nieuw gecreëerd geld. Dit geldhoeveelheid neemt dus toe door deze ingrepen. Verder houdt de ECB de rente nog steeds heel laag en het lijkt er op dat ze voorlopig niet van plan is hier wat aan te veranderen. Ondertussen lijken een aantal basisprijzen zoals die van grondstoffen en energie toe te nemen. Het duurt even voordat deze prijsstijgingen doorwerken in de consumentenprijzen, maar uiteindelijk zal het wel leiden tot prijsverhogingen. Veel bedrijven rekenen hogere inkoopprijzen niet direct door aan de klant, maar kijken eerst een tijdje de kat uit de boom. Maar op een gegeven moment zullen de prijzen toch omhoog om de winst op een normaal peil te krijgen. Verder is de koers van de Euro momenteel ook niet sterk en dat kan ook leiden tot inflatie omdat alle geïmporteerd producten hierdoor duurder worden. Mijn verwachting is daarom dat deze inflatie door zal zetten.

De ECB is altijd neergezet als zelfstandig en a-politiek instituut. De ECB is duidelijk over haar missie en dat is prijsstabiliteit. De ECB zou zorgen voor de voorziening van geld, zonder enige bijbedoeling omdat dat op termijn het beste zou zijn voor de economie. Dat is vertaald naar de concrete opdracht om een inflatie aan te houden van 2 procent. Er is altijd gehamerd op het belang van een zelfstandige centrale bank die niet beïnvloed wordt door de politici en de bijbehorende korte termijndoelen. Het enige doel was om een stabiele munt te hebben en alle andere doelstellingen zoals het sturen van de economie of het ondersteunen van landen was uit den boze. Heel aardig trouwens dat ze daarmee wel erkennen dat politici eenzijdig gericht zijn op de korte termijn en daarmee brokken kunnen maken. Daarom mogen deze politici niet de verantwoordelijkheid krijgen voor het geld want dat zou leiden tot overmatig bijdrukken van geld. De politici hebben kennelijk te weinig verantwoordelijkheidsgevoel om met geld om te gaan, maar deze mensen krijgen wel de verantwoordelijkheid voor onderwijs, gezondheidszorg en de rest. Dit is een mooi voorbeeld van Orwelliaanse dubbelspraak. Men gebruikt in twee vergelijkbare contexten gewoon hele andere principes. In de ene situatie is de politicus onverantwoordelijk en kortzichtig en in de andere is de politicus de gedroomde filosoof-koning die met wijze beslissingen het land bestuurdt. Ik hou het er op dat deze mensen er in ieder geval gelijk in hadden dat het verstandig is om politici niet de verantwoordelijkheid te geven over het geld.

Om ervoor te zorgen dat de ECB deze doelstelling zou volgen werden er regels opgesteld. De ECB mocht geen obligaties kopen van de overheid, maar dat doet ze nu wel. Het was namelijk wel mogelijk voor de ECB om indirect staatsobligaties te kopen. Ze mag wel van derden deze obligaties kopen, maar niet direct van de overheden. Het effect is hetzelfde en het is duidelijk een zaak waarbij gezocht is naar de mazen van de wet. Dit geeft al duidelijk aan dat er wordt afgeweken van de doelstelling. Een integere expert zou niet zoeken naar de mazen in de wet, maar zou ervoor zorgen dat hij zijn doelen behaalt. De prijsstabiliteit staat niet meer voorop, maar de ECB wil andere doelen behalen waarvoor ze niet is aangesteld. En daarvoor moet ze creatief omgaan met de regels. In de landencrisis is dit niet de enige regel die gesneuveld is. Het was bij de oprichting van de Euro ook verboden dat landen elkaar zouden ondersteunen. Maar nood breekt kennelijk wet en deze landen breken hun eigen wetten. Achteraf nemen ze nu wel stappen om de wet aan te passen. Maar het krijgt er de schijn van dat de regels en doelstellingen die men zichzelf heeft opgelegd boterzacht zijn.

De vraag is nu echter of men geslaagd is om de ECB uit de handen van de politiek te houden. In dat geval zou Trichet een deskundige ambtenaar zijn die zich alleen maar richt op de inflatiedoelstelling. Tot nu toe kon hij nog enigszins volhouden dat de inflatie omhoog moest want hij heeft als doelstelling meegekregen dat hij 2 procent aan moest houden, maar nu zit hij erover heen. Als hij daadwerkelijk iemand is die braaf zijn opdracht uitvoert dan zal hij nu de maatregelen voor monetaire verruiming afbouwen en de rente weer laten stijgen. Het is nog te vroeg om hem te veroordelen omdat hij zich momenteel redelijk aan zijn opdracht houdt. Hoewel het redden van landen wel twijfelachtig is en niet onder zijn opdracht valt en het gaat zeker tegen de oorspronkelijke opzet in. Maar het zal mij benieuwen in hoeverre hij zich aan zijn primaire opdracht gaat houden nu het blijft rommelen in de Eurozone. De komende tijd zal blijken of de ECB een politiek instituut is of toch een zelfstandig orgaan. Het steunen van staten was twijfelachtig, als hij de inflatiedoelstelling laat varen dan is de ECB helemaal los van de oorspronkelijke doelstelling.

Als Trichet de rente laat stijgen dan zullen de problemen die vooruitgeschoven zijn zich openbaren en het is maar de vraag of hij dat zal toelaten. De grondstofprijzen stijgen en dat geeft waarschijnlijk al een rem op de economische groei. Een rentestijging daarover heen zal zeker niet licht vallen. De schuldenlast is sinds het intreden van de crisis alleen maar toegenomen. Als je teveel schulden hebt dan is een hogere rente heel vervelend. Door de toenemende kredietverlening wordt de economie steeds gevoeliger voor rentestijgingen. Heel veel politici willen die pijn opschuiven zodat het niet in tijdens hun ambtstermijn gebeurt. Het gaat niet alleen om de schulden van de overheden die zijn toegenomen, ook de schulden van bedrijven en consumenten zijn toegenomen. De vastgoedsector staat in Nederland momenteel al onder druk, maar een verdere stijging van de rente zal dat nog eens versterken. Wat de gevolgen van een rentestijging op de wisselkoers zijn, is lastig te zeggen. Normaal gesproken leidt strenger monetair beleid en dus een hogere rente tot een hogere koers. Maar een hogere rente kan de problemen in de Eurolanden vergroten en dat kan juist weer zorgen voor een daling van de koers. Juist dergelijke instabiele processen krijgen steeds meer de overhand. Het is steeds moeilijker te zeggen welke kant het op zal gaan. Wat wel duidelijk is, is dat het steeds lastiger wordt voor deze dronken man om keurig over het lijntje te lopen.

Mijn verwachting is dat men nog wel even doorgaat met problemen voor zich uit te schuiven. Zou de ECB de rente inderdaad op laten lopen dan neemt men de bittere pil eerder en dan zijn de problemen minder groot. Maar de verleiding is denk ik te groot om zaken vooruit te schuiven en de kans is daarom aanwezig dat de ECB doorgaat met het ruime monetaire beleid. De komende tijd zal blijken of Trichet zich aan zijn taak zal houden of dat hij meedoet met het spelletje “kick the can”. De oplopende inflatie betekent in ieder geval dat het steeds lastiger zal zijn om de monetaire stabiliteit te bewaren (voor zover je daar nog van kan spreken uiteraard).

Wikipedia:

http://en.wikipedia.org/wiki/European_Central_Bank

Mini-Politie

noreply@blogger.com (Meijer1973) — Mon, 10 Jan 2011 06:00:00 +0000

De basis voor het gezag van de overheid is het monopolie op het verzorgen van veiligheid. De overheid regelt momenteel de politie, defensie en rechtspraak. Een minimale staat zou uit alleen deze drie functies bestaan. Maar ook op deze functies is nog wel wat af te dingen. Het kan nog een stuk kleiner dan wat we nu zien. Hoe ver zou je kunnen gaan met het verkleinen? In dit artikel zal ik mijn blik richten op de politie.

De politie is er om de burgers te beschermen tegen elkaar. Nu zijn de meeste burgers braaf en hardwerkend en daar hebben we niets van te vrezen, maar er zijn er die het verkeerde pad op gaan. Er zijn toch altijd mensen die de verleiding niet kunnen weerstaan en een inbraak plegen of andere rottigheid uithalen. Burgers mogen geen geweld gebruiken tegen mensen die zelf geen geweld gebruiken. Mocht dat toch gebeuren dan willen de onschuldigen beschermd worden tegen deze mensen. Verder willen zij schadeloos gesteld worden. Als er spullen gestolen zijn dan wil je die graag weer terug hebben van de dief.

Dit betekent dat ik alleen een rol zie voor de politie bij die interacties tussen burgers waar er slachtoffers gemaakt worden. Als er geen slachtoffer is dan is er in mijn ogen ook geen misdaad en is politie-inzet ook niet nodig. De politie is ervoor om burgers tegen elkaar te beschermen. De burger hoeft niet tegen zichzelf beschermd te worden door de politie. Dat maakt dat we al kunnen bezuinigen op een aantal taken van de politie. Iemand die bijvoorbeeld een jointje rookt in een coffeeshop doet niemand kwaad. Dat geldt ook voor de eigenaar van de coffeeshop en degene die de drugs verbouwd heeft. Al deze transacties werden vrijwillig gedaan en er is geen sprake van een slachtoffer. Als de politie niet meer achter mensen aan hoeft te gaan die drugs gebruiken dan scheelt dat enorm in de hoeveelheid politie die er nodig is. Er zijn nog meer gevallen waarbij de burger tegen zichzelf beschermd wordt. Bijvoorbeeld het verplichten van fietsverlichting. Iemand die zonder verlichting rijdt brengt voornamelijk zichzelf in gevaar. De taak van de politie is om de burgers te beschermen. Laten we alles wegbezuinigen dat hier niets mee van doen heeft en de omvang van de politie kan flink worden teruggebracht. Het scheelt enorm in de kosten en de veiligheid wordt er niet minder van, tenzij je bang bent voor jezelf natuurlijk.

Naast het verkleinen van de politie kun je ook denken aan het privatiseren van politietaken. Denk bijvoorbeeld aan het beveiligings- en surveillancewerk dat de politie doet. De politie surveilleert preventief om ervoor te zorgen dat de veiligheid wordt vergroot. Maar in veel gevallen kunnen particuliere initiatieven dit overnemen. Op plekken waar er een commerciële functie is kan dit eenvoudig worden ingevoerd. De winkeliers van het winkelcentrum kunnen zelf de beveiliging regelen, het voetbalstadion kan de beveiliging regelen bij voetbalwedstrijden, en ook de beveiliging rond havens, vluchthavens en treinstations kan particulier worden geregeld. Deze trend is overigens als ingezet en kan verder worden voortgezet. Ook in de woonomgeving zie je steeds vaker de inzet van particuliere beveiliging. Als er wat gebeurt dan wil ik dat er wordt ingegrepen. Als er een inbraak bij mij gepleegd wordt dan wil ik iemand kunnen bellen die even langskomt. Dit kan gedaan worden door de politie, maar in veel gevallen volstaat het als de particuliere surveillant langskomt om polshoogte te nemen. Als een vervolg noodzakelijk is kan eventueel de politie erbij gehaald worden. Bij winkeldiefstallen en dergelijke kunnen ook de daar aanwezige beveiligers ingrijpen. Als de beveiligers mensen hebben opgepakt dan kunnen de beveiligers de criminelen naar het politiebureau brengen om aangifte te doen. Naar aanleiding daarvan kan er aangifte worden gedaan.

Het beperken tot de kerntaken houdt ook in dat je de politie niet belast met administratieve futiliteiten. Momenteel worden er veel aangiften gedaan zonder dat dit leidt tot opsporing. De politie doet momenteel dus veel werk voor de verzekeraar, maar het wordt er geen spat veiliger van. Als ik aangifte doe van de diefstal van mijn fiets en er volgt geen opsporing dan wordt er alleen heel veel tijd verspild. Aangiftes zonder opsporing zijn kostbaar en voegen niets toe aan de veiligheid. Als de politie geen opsporing doet naar aanleiding van aangifte van fietsendiefstal dan kan deze aangifte ook achterwege blijven. Je kan aangifte doen van diefstal bij je verzekeraar en dat is voldoende. Dus laten we de politie niet belasten met aangiften waarbij toch niet aan opsporing wordt gedaan. Ook dit scheelt heel veel geld en het kost je niets aan veiligheid. Wil je graag statistieken over criminaliteit dan zullen verzekeraars je daar zeker bij kunnen helpen. Verzekeraars weten wat de criminaliteitscijfers zijn in de verschillende regio’s. Zij hebben immers belang bij een zorgvuldige en correcte registratie van deze gegeven. Zij willen in een bepaald gebied scherp geprijsde premies kunnen bieden om klanten te winnen. Dat kan alleen als de verzekeraar goede informatie heeft. Te hoge premies zorgt ervoor dat de concurrent er met de klant vandoor gaat. Maar om de premies te verlagen moet je zeker weten dat het risico in een bepaald gebied niet te groot is. Deze administratieve en statistische taken hoeven dus niet door de politie gedaan te worden.

Dan is er nog de opsporing van misdaden en de arrestatie die daar op volgt. Als er een inbraak is gepleegd of er is een geweldsdelicht gepleegd dan wil je dat er onderzoek gedaan wordt zodat de dader kan worden gevonden. Als je de opsporing en arrestatie overdraagt naar particuliere instellingen dan is politie werkelijk overbodig geworden. Waren de voorgaande opties nog voor de hand liggend, dit privatiseren gaat echt een stuk verder. Misschien vind je dat te ver gaan, maar misschien zijn er toch mogelijkheden om delen van de opsporingsactiviteiten te privatiseren. Kun je burgers bijvoorbeeld de mogelijkheid geven om zelf te bepalen of inbrekers opgespoord moeten worden als er ingebroken is. Het is mogelijk dat de verzekeraar aanbiedt om de kosten voor opsporing op te nemen in de inbraakverzekering. Op deze manier wordt het een kostenafweging. Als betere opsporing leidt tot lagere inbraken dan is de inbraakverzekering met opsporing goedkoper dan de inbraakverzekering met zonder opsporing. Effectieve opsporing levert op twee manieren geld op. Ten eerste neemt de kans op inbraak af. Ten tweede is er de mogelijkheid om je geld te verhalen op de inbreker als deze daadwerkelijk gevonden wordt. De verzekeraars met de beste opsporingsmethoden zullen een duidelijk voordeel hebben en kunnen lagere premies bieden. Er zal een concurrentiestrijd ontstaan om de opsporing zo effectief mogelijk te maken. Het is uiteindelijk een kostenafweging om te bepalen waar het accent komt te liggen. De verzekeraar kan investeren in opsporing, maar daarnaast zullen ook kortingen worden gegeven als de kwaliteit beter is of als je in een gebied woont waar weinig criminaliteit is. Maar zoals gezegd is dit de meest vergaande optie en vraagt nogal wat vertrouwen in het prijsmechanisme en de werking van de vrije markt.

Een volledig private politie is voor velen waarschijnlijk nog een stap te ver. Maar een private politie is minder vreemd dan het lijkt. De publieke politiefunctie is een redelijk recent fenomeen. Voor tweehonderd jaar terug werden politiediensten vaak door particuliere partijen uitgevoerd. Bekend is Engeland dat tot 1829 een privaat gefinancierde politiemacht had die ook nog eens goed werk leverde en efficiënt werkte (tussen 1737 en 1829 is deze langzaamaan steeds meer overgenomen door de overheid). In South-Carolina in de Verenigde Staten hebben private beveiligers dezelfde bevoegdheden als de sheriff. Dat betekent dat deze beveiligers bijvoorbeeld met zwaailichten mogen rijden en parkeerbonnen uit mogen schrijven.

Met geheel of gedeeltelijk toepassen van deze maatregelen kun je de politiemacht flink terugdringen zonder in te boeten op veiligheid. Sterker nog doordat de juiste prikkels op de juiste plaats komen is de kans groot dat de criminaliteit zal dalen. Als de winkeliersvereniging een beveiligingsmaatschappij inhuurt dan verwachten zij daar wel wat voor terug. Als de beveiligers er niet in slagen om de criminaliteit te verminderen dan zullen ze naar de concurrent gaan. De politie is met deze ingrepen enorm teruggebracht. Dat gaat zeker meer dan de helft schelen. De politie heeft ten eerste alleen nog als taak om de burgers te beschermen tegen elkaar. Er wordt dus alleen gewerkt aan misdaden waarbij er ook sprake is van een slachtoffer. Als er geen (potentieel) slachtoffer is dan is er ook niemand om te beschermen. Verder zijn een aantal taken zoals beveiliging eenvoudig te privatiseren en dat is een trend die nu ook al wordt ingezet. En je kan ook overwegen om nog meer taken van de politie te privatiseren. De politie kan op deze manier enorm worden uitgedund zonder in te boeten aan veiligheid.

Wikipedia:

http://en.wikipedia.org/wiki/Police#Britain_and_Ireland

http://en.wikipedia.org/wiki/Private_police

ps.
De kosten van de politie bedragen momenteel vijf miljard euro per jaar (minder dan 1 procent van het BBP)

Het non-agressieprincipe

noreply@blogger.com (Meijer1973) — Fri, 07 Jan 2011 06:00:00 +0000

De basis voor het libertarisch gedachtengoed is het non-agressieprincipe. Het zegt eenvoudigweg dat je geen geweld mag gebruiken tegen mensen die zelf geen geweld hebben gebruikt. Als er geen geweld gebruikt wordt blijft de vrijwillige interactie tussen mensen over. Dat is dus samenwerking op basis van gelijke rechten in plaats van onderdrukken en dwingen van mensen. Verder zijn er die situaties waarbij er wel geweld gebruikt wordt, dan is het mogelijk om geweld te gebruiken in zelfverdediging. Daarbij is de vraag hoeveel tegengeweld gebruikt mag worden als reactie op dit geweld. Als mensen vrijwillig met elkaar samenwerken dan kun je ervan uitgaan dat beide partijen erop vooruit gaan. Als jij naar de winkel gaat om een jas te kopen voor 150 euro dan ga jij er op vooruit omdat je liever die jas hebt dan de 150 euro. En de winkelier gaat erop vooruit omdat hij liever de 150 euro heeft dan de jas. Je streeft dus naar interacties met mensen waarbij beide partijen erop vooruit gaan.

Het non-agressie impliceert eerlijkheid in de samenwerking met mensen om je heen. Je hebt bijvoorbeeld een baan en die heb jij geaccepteerd omdat jij er beter van dacht te worden en je baas heeft je aangenomen omdat hij ervan uitgaat dat jij meer waarde toevoegt dan dat je kost. Een vrijwillige relatie is daarmee meestal een win-win situatie. Beide partijen gaan erop vooruit en daarom werken ze samen. Voorwaarde is daarbij dat er geen geweld wordt gebruikt tegen anderen en dat mensen zichzelf ook niet tekort doen om anderen te plezieren. Daar hoort ook bij dat je afziet van fraude en leugens om de uitkomst van de interactie te beïnvloeden. Als jij liegt tijdens het sollicitatiegesprek is dat een vorm van geweld. De werkgever zal je namelijk die baan geven en je loon uitbetalen op basis van de verkeerde informatie. Het is daarom een vorm van fraude en diefstal. Maar ook de werkgever kan het gesprek manipuleren. Bijvoorbeeld door te verzwijgen dat het bedrijf in de problemen zit en dat er waarschijnlijk binnenkort gereorganiseerd zal worden. In die situaties is er ook sprake van oplichting en er is dan geen sprake van vrijwillige samenwerking. Niet alleen in commerciële situaties is er sprake van vrijwillige samenwerking met wederzijds profijt. Als twee mensen een relatie aangaan dan kun je ervan uitgaan dat deze mensen uit vrije wil voor elkaar hebben gekozen. Ook daar is openheid over de onderlinge afspraken van belang. Als jullie afspreken dat je geen relaties erop na zal houden met anderen dan is dat net zo goed een geldige afspraak als in commerciële situaties. Mensen maken keuzes op basis van deze afspraken en als je je niet aan deze afspraken houdt dan kan dat schadelijk zijn voor anderen.

Om de win-win situatie te bereiken waarbij beide partijen profiteren van de samenwerking is ook egoïsme belangrijk. Het non-agressieprincipe zegt dat je geen geweld tegen anderen toepast, maar om het echt goed te laten functioneren zou je ook geen geweld tegen jezelf moeten toepassen. Je hoeft jezelf niet op te offeren voor anderen. Je zoekt dus naar die situaties waarbij je er zelf op vooruit gaat en je anderen ook kan helpen. Egoïsme heeft over het algemeen een negatieve bijklank. In de context van het non-agressie principe is rationeel egoïstisch handelen dat handelen dat wel in het eigen belang is, maar tegelijkertijd ook het belang van anderen niet schaadt. Ik heb een baan als docent dan doe uit egoïstische motieven. Ik vind het werk leuk en ik wil ook wat geld verdienen. Maar tegelijkertijd verbeter ik ook de situatie van anderen door het uitoefenen van mijn beroep. Degene die mij aanneemt en een salaris geeft doet dat ook uit egoïstische motieven, want die heeft iemand nodig om het bedrijf draaiende te houden en de klant tevreden te houden. Beide partijen zijn beter af en er is niemand benadeelt. Van een dief of een fraudeur kun je ook zeggen dat deze egoïstisch is, maar hierbij beschadig je anderen. Vanuit het rationeel egoïsme is een motivatie die tegen het non-agressieprincipe ingaat geen optie. Alleen die acties waarbij beide partijen erop vooruitgaan worden in overweging genomen.

Je houdt dus ook rekening met je eigen wensen en je hoeft jezelf niet op te offeren om een ander te helpen. Denk aan een relatie, daarbij kiezen twee personen voor elkaar en beiden zijn beter af. Daarbij doen ze allerlei zaken om het elkaar naar de zin te maken. Maar het netto resultaat is dat je meer uit de relatie haalt dan je er in stopt. Gebruik dus geen geweld naar jezelf en doe geen dingen die ten koste gaan van jezelf. Dit sluit overigens niet uit dat je bijvoorbeeld geld geeft aan liefdadigheid. Als jij geld over hebt dan zou je dit weg kunnen geven. En daar zul je dan ook jouw motieven voor hebben en je vervult daarmee een behoefte die je zelf hebt. Maar dergelijke liefdadigheid moet niet zover gaan dat het je eigen bestaan en geluk in gevaar brengt. Er is wat dat betreft een verschil tussen liefdadigheid en jezelf tekort doen om een ander te plezieren. Opoffering en vrijwillige onderwerping horen in principe niet bij egoïsme, maar zorgen, helpen en liefhebben zijn wel goed te verenigen met egoïsme. Beide partijen zoude het gevoel moeten hebben dat ze erop vooruit gaan en er wordt dus niet ten koste van iemand gehandeld.

Het non-agressie principe volgen houdt ook in dat niemand zomaar geld af kan nemen van de rijken en dat aan de armen kan geven. Maar het is ook maar de vraag of dit nodig is omdat als je de juiste uitgangspunten kiest je ook zal komen tot de juiste resultaten. Armoedebestrijding wordt geassocieerd met afnemen van geld van de rijken door toepassing van dwang. Het lijkt erop dat de armsten er veel meer op vooruit gaan als je geld onder dwang van de rijken aan de armsten geeft. Maar dit geeft wel een vertekend beeld van de situatie. Stel dat je duizend euro afneemt per maand van een rijk iemand en daarmee betaal je de uitkering van een arm persoon. Wat zou er met dit geld gebeurd zijn als je dit geld niet had afgenomen? Dan had hij misschien een chauffeur aangenomen van dit geld of hij houdt wat vaker een groot feest. Hij had het ook kunnen sparen, maar dan had de bank het weer uit kunnen lenen aan een bedrijf om investeringen mee te doen. Allemaal zaken waarbij mensen hadden kunnen werken voor diezelfde duizend euro. En dan was die duizend euro uiteindelijk nog steeds bij een armer gezin terecht gekomen. De rijke persoon had dan in zijn eigen belang gehandeld, maar dit zou niet ten koste zijn gegaan van de armen. Het is wel belangrijk om de effectiviteit van inkomensoverdrachten dus niet te overschatten. Je kan er niet zomaar vanuit gaan dat de armsten er duizend euro op vooruit gaan door deze overdracht. In werkelijkheid is de effectiviteit lager dan dat. Dit is ook in overeenstemming met het uitgangspunt. Als de rijke zijn geld uitgeeft en daarmee iets koopt dan worden hij en de verkoper daar beter van. Het uitgeven van geld en ruilen betekent steeds een verbetering van de welvaart. Als iemand heel veel geld dan heeft hij heel veel mensen beter af gemaakt. Dit laatste is helaas momenteel vaak niet het geval om dat het in de huidige situatie het niet eenvoudig is om echt rijk te worden zonder hulp van de overheid. Maar in het voorgaande doel ik op rijken die rijk geworden zijn door goed ondernemerschap en daarmee bijgedragen hebben aan de gemeenschap. En ik doel dus niet op mensen die rijk worden ten koste van anderen, doordat de overheid ze bepaalde privileges heeft gegeven. Bij het herverdelen van inkomen is het volstrekt niet duidelijk of er uiteindelijk profijt is. De rijke is benadeeld terwijl hij niemand kwaad deed, en het voordeel voor degene zonder inkomen is ook niet duidelijk. De werkgelegenheid is immers afgenomen door deze ingreep. Nu kon deze persoon een maand thuiszitten en in zijn onderhoud voorzien en daarmee is hij wel een maand verder, maar geen stap verder vooruit.

Nu is het punt dat ik hiermee wil maken niet zozeer dat het effectief is als de rijken hun geld mogen houden. Het gaat hier namelijk om het morele punt dat gemaakt wordt ten aanzien van de toepassing van geweld. Dan is het goed om te beseffen dat het morele principes en de praktische oplossingen dezelfde zijn. Het morele principe is namelijk de uiteindelijke norm waartegen je de praktische consequenties beoordeelt. Als de praktische uitkomsten niet overeenstemmen met je morele principes dan is het goed om deze morele principes tegen het licht te houden. Vaak wordt er gezegd dat het mooi klinkt in theorie, maar dat de uitwerking niet deugt. De overeenstemming tussen morele principes en praktische oplossingen is ook iets dat goed omgekeerd is toe te passen. Wat zijn eigenlijk de morele fundamenten van het huidige systeem? Welke grote lijn wordt er gevolgd en welke uitgangspunten kun je vinden in het gevolgde beleid. Worden principes consequent toegepast of gelden principes alleen voor bepaalde mensen en niet voor anderen? Als dat het geval is dan verval je tot willekeur en kun je alles recht praten wat krom is. Je kan dan alles draaien naar het principe wat je op dat moment het beste uitkomt.

Het non-agressieprincipe is gelijk voor alle mensen. Er is niet een klasse van mensen die aan bepaalde regels moet voldoen en weer een andere klasse mensen die weer aan andere regels moet voldoen. Voor iedereen gelden dezelfde regels. Voor een agent gelden dezelfde principes als voor een burger op straat. De agent heeft dan wel als taak om anderen te beveiligen dat wil nog niet zeggen dat de agent geweld mag gebruiken tegen onschuldige personen. De agent kun je bevoegdheden geven, maar je kan geen rechten weggeven die je zelf niet hebt. Jouw huis en eigendom mag je beschermen tegen buitenstaanders. En je kan daarom iemand inhuren die jij de bevoegdheid geeft om op te treden tegen criminelen die op jouw terrein komen. Maar je kan deze persoon nooit bevoegdheden geven die je zelf niet hebt. De personen die belast worden met beveiliging en verdediging van personen en eigendommen hebben dus ook niet de bevoegdheid om geweld te gebruiken tegen onschuldigen.

Geweld is er niet alleen in de vorm van openlijk geweld en is daarom niet altijd goed te herkennen. Iemand die geweld wil gebruiken zal over het algemeen slim te werk gaan. Degene die openlijk agressief is wordt meestal al snel niet meer serieus genomen. Men zal liever frauderen en misleiden dan bijvoorbeeld openlijk met een pistool te zwaaien. Als iemand achter je geld aanzit dan zijn er heel veel meer mogelijkheden dan alleen de directe toepassing van geweld. Een combinatie van dreigen en bedrog is vaak zeer effectief. Zo kan een persoon of een instantie iemand onder dreiging van geweld ervan overtuigen dat je je geld over moet maken. Het inkleden met enig bedrog kan de diefstal echter veel effectiever maken. Je kan degene van wie je het geld steelt bijvoorbeeld wijsmaken dat je het geld zal gebruiken om daar allerlei goede zaken mee te doen. Als het slachtoffer denkt dat het gaat om liefdadigheid in plaats van om diefstal dan is het verzet veel minder en de kosten en risico van de diefstal zullen daardoor lager zijn. Naarmate de tijd vordert en er om je heen veel mensen zijn die in deze val trappen wordt het steeds lastiger om het geweld te herkennen. Denk bijvoorbeeld aan het geld dat uit het niets wordt gemaakt in de bancaire wereld. Geld uit het niets maken betekent dat de waarde van het geld verwaterd en al het andere geld wordt daarmee iets minder waard. Spaargeld wordt steeds minder waard door het maken van meer geld. Met name de pensioenen hebben hier onder te lijden. Degene die het geld maken stelen geld van de mensen die geld gespaard hebben. Dit verhaal is echter ingekleed met hele ondoorzichtige theorieën. Verder accepteert iedereen dit systeem al tientallen jaren en daardoor lijkt het normaal. Het is lastig om zaken aan de orde te stellen die al vanaf je geboorte bestaan. De afschaffing van de slavernij is wat dat betreft een goed voorbeeld. Achteraf vindt iedereen slavernij belachelijk, maar in die tijd was slavernij vanzelfsprekend en waren de tegenstanders lange tijd in de minderheid. Ook daar waren er talrijke argumenten om de slavernij goed te praten. Als er geen slavernij zou zijn dan zouden de slaven verhongeren. De eigenaren van de slaven beschermden de slaven tegen geweld van buitenaf en geweld onderling. De slaven waren niet in staat om voor zichzelf te zorgen en zonder slavernij zou er wanorde en armoede heersen onder de slaven. Geweld is pas echt effectief als het mooi wordt ingekleed.

Vervolgens is de vraag hoeveel geweld je mag gebruiken tegen personen die wel geweld gebruiken. Er zijn hierbij twee uitgangspunten, je eigen veiligheid en de geleden schade. Als iemand je bedreigt dan mag je alle middelen inzetten om je eigen veiligheid te garanderen. Verder kun je daarna maatregelen nemen om ervoor te zorgen dat je schadeloos gesteld wordt. In beide gevallen is het niet eenvoudig om een duidelijke norm te stellen ten aanzien van de hoeveelheid geweld die gepast is. Als je s’nachts een inbreker in je huis vindt dan lijkt het mij een terechte aanname dat dit een levenbedreigende situatie is en daarom is reageren met levensbedreigend geweld ook passend. Anders is het als de inbreker op de vlucht slaat, dan is er geen levensbedreigende situatie meer en komt de nadruk te liggen op de schadevergoeding. Ten aanzien van de schadevergoeding is wel voorgesteld dat een crimineel voor ongeveer twee keer het schadebedrag en de proceskosten een schuld heeft naar het slachtoffer. Als een crimineel een tv steelt dan is het gepast als hij ook eenzelfde waarde verliest als straf. Naast zijn straf moet hij dan ook nog de kosten van de tv vergoeden aan het slachtoffer en verder moet hij de kosten van het proces betalen. Dit geeft enigszins een indicatie van wat proportioneel geweld is bij overtreden van het non-agressieprincipe.

Hieruit volgt ook dat voor een misdaad altijd een slachtoffer nodig is. Volgens het non-agressieprincipe is een misdaad het initiëren van geweld. Als er geen slachtoffer is dan is er ook geen misdaad. Denk bijvoorbeeld aan de handel in drugs of prostitutie. Zolang alle partijen handelen uit vrije wil is er volgens het non-agressieprincipe geen misdaad. De schadelijkheid van de acties voor de persoon zelf maken het geen criminele actie. We gaan uit van zelfbeschikking en je mag dus zelf bepalen wat je doet met je lichaam. Een ander heeft dus geen recht om geweld te gebruiken om je te beschermen tegen jezelf. Als jij hard-drugs gebruikt dan is dat zeker schadelijk voor je en onverstandig, maar dit is geen reden om iemand naar de gevangenis te sturen. Het is uiteraard wel heel goed denkbaar dat de omgeving hulp en steun biedt aan een verslaafde om hem te helpen van zijn verslaving af te komen. Een verslaafde heeft vaak hulp nodig, maar van enige criminaliteit is hier geen sprake.

Het non-agressieprincipe is eenvoudig in de basis, maar het kost de nodige tijd om het op je in te laten werken. Het heeft vergaande consequenties en het is logisch dat je die niet zomaar ineens accepteert. Een goede oefening om te wennen aan dit principe is dat je om je heen kijkt naar de dagelijkse problemen. Ga vervolgens bij jezelf na bij welke problemen je geweld toe moet passen tegen onschuldigen om het op te lossen of zijn er alternatieven gebaseerd op vrijwillige samenwerking. Zoek naar de mogelijkheden voor vrijwillige samenwerking waarbij je allemaal beter af bent. Misschien kom je vervolgens tot de conclusie dat het echt niet anders kan en dat geweld echt noodzakelijk is. Maar dan ben je er wel bewust van dat er geweld wordt gebruikt. En als het goed is zal je met de nodige tegenzin instemmen met geweld tegen mensen die onschuldig zijn. Als je eenmaal beseft dat er heel veel dwang is in deze maatschappij dan is het nog een grote stap om voor te stellen hoe het zal gaan als deze dwang ontbreekt. Dat kost voor de één meer tijd dan voor de ander. Ik ken iemand die twintig jaar geleden gefascineerd raakte door het non-agressieprincipe. Hij heeft daar jarenlang mee rondgelopen, over nagedacht en over gelezen. En pas enkele jaren terug kwam hij tot de conclusie dat het echt mogelijk is om het non-agressieprincipe op alle menselijke interacties toe te passen. Of je uiteindelijk zelf helemaal het libertarisme omarmd is uiteraard aan jezelf. Maar ik denk dat voor iedereen het non-agressieprincipe een morele richtlijn kan zijn om mee te wegen in je beslissingen. Geweld tegen onschuldigen mag nooit vanzelfsprekend zijn.

Wikipedia:

http://en.wikipedia.org/wiki/Non-aggression_principle

Een laatste blik op 2010

noreply@blogger.com (Meijer1973) — Wed, 05 Jan 2011 06:00:00 +0000

Nu we 2010 hebben afgesloten is het natuurlijk spannend wat 2011 ons allemaal zal brengen. Wordt het meer van hetzelfde of gaat het dit jaar echt mis. Wat we weten is dat de economie de laatste maanden tot stilstand is gekomen. Het is moeilijk te voorspellen welke kant het de komende tijd op zal gaan. Maar laten we eerst eens terugkijken hoe het gegaan is in Nederland. Hoe heeft de financiële positie zich de laatste twaalf maanden ontwikkeld. Heeft men goed op de centen gepast en is het vermogen gegroeid of is men nog steeds geld aan het verbrassen.

Laten we eerst eens kijken naar de burgers van Nederland. Die zijn gewoon doorgegaan met het lenen van geld in kwartaal drie was de hypotheekschuld ten opzichte van vorig jaar met 13 miljard gestegen. En voor het consumptief krediet was dat een stijging van vier miljard euro. Dat betekent dat de particuliere schuld met ongeveer 2,7 procent is gestegen terwijl het inkomen naar verwachting met 1,75 procent zal stijgen. De schulden stijgen al jaren sneller dan het inkomen, maar iedereen begrijpt dat hier een keer een keerpunt in moet komen. Maar een dergelijk keerpunt zal niet geheel pijnloos verlopen. Het afgelopen jaar was er een moeizame woningmarkt die te kampen had met prijsdalingen en lage afzetten. Dat terwijl de hypotheekschuld toch is opgelopen. Stelt u zich eens voor wat er zou gebeuren als de totale hypotheekschuld zou dalen, dan zou de zeepbel heel snel knappen. De renteverlagingen hebben in ieder geval effect gehad, want de hypotheekmarkt is verder opgeblazen. De vraag is natuurlijk hoe lang ze dat nog vol kunnen houden.

De Nederlandse overheid heeft de schulden flink toe laten nemen. Van 61% van het BBP in 2009 naar 65% van het BBP in 2010 en in 2011 blijft dat nog flink doorgroeien. Dit betekent dat de overheidsschuld dus ook sneller stijgt dan het inkomen. En dat zal de komende jaren ook nog zo blijven als het huidige beleid wordt doorgezet. Ik ben toch nog steeds heel erg benieuwd hoe deze mensen over drie jaar uit gaan leggen dat Nederland er financieel slechter voorstaat ondanks dat de overheid fors heeft bezuinigd. De lasten zijn dan verhoogt, de dienstverlening is verminderd en de staatsschuld is toegenomen. Hoe lang blijft men deze mensen nog geloven? En het is nog maar zeer de vraag of het gaat lukken om de beoogde bezuinigingen te realiseren. Eerst heeft men het in algemene bewoordingen over minder bureaucratie en ambtenaren en dan is alles nog goed en aardig. Maar als duidelijk wordt wat dit in de praktijk inhoudt dan wordt het een stuk grimmiger. Dat zie je nu aan die paar honderd miljoen die bezuinigd gaat worden op cultuur en dan moet het echte werk nog beginnen. De overheid zal hoogstwaarschijnlijk over drie jaar gewoon meer uitgeven dan nu ondanks alle bezuinigingen. En dan is het maar te hopen dat de rente laag blijft want anders wordt deze schuldenlast echt een probleem. Op Europees niveau is de schuldenlast ook toegenomen. Uiteraard door de onderlinge steun, maar ook door de begrotingstekorten waarmee de Europese overheden te kampen hadden.

De schuld van de burgers is met 17 miljard gestegen en de schuld van de overheid is ook ongeveer met 17 miljard gestegen. Daar staat tegenover dat de economie gegroeid is met 10 miljard. Dus tegenover een groei van het inkomen van 10 miljard staat een toename van de schuld van minimaal 34 miljard. En deze 34 miljard moet met rente worden afgelost. Dit geeft mij de indruk dat het stimuleren van de economie door groei van de kredietverlening niet succesvol is geweest.

De bedrijven doen het een stuk beter. Zij hebben zich vrij snel aangepast aan de nieuwe situatie. Kijkt men naar de berichten die bedrijven afgeven, dan bekruipt je de indruk dat er een trend naar het Oosten gaande is. Veel bedrijven rapporteren dat de markten in Europa en de VS vast zitten, maar dat men toch nog goede winsten heeft kunnen behalen door groei in opkomende economieën. Maar de exporterende bedrijven hebben gelukkig wel een zeer goede prestatie geleverd het afgelopen jaar. De relevante wereldhandel nam toe met iets meer dan 10 procent en de uitvoer steeg met iets meer dan 12 procent. De exporterende bedrijven hebben het dus relatief goed gedaan. Hopelijk krijgen deze bedrijven de kans om dit door te zetten. Een lastenverlichting en wat deregulering zou in ieder geval heel veel helpen om deze trend gaande te houden. Helaas zijn er ook nog heel wat bedrijven die aankloppen bij de overheid. Zoals bijvoorbeeld TNT die graag geld wil om de banen van postbodes te reden. Hopelijk wordt hier niet op ingegaan. Al deze subsidies moeten ergens van betaald worden en dat zou betekenen dat de goede bedrijven te kampen krijgen met hogere lasten.

Deze ontwikkeling in de private sector heeft zich niet vertaald in een toename van de werkgelegenheid. Over het geheel is de werkgelegenheid licht gedaald. Maar daarbij moet worden opgemerkt dat de werkgelegenheid bij de overheid en in het onderwijs is toegenomen. In de private sector is de vraag naar (Nederlandse) arbeid dus afgenomen. Verder heeft de ontwikkeling van het flexwerken in de private sector weer doorgezet. Als er extra mensen werden aangenomen in de private sector dan ging het vaker om uitzendkrachten, zzp-ers etc. dan voorheen.

Een belangrijke trend van het afgelopen jaar ook de stijging van de grondstofprijzen. Voedsel, energie en metalen zijn allemaal flink in prijs gestegen. Het is de vraag wat deze ontwikkeling in de toekomst gaat betekenen. Met een flinke technologische groei kun je efficiënter omgaan met deze materialen. Ondanks hogere inkoopprijzen kun je dan toch dezelfde verkoopprijzen blijven hanteren. Maar dat is natuurlijk wel een grote gok, want technologische vooruitgang is onzeker. Het is ook mogelijk de hogere grondstofprijzen de economische groei in Europa zullen afremmen. Ook voor 2011 blijven de grondstoffen weer een markt om rekening mee te houden.

Het afgelopen jaar is een jaar waarin er naar mijn mening nog geen schokkende dingen zijn gebeurt. Men heeft de zeepbel in stand weten te houden ondanks de herrie in de PIIGS landen en andere hobbels. Er voornamelijk stilstand en stagnatie te zien en hier en daar bloeit er heel voorzichtig weer wat op. Maar de schuldenlast blijft wel doorgroeien. Er zit nog veel ellende in het systeem en men durft er niet aan om een grote schoonmaak te houden. De huizenmarkt is nog boven water gebleven doordat de hypotheekschuld toch nog is gegroeid. En een grote meevaller was het bedrijfsleven dat het heel aardig heeft gedaan. Het afgelopen jaar zijn de schulden weer harder gegroeid dan het inkomen. Voor mij is dat een teken dat er weer wat meer lucht in de zeepbel is geblazen. De problemen zijn niet opgelost maar vooruit geschoven en wat groter geworden. Het is weer een jaar gelukt om problemen vooruit te schuiven. Het is politieke zelfmoord om te zeggen dat het beter is om de recessie toe te laten slaan en dus kiest men ervoor om de schuldenlast weer wat op te hogen. Nu is het afwachten welke creatieve maatregelen 2011 weer zal brengen.

bronnen:

http://www.statistics.dnb.nl/index.cgi?lang=nl&todo=Huis

http://www.prinsjesdag2010.nl/miljoenennota/situatie_overheidsfinancien/emu-schuld

Een kleinere overheid, een goed voornemen

noreply@blogger.com (Meijer1973) — Mon, 03 Jan 2011 06:00:00 +0000

Mijn denken over een kleinere overheid kwam in een stroomversnelling toen ik tot het besef kwam dat je heel veel doelen kan bereiken door juist niets te doen. De eerste neiging van mensen is vaak om te handelen en tot actie te komen. Maar dat heeft bij de overheid geleid tot een wirwar aan regeltjes, subsidies, accijnzen en andere maatregelen. Deze warboel aan maatregelen is inmiddels zo complex geworden dat het inmiddels makkelijker is om iets te bereiken door minder te doen. Dit geldt niet alleen voor rechtse doelen als een betere concurrentiepositie en veiligheid, maar ook voor meer linkse onderwerpen als armoedebestrijding en milieubescherming. Probeer bij alle onderwerpen te kijken of je je doelen kan bereiken door juist niets te doen. Dat is dubbel winst want je bereikt je doel en het scheelt ook nog middelen.

Armoedebestrijding wordt door velen gezien als een belangrijke taak van de overheid. Met name door links wordt er op gehamerd dat armoedebestrijding essentieel is voor het goed functioneren van de maatschappij. Het heeft allerlei positieve effecten zoals een vermindering van criminaliteit en verminderen van maatschappelijke spanningen. En verder is het ook nog eens sociaal naar onze medemens als mensen niet omkomen van de honger. Daarom wordt er snel geroepen dat er meer geld moet naar armoedebestrijding, maar het kan ook anders. De overbesteding van de overheid heeft er inmiddels toe geleid dat ook de armsten een flinke rekening gepresenteerd krijgen. Als je werkt voor het minimumloon dan betaal je 200 euro aan inkomstenbelasting en vervolgens betaal je nog eens BTW, heffingen en andere zaken. Dat telt zo maar op tot 300 tot 400 euro belasting per maand. Verder hebben deze mensen meer moeite om aan het werk te komen door het minimumloon. Door de lonen verplicht te verhogen nemen werkgevers minder mensen in dienst en worden de kansen voor de lager opgeleiden minder. Een logische maatregel zou zijn om de inkomstenbelasting voor deze groep te verlagen en het minimumloon ook. Stel dat je zowel het minimumloon als de belasting voor deze groep met 200 euro verlaagt dan gaat er niemand van de armsten op achteruit. Maar het creëert wel heel veel kansen voor deze groep en dat levert juist weer geld op. Sommigen zullen er netto op vooruit gaan waardoor de armoede minder wordt. Maar ook de werkgevers hebben lagere loonkosten en dit stimuleert de werkgelegenheid en daarmee de kansen om uit de armoede te komen. Deze maatregel kun je financieren door ergens wat subsidies te verlagen of minder militairen uit te zenden naar het buitenland, er moeten immers ergens prioriteiten worden gesteld. Een dergelijke maatregel verhoogt het netto-inkomen van de armsten en creëert daarboven op nog eens kansen voor meer werk door de verlaging van het minimumloon. Er moeten toch dingen zijn in het budget die minder belangrijk zijn dan dat.

Ten aanzien van veiligheid zou je kunnen denken aan het recht van mensen om zichzelf te verdedigen. Nu nog is zelfverdediging erg risicovol omdat de kans bestaat dat je vervolgt wordt voor mishandeling. Stel dat iemand een inbreker flink toetakelt. Degene die zijn eigendommen verdedigt is niet iemand die normaal gesproken crimineel gedrag vertoond. Iemand die zijn eigen huis en gezin beschermd is geen gevaar voor de maatschappij. Het is daarom ook niet nodig om zo iemand in de gevangenis te zetten. De vervolging van deze personen is heel kostbaar, maar draagt op geen enkele manier bij aan de veiligheid. Een gevangenis is juist bedoeld om mensen die een gevaar zijn voor de maatschappij uit het maatschappelijk leven te halen zodat de maatschappij weer wat veiliger wordt. Aan de andere kant wordt de afweging voor de inbreker ook heel anders als hij weet dat hij flinke klappen kan krijgen als hij ergens binnenkomt. De “kosten” voor de crimineel worden hoger en dat zal sommige criminelen afremmen. Als mensen het recht hebben om zichzelf te verdedigen dan scheelt dat dus op twee manieren. Ten eerste besteedt je geen kostbaar gemeenschapsgeld aan het vervolgen en opsluiten van mensen die niet crimineel zijn. En het wordt voor criminelen minder aantrekkelijk om uit stelen te gaan. Door minder te doen en minder geld uit te geven wordt de maatschappij veiliger.

Een andere zorg die men heeft is dat bedrijven misbruik maken van hun marktpositie. Dat zij hun macht vergroten en deze misbruiken waardoor consumenten teveel betalen. Nu wil de overheid met de NMA achter dergelijke bedrijven aangaan. En men is heel trots op al het leed dat de NMA voorkomt. Maar het lijkt me de eerste taak van de overheid om te stoppen met het stimuleren van misbruik van macht door bedrijven. Laat bedrijven concurreren op basis van kwaliteit en kosten en laat de overheid er buiten. Het bestaan van de overheid werkt over het algemeen in het voordeel van de grotere bedrijven en juist door het overheidsbeleid ontstaat zo meer misbruik van macht door bedrijven. Grote bedrijven hebben namelijk schaalvoordelen in hun relatie met de overheid. Zij zijn beter in staat om de kosten van regulering op te vangen dan kleine bedrijven. Zij weten beter waar ze subsidie kunnen vragen en hoe zij dit moeten regelen. En zij hebben lobbyisten om allerlei zaken voor elkaar te krijgen in Den Haag en bij de lokale politiek. Er zijn legio voorbeelden waarbij de overheid bedoeld of onbedoeld de macht van bedrijven vergroot. Ook hier kan heel veel bereikt worden door juist minder te doen. Een goed voorbeeld hiervan is de Europese aanbesteding. Deze was oorspronkelijk bedoeld om de concurrentie te bevorderen, maar leidt er nu juist toe dat het voor kleine bedrijven heel lastig is geworden om opdrachten van de overheid te krijgen. In de eisen wordt ook regelmatig gesteld dat de bedrijfsomvang aan een bepaald minimum moet voldoen, denk bijvoorbeeld aan een eis aan de omzet. Dit is wel een heel direct voorbeeld waarbij grotere bedrijven worden bevoordeeld ten opzichte van kleinere bedrijven. De overheid werkt zichzelf op dit vlak dus tegen en bereikt heel wat anders dan het zegt te bereiken. Als de overheid de concurrentie wil bevorderen doet ze er dus goed aan als ze stopt met het verstoren van de concurrentie.

Op deze manier kun je naar alle politieke vraagstukken kijken. Een ander belangrijk links punt is bijvoorbeeld de bescherming van het milieu. Voordat de overheid zou beginnen aan het beschermen van het milieu lijkt het mij goed om eens te kijken naar de vervuiling die de overheid zelf veroorzaakt. Of denk aan de gezondheidszorg. In hoeverre gaat de huidige regelgeving niet ten koste van goede zorg. Zo kunt u ook op het gebied van onderwijs nog wel een paar verbeteringen bedenken door de overheid te verkleinen. En vergeet natuurlijk niet het creëren van banen waar de overheid graag mee pronkt. Eigenlijk op elk terrein is het beleid wel te sturen door deregulering. Dit komt doordat elk aspect van ons leven wel gestuurd wordt door regels, subsidies of belastingen. En deze regels werken regelmatig verschillende richtingen op terwijl ze op hetzelfde beleidsterrein van toepassing zijn. In de woningbouw zijn er bijvoorbeeld allerlei regels die de bouw afremmen, maar er zijn ook weer regels die de bouw moeten stimuleren. Dit wordt een onontwarbare soep van regels waarvan het effect totaal onduidelijk is. Stel dat je de woningbouw wil stimuleren dan is het daarom veel logischer om barrières weg te nemen dan dat er weer een nieuwe regel of subsidie bij komt.

Gebruik je dit argument tegen iemand dan moet je niet gelijk bij iedereen heel veel enthousiasme verwachten. Stel dat je voorstelt om subsidies op kunst te verlagen omdat hier toch voornamelijk door de rijksten gebruik van wordt gemaakt om dit plan te bekostigen. Dan loop je al snel tegen een muur op. Sommige lijken nu eenmaal niet bereidt om keuzes te maken. Dat is juist één van de redenen waarom er altijd sprake is van meer en nooit van minder. En laat je niet om de tuin leiden door de huidige regering, ook zij zullen over vier jaar meer uitgeven dan zijn nu doen. In 2013 zullen de overheidsuitgaven hoger liggen dan in 2010. Alleen een crisis zoals in Griekenland kan daar verandering in brengen.

Deze discussies worden over het algemeen gedomineerd door de standaard paradepaardjes van links en rechts. Op rechts scoor je makkelijk door te praten over minder belasting, bureaucratie en ambtenaren. Maar men is huiverig om concreet aan te geven wat de overheid dan niet meer zal gaan doen. Op links heeft men het over armoedebestrijding, goed onderwijs en goede gezondheidszorg en daar vergeet men te vermelden waar dit van betaald moet worden. De kracht van bovenstaande manier van kijken in discussies zit hem niet in de kostenbesparing en lagere belasting die je bereikt door het verkleinen van de overheid. Er zijn heel wat mensen die het niet erg vinden als we wat minder geld hebben als dat zorgt voor een “rechtvaardiger” samenleving. Dan heeft het weinig zin om te hameren op de voordelen van een lagere belasting. Laat deze mensen zien dat terugtreden van de overheid juist leidt tot een meer rechtvaardige samenleving. Als ik debatteer met iemand van links dan haal ik er graag bij dat ik de inkomstenbelasting voor mensen die werken voor het minimumloon zou verlagen. Hoe kun je daar tegen zijn als sociaal persoon die graag de armoede bestrijd? In politieke discussies is men vaak sterk gericht op wat de overheid zou moeten doen en niet op wat de overheid zou moeten laten. Het geeft vaak een interessant inzicht als je deze insteek gebruikt. Het verassende voor je gesprekspartner is dat je hem gelijk geeft en met hem mee gaat denken over oplossingen. Vervolgens geef je aan hoe je het probleem op kunt lossen door te dereguleren en minder subsidies te geven.

Voor jezelf is het ook een vruchtbare manier van denken. Het heeft mij in ieder geval op het pad gezet van denken over een kleine overheid. Je zal er vaak tegen aan lopen dat de ene regel de andere weer uitlokt en dat er regels zijn die elkaar tegenwerken. Als je nadenkt over dereguleren ga je daardoor steeds verder naar de kern. En zo ga je steeds verder met het in gedachten ontmantelen van de overheid. Probeer ook op de terreinen waarvan je zelf denkt dat de overheid meer zou doen eens te kijken naar verkleinen van de overheid en deregulering. Alle zaken in ons leven zijn inmiddels gereguleerd, belast of gesubsidieerd. Dat betekent dat er op alle terreinen kansen zijn om te sturen door regels te verminderen. Het is een wellicht een suggestie voor een goed voornemen voor het komend jaar. Denk bij alles wat je wilt bereiken erover na of je het zou kunnen bereiken door juist iets niet te doen.

Opzet blog

noreply@blogger.com (Meijer1973) — Sun, 02 Jan 2011 06:00:00 +0000

Dit blog geeft een kijkje in mogelijkheden om de overheid te verkleinen. De komende tijd zal ik om een variatie aan onderwerpen aan te bieden me houden aan de volgende opzet. Er zullen drie artikelen per week geplaatst worden en die zullen steeds de volgende thema’s volgen.

Maandag – Verkleinen van de overheid, welke praktische problemen kom je tegen bij privatiseren en welke voordelen heeft privatiseren? Ik kijk naar de huidige situatie en hoe kunnen we van daaruit afbouwen naar een kleinere overheid.

Woensdag – Economie en dan met name de onbedoelde gevolgen van overheidsbeleid. Ook de werking van financiële markten zal regelmatig aan bod komen. Verder uiteraard aandacht voor de voordelen van vrije markten.

Vrijdag – Meer fundamentele morele onderwerpen zoals het non-agressieprincipe en eigendomsrechten. Hoe kan het dat goede oplossingen verloren raken in het politieke krachtenspel en welke alternatieven zijn er dan? Hierbij begin met bepaalde aannames bouw daarop verder. Anders dan op maandag waarbij ik uitga van het huidige systeem en kijkt wat er gebeurt als je van daaruit gaat afbouwen.

Volgens mij zijn dit voorlopig drie goede pijlers om mee verder te gaan. Op deze manier wil ik mezelf dwingen om een evenwichtig aanbod van onderwerpen te behandelen. Morgen zal het eerste artikel weer geplaatst worden.

Kerstvakantie

noreply@blogger.com (Meijer1973) — Mon, 20 Dec 2010 06:00:00 +0000

De komende twee weken geen berichten vanwege de kerstvakantie. Op drie januari is het eerstvolgende bericht.

Wat maakt de overheid zo anders?

noreply@blogger.com (Meijer1973) — Fri, 17 Dec 2010 06:00:00 +0000

Wat onderscheidt de overheid nu eigenlijk van andere organisaties zoals bijvoorbeeld Phillips? De overheid is ook een organisatie die goederen en diensten levert. En net als bij elke andere organisatie is er sprake van input en output. Er komt geld binnen en men verwacht dat daar wat voor geleverd wordt. Het onderscheidende verschil is dat je bij de overheid gedwongen wordt om te betalen en in sommige gevallen ook gedwongen wordt om te consumeren. Het is echter maar de vraag of deze gedwongen betalingen en leveringen noodzakelijk zijn om de voorziening van deze goederen te regelen.

De overheid levert een aantal essentiële goederen en diensten zoals gezondheidszorg. Maar dat gezondheidszorg een belangrijke dienst is, wil niet zeggen dat de overheid hem moet leveren. Op de vrije markt kunnen alle technische voorzieningen geleverd worden, daar zit hem de noodzaak niet. Voor welk aspect van gezondheidszorg is eigenlijk dwang of de toepassing van geweld noodzakelijk? Het is ook zeker niet zo, dat als de overheid geen gezondheidszorg levert dat er dan geen gezondheidszorg zou zijn. Sterker nog, het is heel goed mogelijk dat de zorg dan goedkoper is en van betere kwaliteit zou zijn. Iets dat we meestal zien gebeuren als we zaken overlaten aan de vrije markt.

Dat is ook niet zo gek want het enige dat de overheid anders maakt is dat deze je kan dwingen om mee te betalen aan de gezondheidszorg en ze kunnen je dwingen om het product af te nemen. Ze kunnen het verplichten om je te verzekeren en daarmee ben je verplicht consument. Het is zelfs mogelijk om particuliere initiatieven te verbieden zodat de overheid de enige is die een bepaald product aanbied. De overheid is als geen ander in staat om monopolies te creëren. Men weet dat monopolievorming leidt tot luiheid bij de aanbieder. De producent die een monopoliepositie heeft hoeft zich niets aan te trekken van concurrenten. De prijzen kunnen daardoor omhoog en de kwaliteit omlaag. De overheid is een soort monopolie met nog een extraatje. Normaal gesproken kan je altijd nog voor kiezen om het product dat de monopolist aanbiedt niet te kopen. Maar de overheid is niet alleen monopolist ze dwingt haar klanten ook nog eens om mee te betalen aan de producten die het levert. Het is daarmee een monopolie in het kwadraat. En dat zie je ook terug in de bedrijfsvoering. Bij monopolisten zie je al dat er sprake is van inefficiëntie en bureaucratie door onvoldoende concurrentie. Het zijn logge organisaties die lui geworden zijn door hun luxe positie. Bij de overheid is dit alles nog een stap erger omdat de situatie nog luxer is.

De gedwongen betalingen brengen nog een andere dimensie. De beheerders van dit geld kunnen nu namelijk andermans geld uitgeven. Zij kunnen zeggen dat A moet betalen en dat B iets geleverd krijgt. Dat kan zijn met de beste bedoelingen omdat B het heel moeilijk heeft. De vraag is natuurlijk of het wel ok is om zomaar het geld van A af te nemen als hij niemand kwaad heeft gedaan. Maar aan het uitgeven van andermans geld zitten nog meer haken en ogen. Je kan namelijk ook geld van A afnemen en het grootste deel zelf houden, er is bijna niemand die nog wijs wordt uit die stromen met miljarden euro’s. B is heel blij met je omdat hij geld krijgt en zal het beleid vervolgens ook nog eens verdedigen. Of als ik B ben kan ik de overheid vragen of ze het geld van A aan mij willen geven. En A kan ook de volgende generatie zijn die nu nog nietsvermoedend in de wieg ligt. Zou jij de het toekomstige loon van je kleine rakker uitgeven zodat je nu een feestje kunt bouwen? Wat begint met de beste bedoelingen kan zo ontaarden in een ordinaire roofpartij. Niet meedoen is geen optie want dan gaat iemand anders er met de buit vandoor.

Monopolievorming heeft zeker heel veel nadelen. Maar als er al een monopolie is dan liever één waarbij je er op zijn minst niet toe wordt verplicht om te betalen voor de al dan niet geleverde diensten. Bij alle zaken die de overheid doet zul je je dus af moeten vragen of het wel noodzakelijk is dat hierbij mensen gedwongen worden om mee te betalen. Is het hier niet beter om mensen de vrije keuze te geven. De vrije keuze heeft talloze voordelen. Ten eerste natuurlijk de keuzevrijheid van het individu, maar door keuzevrijheid ontstaat ook concurrentie en dat zorgt voor vernieuwing en kostenverlagingen. Als je de overheid instelt als instituut om monopolievorming te voorkomen dan accepteer je dus dat er een monopolist is die zorgt dat er geen monopolies kunnen ontstaan. Dat je tegen monopolies en misbruik van macht bent daar kan ik me wat bij voorstellen. Maar waarom zouden diezelfde bezwaren niet gelden voor de geweldmonopolist? Door het een overheid te noemen verdwijnen niet ineens de nadelen die bij een monopolist horen. Men is bijvoorbeeld tegen monopolievorming omdat dit leidt tot hogere prijzen en slechtere kwaliteit. Maar geldt dit ook niet voor de overheid? Als je mensen vraagt naar voorbeelden van monopolisten dan hoor je meestal de NS, maar dit is een overheidsbedrijf. Als de overheid er is om je te beschermen tegen monopolievorming, waarom stelt ze deze monopolies dan in? En waar zijn de voorbeelden van monopolies op goederen zonder dat er sprake is van overheidsingrijpen? De beste manier om een monopolie te voorkomen is door de consument de keuzevrijheid te geven en de markt vrij te laten.

Ten aanzien van de toepassing van geweld door bijvoorbeeld politie en defensie kun je vergelijkbare vragen stellen. Het meest gebruikte argument voor een geweldsmonopolist is dat je dan voorkomt dat niet iedereen geweld tegen elkaar gebruikt en dat het daardoor geen oorlog van allen tegen allen wordt. Toch zul je hier wel zorgvuldig moeten zijn met je redenering. Je gaat er dan van uit dat individuen heel gewelddadig tegen elkaar zullen zijn terwijl dit voor overheden ineens niet zal gelden. Maar is het zo dat overheden geen geweld toepassen tegen andere overheden? En het komt toch ook zeker voor dat overheden geweld toepassen tegen burgers zonder dat daar een goede reden voor is. Dat je geweld wil voorkomen is zeker een legitieme wens. Maar is het wel zo dat overheden minder geweld gebruiken dan de burgers onderling? (criminelen en terroristen mag je meerekenen bij de burgers als je het echt na wilt rekenen) Je zal er goed bij stil moeten staan hoe het komt dat individuen wel geweld gebruiken terwijl organisaties van individuen dat dan niet doen.

Men wil nog wel eens angst zaaien over grote bedrijven die alleen maar winst willen maken. Maar een bedrijf kan niet zo heel veel doen tegen de wereld en de mensen. Als ze een medewerker niet willen dan kunnen ze die ontslaan. Als ze het niet bevalt in een land dan kunnen ze vertrekken. Maar dat is niet echt een basis voor machtsmisbruik. De overheid heeft het leger en de politie en die kunnen pas echt dingen afdwingen. Bedrijven kunnen je negeren, dat is ongeveer het ergste dat ze je aan kunnen doen. Dat wil niet zeggen dat bedrijven altijd onschuldig zijn. Bedrijven hebben vaak wat hulp nodig om nog wat groter te worden of hier en daar wat privileges te krijgen. Daarvoor hebben ze de overheid nodig. Maar het is de overheid die geweld toe kan passen, dus laat er geen twijfel over bestaan hoe de verhoudingen liggen. Pas als bedrijven hulp krijgen van de overheid dan kunnen de horrorverhalen ontstaan die je zo vaak hoort over het bedrijfsleven. Private watermaatschappijen die te hoge kosten vragen, bankiers die slapend rijk worden, oliemaatschappijen die ongestraft de bevolking kunnen vergiftigen en ga zo maar door. Ze hadden het nooit kunnen bereiken zonder hulp van de overheid.

Gelukkig hebben we in het Westen enigszins een idee hoe marktwerking er uit ziet. Stel je eens voor dat je in het vroegere Oost-Duitsland woonde en dat je niet beter weet dan dat de overheid alles regelt. Hoe leg je aan iemand daar uit dat het een goed idee is om over te stappen op marktwerking. De overheid zorgt ervoor dat je brood elke dag bij de bakker ligt. Wie gaat er dan zorgen dat er brood bij de bakker komt te liggen als je het overlaat aan de markt? Dan moet je uitleggen dat je dus helemaal niets gaat doen en gaat wachten totdat er iemand komt die het een goed idee vindt om een bakkerij in je buurt te openen. En dat er vanzelf boeren komen die graan zullen gaan verbouwen. Dan kun je je voorstellen dat deze mensen toch wel wat moeite zullen hebben om je te geloven. Wat je gewend bent heeft nu eenmaal een hele grote invloed op hoe je tegen dingen aankijkt. We zijn toch snel geneigd om te denken dat wat normaal is, ook goed is.

Voor Westerlingen is het ook niet altijd makkelijk voor te stellen wat er zou gebeuren als de productie van bepaalde goederen aan de markt overgelaten zou worden. Stel dat je na gaat denken over bijvoorbeeld privatisering van wegen, dat is voor veel mensen al heel lastig voor te stellen. Een eerste hindernis bij marktwerking is dat je niet precies weet wat er zal gebeuren. Bij de overheid weet je wat je hebt, maar de markt is steeds weer anders. Niemand weet hoe een tv er over tien jaar uit zal zien. In het voorbeeld over Oost-Duitsland is het absoluut niet zeker hoe het brood geleverd zal worden als je het aan de markt overlaat. Dat kan door een bakkerij, maar het kan ook geleverd worden door een supermarkt. De productie kan gedaan worden door lokale boeren, maar het is ook mogelijk dat graan wordt geïmporteerd. De markt is lastig te beschrijven omdat het vele vormen heeft en steeds weer veranderd.

Je weet niet wat er zal gebeuren op de markt, maar je weet wel dat als er een behoefte is, dat er dan op ingespeeld zal worden. Als je wel zou weten wat de uitkomsten van de markt zouden zijn dan zou een planeconomie mogelijk zijn. Als je vooraf alle antwoorden kan geven op wat er gebeurt na privatisering dan hoef je ook niet te privatiseren, want dan kun je het zelf inrichten op die manier. In het geval van wegen zitten we nu met een situatie waarbij de overheid de totale planning in handen heeft. Maar er zijn allerlei mogelijkheden om wegen privaat aan te leggen. Maar de brug die je over moet om je dit voor te kunnen stellen is groot omdat er weinig voorbeelden zijn en dat maakt dat het lastig is voor te stellen hoe het eruit zou zien. Er is inmiddels heel wat literatuur over hoe wegen geprivatiseerd kunnen worden, maar papier is toch altijd net even anders dan een praktijkvoorbeeld. Net als dat het voor een Oost-Duitser lastig was om je voor te stellen dat brood door de markt geleverd zou worden. De belangrijkste vraag is of het noodzakelijk is om geweld toe te passen om dit product te leveren, want dat is hetgeen de overheid onderscheid van andere organisaties.

En toch blijft er het gevoel achter bij sommigen dat er iemand moet zijn die dingen regelt. Men gaat ervan uit dat alleen de overheid het vermogen heeft om zaken te coördineren op grote schaal. Als er niet een baas is die orders geeft hoe kan het dan dat dingen toch geregeld worden. Moet er geen centrale coördinatie zijn. Is het vermogen om dingen te kunnen organiseren en coördineren niet uniek voor de overheid en niet alleen het kunnen toepassen van geweld. Maar denk eens aan de coördinatie die nodig was om je tv in jouw huiskamer te krijgen. Er is onderzoek gedaan, er zijn metalen uit de grond gehaald, er is olie gewonnen voor energie, hij is geassembleerd in een fabriek en getransporteerd naar een winkel. Al de noodzakelijke beslissingen zijn genomen zonder centrale planning. Deze beslissingen werden genomen door individuen die reageerden op persoonlijke behoeften en prijssignalen. Of denk aan de tekorten aan katoen die er onlangs in de wereld waren. Probeer dat eens centraal te regelen. Je kan minder kleding maken en dan moet je dus zien te regelen dat er over de hele wereld minder kleding wordt toebedeeld aan de burgers. Stel dat je dat zou moeten doen zonder het prijsmechanisme en dat je dit allemaal zou moeten plannen, dat is simpelweg niet te doen. Decentrale beslissingen die worden genomen op basis van prijzen zijn veel effectiever dan van boven af opleggen wat er moet gebeuren.

Ergens kan ik mij wel voorstellen dat mensen moeite hebben met het prijsmechanisme. Wat het prijsmechanisme doet gaat veel verder dan wat een enkel persoon kan bedenken. De oplossing voor het katoentekort is niet meer te overzien of te beschrijven. De oplossing bestaat uit vele duizenden of miljoenen beslissingen die genomen zijn door burgers. En deze industrie staat weer in verbinding met energie, transport en vele anderen. Het is vele malen complexer dan wat een planbureau ooit zou kunnen bedenken. Vergelijk Oost-Duitsland met de kapitalistische landen in die tijd. De verschillen ten aanzien van keuzevrijheid zijn enorm. En waarom zou wat geldt voor een heel land niet gelden voor individuele sectoren? Een geweldmonopolist is naar mijn mening niet beter in staat in om zaken te coördineren dan de individuele burgers die samenwerken en concurreren om zo tot een oplossing te komen.

Er zijn een aantal taken die normaal gesproken gedaan worden door de overheid. Ten aanzien van al die taken kun je je afvragen of het niet wat minder kan met de overheidsinterventie. Maar je kan ook fundamenteel kijken naar de aard van de overheid. De overheid is de geweldsmonopolist in een bepaalde regio. Je gaat dan naar de kern van het probleem, en dat is de vraag, “wanneer is de toepassing van geweld gerechtvaardigd”. Als de overheid het niet regelt dan blijven de vrijwillige transacties over. De overheid is degene die de macht heeft en geweld toe kan passen tegen burgers. Vervolgens kunnen we de vraag stellen in hoeverre een geweldsmonopolist noodzakelijk is. En als je vind dat een geweldsmonopolist noodzakelijk is hoeveel geweld mag deze dan toepassen? Dan ben je aan het denken vanuit de kern van het probleem in plaats van je suf te piekeren hoe dit en dat dingetje geprivatiseerd kan worden. En nadenken over privatisering is heel nuttig, maar omdat niemand weet hoe de markt eruit zal zien blijft het koffiedik kijken. Bekijk je het vanuit de kern van het probleem, dan kan dat de zaken soms een stuk eenvoudiger maken. In plaats van eindeloze disussies over de voors en tegens van overheidsingrijpen kun je de vraag een stuk eenvoudiger maken. Wanneer is het nodig om geweld te gebruiken tegen mensen die zelf geen geweld gebruiken?