"EĞİTİM, KÜLTÜR VE SANATIN ADRESİ"

PLUŞENKO, YİNE YENİ YENİDEN

2012-01-30T15:19:00.000+02:00

“Modern olmaya çalışan az gelişmiş ülkeler, modernliğin önce dış görünüşüyle ilgileniyor."

2012-01-20T11:30:00.000+02:00

Nuri Bilge Ceylan, Radikal’den Erkan Abi’ye (Aktuğ) birkaç yıl önce anlatmış zaten: “Modern olmaya çalışan az gelişmiş ülkeler, modernliğin önce dış görünüşüyle ilgileniyor. Sadelik, alçakgönüllülük, kendinle alay edebilmek gibi özellikler bizim kültürde hiçbir zaman bir üst değer olmamıştır. Böbürlenmek, şişinmek, övünmek her zaman daha çok onay görmüştür. Az gelişmiş ülkelere has çifte standardın en somut gösterilerinden biri de, kendi ülkesinde aşağılanan bir davranışı, bir Batılı yaptığında bu davranışa hemen hayran olunmasıdır. Geçen yılların birinde İstanbul Film Festivali Ödül Töreni’nde, bir sürü kravatlı Türk arasında, kolları sıvanmış soluk kazağı ve eski kadife pantolonuyla John Berger sahneye çıktığında bütün yorumlar aynen şöyleydi: ‘Ne rahat adam!’ Bu ülkede kravata, smokine ya da o tip giyime yüklenen anlam, beni bu tarz giyimden ve onun temsil ettiği hemen her şeyden yıllar önce soğuttu. Cannes Film Festivali’ne gittiğimde smokin giymek zorunda kalmıştım ama doğrusu kendimi maymun gibi hissetmiştim. (...)

ÇOCUKLARIN ZEKASI GELİŞTİRİLEBİLİR

2011-08-03T09:48:00.000+03:00

Anne-baba çocuğunun ne kadar zeki olduğunu anlamak için sürekli işaretler arar. Kaç yaşında konuşmaya başladığı, ilk adımını ne zaman attığı ve bunun zamanında mı yoksa önce mi olduğunu merak eder.Ancak çocuğun doğuştan zeki olmasını beklemek yerine, onun zekâsını değiştirmek, geliştirmek, iyi yönde kanalize etmek anne-babanın elinde. Birtakım yöntemlerle zekâ seviyesinin artırılabileceğini söyleyen Üstün Zekâlılar Eğitim Danışmanı Gürkan Yaşar, zekânın geliştirilmesi ile ilgili merak edilen sorulara cevaplar verdi.
Araştırmalara göre zekâyı etkileyen en büyük etmen kalıtım. Zekâ, anne-babadan çocuğa geçmekte ancak annenin genleri daha baskın. Diğer bir etmen ise eğitim. Gürkan Yaşar'a göre vücut kasları nasıl çalıştırılarak geliştirilebiliyorsa beyin kasları da ancak çalıştırılarak geliştirilebilir. Yaşar, 100 IQ ile dünyaya gelmiş bir çocuğun iyi bir eğitim ile 120 IQ'ya kadar çıkarılabileceğini belirtiyor. Beyinde milyarlarca nöron olduğunu dile getiren Yaşar, "Küçük yaşlarda bu nöronların sayısı ve kalitesi fazla iken yaş ilerledikçe sayı ve kalite düşer. Bu sebeple küçük yaşlarda zekânın geliştirilme katsayısı daha yüksek. Ancak çocukluk dönemindeki gibi olmasa da yetişkinlik çağında da zekâ geliştirilebilir." dedi.

Berkeley Üniversitesi'nde yapılan bir araştırmada normal zekâ seviyesine sahip bir çocuğun zekâsının geliştirilebileceğinin ispatlandığını söyleyen Yaşar'a göre yetişkinler de birtakım yöntemlerle zekâ seviyelerini yükseltebilir. İşte bazı öneriler: İlk ve öncelikli olarak etraftaki olayları dikkatli bir şekilde inceleyin. Yeni fikirlere açık olun. Bol bol okuma yapın. Daha önce okunmayan bir kitap, ufku açar. Ters elle yazı yazmaya çalışın. Bu, beyni harekete geçirir. Mümkün olduğu kadar yazı yazın, not tutun. Video oyunları oynayın. Farklı şeyler görmek, farklı düşünmeye katkı sağlar. Kriptolojiye girin. Şifreli bir şekilde yazı yazıldığını düşünün. Bunun ne olduğunu bulmaya çalışın. Bulmaca çözün. Haftada bir zekâ testi çözün ve sonuçlarına bakın.

Beraber kitap okuyun: Çocuğa bol bol hikâye ve masal okuyup resimler hakkında yorum yapmasını isteyin. Çocuklar sabah kalktığında hikâye ve masallarda olayların, durumların değişeceğini zanneder, aynı masalı birçok defa okutur.

Kitap okurken içerik çalışması yapın: Çocuk eğer okuma bilmiyorsa resimleri göstererek ona hikâyeyi anlatın. Okumayı biliyorsa kendisi okusun. Hikâyeyi anlatırken geçmiş ve gelecek zamanı kullanın. Hikâyenin bazı yerlerinde duraksayarak hikâyenin nasıl ilerleyeceğini, az sonra neler olacağını, karakterlerin nasıl davranacağını sorun ve ondan geri bildirimler alın. Hikâyenin sonunda hikâyeden çıkartılacak dersler konusunda beyin fırtınası yapın.

Yazma ve çizmeyi teşvik edin: Ona, kendisini çok ünlü bir ressam veya yazar gibi düşünmesini söyleyin. Çizdiği resimlerden övgüyle bahsedin ve odasına asın. Dünyanın gidişatı konusunda sohbetler edin. Ona dünyayla ilgili çeşitli sorular yönelterek sorulara cevap bulmasını sağlayın. Gelecek 50 yılda dünya nasıl bir yer olacak? Dünyanın enerji ve su sorunu gelecek yıllarda nasıl çözülecek? Küresel ısınma sorunu gibi...
Doğru seçilmiş gıda, öğrenme kabiliyetini artırıyor
Patates: Kan şekerini dengeli yükseltiyor ve zekâ daha verimli çalışıyor.
Lahana: Tiroit bezlerinin aktivitesini yavaşlattığı için daha stressiz öğrenmeyi sağlıyor.
Fasulye: Lif ve protein, özellikle çocuklarda zekâyı açıyor.
Yağsız kırmızı et: Sağlıklı alyuvarlar için vazgeçilmez. Beyin gelişimi için büyük yarar sağlıyor.
Somon: Omega-3 yağları hem beyni koruyor hem hafızayı güçlendiriyo
Yoğurt: İçinde bulunan tirozin isimli madde hafızayı güçlendirip beyni uyarıyor.
Bitter çikolata: Magnezyum ve antioksidan içeriğiyle beyne oksijen taşıyarak daha aktif çalışmasını sağlıyor.

Çilek: İçeriğindeki fisetin maddesi hafıza kaybının etkilerini azaltıp bunamayı geciktiriyor.

Domates-havuç-kırmızıbiber: İçeriğindeki antioksidan, beynin daha uzun süre sağlıklı kalmasını sağlıyor.

BİR BAŞARI ÖYKÜSÜ (ARDINDA BİR DRAM)

2011-07-27T14:15:00.000+03:00

Dershane parası bulamadı, emanet kitapla sınava hazırlandı. Bir de görme engelli annesine bakan Menekşe, başarı ışığı saçtı. 18 yaşındaki genç kız, Türkiye birincisi olarak üniversiteyi kazandı.

Pahalı hayallere gebe olan hayat, film gibi bir öyküyü de bağrına bastı. Yürekleri dağlayan ancak herkese örnek olan hikayenin kahramanı ise 18 yaşındaki Menekşe'ydi. Menekşe, Balıkesir'in Savaştepe ilçesinde öğretmen bir baba ve ev hanımı bir annenin kızı olarak dünyaya geldi.

Takvim'in haberine göre; Osman-Naciye Okyay çiftinin tek çocukları olan Menekşe, maddi imkansızlıklar nedeniyle dershaneye gidemedi. Hatta sınava hazırlanacak test kitabı bile bulamadı. Genç kız, arkadaşlarından aldığı ödünç kitaplarla üniversiteye hazırlandı. Ancak bu sırada şeker hastası olan annesinin 2 gözü de görme yeteneğini yitirdi.

DÜNYASI KARARDI

Annesiyle birlikte Menekşe'nin de dünyası karardı. Tüm olumsuzluklara rağmen yılmayan genç kız, bir yandan annesine baktı, ev işlerini yaptı, bir yandan da sınava çalıştı. Tüm bu fedakarlıklarının karşılığını alan Menekşe, önce okulunu birincilikle bitirdi. LYS sınavında da 1 milyon 691 bin adayı geride bırakarak Y-TS-2 yerleştirme türünde, 579.815 puanla Türkiye birincisi oldu. Bu puanla Türkiye'nin en iyi üniversitelerine girmeye hak kazanan Menekşe, yine herkese örnek olacak bir karara imza attı. Annesine bakmak zorunda olan genç kız, Balıkesir Üniversitesi'ni tercih etti.
'EĞİTİMİM İÇİN BURS GEREKLİ'
Öyküsüyle yürekleri delen Menekşe, şunları söyledi: "Bilgisayarım olmadığı için sonuçlara bile internet kafede baktım. Annemin rahatsızlığı nedeniyle öğrenimime sadece ailemin yanında devam edebilirim. Çünkü anneme bakmam lazım. Bu nedenle Balıkesir Üniversitesi Necatibey Eğitim Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü'nü yazacağım. Eğitimime devam etmem için de mutlaka burs bulmam gerekiyor. Eğer burs alamazsam, tüm hayallerim suya düşecek."
Emekli öğretmen olan baba Osman Okyay ise eşinin tedavisi için bankalardan kredi çektiğini belirtti. Okyay, "Emekli maaşımdan elime sadece 400 lira kalıyor. Evimin kirasını bile 3 aydır ödeyemedim. Kızımız bize mutlulukların en büyüğünün tattırdı inşallah burs da kazanır ve eğitimini sürdürür" dedi. Anne Naciye Okyay ise "Kızım benim elim ayağım her şeyim" diyerek gözyaşı döktü.

MASRAF AZ OLSUN DİYE YAKIN BİR ÜNİVERSİTEYE GİDECEK

Balıkesir Üniversitesi’ne gitmek istediğini anlatan Menekşe Okyay, "Ailemin maddi durumu pek iyi olmadığı için Balıkesir Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenliği Bölümü’nü düşünüyorum. Balıkesir bize yakın, masrafımız daha az olur" diye konuştu.

4 AYDIR KİRAYI ÖDEYEMİYORLAR

Şeker hastası olan anne Naciye Okyay’ın sağlığının bozulması ve tedavi giderleri sonucu maddi açıdan zor günler geçiren Okyay Ailesi’nin dört aydan bu yana oturdukları evin kirasını veremediği öğrenildi. Anne Naciye Okyay’ın bir gözünün görmediği ve tedavisine devam edildiği açıklandı.

DİZÜSTÜ BİLGİSAYAR SÖZÜ VERDİ

İlçe Milli Eğitim Müdürü Halil İbrahim Koyuncu, başarılı öğrenciye sahip çıktı ve diz üstü bilgisayar sözü verdi. Menekşe’yi ve ailesini kutlayan Koyuncu, "Menekşe’nin bundan sonraki yaşamında hep yanında olacağız. Üniversitede okuması ve meslek sahibi olması için destek vereceğiz" dedi. Kaymakamlığın da Menekşe’yi törenle ödüllendireceği öğrenildi.

KAŞIKÇI ELMASI HAKKINDA YANLIŞ BİLİNENLER

2011-07-12T09:49:00.002+03:00

		İskender Pala
Kaşıkçı elması

Kanuni ölüp de İkinci Selim tahta geçince ünlü şair Baki ona bir kaside yazar ve şiirin bir beytinde onun işrete düşkünlüğünü ima ile şöyle der:Müselles gösterir dâim temâşâ eylesen eldeMeğer kim pâre-i elmâsdır câm-ı dırahşânı

Demek olur ki, "Elindeki parlak kadehi herhalde elmastan yontulmuş olmalı ki bakılınca elde daima müselles gösteriyor."
Bu müselles (üçgen, üç köşeli) kelimesi elmasların ekseriya üç köşeli traşlandığını anlattığı gibi sultan Selim'in kadehi üç parmağıyla tuttuğunu da anlatır. Şair bu ya, kelimeye bir anlam daha yükler ve üç kere damıtılarak yapılan özel bir şarabı anlatır. Hepsine göre beytin anlamı farklılaşır. Doğrusu şimdilik bunların hiç biri bizi ilgilendirmiyor. Çünki biz elmasın peşindeyiz. İstiyoruz ki şu fani dünyada bizim de bir Kaşıkçı elmasımız olsun, sultanlar gibi yaşayalım. Hani Fıtnat Hanım'ın,
Muteberdir sâf gevher dehrde nâkâm iken
Her güherden kadri elmasın füzûn bî-nâm iken[1]
dediği türden bir elmas istesek çok mudur!?..
Efendim, Kaşıkçı elması bilindiği gibi Topkapı Sarayı hazine dairesinde sergilenir. Kaşık biçiminde olduğunu yahut 86 kratlık kıymetiyle dünyanın sayılı elmaslarından bulunduğunu bilmeyen yoktur. Çevresinde iki sıradan 49 pare pırlanta mevcuttur. Osmanlı döneminde Kaşıkçı elmasından daha değerli iki elmastan biri Derya-yı Nûr (Nur denizi), diğeri Kûh-ı Nûr (Nur tepesi) adlarıyla İran hazinesinde bulunmakta imiş. Şimdi biri İngiltere kraliyet ailesindedir.
Dünya elmasları içinde iriliği ve temiz işçiliğiyle dikkat çeken Kaşıkçı elması 1774 yılında önce Hindistan'ın Madras mihracesi tarafından Pigot adlı bir Fransız subaya satılır. Pigot onu Napolyon'un annesine satar. Bu kadın yıllarca elması göğsünde taşır. Napolyon sürgüne gönderildiği zaman, oğlunu kurtarmak isteyen anne elması pazara çıkarır. O yıllarda Paris'te bulunan Tepedelenli Ali Paşa'nın bir adamı, paşa adına elmasa tamı tamına 150 bin altın öder. Bilahare Ali Paşa isyan edip de Sultan II. Mahmud tarafından öldürülünce (1822) elmas Osmanlı hazinesine intikal eder.
Kaşıkçı elması hakkında tarihî gerçeklerin bu şekilde olduğu kabul edilir ve hemen her yerde böyle yazılır. Ama gelin görün ki vakanüvis Raşid'in (ö.1735) ünlü Osmanlı Tarihi'nde "Zuhûr-ı Elmas-ı zî-kıymet" başlığı altında aşağı yukarı şöyle bir hikâye yer alır:
İstanbul'da Eğrikapı çöplüğünde 1699 yılında yuvarlak bir taş bulunur. Taşı bulan talihsiz ahmak, bunu üç kaşık karşılığında bir kaşıkçıya verir. Sonra bir sarraf, taşı on akçeye kaşıkçıdan satın alır ve hemen meslektaşı olan başka bir kuyumcuya gösterir. Bunun kıymetli bir elmas olduğu sarraflarca hemen anlaşılır. Hisse konusunda iki kuyumcu arasında anlaşmazlık çıkınca durum kuyumcubaşıya intikal eder. Kuyumcubaşı, her iki kuyumcuya da birer kese akçe vererek elması onlardan alır. Durumdan haberdar olan veziriazam da bu hazineye sahip olmak ister. Sonunda olay devrin padişahı IV Mehmet (Avcı Mehmet) tarafından da duyulunca emir verilir, elmas, sadrazamdan alınıp saray kuyumcubaşısına verilir. O da elmastraş efendiyi çağırtıp bu taşı traşlamasını ister. Bir süre sonra, ortaya 86 kıratlık eşi benzeri görülmemiş paha biçilmez bir elmas çıkar. Bu arada hükümdar elmas ustasına bir kese altın bahşişi ile becerikli kuyumcubaşısını kapıcıbaşılığa terfi ettirmeyi ihmal etmez.
İmdi bu iki hikâye arasında garip bir tenakuz vardır. 1774 yılında satın alınan bir elmas, 1699 yılında çöplükte nasıl bulunur? Tarih işte böyle bir şeydir ve yalnızca eldeki belgeye göre anlam kazanır. Ama öte yandan insan için en önemli elmas, sevgi dolu bir kalptir. O halde hepimizin birer Kaşıkçı elmasımız var sayılmaz mı? Bakın bakalım, kalbiniz Kaşıkçı elmasına, Kaşıkçı elması da kalbinize benzemiyor mu? Ben söyleyeyim; şekli bile tıpatıp aynı!..
[1] Aslı temiz olan kişi zamanında murada ermese de yine itibar görür. Elmas da isimsiz olduğu (üzerine mühür gibi isim yazılamadığı) halde değeri sair mücevherlerden üstündür.

i.pala

Satranç Dünya Şampiyonları

2011-04-26T23:25:00.000+03:00

31-07-2010

Satranç Dünya Şampiyonları

Wilhelm STEINITZ (1836-1900)

Prag'da doğmuş ve 1886'da ilk resmi Dünya Şampiyonu olmuştur.

Matematiğe meraklı olan Steinitz, genç yaşta teknik üniversitede okumak amacıyla Viyana' ya gitmiş ancak mali nedenlerle öğrenimini yarıda bırakmak zorunda kalmıştır. Steinitz, Cafe Romer'de satranç oynamaya başlar. Rakiplerine karşı genelde gözü kapalı (körleme) oyunlar oynar ve kısa zamanda Viyana'nın en kuvvetli satranççılarından biri olur. Viyana şampiyonalarında; 1859'da üçüncü, 1860'da ikinci, 1861'de de birinci olur. Ödülü sadece bir "çanta"dır!

1862'de Londra'ya taşınan ve oynadığı ilk resmi turnuvada iyi derece alan Steinitz, kombinasyonlu oyun stili ile Londra'daki satrançseverlerin ilgisini çeker. Bu vaziyet, Steinitz'in orada kalmasının nedenlerinden biri olur.

Büyük Uluslarası turnuvalardaki önemli zaferleri (birincilik ödülleri); 1872 Londra, 1873 Viyana, 1882 yine Viyana'dır. 1894'de Emanuel Lasker'le yaptığı maça kadar, 1866'dan sonra oynadığı bütün karşılaşmalarını kazanan Steinitz için en başarılı devir, 28 yıllık bu süreç olmuştur.

1866'da Zuckertort 'la oynadığı Dünya Şampiyonluğu maçı, bütün dünyada, satrancın o zamanki popülaritesi de dikkate alınırsa, çok büyük ilgi çekmiştir. Hamleleri telgrafla anında çeşitli ABD kulüplerine ve Londra'ya bildirilmiştir.

29 Mart 1866'da ilk resmi Dünya Şampiyonluğunu kazanan Wilhelm Steinitz, bu ünvanı, 10 galibiyet, 5 yenilgi ve 5 beraberlikle elde etmiştir. 1894 'de Lasker' yenildikten sonra da çeşitli turnuvalarda başarılı olsa dahi, sağlık sorunları dolayısıyla performansı düşmüş, 1900 yılında karısı tarafından akıl hastanesine yatırılmış ve aynı yıl içinde beş parasız olarak ölmüştür.

Ölümünden bir yıl önce Steinitz, American Chess Magazine'e şöyle yazmıştır:

"Ben zamanımdan 20 yıl ilerde olduğum için Dünya Şampiyonu oldum. Ne Zuckertort'un, ne de herhangi bir çağdaşımın anladığı yeni prensiplere göre oynamıyordum."

Wilhelm Steinitz bu konuda haklı idi.

--------------------------------------------------------------------------------

Emanuel LASKER (1868 - 1941)

24 Aralık 1868'de Almanya'nın (şimdi Polonya sınırları dahilinde bulunan) Brandenburg kentinde doğdu. Satranç oynamayı 11 yaşında ağabeyi Berthold'dan öğrendi. Alman Ustası ünvanını ise 21 yaşında Breslau Turnuasını kazandığında (1889) aldı.

1894'de Wilhelm Steintz'le Dünya Şampiyonluğu için karşılaştı ve dünya şampiyonu oldu. 1895' de Hastings'de Pillsbury ve Tchigorin'in ardından üçüncü oldu. Bu turnuvada Lasker tifoya yakalanmıştı.
Sonra, Londra'da verdiği derslerden oluşan "Satrançta Muhakeme" adlı kitabını yazdı. 1896'da Steinitz, Pillsbury ve Tchigorin'in katıldığı dörtlü turnuvada birinci oldu. Aynı yıl Dünya Şampiyonluğu için Steinitz'le tekrar karşılaştı ve ünvanını korudu.

1897'de Heidelberg Üniversitesi'ne giren Lasker, buradan Erlangen Üniversitesi'ne geçti ve 1902 yılında Matematik dalında doktorasını tamamladı. Çalıştığı alan, "Geometrik Hesaplama" ve "İdeal Sayılar"dı. Lasker'in, vektör uzayında "Lasker Teoremi" adlı bir de teoremi vardır. Matematik çalışmalarının yanı sıra Albert Einstein'la da yakın dost ve arkadaştılar.

--------------------------------------------------------------------------------

Garry KASPAROV ( 1963 - ... )

Azerbeycan'ın başkenti Bakü'de doğdu. Anne-babası bir müzisyen olmasını istiyordu. 6 yaşındaki Garry büyüklerinin çözmeyi beceremediği bir satranç problemini, doğru yanıtlayınca çok sevindiler ve bu olay Kasparovun hayatında dönüm noktası oldu.

Botvinnik satranç okuluna devam etti ve 1978'de (15 yaşında!) Usta ünvanı alarak SSCB şampiyonluk turnuvasında oynama hakkı kazandı. Birçok tanınmış büyük ustayı geride bıraktı, 9. oldu. 1979'da aynı turnuvada 3 ve 4. sıraları paylaştı, Büyük Usta (Grand Master) oldu. 1980'de dünya gençler şampiyonu,1984'de SSCB şampiyonu oldu. Dünya birinciliği için Karpov'la 1984'de 5 ay müddetle oynadı ve maçları ertelendi.1985 Eylül ayında yenilenen maçı kazandı ve dünya şampiyonu oldu. Öğrencisi Kramnik'e yenilerek bu ünvanını 2001 yılında kaybetti.

Not: Kasparovla ilgili yazılar ileride de devam edecektir.

--------------------------------------------------------------------------------

Karpov, Kasparov ve Kramnik
üçlü turnuvada karşı karşıya geliyor

Moskova Satranç Federasyonu'nun yaptığı açıklamaya göre, Rus satranç efsaneleri Gary Kasparov, Vladimir Kramnik ve Anatoly Karpov, 1-12 Aralık tarihleri arasında düzenlenecek üçlü turnuvada karşı karşıya gelecekler. Konuyla ilgili olarak yapılan yorum, "Üç büyük usta yıllardır karşı karşıya gelmemişti. Şimdi ise 40 ve 50'li yılların dünya şampiyonu olan hocaları Mihail Botvinnik'in 90. yaşgününü kutlamak üzere biraraya geliyorlar" şeklinde.

Rus medyasında "3 K" olarak bilinen karpov, Kasparov ve genç Kramnik, dünyanın satranç tacını 1975'ten beri ellerinde tutuyor ve ardarda üç oyuncu kuşağına liderlik ediyorlar.

26 yaşındaki Kramnik, geçen yıl Londra'da gözkamaştırıcı bir oyunla Kasparov'u devirip dünya şampiyonluğunu ünvanını kazanmıştı.

Kasparov da 80'lerin ortalarında, şiddetli ve uzun süreli bir kişisel düşmanlıkla sonuçlanan karşılaşmada, Sovyet döneminin büyük oyuncusu Karpov'u yenerek tahtından indirmişti.

1-12 Aralık tarihleri arasında Moskova Satranç Federasyonu himayesinde düzenlenecek üçlü turnuvada her bir usta, diğer ikisi ile dört oyun oynayacak. Turnuvanın ödülü 600 bin dolar.

Kategori: satranc-sampiyonlari | Yorum (0) Yorum yaz! Kalıcı Bağlantı
Etiketler : Satranç Dünya Şampiyonları,Satranç Dünya Şampiyonları hayat hikayeleri
31-07-2010

Dünya satranç şampiyonları

Dünya satranç şampiyonları

Adı

Başlangıç

Bitiş

Wilhelm Steinitz

1886

1894

Emanuel Lasker

1894

1921

Jose Raul Capablanca

1921

1927

Alexander Alekhine

1927

1935

Max Euwe

1935

1937

Alexander Alekhine

1937

1946

-

1946

1948

Mikhail Botvinnik

1948

1957

Vassily Smyslov

1957

1958

Mikhail Botvinnik

1958

1960

Mikhail Tal

1960

1961

Mikhail Botvinnik

1961

1963

Tigran Petrosian

1963

1969

Boris Spassky

1969

1972

Robert Fischer

1972

1975

Anatoly Karpov

1975

1985

Gary Kasparov

1985

1993

Anatoly Karpov

1993

1999

Alexander Khalifman

1999

2000

Viswanathan Anand

2000

2002

Ruslan Ponomariov

2002

2004

Rustam Kasimdzhanov

2004

2005

Veselin Topalov

2005

2006

Vladimir Kramnik

2006

2007

Viswanathan Anand

2007

bugün

RUSYA ROSTOV-ON-DON

2011-04-26T22:42:00.001+03:00

İvan DENİSOVİÇ’İN BİR GÜNÜ

2011-04-26T22:34:00.002+03:00

'İvan Denisoviç'in Bir Günü', 1962'de yayımlandığında Sovyetler Birliği'nde olay yaratmıştı. Yeni Sovyet yönetimi, Stalin'in ölümü ardından devletteki yumuşamanın göstergesi olarak kitabın yayımlanmasına izin vermişti

Bazı kitapların yayımlanış hikâyeleri, kitabın kendinden fazla ün kazanır. Eseri okumayanlar bile suçlanma, yasaklanma, toplatılma sürecini bilirler bu kitapların. Aleksandr Soljenitsin’in ‘İvan Denisoviç’in Bir Günü’ adlı eseri de hikâyesiyle ünlü olmuş böylesi bir kitaptır. Bir dönem yalnızca Sovyetler Birliği’nde değil, tüm dünyada ateşli tartışmalara neden olmuş ve kısa zamanda yazarın dünya çapında ün kazanmasına yaramıştı.
‘İvan Denisoviç’in Bir Günü’nde Aleksandr Soljenitsin kendi yaşadığı, çok iyi bildiği toplama kamplarından birini anlatır. Roman kahramanı İvan Denisoviç 1941 yılında, İkinci Dünya Savaşı’nda, Almanların eline esir düşmüş fakat sonra düşmanın elinden kaçmayı başarmış bir askerdir. Kaybolmuş halde ormanda bulunduğunda Alman ajanı olma ihtimali karşısında gözaltına alınır ve sürgüne gönderilir. Romanın anlattığı 1951 yılında artık savaş bitmiş, Almanya çoktan savaşı kaybetmiştir ama İvan Denisoviç geçen on yıl içinde hâlâ aklanmamış ve cezasını çekmeye devam etmektedir. Çalışma kampındaki diğer suçlular da neden buraya atıldıklarını hatırlayamacak kadar uzun zamandır cezalarını çekmektedirler. Gopçik adlı genç çocuk, Sovyet yönetimine başkaldıran bir çetenin üyelerine süt götürdüğü için; sinema yönetmeni Sezar, henüz tamamlamadığı ilk filmi yüzünden; Kolbaşı Tiyurin, babası toprak ağası olduğu için; Ukraynalı Alyoşka ise, diğer Baptist kilise üyeleri gibi, dua ettiği için on yıl hapis cezasına çarptırılmıştır.
Soljenitsin, ‘İvan Denisoviç’in Bir Günü’nde, acımasız yaşama ve çalışma koşullarını anlatıyor. Roman, eksi otuz derecelerde bir kış günü, saat sabahın beşinde bölüğün uyandırılmasıyla başlıyor. Mahkûmlar gün boyu birkaç kaşık lapa, çorba ve ekmek dışında birşey yemeden saatlerce soğukta çalıştırılıyorlar. Birbirleriyle konuşmaları yasaklanıyor ve buna uymayanlar hücre hapsine yollanıyor. Mahkûmların kamptan kaçmalarını engellemek için düşünülmüş formül ise çok az yiyecek vererek besin yedeklemelerine engel olmak ve fazla giysilerine el koymak; böylece Sibirya soğuğunda birkaç saat dayanamayacaklarını bilen mahkûmlar kaçmaya yeltenmiyorlar. Bu soğukta ısınmak için yapabilecekleri tek şey, çalışmak. Bazen saatlerce sert toprağa küreklerini vurmak dışında birşey yapmadıkları oluyor, çoğu zaman yapılan işlerin gereksiz olduğunun farkındalar, ancak dayak yememek ve üşümemek için emirlere uyuyorlar. Gün bittiğinde fiziksel yorgunlukları fazla olduğu için, yataklarına girer girmez uyuyorlar.
Çalışma kampı olarak adlandırılsa da, hapishaneden farklı değil. Bütün hapishanelerde olduğu gibi burada da ilk amaç, mâhkumların kişiliklerini yitirmelerini sağlamak. Bunun için, isim yerine rakam kullanılıyor; örneğin İvan Denisoviç, Ş-854 olarak biliniyor. Giysilerinin üzerinde ve şapkasında bu rakam yazıyor. Kişiye özgü giysi de kampta aynı nedenden dolayı yasak. Mahkumların yabancılaşıp, güven ve dostluk bağı kurulmaması için ise, gammazlamaya ödül veriliyor.

Bir motif olarak ‘soğuk’
Romanın en önemli teması, korkunç şartlar altında bile insanlığın korunması. Bazı mahkumlar insanlıklarını kaybetmemek için büyük çaba harcıyorlar. Buna en iyi örnek İvan Denisoviç’in soğuğa ya da açlığına yenik düşmeden, her seferinde yemek yerken şapkasını çıkarması. Bunu, insanlık dışı davranışa karşı bir iç direniş olarak yapıyor ve haysiyetini kaybetmemek için harcadığı çabayı görünür kılıyor. Ayrıca, kimseye bir şey için yalvarmak istemiyor. Bunlar elbette çevresindeki despotların anlamayacakları denli sembolik davranışlar fakat sonunda İvan bu sayede aklını (ve haysiyetini) koruyor. Yazar bu temayı farklı motiflerle, bazen bir karakterin basit bir objeye tutunması şeklinde gösteriyor. Örneğin İvan için çorabının içinde sakladığı kaşık bu anlama geliyor. Metali eğerek yaptığı kaşık, onun sahip olduğu en değerli varlık. Hem yasaklanmış bir objeyi bedeninde taşımanın verdiği başkaldırı duygusu hem de kendi yaptığı, hiçten var ettiği bir şeye sahip olmanın verdiği duyguyla taşıyor kaşığını.
Romanda sıkça kullanılan bir başka motif soğuk. Sabah üşüyerek uyanan ve gün boyu soğukta çalışan mahkûmları adeta kuşatan bir varlık olarak görmeye başlıyoruz soğuğu. Bu durumda kamptan kaçmalarını engelleyen sadece koca duvarlar ve gözcüler değil, aynı zamanda dondurucu soğuk. Bir bakıma doğa tarafından da hapsedilmiş durumdalar. Aşırı soğuk, kaçmalarını engellediği gibi, hepsini çalışma zorunda bırakıyor.
Roman ilk satırdan başlayarak bir ortam yaratıyor: iki parmak buz tutmuş pencereler, pislik ve orman yasalarının hüküm sürdüğü ilişkiler. Bu üç motif roman boyunca defalarca çeşitlemeler halinde tekrarlanıyor. Aslında ne denli kirli, soğuk ve adaletsiz bir ortamda yaşam sürüldüğünü anladıktan sonra, roman hep aynı satırları tekrar ediyor hissi veriyor. Aleksandr Soljenitsin benzer sürgün şartları altında uzun yıllar yaşamış biri olarak, günlük rutini eksiksiz anlatıyor. Roman yirmi dört saatten az bir zaman diliminde geçiyor fakat geri dönüşlerle buradaki birçok mahkumun hayat hikayesi ve portresi çıkıyor ortaya.
‘İvan Denisoviç’in Bir Günü’ 1962 yılında yayımlandığında Sovyetler Birliği’nde olay yaratmıştı. Aslında on yıl kadar önce böyle bir kitabın yazılması yazarını idama götürebilirdi fakat yeni Sovyet yönetimi, Stalin’in ölümü ardından devletteki yumuşamanın göstergesi olarak yayımlanmasına izin verilmişti. Yine de beklenenden fazla ilgi gören kitap kısa zamanda yasaklandı ve toplatıldı. Bundan sonra kitabın çoğaltılmış kopyaları ABD ve Avrupa ülkelerine ulaştı ve Sovyet karşıtı metin olarak Batıda ilgi görmeye başladı. Soljenitsin ise ülkesini küçük düşürdüğü için suçlanmış, yazdıkları yasaklanmıştı. 1970’de verilen Nobel Edebiyat Ödülü’nü dört yıl sonra almaya gittiğinde yaptığı konuşmada, kitabını erken ortaya çıkardığını, henüz hazır olmayan bir ortamda sadece gerginliği arttırdığını ve baskıya çoğalttığını ancak şimdi fark ettiğini söyleyecekti.

İncil’e gönderme
Romanda Soljenitsin birkaç metne gönderme yapıyor, bunlardan biri doğrudan İncil’e yapılıyor. İsa’nın “Öyleyse Sezar’ın hakkını Sezar’a, Tanrı’nın hakkını Tanrı’ya verin” (Matta 22) sözlerini, kamptaki varlıklı Sezar karakterine ailesinden büyükçe paket geldiğinde aklımıza düşürüyor. İçinde tütün, salam, kurabiyeler bulunan bu paketlerin kamp içindeki yoksulluk göz önüne getirildiğinde eşitsizlik hatta kıskançlık yaratacağı düşünülür. Oysa ne İvan Denisoviç ne de diğerleri Sezar’ı kıskanırlar. Yazar “Sezar’ın payı” sözleriyle bu çağrışımı yapar. Romandaki ikinci gönderme Dostoyevski’nin ‘Karamazov Kardeşler’ adlı eserine yapılır. Romanın özellikle sonlarında netleşen Alyoşka karakteri, Dostoyevski’nin ünlü Alyoşa’sını akla getirir. ‘Karamazov Kardeşler’in mutlu bir sonla bitmesine, gelecek nesillere umut taşımasına neden olan Alyoşa gibi bu roman da yükselmiş bir duyguyla sonlanır. Alyoşka’nın tüm kötü duygulardan arınmış, hırs ve kıskançlık taşımadan dua etmeye davet etmesi, roman boyunca ezilen karakterlerin başarısı ya da üstünlüğü olarak hissediliyor.
Aradan yıllar geçtikten sonra bu romanı yeni bir gözle okumak bana çok önemli geldi. Bazı romanların efsaneleşen hikayelerini bir kenara bırakarak, salt edebi değerini görmeye çalışmak zor olsa da, mutlaka yapılmalı. Şimdi söyleyebiliriz ki, Soljenitsin’in bu romanı onca politik karmaşa etrafında dönmese belki bu ilgiyi görmezdi. Betimlemeler ve klişeleriyle yer yer basitleşen anlatısı ve daha görkemli bir zirve beklentisi yaratması, okurda hayalkırıklığı yaratabiliyor. Yine de bir dönemin yazarlar üzerindeki siyasi baskıyı anlamak için okunması gereken bir roman.

İvan DENİSOVİÇ’İN BİR GÜNÜ

YEŞİLAY NİÇİN KURULDU?

2011-04-26T22:24:00.001+03:00

İNGİLİZLER İSTANBUL'U İŞGAL ETTİKLERİNDE HALKA BEDAVA İÇKİ DAĞITIYORLARDI.İNSANLARI KOLAY SİNDİRİP DİRENİŞİ YOK ETMEK İSTİYORLARDI.

RUSYA MOSKOVA

2011-04-26T22:13:00.001+03:00

Ayna - Rusya 1. Bölüm

RUSYA ST PETERSBURG(LENİNGRAD)

2011-04-26T22:12:00.001+03:00

Ayna - Rusya 2. Bölüm

100 TÜRK EDEBİYATÇISI

2010-10-24T11:30:00.002+03:00

http://yuzturkedebiyatcisi.meb.gov.tr/

RİTÜELLERİN TOPLUMSAL ETKİLERİ

2010-10-24T11:08:00.004+03:00

SDÜ Fen Edebiyat Fakültesi
Sosyal Bilimler Dergisi
Mayıs 2010, Sayı:21, ss.227-236.
Ritüellerin Toplumsal Etkileri
Kasım KARAMAN∗
ÖZET
Sosyokültürel yaşamın ayrılmaz bir parçası olan ritüeller, başlangıçta sosyolojinin ilgi
odağında olmasına karşın zamanla antropoloji ile özdeşleştirilir hale gelmiştir. Ancak toplumsal
etkileşim ağları içindeki önemi ve toplumsal işlevleri temelinde giderek artan bir biçimde
sosyolojinin de dikkatini çekmeye başlamıştır. Ritüel, birey ya da gruplarla ilgili bazı değerlerin,
uygun zamanlarda, sembolik ve aşağı-yukarı değişmeyen ardışık davranış biçimleri ile
tekrarlanması olarak tanımlanır. Ritüeller yapılma amaçlarına ve dönemlerine göre farklı
sınıflandırmalara tabi tutulabilmektedir. Geçiş ritüelleri, takvimsel ritüeller ve bunalım ya da
kriz dönemi ritüelleri ayrımı ise en kabul gören sınıflandırma biçimlerindendir. Toplumsal
hayata olan etkilerine bakıldığında ritüellerin sosyal bütünleşmenin önemli bileşenlerinden biri
olduğu görülmektedir. Ayrıca, temel karakterleri itibariyle kolektif bir nitelik taşıyan ritüeller,
grubu bir arada tutmakta, dayanışmayı artırmakta, topluluğun kolektif şuurunu
güçlendirmektedir. Ritüeller, geçmişi günümüze, günümüzü de geleceğe bağlayan bir bağ olma
özelliğine sahiptir.
Anahtar Kelimeler: Ritüel, Sosyoloji, Antropoloji.
The Social Effects of Rituals
ABSTRACT
Though the rituals, the inseparable part of socio-cultural life, were initially under the
interest focus of sociology, it has turned out to be identified with anthropology in the course
of time. However, based on its significance and social functions within the societal networks of
interaction, it has also begun to draw the attention of sociology in a gradually increasing way.
Ritual is defined as recurrence of some values related with individuals or groups along with
some symbolic and rarely unvarying sequential behaviors modes in appropriate periods. Rituals
can be subject to some different classifications according to their goals of application and
periods. Among the most admitted classification forms are the rites of passages, calendrical
rituals and the crisis rituals. When it comes to their effects on the social life, rituals appear to
be the important components of social integration. Moreover, the rituals bearing a collective
hallmark in accordance with their basic characters keep the group together, improve the
solidarity and strengthen the collective consciousness of community. The rituals have the
function of a tie connecting the past with the present and the present with the future.
Key Words: Ritual, Sociology, Anthropology.
Giriş
Ritüeller, sosyokültürel yaşamda yarattıkları etkiler ile toplumsal yaşamın temel
dinamiklerinden olagelmişlerdir. Öyle ki; ritüellerin sosyokültürel yaşamda çoklu
etkileşim ağları içindeki yeri, önemi ve işlevleri, sosyal bilimlerin çeşitli disiplinlerinin
∗ Yrd. Doç. Dr.; Giresun Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümü, kasim.karaman@giresun.edu.tr

228 Ritüellerin Toplumsal Etkileri
farklı yaklaşım biçimleri bağlamında, başlangıçta temel ilgi odağını oluşturmuştur.
Ancak ritüeller sosyal bilimlerin merkezî konularından birisi olma özelliklerini zamanla
kaybetmiş, genellikle sosyal bilimlerin bir disiplini yani antropolojiyle özdeşleştirilir
hale gelmişlerdir.
Modern dünyanın dışında kalan topluluklara ilişkin araştırmaları bir yana bırakıp
giderek ilgi alanını modern toplumlarla sınırlandıran sosyoloji, sözü edilen toplumların
tipik özellikleri olarak görülen ritüellere de bir süreliğine oldukça mesafeli durmuştur.
Sosyolojinin ritüellere yönelik bu eğilimi Weberci yaklaşım biçiminin sosyolojiye
hâkimiyeti ile ilişkilendirilmiştir. Zira Gusfield ve Michalowicz, Durkheim
sosyolojisinin temel konularından olan ritüellerin, modern dönemde sosyologların
toplumu Weberci yaklaşımla rasyonel bağlamda ele alma eğilimleri nedeniyle, yeterince
araştırma konusu yapılmadığını işaret etmektedirler.1 Bununla birlikte daha sonraki
süreçte modernleşme eğilimlerinin ritüeller gibi toplumların temel dinamiklerini yok
etmediği aksine toplumların kendi mevcudiyetlerini devam ettirmek üzere bu
dinamiklere yeni formlar kazandırarak sürdürdükleri görüşü sivil din tartışmaları
örneğinde olduğu üzere yeniden dile getirilmeye başlanmıştır. Bu çerçevede olmak gibi
sosyokültürel yaşamın bir bütün olarak devamlılığını sağlamaktaki etkin fonksiyonları
sıklıkla dile getirilir olmuştur.
Geleneksel bir toplum olma özelliğinin de etkisiyle ritüel hayatı oldukça canlı
olan ülkemizde de durum farklı seyretmemiş, sosyoloji genellikle modernleşme
süreçleriyle alakalı bir perspektifi korumuş, ritüellere çok sınırlı düzeyde ilgi
gösterilmiştir. Batı’da özellikle E. Durkheim ile başlayıp ardından antropoloji kanalıyla
devam eden ritüel çalışmalarına duyulan ilgi ülkemizde Z. Göklap’le yansıma bulmuşsa
da süreç içinde giderek sönmüştür. Gökalp ile başlayan geleneğin süreklilik
kazanamayışı geleneksel sosyokültürel yaşamının ayrılmaz bileşeni de olsa Türkiye gibi
toplumların kendi sosyokültürel yaşamlarını analiz edecek kuramsal ve kavramsal
perspektifleri geliştiremeyişleri ve Batılı bilim algısının yönlendirici gücüne boyun
eğmeleri ile ilişkilendirilmektedir.2 Ritüellere ilişkin kuramsal ve kavramsal yaklaşım
biçimleri Batıda yön değiştirmekle birlikte kesintiye uğramaksızın devam etmiştir.
Ritüellerin nitelikleri, sosyokültürel etkileri, çeşit ve tipleri üzerine geniş bir literatür
oluşmuş, ritüellerin toplumsal bağlamla ilişkililiği bu literatür çerçevesinde sosyolojik
ilgiyi de harekete geçirmiştir. Ülkemizde ise ritüellere dair çalışmalardaki kesinti halen
büyük oranda devam etmektedir.
Bu çalışma, ritüel çalışmalarındaki sözü edilen kesinti ve boşluğun
doldurulmasının özellikle Türkiye gibi geleneksel toplumlarda ne denli önemli
olduğunu hatırlatmak üzere literatüre dayalı olarak ritüellerin temel tipleri ile toplumsal
etkilerine dair anlayışları ele almayı kendisine konu edinmiştir. Bu çerçevede olmak
üzere öncelikle ritüellerin temel özellik ve tipleri ele alınmış ardından da sosyokültürel
etkilerine değinilmiştir.
1 Joseph R. Gusfield, Jerzy Michalowicz “Secular Symbolism: Studies of Ritual, Ceremony, and the Symbolic Order
in Modern Life”, Annual Review of Sociology, Vol. 10, 1984, pp. 417–418.
2 İlkay Şahin, Göçmen Kadınların Dini Ritüellere Katılımı: Amersfoort (Hollanda) ve Boğazlıyan Örneğinde
Karşılaştırmalı Bir İnceleme, Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Doktora Tezi,
Kayseri, 2008, s.70.

Kasım KARAMAN 229
Ritüellerin Tanım ve Sınıflandırılması Sorunu
Ritüel kavramının tanımlanması uğraşısı -belki de- bu çalışmanın en zor bölümünü
oluşturmaktadır. Leach’in ifadesi ile ritüel üzerindeki en yaygın kabul, kavramın nasıl
anlaşılması gerektiği üzerindeki anlaşmazlıktır.3 Ritüeller, çapraz bulmacalara benzetilir.
Bulmaca karelerinin doldurulması sosyologlara ve antropologlara düşmektedir. Çünkü
ritüel, toplumsal bir olgu olmanın yanında, ritüele katılanların duygu dünyalarıyla da
ilgilidir.4 Bundan dolayı ritüeli yorumlayanın kendi bakış açısı yanında bizatihi onu
yaşayan katılımcının ritüele yüklediği anlamları da kavramaya çalışması gerekmektedir;
ritüeli yorumlama ve tanımlamadaki başarı buna bağlıdır.
Ortak özellik ve işlevlere göre ele alındığında ritüel, birey ya da gruplarla ilgili
bazı değerlerin, uygun zamanlarda, sembolik ve aşağı-yukarı değişmeyen ardışık
davranış biçimleri ile tekrarlanmasıdır.5 Standartlaşmış ve tekrarlanan sembolik
davranış biçimi olan ritüel, bireysellikten öte grup bilincini ve birlikteliğini ortaya
koyan duygusal bir kanal, yeni bilgi ve tecrübeler için bir rehber olarak geçmişi
günümüze, günümüzü de geleceğe bağlayan bir bağ6 olması nedeniyle sosyal bilimlerin
temel konularından birisi olagelmiştir. Ritüeller, çoğunlukla dini karakterli olmakla
birlikte, yalnızca din alanına sıkıştırılamazlar. Dolayısıyla ritüeller dini olabileceği gibi
seküler de olabilirler. Ancak dini ya da seküler olma durumuna göre kavramsal
farklılaşma söz konusu olmaktadır. Bu bağlamda sosyoloji ve antropolojide ritüel ve
seremoni arasında bir ayrım öngörülmektedir. Bu ayrım, ritüelin daha çok dini,
seremoninin ise dünyevi sembolik bir etkinlik olması temelinde şekillenmektedir.
Ayrıca seremoni, birden fazla kişiden oluşan bir topluluk gerektirir, oysa ritüel, kolektif
ya da tek bir kişi ile meydana getirilebilir.7 Bu yüzden Max Gluckman, ritüeli, törensel
faaliyetlere benzer fakat mistik düşünceleri de içine alan faaliyetler olarak ele alır. Ritüel
katılımcının mutluluğunu etkiler. Bunu onları korumak için ya da onları mutlu etmek
için yaptığına inanılır. 8 Bu anlamda ritüel hem tekil bir etkinliğe hem de tüm bir türe
işaret eden bir topluluk ismine karşılık gelecek şekilde kullanılmaktadır. Rit ise tekil
manasında ritüel ile değiştirilebilir bir biçimi ifade eder.9 Toplumsal ilişkilerin ritüel bir
form içinde ifade edilmesi eğilimini vurgulamak üzere de ritüelleşme (ritualizasyon)
kavramı kullanılmaktadır.10
3 Christel Lane, The Rites of Rulers, Ritual in Industrial Society- The Soviet Case, Cambridge University Press,
Cambridge, 1981, pp. 11.
4 Gordon Marshall, Sosyoloji Sözlüğü, (Çev. Osman Akınhay, Derya Kömürcü), Bilim ve sanat Yay.,
Ankara, 1999, s. 624.
5 Lauri Honko, “Theories Concerning the Ritual Process”, Science of Religion Studies in Methodology, (Ed.
Lauri Honko) Paris, New York, 1979, pp. 372.
6 N. M Theo Schuyt,. John J. M. Schuijt, “Rituals and Rules: About Magic in Consultancy”, Journal of
Organizational Change Management, Vol. 11, No.5, 1998, pp. 400.
7 Honko, pp. 351.
8 Lane, pp. 14–15.
9 Lane, pp. 15.
10 Lane, pp. 14.

230 Ritüellerin Toplumsal Etkileri
Şekil 1: Ritüel Etkileşim (Kaynak: Randall Collins, s.48)
Collins, ritüele katılanlar açısından ritüel bileşenleri şöyle açıklar: İki veya daha
fazla kişinin aynı mekânda fiziksel varlıkları birbirini etkiler. Ritüele katılanlar arasında
duygu paylaşımı yaşanırken, dışarıdakiler duygusal olarak dışlanırlar. Ritüele katılanlar,
ortak nesneler, eylemler ve iletişim yoluyla birbirlerine odaklanırlar ve odaklandıkları
ortak noktanın farkındadırlar. Katılımcılar böylece ortak ruh halini ya da duygusal
tecrübeleri paylaşırlar.11
Ritüel katılımcılar için çıktı olarak, öncelikle, grup dayanışması ve grup üyeliği
duygusunu ortaya koyabiliriz. Ritüele katılanlarda oluşan duygusal enerjiyle kendine
güven, zevk, güç vb. duygusal hisler oluşur. Ritüelin gerçekleştirilmesi sırasında
kullanılan semboller, kelimeler, jest ve mimikler yoluyla kolektif birleşim sağlanır.
Diğer taraftan, grup üyeleri arasında, grubu bir arada tutan semboller yoluyla oluşan
kutsal bağlılık duygusu ahlaki hisleri de güçlendirir.12
Ritüeller, yapılma amaçlarına ve dönemlerine göre farklı sınıflandırmalara tabi
tutulabilmektedir. Durkheim, kutsal alan ile profan alanı tabular koymak suretiyle
birbirinden ayıran ritleri negatif; insan ve kutsal alanı birbiriyle etkileşime sokan ritleri
ise pozitif rit olarak adlandırmaktadır.13 Durkheim’in bu tasnif biçimini Gökalp menfi
11 Randal Collins, Interaction Ritual Chains, Princeton University Press, New Jersey, 2004, pp. 48.
12 Collins, pp. 49.
13Emile Durkheim, The Elementary Forms of the Religious Life: A Study in Religious Sociology, Translated from
the French by Joseph W. Swain, Free Press, Illinois, 1947, pp. 299–300

Kasım KARAMAN 231
ayinler ve müsbet ayinler başlığı altında kendi modeline uyarlamıştır.14 Geçiş/giriş
ritüelleri, takvimsel ritüeller ve bunalım ya da kriz dönemi ritüelleri ayrımı ise en kabul
gören sınıflandırma biçimidir. Geçiş/giriş ritüelleri, toplumsal organizeler olmalarına
karşılık uygulamaların temel nedenleri bireyseldir. Bireyin bir statüden başka bir statüye
geçişini sağlayan geçiş/giriş ritüelleri, mevcut toplumsal statünün bittiğini, bununla
birlikte, başka bir statüye girişin toplumsal kabul gördüğünü simgeler.15 Toplumsal
statüdeki değişim, yeni statüye uygun rol değişimini de zorunlu kılar. Yeni statünün
gereği, bireyden, beklenen rollerin gerçekleştirilebileceğini kanıtlaması için, bazı
topluluklarda çeşitli ritüeller düzenlenmektedir. Doğum, evlilik, ölüm ve üyeliğe kabul
ritleri, geçiş ritüellerinin en önemlileri ve evrensel nitelikli olanlarıdır.
Üyeliğe kabul ritlerini, üç ana başlık altında toplamak mümkündür: Bireylerin,
yetişkin hale gelip toplumda nitelikli duruma geldiklerini simgeleyen yaş grubu üyeliği,
gizli bir topluluğa, külte veya mesleğe yönelik gizli kabul ve yüksek toplumsal statü
içeren bir mesleğe kabulün gereği yapılan mesleğe kabul ritüelleri bu çerçevede
değerlendirilebilir.16
Takvimsel ritüellere gelince bu ritüeller, dönemler halinde ortaya çıkan, topluluk
tarafından organize edilen ve mevsimlerin çoğunlukla başında ya da sonunda yapılan
ritlerdir. Doğanın gözlemlenmesi sonucu ortaya çıkan doğal takvimi izledikleri,
ekonomik ilişkilere dayandırılan ekonomik takvimi takip ettikleri ve sosyal etkileşimi
düzenleyen bayram takvimini izledikleri için yazılı hiçbir takvim bulunmamasına
rağmen takvimsel ritler olarak adlandırılır. Takvimsel ritler, sosyal hayatın ritmini
oluştururlar; günümüzde, öncelikli amaçların ne olduğunu, hangi normların yürürlükte
olduğunu rekabetin kurallarının ne olduğunu göstererek toplumun kolektif ve önceden
belirlenmiş değerlerini ön plana çıkarırlar.17 Takvimsel ritler, grup odaklıdır; tek bir
kişinin, takvimsel sistemin ritmini oluşturan toplumsal zamanların ritmini ya da nabzını
kontrol etmesini düşünmek çok zordur. Toplumsal ve ekonomik aktivitelere giriş ve
çıkışları düzenleyen bu ritler, tekrarlanan niteliktedir ve katılımcıyı toplumsal çevresine,
defalarca tekrarlanan ama aynı zamanda yaratıcı bir yolla bağlarlar.18 Halk takvimleri
olarak da bilinen takvimsel ritler, toplumsal ekonomik farklılığa göre çeşitlenmektedir.
Nitekim tarımla geçinen yerleşik Türk toplumunda takvim, ekim ve hasat, bağ bozumu vb.
zamana göre belirlenirken; geçimi hayvancılığa dayalı olanlarda hayvanların üreme (koç
katımı), ya da sürüye katılma dönemlerine göre şekillenmektedir.
Kriz durumlarının yarattığı belirsizlik ve huzursuzluğu aşmak için organize
edilen kriz ritleri kişi veya toplum hayatını tehdit eden durumlarda kişi veya toplum
tarafından organize edilirler. Hastalıklardan korunma ya da iyileşme, kıtlıktan kurtulma,
yangın, deprem, sel gibi doğal afetlerden korunma ya da tekrarını önlemeye yönelik
yapılan kriz ritlerinin zamanını önceden tahmin etmek mümkün değildir. Dolayısıyla
olumsuzluğun ortaya çıktığı her dönemde yapılabilirler.
14 Ziya Gökalp, “Dinin İçtimai Hizmetleri II”, Makaleler VIII, (Haz. Ferit Ragıp Tuncor,
Kültür Bakanlığı Yayınları), Birinci Baskı, Ankara, 1981, s. 51–53
15 Barbara G. Myerhoff, Linda A. Camino, Edith Turner, “Rites of Passage”, The Encyclopedia of Religion,
Editor Inchief Mircea Eliade, Vol. 12, pp., 380.
16 Honko, pp. 375.
17 Honko, pp. 375–376.
18 Honko, pp. 377.

232 Ritüellerin Toplumsal Etkileri
Kriz ritleri, takvime bağlı tekrarı olmayan uygulamalardır; benzer durumlarda
benzer ritüeller gerçekleştirilir. Örneğin; Uygurlar, hastalık veya doğal afetler gibi birey
ya da toplumu ilgilendiren durumlarda, olumsuzluğun giderilip yeniden düzenin
sağlanması amacıyla hatm-i hace (hacigân) yaparlar. Hatm-i hace’yi yöneten hatm-î başı
liderliğinde toplu olarak yapılan bu kriz ritüelinde, hatm-i başında bulunan ve benzer
olumsuzluklarda yeniden kullanılan 1000 adet taşa, farklı sayılarda çeşitli dualar
okuyarak belanın def edilmesini isterler.19 Benzer bir biçimde Anadolu’da sıklıkla icra
edilen yağmur duası da bir çeşit kriz ritüelidir.
Ritüellerin Toplumsal İşlevleri
Biçim ve içeriği itibariyle kültürel etkilere açık olan ritüeller kültürel çeşitliliklerinin
ötesinde sosyal yaşamda benzer ve ortak pek çok etkiyi yaratmaktadırlar. Ritüeller, her
şeyden önce, sosyal bütünleşmenin önemli bileşenlerindendir. Temel karakterleri
itibariyle kolektif bir nitelik taşıyan ritüeller grubu bir arada tutmakta, dayanışmayı
artırmakta, topluluğun kolektif şuurunu güçlendirmektedir. Uyum içinde tekrarlanan
ritmik hareketler, grup üyelerinin birliktelik düşüncelerinin pekişmesine katkı sağlar.
Ancak ritüeller, aynı zamanda, diğerlerinden de farklılığın sembolik ifadesi olmaktadır.
Sonuçta, ritüeller, temsil ettikleri topluluk ya da toplumlar için hem toplumsal
bütünleşmeye katkı sağlayan hem de onların diğer topluluk ya da toplumlardan
farklılıklarını ortaya koyan bir kimlik tanımlayıcılarıdır.
O halde ritüeller, hangi amaçla olursa olsun, katılımcı her bireyin grup bilincinin
yükselmesine katkı sağlarlar.20 Grup bilincinin yükselmesi ve grup kimliğinin
pekişmesi, bireyi kimlik bunalımından kaynaklanan ve yabancılaşmayla sonuçlanan,
anomi gibi, bir takım olumsuzluklara karşı korur. Ritüeller, toplumsal ilişkilerin
düzenlenmesi, sürdürülmesi ve toplumsal düzenin sağlanmasında önemli işlevlere
sahiptir. Gluckman’ın toplumsal ilişkilerin ritüeli olarak tanımladığı ritüeller, günlük
yaşamda bireyleri birbirine bağlayan ve ilişkilerdeki sürekliliği sağlayan prâtikler
olmaktadır.21 Dolayısıyla, toplumsal temele dayanan ritüeller, toplumsal yapıya uygun
olarak değişime açıktır.
Ritüeller, toplumsal statü ve rollerin de belirleyicisidir. Nitekim doğum, evlenme
ve ölüm gibi geçiş/giriş ritüelleri, farklı biçimlerde olmakla birlikte, bireyin bir
toplumsal statüden bir başka statüye geçişini simgeleyen ritüellerdir. Kişilerin rol ve
statü dönüşümleri sosyal yapıda değişiklikler meydana getirmektedir. Söz konusu
sosyal yapıda meydana gelen değişikliklerin mevcut yapıyla çatışan durumlar
oluşturmasının önüne ise ritüeller sayesinde geçilmektedir. Zira ritüeller sosyal yapıdaki
bu tür dönüşümleri, çatışmaları engelleyerek ya da yaşanan dönüşümü meşrulaştırarak
sağlar. Bu noktada ritüellerin dramatizasyon özelliği önemli bir rol oynar. Ritüellerin icra
edilen çeşitli rollerden ibaret olan bir tiyatro oyunu gibi dramatik bir yapısı vardır.
Ritüel geniş bir toplumsal bağlam içinde, bireye kendi öznel tecrübelerinin yerini tayin
19 Kasım Karaman, Göçmen Uygurlar’ın Dini Yaşayışları Üzerine Sosyolojik Bir Araştırma (Kayseri Örneği),
Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Kayseri, 1995, s. 27–
28.
20 Anthony P. Cohen, Topluluğun Simgesel Kuruluşu, ( Çev. Mehmet Küçük), Dost Kitabevi Yay., Ankara,
1999, s. 54.
21 James L Peacock,. “Notes on a Theory of the Social Evolution of Ritual”, Science of Religion Studies in
Methodology, (Ed. Lauri Honko) Paris, New York, 1979, pp. 391.

Kasım KARAMAN 233
etme imkânı tanır. Ritüeller istenilen durumları yaratmak ya da istenilmeyen
durumlardan kaçınmak amacıyla icra edilirler.22 Ritüellerin bu dramatizasyon
özelliğinin bir önemli yanı da sosyal roller için bir model oluşturmasıdır.
Ritüel, bireyin toplum içinde nasıl hareket edeceğini göstererek ve davranışlar
konusunda hazır kalıplar sunarak, hem her olayda yeni arayışlar arama zorunluluğunu
kaldırır hem de duygusal bir bağ ile geçmişe bağlılığı sağlar. Böylelikle yeni nesillere de
nasıl davranacakları öğretilmiş olur. Nitekim Giddens, geleneğin, formüle edilmiş
inanç ve ritüellerin meydana getirdiği bileşim ile korunduğunu ileri sürer. Ritüel ve
formüle edilmiş inançlar arasındaki bağlantı, aynı zamanda içerdekiler ve diğerleri ayırımını
verir. O’na göre, bu ayırımı sağlayan gelenekler, ritüellerle bir kimlik oluştururlar.23
Bireysel ya da kolektif olarak şekillenen kimlik, geçmişten elde edilenlerle, geleceğin
şekillendirilmesinde süreklilik oluşturur. Bütün toplumlar, bireysel kimliği ve daha
yaygın olarak işlev gören kolektif kimliği, varlıklarının korunması ve sürdürülebilmesi
için önemli bir araç olarak görürler. Bu psikolojik ilgi, ritlerle güçlü bir toplumsal
duyguya dönüşür.
Bu yönüyle ritüeller, yalnızca var olanları anlatan ritmik hareketler değildirler.
Daha önemlisi dile getiricilik özellikleridir. Ancak törenlerin dile getiricilik özellikleri,
sadece onların belirli bir düzen içinde yapılmalarındandır. Belirli kalıplar içinde ve
tekrar edilme özellikleri nedeniyle kolay kolay değişmezler veya dar sınırlar içerisinde
küçük değişikliklere uğrarlar. Törenler, doğaçlama ve anlık hareketlerle şekillenmezler.
Tersine belli duyguları anlatmak için oldukça bilinçli olarak uygulanan ve duyguları
açığa çıkaran bir karaktere sahiptirler. Ancak duyguların açığa vurulması, törenlerin tek
özelliği değildir. Törenler, aynı zamanda, etkileri tören zamanlarıyla sınırlı olmayan ve
tören niteliği taşımayan diğer eylemlerden ayrılan, uygulayıcıların hayatına değer ve
anlam kazandıran bir güce de sahiptirler.24 Belli dönemlerde yinelenen törenler,
geçmişin kesintisiz devamlılığını sağladığından, geleneklerin nesilden nesile geçişi için
birer vasıtadırlar. Dolayısıyla ritüel, duygusal bir kanal, yeni tecrübe ve bilgiler için bir
rehber olarak görülmekte ve bir grup formasyonu geliştirdiği kabul edilmektedir.
Ritüelin geçmişi günümüze, günümüzü de geleceğe bağlayan anlamı sayesinde, içinde
yaşadığımız dünyayı keşfederiz. Böylece ritüeller, süreklilik hissi sağlamak suretiyle bir
kimlik oluşturma aracı haline gelirler.25
Ritüeller, insanların neyi önemli ve gerekli bulduğunu söylemelerinin bir
yoludur. Doğrudan nedensel açıklamaların sağlanması gerekli görülmez. Ölüm, hastalık
ve şiddet gelişmiş bir toplumda her gün karşılaşılan olaylardır. Bilimsel bir açıklama
bulunmadığında insanlar, ritüeller ve dinler gibi sembolik anlamlar içeren olgulara
sarılma eğilimindedirler. Bu şartlar altında ritüeller, her şeyden önce, başka türlü
açıklanması mümkün olmayan olayları açıklamaya bu suretle de endişe, şüphe ve
belirsizliğe karşı bir çare sunma işlevini yerine getirirler.26 Ritüeller, topluluk
ilişkilerindeki çok katlılığın doğasında barındırdığı çatışmaları, roller arasında ayrım
22 Schuyt; Schuijt, pp. 400.
23Anthony Giddens, “Living in a Post-Traditional Society”, Reflexive Modernazition, Ed. Ulrich Beck;
Anthony Giddens; Scott Lash, Polity Press,1994, pp. 79–80.
24Paul Connerton, Toplumlar Nasıl Anımsar?, (Çev. Alaaddin Şenel), Ayrıntı Yay., İstanbul, 1999, s. 70-
72.
25 Schuyt; Schuijt, pp. 400.
26 Schuyt; Schuijt, pp. 400.

234 Ritüellerin Toplumsal Etkileri
çizgisi çekme özellikleriyle ortadan kaldırırlar.27 Böylece ritüeller, çok katmanlı ilişkiler
ağı içinde, topluluk üyelerinin rollerinin düzenlenmesi ve topluluk bütünleşmesinin
sağlanması işlevine sahip olurlar.
Ritüellerin bireysel ve toplumsal yaşamda kendini hissettiren tüm bu etkileri ise
kültürel bağlamda, farklı toplum tiplerinde farklı yoğunluklarda kendini
hissettirmektedir. İcra edilme sıklık ve yoğunluğu toplum tiplerinde
farklılaşabilmektedir. Nitekim Assman’a göre, arkaik toplumlarda ayinler ya da ritüel
iletişim, toplumsal kimliği kuran bilginin dolaşımı ve yeniden üretilmesi işlevine
sahiptir. Yani ritüellerle toplum bilinci veya toplum kimliği arasında sıkı ve sistematik
bir ilişki vardır. Ritüeller, toplumsal kimlik sisteminin alt yapısını kuran damarları
oluştururlar.28 Arkaik toplumlarda, toplum düzeninin temel kaynakları, krallık ve
aristokrasidir; toplumsal ilişkiler hiyerarşik ve katmanlıdır. Ast-üst ilişkisi ya da kural
koyucu ve kural uygulayıcı arasında, üst’ün kutsallığına hatta tanrılığına dayanan bir
toplumsal sistem mevcuttur. Bu sistemde üst, toplumsal düzenin dışında ilahi bir
varlığa sahiptir. Kutsal, dünyevi ve yereldir. Ritüeller, kurban ve krallık ayinleri olarak
şekillenmiştir.29 Özellikle kralla ilgili ritüellerde, ilahi bir güce sahip olduğuna inanılan
ve toplum düzenini sağlayan kral ile sıradan insanlar, geçici olarak rol değişimi yaparlar.
Kralla alay edip ona hakaret ederler. Böylece düzen bozulur ve kozmostan kaosa
geçilir. Ritüelin devamında kral, kontrolü tekrar ele geçirir ve kaostan yeniden
kozmosa dönüş olur.
Orta çağ toplumlarında da ast üst arasındaki ilişkiler, hiyerarşik olarak devam
etmekle birlikte katmanlık azalmıştır. Çünkü üstler kutsal niteliğini kaybetmişlerdir ve
kutsallık bu dünyadan başka bir dünyaya taşınmıştır. Ritüeller, doğrudan tanrıya
yapılan dualar şeklindedir; ilişkiler, ritüele katılanlar arasında bütünleştirici bir unsur
olmaktan çok, başka bir dünyadaki kutsala yöneliktir.30 Ancak yine de doğaüstü bir
varlığa yönelişi sembolize eden ortak standart davranış kalıpları, katılımcıları ortak bir
noktada buluşturan unsurlar olarak arkaik toplum ritüellerine benzemektedir.
Kolektif şuur ve dayanışmayı güçlendirme fonksiyonları ile ritüeller, modern
toplumlarda da çeşitli biçimlerde varlığını devam ettirmekte, hatta çoğu zaman spor
ritüelleri örneğinde olduğu üzere toplumu bir arada tutacak yeni ritüeller
üretilmektedir. Bu anlamda modern toplumlar geçirdikleri yapısal ve kültürel
dönüşümlere uygun ritüelleri de üretmiş görünmektedir. O halde ritüel, toplum olma
ve bir arada yaşamanın bir eylemi olarak sekülerleşme, bireyselleşme ve
modernizasyona direnerek bir arada var olma temel fikri çerçevesinde kendini devam
ettirmiş görünmektedir. Ritüellerin toplumsal yaşamı bir bütün olarak devam ettirtme
özelliğinden hareketle ritüel bir bağlamın yeniden inşa edilişine Amerika merkezli sivil
din31 tartışmaları ile Lane’nin bir ideoloji olarak komünizmin varlığını sürdürmek üzere
ritüellere başvuruşuna dair görüşü örnek olarak verilebilir.32 Tüm bunların ötesinde
modern zamanlar, yarattıkları teknolojik ilerleme ile de ritüel etkinliklere katılımı
27 Cohen, age., s. 31.
28 Jan Assmann, Kültürel Bellek, Eski Yüksek Kültürlerde Yazı, Hatırlama ve Politik Kimlik, (Çev. Ayşe Tekin),
Ayrıntı Yay., İstanbul, 2001, s.143.
29 Peacock, pp. 394–395
30 Peacock, pp. 397.
31 R. Stephen Warner, “Religion, Boundaries, and Bridges”, Sociology of Religion, 58/3, 1997, pp.224
32 Lane, pp.19.

Kasım KARAMAN 235
artırmıştır. Örneğin Magnarella, Türkiye’de hacca gitme eğilimindeki artış ile teknolojik
ilerleme arasında bir ilişki kurmaktadır.33 Benzer bir biçimde hızlı değişim süreci
geçiren modern toplumlardaki statü değişimleri, bir dizi ritüelle de dile getirilmeye
devam edilmektedir. Anlaşılan o ki bilimsel açıklığa kavuşturulamayan ya da insanüstü
durumlar, modern insanda sembolik anlamlar içeren olgulara sarılma eğilimini
artırmaktadır.34 Ancak modern toplum ritüellerinin, boş ve rutinleşmeye başlayan katı
çehresiyle insanları yeterince mutlu edemediği, bu nedenle de modern insanın yeni
arayışlar içine girdiği dile getirilmektedir.35
Öyle görünüyor ki ritüellerin sosyokültürel yaşamın ayrılmaz bileşeni oldukları
gerçeği hem toplumsal yaşamda hem de sosyal bilimler alanında yeniden ikrar
edilmektedir. Temel karakterleri ile sosyokültürel yaşamdaki çoklu etkileşimleri
ritüellerin toplumlar kadar eski bir eylem biçimi olduğunu aşikâr hale getirmiş
görünmektedir.
Sonuç
Ritüel, geçmişten günümüze, nakledilme yoluyla, sözlü ve uygulamalı olarak ve
toplumsal katılımla süregelen, standart ritmik hareketlerle ve sembolik bir dille ifade
edilen toplumsal bir olguyu tanımlar. Dini veya seküler bir anlam taşıyabilen ritler,
bireysel ya da toplumsal olma kapasitesine sahiptirler. Ancak bireysel içerikli olanlar da
toplumsal bir nitelik taşımaktadır.
Ritüellerin etkileri, ritüel zamanlarıyla sınırlı değildir. Bu özellikleri nedeniyle
ritüeller, toplumsal devamlılığın sağlanmasında önemli işlevler görürler. Ritüeller,
ritüele katılanlar arasında oluşan grup bilinci veya kolektif şuur vasıtasıyla bir toplumsal
kimlik tanımlayıcısı olurlar. Bu işlev, toplumsal bütünleşmenin de en önemli
unsurlarından birisi olmaktadır.
Ritüeller, yapılma amaçlarına ve dönemlerine göre çeşitli sınıflara tabi
tutulmaktadır. Bir statüden başka bir statüye geçişi sembolize eden geçiş/giriş ritleri;
genellikle, sosyoekonomik temele dayalı farklılıklarla biçimlenen takvimsel ritler ile
zamanı belirlenmemiş ve ihtiyaç duyulduğu zaman yapılan bireysel veya toplumsal
istek ya da isteksizliklerin dile getirildiği kriz ritleri ayrımı, çoğunlukla tercih edilen bir
ritüel sınıflama biçimi olarak ifade edilebilir.
33 J. Paul Magnarella, Tradition and Change in a Turkish Town, Schenkman Publishing Company Inc.,
Cambridge 1981, pp. 8
34 Schuyt, Schuijt, pp. 401.
35 Peacock,, pp. 400-401.

236 Ritüellerin Toplumsal Etkileri
KAYNAKÇA
Assmann, Jan; Kültürel Bellek, Eski Yüksek Kültürlerde Yazı, Hatırlama ve Politik Kimlik, (Çev. Ayşe
Tekin), Ayrıntı Yay., İstanbul, 2001.
Cohen, Anthony P. ; Topluluğun Simgesel Kuruluşu, (Çev. Mehmet Küçük), Dost Kitabevi Yay,
Ankara, 1999.
Connerton, Paul; Toplumlar Nasıl Anımsar?, (Çev. Alaaddin Şenel), Ayrıntı Yay., İstanbul, 1999.
Durkheim, Emile; The Elementary Forms of the Religious Life: A Study in Religious Sociology,
Translated from the French by Joseph W. Swain, Free Press, Illinois, 1947.
Giddens, Anthony; “Living in a Post-Traditional Society”, Reflexive Modernazition, Ed. Ulrich Beck;
Anthony Giddens; Scott Lash, Polity Press,1994. (56–109).
Gökalp, Ziya; “Dinin İçtimai Hizmetleri II”, Makaleler VIII, (Haz. Ferit Ragıp Tuncor), Kültür
Bakanlığı Yayınları, Birinci Baskı, Ankara, 1981.
Gusfield, Joseph R.; Jerzy Michalowicz “Secular Symbolism: Studies of Ritual, Ceremony, and the
Symbolic Order in Modern Life”, Annual Review of Sociology, Vol. 10, 1984. (417–435).
Honko, Lauri; “Theories Concerning the Ritual Process”, Science of Religion Studies in Methodology, (Ed.
Lauri Honko) Paris, New York, 1979. (369–390)
Karaman, Kasım, Göçmen Uygurlar’ın Dini Yaşayışları Üzerine Sosyolojik Bir Araştırma (Kayseri
Örneği),Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans
Tezi, Kayseri, 1995.
Lane, Christel; The Rites of Rulers, Ritual in Industrial Society- The Soviet Case, Cambridge University
Pres, Cambridge, 1981.
Magnarella, Paul J.; Tradition and Change in a Turkish Town, Schenkman Publishing Company
Inc., Cambridge, 1981.
Marshall, Gordon; Sosyoloji Sözlüğü, (Çev. Osman Akınhay, Derya Kömürcü), Bilim ve sanat
Yay., Ankara, 1999.
Myerhoff, Barbara G.; Camino, Linda A.; Turner, Edith; “Rites of Passage”, The Encyclopedia of
Religion, Vol. 12, Macmillan Pub., New York, 1987. (380-386).
Peacock, James L.; “Notes on a Theory of the Social Evolution of Ritual”, Science of Religion Studies
in Methodology, (Ed. Lauri Honko) Paris, New York, 1979. (390-401)
Schuyt, Theo N. M.; Schuijt, John J. M.; “Rituals and Rules: About Magic in Consultancy”, Journal
of Organizational Change Management, Vol. 11, No.5, 1998. (399–406).
Şahin, İlkay; Göçmen Kadınların Dini Ritüellere Katılımı: Amersfoort (Hollanda) ve Boğazlıyan Örneğinde
Karşılaştırmalı Bir İnceleme, Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış
Doktora Tezi, Kayseri, 2008.
Warner, R. Stephen, “Religion, Boundaries, and Bridges”, Sociology of Religion, 58/3, 1997. ( 217-
238).

Şah ve Sultan - İskender Pala - Kapı Yayınları - kitap - ilknokta.com

2010-10-16T19:35:00.000+03:00

Şah ve Sultan - İskender Pala - Kapı Yayınları - kitap - ilknokta.com

Sen yaptığın şeysin, söylediğin değil

2010-10-15T23:00:00.002+03:00

“Sen yaptığın şeysin, söylediğin değil” sözünü David Suzuki söylemiş ve bundan yıllar önce(1992) kızı Severn Suzuki Rio De Jenario’daki Birleşmiş Milletler Dünya Zirvesi’nde Birleşmiş Milletler delegelerine yaptığı konuşmada tüm dünyayla paylaşmış. O zaman bu konuşmayı yaptığında henüz 12 yaşında olan ve Kanada’da yaşayan Severn oraya gidebilmek için 3 arkadaşıyla beraber para toplamış.

“Merhabalar, ben Severn Suzuki, Çevresel Çocuk Organizasyonu (ECO) adına konuşuyorum.

Biz Kanada’dan 12 ve 13 yaş gurubunda olan çocuklarız ve bir fark yaratmaya çalışıyoruz; Vanessa Suttie, Morgan Geisler, Michelle Quig ve ben. Buraya gelmek için gerekli parayı kendimiz topladık ve beş bin millik yolu, siz yetişkinlere, yöntemlerinizi değiştirmeniz gerektiğini söylemek için geldik.

Buraya hiçbir gizli amacım olmadan geldim. Ben geleceğim için mücadele ediyorum. Benim geleceğimi kaybetmem, bir seçimi kaybetmek gibi bir şey değil. Ya da stok piyasasında birkaç puan kaybetmek değil. Ben burada bütün gelecek nesiller için konuşuyorum.

Ben, dünyanın her tarafında çığlıkları duyulmayan ve açlıktan ölmek üzere olan çocuklar için konuşuyorum.

Ben, dünyanın üzerinde gidecek başka yerleri kalmadığı için ölmekte olan sayısız hayvan adına konuşuyorum.

Ben, şimdi gün ışığına çıkmaya korkuyorum, çünkü ozonda delikler var. Havayı ciğerlerime çekerken korkuyorum çünkü içinde hangi kimyasallar var bilmiyorum. Eskiden Vancouver’da babamla balığa giderdik. Birkaç yıl önce her tarafı kanserli bir balık bulduk. Ve şimdi gezegenimizdeki hayvanların teker teker soylarının tükendiğini öğreniyoruz. Sonsuza kadar yok oluyorlar…

Hayat sürem içinde, sürüler halinde dolaşan vahşi hayvanları görebilmeyi düşlüyorum. Yabani kuşları ve kelebeklerle dolu yağmur ormanlarını… Fakat şimdi merak ediyorum bunlar benim çocuklarımın görebileceği zamana kadar bile dayanabilecekler mi?

Benim yaşlarımdayken böyle küçük şeyler için endişelenmek zorunda kaldınız mı? Bütün bunlar şimdi gözlerimizin önünde oluyor ve bizler, sanki elimizde sınırsız çözüm olanağı ve sınırsız zaman varmış gibi davranıyoruz. Ben sadece bir çocuğum ve bütün çözümlere tabii ki sahip değilim. Fakat farkına varmanızı istiyorum ki bütün çözümlere siz de sahip değilsiniz:

· Ozon katmanındaki deliği nasıl onaracağınızı bilmiyorsunuz.
· Su akımı öldüğünde Somon balığını nasıl geri getireceğinizi bilmiyorsunuz.
· Şimdi soyu tükenmiş olan hayvanları nasıl geri getireceğinizi bilmiyorsunuz.
· Şimdi yerlerinde koca çöllerin olduğu ormanları nasıl geri getireceğinizi bilmiyorsunuz.

Madem nasıl onaracağınızı bilmiyorsunuz, o halde lütfen bozmaktan vazgeçin!

Burada hükümetlerinizin temsilcileri olabilirsiniz, iş adamları, organizasyoncular, gazeteciler ya da politikacılar; fakat gerçekte siz annelersiniz ve babalarsınız, teyzelersiniz, amcalarsınız ve hepiniz birilerinin çocuklarısınız.

Ben hala bir çocuğum ama biliyorum ki hepimiz ailenin bir parçasıyız, 5 milyar gücünde daha geniş bakacak olursak 30 milyon tür gücünde ve hepimiz aynı havayı paylaşıyoruz, aynı suyu ve toprakları. Sınırlar ve hükümetler bunu asla değiştiremez.

Ben hala bir çocuğum ama burada aynı şeyin içinde olduğumuzu biliyorum ve tek bir dünya gibi tek bir amaca doğru ilerlememiz gerekir.

Kızgın olsam da kör değilim, korku içinde olsam da dünyaya nasıl hissettiğimi söylemekten korkmuyorum.

Benim ülkemde çok fazla israf var. Satın alıyoruz ve atıyoruz, satın al ve at gitsin ve kuzey ülkeleri henüz yoksul olanlarla paylaşmıyor. İhtiyacımızdan fazlasına sahip olmamıza rağmen, zenginliğimizin bir miktarını kaybetmekten korkuyoruz.

Paylaşmaktan korkuyoruz…

Kanada’da ayrıcalıklı bir yaşam sürüyoruz. Çokca yiyeceğimiz, suyumuz ve barınağımız var. Saatlerimiz, bisikletlerimiz, bilgisayarlarımız ve televizyonlarımız var. Bu listeyi bitirmek iki gün alabilir.”

İki gün önce burada Brezilya’da, sokakta yaşayan çocuklarla birlikte vakit geçirdik ve gerçekten şok olduk. Bu çocuklardan bir tanesi şöyle dedi: “Keçke zengin olsaydım. Eğer zengin olsaydım, bu sokaklarda yaşayan bütün çocuklara yiyecek, elbise, ilaç, sığınacak bir çatı, sevgi ve şefkat verebilirdim.”

Sokakta yaşayan ve hiçbir şeyi olmayan benim yaşımdaki bir çocuk paylaşmaya bu denli gönüllüyse, neden biz her şeye sahip olanlar hala bu kadar açgözlüyüz?

Benimle aynı yaşta olan bu çocukları düşünmekten kendimi alıkoyamıyorum, nerede doğmuş olduğunuz nasıl da büyük farklar yaratıyor. Ben de onlardan birisi olabilirdim, Rio’nun Favellas bölgesinde yaşayanlardan. Ya da Somali’de açlıktan ölmek üzere olanlardan birisi olabilirdim. Ortadoğu’da savaş kurbanı olanlardan birisi veya Hindistan’da bir dilenci…

Ben henüz sadece bir çocuğum, ama savaşlar için harcanan onca para yoksulluğun ve çevresel çözümlerin bulunmasında kullanılsa, dünyanın nasıl harika bir yer olabileceğini biliyorum.

Okullarda, hatta anaokullarında bile bize nasıl davranacağımızı öğretiyorsunuz:

· diğerleriyle kavga etmeyin,
· çalışkan olun,
· diğerlerine karşı saygılı olun,
· dağıttığınızı toplayın,
· diğer canlılara zarar vermeyin,
· paylaşın, açgözlü olmayın.

Peki madem öyle, bize yapmamamızı söylediğiniz şeyleri neden sizler yapıyorsunuz?

Bu toplantıya katılan sizler sakın unutmayın bunu kimler için yaptığınızı, bizler sizin kendi çocuklarınızız. Nasıl bir dünyada yetişeceğimize sizler karar veriyorsunuz. Ebeveynler çocuklarını rahatlatabilmek için “Her şey güzel olacak” diyebilmeli ve “Elimizden gelenin en iyisini yapıyoruz” ve bir de “bu dünyanın sonu değil”…

Ama artık bunları söyleyebileceğinizi sanmıyorum. Sizin öncelikler listenizde bile yer alabiliyor muyuz?

Babam her zaman “Sen yaptığın şeysin, söylediğin değil” der ve sizin yaptıklarınız geceleri beni ağlatıyor.

Siz yetişkinler bizleri sevdiğinizi söylüyorsunuz. Size meydan okuyorum, lütfen yaptıklarınız sözlerinizi yansıtsın…
Teşekkürler.”

A message to all world leaders
Yükleyen DerekLee. - Son dakika haberler

SAINT PETERSBURG

2010-10-06T22:36:00.033+03:00

MOSKOVA

2010-08-30T12:55:00.019+03:00

DELFİNARY RUSYA

2010-08-30T12:50:00.001+03:00

EUROVİSİON 2010 YUNANİSTAN

2010-05-25T23:40:00.000+03:00

eurovision 2010 greece-giorgos alkaios | izlesene.com

2010 EURUVİSİON BİRİNCİSİ

2010-05-25T23:33:00.001+03:00

Hürriyet Video'larını izlemek için Flash 7 veya daha yüksek eklenti yüklenmeniz gerekmektedir. Yüklemek için tıklayınız!!!

Bedava ısınmanın yolu

2010-01-19T18:01:00.002+02:00

Yrd. Doç. Dr. Niyazi Demircan, AA muhabirine yaptığı açıklamada, güneş enerjisi ile ısınmayı sağlayan bir sistem geliştirdiğini ve sistemin, Akdeniz Üniversitesi Temiz Enerji Merkezi'nin üniversite yerleşkesi içinde bulunan Çevre Koruma Merkezinde uygulandığını bildirdi.

Sistemin tamamen yerli imalat olduğunu ve ithal malzeme kullanılmadığını kaydeden Yrd. Doç. Dr. Demircan, tasarımın kendisine ait olduğunu, montaj işleminin ise Türkiye çapında faaliyet gösteren bir firma tarafından yapıldığını söyledi. Yrd. Doç. Dr. Demircan, ''Türkiye'de ilk kez bir mekan bu dizayna sahip bir güneş enerjisi sistemiyle ısıtılıyor. Aynı zamanda bu uygulamayla Çevre Koruma Merkezi, Türkiye'de ilk kez güneş enerjisiyle ısıtılan kamu kurumu oluyor'' dedi.

Bu sistemin herhangi bir emisyonunun bulunmaması sayesinde hava kirliliğine yol açmayacağını, aynı zamanda sıcak su kaynağı olarak da kullanılabilen kombine bir yapıya sahip olduğunu vurgulayan Yrd. Doç. Dr. Demircan, ''Hem sıcak su kaynağı, hem de mekan ısıtılması amacıyla kullanılan kombine bir sistem. Ancak sistemin uygulanacağı mekanın ısı yalıtımının iyi yapılmış olması verimin artması açısından çok önemli'' diye konuştu.

Sistemin Türkiye'nin yüzde 70'inde kullanılabilir olduğunu belirten Yrd. Doç. Dr. Demircan, sistemin yaygınlaşmasıyla fosil yakıtlara bağımlılığın azalacağını, bunun da hava kirliliğinin önlenmesinde önemli bir etken olacağını bildirdi. Türkiye'nin enerjide dışa bağımlı olduğuna işaret eden Yrd. Doç. Dr. Demircan, güneş enerjisinin ısınma amaçlı kullanılmasıyla bunun da büyük ölçüde azalacağını, yaygınlaşması halinde ülke ekonomisine de ciddi miktarda katkı sağlayacağını söyledi.

Yrd. Doç. Dr. Niyazi Demircan, güneş enerjisiyle elektrik üretiminin maliyetinin yüksek olduğunu, ancak 2020'li yıllarda yaygınlaşmasının ve maliyetinin düşmesinin beklendiğini ifade ederek, sözlerini şöyle sürdürdü:
''Güneş enerjisiyle elektrik üretecek sistemi kurmak için yapılan harcamanın sistemin çalışmasının ardından amorte edilmesi çok uzun yıllar alıyor. Ancak güneş enerjisi kullanılarak ısınma sistemi kurulması, düşük maliyetlerle yapılabiliyor ve bölgeye göre değişmekle birlikte 6 ile 8 yılda kendisini amorti edebiliyor. Yani bu sistemin kurulu olduğu mekan, en geç 8 yılın ardından bedava ısınacak.''
Yrd. Doç. Dr. Demircan, sistemin Çevre Koruma Merkezi'ne kurulmasının oldukça yeni olduğunu belirterek, sistemi 1,5 ay boyunca çeşitli konularda gözlemleyeceklerini, merkezin ısı yalıtımının da yapılarak sistemden tam randıman alınmasının sağlanacağını söyledi. (aa)

'Öğretmene yatırım, geleceğe atılım'

2009-11-24T12:03:00.002+02:00

Öğretmen Yetiştirme Milli Komitesi, kuruluş amacına uygun yeni yapı ve işlerliğe kavuşturulmalı. Bu sayede öğretmen yetiştirme politikalarının belirlenmesinde YÖK, MEB ve eğitim fakülteleriyle işbirliği ve eşgüdüm sağlanır. Özel mali destekleri olan bir kampanyayla hizmetiçi eğitim desteklenmeli; bir ulusal eylem planı geliştirilmeli

Türk Eğitim Sistemi’nin içinde bulunduğu durum, kuma saplanmış, sürekli patinaj atma durumuyla karşı karşıya bırakılan, hala 1960’lardan kalma davranışçı öğretme anlayışını yansıtan 2000’lerin engebeli arazisinde yol almaya çalışan bir binek arabası görünümündedir, Arada bir bakıma sokulsa da, iyileştirme çabaları gösterilse de, bu sistem artık yol almakta zorlanmaktadır.Yeni okul binaları yapılmakta, içleri donatılmakta öğrencilere çeşitli sınavlar verilmekte, yeni müfredat programları uygulanmaya başlanmakta ancak bu binaların amacına ulaşmasını sağlayacak, öğrencileri yetiştirecek, programları uygulayacak, olan ‘öğretmenlerin’ eğitimdeki yeri bu toz duman içinde tamamen ihmal edilmektedir. Uluslararası pek çok araştırma, öğretmen kalitesinin öğrencilerde öğrenme sonuçları açısından en önemli bir belirleyici faktör olduğunu göstermektedir. Öğrencilerin başarısında öğretmen kalitesinin rolü, sınıf kaynakları, müfredat ve değerlendirme uygulamaları gibi diğer etkenlerden çok daha büyüktür. Acaba bu rol politika yapıcılar tarafından yeterince anlaşılmakta mıdır?

Türk Eğitim Derneği’nin 2009 yılında yaptığı ‘Türkiye’de Öğretmenlik Mesleği Yeterlikleri Araştırması’ çok çarpıcı sonuçlar ortaya koymuştur. Bunlardan bazıları şöyledir.* Öğretmenlerimizi doğru düzgün eğitememekteyiz. Eğitim fakültelerinde verilen eğitim ne yazık ki yetersiz kalmaktadır. Örneğin, Dicle Üniversitesi Siirt Eğitim Fakültesi’nde öğretim üyesi başına düşen öğrenci sayısı 867’dir. Kafkas Üniversitesi’nde derslik başına düşen öğrenci sayısı 190’dır. Eğitim fakültelerinde önemli alt yapı sorunları da bulunmaktadır. 22 eğitim fakültesinde fizik laboratuarı, 20’sinde kimya laboratuarı ve 19 eğitim fakültesinde biyoloji laboratuarı bulunmamaktadır. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi’nde bir bilgisayara düşen öğrenci sayısı 169, Uşak Üniversitesi Eğitim Fakültesi’nde ise 166’dır. Anadolu Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi Okul Öncesi Öğretmenliği Programında 2050 kontenjan bulunmaktadır. Çocukların gelecekteki yaşamının şekillendiği 0-6 yaş gurubu öğretmenliği için, uygulama yetersizliğinin olduğu açık öğretimde öğretmen yetiştirilmeye çalışılmaktadır. Öğretmen adayları KPSS’de 60 soruluk Genel Kültür Sınavında ortalama 34.5 puan, 120 soruluk Eğitim Bilimleri Sınavı’nda 84 puan alabilmektedirler.* Öğretmenlerimizi sosyo-ekonomik açıdan ihmal etmekteyiz. Öğretmenlerin yıllık gelir durumu uluslar arası ortalamalardan yaklaşık yüzde 50 azdır. Öğretmenlerin yüzde 32’si 1500 TL’den daha az aylık hane halkı gelirine sahiptir. 15 yıllık bir öğretmenin yıllık maaşı Türkiye’de ortalama 15 bin 693 dolar, OECD ülkelerinde 39 bin dolar ve 19 AB ülkesinde 39 bin 610 dolardır. Öğretmenlerin yüzde 40’ı haftada 26 saat ve üzeri derse girmektedir. Öğretmenlerin yalnızca yüzde 12’si eğitim bilimleri ya da alanları ile ilgili süreli bir yayın izlemektedir. 1300 TL’lik bir buzdolabını alabilmek için işe yeni başlamış bir öğretmenin çalışması gereken saatler Türkiye’de 143 saat, Yunanistan’da 67 saat ve İspanya’da 43 saattir.* Öğretmenlerimizin, bilgi çağında yetişen öğrencilerin ihtiyaçlarını karşılayacak biçimde adaptasyonunu gerçekleştirememekteyiz. Bilgi çağı ile öğretmenlerin sınıftaki rolü değişmiş, bilgiyi aktaran kişi yerine, bilginin işlenmesini sağlayan kolaylaştırıcı rolünü üstlenmiştir. Ancak, ne yazık ki öğretmenlerin yalnızca yüzde 50’si derslerinde bilgisayar ve tepegöz gibi eğitim teknolojilerini kullanabilmektedir. Öğretmenlerin yüzde 70’i, öğretim programlarındaki değişiklikleri ders kitapları ve öğretmen kılavuz kitaplarından izlemektedirler. Yani öğretmenler, alanlarındaki değişiklikleri, öğrenme ve öğretme sürecini, bireysel farklılıkları ve çevresel koşulları dikkate almaksızın ders kitabına bağımlı bir öğretim yapmaktadırlar. Öğretmenlerin yüzde 21.7’si mezun olduğu alanın dışında öğretmenlik yapmaktadır. Öğrencilerinin bireysel gelişim dosyalarını inceleyen öğretmenlerin oranı 3/1000’tür. Öğretmenlerin yalnızca yüzde 13’ü tebliğler dergisini izlemektedirler.* Öğretmenlerimizden imkansızı başarmalarını beklemekteyiz.Öğretmenlere asgari koşulları bile sağlanamamışken, kendilerinden beklenen başarı çıtası çok yüksekte tutulmaktadır. Kendilerini ve bilgilerini sürekli yenilemeleri ama aynı zamanda yoğun bir haftalık ders yüküyle 40-50 kişilik sınıflarla baş etmeleri beklenmektedir. Öğretmenlerin yaklaşık yüzde 40’ı öğrencilerin ödev ve alıştırma gibi çalışmalarını düzenli kontrol etmemektedir. Öğrencilerinin eleştirel düşünme, problem çözme gibi becerileri mi, yoksa sınav başarısı mı kazanmaları gerektiği ikileminde bırakılmakta, onlar da seçimlerini, çoğunlukla sınavlarda öğrencilerinin aldığı notlarla sınırlandırılan akademik başarıdan yana kullanmaktadırlar. Çünkü yurdumuzda yaygın olarak, başarılı olmak ile sınavda alınan yüksek notlar arasında doğru bir orantı kurulmaktadır. Daha devletin kendisi nasıl bir öğrenci yetiştirmek istediğine karar verememişken, öğretmeninden bunu beklemesi ne derece geçerlidir? Bu araştırmanın sonuçları göstermektedir ki, eğitim sisteminin omurgası konumunda olan öğretmenlerimizle ilgili bir sorunlar yumağı ile karşı karşıyayız.‘Milletleri kurtaranlar...’Ulu Önder Atatürk 1925’te İzmir Öğretmenler Birliği’nde yaptığı konuşmasında öğretmenlerin üstlendiği rolün önemini vurgulamış ve ‘Öğretmenliğin önemi hakkında fazla söz söylemeye gerek görmem. Çünkü siz onu benden daha iyi bilirsiniz. Yalnız bir yönü hep beraber tekrar edelim. Milletleri kurtaranlar yalnız ve ancak öğretmenlerdir’ demiştir. O halde öğretmenlerle ilgili sorunların çözümü için bir yol haritası izlenmelidir. Bu yol haritasında üzerinde önemle durulması gereken çözüm önerilerinden bazıları şunlardır:Öncelikli olarak Öğretmen Yetiştirme Milli Komitesi’nin kuruluş amacına uygun bir şekilde yeni yapı ve işlerliğe kavuşturulması gereklidir. Bu sayede öğretmen yetiştirme politikalarının belirlenmesinde YÖK, MEB ve eğitim fakülteleri ile işbirliği ve eşgüdüm sağlanacaktır. Öğretmen yetiştirmede eğitim fakültelerinin mevcut alt yapı ve öğretim elemanı eksikliklerinin giderilmesi ve uygulamaların çağın gereklerine göre yeniden düzenlenmesi gereklidir. Öğretmenlerin niteliğinin geliştirilmesi ve bir standartlar sisteminin uygulanması için gerekli kaynakların yaratılmasında ‘Eğitime %100 Destek Kampanyası’ benzeri bir %100 vergi indirimi programı ile hizmetiçi eğitimin desteklenmesi sağlanmalıdır. Böylelikle, kaynak yetersizliğinin bir gerekçe olarak gösterilmesinin önüne geçilecektir. Milli Eğitim Bakanlığı, Yüksek Öğretim Kurulu, ilgili sivil toplum örgütleri, üniversiteler ve okullar başta olmak üzere tüm paydaşların katılımıyla ulusal bir eylem planının geliştirilmesi gereklidir Bu çözüm önerilerinin hayata geçirilmesi için atılacak her adım ‘Öğretmene Yatırım, Geleceğe Atılım’ dır.Selçuk Pehlivanoğlu: Türk Eğitim Derneği Genel Başkanı

FARKINDA OLMALI İNSAN

2009-08-14T14:48:00.002+03:00

Kendisinin, hayatın, olayların, gidişatın farkında olmalı.

Farkı fark etmeli, fark ettiğini de fark ettirmemeli bazen...

Bir damlacık sudan nasıl yaratıldığınıFark etmeli.

Anne karnına sığarken dünyaya neden sığmadığınıVe en sonunda bir metre karelik yere nasıl sığmak zorunda kalacağınıFark etmeli.

Şu çok geniş görünen dünyanın, ahirete nispetle anne karnı gibi olduğunuFark etmeli.

Henüz bebekken 'dünya benim!' dercesine avuçlarının sımsıkı kapalıolduğunu, ölürken de aynı avuçların 'her şeyi bırakıp gidiyorumİşte!' dercesine apaçık kaldığınıFark etmeli.

Ve kefenin cebinin bulunmadığınıFark etmeli.

Baskın yeteneğiniFark etmeli sonra.

Azraillin her an sürpriz yapabileceğini,Nasıl yaşarsa öyle öleceğiniFark etmeli insan

Ve ölmeden evvel ölebilmeli.

Hayvanların yolda kaldırımda çöplükteAma kendisinin güzel hazırlanmış mükellef bir sofrada yemek yediğiniFark etmeli.

Eşref-i mahlukat (yaratılmışların en güzeli) olduğunuFark etmeli.Ve ona göre yaşamalı.

Gülün hemen dibindeki dikeni, dikenin hemen yanı başındaki gülüFark etmeli.

Evinde 4 kedi 2 köpek beslediği haldeÇocuk sahibi olmaktan korkmanın mantıksızlığınıFark etmeli.

Eşine 'Seni çok seviyorum!' demenin mutluluk yolundaki müthiş gücünüFark etmeli.

Dolabında asılı 25 gömleğinin sadece üçünü giydiğini, ama arkaSokaktaki komşusunun o beğenilmeyen gömleklere muhtaç olduğunuFark etmeli.

Zenginliğin ve bereketin, sofradayken önünde biriken ekmekKırıntılarınıyemekte gizlendiğiniFark etmeli.FARK ETMELİ.

Ömür dediğin üç gündür,Dün geldi geçti yarın meçhuldür,O halde ömür dediğin bir gündür,O da bugündür.
Can YÜCEL

BİR KIZILDERİLİ ÖYKÜSÜ

2009-08-14T14:42:00.003+03:00

Cherokee kabilesinin yaşlılarından biri torunlarına eğitim veriyordu.

Onlara dedi ki:"İçimde bir savaş var. Korkunç bir savaş.İki kurt arasında:

Bu kurtlardan birisi; korkuyu, öfkeyi, kıskançlığı, üzüntüyü, pişmanlığı,açgözlülüğü, kibri, kendine acımayı, suçluluğu, küskünlüğü, aşağılık duygusunu, yalanları, yapmacık gururu, üstünlük taslamayı ve egoyu temsil ediyor.

Diğeri ise; zevki, huzuru, sevgiyi, umudu paylaşmayı, cömertliği, dinginliği, alçakgönüllülüğü, nezaketi, yardımseverliliği, dostluğu, anlayışı, merhameti ve inancı temsil ediyor.

Aynı savaş sizin içinizde de sürüyor ve diğer tüm insanların içinde...

"Çocuklar anlatılanları anlamak için bir dakika düşündüler ve içlerinden biri büyük babasına, "Hangi kurt kazanacak?" diye sordu.

Yaşlı Cherokee kısaca cevapladı: "Beslediğiniz kurt”.

ABD'DE İLKEL HAYATI SEÇEN AMISLER

2009-08-01T11:52:00.002+03:00

ABD'de elektrik, telefon kullanmadan, otomobile binmeden ve her türlü teknolojiyi reddederek yaşayan aşırı Hristiyan topluluk Amişlerin nüfusu son 16 yılda 125 binden 230 bine çıktı. ABD'de elektrik, telefon kullanmadan, otomobile binmeden ve her türlü teknolojiyi reddederek yaşıyorlar.

Elizabettown Üniversitesi'nden Amişler uzmanı Donald B. Kraybill'in yaptığı, 1992-2008 verilerini kapsayan araştırmaya göre, 18. yüzyılda baskılar nedeniyle Avrupa'dan Yeni Dünya'ya göçen topluluk, son 16 yılda yüzde 4'lük nüfus artışıyla ülkenin en hızlı büyüyen alt topluluğu oldu.

Kraybill, ülkedeki diğer etnik ve dini toplulukların nüfus planlaması yaptığını, Amişlerin ise son 20 yılda ''çok çocuk sahibi olma'' politikası izlediğini belirterek, toplulukta her ailenin ortalama 5-6 çocuk sahibi olduğunu kaydetti.

Yapılan araştırmaya göre, topluluk içi evlilik yapan Amişlerin nüfusu bu hızla büyümeye devam ederse 2026 yılında 500 bine yaklaşacak. Otomobil yerine atlı arabalarıyla ulaşımı sağlayan, internet, cep telefonu gibi her türlü yeni teknolojiyi reddeden, evlerine elektrik bağlatmayan Amişler, geçimlerini tarımcılık yaparak sağlıyorlar.

Ülkenin pek çok eyaletine yayılmış halde yaşayan Amişlerin en yoğun bulunduğu bölge ise Pensilvanya eyaletindeki Lancester şehri. ABD'nin doğu kısmında bulunan ve şehirlerarası trafik bakımından da yoğun olan Lancester'da anayollarda atlı arabalarıyla gezen Amişler için trafikte de özel düzenlemeler yer alıyor.

Kendi özel kiliselerinde ibadet etmeyi tercih eden Amişlerin en çok önem verdiği şeyler, fazla çocuk sahibi olmak, komşuluk ilişkileri ve akrabalarıyla görüşmek. Almanca'nın farklı bir aksanıyla konuşan ve anadillerini 200 yıla yakın süredir bulundukları Amerika kıtasında da kullanmayı sürdüren topluluk, çocuklarını ilköğretimin ardından okula göndermiyor.

Giyim tarzlarıyla da farklı olan Amiş topluluğunda kadınlar uzun kollu ve uzun etekli elbiseler giyiyor. Elbiselerini önlük ve 17. yüzyıldan kalma şapkaları ile tamamlıyorlar. Erkekler ise çalışırken askılı elbise, günlük yaşamda ise koyu renk takım elbise giyerek şapka takıyorlar. Evlendikten sonra tüm erkekler sakal bırakıyor.

Amişler, çamaşır ve bulaşıklarını elde yıkıyorlar, akşamları mum ışığında oturmayı tercih ediyorlar, atlı arabanın yanı sıra zaman zaman bisiklet kullanarak ulaşımı sağlıyorlar ve akşama kadar tarlalarında çalışıp günbatımına yakın evlerine çekiliyorlar. Farklı kültürleri ve yaşam tarzlarıyla insanların ilgisini çeken ve kalabalık olarak yaşadıkları Lancester'ı ülkenin en turistik yerlerinden biri haline getiren Amişleri görmek için her gün onlarca tur otobüsü bölgeye geliyor. Kurdukları köylerde yaşayan bu aşırı Hristiyan ve içe kapanık topluluğun hayatlarını yerinde gözlemlemek isteyen turistler, atlı arabalarla düzenlenen turlarla köylere gidiyorlar. Amişleri rahatsız etmemeye de özen gösteren turistler, özel izin dışında fotoğraf ve görüntü çekiminin yasak olduğu köylerde Amişlerin yaşam tarzlarına saygılı davranmaya çalışıyor.