In foramine terrae habitabat hobbitus. W formalinie teraz hobbitał habbit… czy coś w tym guście. Dzięki wydawnictwu HarperCollins, które zapragnęło uczcić siedemdziesiątą piątą rocznicę pierwszego wydania Hobbita (ale ten czas leci, swoją drogą), w brytyjskich księgarniach zagości Hobbitus Ille, czyli Hobbit po łacińsku. Za tłumaczenie odpowiada Mark Walker, znany ze swoich tłumaczeń książek dla dzieci, który ma na swoim koncie takie dzieła jak Domus Anguli Puensis (Chatka Puchatka) i Ursus Nomine Paddington (Miś zwany Paddingtonem). Hmm… patrzę na te tytuły i faktycznie, coś w tym jest, że w łacinie wszystko brzmi mądrze.

Dla osób, które znają łacinę i nie chcą poprzestać na zdobieniu półki tą książką (tu pozwolę sobie zauważyć, że okładka jest całkiem przyzwoita, ma potencjał do bycia ozdobą półki, efekt mozaiki dobrze oddaje charakter tłumaczenia), lecz zamierzają tę książkę przeczytać, gratką może się też okazać fakt, że wszystkie wiersze i piosenki mają być przełożone na klasyczne łacińskie metrum. Książka jest zapowiadana jako “świetna dla osób uczących się łaciny, a także dla fanów pragnących wyszukiwać swoje ulubione cytaty.”

Tłumaczenie ma zagościć w księgarniach we wrześniu tego roku, planowana cena to £12.99. A ja sobie poczekam aż ktoś przetłumaczy Władcę Pierścieni na ten język, a potem będę straszyć znajomych sławetną wypowiedź Gandalfusa do Balrogusa “You cannot pass!”.

Prezentowany fragment, otwiera scena z krajobrazem Nowej Zelandii, obraz jest o wiele bardziej klarowny niż większość filmów przyrodniczych, Los Angeles Times opisuje tą scenę filmu jako hiperrealistyczną. Wszystko to zmienia się w momencie gdy pojawili się aktorzy, każdy ich ruch był krystalicznie czysty i ostry. Niektórzy widzowie narzekali że materiał nie dawał odczucia tradycyjnego filmu.

Peter Jackson oznajmił, iż negatywne odczucia co do zaprezentowanego materiału i nowej technologi nie zatrzymają produkcji, oraz iż ma nadzieję, że filmowi malkontenci zobaczą film i sami go ocenią. Nikt nie będzie się zatrzymywał – powiedział reżyser - ta technologia będzie się tylko rozwijać. Jackson ma nadzieję że krytycy formatu zmienią zdanie po obejrzeniu ukończonego filmu.

Z początku odczucie może być dziwne, ponieważ nigdy nie widziałeś tak zrobionego filmu, to całkowicie nowe doświadczenie. Ale to uczucie nie trwa cały film. To całkiem inne wrażenie, niż kiedy oglądasz 10 minut zmontowanego materiału podczas prezentacji technicznej.

O  prawdziwym odbiorze możemy mówić kiedy widzowie mają szansę obejrzeć cały film – dodaje Peter Jackson.

Peter Jackson zauważył, że część widowni potrzebowała kilku chwil by przyzwyczaić się do 48 klatkowego obrazu. Kilku z pośród negatywnie komentujących pokaz podczas CinemaCon przyznało, że całkowicie się już przyzwyczaili do formatu, oglądając scenę Gollumem i Bilbem [pojawiająca się w końcowej części prezentacji].

To było te same 48 klatek jak w pozostałej części - wyjaśnia Jackson - zastanawiam się czy widzowie wsłuchali się w dialogi, postaci i opowieść. To dzieje się w filmie – wczuwasz się w niego.

A jakie są wasze refleksje na temat zastosowanej 48 klatkowej technologii i jakie macie oczekiwania co do Hobbita?

Katarzyna Chmiel-Gugulska jest autorką okładek i ilustracji w siedemdziesięciu książkach. Współpracuje z kilkoma wydawnictwami i agencjami reklamowymi, tworzy komiksy, napisała m.in. powieść rozgrywającą się w tolkienowskim Śródziemiu, baśnie i opowieści dla dzieci. W wywiadzie specjalnie dla Szkoły Czytania opowiada o pracy ilustratora i o tym, czym są dobre ilustracje.

Tutaj znajdziecie pierwszą a tutaj drugą część wywiadu z Kasiopeą

Zapraszamy!

Chciałem podziękować, wszystkim dotychczasowym autorom wpisów, i wszystkim tym którzy tutaj zaglądają i nas wspierają. Kiedy przeglądam już nie tylko miesiące wpisów lecz lata, naprawdę czuję radość i dziękuję Wam wszystkim że jesteście częścią tego wszystkiego.

Zapraszam na oficjalną stronę przedstawienia: http://www.onemanlotr.com/.

życzy Redakcja

W związku przeżywanym przez chrześcijan Triduum Paschalnym zapraszamy Was do lektury poematu anglosaskiego (staroangielskiego) pt. Sen o Drzewie anonima z VIII w. w mistrzowskim tłumaczeniu Joanny “Adaneth” Drzewowskiej. Utwór pojawił się w Simbelmynë nr 20 z lata 2004 r. Poemat ilustrujemy rysunkami Krzyża z Ruthwell, runicznego zabytku, na którym znalazł się fragment Snu o Drzewie oraz reprodukcją anglosaskiego rękopisu, który zawiera poemat (obie fotografie lepiej widoczne po kliknięciu). J.R.R. Tolkien w latach 30. wygłosił wiele wykładów na temat tego chrześcijańskiego dzieła napisanego w ukochanej przez Profesora staroangielszczyznie (patrz Scull, Hammond The J.R.R. Tolkien Companion and Guide, I 154, 167, 175).

Słuchaj! o śnie opowiem śnionym o północy
gdy ci, co mowę znają zlegli na spoczynek.
Drzewo we śnie widziałem, Drzewo w światło spowite,
wysoko wzrastało wspaniałe Drzewo.
Złotem i klejnotami zakryte w całości,
pięć kamieni drogich w poprzecznej belce tkwiło.
I widziałem przy nim wszystkich Pańskich aniołów
pięknych wieczną pięknością. Nie przybyli
by czcić narzędzie śmierci należnej przestępcy.
Drzewo Zwycięstwa ujrzały duchy niebieskie, a z nimi
ludzie śmiertelni tej ziemi i stworzenie całe.
I ja, choć grzechu winny i grzechem zraniony
widziałem Drzewo Chwały chlubne, radością lśniące,
Drzewo Króla mocnego klejnotami strojne.

Lecz ślady walki zaciętej przez złoto świecące ujrzałem,
krew ran bitewnych po prawej stronie Drzewa
w lęku wielkim, żalem przeniknięty patrzyłem, męstwo Drzewa podziwiając.
A ono w oczach moich odmieniać się jęło,
to krwi wilgocią mokre, to wielkimi skarby
strojne znowu na chwilę, to znowu zranione.
I przemówiło do mnie Drzewo Uleczenia. Pamiętam to dobrze,
choć czas długi minął. Tak mówiło Drzewo:

„W lesie mnie wycięli wyrąbując z korzeni,
wziął mnie w niewolę wróg silny, widowisko chciał sobie sprawić.
Umyślił, bym w górę uniosło, którego uzna przestępcą.
Ponieśli mnie więc na szczyt góry, na wzgórzu utwierdzili mnie mocno.
Tam Pan rodzaju ludzkiego zapragnął, bym wzwyż Go uniosło,
z wielką odwagą i męstwem On sam wejść w śmierć zechciał.
By ugiąć się czy złamać nie było we mnie śmiałości,
choć ziemia pode mną drżała, choć trzęsły się w lęku skały,
choć zabić nieprzyjaciół było w mocy mojej,
nie było we mnie śmiałości lecz bojaźń słowa Pana.

A On, wojownik mężny, szaty złożył i wstąpił odważnie na Drzewo,
Bóg wszechmocny, potężny, piękny w obnażeniu.
Wielu patrzyło na Niego, widząc Odkupienie.
I drżało drewno moje gdy dotknął mnie sobą.
Tak stałem jako Krzyż Króla wielkiego niosąc,
Pana niebios. Gwoździami przebili drewno me ciemnymi.
Oto tutaj są rany otwarte i straszne,
nie śmiałem z nich żadnej zaleczyć ni zataić.

I kpili tam z nas obu. Krew Jego oblała
drewno moje obficie zanim ducha oddał.
Wiele na tamtym wzgórzu wtedy wycierpiałem.
Los mi okrutny przypadł abym tam oglądał
Boga Zastępów straszliwie w śmierci rozpiętego.

Chmury ciemnością nieba Ciało chwalebne przykryły,
całe stworzenie lament śpiewało Królowi.
Tak trwał Chrystus na Krzyżu. A potem, widziałem,
nieliczni przyszli do Króla z daleka poddani.
Wtedy ku ziemi zgiąłem się i ludziom,
zdając w ich ręce poranione Ciało
i zdjęli Go mężowie, a ja pozostałem
krwią pokryty i w ranach okrutnych od gwoździ.

A oni na ziemi złożywszy Ciało patrzyli,
a Król niebios, zdało się, po bitwie zmęczony,
odpoczywał przez chwilę gdy oni opodal
miejsca męki mozolnie kurhan Mu sypali,
grób sposobiąc z kamieni gdzie Króla złożyli
i uczcili lamentem Władcę Zwycięskiego. Cisza zapadła i ciemność
i odeszli. My tylko, tylko drzewa, płakaliśmy dalej,
gdy głos człowieka umilkł, gdy ostygło Ciało.

Na ziemię mnie powalił wyrok złego losu.
W ziemi, w dole głębokim drzewa krzyży zakopano.
Odnaleźli mnie potem słudzy, Pana przyjaciele,
w srebro okuli, w klejnoty i w złoto.
Patrz na mnie oto teraz, któryś wojownikiem:
hańbę i ból niezmierny przebyłem z ręki Złego.
Dziś jestem chwały znakiem, chlubą całej ziemi,
wieżą, niebios kolumną. Niosę uzdrowienie
wszystkim, co się lękają Krzyża, gdzie Syn Boży
cierpiał czas krótki. Kiedyś spośród kar najsroższa,
haniebne męki narzędzie, nienawistne dla ludzi,
teraz drogę wskazuję wśród dróg najwłaściwszą,
drogę życia dla wszystkich władających mową.
Jam to Pana wywyższył ponad wszelkie drzewo,
jak On sam Matkę swoją wyniósł spośród kobiet.

Teraz tobie rozkażę, któryś wojownikiem,
abyś ludziom powtórzył tego Drzewa mowę,
na którym grzechy świata święty Bóg odkupił
i występek Adama swą opłacił śmiercią.
Lecz z grobu powstał Pan potężny i mocny,
odnalazł ludzi śmiertelnych, Śródziemia mieszkańców.

I przybędzie w dniu sądu Pan pośród aniołów,
Sędzia najwyższy swój wyrok ogłosi,
każdemu według czynów słuszną da odpłatę.
Wtedy się nie ostoi kto bojaźni nie zna
słowa Pańskiego, on strachem przelęknie się wielkim.
Lecz ten strachu nie zazna, kto ze wszystkich znaków
najdostojniejszy wybrał i w sercu zachował,
Krzyż wskaże każdej duszy do Królestwa drogę.”

I wtedy w tęsknocie wielkiej wzniosłem prośby
ku Drzewu Mocy, bym je mógł odnaleźć.
Wielu moich przyjaciół przeszło z tego życia
do życia chwały z Ojcem żyjącym na wieki.
Ja również oczekuję, że Krzyż, który oczom
moim na ziemi tutaj zechciał się ukazać
w krainę szczęścia wieczną kiedyś mnie wprowadzi.
Przebywał będę zawsze pośród ludu Boga
w ziemi, co jak sen piękna. Pana przyjacielem
pozostać pragnę – On przez Odkupienie
nową nadzieję w serca nasze nalał.

Syn Boży, zwycięzca, wódz tryumfujący,
dusze nieprzeliczone do nieba wprowadził
w chwałę daną aniołom, w szczęście świętych Jego,
i sam z nimi zamieszkał w swoim domu na wieki.
______________________________________________

I jeszcze oryginał dla kochających mowę Anglów i Sasów:

Hwæt, iċ swefna cyst secgan wylle,
hwæt mē ġemǽtte tō midre nihte
syðþan reordberend reste wunedon.
Þūhte mē þæt iċ ġesāwe syllicre trēow
on lyft lǽdan, lēohte bewunden,
bēama beorhtost. Eall þæt bēacen wæs
begoten mid golde; ġimmas stōdon
fæġere æt foldan scēatum; swylċe þǽr fīfe wǽron
uppe on þām eaxleġespanne. Behēoldon þǽr enġel Dryhtnes ealle
fæġere þurh forðġesceaft. Ne wæs ðǽr hūru fracodes ġealga,
ac hine þǽr behēoldon hāliġe gāstas,
men ofer moldan, ond eall þēos mǽre ġesceaft.
Sylliċ wæs se siġebēam ond iċ synnum fāh,
forwunded mid wommum. Ġeseah iċ wuldres trēow
wǽdum ġeweorðode, wynnum scīnan,
ġeġyred mid golde; ġimmas hæfdon
bewriġene weorðlīċe Wealdendes trēow.

Hwæðre iċ þurh þæt gold onġytan meahte
earmra ǽrġewin, þæt hit ǽrest ongan
swǽtan on þā swīðran healfe. Eall iċ wæs mid sorgum ġedrēfed;
forht iċ wæs for þǽre fæġran ġesyhðe. Ġeseah iċ þæt fūse bēacen
wendan wǽdum ond blēom; hwīlum hit wæs mid wǽtan bestēmed,

beswyled mid swātes gange, hwīlum mid since ġeġyrwed.

Hwæðre iċ þǽr licgende lange hwīle
behēold hrēowċeariġ Hǽlendes trēow,
oð ðæt iċ ġehýrde þæt hit hlēoðrode.

Ongan þā word sprecan wudu sēlesta:
Þæt wæs ġeāra iū (iċ þæt ġýta ġeman)

þæt iċ wæs āhēawen holtes on ende,
āstyred of stefne mīnum. Ġenāman mē ðǽr strange fēondas,
ġeworhton him þǽr tō wǽfersýne, hēton mē heora wergas hebban.

Bǽron mē ðǽr beornas on eaxlum oð ðæt hīe mē on beorg āsetton;

ġefæstnodon mē þǽr fēondas ġenōge. Ġeseah iċ þā Frēan mancynnes

efstan elne myċle þæt hē mē wolde on ġestīgan.
Þǽr iċ þā ne dorste ofer Dryhtnes word
būgan oððe berstan, þā iċ bifian ġeseah
eorðan scēatas. Ealle iċ mihte
fēondas ġefyllan, hwæðre iċ fæste stōd.
Onġyrede hine þā ġeong hæleð – þæt wæs God ælmihtiġ,

strang ond stīðmōd. Ġestāh hē on ġealgan hēanne,
mōdiġ on maniġra ġesyhðe, þā hē wolde mancyn lýsan.

Bifode iċ þā mē se beorn ymbclypte. Ne dorste iċ hwæðre būgan tō eorðan,
feallan tō foldan scēatum, ac iċ sceolde fæste standan.

Rōd wæs iċ ārǽred. Āhōf iċ rīċne Cyning,
heofona Hlāford, hyldan mē ne dorste.
Þurhdrifan hī mē mid deorcan næġlum. On mē syndon þā dolg ġesīene

opene inwidhlemmas. Ne dorste iċ hira nǽnigum sceððan.
Bysmeredon hīe unc būtū ætgædere. Eall iċ wæs mid blōde bestēmed,

begoten of þæs guman sīdan siððan hē hæfde his gāst onsended.

Feala iċ on þām beorge ġebiden hæbbe
wrāðra wyrda. Ġeseah iċ weruda God
þearle þenian. Þȳstro hæfdon
bewriġen mid wolcnum Wealdendes hrǽw,
scīrne scīman; sceadu forðēode
wann under wolcnum. Wēop eal ġesceaft,
cwīðdon Cyninges fyll. Crist wæs on rōde.
Hwæðere þǽr fūse feorran cwōman
tō þām æðelinge; iċ þæt eall behēold.

Sāre iċ wæs mid sorgum ġedrēfed; hnāg iċ hwæðre þām secgum tō handa,
ēaðmōd, elne myċle. Ġenāmon hīe þǽr ælmihtiġne God,
āhōfon hine of ðām hefian wīte. Forlēton mē þā hilderincas
standan stēame bedrifenne. Eall iċ wæs mid strǽlum forwundod.
Ālēdon hīe ðǽr limwēriġne, ġestōdon him æt his līċes hēafdum;
behēoldon hīe ðǽr heofenes Dryhten, ond hē hine ðǽr hwīle reste,
mēðe æfter ðām miċlan ġewinne. Ongunnon him þā moldern wyrċan

beornas on banan ġesyhðe. Curfon hīe ðæt of beorhtan stāne;

ġesetton hīe ðǽron sigora Wealdend. Ongunnon him þā sorhlēoð galan
earme on þā ǽfentīde. Þā hīe woldon eft sīðian
mēðe fram þām mǽran þēodne; reste hē ðǽr mǽte weorode.

Hwæðere wē ðǽr grēotende gōde hwīle
stōdon on staðole syððan stefn ūp ġewāt
hilderinca. Hrǽw cōlode
fæġer feorgbold. Þā ūs man fyllan ongan
ealle tō eorðan. Þæt wæs eġesliċ wyrd!
Bedealf ūs man on dēopan sēaþe; hwæðre mē þǽr Dryhtnes þeġnas,
frēondas ġefrūnon,
ġyredon mē golde ond seolfre.

Nū ðū miht ġehýran, hæleð mīn se lēofa,
þæt iċ bealuwara weorc ġebiden hæbbe,
sārra sorga. Is nū sǽl cumen
þæt mē weorðiað wīde ond sīde
menn ofer moldan ond eall þēos mǽre ġesceaft,
ġebiddaþ him tō þyssum bēacne. On mē bearn Godes
þrōwode hwīle; for þan iċ þrymfæst nū
hlīfiġe under heofenum, ond iċ hǽlan mæġ
ǽġhwylċne ānra þāra þe him bið eġesa tō mē.

Iū iċ wæs ġeworden wīta heardost,
lēodum lāðost, ǽr þan iċ him līfes weġ
rihtne ġerȳmde reordberendum.
Hwæt, mē þā ġeweorðode wuldres Ealdor
ofer holtwudu, heofonriċes Weard,

swylċe swā hē his mōdor ēac, Marian sylfe,
ælmihtiġ God for ealle menn
ġeweorðode ofer eall wīfa cynn.

Nū iċ þē hāte, hæleð mīn se lēofa,
þæt ðū þās ġesyhðe secge mannum,
onwrēoh wordum þæt hit is wuldres bēam
se ðe ælmihtiġ God on þrōwode
for mancynnes manegum synnum
ond Adomes ealdġewyrhtum.
Dēað hē þǽr byriġde; hwæðere eft Dryhten ārās
mid his miċlan mihte mannum tō helpe.
Hē ðā on heofenas āstāg, hider eft fundaþ
on þysne middanġeard mancynn sēċan

on dōmdæġe Dryhten sylfa,
ælmihtiġ God ond his enġlas mid,
þæt hē þonne wile dēman, se āh dōmes ġeweald,

ānra ġehwylcum swā hē him ǽrur hēr
on þyssum lǽnum līfe ġeearnaþ.
Ne mæġ þǽr ǽniġ unforht wesan
for þām worde þe se Wealdend cwyð.
Frīneð hē for þǽre mæniġe hwǽr se man sīe,
se ðe for Dryhtnes naman dēaðes wolde
biteres onbyriġan, swā hē ǽr on ðām bēame dyde.
Ac hīe þonne forhtiað, ond fēa þenċaþ
hwæt hīe tō Criste cweðan onġinnen.
Ne þearf ðǽr þonne ǽniġ anforht wesan
þe him ǽr in brēostum bereð bēacna sēlest,
ac ðurh ðā rōde sceal rīċe ġesēċan
of eorðweġe ǽġhwylċ sāwl
sēo þe mid Wealdende wunian þenċeð.

Ġebæd iċ mē þā tō þan bēame blīðe mōde,
elne myċle, þǽr iċ āna wæs
mǽte werede. Wæs mōdsefa
āfýsed on forðweġe; feala ealra ġebād
langunghwīla. Is mē nū līfes hyht
þæt iċ þone siġebēam sēċan mōte
āna oftor þonne ealle men,
well weorþian. Mē is willa tō ðām
myċel on mōde, ond mīn mundbyrd is
ġeriht tō þǽre rōde. Nāh iċ rīċra feala
frēonda on foldan, ac hīe forð heonon
ġewiton of worulde drēamum, sōhton him wuldres Cyning,

lifiaþ nū on heofenum mid hēahfædere,
wuniaþ on wuldre, ond iċ wēne mē
daga ġehwylċe hwænne mē Dryhtnes rōd
þe iċ hēr on eorðan ǽr scēawode
on þysson lǽnan līfe ġefetiġe
ond mē þonne ġebringe þǽr is blis myċel,
drēam on heofonum, þǽr is Dryhtnes folc
ġeseted tō symle, þǽr is singal blis,
ond mē þonne āsette þǽr iċ syþþan mōt
wunian on wuldre, well mid þām hālgum
drēames brūcan. Sī mē Dryhten frēond,
se ðe hēr on eorþan ǽr þrōwode
on þām ġealgtrēowe for guman synnum.
Hē ūs onlýsde ond ūs līf forġeaf
heofonlicne hām. Hiht wæs ġenīwad
mid blēdum ond mid blisse þām þe þǽr bryne þolodan.

Se Sunu wæs sigorfæst on þām sīðfate,
mihtiġ ond spēdiġ þā hē mid maniġeo cōm,
gāsta weorode, on Godes rīċe,
Anwealda ælmihtiġ, enġlum tō blisse
ond eallum ðām hālgum þām þe on heofonum ǽr
wunedon on wuldre þā heora Wealdend cwōm,
ælmihtiġ God, þǽr his ēðel wæs.

Earl writes also about Dwalin’s tattoos: on his head, Dwalin has some tattoos that seem to resemble the Dwarven art, maybe even a kind of the runes. In addition to the tattoos on his head (which are quite easy to spot), there seem to be inscriptions on his axe as well. On the left there is an image from one of the production vlogs where you can see the axe runes.

The first one seems to be Angerthas rune <u>. The second may be <ch> (see Appendix E in The Return of the King). Maybe you can help us to decipher the rest of them and to find the meaning of Dwalin’s tatoo?

It’s the belgond of the Fellowship of the Word-smiths to find as many linguistic details in the upcoming movies as possible. Help us to write new reports and to decipher our puzzles.

G-i-P stands for Gwaith-i-Phethdain, ‘The Fellowship of the Word-smiths’ or the linguistic website devoted to post-Tolkienian constructions in the “reconstructed” languages of Middle-earth [link].

W związku z dyskusją na jednym z forów tolkienowskich na temat sensu istnienia, przypomniała mi się lektura pewnego mniej znanego listu Tolkiena (nr 310 w zbiorze J.R.R. Tolkien. Listy w tłum. Agnieszki “Evermind” Sylwanowicz). Córka Raynera Unwina, Camilla, otrzymała w szkole zadanie. Miała napisać do kogoś list z zapytaniem: “Jaki jest cel życia?”. Wybór adresata padł na starego znajomego ojca Camilli, profesora J.R.R. Tolkiena. Było to w maju 1969 roku. Profesor potraktował pytanie bardzo poważnie. I dzięki temu, że 20 maja tamtego roku wysłał do Kamilki list z odpowiedzią, możemy się dowiedzieć, jaki jest „sens życia według” J.R.R. Tolkiena.

Wpierw Tolkien precyzuje pytanie, na które ma odpowiedzieć, potem zaś przedstawia bardzo precyzyjną odpowiedź skierowaną do ludzi wierzących w Boga i do tych niewierzących. Pisze, że pytanie o „cel” jest naprawdę użyteczne tylko wtedy, gdy odnosi się do istoty myślącej oraz jej świadomych celów i tych rzeczy, które taka istota projektuje i tworzy. Przy okazji Tolkien pisze o jednym z widocznych dla osoby wierzącej w Stwórcę „dowodzie” na Jego istnienie:

Jest to niezwykle interesujące, ponieważ takie istoty [inne istoty żywe, np. rośliny – przyp. red.] są „inne”, nie wytworzone przez nas, a wydają się wyrastać ze źródła pomysłowości nieobliczalnie bogatszego od naszej wyobraźni.

Tolkien pisze, że takie istoty są i istniałyby nawet wtedy, gdybyśmy nie istnieli my. Ale ponieważ jesteśmy, jednym z „celów” ich istnienia jest bycie przedmiotem naszych rozważań. I ponieważ widzimy w tych istotach pewien rozpoznawalny „wzór”, to obok pytania JAK? uprawnione jest też pytanie DLACZEGO? Na pytanie o JAK? próbują odpowiedzieć nauki przyrodnicze – nie poradzą sobie one jednak z pytaniem o DLACZEGO? Dlaczego? Bo takie pytanie, sugerujące powody i motywy, może odnosić się tylko do Umysłu. Bo jak pisze Tolkien:

tylko Umysł może mieć cele w jakikolwiek sposób czy w jakimkolwiek stopniu pokrewne celom ludzkim. Zatem pytanie: Dlaczego w fizycznym wszechświecie pojawiło się życie, wspólnota istot żywych? – wprowadza Wielkie Pytanie: Czy istnieje Bóg, Stwórca, Umysł, z którym są pokrewne nasze umysły (jako, że od niego pochodzą), tak iż częściowo jest On dla nas zrozumiały (…).

W ten sposób Tolkien dochodzi do kwestii religii i wyrastających z niej pojęć moralnych. Pisze też, że tu dochodzimy do granicy niepoznawalnego, bo odpowiedź na Wielkie Pytanie wymagałaby pełnej znajomości Boga…

Jeżeli zapytamy, dlaczego Bóg włączył nas do swojego Wzoru, to właściwie nie możemy powiedzieć nic ponad to, że TAK UCZYNIŁ.

Tu Tolkien poświęca kilka słów agnostykom i ateistom. Pisze, że jeżeli nie wierzy się w osobowego Boga, pytanie: Jaki jest cel życia? jest nieuzasadnione i nie ma na nie odpowiedzi. No bo do kogo można by skierować takie pytanie? Do jednej z istot rozumnych? Tolkien pisze:

Ponieważ jednak w jakimś zakątku (lub jakichś zakątkach) Wszechświata rozwinęły się istoty o umysłach, które zadają pytania i usiłują na nie odpowiadać, można by się zwrócić do jednej z tych dziwacznych istot. Jako jedna z nich odpowiedziałbym (mówiąc z absolutną arogancją w imieniu Wszechświata): Jestem jaki jestem. Nic nie można na to poradzić. Możesz usiłować się dowiedzieć, czym jestem, ale nigdy ci się to nie uda. A dlaczego chcesz wiedzieć, nie wiem. Może pragnienie wiedzy dla niej samej wiąże się z modlitwami, jakie niektórzy z nas zanoszą do tego, co nazywacie Bogiem. W swojej najwyższej formie wydają się one po prostcu wychwalać Go za bycie tym, kim jest, i za stworzenie tego, co stworzył, takim, jakim to jest.

Potem pisze profesor o tych, którzy wierzą w osobowego Boga, o tym, że badanie Wszechświata, czyli Stworzenia może być dla takich osób jednym ze sposobów uczczenia Boga. Kończy Tolkien swoje rozważania w taki sposób:

Można zatem powiedzieć, że głównym celem życia dla każdego z nas jest powiększać zgodnie z naszymi zdolnościami, i za pomocą wszelkich dostępnych nam środków, naszą wiedzę o Bogu i pod jej wpływem wielbić Go oraz Mu dziękować.

Tu Tolkien przytacza łacińskie słowa z hymnu Gloria in Excelsis, który zabrzmiał dziś w milionach kościołów na całej ziemi: laudamus te, benedicamus te, adoramus te, glorificamus te, gratias agimus tibi propter magnam gloriam tuam (‘chwalimy Cię, błogosławimy, Cię, wielbimy Cię, wychwalamy Cię, dzięki Ci składamy, bo wielka jest chwała Twoja…’). I zachęca Tolkien, żeby do wychwalania Pana, czyli najsensowniejszej rzeczy, jaką możemy robić w naszym życiu, wzywać też wszystkie inne stworzone istoty, mówiąc w ich imieniu słowami Psalmu 148:

Chwalcie Pana (…) ogniu i gradzie, śniegu i mgło, gwałtowny huraganie (…), góry i wszelkie pagórki, drzewa rodzące owoc i wszystkie cedry, dzikie zwierzęta i bydło wszelakie…

Czy słowa Tolkiena mogą być zrozumiałe dla tych, którzy ograniczają swoje człowieczeństwo do bycia jednym ze zwierząt na szczeblach ewolucji, a świat, który nas otacza do tego jedynie, co postrzegają zmysły…?

Prezentacje twórczości Stanisława Lema i

Otwarcie półki bookcrossingowej tematycznie związane będzie z postacią Stanisława Lema, którego szósta rocznica śmierci przypada 27 marca oraz z Dniem Czytania Tolkiena, który wypada 25 marca. W progra­mie znajdują się prelekcje: Jana Platy-Przechlewskiego o Stanisławie Lemie  i Grzegorza Szczepaniaka o J.R.R. Tolkienie, konkurs wiedzy o Tolkienie z nagrodami – książkami fantastycznymi od portalu ObliczaKultury.pl, zbiórka książek – zachęcamy do uwolnienia u nas książek i pokaz pierwszych w historii kina fil­mów fantastycznych Georgesa Mélièsa. Wstęp wolny.

Na półce znajdziecie wiele fantastycznonaukowych książek – od Asimowa przez Tolkiena po literaturę międzywojenną i klasyków radzieckiej science fiction. Bookcrossing to idea uwalniania/przekazywania książek (książkokrążenia) w specjalnie wyznaczonych miejscach, skąd można je zabrać, przeczytać i odłożyć w tym samym lub innym miejscu – może to być tramwaj, uczelnia, ulica. Katalog książek i półek znajduje się na stronie: http://www.bookcrossing.pl/. Osobom zaangażowanym w bookcrossing przyświeca myśl, żeksiążki nie lubią być więzione w domu na półkach, wolą krążyć z rąk do rąk i być czytane(http://pl.wikipedia.org/wiki/Bookcrossing).

Współpraca: Oblicza Kultury, Kawerna, Gdański Klub Fantastyki

Miejsce: Projektornia GAK, ul. Dworska 29a, Gdańsk-Brzeźno

Nadesłała Marta Tymińska