تا دوست را به یاری نخوانیم،

برای او کاری می کنیم و این خود دل را شکیبا می کند

طعم توفیق را می چشاند

و چه تلخ است لذت را “تنها” بردن

و چه زشت است زیبایی ها را تنها دیدن

و چه بدبختی آزاردهنده ای ست “تنها” خوشبخت بودن

در بهشت تنها بودن سخت تر از کویر است

در بهار هر نسیمی که خود را بر چهره ات می زند

یاد “تنهایی” را در سرت زنده میکند

“تنها” خوشبخت بودن خوشبختی ای رنج آور و نیمه تمام است

” تنها” بودن ، بودنی به نیمه است

و من برای نخستین بار در هستی ام رنج “تنهایی” را احساس کردم

دکتر علی شریعتی

در همین راستا :

• عقل‌ نقاد دينی‌ از نظر شريعتی
• آن جاده ی روشن و خیال انگیز
• عاشقانه ها : نزدیکتر به خدا
• سخنان زیبا و تفکر انگیز دکتر شریعتی
• ‌روشنفكري‌ و دكتر شريعتي‌
• ‌ ‌روشنفكری‌ و دكتر شريعتی
• شریعتی و تاثیر از مارکسیسم !؟
• مرثیه دکتر علی شریعتی به قلم شهید چمران
• شریعتی از زبان خود
• زیبایی
• من تو را دوست دارم
• زن عشق می کارد و کینه درو می کند

در آن‌ سالها خواندن‌ کتاب‌ شریعتی‌ جرمی‌ بود نابخشودنی‌ و دانشجویان‌ مشتاق‌ نسخه‌های‌ کمیاب‌ کتابهای‌ دکتر را مخفیانه‌ دست‌ به‌ دست‌ بین‌ یکدیگر می‌چرخاندند و خطر در مقایسه‌ با «اشتیاق‌ به‌ نفس‌ کشیدن‌ در هواتی‌ سالم‌ و پاکیزه‌» ناچیز می‌نمود. این‌ اشتیاق‌ به‌ قدری‌ زیاد بود که‌ روزی‌ یکی‌ از دختران‌ دانشجو که‌ آن‌ زمان‌ هم‌ محجبه‌ بود به‌ من‌ گفت‌: از وقتی‌ که‌ کتابهای‌ دکتر را شناخته‌ام‌، بقیه‌ کتابها به‌ قدری‌ از چشمم‌ افتاده‌اند که‌ دیگر نمی‌توانم‌ کتابی‌ جز کتاب‌ دکتر را بخوانم‌ البته‌ من‌ به‌ او توصیه‌ کردم‌ که‌ با این‌ حالت‌ مقابله‌ کند و به‌ قول‌ دکتر الینه‌ نشود (حتی‌ به‌ وسیله‌ کتابهای‌ دکتر).

لطف‌ خدا واقعاً شامل‌ حال‌ من‌ شد که‌ با تمام‌ سختی‌، تقریباً تمام‌ کتابهای‌ دکتر را قبل‌ از انقلاب‌ خواندم‌. با هر کدام‌ تحوّلی‌ شگرف‌ در روحیّه‌ خویش‌ احساس‌ می‌کردم‌. «تشیع‌ علوی‌، تشیع‌ صفوی‌»، «ابوذر» «حج‌»، «خودسازی‌ انقلابی‌»، «چه‌ باید کرد»، «چهار زندان‌ انسان‌» و بالاخره‌ «فاطمه‌ فاطمه‌ است‌» و… فاطمه‌ فاطمه‌ است‌، واقعاً غوغا به‌ پا کرد، به‌ خصوص‌ در روحیه‌ دختران‌ دانشجو، کم‌ کم‌ می‌فهمیدم‌ که‌ نقش‌ زن‌ در یک‌ مکتب‌ الهی‌ چگونه‌ ترسیم‌ می‌شود، استقلال‌ شخصیتی‌ فاطمه‌ ما را به‌ خود جذب‌ کرده‌ بود. چرا که‌ تاکنون‌ فاطمه‌ یا دختر پیامبر بود و شخصیتش‌ را از پدرش‌ کسب‌ کرده‌ بود، یا همسر علی‌ بود و شخصیتش‌ را از شوهرش‌ کسب‌ کرده‌ بود و یا مادر حسنین‌ بود و شخصیتش‌ را از پسرانش‌ کسب‌ نموده‌ بود. یعنی‌ همواره‌ شخصیت‌ زن‌ حتّی‌ زنی‌ مانند حضرت‌ فاطمه‌ بازتابی‌ از شخصیت‌ مرد تعریف‌ شده‌ بود و اینک‌ برای‌ اولین‌ بار با استقلال‌ الگویش‌ تمام‌ نما برای‌ زنان‌ و حتّی‌ مردان‌ مطرح‌ شده‌ بود. وه‌ که‌ چه‌ زیبا بود لحظه‌ای‌ که‌ درک‌ کردیم‌ که‌ فاطمه‌ فاطمه‌ است‌ به‌ تنهایی‌، بدون‌ پدر، همسر و پسر.

از تحوّلات‌ شگرف‌ دیگر رواج‌ تدریجی‌ حجاب‌ اسلامی‌ بین‌ دانشجویان‌ دختر بود که‌ سخت‌ تعجّب‌ برانگیز بود. جالب‌تر آنکه‌ دختران‌ با حجات‌ حتّی‌ اگر از زیبایی‌ صورت‌ کم‌ بهره‌ نیز بودند، به‌ خاطر داشتن‌ سیرت‌ زیبا با دانشجویان‌ بسیار شایسته‌ (چه‌ از نظر درس‌، چه‌ از نظر اخلاق‌ و…) ازدواج‌ می‌کردند و شاید خود این‌ پدیده‌، انگیزه‌ ثانویه‌ای‌ بود در جلب‌ دختران‌ به‌ حجاب‌ اسلامی‌.
شایان‌ ذکر است‌ که‌ در آن‌ ایّام‌ تبلیغات‌ رادیو، تلویزیون‌، کتابها و مطبوعات‌، عمدتاً در جهت‌ عریان‌سازی‌ زن‌ و عروسکی‌ شدن‌ او شکل‌ داده‌ شده‌ بود. همین‌ موضوع‌ عظمت‌ کار دکتر را در با حجاب‌ کردن‌ دانشجویان‌ دختر نشان‌ می‌دهد. اصولاً یک‌ طرف‌ ماجرا برای‌ چگونگی‌ پوشش‌ خانمها، نوع‌ نگاه‌ آقایان‌ است‌ به‌ طوری‌ که‌ اگر اکثریت‌ آقایان‌ به‌ طرف‌ زن‌ محجّبه‌ جلب‌ شوند و نه‌ به‌ طرف‌ متبرجّه‌ و خودنما. آن‌گاه‌است‌ که‌ خانمها نیز طبیعتاً به‌ سوی‌ با حجاب‌ شدن‌ کشیده‌ خواهند شد و نه‌ با شعار «یا روسری‌ یا توسری‌».

خاطره‌ جالب‌ دیگر که‌ گستردگی‌ نفوذ فرهنگی‌ اندیشه‌های‌ دکتر را می‌رساند این‌ بود که‌: در مأموریتی‌ اداری‌، راننده‌ اداره‌ با من‌ درد و دل‌ می‌کرد که‌ برادر ۱۷ ساله‌اش‌ متحوّل‌ شده‌ و به‌ قول‌ معروف‌ «کله‌اش‌ بوی‌ قرمه‌ سبزی‌ می‌دهد» به‌ تدریج‌ متوجه‌ شدم‌ که‌ برادرش‌ «جذب‌ کتابهای‌ دکتر شریعتی‌ شده‌ و در بدر کتابهای‌ او می‌گردد. منهم‌ راننده‌ را متقاعد کردم‌ که‌ نه‌ تنها برادرش‌ منحرف‌ نشده‌ است‌، بلکه‌ در راه‌ صحیحی‌ افتاده‌ است‌. سپس‌ به‌ او کمک‌ کردم‌ تا بتواند کتابهای‌ دکتر را به‌ برادرش‌ برساند و با اصرار از او خواستم‌ تا ابتدائاً خودش‌ آنها را بخواند تا مطمئن‌ شود که‌ موضوعی‌ انحرافی‌ در آنها وجود ندارد.
و امّا دستگیری‌ دکتر به‌ وسیله‌ ساواک‌، غم‌ عظیمی‌ بود که‌ جوّ دانشجویی‌ را فراگرفت‌. وحشت‌ و اضطراب‌ از دست‌ دادن‌ او را با هیچ‌ عاملی‌ نمی‌توانستیم‌ تسکین‌ دهیم‌. بالاخره‌ چنان‌ که‌ گفه‌ شده‌ است‌ با وساطت‌ رئیس‌ جمهور وقت‌ الجزایر (چون‌ جزو مبارازن‌ الجزایری‌ هم‌ بود) در جریان‌ قرارداد صلح‌ ایران‌ و عراق‌ در زمان‌ طاغوت‌ از زندان‌ آزاد شد، آزاد شدن‌ او معادل‌ آزاد شدن‌ هزاران‌ هزار نفر از طرفدارانش‌ بود. غرق‌ در شادی‌ و سرور بودیم‌ که‌ چاپ‌ اولین‌ مقاله‌ از دکتر در کیهان‌، کاخ‌ شادیهای‌ ما را به‌ ویرانه‌ غم‌ تبدیل‌ کرد.

شایعات‌ زیادی‌ بود، حتّی‌ عده‌ای‌ احتمال‌ سازش‌ دکتر با رژیم‌ شاه‌ را مطرح‌ می‌کردند، چیزی‌ که‌ من‌ به‌ هیچ‌ وجه‌ قابل‌ قبول‌ نبود، کسی‌ که‌ نوشته‌ بود: «اگر همانند عین‌ القضات‌ شمع‌ آجینم‌ کنند، حسرت‌ یک‌ آخ‌ گفتن‌ را بر دلشان‌ خواهم‌ گذاشت‌.» حتماً مرگ‌ را با آغوش‌ باز می‌پذیرد و تن‌ به‌ ذلت‌ و تسلیم‌ نمی‌دهد. او اسطوره‌ای‌ شده‌ بود که‌ «ساواک‌» در راه‌ شکستنش‌ از هیچ‌ حربه‌ای‌ فروگذار نمی‌کرد. وقتی‌ که‌ حربه‌ «زر» بر او کارگر نشد و شغل‌ «معلم‌ رو استاد بودن‌» را به‌ استادی‌ دانشگاه‌ ترجیح‌ داد، او را به‌ زندان‌ افکندند. هنگامی‌ که‌ «زور شکنجه‌های‌ ساواک‌ در مثله‌ کردن‌ جسم‌ و روحش‌ به‌ نتیجه‌ نرسید به‌ حربه‌ ناجوانمردانه‌ «تزویر» متوسل‌ شدند و یکی‌ از مقالات‌ منتشر نشده‌ او را که‌ ساواک‌ ربوده‌ بود، بدون‌ اطلاع‌ وی‌ در کیهان‌ (پرتیراژترین‌ روزنامه‌ وابسته‌ به‌ رژیم‌) به‌ چاپ‌ رساندند. دکتر که‌ از شوک‌ این‌ ضربه‌ هولناک‌ که‌ به‌ قصد درهم‌ کوبیدن‌ حیثیت‌ سیاسی‌ اش‌ طرح‌ریزی‌ شده‌ بود به‌ شدت‌ دچار افسردگی‌ شده‌ بود، پس‌ از مشورت‌ باقران‌، تصمیم‌ به‌ مهاجرت‌ گرفت‌ و مصدق‌ آیه‌ «ان‌ الذین‌ آمنوا و الذین‌ هاجروا و جاهدوا فی‌ سبیل‌ الله‌ و اولئک‌ یرجون‌ رحمة‌ الله‌» (بقره‌ ۲۱۸)، شد. به‌ راستی‌ که‌ مهاجرت‌ از شهر و دیار، از زن‌ و فرزند، از مال‌ و اموال‌ و دل‌ کندن‌ از علایق‌ و دلبستگیها چقدر مشکل‌ است‌. بارها خود شاهد بوده‌ام‌ که‌ مردان‌ خدا که‌ حتّی‌ از شهادت‌ در راه‌ خدا هراسی‌ نداشته‌اند، از مهاجرت‌ در راه‌ او هنگامی‌ که‌ فتنه‌ها احاطه‌ شان‌ کرده‌، سرباز زده‌اند و بهانه‌ی‌ آنها نیز بی‌سرپرست‌ ماندن‌ همسر و فرزندشان‌ بوده‌ است‌. یا ترس‌ از آواره‌ شدن‌ در دیار غریب‌ و به‌ سختی‌ معیشت‌ افتادن‌، مانع‌ مهاجرتشان‌ شده‌ است‌. آیا آنها سرگذشت‌ اصحاب‌ صفّه‌ را نشنیده‌ بودند؟ آیا آنها رزّاق‌ بودن‌ خدا ناامید گشته‌ بودند؟ آیا به‌ راستی‌ مهاجرت‌ در راه‌ خدا حتّی‌ برای‌ بعضی‌ از مردان‌ خدا سخت‌تر از شهادت‌ در راه‌ خدا است‌؟ چه‌ زیبا گفته‌ بود دکتر: «خدایا چگونه‌ زیستن‌ را به‌ من‌ بیاموز، چگونه‌ مردن‌ را خود خواهم‌ آموخت‌» به‌ راستی‌ که‌ چه‌ نیکو زیست‌ و چه‌ نیکو مرد و مصداق‌ آیه‌ و الذین‌ هاجروا فی‌ سبیل‌ الله‌ ثم‌ قتلوا اوما توالیزرقنهم‌ اللّه‌ رزقاً حسناً (حج‌ ۵۸).
آن‌ زمان‌ که‌ خبر شهادت‌ دکتر از خارج‌ از کشور رسید، کم‌ مانده‌ بود که‌ قلبم‌ از حرکت‌ باازیستد، اشک‌ در چشمانم‌ حلقه‌ زد. چون‌ در جمعی‌ مهمان‌ بودم‌، جمع‌ را ترک‌ کرده‌ و در خلوت‌ به‌ گریستن‌ پرداختم‌. «ای‌ اشکها فرو بریزید تا شاید آبی‌ بر دل‌ آتش‌ گرفته‌ من‌ شوید.» «ای‌ بغض‌ گلوگیر همچون‌ رعد و برق‌ تبدیل‌ به‌ فریاد و عصیان‌ شوید تا شاید از مسدود شدن‌ راه‌ تنفسی‌ ام‌ جلوگیری‌ شود.» «ای‌ خدای‌ آسمانها بر زمین‌ فرود آمد و دست‌ نوازشگرت‌ را بر سرم‌ بگذار تا بتوانم‌ غم‌ هجران‌ معلّم‌ شهیدم‌ را فراموش‌ کنم‌»، آه‌ خدایا، خدایا، چه‌ مصیبتی‌، چه‌ فاجعه‌ای‌، چه‌ غمی‌، چه‌ دردی‌، چه‌ غربتی‌، چه‌ سرگشتی‌ ای‌ و… خدایا، خدایا، ما را دریاب‌، صبرمان‌ عطا کن‌، صبری‌ جمیل‌، صبر بر این‌ تاریکی‌ که‌ از خاموش‌ شدن‌ آن‌ شمع‌ انسانیت‌، ما را فراگرفته‌ است‌، خدایا مرا در یاب‌ که‌ وصف‌ حالم‌ چنین‌ است‌:
شب‌ تاریک‌ و بیم‌ موج‌ و گردابی‌ چنین‌ حایل‌ کجا دانند حلال‌ ما سبکباران‌ سالحها تا صبح‌ خواب‌ به‌ چشمانم‌ راه‌ نیافت‌، با خود زمزمه‌ می‌کردم‌: خدایا چقدر ناتوانم‌، شاه‌ را باید کشت‌، او را قصاص‌ باید کرد، شاه‌ او را کشته‌ است‌.
صبح‌ اول‌ وقت‌، به‌ سراغ‌ کتابفروشی‌ «آذر» رفتم‌ که‌ یگانه‌ کتابفروشی‌ ای‌ بود که‌ جرئت‌ فروش‌ کتابهای‌ دکتر را داشت‌، رفتم‌ تا باز بخرم‌ و ذخیره‌ کنم‌، هرچه‌ را که‌ از او بازمانده‌ یادگاری‌ عزیزش‌ را که‌ همان‌ کتابهایش‌ هستند بخرم‌، نگه‌ دارم‌ و به‌ اهلش‌ برسانم‌.
از چند ده‌ متری‌ صفری‌ را دیدم‌، تعجّب‌ کردم‌ چرا که‌ مغازه‌های‌ جلوی‌ دانشگاه‌ معمولاً کتابفروشی‌ است‌ و نه‌ مایحتاج‌ عمومی‌ که‌ ممکن‌ است‌ مردم‌ به‌ خاطرش‌ صف‌ بکشند!!!

نزدیک‌تر شدم‌، چشمانم‌ را چند بار باز و بسته‌ کردم‌، آیا خواب‌ می‌بینم‌؟ آیا دچار توهّم‌ شده‌ام‌؟ خیر، خیر، امواج‌ شادی‌ قلبم‌ را فراگرفت‌، برای‌ لحظه‌ای‌ غم‌ شهادت‌ دکتر را فراموش‌ کردم‌ و شادی‌ زنده‌ شدن‌ آثار دکتر را جایگزین‌ آن‌ دیدم‌. نه‌ اشتباه‌ نمی‌کردم‌ صف‌ جلوی‌ کتاب‌ فروشی‌ آذر که‌ پشت‌ شیشه‌اش‌ عکس‌ بزرگ‌ از دکتر، همراه‌ با جلمه‌ «اگر مانند عین‌ القضاب‌ شمع‌ آجینم‌ کنند، حسرت‌ یک‌ آخ‌ گفتن‌ را بردلشان‌ خواهم‌ گذاشت‌» نصب‌ شده‌ بود) تشکیل‌ شده‌ بود آن‌ هم‌ به‌ خاطر کتاب‌ دیدم‌، آن‌ هم‌ کتاب‌ عزیرترین‌ عزیزانم‌ مجدداً اشکهایم‌ فرو ریختند، اما این‌ بار اشک‌ شادی‌، اشک‌ شوق‌ بود. گویی‌ دست‌ نوازشگر خدا بر سر من‌ بود و باعث‌ آرامش‌ قلبی‌ ام‌ شده‌ بود. آرامش‌ از اینکه‌ کوله‌ بار اندیشه‌های‌ دکتر را برداشته‌اند و به‌ راه‌ افتاده‌اند، آن‌ هم‌ نه‌ یک‌ نفر که‌ چندین‌ هزار نفر و آن‌ هم‌ نه‌ هزاران‌ نفر معمولی‌، که‌ هزاران‌ عاشق‌، از جان‌ گذشته‌ و شیفته‌ که‌ در آن‌ جوّ خفقان‌ و آن‌ فشار جهنّمی‌ ساواک‌، مردانه‌ و شجاعانه‌، قد علم‌ کرده‌ و در روز روشن‌ و جلوی‌ چشم‌ ماموران‌ امنیتی‌ ساواک‌ به‌ خریدن‌ کتابهای‌ دکتر مشغول‌اند.

آری‌ خون‌ دکتر چشمه‌ جوشانی‌ برای‌ به‌ راه‌ افتادن‌ جریان‌ انقلابی‌ شد، حوادث‌ خارج‌ از محدوده‌، سخنرانیهای‌ مسجد قبا و شعری‌ که‌ شهید دکتر سامی‌ یار غار دکتر در رثای‌ دکتر خواند (هرگز شاعر گمنام‌ این‌ اشعار را نشناختم‌، امیدوارم‌ روزی‌ موفق‌ به‌ آشنایی‌ با ایشان‌ بشوم‌.)
شبهای‌ شعر گوته‌، اعتصاب‌ دانشگاهیان‌ در دانشگاه‌ صنعتی‌ شریف‌، هجرت‌ امام‌ به‌ فرانسه‌، حوادث‌ قم‌، تبریز و… مسلسل‌ وار قلب‌ شاه‌ را نشانه‌ گرفتند و بالاخره‌ بهار آزادی‌ همراه‌ با شعر مردمی‌ «دیو چون‌ بیرون‌ رود، فرشته‌ درآید» فرارسید.
و بالاخره‌ خاطره‌ای‌ به‌ یاد ماندنی‌ را از بحث‌ دو دانشجو که‌ اولی‌ کمونیست‌ به‌ نظر می‌رسید و دومی‌ مذهبی‌ نقل‌ می‌کنم‌ و مقاله‌ را به‌ پایان‌ می‌برم‌:
فقط‌ چند روز از پیروزی‌ انقلاب‌ گذشته‌ بود که‌ شاهد بحث‌ زیر بودم‌:
دانشجوی‌ اولی‌: اندیشه‌های‌ دکتر شریعتی‌ ۷۰ سال‌ انقلاب‌ کمونیستی‌ در ایران‌ را به‌ عقب‌ انداخت‌.

دانشجوی‌ دومی‌: خیر تو اشتباه‌ می‌کنی‌، اندیشه‌های‌ دکتر شریعتی‌ باعث‌ شد که‌ انقلاب‌ کمونیستی‌ در ایران‌ ۷۰۰ سال‌ به‌ تأخیر بیافتد.
و من‌ بی‌اختیار به‌ میان‌ بحث‌ شان‌ پریدم‌ و گفتم‌:
آقایان‌ هر دو اشتباه‌ می‌کنید چون‌ اندیشه‌های‌ دکتر شریعتی‌ باعث‌ شد که‌ دیگر هرگز انقلاب‌ کمونیستی‌ در ایران‌ به‌ وقوع‌ نپیوندد. (۱)

پانوشتها
۱٫ ژیلا موحد شریعت‌ پناهی‌، مقالات‌ یادبود شانزدهمین‌ سالگرد علی‌ شریعتی‌، تهران‌، نشر تفکر، ۱۳۷۲، صص‌ ۱۹۹-۱۹۳٫
۱۳- کرونولوژی‌ زندگی‌ شریعتی‌ (روایت‌ یوسفی‌ اشکوری‌)
* ۱۲ آذر ۱۳۱۲ شمسی‌ در خانواده‌ی‌ استاد محمد تقی‌ شریعتی‌ چشم‌ به‌ جهان‌ می‌گشاید.
* ۱۳۱۹ شمسی‌ پا به‌ دبستان‌ می‌گذارد.
* ۱۳۲۹ شمسی‌ به‌ دانشسرای‌ مقدماتی‌ مشهد می‌رود تا برای‌ معلمی‌ آماده‌ شود
* ۱۳۳۱ شمسی‌ به‌ عنوان‌ معلم‌ در احمد آباد به‌ درس‌ می‌پردازد
* ۱۳۳۴ شمسی‌ مکتب‌ واسطه‌ را می‌نویسد
* ۱۳۳۵ شمسی‌ ابوذر غفاری‌ را ترجمه‌ می‌کند
* ۱۳۳۵ شمسی‌ به‌ دانشکده‌ی‌ ادبیات‌ مشهد وارد می‌شود
* ۱۳۳۵ شمسی‌ سلسله‌ مقالات‌ «تاین‌ بی‌و تاریخ‌» را در روزنامه‌ی‌ خراسان‌ می‌نویسد
* ۱۳۳۵ شمسی‌ مقاله‌ی‌ «من‌ کدامم‌؟» را در مجله‌ی‌ فرهنگ‌ مشهد می‌نویسد
* ۱۳۳۶ شمسی‌ آیا مسلمانان‌ پیش‌ از کریستف‌ کلمب‌ آمریکا را کشف‌ کرده‌اند؟ مجله‌ی‌ فرهنگ‌
* ۱۳۳۶ شمسی‌ از جمله‌ اعضای‌ نهضت‌ مقاومت‌ ملی‌ است‌ که‌ در مشهد گرفتار می‌شود و با پدر و عده‌ای‌ دیگر از یاران‌ به‌ زندان‌ قزل‌ قلعه‌ آورده‌ می‌شود
* ۱۳۳۶ شمسی‌ از قزل‌ قلعه‌ آزاد می‌شود
* ۱۳۳۸ شمسی‌ نیایش‌، نوشته‌ی‌ آلکسیس‌ کارل‌ را ترجمه‌ می‌کند
* ۱۳۳۸ شمسی‌ از دانشکده‌ی‌ ادبیات‌ مشهد لیسانس‌ می‌گیرد و چون‌ رتبه‌ی‌ اول‌ شده‌ بود باید به‌ فرانسه‌ بفرستندش‌، ولی‌ مشکلات‌ در کارش‌ هست‌ که‌ نمی‌تواند رفت‌.
* ۱۳۳۹ شمسی‌ «خوش‌ بینی‌ و بدبینی‌» نوشته‌ی‌ ژان‌ ایزوله‌ را ترجمه‌ می‌کند و در مجله‌ی‌ آستان‌ قدس‌ منتشر می‌شود.
* ۱۳۳۹ شمسی‌ بالاخره‌ مشکلات‌ به‌ شکلی‌ حل‌ می‌شود و او به‌ فرانسه‌ می‌رود. در فرانسه‌ در دو رشته‌ی‌ تاریخ‌ و جامعه‌ شناسی‌ مذهبی‌ به‌ تحصیل‌ می‌پردازد.
* ۱۹۵۹ میلادی‌ به‌ سازمان‌ آزادی‌ بخش‌ الجزایر می‌پیوندد و سخت‌ به‌ فعالیت‌ می‌پردازد.
* ۱۹۶۰ میلادی‌ «به‌ کجا تکیه‌ کنیم‌؟» مقاله‌ای‌ است‌ که‌ در یکی‌ از نشریات‌ فرانسه‌ منتشر می‌شود
* ۱۹۶۱ میلادی‌ «شعر چیست‌؟» سارتر را ترجمه‌ و در پاریس‌ منتشر می‌کند.
* ۱۹۶۱ میلادی‌ در پاریس‌ به‌ علت‌ فعالیت‌ در سازمان‌ آزادی‌ بخش‌ الجزایر گرفتار می‌شود و در زندان‌ سیته‌ی‌ پاریس‌ با گیوز مصاحبه‌ای‌ می‌کند که‌ در سال‌ ۱۹۶۵ در توگو چاپ‌ می‌شود.
* ۱۹۶۲ میلادی‌ «مرگ‌ فرانتز فانون‌» عنوان‌ مقاله‌ ایست‌ که‌ در پاریس‌ منتشر می‌کند
* ۱۳۴۳ شمسی‌ پس‌ از گرفتن‌ دکترا در هر دو رشته‌ی‌ تاریخ‌ و جامعه‌ شناسی‌ مذهبی‌ به‌ ایران‌ باز می‌گردد و در مرز ترکیه‌ و ایران‌ در بازرگان‌ توقیف‌ می‌شود، زن‌ و فرزندانش‌ با اتومبیل‌ دیگری‌ و خودش‌ با اتومبیل‌ پلیس‌ به‌ تهران‌ آورده‌ می‌شود و چند ماه‌ در قزل‌ قلعه‌ به‌ سر می‌برد.
* ۱۳۴۴ شمسی‌ در فرهنگ‌ مشهد به‌ عنوان‌ دبیر در یکی‌ از روستاهای‌ مشهد تدریس‌ می‌کند، سپس‌ به‌ شهر می‌آید و در دبیرستانها به‌ تدریس‌ می‌پردازد. بالاخره‌ به‌ عنوان‌ استادیار تاریخ‌ وارد دانشگاه‌ مشهد می‌شود.
* ۱۳۴۶ تا ۱۳۵۲- در مشهد- حسینه‌ی‌ ارشاد- دیگر محافل‌ دانشگاهی‌ تهران‌ و شهرستانها به‌ سخنرانی‌ می‌پردازد و بیشتر آثار انسان‌ ساز و زندگی‌ بخش‌ او مربوط‌ به‌ همین‌ دوره‌ است‌.
* مهر ماه‌ ۱۳۵۲- حسینه‌ی‌ ارشاد را می‌بندند و به‌ جستجوی‌ دکتر علی‌ شریعتی‌ می‌پردازند و چون‌ او را نمی‌یابند پدر پیرش‌ استاد شریعتی‌ را به‌ عنوان‌ گروگان‌ به‌ زندان‌ می‌برند و بیش‌ از یکسال‌ در زندان‌ نگه‌ می‌دارند.
* دو ماه‌ بعد، دکتر خودش‌ را به‌ پلیس‌ معرفی‌ می‌کند و تا آخر اسفند ۱۳۵۳ یعنی‌ ۱۸ ماه‌ در سلولهای‌ مجرد کمیته‌ زندانی‌ می‌شود.
* از ۱۳۵۴ تا اردیبهشت‌ ۱۳۵۶ در تهران‌ و مشهد به‌ یک‌ زندگی‌ شبانه‌ ادامه‌ می‌دهد و چون‌ این‌ رکود با طبع‌ سرکش‌ و فعال‌ و پر جنب‌ و جوش‌ او سازگار نیست‌ بالاخره‌ تصمیم‌ خود را می‌گیرد.
* ۲۶ اردیبهشت‌ ۱۳۵۶- همسر و فرزندانش‌ عازم‌ اروپا و پیوستن‌ به‌ او می‌شوند، ولی‌ در فرودگاه‌مهرآباد ازخروج‌ همسرش‌ جلوگیری‌ و دو دخترش‌ به‌ اروپا می‌روند و یک‌ شب‌ تا پاسی‌ از شب‌ در کنار پدرشان‌ به‌ سر می‌برند.
* ۲۹ خرداد ۱۳۵۶- علی‌ به‌ آرزوی‌ خود می‌رسد و جام‌ گوارای‌ شهادت‌ را می‌نوشد و به‌ فوزی‌ می‌رسد که‌ خداوند کعبه‌ به‌ او داده‌ بود.

برگرفته از وبسایت کانون انجمن فلسفه و حکمت

در همین راستا :

• جهان انديشگي جلال آل احمد و شريعتي و اشتراکات آنها
• گفت وگو با پرويز خرسند
• کوتاهی از حج دکتر شریعتی
• شریعتی و آزادی..!
• آزادی حجاب از آرای دکتر شریعتی
• شریعتی بیدارگر نسل ها
• نامه مسلمانان آمریکایی به شهید مطهری
• دكتر شريعتي، پدر معنوي چپ نوگرا و مردم‏سالار
• شریعتی یا مطهری ؟
• شهادت حمزه‏اى‏
• دکترعلی شریعتی :
• شیون می‌كردم؛ شریعتی عاشق شد

و در ثروت « فقر » غنی گشتم.

و از چشمه « ایمان » سیراب شدم.

و در هوای « دوست داشتن » ، دم زدم.

و در آرزوی « آزادی » سر بر داشتم.

و در بالای « غرور » ، قامت کشیدم.

و از « دانش » ، طعامم دادند.

و از « شعر » ، شرابم نوشاندند.

و از « مهر » نوازشم کردند.

و « حقیقت » دینم شد و راه رفتنم.

و « خیر » حیاتم شد و کار ماندنم.

و « زیبایی » عشقم شد و بهانه زیستنم.

«دکتر علی شریعتی»

( دفترهای سبز ص ۱۶۲)

در همین راستا :

• مرثیه دکتر علی شریعتی به قلم شهید چمران
• بودا
• چند قطعه ادبی از شریعتی
• جملاتی از شریعتی
• مقايسه عشق و دوست داشتن
• شریعتی بیدارگر نسل ها
• شما هم ما را حمایت کنید
• دانلود کتاب تشیع علوی و تشیع صفوی
• سیری در روابط شریعتی و مطهری
• عشق و غرور
• تو و خداوند، نه تو و مردم
• شریعتی کیست؟

تو دیگری را..

دیگری دیگری را..

و این چنین است که ما تنهاییم..

دکتر شریعتی

در همین راستا :

• عشق و غرور
• تو و خداوند، نه تو و مردم
• عاشقانه ها : نزدیکتر به خدا
• مقايسه عشق و دوست داشتن
• “تنها” خوشبخت بودن
• زیبایی
• آن جاده ی روشن و خیال انگیز
• چند قطعه ادبی از شریعتی
• امام حسن در کتاب حسین وارث آدم
• امام رضا
• شاهنامه و فردوسی حکیم
• قلم توتم من است،

مجموعه کامل تر این کتاب ها اینجا+ قابل دریافت می باشد

کتابهای دکتر علی شریعتی

از دکتر علی شریعتی نویسان :

نامه های دکتر علی شریعتی

با تشکر از کتابخانه اِنی در تاریخ ما : Http://PDF.Tarikhema.ir – دانلود کتاب

در همین راستا :

• دانلود کتاب مذهب علیه مذهب
• دانلود کتاب ها
• دانلود PDF کتاب شهادت دکتر علی شریعتی
• دانلود کتاب نگاه به تاریخ فردا
• دانلود کتاب تشیع علوی و تشیع صفوی
• دانلود کتابهای دکتر علی شریعتی
• نظرات آیت‏الله خامنه‏ای، پیرامون دکتر علی شریعتی
• دانلود آثاری از دکتر علی شریعتی
• دانلود کتاب پیروان علی و رنج‏هایشان
• نیاز انسان امروز
• دانلود کتاب پیروان علی از دکتر شریعتی
• کتاب کویر دکتر علی شریعتی

—– آن شب نیز ماه با تلالؤ پر شکوهش
—– که تنها لبخند نوازشی است
—– که طبیعت بر چهره ی نفرین شدگان کویر می نوازد ،
—– از راه رسید و گل های الماس شکفتند
—– و قندیل زیبای پروین – که هر شب ،
—– دست ناپیدای الهه ای آن را از گوشه ی آسمان ،
—– آرام آرام به گوشه ای دیگر می برد – سر زد .

و آن جاده ی روشن و خیال انگیزی که
گویی یک راست به ابدیت می پیوندد !

دکتر علی شریعتی

در همین راستا :

• جمله های عاشقانه دکتر علی شریعتی
• بیهوده زیستن را نیازی به شمردن نیست
• جای نشستن نیست
• و اکنون که اسلام جز ماسکی فریبنده برچهره ی اشرافیت و فریب و ستمکاری شما اجنبیان نیست
• عاشقانه ها : نزدیکتر به خدا
• سخنان زیبا و تفکر انگیز دکتر شریعتی
• عقل‌ نقاد دينی‌ از نظر شريعتی
• “تنها” خوشبخت بودن
• عشق و غرور
• تو و خداوند، نه تو و مردم
• عاشقانه ها : جاده منتظر
• جملاتی از شریعتی

چگونه «متد» هم آدم بی سوادی مثل مرا که جز علمای اعلام نیستم و هم شاگردان مرا که هیچکدام این رشته را نخوانده اند می تواندب حقیقتی برساند چون متد هست که گاه نبوغ های بزرگ و دانش های بزرگ به آن حقیقت نمی رسند یک اصل این است که در هر کتاب ی مثل دیوان شعر یک داستان یک کتاب علمی اسمهایی که نویسنده یا شاعر برای فصل های کتاب انتخاب می کندد – این اسم ها – نشان می دهد که گرایش نویسنده به چیست ؟ مثلا اگر شاعری اسم شعرهایی که گفته ، گذاشته باشد « آه » ، « آه » « چشمهایش » زلفش و … معلوم می شود گرایش عشقی دارد اگر مثلا « صبح » « دریا » « طلوع » « افق » « برگ » و … گذاشته باشد گرایش طبیعی دارد و اگر اسم های دیگر گفت مثلا گرایشی اجتماعی دارد از اسمهایی که روی دیوانش روی فصلها و شعرهایش می گذارد گرایش نویسنده را می شود در اولین نظر بدست آوردقرآن صد وچهارده  سوره است برای هر سوره اسم گذاشته شده چون بعضی سوره ها دو اسم دارد ما هر دو اسم را اعتبار میکنیم – چون هر اسمش انتخاب شده – این می شود صد و شانزده و صدو هفده اسم این صد و هفده کلمه را با معنی هایشان روی تخته می نویسم مثلا بقره : گاو، نحل : زنبور عسل ، نمل : مورچه اسم آنها را می نویسم این اسم ها را که نوشتیم بعد بر اساس موضوع این اسم ها تقسیم بندی می کنیم  مثلا کلماتی که بیشتر راجع به زندگی انسان است بعنوان « کته گوری » انسان « مربوط به انسان » آنچه که مربوط به پدیده های طبیعت آنچه که مربوط به تاریخ است مثل یوسف ، هود روم ، یکجا مینویسیم آنچه که مربوط به احکام عبادت است مثل حج جای دیگر می نویسیم این فهرست بندی را می کنیم و بعد نتایج بدست آمده خیلی جالب است و گرایش عینی متد قرآنی را که می گوییم متد طبیعت گرایی و متد عینیت گرایی { گر چه مادی نیست دین است دین بر مبنای معنویت است اما متدش عینی است « ابژکتیو » است طبیعت گرایی است و همیشه توجه به « ابسرواسیون » پدیده های طبیعت است لا غیر . } است کاملا نشان می دهد بیش از شصت کلمه درباره ی عقیده ی انسان و طرز تفکرش است .

و نشان می دهد که اولین چیزی که در این کتاب رویش زیاد تکیه شده تفکر انسان است که درست باشد بلافاصله بیشتر آدم هایی  که انتخاب شده راجع به پدیده های طبیعت است « بیش از سی و شش – همینطور می آید پایین تا اینکه می بینیم بر خلاف آنچه هر کسی حتی خود من که این گرایش را می دانستم پیش بینی می کند احکام دو تا است و عبادت دو تا است به این نسبت نشان می دهد که اسلام به عنوان یک دین ، مبتنی بر سه پایه است . دکتر افسوس می خورد که فرصت ندارم این را تشریح کنم – کتاب ترازو و آهن – کتاب مظهر و سنبل تفکر ایدئولوژی ، فرهنگ ، علم و ایمان ، آهن سنبل قدرت ، قدرت نظامی ، قدرت مادی  قدرت اقتصادی قدرت تکنیک  قدرت انسان بر طبیعت ، ترازو ، یعنی برابری و عدالت این سه سمبل مکتب است و ببینید و بیندیشید و تخیل کنید ، آیا در ذهنتان می توانید تصور کنید که جامعه ی ایده آل بشری جز به این سه اصل ، به اصل دیگری نیازمن است ؟ کتاب ترازو و آهن ، همیشه بشریت از نداشتن یکی از اینها یا دو تا یا سه تا از اینها رنج می برده و همیشه من فکر میکنم مدینه ی تخیلی ، بهشت ، بهشت روی زمین که انسان همواره در آرزوی بنیاد کردنش هست . جامعه ی ایده آل ، جامعه هست که این سه اصل در آن به حد کمال باشد . این کتب و این مذاهب بر اساس کتاب است که خوشبختانه در دسترس ما هست و اگر متد علمی داشته باشیم می توانیم این کتاب مجهولی را که در هر خانه ای هست بشناسیم کتابی است که متالوژی علم و بینش و اندیشه ی پیروانش بر اساس فرمان های مکرر و مصرانه اش ، انصراف از تفکر به مسائل ذهنی است که هر گز تخیل و عقل بشر به آن نمی رسد و هزاران سال بشر را محدود متوقف کرده  و دعوت به اندیشیدن به مسائل عینی است به جزئیات طبیعت  «ابرواسیون » و نگریستن پدیده های عینی است « یعنی » یک گرایش کاملا واقع گرایانه و رئالیستی است یعنی گرایش و متدی که تمدن امروز را در دو قرن اخیر ساخت و اگر تاریخ ، یونانی زدگی نبود ، و صوفی زدگی نبود و اندیشمندان ما این فرمانها را می بردند ما رنسانس را در ده قرن پیش می داشتیم .

در همین راستا :

• ( اَلحَمدُ للّه رَب العالَمین )
• روش برداشت از قرآن کتابی دیگر از شریعتی
• شریعتی و تاثیر از مارکسیسم !؟
• سخنرانی کتاب اسلام شناسی دکتر شریعتی
• “تنها” خوشبخت بودن
• زیبایی
• من تو را دوست دارم
• آن جاده ی روشن و خیال انگیز
• امام زاده ای معلق بین کاهک و مزینان
• زن عشق می کارد و کینه درو می کند
• شریعتی در زندان
• ای آزادی من از ستم بیزارم ..

رسالت اسلام به عنوان یک ایدئولوژی الهی به نجات طبقه ی محروم است مبارزه با قوانین وضعی و ارزش های هنری و اخلاقی که وابسته به طبقه ی حاکم است چنین شد که شکستن « لات » و « عزّی » و فرو ریختن بتهای اشرافی – شعر جاهلی – که هنر پر صنعت و زیبایی بود و در عین حال انباشته از تفنن های اشرافی – نیز نابود شد.
و لباسها و آرایش ها و دبدبه و شکوه و جلال اشرافیت همه فرو ریخت و دیگر کسی نتوانست از اجدادش بگوید و به مداحی فلان خان و خانواده بنشیند چرا که « اَلحَمدُ للّه » سپاس از آن خداست .

در همین راستا :

• طبقه بندی سوره های قرآن مجید
• ‌روشنفكري‌ و دكتر شريعتي‌
• گروه تروريستي فرقان و انحراف
• عقل‌ نقاد دينی‌ از نظر شريعتی
• ‌ ‌روشنفكری‌ و دكتر شريعتی
• شریعتی و تاثیر از مارکسیسم !؟
• زن عشق می کارد و کینه درو می کند
• متد پیامبر
• رژیم حکومت مذهبی در دیدگاه شریعتی
• نقش شريعتي در جنبش دانشجويي خارج از كشور
• شهادت حمزه‏اى‏
• مالكيت؛ عامل نابرابري

۱٫ آن ها که بیشتر با لوح ارتباط دارند ، لابد می دانند که تغییر شکل و شمایل لوح سابقه ای طولانی دارد. حقیقت این است که طراحی دوم پایگاه، که از تاریخ آبان ۸۴ به نمایش گذاشته شد، به مزاق ما نیز خوش نیامد و از همان روز بنا را بر به هم زدن قواره¬ی پایگاه گذاشتیم. طرح اولیه ای نوشته شد و با یک تیم گرافیکی و فنی هماهنگی هایی شد و قرار بر این شد که پایگاه در نوروز ۸۵ با طرحی نو به مخاطبان ارائه شود. به هر علت، این کار عملی نشد و ما دل مان را خوش کردیم به گروهی دیگر و طراحی دیگر. طرح مجدداً نوشته شد و در تابستان ۸۵ قرارداد فنی و گرافیکی منعقد شد و این بار قرار بود که سایت جدید لوح در دی ماه ارائه شود. اما ابر و باد و خورشید و فلک، همه انگار دست به دست هم داده بودند که چنین اتفاقی نیفتد و ما تا تیر ماه ۸۶ منتظر بمانیم. چند روز قبل بود که آقای مهندس خلیقی پیام کوتاهی فرستاد که سایت برای روز سه شنبه آماده خواهد بود، یعنی سالروز شهادت دکتر شریعتی!
۲٫ شریعتی! نامی که پس از سی سال¬ به احترام¬اش، جمعیت حسینیه ارشاد سرشار از پیر و جوان و دختر و پسر می شود. نام و عنوانی آن قدر مظلوم که حتی بین کسانی که گمان می کنند دوست اش دارند هم غریب است. برای اش مراسم بزرگداشت می گیرند تا خود را نشان دهند. شریعتی تمام افتخارش این بوده است که در عصری که حرف زدن از اسلام، محمد، علی و فاطمه در فضای روشنفکری «امل بودن» به حساب می آمده است از دین سخن گفته است و حالا… آن ها که در سال روز هجرت اش بیانیه می دهند و سخنرانی می کنند و می نویسند همه ی حواس شان به این است که مبادا از آرمان و اصول شریعتی حرفی به میان آید. احسان شریعتی می گفت و چه خوب می گفت که بزرگترین ظلم به شریعتی این است که از او یک عکس و مجسمه بسازیم و چه قدر دوست دارند آقایان و خانم ها که شریعتی در یک عکس خلاصه شود. یک عکس از شریعتی نقاشی می کنند و کنارش گل و بلبل می کشند. می گردند و یک جمله ی عاشقانه از کویر پیدا می کنند و شریعتی را خلاصه می کنند در یک کارت پستال که ملت روز ولنتاین به هم هدیه می دهند. انگار نه انگار که این شریعتی همان کسی است که در روزگار خفقان شدیدترین فریادها را سر می داده است که: ای علی! با من بگو هر لحظه تو کجا هستی و چه می کنی تا بدانم هر لحظه کجا باشم و چه کنم…

۳٫ چند سال قبل در دانشگاه ما مراسمی برای بزرگداشت آقای مطهری برگزار شده بود که دو سخنران داشت: دکتر محمد اسدی گرمارودی و یکی دیگر از اساتید. آقای دکتر به عنوان سخنران اول بالا رفت و بحثی را راجع به مرحوم ، موافقان و مخالفان فکری ایشان مطرح کرد، نتیجه گیری کرد و به اتمام رساند. بحث بسیار خوبی بود، از همان ها که باید برای بزرگداشت یک متفکر در فضای آکادمیک باشد. دقایق آخر سخنرانی ایشان بود که سخنران دوم وارد جلسه شد و به همراه اش تیم زرهی تا خرخره مسلح صدا و سیما برای فیلم برداری. بی توجه به سخنرانی استاد و فضای آکادمیک وسایل خود را در سالن مستقر کردند و اگر لازم بود داد هم زدند و صبر کردند تا سخنرانی استاد تمام شود و دومی بالا رود. با پائین آمدن استاد و بالا رفتن بعدی در یک لحظه سالن روشن شد: پروژکتورها برای سخنران روشن شده بود! دوربین یک و دو و سه آماده ی ضبط بودند. این سخنران صحبت دوم اش را با نام خدا و یاد مطهری آغاز کرد و سپس وارد ادامه ی بحثی شد که هفته ی قبل در دانشگاه علم و صنعت مطرح کرده بود و از تلویزیون پخش شده بود و لابد نمی توان آن را ناتمام گذاشت!
۴٫ یک کتابِ لابد ارزشمند تاریخی نوشته شده است در چند جلد. ادعا هم می شود که تحقیقی ترین کتاب راجع به انقلاب اسلامی ایران است. بی شک هر کتابی که راجع به انقلاب ایران نوشته شود، باید بخشی از صفحات اش را به شریعتی اختصاص دهد. اتفاقاً در این کتاب هم همین اتفاق افتاده است. سید نویسنده ی محترم کوشیده است تا راجع به شریعتی و نقش او در انقلاب صحبت کند و از آن جا که احتملاً تلاش اش در مسیری بوده است که طرحی نو دراندازد، حرف هایی جدید زده است. صفحه ها مدرک و دلیل آورده است تا به زعم خودش اثبات کند که شریعتی ساواکی بوده است! و همه ی این زندان افتادن ها و شکنجه و تبعید و سانسور و فشار و در نهایت شهادت هم صحنه سازی بوده است لابد برای رد گم کردن! بعدتر این سید در فصول دیگری هم دلیل آورده است که چمران جاسوس سیا و موسی صدر عامل اسرائیل بوده است…
۵٫ در روستایی چو افتاد که یک عابر گذری که کور مادرزاد بوده است از امامزاده سید حسن شفا گرفته است. آقای ده مراسمی ترتیب داد و همه ی مردم را جمع کرد و دستور داد ایشان را بیاورند، به احترامش بلند شد و او را در آغوش گرفت. از او پرسید که چطور شد که این اتفاق افتاد. او تعریف کرد که به حالت اضطرار افتاده بودم، سیدی با لباس سبز آمد و دستی بر چشمان من کشید و از آن لحظه به بعد من بینا شدم. آقا پرسید یعنی تا آن روز هرگز نمی دیدی؟ گفت نه. آقا پرسید الان می بینی؟ یعنی می توانی رنگ گل های قالی را تشخیص دهی؟ گفت آری و شروع کرد رنگ گل های قالی را نام بردن… آقا با عصا بر سر او کوبید و فریاد زد: شیاد متقلب! تو که کور مادرزاد بودی از کجا رنگ را شناختی؟ راست قضیه را بگو که چیست. به این جا که رسید متولی امام زاده به عذرخواهی از آقا برخواست و گفت: چند وقتی بود که اعتقاد مردم به اما زاده کم شده بود. ارتزاق ما هم از قربانی هایی بود که نذر اما زاده می شد. با خود نشستیم و فکر کردیم چه کنیم تا مردم دوباره به امام زاده اعتقاد پیدا کنند. این بود که با کمک این مرد رهگذر این نقشه را پیاده کردیم… حالا شده است حکایت ما و شریعتی که سعی داریم کوچکی خودمان را زیر بزرگی او پنهان کنیم بلکه نام و نانی از دین به دنیای مان برسد. او که رفت و دست اش از این دنیا کوتاه شد، خدا آخر و عاقبت همه مان را به خیر کند.
زیاده جسارت است…

برگرفته از سایت لوح : http://www.louh.com

در همین راستا :

• سیری در روابط شریعتی و مطهری
• زیبایی
• شریعتی بیدارگر نسل ها
• شما هم ما را حمایت کنید
• دانلود کتاب تشیع علوی و تشیع صفوی
• بودا
• شریعتی و ارشاد ريشه سلطنت را مي زدند
• سه متفكر معاصر و دانشجویان(امام خمینی، استاد مطهری، دكتر شریعتی)
• استاد مطهری، دکتر شریعتی و حسینیة ارشاد
• دلیل تنهایی ما
• شریعتی کیست؟
• عاشقانه ها : نزدیکتر به خدا

نمایش «یکبار دیگر ابوذر» در سال ۵۱، درست یکی دوماه قبل از تعطیلی حسینیه، در زیر زمین ارشاد برگزار شد. این نمایش باعث ترس ساواک شد، به این دلیل که تا زمان اجرای نمایش بعد به نام « سربداران» دانشجویان هنر دوست را تشویق می‌کرد تا نمایشنامه ابوذر را در دانشکده ها اجرا کنند، و حسینیه به همین دلیل برای همیشه بسته و تعطیل شد .

……………………..

صحنه، صحنه مرگ ابوذر است، تنهایی ربذه، خورشید آتش ریز صحرا.
ابوذر، پرومته ما است، پرومته ای که نه در آسمان و نه در افسانه، در زمین، در تاریخ. نه یکی از خدایان، بنده ی راستین خدا.
اما رسالتش رسالت پرومته است، ربودن “آتش خدایی” از دست خداوندان ظلمت و ظلم در زمین، و بخشیدنش به انسان، توده ی محروم، قربانیان ظلم خلافت جور، و ظلمت روحانیت جهل، عثمان و کعب !

می گویند، هر کسی، در لحظه مرگ، تمامی زندگیش را در خاطرش زنده می کند، و تمامی تئاتر همین است.

…………………….

دوسال پیش، «یکبار دیگر ابوذر» را رضا دانشور، داریوش ارجمند و ایرج صغیری – دانشجویان دانشکده ادبیات مشهد – در تالار دانشگاه به روی صحنه آوردند. فرم هنری ، محتوی فکری و پذیرش « روشنفکران » فوق العاده بود.
و امسال، همین نمایشنامه، با کارگردانی و اجرای ایرج صغیری و همکاری « گروه هنری حسینیه ارشاد » ، در تالار حسینیه، بر عموم عرضه شد. پذیرش مردم شورانگیز بود. این واقعه، در متن مذهب، هنر ، جامعه، و در رابطه ی گسسته روشنفکر و مردم ، عنوان یک «فصل» بود. فصلی که صد سال دیر آغاز شد :
مذهب ما، پس از انکه جامه کهنه « تعزیه و شبیه» را دور میافکند، با هنر بزرگ « نمایش» میگسلد – آنچنان که روح مذهبی رایج این دو را با هم مغایر می یابد – در «یکبار دیگر ابوذر»، یکبار دیگر، این جامه را، زیبا و نو، به تن می کند و به صحنه پا می گذارد:
هنر در شیوه جدید و با امکانات جدید و در سطح ارزشهای جهانی هنر، به سراغ مذهب می آید و با این همگام و همخوان دیرین خویش – علیرغم کوششهای ریشه دار و پیوسته ارتجاع و اربابش که این دو را از هم بیزار کرده بود و به هم بدبین – دوباره آشنا می شود و آشتی می کند.
شعار استعماری «مذهب برای عوام» و «لا مذهبی برای خواص » ! و دیوار بسته ی میان «بازاری» و «دانشگاهی » در هم می ریزد و روشنفکر و مردم، به دعوت ابوذر، یکی می شوند و در صراط مستقیم «اسلام ضد کنز» ، یک شعار می یابند و یک جهت پیش می گیرند و مذهبی ها از ابوذر خودآگاهی طبقاتی می آموزند و روشنفکران از ابوذر ، خودآگاهی اعتقادی و بالاخره حسینیه ارشاد، در طریق آرمان بزرگ خویش یعنی طرح مجدد مذهب در این عصر، و استخدام همه ی امکانات این عصر در راه احیای روح و مکتب مذهبی و در اوج کمال آن : اسلام و در کمال خلوص اسلام تشیع علوی، گام بزرگی بر می گیرد و ابوذر را – که چهره اسلام زنده و تشیع عدالت خواه و متعهد است – یکبار دیگر بر پرده اندیشه واحساس این نسل، نسل آگاه و تشنه ومسوول این عصر تصویر      می کند.
این اثر را ، از آغاز تا انجام – هم فکر و هم هنر را – دانشجویان خلق کرده اند، بی تکیه بر دیگران و بی دیکته این و آن ! بی دخالت دست ! و این نیز موفقیتی بزرگ، نشانه استقلال و نیل به آستانه بلوغ نسلی که می کوشد تا با روح ایمان خویش، بر پای خویش بایستد و به پای خویش برود.
و چه تصادف شور انگیزی، تصادفی که از یک طرح و تامل و تصمیم، معنی دارتر و موفق تر است و آن، کسب همه ی این موفقیت ها، در تبعیدگاه ربذ، در رسالت بزرگ ابوذر ، چهره ای که هم ایمان دیرین ما را حکایت می کند و هم آرمان زمان ما را ، هم فرهنگ ما است، هم تاریخ ما، هم عشق ما است و هم درد ما …
و هم اسلام ما است و هم تشیع ما … !
پیامبر اسلام گفت : « خدا رحمت کند ابوذر را، تنها راه می رود و تنها می میرد و تنها برانگیخته می شود.»
کی ؟ در قیام قیامت.
و نیز در قیام هر عصری و در میانه هر نسلی !
و اکنون «یکبار دیگر ابوذر» است، که از میان همه چهره هایی که در این قبرستان بیکرانه تاریخ، مدفون اند، در زمان ما و درمیان ما ” تنها برانگیخته می شود” !

« علی شریعتی»

برگرفته از سایت لوح

در همین راستا :

• دانلود کتاب های دکتر شریعتی
• شریعتی و ارشاد ريشه سلطنت را مي زدند
• عقل‌ نقاد دينی‌ از نظر شريعتی
• مرثیه دکتر علی شریعتی به قلم شهید چمران