Nie na zawsze przykuci jesteśmy do kręgów świata,
poza nimi istnieje zaś coś więcej niż wspomnienie (J.R.R. Tolkien)

W czwartek 11 marca b.r., w wieku 97 lat w Krakowie zmarł ojciec Joachim Badeni OP – dominikanin, znany m.in. ze wspomnieniowych książek, poruszających tematy teologiczne i egzystencjalne. Polskim tolkienistom ojciec Badeni znany był jako znawca twórczości J.R.R. Tolkiena i miłośnik Władcy Pierścieni. Do śmierci mieszkał w krakowskim klasztorze dominikanów.

Zapraszamy do lektury bardzo ciekawego wywiadu, który redakcja almanachu tolkienowskiego Aiglos przeprowadziła z ojcem Badenim jesienią 2004 roku (ukazał się on w Aiglosie nr 4 z wiosny/lata 2005). Wywiad znajdziecie na Forum Hobbitonu – tutaj. Przeczytacie tam o wrażeniach z lektury Władcy Pierścieni, o pojęciu Dobra i Zła u Tolkiena, a także o świetle i kobietach w książkach Profesora.

Pogrzeb o. Joachima Badeniego odbędzie się w poniedziałek 15 marca. Obrzędy pogrzebowe rozpoczną się o godz. 8.30 wystawieniem trumny w kościele ojców Dominikanów przy ul. Stolarskiej 12, o godz. 10.00 zostanie odprawiona pogrzebowa Msza św., a o 12.30 – rozpoczną się obrzędy pogrzebowe na Cmentarzu Rakowickim przy bramie od ulicy Rakowickiej. Swoją obecność na pogrzebie zapowiedziało już kilku tolkienistów z Krakowa i okolic.

Ojciec Badeni o powołaniu do świętości

O. Badeni urodził się w 1912 r. jako Kazimierz Stanisław hr. Badeni herbu Bończa. Był potomkiem rodu Badenich, których wpływy polityczne i majątek sprawiły, że Galicję i Lodomerię nazywano niegdyś Republiką Badeńską. Imię Kazimierz otrzymał po dziadku, namiestniku Galicji i premierze Austro-Węgier. Po ponownym zamążpójściu jego matki za arcyksięcia Karola Olbrachta Habsburga z Żywca, Badeni zamieszkał w tym mieście; tu urodziło się również jego przyrodnie rodzeństwo, m.in. arcyksiężna Maria Krystyna. W Żywcu Badeni zdał maturę, potem skończył prawo na uniwersytecie lwowskim. Walczył na wielu frontach II wojny światowej, m.in. pod Narwikiem, we Francji i Maroku. Był sekretarzem misji polskiej w Gibraltarze. W 1943 r. trafił do sztabu gen. Sikorskiego w Anglii, był też w brygadzie spadochronowej. W tym czasie poznał Józefa Marię (o. Innocentego) Bocheńskiego, który pogłębił w nim powołanie kapłańskie. Wstąpił do seminarium i nowicjatu dominikanów w Anglii, gdzie w dniu imienin Joachima 1945 r. – stąd takie imię zakonne – złożył śluby zakonne. Już w Polsce skończył studia teologiczne. W 1950 r. przyjął święcenia kapłańskie. Był m.in. duszpasterzem akademickim w Poznaniu, Wrocławiu i Krakowie, współtwórcą słynnego krakowskiego duszpasterstwa akademickiego “Beczka”, jednym z duchowych opiekunów kościelnego Ruchu Odnowy w Duchu Świętym. Gdy był już po dziewięćdziesiątym roku życia ukazały jego książki wspomnieniowe – wywiady, dotyczące spraw teologicznych i egzystencjalnych, m.in. Boskie oko, czyli po co człowiekowi religia, Fotel z widokiem na pole, Kobieta. Boska tajemnica czy Kobieta i mężczyzna. Boska miłość. W ostatnich latach znana stała się jego książka Sekrety mnichów, czyli sprawdzone przepisy na szczęśliwe życie, napisana wspólnie z benedyktynem z Tyńca, o. Leonem Knabitem.

Po raz pierwszy gościem specjalnym Festiwalu będzie od dawna wyczekiwany Howard Shore, którego nikomu chyba nie trzeba przedstawiać.

Pozostałe dni zapowiadają się równie ciekawie:

W czwartek, 20 maja usłyszymy przygotowany przez Tan Duna, The Banquet Concerto oparty na muzyce do chińskiej adaptacji Hamleta – Banquet: 100 dni Cesarza. Tego samego wieczoru będziemy świadkami Hero Concerto (z chińskiej superprodukcji Hero) wykonanego po raz pierwszy na świecie, na specjalne zamówienie Festiwalu.

W piątek, 21 maja zabrzmi muzyka japońskiego kompozytora, Shigeru Umebayashi (Dom latających sztyletów, Cesarzowa, Hannibal. Po drugiej stronie maski, Spragnienie Miłości). Usłyszymy także światowe prawykonanie muzyki z najnowszej produkcji tego artysty – A Single Man. Shigeru Umebayashi będzie gościem specjalnym festiwalu. Orkiestrze podczas tego koncertu będzie przewodzić Benjamin Wallfisch. Tego samego dnia będzie można usłyszeć muzykę z hitów Disneya (Śpiąca Królewna, Piękna i Bestia i.in.).

Więcej informacji na tematu Festiwalu można znaleźć na oficjalnej stronie wydarzenia, a także na Facebooku oraz Last.fm. Bilety można kupić za pośrednictwem strony ticketonline.

Zapowiedź 3. Festiwalu Muzyki Filmowej

Najnowszy numer “Aiglosa” spłatał nam figla i wychodzi z opóźnieniem za co chcielibyśmy Was przeprosić. Cieszymy się, że mimo wielu przeszkód udało nam się wydać “pechową trzynastkę”, nad którą prace początkowo nie wróżyły utrudnień. Zyskaliśmy świeże siły w postaci nowych współpracowników, którzy wsparli dział redakcji i korekty. Zmobilizowani Waszymi zapytaniami, podjęliśmy także decyzję o dodruku numerów archiwalnych. Komu umknęły trzy pierwsze wydania almanachu, może nadrobić stratę i nabyć je wraz z trzynastką.
W najnowszym “Aiglosie” dwa artykuły poświęcone są kobietom w tolkienowskim legendarium. Karolina Stopa-Olszańska ‘Melinir’ przekonuje, że tylko pozornie są one bohaterkami drugoplanowymi. Postać Eowiny, jako niezrozumianej księżniczki Rohanu przybliży Wam Justyna Brzezińska. Tylko dla naszego pisma, skandynawistka i konsultantka niedawno opublikowanego tłumaczenia “Legendy o Sigurdzie i Gudrun” J.R.R Tolkiena, Renata Leśniakiewicz-Drzymała opowie o “Sadze o Völsungach jako źródle tolkienowskich inspiracji. Będziecie także mogli poznać obyczaje pogrzebowe krasnoludów, które opisała dla Was Magdalena Kudelska ‘Geirve’. Niezawodnie pojawia się również druga część Chronologii Śródziemia Drugiej Ery, opracowana przez Michała Leśniewskiego ‘M.L.’.
Gwoździem numeru jest wywiad z twórcą Tolk Folku, Jarosławem Florczakiem ‘Elkiem Bregaladem’, który odpowiedział nam na piętnaście niełatwych pytań.     Nie zabraknie uczty czytelniczej w postaci fanfików i pełnych humoru listów z archiwum poczty w Michel Delving, jak również wyboru wierszy, recenzji, krzyżówki i wydarzeń, które czekają nas w nadchodzącym, 2010 roku.
Nowością jest dział “Teatrzyk” w którym debiutuje sztuka o znamiennym tytule “Narada u Elronda”, pióra Katarzyny Wojdak ‘Avari’.
W przygotowaniu “Aiglosa” nr 13 pomogli nam nowi współpracownicy, których mamy przyjemność Wam przedstawić. Są nimi Marcin Gugulski ‘Denethor’ i Małgorzata Dzikowska ‘Marille Undomiel’.
Stale czekamy na Wasze opinie, listy i uwagi.

Spis treści najnowszego Aiglosa znajdziecie tutaj.

Aby zamówić almanach odwiedźcie stronę pisma, przypominamy również o sprzedaży bezpośredniej Aiglosa w Warszawie.

W tym numerze przeczytacie także dwie krótkie rozprawy Ewy “Elenny” Próchniak na temat roli muzyki w tworzeniu świata tolkienowskiego oraz o kanonie jego dzieł. Ponadto będziecie mogli zapoznać się z dwoma ciekawymi wywiadami z twórcami zeszłorocznych brytyjskich filmów fanowskich: The Hunt for Gollum oraz Born of Hope. Nie zabraknie też, jak zwykle, przepisów Justyny “Meoi” Wądołkowskiej i ćwiczeń sindarinu. Każdy znajdzie coś dla siebie.

Najnowszy numer trafił właśnie do wszystkich członków Bractwa Rivendell, a już za kilka dni będzie można go znaleźć na naszej stronie internetowej: www.rivendell.tk. Nadal można znaleźć tam także pozostałe numery, które teraz dostępne są za pośrednictwem serwisu issuu.com.

Pełny spis treści prezentujemy poniżej, a okładkę najnowszego numeru zobaczyć możecie obok.

• Ewa „Elenna” Próchniak – Problematyka  tolkienowskiego kanonu
• Ewa „Elenna” Próchniak – O muzyce Ainurów
• Thoron Thalion – Númenor
• Janusz „Ivellios” Kamieński – Władcy mórz w świecie Tolkiena
• Maria „Maryen” Jędrzykiewicz – Aldarion i Erendis
• Janusz „Ivellios” Kamieński – Dostarczyliśmy im kawałek historii – wywiad z Brianem Laverym
• Janusz „Ivellios” Kamieński – Jak z podróżującym cyrkiem – wywiad z Kate Madison
• Maria „Maryen” Jędrzykiewicz – Lothlórien 2009 – relacja ze Zlotu Bractwa Rivendell
• Justyna „Meoi” Wądołkowska – Kwas żurawinowy – przepis
• Justyna „Meoi” Wądołkowska – Sałatka z Dol Amroth – przepis
• Justyna „Meoi” Wądołkowska – (Pie)Rożki – przepis
• Janusz „Ivellios” Kamieński – Ćwiczenia sindarin – Lekcja 2. Odmiana czasowników typu ‘A’

A że śnieg ciągle za oknem – warunki dla mikołajowych reniferów wciąż nie najgorsze – spieszymy z informacją o problemach, jakie napotkała w czasie produkcji grupa twórców ze Wschodu.  Ludzie z TTT już trzy lata temu planowali stworzenie animacji, wykorzystującej rysunki J.R.R. Tolkiena. Cały serial miał się składać z 10-12 odcinków i obejmować 70-80 minut materiału. Twórcy chcieli przedstawić nie tylko świat opisany w Listach Świętego Mikołaja, ale również Europę, zmieniającą się wraz z każdym listem. Miał to być po części film o zbliżającej się tragedii II wojny światowej – miał to być jednak też i obraz o nadziei, która nigdy nie gaśnie.

Serial miał pokazać drogę listu z Bieguna Północnego przez Europę lat 30. po samą Anglię. W obraz miały być wkomponowane obrazy i muzyka z epoki. Twórcy chcieli pokazać nadciągającą brunatną noc z Zachodu i czerwoną pożogę ze Wschodu, ale w 1943 roku wraz z listem od Mikołaja miała się pojawić nadzieja i cały bieg wydarzeń prowadzących do zwycięstwa.

Twórcy obliczyli, że cały projekt musiałby kosztować około… 50-70 tys. euro. I o tę ścianę wszystko się rozbiło. Grupa twórców Tolkien Texts Translation poszukuje sponsorów. Może w Polsce znajdzie się bogaty tolkienista, który wysupła dużą sumkę na ten ambitny projekt? Jak całość miałaby wyglądać? Oto odcinek pilotażowy. Zwróćcie uwagę na znakomite wykorzystanie oryginalnych rysunków J.R.R. Tolkiena. Zapraszamy na polską premierę filmowych Father Christmas Letters!

Ciekawa premiera miała miejsce 1 marca. Grupa Kreatywna “Elsewhere” opublikowała kolejny, drugi już tom serii J. R. R. Tolkien. Prace filologiczne. Nowa książka nosi tytuł “Chaucer  jako filolog” i inne eseje i zawiera dwadzieścia siedem mniej lub bardziej znanych prac i artykułów J.R.R. Tolkiena, które dotyczą filologii angielskiej. Książka ta jest rosyjskim przekładem tekstów Tolkiena, ma 592 strony i ładną twardą okładkę. Co ważne – nie jest to przekład książki angielskiej. To oryginalny dobór tekstów dokonany przez redaktorów “Elsewhere”. Prace nad książką trwały aż trzy lata. Jeżeli chcecie o książce poczytać po rosyjsku, zapraszamy tutaj i tutaj.

Obecnie grupa redakcyjna pracuje nad rosyjskim przekładem piątego tomu Historii Śródziemia (o tomie czwartym w ich opracowaniu pisaliśmy tutaj). Ukaże się on prawdopodobnie w początkach roku 2011. Pamiętacie kontrowersję związaną z witryną Complete J.R.R.T.? Pisaliśmy o niej tutaj. Internetowa kolekcja zeskanowanych książek Tolkiena i o Tolkienie została zamknięta na żądanie Tolkien Estate (reprezentujących spadkobierców J.R.R. Tolkiena). Możliwe, że w doniesieniu o nielegalności tej inicjatywy brali udział tolkieniści z… Polski. Byłaby to zła wiadomość.

SŁOWNICZEK IMION: POLSKI > SINDARIN, QUENYA

Już w marcu ciekawa premiera wydawnictwa HarperCollins! Wiersz J.R.R. Tolkiena pt. Olifant (ang.  Oliphaunt), który znalazł się na kartach Władcy Pierścieni (w księdze IV, w rozdziale 3) oraz w Przygodach Toma Bombadila (wiersz nr 10). Wiersz ten przedrukowano również w ilustrowanej książce dla dzieci pt.  Oliphaunt (Beastly Verse) w sierpniu 1989 r. (Contemporary Books). Dawno nie wznawiany, znajdzie się ten ciekawy wiersz na plakacie, który wyda w tym miesiącu angielskie wydawnictwo. Autorem edycji jest kaligraf Richard Ardagh. Po raz pierwszy plakat wydało w limitowanej edycji wydawnictwo Eden Press (tutaj znajdziecie informację o tym kolekcjonerskim wydaniu).  Rozmiary plakatu wydanego przez HarperCollins to: 560 x 755 mm. Cena to bagatelka: 117,50 funtów. Ukaże się od 50 do 100 takich plakatów. A zatem publikacja powinna zainteresować kolekcjonerów.

A dla tych, których zadowoli zdjęcie plakatu, które publikujemy w naszym serwisie, jeszcze jedna, mało znana, gratka. Prezentujemy rosyjską animację pt. Oliphaunt, która na konwencie RingCon 2006 w Niemczech otrzymała drugie miejsce w tolkienowskim konkursie filmowym. Do filmu dołączamy mało znane polskie tłumaczenie wiersza pióra Agnieszki Kreczmar (z książki Tolkien dzieciom, Iskry 1994). Autorzy filmu, Tolkien Texts Translations, wyprodukowali też inne animacje (o niektórych już pisaliśmy, o innych napiszemy): Mr. Bliss, Fastitocalon, Cat, Firiel oraz odcinek pilotarzowy The Father Christmas Letters.

J.R.R. Tolkien
OLIFANT

Wielki jak dom
Stąpa jak grom,
A gdy się jego ciężar przelewa,
To dookoła trzaskają drzewa
I ziemia drży.
Białe ma kły,
A chociaż sam jest koloru myszy,
Każdy truchleje, kiedy go słyszy,
Gdy na południu potężne kroki
Stawia na trawie, ciężki, wysoki.
Z nosem jak wąż
Uszami wciąż
Macha wielkiemi,
A chociaż stary, to nie do wiary -
Nigdy nie kładzie się na ziemi
Nawet gdy kona -
rzecz to sprawdzona.
Choć nikt z was pewnie w to nie uwierzy,
Olifant zwie się to dziwne zwierzę.
Kto raz się spotkał z czymś tak ogromnym,
Ten go już nigdy nie zapomni
A jeśli nie – to myśli, że
Takiego zwierza nie ma na świecie -
I co powiecie?
Oto ja – stoję tu między wami,
Wierzcie mi – bo Olifant nie kłamie.

Może mało kto wie, że polskie słowo wielbłąd jest spokrewnione z Tolkienowym olifantem. Oba słowa pochodzą od łacińskiego elephantus ’słoń’ (< gr. eléphas ‘t.s’). Na gruncie germańskim doszło do przeniesienia znaczenia z jednego bliżej nie znanego egzotycznego zwierzęcia na inne – co przejęli Słowianie. Od gockiego ulbandus ‘wielbłąd’ pochodziło prasłowiańskie *ъlbądь. Forma gocka wywodzi się od łacińskiego określenia słonia.

Dzień Czytania Tolkiena (Tolkien Reading Day) przypada co roku 25 marca. Ustanowiono go aby zachęcić czytelników tolkienowskich książek do bycia razem i rozmawiania o ulubionych tekstach w szkołach, na uniwersytetach, w klubach czytelniczych, w rodzinach. Temat tegorocznego Dnia Czytania Tolkiena to: “Tolkienowscy Żeglarze” (”Tolkien’s Seafarers”).

Dzień Czytania Tolkiena to szczególna okazja dla ludzi w każdym wieku  i każdej profesji aby razem czytać i razem dzielić się przemyśleniami na temat opowieści Tolkiena. Ponieważ rok 2010 ogłoszono Rokiem Żeglarza (ogłosiła go takim Międzynarodowa Organizacja Marynistyczna/International Maritime Organization) proponujemy, żeby w tym roku tematem naszych rozmyślań był romans númenórejski z Niedokończonych opowieści: “O Aldarionie i Erendis”, podróże i okręty Telerich, ucieczka morska Noldorów, podróże Tuora i Eärendila opisane w Silmarillionie, wiersze Bilba, utwory poetyckie o żeglowaniu zawarte w Przygodach Toma Bombadila.

Pomysły na wspólne przeżywanie lektury w Dniu Czytania Tolkiena 2010 znajdziecie na stronie Tolkien Society.

Bodleian Library (słynna oksfordzka Biblioteka Bodlejska) bierze udział w Światowym Dniu Książki organizując wystawę oryginalnych grafik J.R.R. Tolkiena, które zostały stworzone do zilustrowania Hobbita.

Na wystawie zobaczyć też będzie można unikalny rękopis Hobbita oraz rzadkie pierwsze wydanie książki. Wejście na wystawę jest darmowe, ale pokaz trwać będzie tylko… jeden dzień. Jeżeli przebywasz w okolicach Oksfordu, nie zapomnij o niej! Miejsce: Divinity School w Bodleian Library; czas: czwartek, 4 marca b.r.

Hobbita opublikowano we wrześniu 1937 r., a 1500 egzemplarzy pierwszego wydania rozsprzedano w przeciągu trzech miesięcy. Książka otrzymała entuzjastyczne recenzje, a po sukcesie amerykańskiego wydania z 1938 r., stała się światowym bestsellerem i przetłumaczono ją na blisko czterdzieści języków.

Rękopis Tolkiena zawierał kilka czarno-białych rysunków oraz map, które po opracowaniu znalazły się w pierwszym brytyjskim wydaniu Hobbita. Po sugestiach wydawcy amerykańskiego Tolkien przygotował również ilustracje kolorowe. Pięć takich prac powstało między połową lipca a połową sierpnia 1937 r. Cztery z nich znalazły się w pierwszym wydaniu za Oceanem (marzec 1938). Kolejne cztery znalazły się w drugim wydaniu brytyjskim ze stycznia 1938 r.

Dr Chris Fletcher, dyrektor Wydziału Rękopisów Zachodnich w Bodleian Library powiedział:

Zdolności plastyczne Tolkiena są prawdopodobnie mniej znane niż jego wielki talent pisarski. A jednak nasza wystawa pokazuje, że jego wspaniałe akwarele i grafiki czarno-białe, którymi hojnie obdarowano naszą bibliotekę w roku 1979, stały się nieodłączną częścią twórczej koncepcji Hobbita i Władcy Pierścieni.   Jesteśmy zachwyceni tym, że możemy uczcić tego artystę i pisarza w bibliotece, którą regularnie odwiedział jako naukowiec.

Wystawa zbiega się ze Światowym Dniem Książki, największym dorocznym wydarzeniem czytelniczym na globie.  Początki tego święta tkwią w Kataloni (Hiszpania), gdzie róże i książki darowano ukochanym w dniu św. Jerzego. Celebracja ta ma już osiemdziesięcioletnią tradycję! Piękna tradycja…