Od wczorajszego wieczoru Ko�ci� ma nowego papie�a, Franciszka. Przedstawiamy Wam archiwalny tekst z 2008 r., w kt�rym opisali�my wycieczk� Profesora i jego c�rki, Priscilli do W�och. W czasie tej swoistej pielgrzymki Tolkienowie odwiedzili miasto rodzinne �w. Franciszka, Asy�…

Na podstawie ksi��ki Scull i Hammonda pt. The J.R.R. Tolkien Companion and Guide (has�o Italy i chronologia roku 1955).

J.R.R. Tolkien W�ochy odwiedzi� po raz pierwszy w towarzystwie c�rki, Priscilli. Podr� trwa�a od 30 lipca do 14 sierpnia 1955 roku – a zatem w tych dniach mijaj� 53 lata od tamtej wyprawy. Wpierw ojciec i c�rka jad� poci�giem z Oksfordu do stacji Paddington w Londynie. Potem z baga�ami przecinaj� stolic�, aby znale�� si� na Dworcu Wiktorii. Stamt�d zabiera ich poci�g do Francji. Przez Kana� Angielski podr�uj� promem kolejowym C�te d’Azur. Tolkiena denerwuje francuska biurokracja. Urz�dnicy celni ka�� Anglikom sta� w d�ugiej kolejce. We francuskim Calais profesor i jego c�rka wsiadaj� do wagon�w z kuszetkami, kt�re zabior� ich do samych W�och. Wspomnienia Tolkiena przypominaj� utyskiwania Bilba Bagginsa z pierwszych dni jego wielkiej wyprawy do Ereboru… Relacja z podr�y pochodzi z pierwszej r�ki. Tolkien prowadzi� dziennik podr�y, kt�ry zatutu�owa� Giornale d’Italia, i kt�ry znajduje si� w zbiorach Biblioteki Bodlejskiej w Oksfordzie. Noc� poci�g dociera do Pary�a, gdzie wagony przy��cza si� do sk�adu Simplon-Orient Express.

31 lipca poci�g mija Jezioro Genewskie, a w szwajcarskim Brig podr�ni musz� opu�ci� swoje miejsca i poszuka� nowych w innych wagonach. W rezultacie Priscilla siedzi, a ojciec stoi a� do samego Mediolanu. G�odni, zm�czeni, z coraz gorsz� opini� o swoich umiej�tno�ciach roma�skoj�zycznych, docieraj� w ko�cu na ogromn� stacj� w stolicy Lombardii. Stamt�d kolej� jad� do Wenecji. Mijaj� Weron� i widz� z okien wagonu Jezioro Garda. O 19.35 Tolkien i Priscilla wsiadaj� w samej Wenecji do vaporetto (tramwaju wodnego), kt�ry zabierze ich do ich weneckiego hotelu Albergo Antico Panada niedaleko Placu �w. Marka. Tam w ko�cu mog� zasi��� do przepysznej w�oskiej kolacji. Tolkien wspomina, �e opr�cz innych rzeczy zjedli wtedy szynk� z melonem, piecze� ciel�c�, nadziewane pomidory, Bel Paese, prawdziw� Pêche Melba i obfito�� owoc�w. Poniewa� jest pora brzoskwi�, te owoce b�d� im towarzyszy� przez najbli�sze dwa tygodnie. Oko�o 22.30 do��czaj� do nich syn Christopher Tolkien i synowa, Faith. W czw�rk� rozmawiaj� do p�nych godzin nocnych.

1-5 sierpnia. Przez najbli�sze kilka dni ojciec i c�rka zwiedzaj� Per�� Adriatyku – Wenecj�, po�o�on� na ponad setce wysp. Pewnej „przepi�knej, balsamicznej nocy” Tolkien odkrywa, �e miasto jest „niewiarygodnie, elficko wr�cz urocze – dla mnie jak sen o Dawnym Gondorze, albo Pelargirze pe�nym n�men�rejskich okr�t�w, zanim powr�ci� tam Cie�”. Dwukrotnie odwiedza profesor Tolkien Bazylik� �w. Marka, jednak jest rozczarowany, bo prawie ca�e jej wn�trze ukryte jest pod rusztowaniami – trwaj� w�a�nie prace renowacyjne. Na wyspie Torcello profesor odnajduje ko�ci� Santa Fosca (z XI w.), smutny, pe�en kurzu, jednak wielkie wra�enie robi na nim katedra Santa Maria Assunta, kt�rej budow� rozpocz�to w VII w., i w kt�rej przetrwa�o wiele rze�b i mozaik. To tam Tolkien zanotowa�, �e „w pewnym zak�tku, zauwa�anym by� mo�e tylko przez zapalonych wycieczkowicz�w, po stuleciach, kt�re min�y od dni jej �wietno�ci, po raz pierwszy dopad�o mnie uczucie, kt�re nie opuszcza�o mnie ju� przez ca�y czas pobytu we W�oszech: �e dotar�em do samego serca Chrze�cija�stwa; jak banita z pogranicza i odleg�ych prowincji, kt�ry powr�ci� do domu, albo co najmniej do siedziby swoich przodk�w”.

Wielki ko�ci� Friari, o kt�rym Tolkien pisze obszernie w swoich wspomnieniach, to franciszka�ski Chiesa di Santa Maria Gloriosa dei Friari, ufundowany oko�o roku 1250, a przebudowany i poszerzony oko�o roku 1340. Tolkien pisze o nim:

zapewne niegdy� pi�kny, ale dzi� zniekszta�cony przez dodatki i liczne pami�tkowe epitafia (g��wnie do��w i innych weneckich notabli), z kt�rych wiele wykazuje taki brak gustu, �e mog� prawie rywalizowa� z tymi z Opactwa Westminsterskiego. Niedorzeczny pomnik XVII-wiecznego do�y nad p�nocnymi wrotami (…) pobi� mo�e jedynie bulwersuj�ca rze�ba Canovy. Po tych eksponatach Tycjan jest swojski i skromny. Ca�e to miejsce by�o dla mnie g��boko przygn�biaj�ce, cho� kilku starszych pan�w zbiera�o w�a�nie krzes�a ze �rodka nawy i toczyli przemi�� wieczorn� rozmow�.

�w „niedorzeczny pomnik” to rozbudowane dzie�o, zapewne zaprojektowane przez Baldassara Longhena i wykonane przez Antonio Canov� dla upami�tnienia Giovanniego Pesaro. Po �mierci Canovy jego uczniowie wznie�li na jego cze�� pomnik w kszta�cie piramidy, kt�ry ukazuje lwa �w. Marka, sk�adaj�cego mu cze�� – w rzeczywisto�ci jest to projekt pomnika ku czci wielkiego malarza Tycjana, kt�rego autorem by� Canova. Tycjan r�wnie� pochowany jest w tej bazylice. Tolkienowi podoba si� jednak Wniebowzi�cie w g��wnym o�tarzu, namalowane przez Tycjana.

Ko�ci� „San Giorgio”, kt�ry w oczach zwiedzaj�cego go 2 sierpnia Tolkiena jawi si� jako „ohydny”, to zapewne dobrze znany San Giorgio Maggiore, przebudowany w XVI-XVII w. wedle plan�w Andrei Palladio, i powszechnie uwa�any za jedno z jego wielkich dzie�.

Dnia 2 sierpnia Tolkien z c�rk� odwiedzili te� dwie manufaktury na wyspie Murano, centrum weneckiego r�kodzie�a artystycznego w szkle, kt�re ma tradycje si�gaj�ce XIII w. Wi�kszo�� produkt�w zosta�a przez Tolkiena opisana jako ”szczeg�lne z racji swego niewiarygodnego prostactwa i ohydnego bezgu�cia (…). By�o tam jednak te� urocze szk�o, pi�kne w swych kszta�tach i kolorze (…).”. Wiecz�r tego samego dnia sp�dzaj� przy placu Campo S. Tomà, gdzie wiecz�r mija na „piciu i rozmowach na zewn�trz trattoria, a potem na zjedzeniu pysznej cena [‘kolacji’] w giardino [‘ogrodzie’] na ty�ach”. Dnia 4 sierpnia oboje sp�dzaj� dwie godziny w Galleria dell’Accademia di Belle Arti, kolekcji wybitnych dzie� sztuki z Wenecji. Na Tolkienie szczeg�lne wra�enie zrobi�y obrazy Tintoretta i dzie�o Bassano pt. �w. Jeremiasz. Dnia 5 sierpnia ojciec i c�rka odwiedzaj� wystaw� dzie� Giorgione w Palazzo Ducale (Pa�acu Do��w), tu� obok Bazyliki �w. Marka. Wi�kszo�� budynk�w pa�acu pochodzi z XIV w. By�a to g��wna siedziba do�y weneckiego, wybieralnego przyw�dcy Repubiki Weneckiej. Wiecz�r sp�dzaj� na spektaklu operowym Rigoletto.

Dnia 6 sierpnia Tolkien i Priscilla jad� poci�giem z przesiadkami poprzez Florencj� (z powodu op�nienia profesor tylko rzuca okiem na pot�ne Duomo, czyli florenck� katedr�), Terentol� i Peruggi� do pi�knego Asy�u. To niezwyk�e miasto na wzg�rzu (w czasie projektowania Minas Tirith podczas produkcji filmowego W�adcy Pier�cieni to w�a�nie Asy� by� szczeg�ln� inspiracj�…) znane jest przede wszystkim jako miejsce narodzin i �ycia �w. Franciszka, za�o�yciela franciszka�skiej rodziny zakonnej, a tak�e jako miejsce, w kt�rym �y�a jego towarzyszka w Bo�ym dziele, �w. Klara. Cho� dzieje Asy�u si�gaj� czas�w staro�ytnych – etruskich i rzymskich – niewiele jest pozosta�o�ci z tak odleg�ych epok. Najbardziej widoczny �lad pradawnych dziej�w miasta to sze�� korynckich kolumn z Tiempo di Minerva (�wi�tyni Minerwy), kt�r� zbudowano w czasach Oktawiana Augusta. Dzi� stanowi� one cz�� frontonu ko�cio�a Santa Maria. Do dzi� zachowa�o si� za to wiele budynk�w �redniowiecznych.

Od 7 do 12 sierpnia 1955 r. Tolkien i jego c�rka Priscilla modl� si�, zwiedzaj�, „eksploruj�” – wszystko odbywa si� w Asy�u. Odwiedzaj� Ogrody Publiczne (kt�re okre�laj� jako „ponure”), ogl�daj� wynios�� Rocca Maggiore, ruiny zamku w najwy�szym punkcie miasta, zwiedzaj� Capella dei Pellegrini, czyli to co pozosta�o z XV-wiecznego przytu�ku i szpitala dla pielgrzym�w. Najwi�ksze wra�enie robi jednak na nich Basilica di San Francesco – g��wny ko�ci� w mie�cie, w kt�rym znajduj� si� relikwie �w. Franciszka z Asy�u. Ko�ci� pochodzi z XIII i XIV w., a jego wewn�trzne �ciany pokrywaj� wyj�tkowe freski – dzie�o najlepszych artyst�w tamtej epoki. W czasie przechadzek po miasteczku ojciec i c�rka nawiedzaj� te� ko�ci� San Pietro, zbudowany przez benedyktyn�w w XII w. (blisko konwentu, w kt�rym Tolkienowie zamieszkali) – Tolkien ukocha� ten ko�ci� za jego „nago�� i staro�ytno��” – wchodz� do Duomo di San Ruffino, gdzie ochrzczono �w. Franciszka i �w. Klar� (z opis�w Tolkiena wynika, �e kocha on styl roma�ski i wczesnogotycki, a nienawidzi baroku), odwiedzaj� ko�ci� �w. Klary z grobem �wi�tej w krypcie, oraz ko�ci� San Damiano, zaraz za murami miejskimi, gdzie �w. Franciszek w 1205 r. porzuci� �wiat doczesny, a w 1212 uzna� Klar� swoj� uczennic� w Bo�ym dziele.

Wspaniale czyta si� fragmenty dziennika pisarza z tej wyprawy. Znajdziecie je w chronologicznej cz�ci dzie�a The J.R.R. Tolkien Companion and Guide. Wiele makaronizm�w (efekt nauki w�oskiego – Tolkien bardzo chcia� opanowa� ten d�wi�czny j�zyk). Na pewno b�dzie okazja, �eby prze�o�y� te fragmenty na j�zyk polski, �eby zaprezentowa� je w kt�rym� z naszych tolkienowskich czasopism.

Co ciekawe, Tolkien nigdy nie odwiedzi� Rzymu. Ten pobo�ny katolik nie znalaz� sposobno�ci aby odwiedzi� Bazylik� �w. Piotra i jedno z najwa�niejszych miejsc chrze�cija�stwa. Gdy ponownie przyby� do W�och w roku 1966, przep�yn�� tylko promem blisko zachodnich wybrze�y Italii, do�� blisko Rzymu. Nie mia� si� i zdrowia, �eby z wycieczkowiczami pojecha� do Watykanu, gdy prom przybi� do Civitavecchia. Dopiero w drodze powrotnej z tej �r�dziemnomorskiej wyprawy z �on� Edith, wyszed� na l�d w Wenecji i wzi�� udzia� w mszy �w. w Bazylice �w. Marka w Wenecji.

Na pi��dziesi�ty numer Vinyar Tengwar czekali�my sze�� lat (nr 49 wydany zosta� w 2007). O planach wydania VT w lutym informowali�my Was w jednym z poprzednich news�w (“Parma #21 i Vinyar Tengwar #50 will be published soon!”). Oto wczoraj dotar� on do wielu subskrybent�w w Europie. Jest to bardzo cienki ale te� niezmiernie ciekawy numer pisma.

Zamyka on pewien rozdzia� w historii wielkiego konfliktu, swoistej “zimnej wojny” w �rodowisku lingwist�w tolkienowskich w USA i Europie. Pisali�my o niej w 2007 roku (“Kontrowersja wok� lingwistycznych r�kopis�w Tolkiena”). Jedno z sindari�skich zda�, kt�re jest w nowym Vinyar Tengwar analizowane (Arphent R�an Tuorna: man agorech?), by�o �r�d�em wieloletnich kontrowersji i docieka� po tym, jak David Salo niefortunnie ujawni� je po swoim pe�nym napi�� spotkaniu z Carlem F. Hostetterem w 1996. To zapewne dlatego Hostetter informuj�c na Facebooku o pracach nad nowym VT, pisa� o “fatalnym T�rin’s Wrapper“.

Numer 50 VT jest te� historycznym numerem, bo oto pismo po raz ostatni ukazuje si� w dotychczasowej formule. Od kolejnych numer�w Vinyar b�dzie dost�pny ju� nie na subskrypcj� (jak to by�o od lat 80. XX w.), ale do �ci�gni�cia i wydrukowania on-line na stronach Lulu.com (szczeg�y na stronie E.L.F.).

Dla sindarinisty ten numer Vinyar Tengwar to prawdziwy skarb. Mamy tu pe�ne zdania, wiele ciekawych form, diamenty ukryte w przypisach. Dla os�b spoza �rodowiska lingwist�w tolkienowskich nie ma tu fajerwerk�w, ale jak to zwykle w przypadku oryginalnych dokument�w Tolkiena, na pewno wielu osobom przechodz� przez plecy ciarki na sam� my�l o zajrzeniu przez rami� Profesorowi… Oto cofamy si� do lat 50. XX w. Profesor Tolkien wr�ci� w�a�nie do opracowywania streszcze� fabu�y swojej s�ynnej sagi Narn i·Ch�n H�rin. W ko�cu umieszcza je wraz z materia�ami lingwistycznymi dotycz�cymi opowie�ci o T�rinie w szaro-br�zowej torebce na prezenty (ang. wrapper). To j� w�a�nie w �rodowisku tolkienowskim nazywa si� T�rin’s Wrapper. Dokument ten przechowywany jest w Bibliotece Bodlejskiej jako r�kopis Tolkien MS. S9/2 fol. 2r.

Sam tekst sindari�skich sentencji datowany jest przez Carla F. Hostettera na ok. 1951-59 (ze wskazaniem na wcze�niejsz� cz�� tego okresu). J�zyk sentencji nazywamy w uproszczeniu “sindarinem”, ale tak naprawd� nie wiemy, czy tworz�c te zdania Tolkien my�la� o “p�nym noldorinie” (koniec lat 40.), “beleriandzkim” (lata 1951-53) czy o “wczesnym sindarinie” (bo nazwa “sindarin” pojawia si� dopiero w 1953).

Cudowne s� same formy sindari�skie, kt�re mo�emy zaobserwowa� w dokumencie. Dla ka�dego sindarinisty jest tu kopalnia form, ko�c�wek i ciekawostek j�zykowych. W skr�cie mo�na powiedzie�, �e mamy tam do czynienia z nast�puj�cymi zdaniami (wraz z ich wcze�niejszymi formami):

Tytu� “Sagi o T�rinie”:

T�rin T�ramarth

‘T�rin T�rambar’

I·Veleglinn i eithro en estar i·Ch�n H�rin.
I·glinn hen agorer Edain vi Veleriann, ach h� in Ellath �r ed epholar

‘Wielka Pie��, kt�ra tak�e jest zwana Dzieci H�rina.
Pie�� t� stworzyli Ludzie w Beleriandzie, ale teraz Elfowie jedynie j� pami�taj�/zachowuj�/recytuj�’.

oraz drugi wariant

Os i Veleglinn i Edain agorer vi Veleriann ar in Ellath epholar eno vi Eressai

‘Z Wielkiej Pie�ni kt�r� Ludzie stworzyli w Beleriandzie a [kt�r�] Elfowie pami�taj�/zachowuj�/recytuj� wci�� na Eress�a’.

Arphent R�an Tuorna: man agorech?

‘I rzek�a R�an do Tuora: c� uczynili�my?’

S� il chem en i Naugrim en ir Ellath thor den ammen

‘Teraz wszystkie serca/r�ce/ziemia Krasnolud�w [i] Elf�w b�dzie przeciw nam’

Mo�emy teraz pu�ci� wodze fantazji i zastanowi� si� nad tymi s�owami R�any. Nie mia�a wiele czasu, �eby male�kiemu Tuorkowi powiedzie� te s�owa. I by�a to raczej wypowied� retoryczna, bo Tuor by� zbyt ma�y, �eby takie s�owa zrozumie�. Co o tym my�l� nasi Czytelnicy?

Wok� polskiego tytu�u pierwszej cz�ci Hobbita by�o nieco zamieszania, cz�� tolkienist�w z raczej umiarkowanym entuzjazmem przyj�a t�umaczenie An Unexpected Journey jako Niezwyk�a podr�. Dla niekt�rych r�wnie� tytu�u drugiej cz�ci, The Desolation of Smaug m�g� by� niezbyt trafny, bo jak informowali�my w grudniu, wiele wskazywa�o na to, �e film b�dzie zatytu�owany Samotna G�ra. Mia�o to nieco sensu, bo kraina po angielsku znana jako the Desolation of Smaug, u nas wyst�puje jako Kraj spustoszony przez Smauga – za d�ugie na tytu�. Polski dystrybutor, Forum Film Poland, postanowi� jednak ostatecznie u�y� tytu�u bli�szego orygina�owi. Film b�dzie dystrybuowany w Polsce pod tytu�em Hobbit: Pustkowie Smauga. Zwolennicy wiernego t�umaczenia tytu��w powinni by� nieco bardziej zadowoleni, cho� kto� mo�e podnie�� g�os, �e w geografii �r�dziemia w t�umaczeniu Marii Skibniewskiej taki tw�r nie wyst�puje. Tak czy inaczej, osoby kt�re przyzwyczai�y si� do Samotnej G�ry maj� jeszcze troch� czasu (do 27 grudnia 2013) na odzwyczajenie si�. Pozostaje mie� nadziej�, �e There and Back Again znanym Tam i z powrotem pozostanie bez zb�dnych komplikacji.

�r�d�o: Stopklatka: “Hobbit 2″ ma nowy polski tytu�

Source: TheOneRing.net, Miðgarðsm�l

We have been writing about David Salo many times on G-i-P (eg. here). He is famous of his work as a linguist, language constructor and translator for Peter Jackson’s The Lord of the Rings and The Hobbit movies. David Salo has recently started his own language blog called Midgardsmal (or more literary Miðgarðsm�l, Norse for ‘languages of Middle-earth’). Salo intends to blog about his thoughts about his work on the films, as well as the new languages he created for The Hobbit. So his blog is already (and will be even more in the future) together with our Gwaith-i-Phethain the main source of our knowledge about the languages of Middle-earth used in Peter Jackson’s movies!

In his first post he writes:

I’m starting this blog because I know there are a lot of questions about my linguistic work on Tolkien’s languages, particularly in connection with the movies made by Peter Jackson. Instead of trying to write the same answers to a lot of different people, I thought it would be better to put some of these answers out where they can be publicly viewed.

Creating languages to supplement the work of one of the best known language creators in the world is a daunting task. It might have been too daunting if I’d ever thought about it in those terms when I started out. Actually, I kind of got sucked into it gradually.

What can we find on Miðgarðsm�l today? There is a lot of interesting explanation of David Salo’s Neo-Khuzdûl (cf. here; texts “Paradixis”, “Piece by piece”, “Mining for meaning”, “Dwarvish aspirations”, “Question about Dwalin’s axes”, “The Architecture of Words”, “Runes in The Hobbit film”, “Language Creation 101″. There is not so much about the Elvish languages (only a very interesting “Notes on Elvish words”, and David’s reconstruction of Telerin). Seeing the structure of the website we can expect more texts about Elvish, Khuzdûl, Black Speech and Orkish.

Let us remind the following analysis by G-i-P:

• Quenya, Orkish and Khuzdul in The Hobbit film
• Sindarin in The Hobbit film
• The Hobbit linguistic summary
• The Lord of the Rings trilogy linguistic summary

G-i-P stands for Gwaith-i-Phethain, ‘The Fellowship of the Word-smiths’ or the linguistic website devoted to post-Tolkienian constructions in the “reconstructed” languages of Middle-earth [link].

Visit us on�Facebook!

W artykule “Tolkien i prawda” (Charaktery, nr 3 [194] marzec 2013, str. 104-105) profesor KUL dr hab. Jacek Wojtysiak w bardzo ciekawy spos�b rozwija my�l Petera Kreefta, autora ksi��ki The Philosophy of Tolkien, kt�ry twierdzi, �e ksi��ki Profesora to drzwi, przez kt�re wchodzimy w… nasz w�asny �wiat, �wiat, kt�ry jest niby oswojony, niby poznany. Po lekturze ksi��ek Tolkiena staje si� on dla wielu z nas “bardziej realny, bardziej trwa�y ni� ten, kt�ry zostawili�my, kiedy otworzyli�my ok�adki ksi��ki”. Dzi�ki fantazji Tolkiena “odkrywamy nasz w�asny �wiat”!

Zdaniem autora artyku�u mo�emy mie� tu do czynienia z nowym sposobem poznawania �wiata, kt�ry polega na silnym, emocjonalnie zabarwionym prze�ywaniem czego�, co s�ynny polski filozof Roman Ingarden nazywa� “jako�ciami metafizycznymi”. Prof. Wojtysiak pisze:

Faktem jest przecie�, �e po lekturze “W�adcy Pier�cieni” lub po obejrzeniu “Hobbita” trudno nam zrekonstruowa� ich akcj�, a tym bardziej symboliczne przes�anie. Co jednak w nas pozostaje? Silne prze�ycie wznios�o�ci, niezwyk�o�ci, wielko�ci – prze�ycia oscyluj�ce mi�dzy sakralno�ci� i demoniczno�ci�, eufori� i boja�ni�, nadziej� i zw�tpieniem. Prze�ycia, kt�re – jak pisze Ingarden – “ods�aniaj� nam g��bie i pra�r�d�a bytu, na kt�re zwykle jeste�my �lepi i kt�rych istnienie w codziennym �yciu zaledwie przeczuwamy”.

Wed�ug prof. Jacka Wojtysiaka po prze�yciu opowie�ci Tolkiena nasz �wiat, nasze �ycie i nasze sprawy widzimy w nowym �wietle – jako bardziej donios�e, wa�ne, godne zaanga�owania. W �wietle opowie�ci to, co by�o b�ahe, ma�e i nudne mo�e si� – w �wietle Ca�o�ci – objawi� jako pe�ne sensu!

Czy nie o to chodzi�o Inklingom w ich poetyce? Czy nie o tym pisa� C. S. Lewis oraz Tolkien, gdy opisywali znaczenie mitu. Przypomnijmy sobie te wa�ne s�owa jednego z Profesor�w w �wiecie Ba�ni:

„Mit zbiera razem wszystkie znane nam rzeczy i przywraca im bogactwo znacze�, kt�re zosta�o ukryte pod zas�on� codzienno�ci” (C.S. Lewis, pa�dziernik 1955, wywiad w “Time and Tide”)

Dzi�kujemy Charakterom za ten bogaty filozoficznie artyku�. Zach�camy naszych Czytelnik�w do lektury marcowego numeru pisma o psychologii…

Patrz te�: “Jest taka cisza…”, “Utylitarna sztuka dla sztuki”.

Zapraszamy WSZYSTKICH mi�o�nik�w tw�rczo�ci J.R.R. Tolkiena z Katowic i okolic!

Zbli�a si� czas rozlicze� podatkowych. To czas, gdy decydujemy, komu podarowa� 1% naszych podatk�w. Przekazujemy wszystkim tolkienistom dobrej woli pro�b� naszego kolegi, Przemka “Freyra” Szulca, jednego z moderator�w forum Elendilich. Pom�my Piotrusiowi:

To b�dzie kr�tka historia…

W maju 2012 roku u mojego taty zdiagnozowano rozleg�ego i nieoperacyjnego raka p�uc z przerzutami na w�trob�.

W lipcu 2012 roku u mojego synka lekarze stwierdzili autyzm.

Miesi�c temu – 31 stycznia 2013 roku – m�j tato przegra� walk� z nowotworem.

Wraz z �on� walczymy o przysz�o�� naszego prawie 3-letniego synka, Piotrusia.

Miesi�czny koszt leczenia farmakologicznego, terapii i rehabilitacji to ok. 3 tysi�cy z�otych.

Pracuj� tylko ja, w szkole. Do rodziny wracam na weekendy. Opiece nad synem po�wi�ca si� ca�� sob� moja �ona.

Byliby�my wdzi�czni za pomoc polegaj�c� na przekazaniu przez Was, Waszych bliskich, przyjaci� czy znajomych 1% podatku z przeznaczeniem dla Piotrusia.

W polu “Numer KRS” wystarczy wpisa�: 0000303590

Natomiast w polu “Cel szczeg�owy 1%”: Piotr Szulc

Dzi�ki podaniu imienia i nazwiska naszego synka 1% podatku trafi na nasze subkonto we wroc�awskiej Fundacji “Potrafi� Pom�c” na Rzecz Dzieci Niepe�nosprawnych z Wadami Rozwojowymi.

Chcieliby�my r�wnie� prosi� o zapalenie ognisk na Wzg�rzach Sygna�owych Gondoru i przekazanie naszej pro�by do innych mieszka�c�w �r�dziemia.

DZI�KUJEMY!

Przemek (Freyr), Justynka i Piotru�

Konferencja ta stawia przed sob� dwa cele. Po pierwsze umo�liwienie zainteresowanym fantastyk� m�odym badaczom studiuj�cym histori�, kulturoznawstwo, r�nego rodzaju filologie i religioznawstwo swobodnej wymiany my�li i zaprezentowania wynik�w swoich bada� przed szersz� publiczno�ci�. Na gruncie popularnonaukowym zamierzamy wykorzysta� j� do promowania nauki historii zgodnie z has�em Ucz�c bawimy, bawi�c uczymy.

Przewidziane s� nast�puj�ce panele:

Tam i z powrotem: panel tolkienowski
Kiedy ryczy lew: �ycie i tw�rczo�� C.S. Lewisa
Rycerze, smoki, ksi�niczki…: historia w literaturze i filmie fantasy
Przez wszech�wiat gnam: historia jako inspiracja dla tw�rc�w science fiction
Dawno, dawno temu w odleg�ej galaktyce…: panel gwiezdno wojenny
Nie tylko bracia Elric: historia jako �r�d�o inspiracji dla tw�rc�w mangi i anime

Zapraszamy

W niezwykle ciekawym li�cie nr 96 (z 30 stycznia 1945, do Ch. Tolkiena, syna) Tolkien napisa� (pogrubienie od redakcji):

Co do Raju. S�dz�, �e wi�kszo�� chrze�cijan – poza tymi b. prostymi i niewykszta�conymi lub chronionymi na inne sposoby – jest od wielu pokole� poszturchiwana przez samozwa�czych naukowc�w, przez co jakby upchn�a Ksi�g� Rodzaju do lamusa swoich umys��w jak niezbyt modne meble, troch� si� wstydz�c trzymania ich w mieszkaniu, prawda, kiedy przychodzili z wizyt� inteligentni m�odzi ludzie: oczywi�cie mam na my�li nawet fideles, kt�rzy ich nie sprzedali czy nie spalili, gdy tylko zacz�y si� szyderstwa nowoczesnych gust�w. W zwi�zku z tym rzeczywi�cie (��cznie ze mn�), zapomnieli, jak m�wisz, pi�kno tych spraw nawet “jako opowie�ci”. Lewis napisa� niedawno niezwykle interesuj�cy esej (nie wiem, czy zosta� wydany)*, wykazuj�cy wielk� warto�� samej opowie�ci jako po�ywki umys�owej – ca�ej opowie�ci chrze�cija�skiej (szczeg�lnie NT). Szydzimy w�a�nie z obrony takiej postawy: cz�owieka boja�liwego, kt�ry traci wiar�, ale trzyma si� przynajmniej pi�kna “opowie�ci”, jako �e ma ona jak�� nieprzemijaj�c� warto��. Lewis chcia� dowie��, �e tacy ludzie mimo wszystko otrzymuj� w ten spos�b straw� i nie s� ca�kowicie odci�ci od sok�w �ycia: bowiem pi�kno opowie�ci niekoniecznie gwarantuje jej prawd�, lecz zawsze jej towarzyszy, a fidelis ma czerpa� straw� tak z pi�kna, jak z prawdy. Tak wi�c boja�liwy “podziwiaj�cy” i tak otrzymuje co�, co mo�e nie dociera� nawet do wiernych (g�upich, niewra�liwych, nie�mia�ych). Jednak cz�ciowo dzi�ki w�asnym przemy�leniom nad moj� prac� (techniczn� i literack�), cz�ciowo dzi�ki kontaktom z C.S.L.-em i rozmaitym innym wp�ywom, z kt�rych nie najmniejszy wywiera mocna, wskazuj�ca kierunek d�o� Alma Mater Ecclesia, wcale nie czuj� wstydu ani w�tpliwo�ci w zwi�zku z “mitem” Raju. Nie jest on oczywi�cie tak historyczny, jak NT, kt�ry w�a�ciwie sk�ada si� ze wsp�czesnych dokument�w, podczas gdy Ksi�g� Rodzaju dzieli od Upadku nie wiedzie� ile smutnych, wygnanych pokole�, lecz na tej bardzo nieszcz�liwej ziemi z pewno�ci� istnia� Raj. Wszyscy go pragniemy i wszyscy stale dostrzegamy jego przeb�yski: nasza ca�a natura w swych najlepszych i najmniej zniekszta�conych, naj�agodniejszych i najbardziej mi�osiernych przejawach, wci�� jest przesi�kni�ta poczuciem “wygnania”. Je�li si� nad tym zastanowisz, to Twoje (bardzo s�uszne) przera�enie g�upim morderstwem jastrz�bia i uparta pami�� “domu” z idyllicznych czas�w (kiedy cz�sto powstaje iluzja zatrzymania czasu i rozk�adu oraz poczucie �agodnego spokoju) ειθε γενοιμην** “zegar zatrzyma� si� pi�� po czwartej i czy wci�� jest na stole mi�d do herbaty” – wywodz� si� z Raju. Jak tylko si�gamy pami�ci�, szlachetniejsz� cz�� ludzkiego umys�u wype�niaj� my�li o pokoju i dobrej woli, oraz my�l o ich utracie. Nigdy ich nie odzyskamy, bo nie tak dzia�a skrucha, kt�ra kr��y po spirali, a nie po zamkni�tym okr�gu; mo�emy odzyska� co� na ich kszta�t, lecz na wy�szym poziomie. Podobnie jak (by por�wna� jak�� drobnostk�) nawr�cony mieszczuch wi�cej wynosi ze wsi ni� zwyk�y wie�niak, ale nie mo�e sta� si� prawdziwym ziemianinem, jest zar�wno czym� wi�cej, jak i pod pewnym wzgl�dem czym� mniej (a w ka�dym razie mniej prawdziwie zwi�zany z ziemi�). Oczywi�cie zapewne – je�li B�g pozwoli – ca�a ludzka rasa (podobnie jak ka�dy cz�owiek z osobna) ma wolny wyb�r nie wznie�� si� na powr�t, lecz zas�u�y� na wieczne pot�pienie i przeprowadzi� Upadek a� do gorzkiego ko�ca (podobnie jak mo�e ka�dy cz�owiek singulariter***). W pewnych okresach – a takim wyra�nie jest obecny – wydaje si� to wydarzeniem nie tylko prawdopodobnym, lecz bliskim. Ja jednak wierz�, �e nast�pi “milenium”, przepowiadane tysi�cletnie rz�dy �wi�tych, tj. tych, kt�rzy mimo swoich niedoskona�o�ci nigdy w ostatecznym rozrachunku nie ugi�li serca i woli przed �wiatem lub z�ym duchem (we wsp�czesnych, lecz nie uniwersalnych kategoriach: mechanizmem, “naukowym” materializmem, socjalizmem w kt�rejkolwiek z jego frakcji znajduj�cych si� teraz w stanie wojny).

* Chodzi zapewne o tekst “Mit sta� si� faktem”, kt�ry znalaz� si� w zbiorze C. S. Lewisa pt. “B�g na �awie oskar�onych”.

** Gr. “jak�e chcia�bym by�”; cytat jak i nast�pne s�owa z “The Old Vicarage”, Grantchester Ruperta Brooke’a.

W jeszcze innym miejscu czytamy:

Jest takie miejce, zwane “niebiosami”, gdzie mo�na doko�czy� rozpocz�te tu dobro, gdzie spe�niaj� si� nie napisane opowie�ci i nie spe�nione nadzieje.

Tolkien wierzy� w Raj – tzn. wierzy�, �e w pocz�tkach ludzko�ci nasi prarodzice �yli na Ziemi w pe�nej harmonii z Bogiem, w pe�nym szcz�ciu. Traktowa� to nie jako wysublimowan� duchow� metafor�, ale jako (pre)historyczny fakt. Jednocze�nie by� prze�wiadczony o tym, �e �mier� jest pocz�tkiem prawdziwego wiecznego �ycia w Niebie (lub Piekle – w zale�no�ci od naszego wyboru). W jednej z niewielu alegorii, kt�re napisa� – w opowiadaniu Li��, dzie�o Niggle’a – w bardzo atrakcyjny literacko spos�b opisuje t� swoj� wiar�. Przedstawia tam swoj� wizj� Czy��ca i czekaj�cych na ka�dego z nas Niebios. Warto zastanowi� si� nad tym tekstem, odczyta� dla samego siebie g��bokie przes�anie owej przypowie�ci.

Bardzo ciekawy opis Raju, kt�ry uzgadnia naukowy ewolucjonizm z Ksi�g� Rodzaju, wyszed� spod pi�ra innego Inklinga, C. S. Lewisa. W jego ksi��ce Problem cierpienia znajdujemy pasjonuj�cy opis Upadku pierwszych ludzi, kt�ry streszczono na forum Elendilich (tutaj). Warto te� wiedzie�, �e fina�owa podr� Bilba i Froda (a potem Sama) do Tol Eress�a (jak to opisuje W�adca Pier�cieni) to nie jest podr� w za�wiaty (do Raju), a raczej tylko oczyszczenie i wypoczynek (“czy�ciec”) przed w�a�ciw� �mierci� i Podr�-W-Nieznane…

W tym roku powiadaj�, �e wiosna fenologiczna rozpocz�a si� z pocz�tkiem marca. Nie ma ju� �niegu, robi si� cieplej z dnia na dzie�, ptaki zaczynaj� budow� gniazd. W ksi��kach Tolkiena wiosna to jednak czas lutego, marca i kwietnia (zobacz “Kiedy zaczyna si� wiosna?“). Wiosn� Tolkien przesuwa o miesi�c wcze�niej ni� w Polsce (kto bywa w Wielkiej Brytanii, ten wie, �e ju� w lutym pojawiaj� si� tam �onkile, a w marcu dzieci chodz� do szko�y w kr�tkich spodenkach…).

• 17 marca – dzie� �w. Patryka (“Imram Tolkiena na dzie� �w. Patryka“)
• 20 marca (25 rethe) – Dzie� Upadku Saurona :: Nowy Rok w Gondorze (tutaj)
• 22 marca – rocznica �lubu J.R.R. i Edith Tolkien�w w Warwick
• 25 marca – Dzie� Czytania Tolkiena (tutaj)
• 31 marca – Nowy Rok Elf�w (tutaj)