ELEKTRIK

Optokuplör Nedir ? | Optokuplör Devreleri | Tüm Detaylar...

2016-04-15T16:50:00.002+03:00

Optokuplör ( Optocoupler ) Nedir : Optokuplör, optik yalıtıcı olarak da isimlendirilen ve aynı devrenin iki farklı akım ve gerilim değerine sahip bölümlerini birbirinden fiziksel olarak ayrı tutmak için kullanılan devre elemanıdır. Örneğin ; 220 V ve 24 V'luk gerilimlerin bir arada kullanıldığı devrelerde, optokuplör yardımı ile iki gerilim birbirinden yalıtılır ve devrenin sorunsuz çalışması sağlanır. Optokuplör ( Optocoupler ) devrelerine geçmeden önce yapılarını, çalışma prensiplerini ve çeşitlerini birlikte inceleyelim.

Optokuplör Yapısı:

Optokuplörlerin içlerinde infared diyot ( LED ) ve onun tam karşısına konumlandırılmış bir foto transistör, foto tristör, foto triyak ya da fotodiyot bulunmaktadır. Yapısındaki malzemelerden de anlaşılacağı üzere ışık takibi ilkesine göre çalışırlar. Bu durumu çalışma prensibi başlığı altında daha detaylı inceleyeceğiz.

Örnek Bir Optokuplör ve İç Yapısı

Optokuplör Çalışma Prensibi :

Optokuplör kelimesi, optik kuplaj anlamına gelmektedir. Optokuplörler, bağlı oldukları elektriksel sistemlerde iki farklı gerilim katını birbirinden yalıtmak amacı ile kullanılırlar. Bu işlemi gerçekleştirirken katlar arasındaki sinyal alışverişininde kesilmemesi gerekmektedir. Yani katlar birbirinden fiziksel olarak ayrıştırılır ama aradaki iletişim optik ya da manyetik olarak sürer. Burada amaç, katlardan herhangi birindeki fazla akım ya da gerilim unsurlarından diğer kat ya da katları yalıtmak ve korumaktır. Peki bu işlevi optokuplörler nasıl gerçekleştirir ? Yukarıda da söz ettiğimiz gibi optokuplörler yapılarında bir adet led diyot ve onun yaydığı ışık ile iletime geçen bir foto devre elemanı bulundururlar. Led diyot ışık yaymak üzere doğru polarize edildiğinde ve iletime geçtiğinde, tam karşısında konumlandırılmış olan foto devre elemanı ( Foto transistör, foto triyak, foto tristör vb.) ışığı algılar ve iletime geçer ya da ışık sönerse algılayıcı foto eleman yalıtıma geçer.

Optokuplör Sembolü

Not : Optokuplör elemanının devre çizimlerinde kullanılan sembolü yukarıdaki gibidir.

Optokuplör Sağlamlık Kontrolü :

Optokuplör devre elemanının sağlamlık kontrolünün yapılabilmesi için o elemana ait olan ürün kataloğu ve iç bağlantı şemasının temin edilmesi ya da optokuplör bacaklarının tek tek bilinmesi gerekmektedir. Sonrasında leddiyot'un doğru polarize edilerek iletime geçirilmesi ve ölçü aleti ile algılayıcı foto elemanın iletime geçip geçmediği kontrol edilmelidir. Led diyot iletim durumda ve algılayı eleman da iletimde ise optokuplörün sağlam olduğu anlaşılır.

Optokuplör Çeşitleri ve Kullanım Alanları :

Daha önce optokuplörlerin elektriksel bir sistemde farklı gerilim değerlerine sahip iki devre katını birbirinden yalıtmak amacı ile kullanıldığına değinmiştik. Yani optokuplörler, çok düşük gerilim ve akım değerleri ile çalışan bir tetikleme devresini, yüksek voltaj ve akım değerlerindeki bir güç devresine bağlamak ve kumanda etmek için kullanılırlar. Bu sayede düşük güçteki kumanda devresi yüksek akım ve gerilim değerlerinden izole edilmiş olur.

Optokuplör ( Optocoupler ) devre elemanı, 2000-5000 V gibi yüksek gerilimlere dayanabilecek şekilde tasarlandıklarından tüm sistemlerde rahatlıkla kullanılabilirler.

Optokuplör Çeşitleri :

==> Transistör Optokuplör

==> Diyot Optokuplör

==> SCR Optokuplör

==> Triak Optokuplör

==> Dirençli Optokuplör

==> Tristör Optokuplör

Optokuplör Devreleri :

Bu başlık altında örnek olarak çizilmiş bazı optokuplörlü devrelere yer vereceğiz.

Optokuplör | Motor ve Röle Kontrol Devresi:

Optokuplör | Fototransistör - Motor ve Röle Kontrol

Optokuplör Alarm Devresi:

Optokuplör Alarm Devresi

EMK | Elektromotor Kuvvet ve Gerilim , Potansiyel

2016-04-14T20:49:00.000+03:00

Elektromotor kuvvet, bir devrede yük akışını sağlayan kaynağın uçları arasındaki potansiyel farktır. Elektromotor kuvveti, kısaca EMK olarak ifade edilir ve E harfi ile gösterilir. EMK ( Elektromotor kuvveti) pil, akü, dinamo ve alternatör gibi elektrik enerjisi kaynakları ile elde edilir.
EMK ve Gerilim Tanımları arasındaki farklar: Emk kısaca, devre açık durumda iken kaynağın uçları arasındaki potansiyel fark, gerilim ise, herhangi iki noktanın potansiyelleri arasındaki fark olarak tarif edilebilir. Konunun daha iyi anlaşılması ve detaylar için dökümanımızın devamını inceleyelim...

Elektromotor Kuvvet, Potansiyel, Gerilim :

Aşağıda örnek olarak hazırlanmış Şekil 1 elektrik devresinde, akımın A noktasından B noktasına doğru akmasının sebebi, bu iki noktanında zıt elektrik yüklerini taşıyor olmasıdır. ( + - ) Bu durum iki nokta arasında bir gerilim olduğu anlamına gelir. Devre üzerinde inceleme yaparsak, A ve B noktalarının potansiyellerini Ua ve Ub olarak isimlendirdiğimizde; Bu iki nokta arasındaki potansiyel fark :

Şekil 1

U = Uab = Ua - Ub olur.

Bu formülde:

Ua ==> A noktasının potansiyelini V

Ub ==> B noktasının potansiyelini V

U = Uab ==> A ve B noktaları arasındaki gerilim V gösterir.

A noktasının potansiyeli olarak kabul ettiğimiz Ua : A noktası ile toprak arasında ölçülen gerilim, B noktası potansiyeli olarak kabul ettiğimiz Ub de B noktası ile toprak arasında ölçülen gerilimi gösterir.

Not: Toprak potansiyeli 0 ( sıfır ) olarak kabul görür.

Üreteçler sürekli olarak elektrik enerjisi veren, biri kutuplarında elektron azlığı ( Pozitif Kutup ) , diğer kutuplarında ise elektron fazlalığı ( Negatif kutup ) olan elektrik enerjisi kaynaklarıdır. Üreteçler bir elektrik devresine bağlandıklarında, elektron fazlalığı olan negatif kutuplarındaki elektronlar bağlı oldukları devredeki devre elemanları üzerinden geçerek pozitif kutuptaki elektron azlığını gidermek isterler yani devrelerini tamamlarlar.
Elektrik devrelerinde akım geçişine izin verilmediği ( AÇIK DEVRE ) durumlarda, üretecin uçları arasındaki potansiyel farka EMK ( Elektromotor Kuvvet ) denir. Bir başka deyişle; elektromotor kuvvet, elektrik yüklerini harekete geçiren kuvvete denir.

Şekil 2 Açık ve Kapalı Devre

Üstte şekil 2 de açık ve kapalı devre örneklerinde görüleceği üzere ;

Açık devre:

Alıcı ve üreteç arasındaki bağlantıyı önleyen yani devreyi kesen anahtar ( Şekil 2 de S isimli anahtar ) açık konumda ( Akım geçişine izin vermez ) ise, devremiz AÇIK devre dir.

Kapalı Devre:

Açık devre tanımında anlatılan durumun tam tersi durumda, yani alıcı ve üreteç arasındaki S anahtarı kapalı ise, ( Akım geçişi sağlanır ) devremiz KAPALI devre dir.

EMK ( Elektromotor Kuvvet ) ve Gerilim Arasındaki Fark:

Şekil 1 de gösterilen devre üzerinden iki terim arasındaki farkı anlamaya çalışalım...

Gerilim: Devre üzerinde bulunan S anahtar kapalı durumda ve akım geçişi var ise, yani devremiz bir kapalı devre ise, üreteç alıcı uçlarına direk bağlanmış olur. Bu durumda alıcı uçlarında oluşan potansiyel farka gerilim düşümü ya da kısaca Gerilim denir. Gerilim U harfi ile gösterilir ve birimi Volt'tur.

Elektromotor Kuvvet: Gerilim için geçerli olan durum tam tersi ise, yani şekil 1 deki S anahtarı açık ve akım geçişi yok ise ( Açık devre ) Üreteç alıcı uçlarına direk bağlı değildir. Bu durumda üreteç uçlarındaki potansiyel fark, elektrik yüklerini harekete geçirmeyi ve devreyi çalıştırmayı bekleyen kuvvete Elektromotor Kuvveti denir. E harfi ile sembolize edilir ve birimi Volt'tur.

LDR ( Foto Direnç ) Nedir ? LDR Devresi - Light Dependent Resistance

2016-04-13T21:00:00.001+03:00

Bu dökümanımızda optik sensör grupları ailesinde yer alan ve ilk akla gelen devre elemanlarından biri olan LDR 'nin ( Foto direnç ) yapısını, çalışma prensibini, uygulama alanlarını ve sağlamlık kontrolü gibi bilinmesi gereken yapısal özelliklerini inceleyeceğiz. Ayrıca döküman içerisinde LDR ile kurulabilecek bazı devre şemalarına da yer vereceğiz..

LDR ( Foto Direnç ):

Foto dirençler yani LDR, light dependent resistance kelimelerinin baş harflerinden kısaltılarak isimlendirilmiştir. Ldr'ler ortamdaki ışığın takibi ilkesine göre çalışırlar. Yani ortamda üzerlerine düşen ışık şiddeti ile ters orantılı olarak direnç gösterir ya da iletim sağlarlar. Daha basit bir dille anlatacak olursak; Foto direnç yüzeyine düşen ışık şiddeti fazla olduğunda ldr'nin göstereceği direnç az, ışık şiddeti az olursa göstereceği direnç yüksek olur. Bu anlattıklarımızı bir görsel ile pekiştirelim. Böylelikle ldr çalışma mantığı daha anlaşılır olacaktır. Bakınız: Şekil 1

Şekil 1 LDR çalışma prensibi

Şekil 1 de görüleceği üzere ldr yüzeyine uygulanan ışık şiddeti 10 lux değerinde ise, ölçü aletinin ldr üzerinde ölçtüğü direnç değeri 10M ohm gibi çok yüksek bir direnç, Aynı kaynaktan uygulanan ışık şiddeti 1000 lux değerine çıkarıldığında ise ölçü aletinin ldr üzerinde ölçtüğü direnç değeri sadece 400 ohm dur.

LDR ( Foto Direnç ) üretiminde, kadminyum sülfür, kadminyum selenür, germanyum, selenyum vb. ışığa duyarlı maddeler kullanılır. LDR'lerin hassasiyet durumları, kullanılan bu maddelerin yoğunluğuna bağlı olarak değişim gösterir. Ayrıca algılama hassasiyeti ve duyarlılığı da yine kullanılan bu maddelere bağlıdır. LDR'lerin ışığı daha iyi algılayabilmesi ve duyarlılığının arttırılabilmesi için yüzeylerine plastik ya da cam kaplama yapılır.

LDR foto direnç sembolleri

LDR Kullanım Alanları: Işık ile kontrol sağlanması gereken bir çok devrede karşımıza ldr elemanı çıkmaktadır. En sık tercih edildiği alanlar ise, sokak aydınlatmaları, sensörlü armatürler, dış kapı zillerinde buton aydınlatmaları vb.

LDR Foto Direnç Uygulama Devresi Örneği:

Ldr ile karanlıkta led yakma devresi

Işığa Duyarlı Devre Elemanları İsimi Dökümanımıza Ulaşmak için BURAYA tıklayın.

Işığa Duyarlı Devre Elemanları ( Fotodiyot, Foto Transistör, LDR.. )

2016-04-13T14:49:00.001+03:00

Işığa duyarlı devre elemanları, ışık miktarındaki değişimi takip ilkesine göre çalışan ve ışık miktarındaki değişime bağlı olarak akımın ya da voltajın geçişini veya kesimini sağlayan devre elemanlarıdır. Bu dökümanımızda ışığa duyarlı devre elemanlarını inceleyeceğiz.

Fotodiyot ( Işığa Duyarlı Diyot):

Üzerlerine ışık düştüğünde iletime geçen devre elemanlarına fotodiyot [ Photodiode ] ( ışığa duyarlı diyot ) denir. Fotodiyotlar üzerlerine düşen ışık ile orantılı olarak belirli bir miktarda voltaj da üretirler. Fakat bu özelliğinden ziyade daha çok ters polarize edilerek kullanılır ve sızıntı akımlarının ışık ile orantılı olarak değişmesi özelliğinden yararlanılır. Fotodiyotlar uygulamada en sık; hırsız alarm sistemlerinde, pozometrelerde, televizyonlarda, müzik setlerinde, uzaktan açılır kapı sistemlerinde vb. ışık algılayıcı olarak kullanılırlar. Fotodiyotlarda katot ucundan anot ucuna doğru akan akım, ışığın şiddetine göre 5mA ile 150mA arasında değişim gösterir.

Fotodiyot

LDR ( Fotodirenç ):

LDR, üzerine düşen ışık şiddeti ile ters orantılı olarak direnç gösteren devre elemanıdır. Yani üzerine az ışık düştüğünde çok direnç gösterir. Çok ışık düştüğünde ise az direnç gösterir. Ldr üretiminde, kadminyum sülfür, kadminyum selünür, germanyum, selenyum gibi ışığa duyarlı maddeler kullanılır. Ldr elemanının hassasiyeti kullanılan bu maddelerin oranına bağlı olarak değişim gösterir. Ayrıca elemanın duyarlılığı ve algılama hassasiyeti de bu maddelere bağlıdır. Ldr'lerin ışığı daha iyi algılayabilmesi ve odaklanabilmesi için yüzeylerine plastik ya da cam kaplama yapılır. Ldr ile ilgili anlatıklarımızın daha iyi anlaşılabilmesi için aşağıda görseli inceleyebilirsiniz.

Ldr ışık şiddetine göre çalışma örneği

Ldr'nin ışık şiddetine göre nasıl çalıştığını gösteren üstteki şemada Ldr yüzeyine şiddetli ışık uygulandığında sağ taraftaki ölçü aletinin ldr den ölçerek gösterdiği direnç değeri 400 ohm gibi küçük bir direnç değeridir. Aynı devrede ışık kapandığında ölçü aletinin gösterdiği direnç değeri 10M ohm gibi yüksek bir değere ulaşmaktadır.

Foto Transistör:

Üzerine düşen ışık şiddeti ile orantılı olarak iletkenliği değişen transistör tipine foto transistör denir. Foto transistörlerde beyz ucuna ışık düştüğünde, kollektör ve emiter uçları arasında akım geçişi sağlanır. Yani transistör iletime geçer. Foto transistörler, Beyz ve kollektör bacakları arasına yerleştirilen bir fotodiyot ile oluşturulur ve ışığın odaklanmasını sağlamak amacı ile beyz ucuna mercek yerleştirilir.

Foto transistör ve sembolü

Foto Tristör:

Foto tristörler, geyt ucuna ışık uygulandığında, anot ve katot uçları arasında akım iletimi sağlayan devre elemanlarıdır. Uygulamada pek tercih görmeyen foto tristör elemanları, tek yönlü iletim sağlar.

Foto Tristör Sembolü

Foto Triyak:

Foto tristörler gibi uygulamada az tercih edilen bir devre elemanı olan foto triyaklar, foto tristörlerin aksine her iki yönde de akım geçişine izin verirler.

Foto triyak sembolü

Elektrikçinin El Kitabı [ Her Elektrikçinin Bilmesi Gerekenler 2 ]

2016-04-12T01:08:00.000+03:00

Daha önceki her elektrikçinin bilmesi gereken devre şemaları ve cihaz bağlantıları başlıklı dökümanımızda meslektaşlarımıza, mesleki eğitim alan öğrenci kardeşlerimize ve elektrik mesleğinde henüz yeni olan, kendini geliştiren elektrik ustalarımıza faydalı olabilecek ve istediklerinde ulaşabilecekleri bazı temel cihaz ve devre bağlantılarına yer vermiştik. Her Elektrikçinin Bilmesi Gereken Devre Şemaları ve Cihaz Bağlantıları başlıklı dökümanımızda bulunan :

1 Zaman Saati Bağlantı Şeması

2 Televaryatör Bağlantı Şeması

3 Permütatör Bağlantı Şeması

4 Darbe Akım Anahtarı Bağlantı Şeması

5 Komütatör Vavien Bağlantı Şeması

6 Kontaktör Bağlantı Şeması

7 Kapı Otomatiği Bağlantı Şeması

8 Vavien Dimmer Bağlantı Şeması

9 Kartlı Enerji Saver Bağlantı Şeması

10 Işıklı Komütatör Bağlantı Şeması

11 Kaçak Akım Koruma Rölesi Bağlantı Şeması

Konularına ulaşmak için B U R A Y A tıklayabilirsiniz...

Yukarıda söz ettiğimiz dökümanımıza aldığımız olumlu tepkiler ve meslektaşlarımızdan gelen yorumlarda dökümanda bulunması gereken bazı cihaz bağlantıları ve devre şemaları ile ilgili bu ikinci ( Elektrikçinin El Kitabı ) dökümanımızı hazırlama gereği duyduk.

İçindekiler:

Monofaze Sayaç Bağlantı Şeması..............................................................................1

Trifaze Sayaç Bağlantı Şeması...................................................................................2

Vavien Anahtar Bağlantı Şeması................................................................................3

Komütatör Anahtar Bağlantı Şeması..........................................................................4

Dimmer Anahtar Bağlantı Şeması..............................................................................5

Merdiven Otomatiği Bağlantı Şeması.........................................................................6

Yıldız Üçgen Bağlantı Şeması....................................................................................7

Fotosel Röle Bağlantı Şeması.....................................................................................8

Kombi Sayaç Bağlantı Şeması....................................................................................9

Acil Aydınlatma Kit Bağlantı Şeması........................................................................10

Dijital ve Analog Sayaç

1- Monofaze Sayaç Bağlantı Şeması ( Ev Tipi ): Analog ve dijital olmak üzere iki tipte karşımıza çıkan monofaze ( 1 Fazlı ) elektrik sayaçları genel olarak daire tesisatlarında kullanılırlar. Şebeke üzerinden gelen faz ve nötr hatları üzerinden geçerek sigorta kutusuna ve buradan da daire içerisindeki alıcı ya da prizlere dağıtılır. Tesisat üzerinde kullanılan alıcı sayısı arttıkça sayaç ibresi daha hızlı döner ve tüketilen enerji miktarı hesaplanır..

1 Fazlı Sayaç Bağlantı Şeması ( Ev tipi )

2- Trifaze Sayaç Bağlantı Şeması:

3 Fazlı sayaç bağlantı şeması

Vavien Anahtar

3- Vavien Anahtar Bağlantı Şeması: Bina tesisatları, daireler, ofis ve işyeri gibi alanlarda belirli bir lamba ya da lamba grubunu farklı iki noktadan yakıp söndürebilmek amacı ile kullanılan tesisat sistemine denir.

Vavien Anahtar Bağlantı Şeması

Komütatör Anahtar

4- Komütatör Anahtar Bağlantı Şeması: Komütatör anahtar bağlantısı, birden fazla lambayı iki ayrı grup halinde aynı noktadan yakıp söndürebilmek için kullanılır.

Komütatör Anahtar Bağlantı Şeması

Dimmer Anahtar

5- Dimmer Anahtar Bağlantı Şeması: Dimmer anahtarlar genel olarak aydınlatma sistemlerinde tercih edilir. Üzerlerine düşen Alternatif akım değerlerinin bir kısmını kendi bünyesinde bir kısmınıda alıcı üzerinde tutarak, aydınlatmanın istenilen ışık şiddetinde yanmasını sağlar. Dimmer anahtarlar tasaruflu ampuller ya da floresan lambalarda direkt olarak takılarak kullanılamazlar.

Dimmer Bağlantı Şeması

6- Merdiven Otomatiği Bağlantı Şeması: Merdiven otomatiği sistemi binalarda, merdiven aydınlatmalarının belirlenen sürelerde ve istenilen katlarda yanmasını ve sönmesini sağlamak için kurulan sistemdir. Merdiven otomatiği prensip devre şeması aşağıdaki gibidir.

Merdiven Otomatiği Bağlantı Şeması

Yıldız Üçgen Uygulaması

7- Yıldız Üçgen Bağlantı Şeması: 3 Fazlı asenkron motorlar ilk kalkınma anında şebekeden, normal akımlarının 3-5 katı fazla akım çekerler. Bu kalkınma akımları şebeke üzerindeki diğer alıcılara ve tesisata zarar verebilir. Bu durumu önlemek için kullanılan en yaygın yöntemlerden biri yıldız üçgen yol verme yöntemidir.

3 Fazlı Asenkron Motorlarda Otomatik Yıldız Üçgen Yol Verme Kumanda ve Güç Devresi

8- Fotosel Röle Bağlantı Şeması: Işık sensörüne bağlı olarak gün ışığını izleme ilkesi ile çalışır. Yol ve bahçe aydınlatmaları uygulama alanlarının başında gelir.

Fotosel Röle Bağlantı Şeması

9- Kombi Sayaç Bağlantı Şeması: Kombi sayaçlar ile ilgili daha fazla bilgi edinmek istiyorsanız, Kombi Sayaçlar isimli dökümanımıza BURADAN ulaşabilirsiniz.

Aktif - Reaktif Kombi Sayaç Bağlantı Şeması

10- Acil Aydınlatma KİT Bağlantı Şeması:

Acil Aydınlatma Kiti Bağlantısı

İletken Seçiminde Dikkat Edilmesi Gereken Kriterler

2016-01-29T00:53:00.000+02:00

Elektrik enerjisinin üretim merkezlerinden, tüketim merkezlerine ve son alıcıya kadar iletilmesinde kullanılan iletkenler, iletim özelliği yüksek örgülü bakır alüminyum, çelik örgülü alüminyum aldrey gibi metal alaşımlardan oluşurlar. Enerji nakil hatları ve dağıtım hatlarında kullanılan iletken kabloların görevlerini en az kayıp ve yüksek verimle yerine getirebilmeleri için bazı özelliklerin doğru belirlenmesi ve buna göre kullanılması gerekmektedir.

Eğer iletkenlerin kullanılacağı durum ve alan özellikleri ( üzerine düşecek akım, gerilim, hava şartları ve etkileri vb. ) bilinir ve iletken tercihi bu planlama doğrultusunda yapılır ise daha verimli bir iletim sağlayacaktır. İletkenlerin seçilmesinde dikkat edilmesi gereken kriterler şunlardır ;

=> İletkenlik Kriteri : Elektrik enerjisinin iletim ve dağıtımında en çok tercih edilen iletken türü, bakır ve alüminyumdan yapılmış olan iletkenler dir. İletkenlik kavramı, kullanılan maddenin türüne göre değişkenlik gösterir. Altın ya da gümüş, çok iyi birer iletken olmalarına rağmen maliyet hesabının çok yüksek olması sebebi ile tercih edilmezler. Özellikle havai hatlarda kullanılacak iletkenler için bakırın tercih edilmeme sebebi ağır ve alüminyum'a göre daha pahalı olmasıdır. Galvanizlenmiş çelik teller ya da alüminyum teller ya da alüminyum alaşımlı aldrey teller havai hatlarda en çok tercih edilen iletken tellerdir. İki farklı metalden yapılan iletkenin kullanışlı olmasının sebebi, alüminyum ve çelik tel arasında kimyevi bir bağıntının olmamasıdır. Çelik teller sadece dayanıklılık açısından önemlidir. Asıl iletim görevini alüminyum teller yerine getirir.

=> Korona'ya Karşı Dayanıklı Olması : Özellikle nemli havalarda, havai hat iletkenlerinin etrafında mor bir ışık demeti görülür. Eğer iletken etrafında bir zedelenme var ise ve bu iletken etrafındaki ışık halkaları birbirine temas edecek olursa iletken yüzeyinde delinmelere yol açar. Dolayısı ile bu durum iletken yüzeyinin iyonize olmasına ve aşınmasına sebebiyet oluşturur. Havai hat iletkenlerinin korona olayına karşı dikkatli seçilmesi ve iletken yüzeyinin düzgün olması gerekir.

=> Çap Kriteri : YG ( Yüksek gerilim ) hatlarında alüminyum ve örgülü alüminyum iletkenler kullanılır. Alüminyum iletkenlerin, bakır iletkenlere göre geçirgenliklerinin daha az olması sebebi ile çaplarının daha kalın seçilmesi gerekir. Tabii bu durum beraberinde bazı olumsuzlukları da getirir. Örneğin hava şartlarından kaynaklı rüzgar etkisi, oluşabilecek buz kütleleri vb. Bu olumsuzlukların oluşabileceği göz önünde bulundurularak en uygun çapta iletken tercih edilmelidir.

=> Özgül Ağırlık Kriteri : Havai hatlarda kullanılan iletkenlerin özgül ağırlıkları ne kadar az olursa, durdurucu direğe gelen çekme kuvveti de o kadar az olacaktır. Bu durum aynı zamanda iletkenlerin mekanin olarak zorlanmasınıda azaltacak ve maliyeti de düşürecektir.

=> Sehim ( Fleş ) Kriteri : Hava hatlarında bulunan iletkenlerde oluşan sarkma olayına sehim denir. Sehim hakkında daha detaylı bilgi için bu dökümanımızı inceleyebilirsiniz ;

Döküman : Sehim Nedir ?

=> Mekanik Dayanıklılık Kriteri : Elektrik iletim ve dağıtım hatlarında kullanılan iletkenlerin yukarıda saydığımız kriterlerin dışında bulundurması gereken bir diğer kriter de mekanik dayanıklılıktır. Havai hatlar dış ortam şartlarına maruz kaldığından ( Soğuk hava, sıcak hava, buzlanma, rüzgar vb. ) kopma, paslanma ya da kopan bir hattın, diğer bir hat üzerine düşmesi gibi olumsuzluklar doğurabilir. Bu olumsuzlukların önünü alabilmek için mekanik dayanıklılığı yüksek olan iletkenler tercih edilmelidir.

=> Isıya Karşı Dayanıklılık Kriteri : Bilindiği üzere ; üzerinden akım geçen bir iletkende ısınma oluşur. Özellikle yüksek gerilim hatlarında, yaz aylarındaki sıcaklık artışı ve iletkenin kendi üzerinde taşıdığı akım değerleri ile birlikte ısınma ve bu ısınmaya bağlı olarak sarkma ( Sehim ) oluşur. Dış ortamdaki hafif rüzgar esintileri bu ısınmayı olumlu yönde etkileyebilse de rüzgarın olmadığı günlerde iletken boyunda uzuma ve sarkmalar en üst seviyeye çıkar. Bu durumu bilerek ve iletkenlerin sıcaklık ile orantılı uzama katsayılarının göz önünde bulundurulmas ile sehim hesaplarının da bu katsayılar baz alınarak yapılması gerekmektedir. Aşağıdaki tabloda uzama katsayılarını inceleyebilirsiniz. ;

Sehim Nedir ( Fleş ) Hesabı Nasıl Yapılır ?

2016-01-28T20:45:00.000+02:00

YG ( Yüksek gerilim ) enerji nakil hatlarında, direkler arasında bulunan enerji hattı nakil iletkeni, kendi ağırlığı sebebi ile sarkar.. Direkler arasında gerili olan iletkenin bağlı olduğu 2 izalatör arasında varsayılan doğru çizgi ile iletkenin en çok sarkma gösterdiği bölge arasındaki uzaklığa Sehim ( Fleş ) denir. Havai hat iletkenleri çekilirken, iletkenin çekme ve gerilme kuvveti, hava şartlarının oluşturabileceği ( Rüzgar yükü, buz yükü vb.) ve direkler arasındaki mesafeler göz önünde bulundurularak çekilir. Bu hatlarda oluşacak olan sehim, havai hat direklerinin geçiş güzergahı olan bölgenin coğrafi şekli ve iklim şartlarına göre formülize edilerek hesaplanır.

f = ( G x a² ) / (8 x P )

Formül bileşenlerinin Açılımı :

f => Sehim

P=> Gerilme ( Kg / Cm² )

G=> İletkenin yoğunluğu ( Kg / dm³ )

a=> İki direk arasındaki uzaklık ( m )

Havai hatlarda direkler arasında yükseklik ( Kot ) farkı bulunmuyor ise, oluşacak en büyük sehim hattın tam ortasında dır. Farklı yükseklikler de direkler var ise, oluşacak sehim, daha düşük yükseklikte olan direğe yakın taraftadır.

Elektriksel Güç Nedir ? Elektrikte Güç Nasıl Hesaplanır ?

2016-01-27T15:31:00.000+02:00

Elektriksel sistemlerde cihazların 1 sn. de harcayacakları enerji miktarları birbirinden farklıdır. Bu durum şöyle bir tanımı ortaya çıkarır. Elektrikte güç; elektriksel cihazların birim zamanda harcadıkları enerjiye denir. Elektrikte güç kavramı üç başlığa ayrılır. Bunlar; Görünür güç, aktif güç ve reaktif güç tür. Elektrikte gücün birimi watt'tır '' W '' harfi ile sembolize edilir.
Watt : SI de uluslar arası standart güç birimi olarak kabul edilir. Buhar makinası mucidi olan James Watt'a ( 1736-1819) atfen SI birim sisteminde güç birimi olarak kabul görmüştür. Enerji dönüşüm oranında ölçüm birimidir. Joule / Saniye olarak tanımlanır.

Elektrikte Görünür Güç : Alıcıların şebeke üzerinden çektiği güce, elektrikte görünür güç adı verilir. '' S '' harfi ile sembolize edilir. Görünür gücün formülü : S = U x I dır. Ve birimi VA'dır.

Aktif Güç : Elektriksel bir cihaz çalışmaya başladığı anda güç tüketir. Bu güce aktif güç denir. Alternatif akımda güç denildiğinde anlatılmak istenen aktif güç'tür. Aktif güç, kullanılabilen yararlı güçtür. Biri Watt ve '' W '' harfi ile sembolize edilir. Aktif Güç Formülü : P = U x I x Cosφ dir.

Reaktif Güç : Yapılarında bobin bulunan ve endüktif etki yaratan alıcıların ( motorlar, transofrmatörler vb.) çektiği güce reaktif güç denir. Oluşan bu etkiyi dengede tutmak için kapasitör kullanılması işlemine kompanzasyon denir. Reaktif güç, aktif gücün tersine kullanılabilir bir güç değildir. Reaktif gücün birimi '' VAR '' ( Volt - Amper - Reaktif ) dir. Ve '' Q '' harfi ile sembolize edilir. Reaktif Güç Formülü : Q = U x I x Sinφ dir.

Alternatif akımda güç denildiğinde, anlatılmak istenilenin aktif güç olduğunu ve birimin watt olduğunu yukarı belirtmiştik. Elektriksel sistemtemlerde watt birden fazla şekilde tanımlanabilir.

Örneğin ;

=> 1Watt = 1 A şiddetindeki bir elektrik akımının, 1 V 'lik gerilim altında yaptığı iştir.

=> 1Watt = 1 Sn. de yapılan 1 Joule'lik iştir.

=> 1HP ( Beygir gücü) = 736 W

=> 1W = 0,001 KW

=> 1000Watt = 1KW gibi...

Elektriksel cihazların harcadığı elektrik enerjisini belirleyen iki değişken vardır ;

1. Elektrik enerjisi tüketen cihazların, tükettikleri enerji miktarı kullanıldıkları süreye göre değişir.

2. Elektrik enerjisi tüketen cihazların, tükettikleri enerji miktarı sahip oldukları elektriksel güce bağlıdır.

Örnek 1 : 200W'lik bir ampul, 1sn. çalıştırıldığında 200 joule enerji harcar.

Örnek 2 : 1500W'lik bir elektrikli cihaz bir sn çalıştığında 1500 joule enerji harcamış olur.

Bu durum ortaya şöyle bir formül çıkarır. Eğer cihazın gücü ve çalıştığı süre biliniyorsa tükettiği enerji formülü : Güc x Zaman

Doğru Akımda Güç : Bilindiği üzere alternatif akımla çalışan cihazlar çevremizde çoğunlukta olsada, doğru akımla çalışan alıcılar da vardır. Örneğin; doğru akım motorlarında elektrik enerjisi mekanik enerjiye dönüştürülür ve bir iş yaptırılır. Bu durumda, doğru akım kaynağı ( DC kaynak ), alıcı olan motora her saniye bir enerji verir. Alıcı tarafından ( DC Motor) bu enerji işe dönüştürülür. Konuya başlarken gücün tarifi için, birim zamanda harcanan enerji demiştik. Burada da şöyle bir tanım oluşuyor ; Birim zamanda yapılan işe güç denir. DC 'de güç iki faktöre bağlıdır. Bu faktörler ; Devreye uygulanan gerilim ve ve alıcının çektiği akımdır. Doğru akım devrelerinde, gerilim ile güç doğru orantılıdır. Yani gerilim arttıkça güç artar, gerilim azaldıkça güç azalır. Ayrıca;
=>Akım şiddeti ile güç doğru orantılıdır. Yani akım şiddeti artarsa güç artar. Akım şiddeti azalırsa güç azalır.
=>Alıcıların güçleri akım şiddeti ve gerilim ile doğru orantılı olduğundan çekilen güç, akım x gerilim biçiminde ifade edilir.
=>Alıcının gücü şebekeden çekilen akımada bağlıdır. Gibi ifadelerde ekleyebiliriz.
Matematiksel olarak gücün formülü: P = I x E 'dir. Burada '' P '' güç, '' I '' akım ve '' E '' ise gerilim sembolü olarak kabul edilmiştir. Bir diğer karşılığı da P = U x I dır. Yine aynı şekilde '' P '' harfi gücü, '' I '' harfi akımı ve '' U '' harfide gerilimi temsil etmektedir. Formülün açılımı yukarıda da belirttiğimiz gibi Güç eşittir akım çarpı gerilim. P = U x I formülünde gerilim değeri yerine akım değeri kabul edilirse oluşacak yeni formül şu şekilde olacaktır :

P = I² x R

Güç birimi olan watt'ın katları ve askatlarıda kullanılan değerler arasındadır. Özellikle kilowatt sözcüğü ile piyasada çok sık karşılaşmak mümkündür.

=> Pikowatt : watt'ın trilyonda birine eşittir.

=> Nanowatt : watt'ın milyarda birine eşittir.

=> Mikrowatt : watt'ın milyonda birine eşittir.

=> Miliwatt : watt'ın binde birine eşittir.

=> Kilowatt : watt'ın bin katıdır.

=> Megawatt : watt'ın bir milyon katıdır.

=> Gigawatt : watt'ın bir milyar katıdır.

=> Terawatt : watt'ın bir trilyon katıdır.

=> Patewatt : watt'ın bir katrilyon katıdır.

Alternatif Akım ( AC )'de Güç : Alternatif akım devrelerinde, devreye uygulanan gerilim ve devre üzerinden geçen akım değerleri zamana bağlı değişkenlik gösterir. Bu durumda akım ve gerilim çarpımına eşit olan güç, belirgen olan iki faktörün değişkenliğinden dolayı doğru akım ( Dc ) de olduğu gibi her zaman P = U x I olarak varsayılamaz. Çünki zamana bağlı olarak değişkenlik gösterebilir.
Monofaze (1 Fazlı) Alternatif Akım için Güç ve Güç Formülleri :
Alternatif akım devrelerinde kullanılan alıcı çeşitleri ; Omik alıcılar, Endüktif alıcılar :
Endüktif alıcılar : Röle, trafo, ve ac motorlar gibi bobinli alıcılara endüktif alıcı denir. Ve bağlı oldukları devrelere de endüktif devre denir. Endüktif devrelerde, alıcıların çektiği akım ve gerilim değerleri arasında bir açı farkı vardır. Bu açı farkına, faz farkı ve bu açının kosünüs değerine de güç katsayısı denir. Monofaze endüktif alıcıların gücü, gerilim, akım ve kosinüs fi ile orantılıdır. Bu tanımdan oluşan formül şöyledir :

P = U x I x Cosφ

Omik Alıcılar : Evlerimizde kullandığımız elektrik sobası, ocaklar, ütü ya da atölyede havya gibi bobinsiz alıcılara omik alıcı ve bağlı oldukları devreye de omik devre denir. Omik alıcılar için güç değerleri hesap edilirken, dc 'de olduğu gibi P = U x I formülü kullanılabilir. Yani omik devrelerde, güç, akım ve gerilim çarpımına eşittir.

Trifaze (3 Fazlı) Alternatif Akım için Güç ve Güç Formülleri :

Endüktif Almaçlar : Trifaze Ac devrelerde kullanılan asenkron motorlar, endüktif alıcılara bir örnektir. Monofaze sistemde olduğu gibi trifaze sistemde de bu alıcıların bağlı oldukları devreye endüktif devre ismi verilir.

Trifaze Endüktif devrelerde güç formülü : P = √3 x I x V x Cosφ dir.

Trifaze Omik Devre ve Alıcılar : Omik devrelerde güç formülü : gerilim x akım x √3 dür.

Yani : P = U x I x √3 ====> √3 = 1.73

Diafon Tesisatı Bağlantı Şeması ( AS-202 Bağlantısı )

2016-01-26T20:34:00.002+02:00

Apartmanlarda sesli haberleşmeye olanak sağlayan, apartman sakinlerinin kapı ile kapıcı ile sesli görüşebildiği, apartman giriş kapısını ve merdiven otomatiğini daire içerisinden kontrol edebildiği bina içi iletişim sistemine diafon sistemi diyebiliriz. Bu dökümünımızda AS-202 cihazının bağlantı şemasına ve özelliklerine yer vereceğiz.
Özellikleri:

Konuşma gizliliği ( Paralel konuşma ve dinlemeye kilitlilik)
Meşgul ikazı
Konuşma ardından 15 sn gecikmeli olarak otomatik kapanma
Dikey ve yatay montaj imkanı
Karanlıkta otomatik olarak aydınlanan fotoselli zil paneli
Apartman giriş kapısı ve daire kapısından farklı melodiler ile çalan elektronik zil
2 ile 16 arasında farklı melodi seçeneği
Santral üzerinden konuşma sesini ayarlama
Santral üzerinden zil sesini ayarlama

Kullanım alanı: Binalarda, dairenin bas konuş-bırak dinle şeklinde kapı ile konuşmasında ve kapı otomatiğini açmasında kullanılır.
Genel Tesisat Bilgisi:

Santral ve şubeler arasında Dt-8 ( 8 damarlı diafon/telefon kablosu ) kullanılır.
Kullanılacak boru çapı, daire sayısı göz önünde tutukarak minimum 14 mm² olmalıdır.
220V besleme kablosu ve diğer kablolar farklı borulardan geçirilmelidir.
Zil panelindeki zil kabloları, ilgili dairelere 0.50 mm² zil teli kullanılarak çekilmelidir.
Kapı otomatiği için gerekli trafo, sistem haricindedir.
Sistem arızalansada kapı otomatiği çalışır.
Zil sesi ayarı santral içerisinde AS 12 ara kartı üzerindedir.
Hoparlör kablosu mutlaka blendajlı olmalıdır.

AS - 202 Bağlantı Şeması

İletken Kesiti Nasıl Hesaplanır ?

2016-01-26T01:52:00.002+02:00

İletkenlerin Gerilim Düşümüne Göre Boyutlandırılması: Elektriksel sistemlerde enerjiyi bir noktadan belirli mesafedeki başka bir noktaya iletmek için kullanılan iletkenlerde, mesafe ve bazı dış ortam şartları ile orantılı olarak gerilim düşümü ve güç kaybı oluşur. Kullanılan şebeke türüne göre, gerilim düşümünün belirli bir yüzdelik değer üzerinde olması gerekir. İletken kesitlerinin bu duruma sebebiyet vermemesi için en uygun kesitlerdeki iletkenlerin tercih edilmesi gerekmektedir. Tabii bu durumu çok kalın bir iletken kesiti seçerek ortadan kaldırmak maliyet hesabınıda oldukça kabartacağından, iletken kesitlerinin doğru olarak hesap edilmesi ve ihtiyaca göre seçilmesi gerekir.

Enerji iletim va dağıtımında kullanılan iletkenlerin izin verilen gerilim düşüm değerleri şöyledir ;

AG ( Alçak gerilim ) şebekeleri için iletim-dağıtım hatlarında izin verilen gerilim düşümü %5'in üzerinde olamaz.
OG ( Orta gerilim ) şebekeleri için iletim-dağıtım hatlarında izin verilen gerilim düşümü %10'dan fazla olamaz.
YG ( Yüksek gerilim ) şebekeleri için iletim-dağıtım hatlarında bu değer %2,5- %5 fazla olamaz.

Gerilim Düşümü ve Güç Kaybı Hesabı

Enerji nakil hatları ve enerji dağıtım şebekelerinde 3 fazlı alternatif akım kullanılmaktadır. Bu 3 fazlı sistemlerde, hatlar üzerindeki gerilim düşümünün vektörel toplamı ve yüzdelik değerleri, hat gerilimleri göz önüne alınarak hesaplanır.

Gerilim düşümü hesaplarında kullanılan sembol ve simgeler :

ΔU : Hat üzerinde meydana gelen toplam gerilim düşümü ( Birimi Volt )
%e : Hat üzerinde meydana gelen toplam gerilim düşümü % 'lik değeri
U : Hat başlarında fazlar arası toplam gerilim (V)
R : Hattaki 1 faz iletkeni için direnç değeri (R)
I : Hat akımı değeri (A)
S : Hat iletken kesiti değeri (mm²)
k : Hat iletkenleri için öz iletkenlik değeri (m/Ω.mm²)
L : Hat uzunluğu (m)
P : Aktif güç değeri ( W)
Cosφ : Güç katsayısı

Bu sembollere göre hesaplama örnekleri ;

1. Akım değeri biliniyor ise, fazlar arasındaki gerilime göre, gerilim düşümünün vektörel toplamının ( ΔU ) hesaplanması;

2. Akım değeri biliniyor ise, %e hesabı;

3. Güç değeri biliniyor ise, ΔU 'nin hesaplanması ;

4. Güç biliniyor ise, %e hesaplanması ;

Enerji nakil hatları için tercih edilen iletkenlerin kesit değerleri, hatlar üzerinde meydana gelen güç kayıplarına göre hesaplanır. Bu hesaplama işlemleri için kullanılan formül ve semboller aşağıdaki gibidir. ;

ΔP : Hat üzerindeki güç kaybı
%P : Güç kaybı için yüzdelik değer
P : Hattaki güç değeri
%P = I² x R
Hat gidiş ve dönüş olarak göz önüne alınacak ise, %P = 2.( I² x R ) olur.

Asya-Avrupa bağlantısını sağlayan Türkiye’nin ilk 380 kV 1600 mm² kesitli Denizaltı Yüksek Gerilim Enerji Kablosu

İLETKEN KESİTLERİNİN HESAPLANMASI

Enerji nakil hatlarında kullanılan enerji türünün Ac ( Alternatif akım olduğunu yukarıda söylemiştik. Bilindiği üzere alternatif akım transformatörler ile düşürülüp ya da yükseltilerek kullanılır. Bu sistemdeki verimin yüksek olması, iletim ve dağıtım hatlarındaki kaybın azaltılması ile sağlanabilir. Güç kaybının en aza indirgenmesi için uygun iletken kesitlerinin seçilmesi ve kullanılması kaçınılmazdır. 3 fazlı sistemlerde uygun iletken kesitinin belirlenebilmesi için güç kaybı ve gerilim düşümü hesapları kullanılır.

1. Akım değeri biliniyor ise, fazlar arası gerilim değerleri dikkate alınarak iletken kesiti ;

2. Toplam gerilim düşümü belirlendi ise ;

3. Güç belli ise iletken kesiti hesabı ;

4. Güç kaybı belli ise iletken kesiti ;

Anlattıklarımızın daha anlaşılır olması için bir örnekle iletken kesiti belirleyelim ;

Örnek: 200 m mesafede, etiket değerleri; 235kW güç ve 1kV gerilim seviyesi yazan ayrıca maksimum %3 gerilim düşümüne izin verilen bir pompayı beslememiz gerekiyor. Bu durum için 3 damarlı bir kablo kesiti ve tipi belirleyelim.

Çözüm: Bilinen değerler ;

P (güç) : 235kW
U (gerilim) : 1kV
Cosφ (güç faktörü) : 0,8
L (mesafe) : 200m
%e (gerilim düşümü) : %3

Öncelikle elimizdeki bu değerler ile bir akım değerine ulaşmamız mümkün ;

P= √3 x U x I x Cosφ ===>

I= P ==> 235000 = 169,80A

√3 x U x I x Cosφ √3.1000.0,8

Hesap edilen bu akım değerine göre kesit değerleri ;

Akım değerine göre kesit ve kablo tipi tablosu

Soldaki tablodan belirlediğimiz akım değerine uygun kesit ve kablo tipi seçilebilir. Bulduğumuz değere karşılık gelen kesit xlpe izalasyon için 35mm² dir.

Ayrıca örnekte belirtilen %3 gerilim düşümü için seçtiğimiz kesitin uygun olup olmadığını hesap edersek,

%e xlpe = 100xPxL

kxSxU²

= 1000x235000x200 = %2,4

56x35x(1000)²

Elde ettiğimiz %e gerilim düşüm değeri izin verilen değerden daha düşük olduğu için seçtiğimiz kesit uygundur. Ayrıca Tabloda belirtilen kesit ve akım değerlerinden bağımsız olarak mümkün olan en uygun kesiti belirlemek istersek yapacağımız işlem ;

Formülünde değerleri yerine koyarsak ;

3= 100x235000x200 ===> S = 27.97 mm² buluruz.

56xSx(1000)²

S = 27.97 mm² bulduğumuz bu kesit değerine en yakın iletken kesiti 35mm ² olacağından seçimimiz belli olur.

Uygun Jeneratör Seçimi Nasıl Yapılır ? | Jeneratör Seçim Hesabı ve Tablosu

2016-01-16T17:04:00.001+02:00

Jeneratör: Mekanik enerjiyi elektrik enerjisine dönüştüren, motor ve alternatörlerden oluşan makinalara jeneratör denir. Bu tanıma; mekanik enerjiyi elektrik enerjisine dönüştüren, ışık enerjisini elektrik enerjisine dönüştüren fotoelektrik hücreleri, ısı enerjisini elektriğe çeviren termoelektrik jeneratörler, ve dizel jeneratörler de dahildir. Piyasada farklı özelliklerde, farklı tiplerde ve farklı fiyatlarda birçok jeneratör markası ve çeşidi bulmak mümkündür. Peki ama hangisi sizin ihtiyaçlarınıza en iyi şekilde cevap verebilir ? Bu soruya cevap olabilecek ve size yol gösterebilecek dökümanımızda doğru jeneratör seçimi için ihtiyaçların belirlenmesi ve tercihleri birlikte inceleyeceğiz.

Ayrıca İlginizi Çekebilir : Jeneratör Transfer Panosu Bağlantı Şeması

Jeneratörü Hangi Amaçla Kullanmayı Düşünüyorsunuz ?

Jeneratörler bir çok farklı amaç için kullanılabilir. Örneğin ; Ev ya da işyerlerinde yedekleme ünitesi olarak ya da ilave ünitesi olarak kullanılabilir. Veya dışarıda elektrik enerjisinin bulunmadığı yerlerde, Örneğin ; Kamp yaparken ya da tekne, sandal vb. ile denizdeyken elektrik enerjisi ihtiyacınızı karşılamak amacıyla jeneratörlere ihtiyacınız olabilir. Bu örnekleri bir başlık altında sıralarsak ;

Jeneratör Kullanım Alanları ;

Ev, işyeri vb ortamlarda yedekleme ya da ilave ünitesi olarak
Dışarıda, elektrik enerjisinin bulunmadığı yerlerde
Tekne ve yatlarda
Henüz elektrik sistemleri bağlanmamış ( Kurulmamış ) inşaatlarda, elektrikli çalışma aletlerinin kullanımı ve gece çalışmalarında aydınlatma sistemlerinin beslenmesi için
Akü birimlerinin şarj edilmeleri için
Pazar tezgahı, seyyar satıcı tezgahları vb. sistemlerin aydınlatmaları için

Jeneratör için Gürültü Faktörü

Seçilecek olan jeneratörde sessiz çalışmada diğer özellikler kadar önemli bir faktördür. Kullanım alanına göre jeneratörün oluşturabileceği ses ve gürültüler göz önünde bulundurulmalıdır. Örneğin ; Dışarıda kamp yaparken gürültü çıkaran bir jeneratör pek de işlevsel olmaz. Ama inşaat ortamında kullanılabilecek bir jeneratör için gürültü faktörü daha geri plandadır.

Jeneratör Seçiminde Kaliteli Enerji Üretimi Faktörü

Gelişen teknoloji ve sistemler sayesinde, günlük hayatımızda kullandığımız bilgisayar, plazma televizyon, Dvd oynatıcılar, müzik setleri ve daha bir çok elektronik cihazın kullanımı ve sayısı artmış durumda. Bu elektronik cihazlar, sinüs formu düzgün olan, voltajında dalgalanma olmayan, kaliteli enerji ile beslenme ihtiyacı duyarlar. Bu durum sağlanmaz ise, cihazlar zarar görebilir ya da çalışma performanslarında düşüşler yaşanabilir.

Marşlı Bir Jeneratör Seçilmelimi

Özel bir amaç olmadığı sürece marşlı jeneratör yerine otomatik devreye giren jeneratörlerin tercih edilmesi daha uygun olacaktır. Fakat bir çok marka ve modelde marşlı jeneratörler istendiği takdirde otomatik jeneratör formunu geçirilebilmektedir.

Jeneratör Seçiminde Ağırlık ve Taşınabilirlik

Portatif sınıflarda yer alan jeneratörler ve daha ağır jeneratörlerde, bir yerden başka bir yere taşınma söz konusu olduğunda, jeneratörün ağırlığı önem kazanmaktadır. Bu yüzden seçim yapılırken jeneratörün taşınabilirliğide göz önünde tutulmalıdır. Taşımayı kolaylaştıracak tekerlek ve taşıma kollarının bulunması jeneratörün yer değiştirme işlemlerini kolaylaştıracaktır.

Jeneratör Seçiminde Güç Hesabı ( Jeneratör Gücünün Belirlenmesi )

Jeneratör seçiminde en önemli faktör ihtiyaç duyulan güçte bir jeneratörün belirlenmesi ve seçilmesidir. İhtiyacımız olandan çok fazlasını alarak boşa maliyeti kabartmak ya da ihtiyacımız olandan daha düşük güçte bir jeneratör seçerek verim alamamak istenmeyen bir durum olacaktır. Jeneratör gücünün belirlenmesinde; Bir jeneratörün ürettiği güç, kVA olarak ifade edilir. 1kVA = 1000VA ve VA = Volt x Amper

Jeneratör Sürekli Çalışma Gücü ve Maksimum Çalışma Gücü

Jeneratör seçiminde iki farklı güç unsuru göz önünde bulundurulmalıdır. Bu güçler, sürekli çalışma gücü ve maksimum çalışma gücüdür.

Jeneratör Maksimum Çalışma Gücü; Jeneratörün ilk çalışma anından itibaren yaklaşık 30 dakikalık sürede ürettiği güçtür. Bu üretilen güç jeneratörün rejime girmesi, motor ve alternatör de ısınma gibi sebeplerle verimini kaybeder.
Jeneratör Sürekli Çalışma Gücü; Jeneratörlerin sürekli çalışma gücü, maksimum çalışma gücünün yaklaşık olarak % 90 ' ı kadardır.

Jeneratör seçimi ya da güç hesabı gibi işlemlerde ; Jeneratörün sürekli çalışma gücünün ön planda tutulması ve belirleyici etken olarak görülmesi en verimli ve güvenilir yöntemdir. Örnek verecek olursak; 2500VA değerindeki bir jeneratör maksimum güç olarak 2500VA üretir. Bu jeneratör için maksimum güçte 100 Watt değerinde ampullerden 25 adet çalıştırması beklenir. ( 25 x 100 watt = 2500 ) Ancak yukarıda da belirttiğimiz gibi maksimum güçte çalışma 30 dakika kadar süreceğinden jeneratör sürekli çalışma gücüne düştüğünde yaklaşık olarak 2200VA üretim yapacaktır. Bu da 100 watt ampullerden 22 tane çalıştırabileceği anlamına gelir. ( 22 x 100 watt = 2200 )

Önemli Not: Jeneratörler kesinlikle maksimum güçte çok uzun süre çalıştırılmamalıdır.

Ayrıca İlginizi Çekebilir : Jeneratör Transfer Panosu Bağlantı Şeması

Güç ihtiyacının belirlenmesinde öncelik, aynı anda çalışacak olan cihazlar ve hidrafor, kompresor gibi ilk kalkış anında normal çalışma oranlarının üç dört katı daha fazla akım çeken makinaların belirlenmesi ve ihtiyaç duyacakları güç değerleri olmalıdır. Bilinmesi gereken bir diğer önemli bilgi ise, portatif tipteki jeneratörlerin belirli bir süre için enerji ihtiyacını karşılamak üzere kullanılması gerektiği ve bunu sağlayabilmek için de çalışması zorunlu olan cihazların göz önünde bulundurulması gerektiğidir.

Önemli Not: Sonradan doğabilecek ihtiyaçlar ve beklenmeyen durumlara karşı hazırlıklı olabilmek için her zaman belirlenen güç değerinden %10 - 20 daha fazla güce sahip bir jeneratör seçilmelidir.

Jeneratör ile Beslenecek Yük Tipleri

Yük; jeneratör üzerinden beslenecek olan cihazların çekecekleri güç değerleri için yapılan genel tanımlamadır.

Aktif Yükler: Ampuller, fırınlar, sobalar vb. olarak bir elektrik motoru ile çalışmayan yüklerdir. Bu yükler etiketlerinde belirtildiği kadar güç çekerler.

Örnek; 75'lik bir ampul, 75watt güç çeker. Ya da 2500'lik bir fırın 2500watt güç çeker.

1000watt = 1kW ===> 20 adet 75 watt çeken ampul için ihtiyacınız olan güç ; 1500watt yani 1,5kW tır.

Reaktif Yükler: Bulaşık makinası, çamaşır makinası, buzdolabı, klima, kompresor vb. elektrikli motor ile çalışan cihazların çekeceği yük tipidir. Bu tip yükler ilk çalışma anında, normal çalışma akımlarının 3 ila 4 katı kadar fazla akım çekerler. Örneğin bir buzdolabı için normal çalışma gücü 400w iken, ilk çalışma anında bu değer 1200w 'ı görebilir. Reaktif yükler için güç hesabı yapılması gerekiyorsa, Pens Ampermetre ile bu yüklerin ilk çalışma anında çektikleri akımın belirlenmesi gerekir. Ayrıca her motorlu cihazın üzerinde bulunan bilgi etiketlerinden de bu değerler okunabilir. Bu etiketler üzerinde, Motorun gücü ( HP), Voltajı (V), Akım (A ), Faz ( 3F - 1F ) gibi değerler bulunur. Etiket üzerinde belirtilmiş olabilecek değerlerden biride motorun ilk çalışma anında çekeceği akım (A ) değeridir. Bu değer yük kodları ile belirtilmiş olabilir. Yani motorun ilk kalkınma anında HP ( Horse Power ) ( Beygir Gücü ) başına ihtiyaç duyduğu Akım (A ) değeri temsil eder. Yük kodu tablosunu aşağıda görebilirsiniz.

Motor Etiketleri Yük Kodu Tablosu

Örnek : Etiket üzerindeki kodun L olduğunu varsayalım. ve Motorumuzun gücü de 1/3 BG olsun. Bu verilere göre motorun ilk çalışmada çekeceği güç: 1/3 x 84A = 28A olacaktır.

Bazı Cihazlar İçin Yaklaşık Güç Tablosu Aşağıdaki Gibidir.

Bazı Cihazlar için Çalışma Ve İlk Çalışmadaki Güç İhtiyacı Tablosu

Not: Tabloda verilen değerler tahmini değerlerdir. Bu değerler cihazlarınızda farklılık gösterebilir. Etiket değerlerine bakınız.

Monofaze ( 1 F. Jeneratörler ) ve Trifaze ( 3 F. Jeneratörler )

Jeneratör'ün trifaze ya da monofaze olması kullanılacak cihazlara göre değişiklik gösterebilir. Mevcut sisteminizde jeneratör ile besleyeceğiniz cihazlar trifaze ise, jeneratör seçiminizde trifaze olmalıdır. Buna ek olarak, trifaze jeneratörlere uygun uyarlamalar yapıldığında monofaze yükleride besleyebilirsiniz. Trifaze jeneratörler ile beslenecek monofaze yüklerin her 3 faz üzerine eşit olarak dağıtılması, ve jeneratörün bu şekilde kullanılması zorunlu bir durumdur. 3 fazlı jeneratörlerin kullanımı, monofaze jeneratörlere oranla daha fazla hassasiyet ve dikkat gerektirir.

Bütün bunların yanı sıra, mevcut sisteminiz trifaze ama kullanacağınız yani jeneratör ile besleyeceğiniz cihazlarınız monofaze olabilir. Yine yukarıda belirttiğimiz gibi uygun devre uyarlamaları ile trifaze jeneratörler ile monofaze yükler çalıştırmak mümkündür.

Jeneratör Montajı, Kullanımı ve Güvenlik

Jeneratörler için güvenli kullanımın ilk adımı montajdır. Dikkatli ve düzenli bir montaj aşamasından geçilmez ise, ileride hem güvenlik açısından hem de verim açısından sorunlar yaşanması kaçınılmazdır.

Jeneratör için Yer Belirleme

Portatif tip jeneratörler için su soğutmalı motor tipleri bulunsada genel olarak hava soğutmalı motorlar kullanılmaktadır. Bu durum jeneratör motoru ve alternatörü soğutulmasında hava sirkülasyonuna ihtiyaç oluşturur. Jeneratörlerin verimli çalışabilmesi için hava sirkülasyonunun iyi sağlanması ve her yönden en az 1'er metre açık alan bırakılması gerekir. Jeneratörün kurulu olduğunun zeminin ıslak olmaması ve su alma risklerininde ortadan kaldırılması gerekir.

Jeneratör Egzoz Gazı

Jeneratörlerin egzozlarından çıkan gazların mutlak suretle dışarıya aktarılması gerekir. Aksi durumda hava sirkülasyonu ile soğutulan motorun hava filtresi ile tekrar emilecek ve jeneratörün hasar görmesine yol açacaktır. Ayrıca bu egzoz gazlarının zehirli olduğu ve insan sağlığını tehlikeye sokabileceğide unutulmamalıdır.

Jeneratörler için Elektrik Tesisatı Düzenlemeleri

Kendi başlarına birer enerji kaynağı olan jeneratörlerin ev ya da işyeri gibi alanlarda kullanılmasında ayrı bir elektrik tesisatına ihtiyaç vardır. Jeneratör tarafından beslenecek alıcıların ( Yüklerin ) belirlenmesi, planlanması ve pano içerisinde ayrı konumlandırılmasıda sizin yararınıza olacaktır. Yukarıda da belirttiğimiz gibi trifaze jeneratörlerde mutlaka yüklerin her üç faza eşit dağıtılması gerekir.

Önemli: Jeneratör tesisatınızı kurarken mutlaka şebeke gerilimi ile çakışma riskini göz önünde bulundurarak, tesisat buna göre güvenlik önlemleri ve engelleyici düzenlemeler dahilinde kurulmalıdır.

Jeneratör Kullanımında ve Alımında Dikkat Edilmesi Gerekenler

Jeneratörü satın almadan önce mutlaka güç testi yaptırın ve ihtiyacınıza cevap verip veremeyeceğinden emin olun.
Jeneratörü çalıştırmadan önce yakıt seviyesini kontrol ederek uygun seviyede olduğundan emin olun.
Uzun süre beklemiş ya da kirli benzin kullanmayın
Yakıt deposunun kirlenmemesine ve içine su girmemesine özen gösterin
Benzinin yanıcı ve patlayıcı bir madde olduğunu unutmayın.
Yağ filtresini belirli aralıklar ile kontrol edin
Jeneratörü ark ya da ateş çıkaran cihazlardan uzak tutun
Elinizde sigara vb. bir ateş kaynağı ile jeneratöre yaklaşmamaya özen gösterin
Aldığınız ürünün yanında size verilecek olan periyodik bakım talimatlarına uyun.
Aldığınız jeneratörü ihtiyaç duymazsanız bile ayda bir kere 30 dakika çalıştırın.
Jeneratörünüze yakın bir yerde yangın söndürme tüpü bulundurun.

Ayrıca İlginizi Çekebilir : Jeneratör Transfer Panosu Bağlantı Şeması

Her Elektrikçinin Bilmesi Gereken Devre Şemaları ve Cihaz Bağlantıları

2016-01-14T18:20:00.000+02:00

Elektrik mesleği ve elektrik tesisatı ile uğraşan meslektaşlarımız, mesleki eğitim alan öğrenciler ve mesleğe yeni atılan ustalarımız için faydalı olacağını düşündüğümüz bu dökümanımızda, temel olarak bir elektrikçinin bilmesi gereken bir çok devre şeması ve cihaz bağlantısı bulunmaktadır. Döküman içerisinde; dijital zaman saatlerinin bağlantıları, dimmer anahtar bağlantısı, permütatör anahtar bağlantısı, kontaktör bağlantıları, aydınlatma devreleri, impuls röle bağlantısı, enerji saver bağlantı şeması, kaçak akım koruma rölesi bağlantı şeması, sayaç bağlantıları vb daha bir çok devre şeması bulunmaktadır.

''Sizde dökümanda olması gerektiğini düşündüğünüz bir devre şeması ya da cihaz bağlantısı varsa, konu altına yorum ekleyerek bize bildirebilir ve meslektaşlarımızın bilgilerini tazelemesini ya da yeni yetişenlerin faydalanmasını sağlayabilirsiniz.''
İçindekiler:
Zaman Saati Bağlantı Şeması ................................................................................................ 1
Televaryatör Bağlantı Şeması ................................................................................................ 2
Permütatör Bağlantı Şeması ................................................................................................ 3
İmplus Darbe Akım Anahtarı Bağlantı Şeması ..................................................................... 4
Komitatör Vavien Bağlantı Şeması ....................................................................................... 5
Kontaktör Bağlantı Şeması ................................................................................................. 6
Kapı Otomatiği Bağlantı Şeması ............................................................................................ 7
Vavien Dimmer Bağlantı Şeması ........................................................................................... 8
Kartlı Enerji Saver Bağlantı Şeması ....................................................................................... 9
Işıklı Komütatör Bağlantı Şeması .......................................................................................... 10
Kaçak Akım Koruma Rölesi Bağlantı Şeması ........................................................................ 11

Dijital ve Analog Zaman Saatleri

Zaman Saati; Uygulamada bir çok farklı amaçla kullanılabilen zaman saatleri genel olarak aydınlatma sistemleri için tercih edilseler de motorlar için kumanda devreleri vb. alanlarda da kullanıma uygundurlar. Zaman saatleri, kullanıcının istediği saatte devreden elektriği kesmesine ya da devreye elektrik vermesine yarar.

Dijital Zaman Saati Nasıl Ayarlanır ? ( Resimli Anlatım ) için BURAYA tıklayın.

Zaman Saati Bağlantı Şeması ;

Dijital ve Analog Zaman Saatlerinin Bağlantı Şemaları

Televaryatör

Televaryatör ; Aydınlatma sistemlerinde ışığın kademeli olarak arttırılması ya da azaltılması işlemine dimleme denir. Mevcut sistemde dimmerların ihtiyacı istenen düzeyde karşılayamaması televaryatörlerin gelişmesine yol açmıştır. Televaryatör sisteminde, sınırsız sayıda liht buton paralel bağlanarak aydınlatma sistemi dimlenebilir ya da açma - kapatma yapılabilir. Örneğin; Oturma odanızda liht buton ile dimleme yaparak azalttığınız bir ışığı, salonda bir başka liht buton ile arttırabilir ya da kapatabilirsiniz.

Televaryatör sistemi ile ilgili daha detaylı bilgi için BURAYA tıklayın.

Televaryatör Bağlantı Şeması ;

Televaryatör Bağlantı Şeması

Permütatör

Permütatör ; Permütatör anahtar, aydınlatma sistemlerinde tesisatın üç farklı noktadan kontrol edilmesini sağlayan aydınlatma devre elemanıdır. Piyasada Ara vavien ve deviatör isimleriylede bilinir. Ülkemizde aydınlatma sistemlerini farklı noktalardan kontrol için kullanılan en yaygın tesisat biçimi vavien anahtar sistemidir. Fakat iki kontrol noktasının yetersiz kaldığı yani üçüncü bir kontrol noktasına ihtiyaç duyulan bölümlerde permütatör ( Ara vavien - Deviatör ) mekanizması kullanılabilir.

Permütatör ( Deviatör - Ara Vavien ) Bağlantı Şeması

Permütatör Bağlantı Şeması

Darbe Akım Anahtarı

Darbe Akım Anahtarı ( İmplus Röle ) ; Darbe akım anahtarları, aydınlatma sistemlerini iki ya da daha fazla noktadan kontrol edebilmek amacıyla kullanılan devre elemanlarıdır. Aydınlatma sistemini, liht buton grupları ile sınırsız sayıda kontrol noktası oluşturarak açıp kapatabilirler. Darbe akım anahtarları, tek kutuplu, iki kutuplu ve dört kutuplu olarak karşımıza çıkabilir. Bu dökümanda tek kutuplu darbe akım anahtarı ve 4 kutuplu darbe akım anahtarı bağlantı şemalarına yer vereceğiz. Konuyla ilgili daha detaylı bilgi ve diğer devre şemaları için BURAYA tıklayın.

Darbe Akım Anahtarı Bağlantı Şeması;

Tek Kutuplu Darbe Akım Anahtarı Bağlantı Şeması

Darbe Akım Anahtarı Bağlantı Şeması 4 Kutup

Komitatör Vavien Bağlantı Şeması ;

Komitatör Vavien Bağlantı Şeması

Kontaktör

Kontaktör ; Elektrik sisteminin en temel devre elemanlarından biri kontaktör dür. Kontaktörlerin, normalde açık ve normalde kapalı olan kontakları vardır. Bu kontaklar, kontaktör enerji aldığında konum değiştirerek, kontrol ettikleri sistemin enerjisini keser ya da enerjiyi iletirler. Kontaktörler elektromanyetik anahtarlardır. Tercih alanları genel olarak yüksek akım çeken devrelerdir. Özellikle asenkron motorların kumanda sistemlerinde sıkça karşımıza çıkabilir. Kontaktörler hakkında daha fazla bilgiye ihtiyacınız varsa BURAYA tıklayın.

Kontaktör Bağlantı Şeması ;

Klasik Start Stop Devresi ( Kontaktör Bağlantısı Örnek Şema )

Kapı Otomatiği Bağlantı Şeması ;

Kapı Otomatiği Bağlantı Şeması

Dimmer

Vavien Dimmer ; Dimmer anahtar, mevcut aydınlatma sisteminde ışık seviyesini kontrol etmeye yarayan devre elemanlarıdır. Yani ışığın şiddetini azaltabilir ya da arttırabilirsiniz. Vavien dimmer sisteminde ise, mevcut dimmer anahtara bir vavien anahtar bağlanarak, dimmer anahtar ile ışık seviyesi kontrol edilebildiği gibi vavien anahtar ile de açma kapatma yapılabilir.

Vavien Dimmer Bağlantı Şeması ;

Vavien Dimmer Bağlantı Şeması

Kartlı Enerji Saver [ Gecikmesiz - 1 Mikroswitch ] Bağlantı Şeması ;

Kartlı Enerji Saver ( Gecikmesiz 1 mikroswitch )

Gecikmeli Kartlı Enerji Saver ( Röle Hariç )

Işıklı Komütatör Bağlantı Şeması ;

Işıklı Komütatör Bağlantı Şeması

Kaçak Akım Rölesi

Kaçak Akım Koruma Rölesi ; Kaçak akım röleleri, bağlı oldukları devrelerde giden ve dönen akımların dengesi üzerine çalışırlar. İzalasyon hatası gibi durumlarda oluşan hata akımlarını ( Kaçak Akım ) belirtilen akım değerleri üzerine çıkmadan devreyi keserek cihaz ve kullanıcı güvenliği sağlarlar. Kaçak akım koruma röleleri, 30mA de insan hayatını, 300mA de ise, tesisatın yangın riskine karşı korunmasını amaçlar. Kaçak akım röleleri ile ilgili daha fazla bilgiye ihtiyacınız varsa BURAYA tıklayın.

Kaçak Akım Koruma Rölesi Bağlantı Şeması ;

Kaçak Akım Koruma Rölesi Bağlantı Şeması

OG Modüler Ölçüm Hücreleri | Bağlantıları, Devreye Alma, Yapıları ve Tüm Detaylar

2016-01-11T00:58:00.000+02:00

Modüler hücreler, 1 - 36kV orta gerilim sistemlerinde kullanılmak üzere OG dağıtım merkezlerinde, beton ya da sac köşklere göre dizayn edilmiş ve enerji sürekliliğini sağlamak adına IEC standartlarına uygun olarak fabrikalarda hazır olarak üretilen tesislerdir. Orta gerilim hücreleri giriş hücresi, ölçüm hücresi ve çıkış hücresi olmak üzere üç hücreden oluşurlar. Modüler hücrelerde yapı ve tip çeşitliliği sayesinde, işletme ihtiyacına göre sonradan hücre eklemek ve iptal etmek mümkündür. OG Modüler Ölçüm hücrelerinde, hücreye giren OG ( Orta Gerilim ), fazlar arasındaki denge durumu, sistem tarafından çekilen akım değerleri, frekansın, gözlemlenmesi mümkündür.

Bir önceki yazımızda metal muhafazlı modüler giriş hücrelerinin bağlantılarını, yapılarını, bara, topraklama, modüler hücreleri devreye alma vb. konuları incelemiştik. Bu yazımızda , metal muhafazalı modüler ölçüm hücrelerini inceleyeceğiz.
Modüler Hücre Yapıları : Modüler hücreler, güvenlik düzeyini en üst seviyede tutarak, muayene ve bakım gibi işlemlerin, faz sırası kontrolü, topraklama vb. işlemlerin kolaylıkla yapılabilmesini sağlar.

Modüler Ölçüm Hücresi

Modüler ölçüm hücreleri, ayırıcı, yük ayırıcısı, akım transformatörleri, gerilim transformatörleri gibi ana devre ile sayaçlar, röleler, gerilim ve akım göstergeleri, kumanda butonları gibi yardımcı devre elemanlarını bir arada barındıran sistemdir. Saydığımız bu ana devre ve yardımcı devre elemanlarının tamamı fabrikalarda gerekli güvenlik ve sağlamlık kontrolleri yapılarak imal edilirler. Hücre ön kısımda, hareketli olan devre elemanlarının konumları hakkında bilgi veren bir panel bulunur.

Bunlarda İlginizi Çekebilir:

Metal Muhafazalı Hücrelerinin Bölümleri :

Anahtarlama bölümü; Bu bölümde SF6 gazlı ayırıc ya da SF6 gazlı yük ayırıcısı bulunur. Sistem emniyetini arttırmak için ayırıcılar, SF6 gazı ile dolu bir muhafaza içerisindedir.
Bara Bölümü; Hücrelerin üst kısmında bulunan bu bölüm de yan yana dizilen hücreler için bara bağlantıları yapılır.
Kablo bağlantı bölümü; OG kablolarının girdiği bölümdür.
İşletme mekanizması ve kilitlemeler bölümü; Cihazlar arasında bulunan elektromekanik ya da mekanik kilitlemeler, ayırıcı ve yük ayırıcısı mekanizmalarını barındırır.
AG ( Alçak gerilim ) Bölümü; Sigortaları, bağlantı terminallerini, sinyal lambalarını,ölçü aletlerini vb cihazları barındırır.

Modüler Ölçüm Hücresi İç Yapısı

Modüler Ölçüm Hücresi Tek Hat Şeması

Modüler Ölçüm Hücresi İç Yapısı

SF6 gazlı ve vakumlu anahtarlama elemanları ile donatılmış arabalı, hava yalıtımlı, çekmeceli, metal kaplamalı yapıdaki metal kaplamalı hücreler, kablo bağlantı odası, bara odası, kesici odası ve Alçak gerilim ( AG ) bölümlerinden oluşurlar.

Kullanılan Elemanlar :

Baralar
SF6 Gazlı Yük Ayırıcısı
Topraklama Ayırıcısı
AG ( Alçak gerilim ) kesiciler
Aktif - Reaktif ( Kombi Sayaç )

Aktif ve Reaktif ( Kombi ) Sayaç ; Sistemde harcanan aktif-reaktif enerjiyi ölçen dijital saat, modüler ölçüm hücresinin üst kısmında yer alır. Aktif reaktif sayaçlar aşağıdaki özellikleri taşımak durumundadır. ;

Ts-461 - Ts 786 ( Standart )
IEC 60521 - IEC 60145 ( Standart )
Doğruluk sınıfı : 1
Kaydedici basamak sayısı : 5
Ters dönmeyi önleme mekanizması
Aktif sayaç için 15 dk. integrasyon periyotlu maximum demand göstergesi bulunmalı
3 fazlı, 2 ölçü aletli, 3 telli

Yardımcı röle

Butonlar

Og Sigortalar

OG Sigortalar : Kısa devre ya da ani aşırı akım durumunda orta gerilim sigortaları, arızayı kesmekte kullanılırlar. Modüler hücre ve transformatörlerin koruma işlemini Og sigortalar ve yük ayırıcıları birlikte üstlenirler.

OG Sigortalar

Bağlantı Şemaları

OG modüler hücrelerin bağlantı şemaları, üretici firmalar tarafından ürün ile beraber gönderilir.

Kombi Sayaç Bağlantı Şeması

Metal Muhafazalı Modüler Ölçüm Hücresi Bağlantıları : Orta gerilim modüler hücrelerde bağlantılar hücre tiplerine göre değişiklik göstermektedir.
Örnek: clad hücrelerde bağlantılar, baralar bölümü ve kablo bağlantı odasında yapılırken, kompakt tipteki hücrelere ayrı ayrı og kablo bağlantısı yapılır.

Ölçüm hücrelerinde giriş-çıkış bağlantı noktalarının özellikleri:

Baralar, üstten ve yan taraftan montaj edilebilir. Ya da Ag bölümünden, ön panel kapağının sökülmesi ile ön taraftan eklenebilir.
Ölçüm hücresi kapakları, topraklayıcılar ile mekanik kilitlemeye sahiptir ve sadece topraklayıcılar devredeyken açılabilir.
Kullanılacak olan hücre, og kablo bağlantısı içeriyor ise, kablolar hücrenin alt kısmında bulunan kablo giriş bölümünden, topraklama ayırıcısının alt kısmında bulunan bağlantı terminallerine bağlanır.
Hücre içerisindeki bağlantılar üretici tarafından yapılmış olarak ürün gönderilir. Operatörlere kalan ise, hücrenin zemine ve diğer hücrelere bağlantılarını tamamlamaktır.
Opertatör OG kablo başlıklarını hazırlamak ( OG Kablo Başlığı Nasıl Yapılır ? Videoyu izlemek için BURAYA tıklayın ), hazırlanan kabloyu hücreye girmek, ana baralar ve topraklama baralarının bağlantılarını yapmaktan da mesuldur.

Modüler Ölçüm Hücresi Bağlantısı

Ölçüm Hücresi Topraklaması : Topraklama, modüler hücrelerde bakım işlemleri esnasında güvenliği sağlamak amacıyla, erişilebilen ana devre elemanlarının şaseleri ve topraklanması gereken kısımların doğrudan hücre içerisinde bulunan topraklama baralarına bağlanması şeklinde yapılır. Her hücreye ait topraklama baraları, hücre ön kısmında görülecek şekilde dizayn edilmiştir. Ve hücrelerin yan yana tesisleri durumunda civatalar yardımı ile ön kısımdan birbirlerine bağlanırlar. Hücre içerisinde, toprak ayırıcılarının bıçakları, og kablolarının topraklama iletkenleri, ayırıcı ve yük ayırıcılarının şaseleri ve hücre bölmeleri topraklama iletkeni ile birbirine topraklanarak topraklama işlemi bu bölümler ana toprak barası ile sistem toprağına bağlantılandırıldığında son bulur.

Ölçüm Hücresini Devreye Alma : Ölçüm hücrelerinde devreye alma ve devreden çıkarmada; topraklama ayırıcısı ve yük ayırıcısı manevralarında metal bir levye kullanılır.

Yük Ayırıcısı ve Topraklama Ayırıcısı için Levye Manevra Yönleri

İşlem Basamaklar:

Topraklama ayırıcısı açılır.
Yük ayırıcısı üzerindeki anahtar açılır,
uzaktan kumanda kilidi çözülür.
Yük ayırıcısı kapatılır.

Ölçüm Hücresinin Devreden Çıkarılması :

Yük ayırıcısı açılır.
Yük ayırıcısı üzerindeki anahtar kilitlenir.
Uzaktan kumanda kilidi kapatılır.
Topraklama ayırıcısı kapatılır.
Anahtar yük ayırıcısı üzerinden alınır ve kapağa takılır
Kapak kilidi açılarak hücreye ulaşılabilir.

OG Modüler Hücrelerin Bağlantıları Nasıl Yapılır ?

2016-01-09T02:40:00.001+02:00

Orta gerilim ( OG ) Modüler hücreleri, 1 - 36kV arası OG dağıtım sistemlerinde kullanılmak üzere, beton - sac köşklere (OG dağıtım odaları )'na göre dizayn edilir. OG modüler hücreler, enerji sürekliliği ve maksimum güvenlik düzeyinde çalışma ortamı yaratmak için fabrikalarda hazır olarak üretilir. Bu hücreler; OG giriş hücreleri, OG Ölçü hücreleri ve OG çıkış hücreleri olarak üç gruba ayrılır. Sistemdeki modüler yapı ve tip çeşitliliği sayesinde sonradan doğabilecek ihtiyaçlara göre hücre iptali ya da hücre ilavesinin mümkün olması, aynı boyutlarda farklı işlevler gören hücreler ile değiştirilebilmeleri ve aralarında bulunan güç bağlantılarının esnek baralar yolu ile yapılması zemin oturması, deprem, toprak kayması gibi durumlardan sistem sürekliliğinin etkilenmemesine ( Kesintiye gitmemesine ) olanak sağlar.
İlginizi Çekebilir : OG Modüler Hücre yapıları, çeşitleri ve daha fazlası
OG Kablo Başlığı Nasıl Hazırlanır ? ( Video )

Orta gerilim modüler hücre sisteminde, kanallara döşenecek olan OG ( Orta gerilim ) kablolarının bükülme yarıçapları kablo kesitine göre değişiklik gösterir. Aşağıdaki gösterge tablosunda kablo kesitine göre bükülme yarıçapları verilmiştir. Bu tablo üzerinde kablo kesiti bulunarak, bükülme yarıçapı belirlenebilir ve buna göre işlem yapılabilir.

OG Modüler Hücrelerde Kullanılan Kablolar için Bükülme Yarıçapları

OG Kablolarını Barındıracak Kanalların Özellikleri : Modüler hücrelerde, 36kV OG kablolarının tek damarlı kablo olması gerekir. Hücrelerin monte edilecekleri kanallar aşağıdaki hücre yerleşim planına uygun hazırlanmalı ve kanal derinliği kullanılabilecek en yüksek kesitteki kablo göz önünde bulundurularak seçilmelidir. Kanal genişlikleri için planda görüleceği üzere standart 1000 mm tercih edilmelidir.

Modüler hücreler için Kanal ölçüleri

Modüler Hücrelerde Giriş Kabloları Bağlantıları

Şebeke kabloları için bağlantı terminalleri, topraklama ayırıcısının altında bulunur. Bu bölümde hücre tipine bağlı olarak anahtarlama elemanı için ayırıcı ya da yük ayırıcısı kullanılır. Tek damarlı Orta Gerilim kabloları, tip testleri tamamlanan, uygun kesitlerdeki dahili kablo başlıkları ile bağlantı baralarına bağlanır. Üç damarlı kablolarda bükülme yarıçaplarının yüksek olması sebebi ile bu kablolar kanal içerisinde damarlara ayrılmalı ve hücre içerisine bu şekilde aktarılmalıdır. Hücre ölçüleri 3 damarlı kabloların doğrudan montajına izin vermez.

Kablo bağlantıları için kullanılacak kablo başlıkları doğru seçilerek ve başlıklar bağlantı noktalarına dik gelecek şekilde bağlandığında fazlar arasındaki gerekli güvenlik sağlanmış olacaktır. Bağlantılar tamamlandıktan sonra başlıkların dış yüzeylerinin topraklanması unutulmamalıdır.

Giriş Kablolarının Özellikleri :

1. Kablolar tek damarlı ya da çok damarlı olabilir.

2. Kablo başlıkları tek bir üniteden oluşup, geniş bir kablo kesit aralığında kullanılabilir.

3. OG kabloları olarak XLPE kabloları kullanılır.

4. Kablo başlıkları, monte edilen tek bir ünite ile nem sızdırmazlığını sağlamaktadır.

5. Kablo başlıkları, dış ortam şartlarına, hava koşullarına dayanıklı ısı büzüşmeli bir meteryaldan oluşur.

6. Üretim aşamasında kablo başlıklarının gövdelerinin iç çeperine yapışkan bir madde eklenir. Isı ile büzüştürme aşamasında bu yapışkan akışkan bir hal alarak, kablo başlığının nem sızdırmazlık özelliğini arttırır.

Giriş Kablolarının Bağlanması :

1. Aşağıdaki şekiller takip edilerek uygulama yapıldığında, Taban saclarına körükler takılır. 1 Numaralı hücre taban sacı hücreye bağlanır.

Taban Saclarının Yerleştirilmesi ve Körük İşlemi

2. Kablo Başlıklarının Hazırlanması ( Kablo Başlığının Nasıl Hazırlandığı ile İlgili Videoyu İzlemek için BURAYA Tıklayın. )
3. Aşağıdaki resimden takip ediniz. 2 numaralı hücre taban sacı yerine koyulur ve hücreye bağlanır. Kablo bağlama kelepçesi takılır.
4. Kablonun topraklaması, topraklama bakırına bağlanır.
5. Bu işlemler diğer kablolar için de tekrarlanır.

Taban Sacları ve Kelepçenin Bağlanması

Bu işlemler sırasında kablo bağlantısı önce L1 fazı için yani arka taraftan öne doğru gelinerek yapılmalıdır.
Körükler nizami olarak yerleştirilmeli ve hücre kapaklarının kablolar ile teması kesilmelidir.
Kabloların toprak bağlantıları mutlak suretle yapılmalıdır.

Modüler Hücre Kablo Bağlantısı

Çıkış Baralarının Bağlantıları :

Baralar, hücreler yan yana sıralanırken yan taraftan ve üst bölümden monte edilebilir.
Alçak gerilim bölümünden monte edilebilir.
Ön taraftaki sabit kapağı sökerek ön taraftan da birbirine bağlanabilir.

Uygulama ;

Kapak ve kapılara zarar verilmeden hücreler bir araya getirilir.
Hücrelerin üst kapaklarına ait M8 civataları sökülür ve üst kapak saclarını kaldırılır.
Birinci sırada bulunan yük ayırıcılı Giriş - Çıkış hücresi yük ayırıcı izalatörü ve ikinci sırada bulunan yük ayırıcılı ölçüm hücresi izalatörlerinin arasına 1 numaralı bara yerleştirilir.
Bu işlemler her 3 bara için de aynıdır.

Bara Bölümü

OG Modüler Giriş Hücresi Topraklama Bağlantıları : Modüler hücrelerde topraklama sistemleri, bakım işlemlerinde güvenliğin sağlanması amacı ile erişilebilen ana devre eleman şaseleri ya da topraklanması gereken ekipmanlar üzerinden doğruca hücre içerisinde bulunan topraklama barasına bağlanır.

Hücre Topraklamasında Kullanılan Topraklama Papuçları ve Flexi İletkenler

Modüler hücre topraklama baraları, sistem toprağına bağlıdır. Modüler hücreler içerisinde ;

Toprak ayırıcılarının bıçakları, OG ( Orta Gerilim ) kablolarının toprak iletkenleri, ayırıcı ve yük ayırıcıları gibi elemanların şaseleri ve hücrelerin bölümleri toprak iletkenleri vasıtası ile birbirine bağlanarak ana toprak barasında toplanır. Ana toprak barası, hücrelerin ön tarafında bulunur ve sistem toprağına bağlıdır.

İlginizi Çekebilir : OG Modüler Hücre yapıları, çeşitleri ve daha fazlası

OG Kablo Başlığı Nasıl Hazırlanır ? ( Video )

XLPE Kablo Başlığı Nasıl Yapılır ? | OG Kablo Başlığı Nasıl Yapılır ? ( Videolu )

2016-01-09T02:35:00.000+02:00

XLPE Kablo : Bünyelerinde barındırdıkları cross-link özelliğine sahip pvc iletken ile yarı iletken izolasyon ve ekran sayesinde dielektrik kayıpları düşük ve akım taşıma ile kısa devre akımına karşı dayanma kapasiteleri yüksek olan, Orta gerilim ve yüksek gerilim şebekelerinde kullanılan kablo çeşidine Xlpe kablo denir.

OG ( Orta Gerilim ) Kablo bağlantı başlıkları ; iletkenler ve topraklama terminalleri ( Kablo papucu ), izalatörler ve üç fazlı kablolar için damarların ayrılma noktalarını dış etkenlere karşı koruma düzeneğinden oluşurlar. Bu kablo başlıkları, 35 mm² ile 300 mm² kadarki kablo kesitlerini kaplayabilir.

XLPE kablo başlık

Kablo başlıklarını takmak ve kullanmak özel bir dizi işlem gerektirir. Örneğin, soyma işlemleri sırasında kablo katmanlarına zarar verilememeli, kablo düzgün olmalı, kablo başlıkları soyulurken özel kablo aparatları kullanılmalı, kablolar ne fazla ne de az soyulmamalı dır. Soyma işlemleri tamamlandıktan sonra kabloların üzerlerinde bulunan topraklama iletkenleri dikkatle ayrılmalıdır.

Dilerseniz bu işlemleri Video olarak izleyelim ;

XLPE KABLO BAŞLIĞI YAPIMI

Bunlarda İlginizi Çekebilir :
1. OG Modüler Hücre Yapıları, Çeşitleri, Bağlantıları ve Daha Fazlası

2. OG Modüler Hücre Bağlantıları

OG Modüler Hücreler | Bağlantı Şemaları, Yapıları, Çeşitleri ve Daha Fazlası

2016-01-06T17:20:00.000+02:00

Modüler Hücreler ; 1 - 36kV arası orta gerilim dağıtım sistemlerinde kullanılmak amacı ile beton ya da saç köşklere göre dizayn edilen modüler hücreler, Enerji devamlılığını sağlamak adına ihtiyaç duyulacak tüm gereksinimleri karşılayacak şekilde fabrikalarda hazır olarak üretilir. OG modüler hücre sistemleri, işletme ihtiyacına göre, OG giriş hücreleri, OG ölçü hücreleri ve OG çıkış hücreleri gibi üç hücreden oluşmaktadır. Modüler yapı ve tip çeşitliliklerinden dolayı sonradan doğabilecek ihtiyaçlara göre hücre ilavesi ya da hücre iptalinin mümkün olması, aynı boyutlarda farklı işlevler gören hücreler ile değişitirilebilmeleri, aralarındaki güç bağlantılarının baralar üzerinden yapılması ve ana baralardaki esneklik sayesinde deprem, toprak kayması, zemin oturması vb. durumlardaki sistem sürekliliğini olumsuz etkileyebilecek durumlardan etkilenmemesi gibi özelliklere sahip olan OG modüler hücreler, piyasada..

Bunlarda İlginizi Çekebilir : OG Kablo Başlığı Nasıl Yapılır ? ( Video )
OG Modüler Hücre Bağlantıları

Modüler Hücreler

dolap tipi, köşk tipi, kompakt tip, metal muhafazlı tip olarak yaygınlaşmıştır. Modüler hücrelerden söz edildiğinde, piyasada onlarca marka ve firma bulmak mümkündür. Biz bu yazıda konuyu metal muhafazalı modüler hücreler üzerinden anlatacağız..

Metal muhafazlı modüler hücreler ( dolap tip ), 12kV ile 36kV 'a kadar endüstriyel işletmelerin ihtiyaçlarına cevap vermektedir.

Giriş - Ölçü - Çıkış Modüler Hücreler

Hücre boyutları, kullanılan SF6 gazı ve polimerik izolasyon malzemeleri sayesinde küçülmüş, ana bara bağlantılarının esnek olması sebebi ile de oluşabilecek deprem, zemin oturması ve toprak kayması gibi olaylar, modüler hücreler arasındaki bağlantılara zarar veremeyecek ve sistemi kesintiye götüremeyecektir. Böylelikle işletme sürekliliği sağlanmıştır. Ayrıca ana bara bağlantılarının üst kısımda yapılması sayesinde hücrelerden birinin değiştirilmek ya da sökülmek istenmesi durumunda diğer hücrelerinde sökülmesi gerekmeyecektir. Modüler hücreler üzerinde bulunan aparat, etiket ve elemanları daha açıklayıcı olması için bir resim üzerinde inceleyelim ;

Modüler Hücreler üzerindeki Etiket, aparat ve elemanlar

Üstteki resimde numaralara göre etiket, aparat ve elemanlar ;

Etiket
Yay kuruldu göstergesi
Gaz basıncı göstergesi
Yük ayırıcı pozisyonu
Topraklayıcı pozisyonu
Kapasitif gerilim göstergesi
Arıza akım göstergesi
Sigorta durum göstergesi
Topraklama barası
Kablo bölümü ve kapak
Vakum kesici pozisyonu
Kapasitif gerilim göstergesi
Topraklayıcı pozisyonu
Ayırıcı pozisyonu
Kesici açma - kapatma butonları
Koruma rölesi
Yay kuruldu göstergesi
Yük ayırıcı, Kapatma - açma mandalları

OG Modüler Hücrelerin Görevi :

OG modüler hücreler, orta gerilim kontrol edilmesinde ve operatör güvenliğinin sağlanmasında önemli rol oynar. Trafo odaları ve kumanda ünitelerindeki karmaşıklık ve tehlikelerden tamamen arındırılan modüler hücre sistemleri, enerjiyi dış ortamlardan yalıtarak kullanımını daha kolay ve güvenli bir hale getirir. Orta gerilim ve Yüksek gerilim enerji üretimi, iletimi ve dağıtımında kullanılan cihaz ve sistemlerin yalıtımlarını sağlamak için tercih edilen gaz malzemeleri güvenli bir çalışma ortamı sağlar.

Yan yana getirilmiş Giriş - Ölçü ve Çıkış Modüler Hücreleri

Modüler hücre sisteminde, bir şalt sahası için gerekli tüm fonksiyonel birimler yan yana rahatlıkla getirilebilir.

HÜCRE BÖLÜMLERİ

Metal muhafazalı modüler hücreler, birbirinden metal gövde ile ayrılmış 5 ana parçadan oluşurlar. ;

Bara bölümü

Anahtarlama bölümü

İşletme mekanizması bölümü

Kablo bağlantı bölümü

AG ( Alçak gerilim ) Pano bölümü

1- Bara Bölümü : Metal muhafazalı modüler hücrelerde, yan yana tesis işleminde, hücrelerin aralarındaki bara bağlantıları uygun kesitlerde 3 adet elektrolitik bakır ile yapılır. Bu bölüme erişim, üzerlerinde tehlike uyarısı bulunan sac kapaklar kaldırılarak sağlanabilir. Hücrelerin üst kısmında, hücre anma değerine uygun kesitlerde, ayırıcı ya da yük ayırıcısına bağlantı yapılabilecek şekilde ayarlanmıştır. Hücrelerin kurulum işlemleri sonlandırıldığında tek bir bara bölümü oluşmakta ve her iki uçtan baraların son kısımları yan saclar ile kapatılmaktadır. Metal muhafazalı modüler hücrelerin bara sistemlerinde, kaburgalı mesnet izalatörleri ve kenarları kavisli bakır lamalar kullanılmaktadır.

Bara Bölümü

Anahtarlama Bölümü : Anahtarlama bölümünde, anahtarlama elemanı olarak hücrenin tipine göre devre kesici ya da topraklama ayırıcı bulunur. Kesici odasında SF6 gazlı kesici, ayırıcı, sigorta, vakum kesici, vakum kontaktör, ayırma baraları ve gerilim trafoları araba üzerine monte edilir. Yük ayırıcısı ve sigorta bileşeninde, orta gerilim ( OG ) sigortalar ve pim iletim mekanizması bulunur. Burada yük ayırıcısı ya da ayırıcı çelik gövde içerisinde, bara ve kablo bölümünden ayrı tutulur.

Anahtarlama Elemanları ve Anahtarlama Bölümü

İşletme Mekanizması Bölümü : Modüler hücrelerde, işletme mekanizması bölümünde kesici, ayırıcı, yük ayırıcı ve topraklama ayırıcılarının tahrik mekanizması elemanları bulunur. Bu bölümdeki elemanlara, ön kapak sökülerek ulaşılabilir ve diğer mekanizmalara yardımcı kontak vb ilavesi yapılabilir.

İşletme Mekanizma Bölümü

Kablo Bağlantı Bölümü : OG ( Orta Gerilim ) kabloların giriş bölümüdür. Hücrenin alt -arka kısmında bulunur. Şebeke kabloları, topraklama ayırıcısının alt kısmında bulunan topraklama ayırıcısının altındaki bağlantı terminaline bağlanır. 300 mm² kesitine kadar ki kablolar için bağlantı imkanı vardır. Bu bölüme erişebilmek için topraklama ayırıcısının kapatılması gerekmektedir. Bu yolla maksimum güvenlik sağlanması amaçlanmıştır. Modüler hücrelerde kablo bağlantı bölümünde, hücre özelliklerine göre, Toroid Tipi Akım Trafoları , kapasitif gerilim bölücüleri, Parafudr'lar , kesici, Gerilim Trafoları, sigortalar, topraklama ayırıcısı bulunabilir.

Kablo Bölümü

Alçak Gerilim Pano Bölümü : Bu bölüm, OG ( Orta gerilim ) bölümünden metal bölümler ile ayırılmış ve içerisinde alçak gerilim cihazları, kumanda elemanları, koruma elemanları, klemensler, ölçü elemanlarını barındırmaktadır. Bara ve kablolar enerji altındayen AG ( Alçak gerilim ) bölümünde işlem yapılabilir.

Alçak Gerilim Pano Bölümü

Modüler Hücrelerin Kullanım Alanları : Modüler hücreler kullanım alanları, Orta gerilim ve alçak gerilim merkezlerinin OG bölümlerinde, Orta gerilim tüketim ya da dağıtım merkezlerinde 36kV 'a kullanılabilir.

Modüler Hücrelerin Kilitleme Fonksiyonları : Modüler hücrelerde operatör ya da sistem güvenliğini sağlamak için tüm önlemlerin eksiksiz olarak alınması hedeflenmiştir.

Ayırıcılar kapalıysa, toprak ayırıcılar kapatılamaz.
Toprak ayırıcılar kapalı ise, ayırıcı kapatılamaz.
Toprak ayırıcıları sadece yük ayırıcıları açık olduğunda kapatılabilir.
Yük ayırıcıları, hücre kapıları kapalı olduğunda ve toprak ayırıcıları açık ise kapatılabilir.
Kesici hücrelerde, kesici ve ayırcılar arasında kilitleme fonksiyonu bulunur.
Hücre kapısı sadece toprak ayırıcısı kapalı ise açılabilir.

Kilitleme Türleri ve Kullanım Bölgeleri :

Elektromekanik Kilitler :

Hücrelerin aralarında, örnegin ; Ayırıcılı giriş hücresi ile kesicili çıkış hücresi arasında kullanılır. Burada amaç, ayırıcının açmasını kesicinin durumuna bağlamaktır. Yani kesici açmadan ayırıcının açmamasını sağlamaktır.

Mekanik Kilitler :

Yük ayırıcıları ile topraklama ayırıcıları arasında
Ayırıcılar ile topraklama ayırıcıları arasında
Kesiciler ile ayırıcılar arasında
Topraklama ayırıcıları ile kapaklar arasında kullanılırlar.

Elektrikli Kilitler :

Motor devreleri için başlatma ve durdurma, sınır anahtarları ve hücreler arasındaki hareket sonu şalterleri ile sağlanır. Kesicili hücre ve ayırıcılı hücre arasında bileşkeyi kurmak yani kesici açmadan, ayırıcının açmaması için kullanılır.

Yeraltı Kablolarında Arıza Tespiti Nasıl Yapılır | Kablo Arıza Tespit Cihazları Nelerdir

2016-01-04T23:08:00.000+02:00

Elektriksel sistemlerde, enerji ve verilerin aktarılması için kullanılan kablolama sistemlerinin çevre kirliliğinin önüne geçmek, hoş olmayan görüntüleri ortadan kaldırmak ve güvenliği sağlamak amacıyla yer altında barındırılması gerekir. Kilometrelerce uzunluğa ulaşabilen bu iletim sistemlerinde belirli bir noktada oluşan bir arıza sebebi ile tüm iletim hattını kazmak ya da kontrol etmek pek de kolay değildir. Bu sebeple arızanın oluştuğu noktayı tespit etmek, arızanın türünü bulmak ve direkt olarak bu noktaya müdahale etmek için oluşabilecek arızalar ve bu arızaların tespitinde kullanılabilecek yöntem ve cihazları beraber inceleyeceğiz. Yeraltı hatlarında zamanla oluşabilecek arıza türleri ; ..

Kablo damarları arasında kısa devreler, kablo zırhındaki deformeler yüzünden su alması, kablolarda herhangi bir sebep ile oluşabilecek hasarlar, kopmalar ve toprak üzerine kaçaklar dır. Meger cihazı, ohm metre, avometre gibi ölçü cihazları ile yapılan bu arıza tespit yöntemlerinde, arızanın türü ve oluştuğu noktayı tespit etmek bazı durumlarda hiç mümkün değilken bazı durumlarda ise ancak arıza türü tespit edilebiliyordu. Tespiti kolay olan bazı arızalar ve tespit yöntemleri ;

Yeraltı Kablolarında Bakım ve Onarım

Kısa Devre Arızası : Avometre ya da ohmmetre ile yapılabilecek bu arıza tespitinde,

Avometre için kısa devre kontrol kademesi ( Buzzer ) ile bu testlerin nasıl yapılabileceğini inceleyelim..
1- Arızalı olan hattın diğer bağlı olduğu tüm hat ve alıcılardan bağlantısı kesilir.
2- Kablonun her iki ucu için tüm damar uçları açık ve birbirine temas etmeyecek hale getirilir.
3- Avometre buzzer kademesinde ( Sesli sinyal kademesi ), kablo damarları arasında ikişerli gruplar halinde ölçümler yapılır. Sinyal alınmadığı sürece kabloda kısa devre olmadığı varsayılır. Burada bilinmesi gerekenlerden biri kablo damarlarından biri ya da birkaçında kopukluk var ise yine sinyal alınamayacağı ve yanlış tespit yapılabileceğidir.

Ohm Metre için kısa devre kontrolü,

Arızalı olduğu düşünülen hattın diğer tüm hat ve alıcılar ile bağlantısı kesilir.

Kablonun her iki ucu için tüm damar uçları açık ve birbirine temas etmeyecek şekilde ayarlanır.

Ohm metre ile kablonun bir ucundan damarlar arasında ikişerli gruplar halinde ölçüm yapılır.

Arıza olmayan bir hatta, normal şartlar altında sonsuz direnç değeri okunması gerekir.

Eğer sonsuz olmayan daha küçük değerler okunuyor ise, hatta kısa devre olduğu anlaşılır.

Kısa Devre Arızası Tespiti

Kablo Damarlarında Kopukluk Arızası : Yukarıda avometre için kısa devre testlerini anlatırken, kablo damarlarında kopukluk olması durumunda kısa devre testinin de hatalı yapılmış olabileceğini söylemiştik. Şimdi bu kopuklukları avometre buzzer kademesi ve ohm kademesi için inceleyelim.

Avometre Buzzer ( Sesli Sinyal ) Kademesi için kopukluk testleri ;

Arıza tespiti yapılacak hattın diğer hat ve alıcılardan ayrılması ve uçlarının temas etmeyecek şekilde ayrılmasından sonra..
Kablonun bir ucunda test etmek üzere ikişerli gruplar halinde şöntleme (birbirine temas ettirme-bağlama ) yapılırken
Diğer ucunda avometre probları şöntlenen kablo damarlarına temas ettirilir.
Bu temas esnasında test edilen iki damar için kopukluk söz konusu değil ise, buzzer sinyali net bir şekilde duyulacaktır.
Eğer iki damardan herhangi birinde kopukluk var ise ölçü aletinden herhangi bir sinyal sesi alınamayacaktır.
Bu işlemler gruplar halinde tüm damarlar için tekrarlandığında kabloda kopukluk hangi damarda olduğuda dahil olmak üzere tespit edilmiş olacaktır.

Avometre Ohm Kademesi için Kopukluk Testleri ; Ohm metre için yukarıda anlattığımız kısa devre kontrolleri avometre ohm kademesi içinde aynen geçerlidir. Ohm kademesinde yapılan kısa devre kontrollerinde sonsuz direnç değerleri ölçülüp kısa devre olmadığına kanaat getirildiğinde sıra kopukluk testlerine gelmiş demektir.

Ohm kademesinde yapılacak ölçümlerde buzzer kademesinde yapılan ölçümler gibi olacaktır.

Kablonun bir ucunda ölçü aleti ile ikişerli gruplar halinde ölçüm yapılabilmesi için

Karşı ucunda kablo damarlarının birbirine şöntlenmesi ( Birbirine bağlanması-köprülenmesi-kısa devre edilmesi ) gerekir.

Bu şartlar altında yapılacak ölçümlerde eğer sonsuz direnç değerleri okunan bir grup olursa o grupta kopukluk olduğu anlaşılır. Ve damarlar değiştirilerek oluşturulan yeni gruplarda yapılan testler sonucunda hangi damarda kopukluk olduğu tespit edilir.

Eğer hiç bir grup için sonsuz direnç değerleri okunmuyor ise, kabloda kopukluk olmadığı anlaşılır.

Kopuk Arızası Testleri

Toprak Arızası Kaçağı : Sağlam kablolar için toprak ve iletken arasındaki direnç değeri sonsuz olmalıdır. Sonlu bir değer okunuyorsa o damarda toprağa temas var demektir..

Kablo Arıza Tespitinde Kullanılan Arıza Tespit Cihazları

Kablolardaki kısa devre arızası, kopukluk arızası ve topraklama arızası için yapılan testlerden sonra tespit edilen arızanın kablo üzerinde hangi noktada olduğunu tespit etmek de çok önemli ve zor bir iştir. Durumun daha net anlaşılması için örneklemeye çalışırsak, binlerce metre uzunluğundaki bir yeraltı kablosunda arızanın kopukluk ya da kısa devre olduğunu tespit ettik diyelim, bu arızanın hangi noktada olduğunu bilmezsek tüm hattı değiştirmek gerekebilir. Tabii bunu yapmak binlerce metre uzunluğundaki bir hat için hem çok fazla iş gücü hem de çok fazla maliyet oluşturacağından pek de mümkün değildir. Bu işlemi yapmak için eski sistemlerde kullanılan farklı yöntemler olsada, bu yöntemler hem çok fazla iş gücü gerektiren hem de hata payları yüksek yöntemlerdi. Gelişen teknoloji ile birlikte yeni nesil test cihazları hem arızanın türünü hemde kablo üzerinde yerini zahmetsiz ve hatasız olarak tespit edebilmektedir. Bu cihazları daha iyi anlayabilmek adına bir örnek daha verirsek ;

Örnek : 3km uzunluğunda bir enerji hattında yeraltında bir arıza olduğunu düşünürsek, arıza tespiti ve yerini bulmak için gerekli güvenlik önlemleri alındıktan sonra ( Enerjiyi kesme- diğer alıcı ve hatlarla olan irtibatı kesme vb. ) cihaz üzerine gerekli bağlantılar ve ayarlar yapıldığında, ölçüm işlemini gerçekleştiren cihaz bize Örneğin, arızanın 2850. metrede olduğunu ve kısa devre arızası olduğunu söyleyebilir. Aynı işlemler kablonun diğer ucundan yapıldığında ise vereceği sonuç 150. metre de ve kısa devre arızası olduğu dur. Bu sonucu şöyle sağlamlayabiliriz. Hattın uzunluğu = 3000 m, ilk ölçümdeki arıza noktası = 2850. metre, diğer uçtaki arıza noktası = 150. metre buradan yola çıkarak ; 3000-2850 = 150 diye bir sağlama işlemi gerçekleştirilebilir. Anlatılan bu işlemi gerçekleştirmek için TDR - 410 markalı cihaz kullanılır. Arızanın türü ve metresi belirlendikten sonra sıra arıza noktasına gitmeye geldi. Tabii bu işlemde söylendiği kadar basit olmayacaktır. Ama burada da teknoloji imdadımıza yetişiyor. Arıza noktasına gitmek için TW 8800 ve TW82 Markalı cihazlar yapacağımız işlemi kolaylaştırıyor. Bu cihazlar ile kablonun ucundan başlayarak mesafe ölçümü ile arıza noktasına gidilebilir. Tw 8800 ve TW82 markalı cihazlar yeraltındaki enerji hatlarını, enerji altında ya da enerjisiz durumda tespit edebilirler.

TDR-410

TDR-410 cihazı, çeşitli kablolar için arıza mesafesini ve arıza türünü tespit edebilen bir cihazdır.
TDR-410 cihazının özellikleri :

1. Elektrik güç kabloları, bakır telekom kabloları, koaksiyel kabloların
2. Kablolama alt yapılarındaki arızanın türünü
3. Arıza noktasını
4. Kısa devre, kopmalar, nem ile oluşabilen hasarlar, ve diğer türdeki arızaları kablo empedansındaki değişimleri hesaplayarak tespit edebilir.
5. Bahsedilen bu tespitleri 4000 metreye kadar uzun hatlarda gerçekleştirebilir.

TDR-410 Cihazı Arıza Grafikleri ve Anlamları

TW-82 Cihazı: Bu cihaz ile sadece enerji altında olmayan hatlarda arama yapılabilir. Ve kablo takibi ile kopma noktası rahatça tespit edilebilir.

TW-82

Tw-82 Cihazının Özellikleri : 1- Bu cihaz tek frekansa sahiptir.
2- 3mt ye kadar derinliklerde okuma yapabilir.
3- Transmitter ve receiver isimli iki parçadan oluşur
4- IP65 standartlarında dır. Nemli ve rutubetli ortamlarda sorun çıkarmaz.
Not : Bu cihaz arıza tespiti için kullanılmaz. Sadece kopuk kablolarda transmitter tarafından gönderilecek sinyalda düşüşler olduğu için takip sonucunda kopuk nokta tespitinde kullanılır. Ve TW-82 cihazları sadece enerjisiz kablolarda arama yapabilirler.

TW-8800 Cihazı : 3 farklı frekans değerinde, 0,82 kHz - 8,2 kHz - 82 kHz yan yana giden kablolardan bir ya da bir kaçını arayabilirsiniz. TW-8800 cihazları hem enerji altında hem de enerjisiz ortamda arama yapabilirler. Bu cihazda receiver ve transmitter parçalarından oluşur. TW-8800 ler ile aktif ve pasif arama yapılabilir.
Aktif Arama : Transmitter ve receiver birlikte kullanılırlar. Bu işlem yapılırken hatta enerji olmaması gerekmektedir. Transmitter tarafından gönderilen sinyal receiver tarafından algılanarak kablo aranır.
Pasif Arama : Enerji altında yapılabilen bu arama, 50 - 60 Hz bandında arama yapılır. Bu arama türünde, elektrik güç kablolarını, ptt kablolarını ve kablolu Tv hatlarını izlemek mümkündür.

TW-8800 Cihazı

Termik Manyetik Şalter ( TMŞ ) Nedir ? | Hakkında Tüm Detaylar

2016-01-03T20:41:00.000+02:00

Termik manyetik şalter ( TMŞ ) nedir ; Kompanzasyon ve elektrik panolarında, koruma ve devre kesici anahtar olarak kullanılan, termik ve manyetik koruma özelliklerine sahip devre elemanına Termik manyetik şalter [ TMŞ ] denir. TMŞ ' ler, kompakt şalter olarak da bilinirler. Kompakt şalter gibi devre kesiciler, devrede herhangi bir arıza ya da aşırı akım gibi bir durum söz konusu değil ise, devreyi açmak ve kapatmak, arıza ya da aşırı akım gibi durumlarda ise devre ve alıcıları korumak amacı ile kesici görevi görürler. Kompakt şalterler, termik ve manyetik koruma özelliklerine sahip alçak gerilim devre kesicilerdir..
Termik manyetik şalter [ TMŞ ]' lerin kısa devre akımında açma süreleri akım ile ters orantılıdır.Yani akım ne kadar fazla ise, açma süresi o kadar çabuk olacaktır. Aşırı yük durumlarında ise, şalter aşırı akıma karşı ayar aralığında tolerans göstererek motor koruma termikleri gibi bir işlev sergiler. Kapasiteyi aşan akım durumlarında ise, bağlantı noktası ve yapısı itibari ile sadece altında bulunan elemanı değil tüm devrede elektriği çok kısa bir sürede keserek mutlak koruma sağlar. .

Termik Manyetik Şalter [ TMŞ ]

Termik Manyetik Şalter [ TMŞ ] Özellikleri

TMŞ' lerin en önemli parçalarından biri kontaklarıdır, Kesiciler için kontak alaşımı belirlenirken, taşınacak akım değerleri, kesilecek akım değerleri ve konstrüksiyon gibi faktörler göz önünde bulundurulur. Genel olarak gümüş, wolfram, nikel ve grafit gibi alaşımlı kontaklar kullanılır. Hareketli kontaklarda daha sert olması sebebi ile, gümüş- wolfram alaşımları, sabit kontaklarda ise, daha yumuşak olması sebebi ile, gümüş- grafit alaşımları kullanılır. Kompakt Termik Manyetik Şalterler, kullanılacakları devre, üzerlerinden geçecek akım vb değerler göz önüne alınarak seçilmeli ve kullanılmalıdır. Tercih edilen bu değerlere göre piyasada farklı fiyatlarda birçok ürün bulmak mümkün olsada kalite ve standartlardan şaşmamak gerekir.

TMŞ Manyetik Koruma : Kısa devre durumunda, akım değerleri işletme akımının çok üzerinde seyir eder. Bu yüksek akım değerleri işletme içerisinde devreye ve alıcılara zarar verebilir bu sebep ile kısa sürede kesime gidilmesi gereklidir. TMŞ Termik Manyetik Şalter, üzerinde bulunan manyetik mekanizmada, kısa devre durumunda büyük bir manyetik alan indüklenerek hareketli nüvenin, sabit nüveye doğru hızla çekilmesine yol açar. Bu hareket sonucunda, hareketli nüve açtırma mekanizmasına hızla çarparak sistemi kesime götürür.

Termik Manyetik Şalter [ TMŞ ], Termik Koruma : Aşırı yüklenme durumunda devreyi korumak amacı ile tasarlanan termik koruma sistemi, Sıcaklık değişimlerine göre hareket eder. Bunu uzama katsayıları birbirinden farklı olan iki metalin bir araya getirilmesi ile oluşturulan bimetaller aracılığı ile yapar. Bimetaller ısıya maruz kaldıklarında, uzama katsayısı fazla olan, uzama katsayısı az olana doğru bükülür. Aşırı yük durumunda, devredeki akım değerleri, nominal akım değerlerinin üzerine çıkar ve buna doğru orantılı olarak da ısı artmaya başlar. Kontaklar ve bimetaller üzerinde ısı artışı bimetallerin genleşerek bükülmesine ve açtırma mekanizmasının devreye girmesini sağlayarak sistemi kesime götürür ve koruma altına alır.

Nominal Akım : Elektriksel sistemlerde tüm cihazların, üzerlerinden geçecek ve taşıyabilecekleri akım değerlerine nominal akım denir.

Aşırı Akım : Kısaca nominal akım değerlerinin üzerinde olan akım değerlerine aşırı akım diyebiliriz.

Kısa Devre Akımları : U = Gerilim, I = Akım ve R = Direnç ==> Ohm Kanununa Göre Formül ; U = I.R ve I = U/R olacağından, kısa devre durumunda direnç sıfıra yaklaşır ve akım çok büyük değerlere ulaşır. Bu durum büyük zararlara yol açabileceği için en kısa sürede kesime gidilmelidir.

Termik Manyetik Şalter { TMŞ } Yapısı ; Termik ve manyetik korumanın yanı sıra, akım sınırlama özelliği ( Limitör ), en önemli koruma sistemlerinden biridir. Limitör sisteminde, sabit kontaklara verilen U formatı ile kontaklar üzerinden akım ters yönde akar. Kısa devre durumunda sabit kontak ile hareketli kontak arasında meydana gelen ters manyetik alan, kontakların birbirinden ayrılmasını sağlar.

Hareketli Kontak: Alaşımları sebebi ile sabit kontağa göre daha sert yapıdadır. Bombe şeklindedir.
Sabit Kontak: Akımı %75 oranında sınırlayan ve şaltere limitör özelliği kazandıran yatay U şeklindeki parça.
Gövde ve kapak : Kısa devre akımlarına karşı oldukça dayanıklı parçalardır. Güvenlik açısından akım taşıyan kısımlar yalıtılmıştır.

Triyak Nedir ? Sağlamlık Kontrolü Nasıl Yapılır ? Uçlarının Tespiti

2015-12-31T00:22:00.000+02:00

Triyak ; N kapılı ve P kapılı olmak üzere iki adet tristörün birbirine ters, paralel bağlanması ile oluşturulmuş ve AC ( Alternatif Akım ) da her iki yönde akım geçiren yarı iletken devre elemanlarına Triyak denir. Triyakların üç adet bağlantı bacağı vardır. Bu bacaklar Anot [A1], Anot [A2] ve Gate ( geyt) uçlarıdır. Triyaklar hem alternatif akım hem de doğru akımda çalıştırılabilirler. .

Triyak Nasıl Çalışır ; Triyaklar alternatif akım altında çalışırken, AC'nin pozitif alternansı için bir tristör, negatif alternansı için de diğer tristör iletim haline geçer. Yandaki şemada iç yapısına bakıldığında iki tristörün birbirine paralel ve ters olarak bağlandığı görülecektir. Burada, Bağlantı noktaları Anot ve katot olarak değil, A1 ve A2 olarak isimlendirilmiş, kontrol ucunada G ( geyt ) denmiştir.

Triyak İç Yapısı ve Sembolü

Tristörlerin Alternatif akımda çalışmaları, geyt ucunun tetiklenmesine bağlıdır. Alternatif akımda A1 ve A2 uçlarının arası sıfır volta düştüğünde kesime gider. Bunun dışında iletimdedir. DC 'de ise tristörler gibi geyt ucunun birkez tetiklenmesi yeterlidir.

Triyak Karakteristik Eğrisi

Triyak Özellikleri ;

Triyaklar genel olarak AC devrelerinde kumanda amacı ile kullanılırlar.
Yüksek akımları, küçük akımlarla kontrol edebilirler.
Triyaklar sessiz bir çalışma yapısına sahiptirler.
Bakım gerektirmezler.
Rölelere kıyasla oldukça hızlı açma kapama yaparlar.
Açma kapama esnasında ark oluşmaz.
Triyaklar 220v altında on amper geçirirken, uçlarında bulunan gerilim yalnızca 1,5v civarındadır.
220v 10A değerindeki örnek durumunda, triyak üzerinde harcanan güç 15w iken, yük üzerinde harcanan güç 2200watt olabilir.

Ayrıca İlginizi Çekebilir : Tristörler Hakkında Tüm Detaylar

TRİYAK SAĞLAMLIK KONTROLÜ

Avometre ile direnç kademesinde triyak bacakları arasında ölçümler yapılırken ;

A1 ve Geyt arası ölçümde her iki yönde de düşük direnç ölçülüyor ise,

A2 ve Geyt arası her iki yönlü ölçümde yüksek direnç ölçülüyor ise,

A1 ve A2 arası her iki yönlü ölçümde yüksek direnç ölçülüyor ise,

A1 ve A2 bacakları arasında ölçüm yapılırken, Avometre problarından biri geyt ucuna temas ettirilir ise triyak tetikleneceği için okunan direnç değeri düşecektir. Avometre probları değiştirilim işlem tekrar edildiğinde aynı sonuç alınıyor ise triyak sağlamdır.

Sağlamlık kontrolü testlerinden birinde, yukarıdaki kurallar geçerli değil ise ya da A1 ve A2 arası ölçümlerde düşük direnç değerleri okunuyorsa triyak arızalıdır.

Triyakların bacaklarını tespit etmek basittir. ; Triyak'ın üzerindeki yazılar okunabilecek şekilde kendimize doğru cevirdiğimizde, bacakları aşağıda kalacak şekilde, soldan sağa doğru ; Birinci bacak A1, İkinci bacak A2 ve Üçüncü bacak da Geyt dir.

Not : Tristör ve Triyaklar dış görünüşleri itibarı ile birbirlerinin aynısıdır. Bunları birbirinden ayırabilmek için, A1 ve Geyt arası yapılacak iki yönlü ölçümlerde, düşük direnç okunuyorsa eleman triyak, bir yönde yüksek, bir yönde düşük direnç okunuyor ise tristördür.

UJT Nedir ? Sağlamlık Kontrolü Nasıl Yapılır ? UJT Uçlarının Tespiti

2015-12-30T17:33:00.000+02:00

UJT ( UNIJUNCTION TRANSISTOR ) ; UJT üç ayaklı, N ve P tipli olarak üretilen, tristör ve triyak devrelerinde tetikleme için kullanılan elektronik devre elemanlarıdır. UJT lerin temel yapıları, direnç karakteristliği yükseltilmiş N tipteki silisyum malzemesi ve bu N tipi silisyum malzemesinin üzerindeki P tipi malzeme ile oluşturulur. UJT lerin yapılarında tek N ve P eklemi olmasından dolayı UNIJUNCTION ( tek eklemli ) olarakta anılırlar. Yapılarındaki bu direnç karakteristliği yükseltilmiş silisyum malzeme yani N tipi malzemenin iki ucu Beyz1 ve Beyz2 olarak adlandırılır. Bu özelliği ile UJT leri iki beyzli diyot'a benzetebiliriz. N maddesi üzerinde iki adet beyz ucu ve p malzemesi üzerindeki Emiter ucu, UJT lerin ayaklarını meydana getirir..

UJT Yapısı ve Sembolü

UJT lerin genel özellikleri ;

Ujt'ler sıcaklık değişimlerine karşı oldukça kararlı devre elemanlarıdır.
-50 derece ve +125 derece gibi sıcaklıklarda karakteristiklerinde çok az miktarlarda değişimler söz konusudur.

UJT lerin çalışma prensipleri ; Ujt ( UNIJUNCTION TRANSISTOR ) lerin iletken olmasını sağlamak için, emiter ve beyz1 uçlarını doğru polarize, Emiter, beyz2 uçlarını ters polarize etmek gerekir. Emiter ucuna [ + ], Beyz1 ucuna [ - ] ve Beyz2 ucuna da [ + ] uygulandığında, Beyz2'den Beyz1'e doğru geçen IB akımı RB2 direnci üzerinde VRB2 ve RB1 direnci üzerinde de VRB1 gerilimleri oluşur. Ayrıca Emiter ve Beyz1 uçlarına uygulanan gerilime de VEB1 tanımı verilir. UJT lerin yalıtımda ya da iletimde olma durumları, VRB1 ile VEB1 arasındaki bağlantıya göre değişir.

VEB1 gerilimi, VRB1 geriliminden küçük ise, UJT yalıtım durumunda dır.
VEB1 gerilimi, VRB1 gerilimine eşit ise, UJT yalıtım durumunda dır.
VEB1 gerilimi, VRB1 geriliminden büyük ise, UJT iletkendir.

İlginizi çekebilir : Tristörler ( SCR ) bağlantısı, uç tespiti, sağlamlık kontrolü

UJT lerin Çalışma Devresi

Üst Şemada : Emiter ayağından beyz1 ayağına doğru IE akımı geçer. VEB1 gerilimi, VP tepe gerilimine ulaştığında IE akımı UJT yi iletim durumuna geçirir. Ve bu iletim durumu, UJT lerin yalıtım noktası olan VV ( vadi gerilim )'ne kadar sürer. Bu durumu karakteristik eğride daha net görebiliriz. ;

UJT lerin karakteristik eğrisi

UJT [ UNIJUNCTION TRANSISTOR ] 'ler anahtar, testere dişi jeneratörü, pals jeneratörü olarak osilatör zamanlayıcı devrelerinde, tristör ve triyak gibi elektronik anahtarlama elemanlarının tetiklemesinde kullanılırlar.

UJT OSİLATÖR DEVRESİ

UJT [ UNIJUNCTION TRANSISTOR ] SAĞLAMLIK KONTROLÜ VE UÇ TESPİTİ

UJT lerin sağlamlık kontrolü için, Avometre ile direnç kademesinde yapılacak ölçümlerde ;

Emiter ile beyz1 bacağı arasında yapılacak ölçümlerde bir yönde yüksek, diğer yönde düşük direnç ölçülür,
Yine Emiter ile Beyz2 uçları arasında yapılacak ölçümde bir yönde düşür diğer yönde yüksek direnç ölçülür,
Beyz1 ve Beyz2 arasında yapılacak ölçümlerde her iki yönde de düşük direnç yaklaşık olarak 5 ile 10 K Ω arası değerler görülür ise UJT sağlamdır.

UJT nin uçlarının tespiti için Avometre ile yapılacak ölçümlerde ;

Bacaklar arasında yapılacak ikili ölçümlerde, her yöndede düşük direnç ölçümü gözlendiğinde, ölçülen grup Beyz1 ve Beyz2 grubu, geriye kalan uç ise Emiter ucudur.
Emiter ucu tespit edilerek yapılan Emiter ile diğer bacakların ölçümlerinde,
Emiter ile ölçümünde büyük direnç değeri gösteren bacak Beyz1
Emiter ile ölçümünde küçük direnç değeri gösteren bacek Beyz2 dir.

İlginizi çekebilir : Tristörler ( SCR ) bağlantısı, uç tespiti, sağlamlık kontrolü

Tristörler ( SCR ) | Bağlantısı, Sağlamlık Kontrolü, Uçlarının Tespiti

2015-12-29T23:44:00.000+02:00

Tristör Nedir : SCR olarak da bilinen tristörler, yarı iletken anahtarlama elemanlarıdır. Güç elektroniği devrelerinde kullanılan tristörler, çok hızlı açma ve kapama yapabilme özelliğine sahiptirler. ( Saniyede 25000 gibi açma kapatma değerlerine ulaşabilen tristörler vardır. ) Dört katlı bir yarı iletkenden oluşan tristörler ( P N P N ) hem AC ( Alternatif Akım ) Hem de DC ( Doğru Akım ) ile çalıştırılabilir olarak üretilirler. Tristörlerin, Anot (Anode) - Katot (Cathode) - Geyt (Gate) olmak üzere üç adet bağlantı uçları vardır. SCR, yarı iletken kontrollü doğrultucu ya da silikon kontrollü doğrultucu anlamına gelmektedir. Tristörler ( SCR ) Her yönde akım geçirebilirler. Ancak doğru polarize edilmeleri için Anot ucuna ( + ) ve katot ucuna ( - ) bağlantı uygulanması gerekir. .

Ayrıca ilginizi Çekebilir : Transistörler

Kondansatörler

Tristör Sembolü

Tristörlerin Yapısı:

Pnpn tipi yarı iletken maddelerin yan yana getirilmesi ile oluşturulur. Farklı kılıf türlerinde, anot-katot uçları geyt ucuna göre daha kalın imal edilmiş olabilir. Tristörler geyt ucunun bağlı oldukları maddeye göre N kapılı ya da P kapılı olarak ayrıştırılırlar. Tristörler ile ilgili bilinmesi gereken bir diğer özellikte DC de çalışma esnasında geyt yani tetikleme gerilimi kesilse dahi tristör iletimine devam edecektir. Bu durum AC de tam tersidir. Yani AC de çalışırken tetikleme gerilimi kesildiğinde tristör iletken durumdan yalıtkan duruma geçecektir.

Tristörlerin Madde Yapısı

Tristörlerde Tetikleme ve Durdurma :

Tristörler için yük, anot ve katot uçlarına bağlanarak, tetikleme yapacak düşük akım geyt ucuna bağlanır. Tristörlerin geyt ucundan tetiklenmeden önceki anot ve katot arası dirençleri çok yüksektir. Tristörleri tetiklemek için farklı yöntemler kullanılabilir. Bu yöntemler ; Ana besleme kaynağı ile tetikleme yapmak, izolasyon trafo ile tetikleme yapmak, farklı bir DC kaynağından tetikleme yapmak, Optokuplör ile tetikleme yapmak, Aşırı sıcaklık ile tetikleme yapmak, Anot ve katot arasına yüksek gerilim uygulayarak tetikleme yapmaktır.

Ayrı Bir DC üreticiden Tetikleme Akımı Sağlamak

Farklı Bir Dc Üretici ile Tristör SCR Tetiklemesi :

Üstteki devrede, tristörün farklı bir dc gerilim kaynağı ile nasıl tetiklenebileceği ve bazı gözlemlerin yapılabilmesi için ekstra devre elemanları- alıcılar kullanılmıştır. Şekilde anahtarlara basılmadan herhangi bir çalışma söz konusu olamaz. B anahtarına basılarak devre çalıştırılmak istendiğinde yani lambanın yanması istendiğinde, Yukarıda söylediğimiz gibi geyt ucunu B anahtarı tek başına tetikleyemediği için Anot ve katot arası yüksek bir direnç söz konusudur. Bu durumda lamba yine yanmayacaktır. B anahtarının kapalı olduğunu varsayarsak ve C anahtarına kısa süreli bir dokunuşla geyt ucunun tetiklenmesini sağlarsak tristör SCR, iletime geçecek ve lamba yanacaktır.

Tristör ( SCR ) Ana Kaynaktan Tetikleme

Ana Besleme Kaynağı ile Tristör Tetiklenmesi :

Ana besleme kaynağı ile aynı zamanda tristör tetiklemesi yapabilmek için örneklendirilmiş üst şemada, gördüğünüz gibi geyt tetikleme akımı ile anot besleme akımı aynı enerji kaynağından alınmıştır. Şekilde C anahtarı kapatıldığında lamba yanacaktır. Burada bilinmesi gerekenler, Tristörlerin her zaman pozitif enerji ile tetiklendiği ve Şekildeki devrede C anahtarı ile devre kesilmek istendiği halde lamba yanmaya devam ediyorsa gerilim kaynağının dc olduğudur. Ayrıca AC bir kaynak olduğu varsayılır ise, C anahtarı kapatıldığında, diyot'un anot ucu üzerinden sadece pozitif enerji akacağı için tetikleme yine gerçekleşecek ve lamba ışık verecektir. Fakat C anahtarı ile devre kesilirse dc'nin tersine lamba sönecektir.

Tristörlerin tetiklenmesi gibi durdurulması ( kesime sokulması ) içinde farklı yöntemler kullanılabilir. Bu yöntemler ; seri anahtar ile durdurma, paralel anahtar ile durdurma, rezonans ile durdurma dır.

Tristör ( SCR ) Sağlamlık Kontrolü

Tristörlerde sağlamlık kontrolü için avometre ile direnç kademesinde yapılacak ölçümlerde;

Anot ve Geyt arası her iki yönde yüksek direnç ölçülüyor,
Katot ve Geyt arası, bir yönde yüksek diğer yönde düşük direnç ölçülüyor,
Anot ve Katot arası her iki yönde yüksek direnç ölçülüyor ise, Tristör Sağlamdır.

Tristörlerin Uçlarının Tespiti ; Tristörlerde uç tespiti yapmak oldukça basittir. Avometre ile direnç kademesinde yapılacak ölçümlerde sadece iki ayar arasında bir yönde sapma olacaktır. Sapmanın görüldüğü anda ölçü aletinin siyah renkli probunun temasta olduğu ayak Geyt ucu ve diğer ayak ise, katot ucudur. Geriye kalan uç bilindiği üzere anot ucudur.

Ayrıca, tristörün üzerindeki yazıları okuyabileceğimiz şekilde kendimize doğru tuttuğumuzda, Bacakları sırasıyla, Katot, anot ve geyt şeklinde sıralı olacaktır.

Röleler | Bağlantı Şemaları, Kullanım Alanları

2015-12-28T21:37:00.000+02:00

Röle Nedir : Üzerlerinden akım geçtiğinde devreye giren, küçük değerdeki akımlar ile yüksek güçteki alıcıları anahtarlamakta (Çalıştırmak) kullanılan elektromanyetik devre elemanlarına röle denir. Röleler bobin, kontak ve palet olmak üzere üç bölümden oluşurlar. Düşük akım değerleri ile çalışan bu elektromanyetik anahtarlama elemanları yani röleler, bobinlerine uygun bağlantılar ile bir gerilim uygulandığında, bobinde oluşan mıknatıslanma karşısında bulunan metal palet ya da paletleri kendine çekerek ya da iterek bir anahtar görevi görürler. Piyasadaki itibarını tristör ve triyak gibi elemanların gelişiminden sonra kaybeden röleler hala bir çok olanda karşımıza çıkabilmektedir. Tristör ve triyak gibi elemanlara karşı tek avantajı bir röle içerisinde birden fazla anahtarlama kontağı bulunabildiği için tek röle ile birden fazla yükü kontrol edebilmesidir. Röleler, hem alternatif akım ( AC ) Hemde doğru akım ( DC ) altında kullanılabilirler.

Uygulamada karşımıza çıkabilecek röleler, kontak türüne göre şöyle sınıflandırılabilir ;

Çok kontaklı, çift konumlu röleler
Çok kontaklı, tek konumlu röleler
Tek kontaklı, çift konumlu röleler
Tek kontaklı, tek konumlu röleler

Rölelerin Yapısı ;

Rölenin Yapısı

Röleler bobin, nüve, palet, kontak ve yay gibi parçalardan oluşurlar. Yandaki resimde rölelerin iç yapısı ile ilgili çizimleri görebilirsiniz. Röle bobinleri, 5V - 9V - 12V - 25V - 36V - 48V gibi değerlerde çalışabilecek şekilde üretilir.

Rölelerin çalışma prensipleri; Röleler, iç yapılarındaki demir nüve üzerine ince tel ile çok sarımlı olarak sarılmış bobinlerine bir akım uygulandığında manyetik alan oluşturur ve nüveyi, elektro mıknatıs haline getirerek, palet kontaklarının konum değişmesini yani kapanmasını sağlar. Bobin üzerine uygulanan akım kesildiğinde ise, nüve elektromıknatıslık özelliğini kaybeder. Ve esnek gergin yay, paletleri geri çekerek kontakların ilk konumlarına geri dönmelerini sağlar.

Röle Bacakları ; Röle gövdesindeki a - b harfleri bobin uçlarını ve NC ile NO sembolleri de Nomal Open ve Normal Close kelimelerinin ingilizce kısaltmalarıdır. Yani Normal Open = Normalde Açık ve Normal Close = Normalde Kapalı kontak anlamına gelmektedir.

SAYICILAR

Sayıcı

Sayıcılar, yapılarında lojik kapılar bulunduran ve değişken giriş gerilimlerine karşı farklı çıkış değerlerine sahip olan flip-floplardan oluşur. senkron ve asenkron sayıcılar olmak üzere iki gruba ayrılır.

Örnek Bir Sayıcı Devresi

Aşırı Akım Röleleri ; Alternatif akım ya da doğru akım ile çalışan motorlar, herhangi bir sebepten ötürü normal değerlerinin üzerinde akım çektiklerinde, motor sargılarının ve tesisatın zarar görmemesi için akımın hemen kesilmesi gerekir. Bu görevi yapmak için kullanılan aşırı akım röleleri ile ilgili daha detaylı bilgiyi bu yazımızda bulabilirsiniz ;

>>>Aşırı Akım Koruma Rölesi Bağlantı Şeması Ve Tüm Detaylar <<<

Termik Aşırı Akım Rölesi ; Metaller için ısıya karşı davranışlar farklılık gösterir. Örneğin bazı metaller ısınma sonucu genişlerken, bazılarıda daha az genişler. Bu davranış farklılıkları mantığı ile bimetal isimli düzenekler geliştirilmiştir. Bimetaller, ısındığında farklı genleşen iki ayrı metalin birleştirilmesi ile oluşturulur.

Termik Aşırı Akım Rölesi Uç Bağlantıları

Gerilim Koruma Rölesi : Asenkron motorlarda aşırı yüksek ve aşırı düşük gerilimler altında çalışmak istenmeyen bir durumdur. Bu durumun önüne geçmek için gerilim koruma röleleri kullanılır. Gerilim koruma röleleri ile ilgili daha detaylı bilgi için bakınız :

Gerilim Koruma Rölesi Bağlantı Şeması ve Detaylar

Faz Sırası Rölesi

Üç fazlı tesis ve işletmelerde, asenkron motorların bağlı oldukları 3 fazdan ikisinin yeri değiştiğinde, rotorlarının dönüş yönüde değişmektedir. Bu durumun istem dışı olarak gerçekleşmesinin oluşturabileceği zararları engellemek için motoru devre dışı bırakmak gerekir. Bu işlem için de faz sırası rölesi kullanılabilir.

Faz Sırası Rölesinin Devreye Bağlantı Şeması

Faz Koruma Rölesi [ MOTOR KORUMA RÖLESİ ] : Üç fazlı motorlarda, şebekede oluşabilecek arızalardan ya da tesisteki herhangi bir arızadan dolayı meydana gelebilecek faz kopmalarında motorlar 2 faz'a kaldıkları halde çalışmalarına devam ederler. Bu istenmeyen durum, motorun şebekeden aşırı akım çekmesine sebep olur. Bu aşırı akım çekimi uzun sürerse sargılar kavrulur, kısa devre oluşur ve motor bozulur. Bu durumu önlemek için faz koruma rölesi kullanılır. Faz koruma rölesi bağlantı şeması ve detaylar için bakınız :

Faz Koruma Rölesi Bağlantı Şeması ve Detaylar

Frekans Koruma Röleleri

Asenkron motorlarda, stator sargılarında oluşan manyetik akının değeri, tüm yüklerde gerilim ile doğru orantılı ve frekans ile ters orantılı olarak görülür. Yani gerilim sabit tutularak frekans azaltılır ise, manyetik akı artacak ve gerilim sabit tutulup frekans arttırılır ise manyetik akı azalacaktır. Bu durumu istenen değerde tutabilmek için frekans koruma röleleri kullanılır.

Uzaktan Kumanda ile Avize, Lamba, Soba vb. Çalıştırmak

2015-12-28T00:52:00.000+02:00

Control Switch ; Bu yazımızda piyasada avize kumandası, aydınlatma kumandası, cata gibi isimlerle anılan Control Switch ( Kontrol anahtarı ) ile yapılabilecek devreler ve çalıştırılabilecek alıcılarla ilgili inceleme yapacağız. Bu kontrol anahtarlarını 3 kademeden, 12 kademeye kadar piyasadan temin etmek mümkün. Üstelik maliyetleride oldukça düşük. 3 Kademeli bir Control Switch'i piyasada 15 ile 25TL arası bulmanız mümkün. Genel olarak aydınlatma sistemlerinde kullanılan Control Switch elemanları, eksik ya da yanlış çekilmiş bir aydınlatma sisteminde ya da daha şık bir görüntü ve konfor açısından avizelerde, elektrikli sobalarda veya motor vb. alıcılarda kullanılabilir. Bir veya birden fazla devreyi kontrol edebileceğiniz uzaktan kumanda ile koltuğunuzdan ya da yatağınızdan hiç kalkmadan elektrikli sobanızı yakıp ya da söndürebilirsiniz.

Control Switch

Uzaktan kumanda elemanımızı piyasada, elektronik dükkanlarında, avize ve aydınlatma malzemeleri satan dükkanlarda bulmanız mümkündür. Girişlerine 220V AC ( Alternatif Akım ) bağlanarak beslenen control switch'ler çıkış uçlarının kademe sayısına göre alıcıya bağlanması ile devreye girerler. Tıpkı bir televizyon kumandası gibi oturduğunuz yerden bağlı oldukları devreyi kontrol etme imkanı sunan control switch, üzerinde bulunan farklı renklerdeki kablo çıkışları ile beslenmek istenen devreye bağlanır. Control switchlerin, uzaktan kumandalarının çekim mesafeleri marka ve modele göre değişmekle beraber, üzerinde 1cm gibi bir uzunlukta bulunan antenleri uzatıldığında 50 ile 80 metre arası mesafelere kadar çekimi mümkün olabilmektedir.

Control Switch ( Kontrol Anahtarı ) Uzaktan Kumanda ile Lamba Yakmak;

Control Switch Temel Bağlantı Şeması

Cihazın bağlantıları profesyonel bir elektrik ustası için basit olsada, bu işi amatörce kendi evinde uygulamak ya da sıfırdan öğrenmekte bir o kadar basit. Cihazın bağlantı uçlarının renk kodları ile ayrılmış olması, kablolamanın önceden yapılmış olması, cihaz üzerinde renk kodlarına göre hangi kablolnun nereye bağlanacağının gösterilmiş olması gibi bir çok pratik yanı bulunmakta. Sağ taraftaki bağlantı şeması, cihazın üzerinde göreceğiniz temel bağlantı şeması ile aynıdır. Model ve markaya göre semboller farklı olsada hemen hemen hepsi aynı mantıkla çalışmaktadır. Temel bağlantı şemasında renk kodları ve sembollerle anlatılanlar, Siyah renkli giriş nötr ucu ve Yine siyah renkli çıkış nötr ucu olmak üzere, kırmızı renk ile faz ucu ve lambalara ya da farklı alıcılara kontaktör yardımı ile bağlanabilecek olan diğer renk kodları gösterilmiştir. Yukarıdaki şemayı biraz daha basite indirmek için ;

Control Switch ile Bir Lamba Devre Şeması

Bakınız soldaki devre şemasında renk kodlarına uyularak, Cihazın siyah nötr ucu bağlanmış ve faz ucu kırmızı renk kodu ile belirtilerek bağlantı yapılmıştır. Yine Yeşil renki çıkış ucu bir adet lambanın klemens girişine bağlanarak, lambanın diğer klemensinden control switch'in nötr ucuna dönülmüştür. Control switchler her ne kadar uzaktan kumanda ile aydınlatma devreleri için kullanılsada Bunu biraz harmanlayarak motor, ya da soba benzeri cihazlar çalıştırmak için kullanabiliriz. Tabii tekrarlamakta fayda var. Çekecekleri akım değerleri yüksek olan alıcılarda ( Soba, motor vb. ) kontaktör kullanmak şart. Bunu örnek bir şema ile anlatmaya çalışırsak ;

Çalışması : Cihazın bağlantı gövdesi haricinde, yanında satın aldığınız uzaktan kumanda, satın aldığınız control switch 'in kademe sayısına göre üzerinde tuşlar bulunduracaktır. Örneğin 3 kademeli bir kumanda ise üzerinde A - B - C ve ON-OFF gibi dört adet tuş bulunur. Bu tuşlar sırası ile : cihaz üzerindeki renk kodları ile gösterilen devreleri açıp kapattığı gibi ON-OFF düğmesi, cihaza bağlı olan tüm devreleri aynı anda açıp kapatabilir.

Uzaktan Kumanda ile Avize, Soba Vb Aletleri Çalıştırma Devresi

Üstteki şemada dikdörtgen şekil içerisinde gösterilen alıcı kısmına, aklınıza gelebilecek her türlü monofaze ya da trifaze alıcıyı bağlayarak uzaktan kumanda ile çalıştırıp durdurabilirsiniz. Tabii uygun kontaktörü seçerek ve trifaze sistemlerde kontaktör için 3 adet açık kontak ve güvenlik önlemlerinide almak şartıyla. Devrede seçilecek sigorta ve kontaktör değerleri alıcınıza göre değişecektir. Uzaktan Kumanda ile Lamba, Soba, Motor vb. Çalıştırma devre şemasında, kontrol anahtarına şebeke üzerinden renk kodlarına uyularak faz ve nötr bağlantısı yapılmış, yeşil renkli çıkış ucu ( Çizimde net olması için sürekli yeşil tercih edilmiştir ) ile kontaktör beslemesi verilmiş ve kontaktör çıkışı kontrol anahtarının nötr dönüşüne gidilmiştir. Güç devresinde Kontaktörün normalde açık kontağı üzerinden alıcıya fazı verilerek alıcı için Nötr hattı şebeke girişinden alınmıştır. Bu durumda Control switch'in uzaktan kumandasına basıldığında alıcı çalışacak ve tekrar basıldığında duracaktır.

Toroidli Kaçak Akım Koruma Rölesi Bağlantı Şeması

2015-12-27T02:05:00.000+02:00

RCR - TD Dahili Toroid Tipi Akım Transformatörleri ; Geniş açma akımı ve açma zaman ayarına sahip, toroidal akım trafosu yarı çapı 28mm olan RCR-TD'ler kablolama ve alan sarfiyatını en aza çeker. Rcr ve toroid arasında oluşabilecek elektromanyetik alan zararlarını önler. Rölenin çalışma şeklini ayarlamaya yarayan bir anahtarı vardır. Bu anahtar, açma yapmayan (enerjilendirilmemiş), ya da enerjilendirilmiş (hata güvenliğinde) olabilir. RCR TD 'nin ön panelinde, açma akımını 0,025 ile 25A arası ayarlayabilir, açma zamanı gecikme süresini 0-5sn arası düzenleyebilirsiniz. Cihaz üzerinde iki adet çıkış transfer kontağı ve güvenlik amaçlı şeffaf ön kapak vardır. .

Bağlantı Şeması

Gerilim Trafoları | Bağlantı Şeması ve Tüm Detaylar

2015-12-25T23:02:00.001+02:00

Gerilim Transformatörleri ; Bağlı oldukları devreler için, primer sargılarına düşen yüksek gerilim değerlerini manyetik bir kuplaj ile düşürerek sekonder sargılarına ileten ve sekonder sargılarına bağlı alıcıları yüksek gerilim değerlerinden izole ederek koruyan ve besleyen cihazlara gerilim transformatörleri ( Gerilim Trafosu ) denir. Gerilim trafoları, Sayaçlar, voltmetreler ve wattmetre vb. ile birlikte kullanılabilir..

Gerilim Transformatörlerinin Yapısı :

Gerilim Transformatörü Yapısı

Gerilim transformatörlerinin yapısını anlatan sağdaki şemada görüleceği üzere, gerilim trafolarının primer devreleri, akım transformatörlerinin tersine çok sarım ve ince telden oluşmaktadır. Sekonder sargılar da nominal yüklerde kaybın çok az olmasını sağlayacak ölçülerdeki teller ile sarılmıştır.

Bir gerilim transformatörü şu parçalardan meydana gelir ;

Primer ve Sekonder Sargı
Manyetik nüve
izalatör
Yağ Kabı

Gerilim transformatörleri, faz-faz ( İki faz arası ) ve faz toprak arası yapılırlar. İzalatör ve yağ kabı, yüksek gerilim transformatörlerinide bulunur ve faz - faz arası gerilim transformatörlerinde çift izalatör bulunur.

Gerilim Transformatörlerinin Kullanım Amacı ;

Elektrik sayaçları, voltmetreler, wattmetreler gibi ölçü aletlerini yüksek gerilim değerlerinden korumak.
Yüksek değerde gerilimleri ölçebilme kolaylığı sağlamak.

Gerilim Transformatörlerinin Özellikleri ;

Sekonder çıkışları, açık devre gibi çalışır.
Primer devrelerine düşen yüksek gerilimi, dönüştürme oranına göre dönüştürür ve sekonder devresine gönderir.
Bazı ölçü aletleri ile kullanımında polaritesi önemlidir.

Faz - Faz Gerilim Transformatörleri ( V TİPİ ); Adından da anlaşılacağı gibi iki faz arasına bağlanan tipteki gerilim transformatörleridir. Bu tipteki gerilim trafolarında iki faz arasında kalacaklarından dolayı çift izalatör bulunmaktadır. Ve kullanım yerleri genel olarak dengeli yük çeken OG devreleridir. Çünki 3 adet faz - toprak arası gerilim transformatörü kullanmak yerine iki adet faz -faz arası trafosu kullanmak daha pratik ve uygundur.

Faz-faz arası gerilim Trafosu (V tipi)

Gerilim trafolarının seçiminde şunlara dikkat edilmelidir ;

Nominal gerilim
Dönüştürme oranı
Gücü
Tipi
Aşırı Gerilim Katsayısı

Faz Toprak Arası Gerilim Transformatörleri ; Bu trafolar tek izalatörlü gerilim trafolarıdır. Bağlantılarında, primer sargının polarite olmayan ucu direkt olarak toprağa bağlanmalı ve Primer sargının polarite ucu şebeke üzerinde faz iletkenine bağlanmalıdır. Bakınız aşağıdaki devre şemasında Akım Trafosu ve gerilim trafosunun bağlantıları görülmektedir.

Akım ve gerilim trafolu sayaç bağlantısı