In de conceptnota vind je in de eerste plaats de overheidsvisie op de omgang met media en onze verwachtingen ten aanzien van de verschillende actoren op dit vlak. Verder willen we in deze nota toelichten wat de krachtlijnen zijn van het mediawijsheidsbeleid. We hechten daarbij vooral belang aan vier zaken: het stroomlijnen en op elkaar afstemmen van het mediawijsheidsbeleid, de competentieontwikkeling, de aandacht voor gelijke kansen vanuit een e-inclusieve benadering en het creëren van een veilige en verantwoorde media-omgeving. Tenslotte biedt deze nota een antwoord op de vraag welke concrete acties en maatregelen wij reeds uitvoeren, maar ook op de vraag welke initiatieven we in de nabije toekomst willen nemen om de mediacompetenties van alle Vlamingen te verbeteren.

ILIAS is een open source elektronisch leerplatform, maar je kan het ook zeer goed inzetten als Learning Content Management Syteem én als ontwikkeltool voor e-cursussen.

ILIAS biedt alle functionaliteiten die worden verwacht in een eerste klas LCMS zoals:

- SCORM naleving
- E-Learning content ontwikkeling
- Toetsen
- Wiki
- E-Portfolio
- Forums, Chat en mail.

Het wordt gebruikt in de academische wereld, gezondheidszorg, militaire opleidingen, commerciële ondernemingen
en non-profit organisaties. Door de huidige economische situatie is het voor bedrijven en instellingen aantrekkelijk om
hun opleidingen en kennis in een complete open-source Electronische Leeromgeving te ontwikkelen en te plaatsen.

Als ict-verantwoordelijke, e-learningverantwoordelijke en ontwikkelaar kan je in 1 dag een overzicht krijgen van mogelijkheden, toepassingen en cases.

Lees hier de brochure over het seminarie. Maar haast je: laatste week van april!

Ten eerste, waarom moet het altijd over een Ipad gaan? Er bestaat toch ook zoiets als een tablet-pc? Dit is alleszins merk-neutraler uitgedrukt. Tenslotte zijn ook niet alle luiers afkomstig van Pampers of is niet elke ballpen een Bic. Er is trouwens  heel wat te zeggen voor het gebruik van een tablet met Android in de klas in plaats van een Ipad: het onderwijs heeft meer baat met een open systeem waarbij de hardware alvast niet merkgebonden is en zo de keuzevrijheid maximaliseert.

Ten tweede moet je altijd omzichtig omgaan met hypes. Een hype is het perfecte middel om een instrument  een bestaansrecht te geven dat het eigenlijk niet heeft. Wat is bijvoorbeeld de exacte meerwaarde van een tablet-pc (een Ipad zo u wil) ten opzichte van een ordinaire netbook? Niet alleen is een netbook even klein en duurzaam qua batterijgebruik, een netbook beschikt ook over een resem extra aansluitmogelijkheden (bijvoorbeeld een USB-poort! Niet aanwezig op zowat alle tablets…), een toetsenbord waar je ook effectief een tekst kan op typen, Java,… Last but not least: een netbook is een pak goedkoper dan een Ipad.

Tussen de duizenden en duizenden zogenaamde educatieve Apps die geen enkele meerwaarde in zich hebben, is er dan toch soms ook een die echt vernieuwend is: SCHOOLTAS bijvoorbeeld.

Schooltas is een app uitgegeven door ThiemeMeulenhoff, een Nederlandse uitgeverij. Je kan er hun leer- en werkboeken mee aankopen en digitaal bekijken.  Leerlingen en leerkrachten kunnen nota’s en aantekeningen maken, links toevoegen, opmerkingen delen met anderen,… Kortom: een heel nieuwe manier van omgaan met leermaterialen. Geniaal in zijn eenvoud? Dat is te vroeg om te stellen. Het is eerst nog wachten op de eerste Vlaamse uitgeverij die het voortouw neemt.

En dat is nu net wat er is gebeurd met de hype van het digitale bord.
Vele honderden jaren was elke lesgever volstrekt tevreden met een krijtbord. Een quasi onverslijtbaar en duurzaam instrument dat je toeliet om aantekeningen te maken (en ze opnieuw uit te wissen!), tekeningen te maken, prenten op te hangen,… Ten opzichte van de huidige interactieve borden boden ze heel wat voordelen: geen kopzorgen over stroompannes of een server die plat ligt, geen onderhoud of updates nodig, geen kabels die liggen te slingeren, geen beamer, … Maar vooral: multitouch! Zoveel leerlingen als we zelf wenselijk achtten, konden simultaan aan het krijtbord aan de slag.
En tijdens de speeltijd? Dan leefden de kinderen zich met stoepkrijt uit op de grootste interactieve speelplaats aller tijden! Ze tekenden op de betontegels en wonderwel: de tekening verscheen op ware grote op hun speelplaats, in kleur! Voorwaar een “must have” voor elke school…

Stijn Van Laer kreeg zeer terecht uitgebreide media-aandacht tijdens de voorbije weken. Hij zorgde immers voor een onderzoek dat elke schooldirectie zou moeten lezen om gewapend het marketinggeweld van de digiborden-lobby tegemoet te gaan: “Hoe gebruiken leerkrachten een digibord?” Het resultaat lijkt in één zin samen te vatten: 44% van de leerkrachten gebruikt zijn of haar digitaal bord niet. Rekening houdende met de lamentabele staat van vele schoolgebouwen, de noodzakelijke wafelslagen en eetfestijnen om geld in te zamelen,… op zijn minst een conclusie die tot nadenken stemt.

Afhankelijk van je doel of belang kan je hier twee meningen uit laten volgen:
-“Vlaamse scholen dienen dringend werk te maken van een intensieve bijscholing rond het gebruik van de digitale borden die in hun lokalen hangen. Pas dan zullen de leerkrachten degelijk gebruik kunnen maken van de schoolborden met al hun mogelijkheden.” (Noot: voor bijscholingen ben je vaak nog eens aangewezen op het aanbod van de fabrikant van je digibord.)
-“De huidige generatie digitale schoolborden bieden geen toegevoegde waarde aan de Vlaamse leerkracht. Velen voelden zich verplicht om mee te stappen in de hype, maar blijven teleurgesteld achter.”

Uiteraard zijn er vele lesgevers die prachtig gebruik maken van de toegevoegde waarde van een digitaal bord. Maar moeten we ook niet durven inzien dat dit niet voor ieder van ons is weggelegd? En dan doel ik niet zozeer op “engagement” of op “ict-vaardigheden”, maar eerder op de eigen stijl van lesgeven, de eigen dynamiek in de klas. Daarom ook geen pleidooi tegen digitale borden, maar wel een oproep om kritisch na te gaan of een digitaal bord in jouw leslokaal wel de verhoopte meerwaarde zal bieden die de commerciële aanbieders beloven.

Komen we immers niet uit een tijd waar we negatief stonden ten opzichte van het frontale lesgeven? Waarbij we zochten naar alternatieve (“activerende”) lesvormen?  Waarom laten we ons “bord” dan nu niet los?

De echte meerwaarde die de opkomst van het interactieve bord met zich mee heeft gebracht ligt in vele klaslokalen niet zozeer in het interactieve gebruik ervan, maar eerder in de bijhorende plaatsing van een multimediaprojector. Deze vaste plaatsing (een noodzaak bij een interactief bord) maakt dat vele lesgevers veel vaker gebruik maken van visualisaties in de klas: ze gaan vaker op internet, ze zoeken sneller een filmpje op en tonen veel vaker foto’s en didactische platen.
Maar heb je daarvoor een digitaal bord nodig? Helemaal niet: een computer en multimediaprojector volstaan. Wat zou immers de meerwaarde kunnen zijn van een digitaal bord om je filmpje te projecteren…? Meteen is echter de kostprijs voor je klasopstelling minstens met 60% naar omlaag gehaald…

Uiteraard is deze column zwartwit opgesteld. Uiteraard zijn er vele lesgevers die zich met hart en ziel overgeven aan hun digitale bord en er zeer veel meerwaarde uit halen. Maar we moeten ook durven inzien dat een digitaal bord geen must is om interactief les te geven, om “modern” les te geven, om het doel te bereiken die we allen nastreven: het aanbieden van kwalitatief onderwijs.

Geert Callebaut

Mediadocent
Lerarenopleidingen KAHOSL-Aalst

Verbieden!

Ouders en leerkrachten zijn het er over eens: een gsm hoort niet thuis in de klas. Wordt een leerling toch betrapt met de gsm onder de bank, dan volgt meestal inbeslagname tot na schooltijd. “Leerlingen worden door hun gsm slechts afgeleid van de essentie in een klas: kennis, vaardigheden en attitudes verwerven.” Zolang we een gsm echter blijven benaderen als een ‘speeltje’ waarbij men in schabouwelijk Nederlands non-events naar elkaar stuurt, cyberpesten hoogtij viert en de concentratie van de les wegneemt, kan dit verbod gerust behouden blijven. Maar aangezien de huidige generatie leerlingen opgroeit met de gsm in de hand, kan er mogelijks ook gepleit worden om leerlingen constructief te leren omgaan met de mogelijkheden van hun mobieltje. Door de gsm inhoudelijk te gebruiken in de les, kan de aandacht net verhoogd worden. Welkom in de leefwereld van je leerlingen…

 Mediawijsheid wordt een steeds belangrijker item in de scholen: leerlingen niet alleen de werking van de (nieuwe) media leren kennen, maar hen ook voldoende begeleiden inzake het gebruik ervan en de invloed op hun leven. Uiteraard zijn er vele gevaren verbonden aan het actieve gebruik van de nieuwste technologieën en hun toepassingen. Maar een eenvoudig verbod zou te eenvoudig zijn en deze problemen slechts verbannen naar de momenten buiten de schoolmuren. De school heeft een cruciale taak in het ‘streetwise’ maken van de leerlingen in het nieuwe medialandschap.

 Smartphones

Steeds meer gsm’s worden kleine zakcomputers met onder andere een GPS-module, wifi-aansluiting en vele Apps. De markt van de smartphones is explosief gegroeid, de prijzen zijn sterk gedaald en de doelgroep is verplaatst van zakenmensen naar zowat elk lid van onze maatschappij. Even je mail nakijken op je telefoon, de aankomst van je trein checken of je Facebookpagina updaten? Niets mag nog een probleem vormen met je smartphone in je hand.
Willen we echter onze leerlingen toelaten om hun smartphone te gebruiken in de les, dan zal dit moeten kaderen in een ruimere visie van de totale school. Zo is Wifi-toegang voor iedere leerling een must. Dat vraagt de nodige maatregelen inzake toegangsbeveiliging en een voldoende sterk netwerk. Er zal een protocol moeten opgemaakt worden waardoor de krijtlijnen waarbinnen leerlingen zich mogen bewegen in dit draadloze schoolnetwerk, duidelijk zijn. Wie zich niet aan de regels kan houden, zal de consequenties ondervinden. Net zoals bij alle andere afspraken op school.

 Hoe een smartphone integreren in je lessen?

Geotagging: Zowat elke smartphone heeft een gps-module ingebouwd. Daarmee kan je niet alleen zeer precies je eigen geografische positie bepalen, maar ook routes uitstippelen. Leerlingen kunnen op deze wijze een stads- of natuurwandeling perfect in kaart brengen, illustreren met foto- en filmmateriaal en er extra inhoudelijke informatie aan toevoegen. Interdisciplinair werken in de praktijk…
Varianten hierop zijn eindeloos. Waarom zou je bijvoorbeeld je leerlingen geen wandeling doorheen de schoolgebouwen laten opmaken? Bezoekers op de infodag kunnen dan aan de hand van de smartphone de school ontdekken. Op elke stopplaats krijgen de bezoekers dan informatie die specifiek gelinkt is aan die ruimte: een fragment van een turnles, de visietekst van de school, foto’s van het schoolfeest,…

QR-codes: iedereen kent ze, slechts weinigen gebruiken ze. Een QR-code is de moderne variant van de streepjescode en kan veel meer informatie bevatten. Je neemt met je smartphone een foto van zo’n QR-code en je belandt direct op een website, een stukje tekst, een mailadres,… Waarom neem je in je cursus geen QR-codes op die verwijzen naar illustratieve beeldfragmenten of verdiepende sites? Je maakt zo van je cursus op slag een interactief bordboek.

 GTranslate: Laat je leerlingen anderstalige teksten fotograferen met hun smartphone. Een app zorgt er wel voor dat de tekst herkend en vertaald wordt. Je leerlingen hun opdracht is vervolgens om de vertaalde tekst foutloos en leesbaar te maken.

 Google: Met de internet-zoekfunctie op elke smartphone heeft elke leerling een zeer uitgebreide encyclopedie bij de hand. Hen opzoekingswerk laten verrichten bij recente actualiteit, nieuwsberichten laten volgen, extra informatie over het lesthema laten delen met de anderen,… De mogelijkheden zijn onuitputtelijk. In onze kennismaatschappij wordt het steeds belangrijker om informatie gericht te kunnen opzoeken en ligt de focus steeds minder op louter memoriseren en parate kennis.

 De smartphone als een stemkastje: Velen kennen ze, slechts weinig hebben ze: de stemkastjes voor gebruik in de klas. Vaak worden ze gelinkt aan het gebruik van een digitaal bord, maar op zich hebben ze er niets mee te maken. Deze stemkastjes kan je in je les integreren door je leerlingen op regelmatige basis te bevragen. Dat kan met kennis- en inzichtsvragen, maar evenzeer bevragingen rond opinies zijn mogelijk. Surf eens naar www.socrative.com en  je merkt direct hoe eenvoudig het werkt.

Meer weten? www.onderwijsvernieuwing.be

Geert Callebaut, febr 2012

Internet en computertechnologie zijn belangrijk voor het leren, werken, communiceren, voor het delen van kennis en verspreiden van ideeën, voor het vinden en verwerken van informatie en niet te vergeten voor ontspanning en zinvolle vrije tijdsbesteding. De keerzijde daarvan is ondertussen bekend: internet kan ook voor minder onschuldige doelen gebruikt worden. e-safety is noodzakelijkerwijs een generiek onderdeel van elk onderwijsproject dat een ICT-component heeft.

Net omdat aspecten van ICT-veiligheid steeds deel uitmaken van technologiegebruik, kunnen scholen er niet om heen om dergelijke zaken ook in hun pedagogische aanpak te integreren. Meer zelfs, het is een kernopdracht om dit te doen. Daarom werd bij de invoering van de eindtermen ICT in 2007 en mediawijsheid in 2010 ook aandacht besteed aan aspecten van veilig ICT. E-safety is daarmee expliciet opgenomen in de eindtermen.  

Scholen hanteren best een geïntegreerde aanpak waarbij de focus ligt op preventieve maatregelen, een positief schoolklimaat. Loopt het toch mis dan is het belangrijk dat de school ook procedures heeft om problemen adequaat en zonder paniek aan te pakken. Om een dergelijke geïntegreerde aanpak te ontwikkelen, lanceert het departement Onderwijs binnenkort een project e-safety label.

Vlaanderen participeert samen met 6 andere landen/regio’s aan het internationaal project “e-safety label” waarbij aan scholen instrumenten voor zelfevaluatie worden aangereikt met als doel de visieontwikkeling en sensibilisering omtrent ICT-veiligheid en de ontwikkeling van veilig ICT beleid op schoolniveau te stimuleren. Scholen kunnen zo een veilig ICT-label behalen. Nog tot einde van dit schooljaar zullen de instrumenten uitgetest worden in een tiental Vlaamse scholen. De resultaten van dit pilootproject worden verwacht tegen midden 2012. Afhankelijk van de resultaten zal het project eventueel uitgerold worden in het hele Vlaamse Onderwijs.

Nog naar aanleiding van SID 2012 lanceert de Vlaamse overheid een sensibilisatiecampagne over omgaan met media als ouder en opvoeder. De focus ligt op de rol als ouder/opvoeder en bevat allerlei tips en tricks. Thema’s die in de campagne aan bod zullen komen zijn o.a.:  hoe gedraagt de doorsnee jongere zich online? Hoe maak ik afspraken over computer en internetgebruik? Hoe pak ik het aan als thema met mijn kinderen, in de klas, … ? Waar moet ik op letten, wat is goed gedrag online, wat is risicogedrag,…? De campagne sluit aan op het Europese jaarthema van Safer Internet Day 2012: “Connecting generations and educating each other”.

De cover en inhoudspagina komen al bevreemdend over… 292 url’s… waarvan slechts 38 didactische url’s (over chemie, geschiedenis, latijn, enz). Een artikel van 6 (zés!) pagina’s over zoeken op internet met Altavista (bestaat nog steeds maar is overgenomen door Yahoo!)…. Toen was zoeken nog een ambacht. Er waren immers 38 of meer zoekmachines. Kan jij er meer dan 5 uit het blote hoofd opsommen? (*Google, Google, Askjeeves, Bing en …Google?)

Lees even het eerste blad van “Je eerste stappen”. De ietwat betuttelende manier van uitleggen in dit artikel doet het ergste vrezen. Nu weet iedereen wat internet is, dat je een provider nodig hebt, enz.  Ik lees ook dat onbeperkt surfen op ISDN 9000 Bfr per jaar kostte. Voor de jongste lezers, dat is 225 euro. Betaal jij nu ook meer dan het dubbele?

Maar goed, technologisch zijn we in die 13 jaar toch wel vooruit gegaan: sneller, niet meer inbellen, wireless, Firefox en Chrome, streaming audio en video, 3D, sociale media…

Maar het meest interessante is natuurlijk het artikel met toenmalig minister Van den Bossche (geflankeerd door Fientje). Mijn gekleurde bril haalt hier een paar zinsneden uit. (Het artikel bestaat uit 3 pagina’s : pg1, pg2, pg3)

“We willen dat alle scholen over vier jaar beschikken over 1 pc per 10 leerlingen in de leeftijdsgroep van 9 tot 18 jaar.” Kan iemand even opzoeken hoeveel dat nu is? (Zet het maar in de commentaren bij dit artikel.)

“Ik juich het idee van ICT-coördinatoren toe maar sommige projecten draaien inderdaad te veel op het enthousiasme van één leerkracht. Het moet geïntegreerd worden in het schoolwerkplan.” Heb ik dat niet nog eens gehoord op seminaries de laatste tijd?

“Momenteel wordt een project afgewerkt dat het hele administratieve proces voor het eigen aanbod van schriftelijke cursussen automatiseert. In de toekomst  willen we die cursussen ook gaan aanbieden via Internet. Hierbij zullen bepaalde cursussen worden omgevormd met hyperlinks en aangevuld met geluidsfragmenten, interactieve oefeningen of video.”  Had hij het hier over Bis-Online? Je weet wel, dat project dat 5 jaar geleden is opgedoekt.

“Ik zie de opdracht van die regionale expertisenetwerken trouwens ruimer dan alleen maar nascholing. Ik verwacht dat ze ook technische ondersteuning gaan geven bij de installatie van het computerpark en het gebruik van programma’s. Een soort helpdeskfunctie dus…..” REN-Vlaanderen, dus. Intussen ook RTC’s.

“Drie doelstellingen. Ten eerste onderwijsmensen bewust maken van de educatieve mogelijkheden van ict. Ten tweede hen stimuleren om zelf in gang te schieten door het maken en aanbieden van goede praktijkvoorbeelden van modellen en methoden. Ten derde uitgebreide nascholing en opleiding aanbieden.” Het huidige Toll-net?

Je merkt ‘t. Nil novo sub sole. Zelfs cyberpesten was toen al een aandachtspunt. Maar toch… op technologisch vlak veel vooruitgang. En in iedere instelling is er nu wel een ELO, een ict-coördinator, een computerklas, digitale schoolborden… Leerkrachten zijn volop bezig met ict te integreren. Nascholingen links en rechts. Sociale media worden stilaan als kanaal en middel ingezet.

Ik nodig de lezer van harte uit om commentaren te posten. Ik lees graag hoe jij de situatie van nu inschat tov herfst 1998. En of je dergelijk artikel kan appreciëren.

Tijdens deze studiedag wordt het thema afstandsonderwijs belicht vanuit diverse perspectieven (organisatie, lector, student, werkveld, wetenschap, overheid). De keynote met als topic “Afstandsonderwijs: ontwerpen is de boodschap!” wordt verzorgd door prof. dr. M. Valcke, vakgroepvoorzitter onderwijskunde UGent.

De studiedag kost 40 euro en bevat een exemplaar van het boek ‘Afstandsleren in de praktijk’.

Meer info op de website van de studiedag. De folder (2 bladzijden) met het volledige programma van de studiedag kan u hier downloaden,

Mediakunde wordt echter dikwijls te eng bekeken: een digitaal bord, een projector, een camera,… Maar als we teruggaan naar de verklaring van het woord “medium” is het duidelijk dat elk materiaal dat wordt gebruikt om een boodschap over te brengen, binnen dat vakgebied hoort. Dus ook de welbekende post it-notes.

Post it-notes zijn een speling van het lot: een ingenieur die extra sterke lijm wou ontwikkelingen, faalde in zijn opdracht: hij bekwam een lijmsoort die nauwelijks hechtte… Een moment van out of the box-denken leidde zo tot de geboorte van de alombekende post it-notes.

In de zomer van 2011, komkommertijd, begonnen enkele Franse bedienden de vensters van hun kantoren op te vrolijken met post it-notes. Vooral vintage spelfiguren zoals Pac-Man en Mario Bros leverden inspiratie voor de figuurtjes die men er mee samenstelde. De bedrijven aan de overkant van de straat konden niet achter blijven en antwoordden met grotere en mooiere figuren. Een ware competitie was uitgebroken.

Mediakunde gelinkt aan muzische vorming, vormt de perfecte basis om er in je school mee aan de slag te gaan. Je leerlingen communiceren hun eigen fantasierijke boodschap op een creatieve wijze naar anderen, de buitenwereld of andere klassen. Er ontstaat een gezonde competitie in de school om de mooiste, meest creatieve raamtekening te maken. De verschillende klassen beantwoorden de uitdaging met een nieuwe tekening op het eigen klasraam. Het schept een eenheid, een gevoel van samenhang in je klas en iedereen kan deelnemen: de creatieve leerlingen bij het bedenken van een tekening, de wiskundig onderlegden bij het omzetten van de tekening naar pixels (de post-itjes) en de ‘doeners’ bij het ophangen van de briefjes aan de ramen.

Je eigen fantasie doorbreekt elke beperking: waarom kondig je het schoolfeest niet aan met post it-notes? Waarom maak je geen reuze grote QR-code aan je raam die verwijst naar de schoolwebsite (reclamejongens ontdekten deze ‘teaser’ al langer)? Blijf ook niet hangen aan de game-figuurtjes die vooral bij de bedrijven in trek zijn. Waarom geen “Maan-roos-vis” aan je raam? De sint? Een kerstboom? Een figuur waarbij elke post-it een persoonlijke, handgeschreven boodschap bevat van de leerlingen?

En bovenal: de hele school kan deelnemen: het is een haalbare activiteit voor de peuterklas én de hoogste graad! De investering is beperkt én je school wordt er alleen maar kleurrijker op!
Stuur zeker een foto van het resultaat door! Volgende website helpt je alvast met het uittekenen van je ideeën: http://www.postitartcreator.net/

Geert.callebaut @ kahosl.be
Lector ICT en mediakunde, lerarenopleidingen KAHOSL-Aalst