Επισημάνσεις

Μάνος Χατζηδάκις(23 Οκτ.1925-15 Ιουν.1994)

noreply@blogger.com (Eva Neocleous) — Thu, 23 Oct 2025 14:28:00 +0000

Μάνος Χατζιδάκις, ένας μεγάλος Έλληνας συνθέτης.
(23 Οκτωβρίου 1925 - 15 Ιουνίου 1994)

Ό,τι έχω ιερό
"Να περιφρονώ τις συνήθειες των πολλών, τη λογική του κράτους και την "ηθική" των συγγενών μου.
Να αγαπώ με πάθος τους κυνηγημένους, τους ανορθόδοξους και τους αναθεωρητές".

Η Ελλάδα ποτέ δεν πεθαίνει
"Πάντα μ' απασχολούσε το γνωστό εμβατήριο όσες φορές τ' άκουγα.
Έλεγα μέσα μου, τι άραγες εννοεί; (...)
Σκέφτηκα, σαν κάτι να φωτίστηκε μέσα μου,
εφόσον η Ελλάδα δεν πεθαίνει ποτέ,
πάει να πει πως και ποτέ δεν θα αναστηθεί".

Για τις εθνικές γιορτές
"Παρελάσεις, εθνικόφρονα λογύδρια, παραστάσεις σχολικές κι άλλα παρόμοια ενισχύουν την ιδιότυπη φασιστική μας κληρονομιά.
Το περίφημον "πας μη Έλλην βάρβαρος".
Εθνικοί (α)κίνδυνοι
"Δε νομίζω ότι κινδυνεύουμε ως Έλληνες, αλλά ως Ελληνολάτρες".

Βιογραφικό

Ο Μάνος Χατζιδάκις γεννήθηκε στις 23 Οκτωβρίου του 1925 στην Ξάνθη. Ο πατέρας του ήταν από τη Κρήτη, από το Μύρθιο του Ρεθύμνου και η μητέρα του από την Αδριανούπολη. Το 1931 μετακόμισαν στην Αθήνα, όπου μεγάλωσε στο Παγκράτι.
Από την ηλικία των τεσσάρων ετών άρχισε να μελετάει πιάνο, ενώ από το 1940 έως το 1943 ανώτερα θεωρητικά με τον Μενέλαο Παλλάντιο, σημαντική μορφή της ελληνικής εθνικής μουσικής σχολής. Στο σχολείο είχε συμμαθητή τον Μίκη Θεοδωράκη.
Άρχισε μαθήματα μουσικής στο ωδείο, τα οποία όμως εγκατέλειψε μετά την Κατοχή.
Ο πόλεμος, η κατοχή και οι βιοποριστικές ανάγκες που δημιουργήθηκαν τον έκαναν να αλλάξει κατεύθυνση.
Δούλεψε σαν εργάτης στο ΦΙΞ, υπάλληλος στο φωτογραφείο του Μεγαλοκονόμου, νοσοκόμος… Σπούδαζε Φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, ενώ γαλουχείτο από καλλιτέχνες και διανοούμενους της γενιάς του μεσοπολέμου (Σεφέρης, Ελύτης, Τσαρούχης, Γκάτσος, Σικελιανός).
Ακόμη γράφτηκε στη σχολή του θεάτρου Τέχνης του Κάρολου Κουν με σκοπό να γίνει ηθοποιός. Τελικά εγκατέλειψε την ιδέα αυτή για να παραμείνει συνεργάτης του Θεάτρου Τέχνης αλλά και του Εθνικού Θεάτρου, γράφοντας μουσική για πολλές αρχαίες τραγωδίες και κωμωδίες, καθώς και για έργα σύγχρονου ρεπερτορίου: Μήδεια, Εκκλησιάζουσες, Όρνιθες, Οθέλλος, Αντιγόνη, Λυσιστράτη, Βάκχες, Λεωφορείον ο πόθος, Ματωμένος Γάμος, Ευρυδίκη, Γυάλινος κόσμος, Απόψε αυτοσχεδιάζουμε κ.α. Έγραψε πολλά ελαφρά και λαϊκά τραγούδια.

Το 1948 επανέφερε στην επικαιρότητα το ρεμπέτικο τραγούδι με την περίφημη διάλεξη που έκανε στο θέατρο Μουσούρη. Έτσι τα έργα του "Έξι λαϊκές ζωγραφιές", "Πασχαλιές μέσα από τη νεκρή γη" και "Ο σκληρός Απρίλης του '45" υπήρξαν αφετηρία για την αναβίωση του λαϊκού μας τραγουδιού. Συνεργάστηκε και με τον Βασίλη Τσιτσάνη στο τραγούδι "Ο μήνας έχει δεκατρείς".
Ο Μάνος Χατζιδάκις δεν έγραψε μουσική μόνο για το θέατρο, αλλά και για το μπαλέτο και τον κινηματογράφο. Το 1949 ίδρυσε με τη Ραλλού Μάνου και το ζωγράφο Σπύρο Βασιλείου το Ελληνικό Χορόδραμα, με το οποίο και παρουσίασε τα τέσσερα μπαλέτα του: Μαρσύας(1949), Έξι λαϊκές ζωγραφιές (1950), Το καταραμένο φίδι(1950) και Ερημιά(1957).
Το 1953 με μια άλλη σειρά διαλέξεών του με θέμα τους σύγχρονους και κλασικούς συνθέτες, αποκάλυψε τους άγνωστους τότε Κόπλαντ, Προκόφιεφ, Σοστακόβιτς, Μενόττι, Μπερνστάιν κ.α. στο ελληνικό ακροατήριο που είχε απομονωθεί από τον υπόλοιπο κόσμο εξ αιτίας του Β' Παγκοσμίου Πολέμου και των δύσκολων μεταπολεμικών συνθηκών.

Παράλληλα με το θέατρο, από το 1946 ο Μάνος Χατζιδάκις συνέθεσε μουσική για 80 ελληνικές και ξένες ταινίες: Στέλλα(1955), Ο δράκος(1956), America America(1963), Blue(1967), Ταξίδι του μέλιτος(1973) καθώς και μουσική για 2 ντοκιμαντέρ του Ζ. Κουστώ.
Το 1960 του απονέμεται το βραβείο OSCAR για τη μουσική της ταινίας του Ζυλ Ντασέν "Ποτέ την Κυριακή".
Δύο χρόνια αργότερα ανέβασε στην Αθήνα την "Οδό Ονείρων", παράσταση σταθμό για το ελληνικό μουσικό θέατρο, σε σκηνοθεσία Σολωμού και σκηνικά Μ. Αργυράκη.

****

"Το βαλς των χαμένων ονείρων"

Στο διάστημα 1966-72 έζησε στη Νέα Υόρκη για εφοριακούς λόγους, ανακαλύφθηκε πως χρωστούσε 3,5 περίπου εκατομμύρια στο δημόσιο και επέστρεψε, όταν εξόφλησε το χρέος.
Εκεί, έγραψε μερικά από τα σημαντικότερα έργα του, Ρυθμολογία (έργο για πιάνο), Ο μεγάλος ερωτικός (κύκλος τραγουδιών βασισμένος σε ποιήματα αρχαίων και νέων ποιητών) κ.α. Στην Αμερική ξεκίνησε και την εποχή της Μελισσάνθης, ένα μουσικό χρονικό της ζωής του.

Ο Μάνος Χατζιδάκις, προσωπικότητα πολύπλευρη και πολυδιάστατη. Εκτός από την σύνθεση, είχε και πολλές άλλες καλλιτεχνικές δραστηριότητες: ίδρυσε και διηύθυνε την Πειραματική Ορχήστρα Αθηνών(1964-67), το Πολύτροπο, ένα μουσικό καφενείο στην Πλάκα όπου παρουσίαζε τα έργα του, αλλά και τα έργα νέων ανθρώπων που ο ίδιος πρότεινε (1972), τον Μουσικό Αύγουστο στο Ηράκλειο Κρήτης (Φεστιβάλ 1979), τους Μουσικούς Αγώνες στην Κέρκυρα(1981), το Τέταρτο (πολιτιστικό περιοδικό 1982), την δισκογραφική εταιρία Σείριος (1985) από την οποία εκδίδονταν τόσο δικά του έργα όσο και έργα νέων και καταξιωμένων δημιουργών, που δεν έβρισκαν εύκολα διέξοδο στην εμπορική δισκογραφία, την Ορχήστρα των χρωμάτων (ορχήστρα συμφωνικής μουσικής, 1989) και τέλος, το 1975 έγινε διευθυντής των ραδιοφωνικών προγραμμάτων της ΕΡΤ, αλλά τα ανανεωτικά του σχέδια δεν βρήκαν πρόσφορο έδαφος και έτσι παραιτήθηκε ένα χρόνο μετά.

****

"Αθανασία"

Το 1977 επέστρεψε στην ΕΡΤ αναλαμβάνοντας αποκλειστικά το Τρίτο Πρόγραμμα.
Εκεί, πραγματοποίησε το όραμά του, τα επόμενα πέντε χρόνια κατάφερε να τραβήξει την προσοχή μεγάλου μέρους κοινού, πράγμα δύσκολο για ένα τέτοιο σταθμό, αλλά και γενικότερα να δημιουργήσει σημαντικές νησίδες πολιτισμού.
Ο ίδιος δημοσίευσε τέσσερα βιβλία με ποιήματα και σχόλιά του: Μυθολογία, Μυθολογία Δεύτερη, Τα σχόλια του Τρίτου, Ο καθρέφτης και το μαχαίρι.
Η πηγαία έμπνευσή του, σε συνδυασμό με τη φροντίδα του για την ανάπτυξη και την απόδοση της μελωδίας, η σοβαρότητα των επιλογών του, ανάλογα με τα δεδομένα κάθε εποχής, αλλά και η διάθεσή του να "παίξει" με την αλήθεια της, σηματοδοτούν μια πορεία που αναμφισβήτητα αποτελεί κεντρικό σημείο αναφοράς για όποιον μπαίνει στον ίδιο δρόμο.

Πέθανε το απόγευμα της 15ης Ιουνίου του 1994.
Ο Μάνος Χατζηδάκις, αποτελεί, αναμφίβολα, έναν από τους σημαντικότερους Έλληνες μουσικοσυνθέτες.

****

"Κεμάλ"

"Γεια σου,Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα!"

noreply@blogger.com (Eva Neocleous) — Tue, 19 Aug 2025 06:35:00 +0000

Πηγή: ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ

Πηγή:arxeion-politismou

Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα(1898-1936)

Γεια σου,Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα! Η πιστολιά που σε σώριασε στον πέτρινο τοίχο ενός χωριού της πατρίδας σου, τίποτε δεν κατάφερε να κάνει!Του λαού η δύναμη που αγάπησες ανασταίνει τώρα τα λόγια σου για πάντα και ξέρεις εσύ πόσο το δάκρυ ενός χωριάτη αξίζει περισσότερο απ΄όλα τα βραβεία των Ακαδημιών.

Οδυσσέας Ελύτης, Ανοιχτά Χαρτιά

Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα

Ένας από τους σημαντικότερους Ισπανούς ποιητές και θεατρικούς συγγραφείς.Ασχολήθηκε επίσης με τη ζωγραφική και τη μουσική.Μεγάλος,πολύπλευρος και Εθνικός Ισπανός και παγκόσμιος δημιουργός.Για την πολιτιστική ζωή της χώρας του υπήρξε εμπνευσμένος και συνεπής μαχητής.
Στις 19 Αυγούστου του 1936 τον δολοφόνησαν οι φασίστες του Φράνκο στην περιοχή της Γρενάδα.Οι συχνές και συνεχείς αναφορές στη δολοφονία του για αρκετό καιρό τότε και μετά, έθρεψαν την πολιτική και πνευματική διαμαρτυρία κατά του Φασισμού(Κ. Τοπούζης).
Ποίηση:
- Divan del tamarit
- Ντουέντε
- Ποιητής στη Νέα Υόρκη
- Σονέτα του σκοτεινού έρωτα
- Ωδή στον Σαλβαντόρ Νταλί
- Μοιρολόι για τον Ιγνάθιο Σάντσεθ Μεχίας
- Ποιητικά άπαντα(Τόμοι Α,Β)

Θέατρο:
- Το σπίτι της Μπερνάρντα Άλμπα
- Η θαυμαστή μπαλωματού
- Γέρμα
- Ματωμένος Γάμος
κ.ά.
Βιογραφικό:Βικιπαίδεια
****
Μεμέντο
Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα
Όταν θα πεθάνω,
με την κιθάρα μου αντάμα,
θάψτε με κάτω απ΄τον άμμο

Όταν θα πεθάνω,
στις πορτοκαλιές ανάμεσα
και στις μέντες.

Όταν θα πεθάνω,
θάψτε με,παρακαλώ,
στον ανεμοδείχτη.

Όταν θα πεθάνω!

Νέα περί του θανάτου του Ισπανού ποιητού
Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα στις 19 Αυγούστου 1936
μέσα στο χαντάκι του Καμίνο Ντε Λα Φουέντε
Νίκος Εγγονόπουλος

Η τέχνη κι η ποίηση δεν μας βοηθούν να ζήσουμε
η τέχνη και η ποίηση μας βοηθούνε να πεθάνουμε

περιφρόνησις απόλυτη
αρμόζει
σ΄όλους αυτούς τους θορύβους
τις έρευνες
τα σχόλια επί σχολίων
που κάθε τόσο ξεφουρνίζουν
αργόσχολοι και ματαιόδοξοι γραφιάδες
γύρω από τις μυστηριώδικες κι αισχρές συνθήκες
της εκτελέσεως του κακορρίζικου του Λόρκα
υπό των φασιστών

Μα επί τέλους! πια ο καθείς γνωρίζει
πως από καιρό τώρα
- και προ παντός στα χρόνια τα δικά μας τα σακάτικα-
είθισται
να δολοφονούν
τους ποιητάς
(Ποιήματα Β΄, Ίκαρος 1977)

FEDERICO GARCIA LORCA
Ποίηση: Νίκος Καββαδίας,Μουσική: Θάνος Μικρούτσικος, Τραγούδι:Γιάννης Κούτρας

"Ανέμισες για μια στιγμή το μπολερό
και το βαθύ πορτοκαλί σου μεσοφόρι.
Αύγουστος ήτανε δεν ήτανε θαρρώ,
τότε που φεύγανε μπουλούκια οι Σταυροφόροι"

****

Λούζεται η αγάπη μου

****

Βέρα Βασιλείου - Πέτσα

Πατρίδα μου μακρινή

Χρόνια γυρίζουνε και ψάχνουν

όλα του κόσμου τα ραντάρ

το ματωμένο μπολερό σου

μες στη χαράδρα του Βιθνάρ.

Ψάχνουν να βρούνε πού κοιμάται

το άταφο λιγνό κορμί σου

να γίνουνε τα δάκρυά μας

βάλσαμο πάνω στην πληγή σου.

Και ποιος κρατούσε το μαχαίρι

κανείς δεν θα 'ρθει να μας πει

τ' Αυγούστου το φεγγάρι πήρε

επαναστάτη ποιητή.

Λένε πως βγαίνουν οι τσιγγάνοι

τις νύχτες και μοιρολογούν

πικρά Gitano Romancero

μες στη Γρανάδα τραγουδούν.

Τα μαύρα μάτια σου θρηνούνε

και τα εβένινα μαλλιά σου

δεν θα σε δώσουνε στη λήθη

όσα φεγγάρια κι αν περάσουν.

Αϊ , Φεντερίκο, πατρίδα μου μακρινή !

Από το cd " Ένας καιρός αντάρτης".

Μουσική: Mανώλης Ανδρουλιδάκης

Στίχοι: Βέρα Βασιλείου-Πέτσα

Ερμηνεία: Ιωάννα Φόρτη

"Μέρες καλοκαιριού",Εύα Νεοκλέους

noreply@blogger.com (Eva Neocleous) — Sun, 22 Jun 2025 05:13:00 +0000

Φωτό:Εύα Νεοκλέους

Μέρες καλοκαιριού

Αγαπώ τις μέρες του καλοκαιριού

που αλητεύουν

με τα φωτόλουστα θαλασσινά φιλιά

πλάι στο κύμα με τον φλοίσβο.

Αγαπώ τις νύχτες του καλοκαιριού

που ανασαίνουν ολόγιομα φεγγάρια

κι ο έρωτας γίνεται αλμύρα

και σαγήνη.

Αγαπώ τα καλοκαίρια μας

γιατί έχω έναν απέραντο ουρανό

με το πρώτο εκείνο «σ’ αγαπώ» σου.

Εύα Νεοκλέους,από τη Λευκή Σελίδα,εκδ. Το Ροδακιό

Η "Πυξίδα" της Κύπρου στη 2η θέση στο διαγωνισμό "International Low Vision Song Contest"

noreply@blogger.com (Eva Neocleous) — Sun, 18 May 2025 05:16:00 +0000

Την Παρασκευή, 16 Μαΐου, διεξάχθηκε ο Τελικός του International Low Vision Song Contest, για άτομα με αναπηρία όρασης.

Τον διαγωνισμό τραγουδιού International Low Vision song contest διοργανώνουν από κοινού η οργάνωση VIEWS International (διεθνής ένωση που λειτουργεί ως δίκτυο οργανισμών σε 23 χώρες σε όλο τον κόσμο, με στόχο την προώθηση της κινητικότητας και της ανεξαρτησίας των νέων με οπτική αναπηρία και η Γερμανική Ομοσπονδία Τυφλών και Ατόμων με Μερική Όραση (DBSV).

Η Κύπρος συμμετείχε στον διαγωνισμό με το τραγούδι «Πυξίδα».

Ερμηνεία: Νικολέττα Λειβαδιώτη, Νίκος Δημητρίου

Μουσική: Χρίστος Ιακώβου

Στίχοι: Παναγιώτης Πέτσας

Το τραγούδι της Κύπρου κατέλαβε τη 2η μεταξύ των 25 χωρών που διαγωνίστηκαν και

την 1η θέση η Ελλάδα.

Συγχαρητήρια στους συντελεστές των τραγουδιών Κύπρου και Ελλάδας!

Θερμά συγχαρητήρια στον φίλο και συνάδελφο Παναγιώτη Πέτσα για τους υπέροχους στίχους του!

"Ήταν κάποτε ένας Γιάννης",Εύα Νεοκλέους

noreply@blogger.com (Eva Neocleous) — Mon, 07 Apr 2025 05:26:00 +0000

frear.gr

Πρώτη δημοσίευση στο ηλεκτρονικό Φρέαρ στις 2 Απριλίου 2025

Φωτογραφία: ©Cezar Niculescu.

Θερμές ευχαριστίες στο frear.gr για την ανάρτηση!

https://frear.gr/?p=37043

Αναδημοσίευση του διηγήματος:

Ήμουν στο τέταρτον έτος, εκόντευκα να τελειώσω τες σπουδές μου στην Αθήνα τζιαι στην Κύπρον πρώτη φοράν ήρτα για τις διακοπές των Χριστουγέννων. Τα αεροπορικά εισιτήρια ήταν πολλά πιο ακριβά για να έπαιρνα αεροπλάνο μες στον σιειμώναν, ενώ το ταξίδι με το πλοίο, το καλοτζιαίριν, ήταν ό,τι έπρεπε. Τούτην τη φοράν όμως η μάνα μου αρρώστησε, έμεινε μέρες στο νοσοκομείο μέχρι που εβελτιώθηκεν η υγεία της τζιαι τωρά ανάρρωνε στο σπίτι, στο χωρκόν. Εν εγίνετουν να μεν έρτω να τη δω. Περίτου χρήματα εν της εζήτησα, ήθελα να της κάμω έκπληξη. Είχα κάτι οικονομίες που τότε που εδούλευκα γκαρσόνι σ’ έναν εστιατόριο στο κέντρο τζιαι έτσι εβολεύτηκα. «Πού είσαι μάμα; Ήρτεν ο γιόκκας σου να σε δει.» «Καλώς τον, καλωσόρισες! Μα γιατί εν μου το είπες γιε μου, να σου μαειρέψω το αγαπημένο σου κολοκάσι;»Αγκάλιασέ με σφικτά τζιαι δεν με ξαπόλαν. Που τότε που εχάσαμεν τον πατέρα, εμείναμεν οι δκυο μας τζιαι είχαμε δεθεί ακόμα πιο πολλά. Ήταν λλίον υπερβολική, έτσι όπως έδειχνε την αγάπη της αλλά εν με επείραζεν, εδικαιολογούσα την.

Οι μέρες των γιορτών επεράσαν γλήορα. Είχα πολλά να κάμω, να βοηθήσω στες δουλειές, να δω συγγενείς τζιαι φίλους που είχαμε που το καλοτζιαίριν να βρεθούμε. Επήα τζιαι δκυο τρεις φορές στην πόλη για κάτι εκκρεμότητες με τα περιουσιακά που μάς άφηκεν ο πατέρας. Μα αφιέρωσα τζιαι πολλύν χρόνον στη μάνα μου, επήρα την στον γιατρό να σιουρευτώ πως ήταν τέλεια καλά, επήρα την να προσκυνήσει την Παναγία σ’ ένα μοναστήρι με καλογριές έξω που το χωρκό μας, άρεσέν της, ήταν με τες χαρές της.

Εξημέρωνε τ’ Άη Γιαννιού τζιαι ήταν η τελευταία νύχτα μου στο πατρικό. Θα εταξίδευκα την επομένη το απόγευμα. Ήταν μια νύχτα άγρια, με ψοφόκρυο, βροντές που ετρυπούσαν τον ουρανό,αστραπές που εφωτίζαν την πλάσην ούλλην,πού να με πιάσει ύπνος. Εθώρουν το ταβάνι τζιαι τα μάθκια μου εγινήκαν όπως τες ππιρίλες.Τζιαι ξαφνικά, όπως που να’ τουν όρομαν, εθάρρυα πως εθώρουν κάτι παράξενες ανθρώπινες φιγούρες να κατεβαίνουν προς το μέρος μου. Άνοιξα καλά τα μάθκια μου. Τζιείνα τα αλλόκοτα εξαϋλωμένα πλάσματα εξαφανίστησαν, τωρά μπροστά που το κρεββάτι μου εστέκετουν ο Γιάννης.

Ο Γιάννης ολόιδιος, όπως τότε που εβρεθήκαμεν για τελευταία φορά. Ο Γιάννης ήταν ο καλλύττερος μου φίλος. Που τότε που είμασταν κοπελλούδκια, φτωχόπαιδα τζι΄ οι δκυο μας, εταιρκάσαμεν στες πελλάρες τζιαι ας μας εχωρίζαν τζιαι πολλά άλλα.

Τζιείνος εν τα’ παιρνε τα γράμματα, είσιε τζι’ από γεννησιμιού του έναν αήπιν στο δεξί του γόνατο που τον έκαμνεν να κουτσανίσκει λλίον στο παρπάτημα, ήταν τζιαι λλίον παραδκιάνταλος. «Ήρτεν ο κουτσός, βούρα –βούρα ρε μιτσή» επειράζαν τον οι άλλοι μιτσιοί τζιαι τζιείνος εγελούσε καλοκάγαθα. Δεν άφηνε θέλημα για θέλημα, εκουβαλούσεν ξύλα, έπαιρνε τα ψουμνίσματα που τον μπακάλη στα γερούθκια, επήαινεν στα χωράφκια για ξιχόρτισμα, άμα του το εζητούσαν, τζι’ εσυμπαθούσαν τον ούλλοι στο χωρκόν για τες καλοσύνες του. Η αδυναμία του όμως ήταν η μεγάλη καμπάνα της εκκλησιάς μας. Κυριακές, γιορτές, εσπερινούς, μνημόσυνα, βαφτίσια, ο Γιάννης εβούραν πρώτος τζιαι εφάκκαν το ψηλόν καμπαναρκό. Ήταν δική του δουλειά, ελάλεν, κανέναν άλλον εν άφηνε να κοντέψει. Εβοήθησά τον, όσον ημπόρουν να ξεσκολίσει, μα ούτε κουβέντα να συνεχίσει στο γυμνάσιο. Εν εξεκόψαμε με τον Γιάννη, έβλεπά τον πιο αραιά, ελάλεν μου όμως τα νέα του. Ερωτεύτηκεν την όμορφη Λένη, την κόρη του παπά τζαι εξομολοήθηκέ της τον έρωτάν του μιαν ημέρα που εβρεθήκασιν τυχαία έξω στα χωράφκια. «Τζιαι εγιώ αγαπώ σε, Γιαννή μου», είπεν του, μα οι χωρκανοί επεριπαίζαν τους τζιαι ελαλούσαν πως εν εταιρκάζαν οι δκυο τους. «Πόθθεν ως τα πόθθεν ο Γιαννής με τη Λενού; Κοτζιά μου κοπέλα, ίνταλως εδίκλισε να τον δει;»

Ύστερα που λλίον τζιαιρόν ένας φίλος που ήρτεν στην Αθήνα έφερε τα κακά μαντάτα, πως εκρεμάστηκεν ο Γιάννης που το καμπαναρκό τζιαι έκλαψέν τον ούλλον το χωρκόν. «Επήεν να την εζητήσει που τον παπάν, μα τζιείνος εδκιαολόστειλέν τον, να μεν αντρέπεται άδρωπος του Θεού. Τζιαι να’ ταν μόνον τούτον; Άρπαξεν τζιαι την κοπελλούα που τα βρουλλιά, εκουπάνισέ την καλά-καλά τζιαι κλείωσέ την μέσ’ την κάμαρήν της. Εν ημπόρεν να το χωνέψει. “μα ένας σακάτης, φτανός, να τολμήσει να ζητήσει τη μοναχοκόρη μου;” Είπασιν ύστερις οι χωρκανοί πως έχασεν τα λογικά της η κορούα, ανακαλιέτουν μέραν νύχταν κλειωμένη μέσ’ την κάμαρή της, ώσπου επήεν καλογριά στο μοναστήρι που ήταν κοντά στο χωρκόν ».

Ο Γιάννης εν δαμαί δίπλα μου , χλωμός, αδύναμος, σαν να μεν έσιει σάρκα, μα έτσι όπως με θωρεί, μεινήσκω ξηστικός. «Θέλω μια χάρην που σέναν αδέρφιν. Να πάεις να την έβρεις τζιαι να της μηνύσεις πως εν την εξίχασα τζιαι εν να την καρτερώ.» Ακούω τον χασκιασμένος, κάτι πάω να ψελλίσω, μα εν έσιει κανέναν κοντά μου, ο τζιαιρός εμαλάθκιανεν, ο πελλοαέρας έκατσεν τζι’ αρκίνησεν να χαράζει.

Οι καμπάνες εχτυπούσαν όταν έφτασα στο μοναστήριν τζι’ οι καλογριές ήταν ανάστατες. «Εκαλέσαμεν την άμπουλαν, επήραμεν την αστυνομία τζιαι καρτερούμεν. Η καημένη η κοπελούα, εν άντεξεν τον γεράν του Γιάννη της, ήβραμέν την τα χαράματα με το σεντόνι θηλειά στον λαιμό της. Επήεν να τον ανταμώσει σήμερα, ανήμερα της γιορτής του». Στο δρόμο της επιστροφής εθώρουν τη φιγούρα του Γιάννη που τζιει πάνω ψηλά που εχαμογέλαν.

Εύα Νεοκλέους

Γλωσσάρι:

Περίτου: περισσότερα, Ξαπόλαν: άφηνε, Ππιρίλες: μπίλιες, Εθάρρυα: νόμιζα,

Κοπελλούδκια: μικρά αγόρια, Πελλάρες: τρέλες, Παραδκιάνταλος: κακοσούσουμος

Βούρα: τρέξε, Γερούθκια: γεροντάκια, Ίνταλως: πώς, Εδίκλισε: έστρεψε το βλέμμα της

Κοπελλούα: νεαρή κοπέλα, Βρουλλιά: πλεξούδες, Δαμαί: εδώ

Χασκιασμένος: συγχυσμένος, Άμπουλα: ambulance, ασθενοφόρο

Σημείωση: Το διήγημα είναι εμπνευσμένο από το ποίημα «Ήταν κάποτε ένας Γιάννης…» του Παύλου Νιρβάνα.

"Τα φανάρια πια δεν τα θυμάσαι/και τ’ ωραίο γλυκό της Κυριακής". Στον Νίκο Καββαδία

noreply@blogger.com (Eva Neocleous) — Mon, 10 Feb 2025 07:53:00 +0000

Νίκος Καββαδίας(11 Ιαν. 1910-10 Φεβρ.1975)

Πενήντα χρόνια κλείνουν σήμερα από τον θάνατο του ποιητή της θάλασσας και των μεγάλων ταξιδιών.

Οἱ προσευχὲς τῶν ναυτικῶν

Στὸν Θανάση Καραβία

Οἱ Γιαπωνέζοι ναυτικοί, προτοῦ νὰ κοιμηθοῦν,
βρίσκουν στὴν πλώρη μία γωνιὰ ποὺ δὲν πηγαίνουν ἄλλοι
κι ὥρα πολλὴ προσεύχονται, βουβοί, γονατιστοὶ
μπρὸς σ᾿ ἕνα Βούδα κίτρινο ποὺ σκύβει τὸ κεφάλι.

Κάτι μακριὰ ὡς τὰ πόδια τους φορώντας νυχτικά,
μασώντας οἱ ὠχροκίτρινοι μικροὶ κινέζοι ρύζι,
προφέρουνε μὲ τὴν ψιλὴ φωνή τους προσευχὲς
κοιτάζοντας μία χάλκινη παγόδα ποὺ καπνίζει.

Οἱ Κούληδες μὲ τὴ βαριὰ ὠχροκίτρινη μορφὴ
βαστᾶν σκυφτοὶ τὰ γόνατα κοιτώντας πάντα κάτου,
κι οἱ Ἀράπηδες σιγοκουνᾶν τὸ σῶμα ρυθμικά,
κατάρες μουρμουρίζοντας ἐνάντια τοῦ θανάτου.

Οἱ Εὐρωπαῖοι τὰ χέρια τους κρατώντας ἀνοιχτά,
ἐκστατικὰ προσεύχονται γεμάτοι ἀπὸ ἱκεσία,
καὶ ψάλλουνε καθολικὲς ᾠδὲς μουρμουριστά,
ποὺ ἐμάθαν ὅταν πήγαιναν μικροὶ στὴν ἐκκλησία.

Καὶ οἱ Ἕλληνες, μὲ τὴ μορφὴ τὴ βασανιστική,
ἀπὸ συνήθεια κάνουνε, πρὶν πέσουν, τὸ σταυρό τους
κι ἀρχίζοντας μὲ σιγανὴ φωνὴ «Πάτερ ἡμῶν...»
τὸ μακρουλὸ σταυρώνουνε λερὸ προσκέφαλό τους.

Μαραμπού,1933

Νίκος Καββαδίας:ο ποιητής της αδελφοσύνης και των μεγάλων οριζόντων

Χρονολόγιο:

Γεννιέται στις 11 Ιανουαρίου του 1910 στο Νικόλσκι Ουσουρίσκι της Μαντζουρίας.

Ο πατέρας του Δημήτρης (Μίκα) έχει ρωσική υπηκοότητα και διατηρεί γραφείο εισαγωγών/εξαγωγών.

1914: Η οικογένεια έρχεται στην Κεφαλονιά και στον Πειραιά από το 1921.

1928: Πρώτη δημοσίευση ποιήματός του στην εφημερίδα «Σημαία»: «Ο Θάνατος της Παιδούλας». Γράφεται στην Ιατρική, αλλά τα παρατάει για να εργαστεί σε ναυτιλιακό γραφείο.

1929: Πεθαίνει ο πατέρας του και μπαρκάρει στο φορτηγό «Άγιος Νικόλαος».

1933: Πρώτη ποιητική συλλογή «Μαραμπού».

Το κυκλοφορεί με δικά του έξοδα σε 245 αντίτυπα.

1939: Αποφασισμένος να μείνει στη θάλασσα παίρνει δίπλωμα ραδιοτηλεγραφητή Β΄. 1940: Υπηρετεί στο αλβανικό μέτωπο και παίρνει μέρος στην Αντίσταση.

1945: Μπαρκάρει ξανά.

Παίρνει δίπλωμα ασυρματιστή Α΄.

1947: Κυκλοφορεί η δεύτερη ποιητική συλλογή του «Πούσι». 1954: Κυκλοφορεί το πεζογράφημα «Βάρδια». 1957: Αυτοκτονεί ο μικρός του αδελφός Αργύρης (ήταν καπετάνιος).

1961: Επανεκδίδονται το «Μαραμπού» και το «Πούσι» σε έναν τόμο (από τον «Γαλαξία» της Ελένης Βλάχου).

1968: Γράφει τη νουβέλα «Λι» (που κυκλοφόρησε πολύ μετά) και το 1969 το «Πεζογράφημα του Πολέμου» (ιστορία από το αλβανικό μέτωπο).

1972: Γράφει το ποίημα «Guevara».

1973: «Μαραμπού» και «Πούσι» επανακυκλοφορούν από τις Εκδόσεις Κέδρος.

1975: Πεθαίνει στις 10 Φεβρουαρίου από εγκεφαλικό. Δεν πρόλαβε να δει τυπωμένο το «Τραβέρσο» (Εκδ. Κέδρος), ούτε ποιήματά του μελοποιημένα.

Πούσι

Στὴν Ἑλένη Χαλκιούση

Ἔπεσε τὸ πούσι ἀποβραδὶς
-τὸ καραβοφάναρο χαμένο-
κ᾿ ἔφτασες χωρὶς νὰ σὲ προσμένω
μὲς στὴν τιμονιέρα νὰ μὲ δεῖς.

Κάτασπρα φορᾶς κ᾿ ἔχεις βραχεῖ,
πλέκω σαλαμάστρα τὰ μαλλιά σου.
Κάτου στὰ νερὰ τοῦ Port Pegassu
βρέχει πάντα τέτοιαν ἐποχή.

Μᾶς παραμονεύει ὁ θερμαστὴς
μὲ τὰ δυό του πόδια στὶς καδένες.
Μὴν κοιτᾶς ποτέ σου τὶς ἀντένες
μὲ τὴν τρικυμία· θὰ ζαλιστεῖς.

Βλαστημᾶ ὁ λοστρόμος τὸν καιρὸ
κ᾿ εἶν᾿ ἀλάργα τόσο ἡ Τοκοπίλλα.
Ἀπὸ νὰ φοβᾶμαι καὶ νὰ καρτερῶ
κάλλιο περισκόπιο καὶ τορπίλλα.

Φύγε! Ἐσὲ σοῦ πρέπει στέρεα γῆ.
Ἦρθες νὰ μὲ δεῖς κι ὅμως δὲ μ᾿ εἶδες
ἔχω ἀπ᾿ τὰ μεσάνυχτα πνιγεῖ
χίλια μίλια πέρ᾿ ἀπ᾿ τὶς Ἐβρίδες.

Πούσι, 1947

***

Τηλεοπτική συνέντευξη του Νίκου Καββαδία στο ΡΙΚ το 1965

"Μας ταξιδεύει ως το Τζιμπουτί και της Ίντιας τα φανάρια"

Λίγους μήνες μετά την κηδεία του Νίκου Καββαδία, το 1975, ο Κόλιας για τους φίλους του ζούσε ξανά και γνώριζε επιτυχία μέσα από το πρώτο του μελοποιημένο ποίημα «Ιδανικός και ανάξιος εραστής» (βασισμένο στο ποίημα «Μal du Depart») με τη φωνή του Κώστα Καράλη στην «Τρίτη ανθολογία» του Γιάννη Σπανού.

Η συνέχεια θα ερχόταν λίγο αργότερα και θα είχε διάρκεια και δόξα: Τo 1977 η Μαρίζα Κωχ μελοποιεί οκτώ ποιήματα του Καββαδία (τα πιο γνωστά είναι το «Φάτα Μοργκάνα» και το «Πούσι») και ένα χρόνο μετά εμφανίζεται ένας κύκλος τραγουδιών που έμελλε να γίνει από τους δημοφιλέστερους της ελληνικής δισκογραφίας .

«Ο Σταυρός του Νότου» από τον ανατέλλοντα τότε Θάνο Μικρούτσικο (Λύρα), με τις φωνές των Γιάννη Κούτρα, Αιμιλίας Σαρρή, Βασίλη Παπακωνσταντίνου, είναι ο δίσκος που θα μεταφέρει τα θαλασσινά ταξίδια του Καββαδία στις επόμενες γενιές. Και μαζί με τις δυο επόμενες εκδοχές («Γραμμές των οριζόντων» και «Σταυρός του Νότου live» θα πουλήσει περισσότερα από 1 εκατομμύριο αντίτυπα.

Η διαχρονικότητα του έργου του Καββαδία, κατά τον Θάνο Μικρούτσικο, «και κυρίως η αγάπη που δείχνουν σήμερα 17χρονα και 18χρονα», οφείλεται στην εσωτερική διάσταση της ποίησής, που ουσιαστικά μιλάει για την περιπέτεια του ονείρου. «Λέει στον νέο άνθρωπο πως αξίζει να ζούμε για να ξεπεράσουμε τις καταγεγραμμένες μας δυνατότητες. Για να σπάσουμε το τσόφλι. Για να σπρώξουμε τα όριά μας».

Δεν είναι δύσκολο να διαπιστώσει κανείς πόσο σημερινός ποιητής είναι (και να δικαιώσει τον Θάνο Μικρούτσικο). Με ένα κλικ στο Ίντερνετ παρουσιάζονται δεκάδες σάιτ, αφηγήσεις, τηλεοπτικές εκπομπές, τραγούδια, δημοσιεύματα. Σε σχέση με τη μετρημένη (ποσοτικά) συγγραφική του πορεία, η εκδοτική του ζωντάνια είναι εντυπωσιακή.

Από το 1987 που ο εκδοτικός οίκος Άγρα συνέδεσε το όνομά του με το έργο του (πριν ήταν ο Κέδρος), ο Καββαδίας είναι σταθερή αξία στο δυναμικό του. Κάθε τρεις και λίγο ανατυπώνει όλους τους τίτλους (3.000 αντίτυπα κάθε φορά) και τις χρονιές που υπάρχει μουσική δραστηριότητα, κυρίως από τα λάιβ του Θάνου Μικρούτσικου, τότε εξαντλούνται όλα τα αντίτυπα μέσα σε ένα εξάμηνο. Αν σκεφτεί κανείς ότι η ποίηση είναι το ασθενέστερο (εμπορικά) κομμάτι του εκδοτικού χώρου, τα νούμερα αυτά είναι από μόνα τους μικρό θαύμα.

Δεν ήταν πάντα έτσι. Αν και έγινε αμέσως αποδεκτός, σαν ανατέλλουσα δύναμη στην ποίηση από την πρώτη του ποιητική συλλογή («Μαραμπού»), η ιδιόμορφη στάση του απέναντι στους κύκλους της διανόησης (δεν συμμετείχε σε παρέες κ.λπ.), ο τρόπος ζωής του- από τα 20 στα καράβια- αλλά και η ίδια του η ποίηση δεν συμπορεύονταν με τις διαμορφωμένες τάσεις.

«Ο Καββαδίας για πολλούς διετέλεσε μονάχα "ιδανικός και (μάλιστα) ανάξιος εραστής/των μακρυσμένων ταξιδιών και των γαλάζιων πόντων" που δεν έχει μεγάλη σχέση με το "βαθύ γαλάζιο που αγαπήσαμε στον Ελύτη», λέει ο Δημήτρης Καλοκύρης στο βιβλίο του «Χρυσόσκονη στα γένια του Μαγγελάνου» (Εκδ. Ερμής, 1995).

Για τους ποιητές της γενιάς του ο Καββαδίας υπήρξε «ο ποιητής της θάλασσας και της αμαρτίας», όπως έλεγε ο Γεράσιμος Λυκιαρδόπουλος. Και ελάχιστοι ξεχώρισαν ότι το «θαλασσινό φολκλόρ» διατηρείται μόνο στα εξωτερικά του στοιχεία.

Για τη θάλασσα και τις γυναίκες:

Ο Νίκος Καββαδίας σε κουβέντα με τον συγγραφέα των βιβλίων «Νίκος Καββαδίας, Γυναίκα Θάλασσα- Ζωή» και «Ο δαίμονας χόρευε μέσα του» (Εκδ. Καστανιώτης) Μήτσο Κασόλα:

- Τι προβλήματα λύνεις με τη θάλασσα;

- Λύνω τη ζωή μου, τη μοίρα μου, την υγειά μου, τη δουλειά μου, τους φόβους μου, τις δειλίες μου, τίποτα άλλο. Φοβάμαι τη στεριά, τον έρωτα, αυτόν τον φοβόμουνα πάντα, ή μάλλον τον κορόιδευα, δεν τον πίστευα.

- Μα και η θάλασσα έχει κινδύνους.

- Δεν τη φοβάμαι αυτήν.

- Τους καρχαρίες;

- Έχω φιλίες, συμπάθειες μ΄ αυτούς...

- Για τον έρωτα;

- Δεν τον πίστευα, δεν τον ήθελα. Δεν μπορούσα μακριά απ΄ τη θάλασσα. Ίσως τον φοβόμουνα, γιατί όχι. Αν με κρατούσε μια γυναίκα στη στεριά, θα ΄χανα τη θάλασσα.

- Να επιμείνω; Γιατί τον φοβόσουνα;

- Δεν ξέρω, τον φοβόμουνα σαν δύσκολο. Ακόμα το ψάχνω να βρω το γιατί.

Mε καχυποψία και μάλλον μετρημένες (εμπορικές) επιδιώξεις αντιμετωπίστηκε και ο Θάνος Μικρούτσικος όταν δήλωσε ότι έχει μελοποιήσει Καββαδία στον ιδιοκτήτη της Λύρα, Αλέκο Πατσιφά: «"Άντε, σου κάνω δώρο 2.000 αντίτυπα", μου είπε, την εποχή που οι δίσκοι έκαναν 30 και 40 χιλιάδες αντίτυπα. Ένας άλλος που αγαπούσε πολύ τη μουσική μου κι έγραφε σε ένα σοβαρό περιοδικό της εποχής, είχε γράψει "τον αγαπάμε πολύ τον Θάνο Μικρούτσικο, είναι ο καλύτερος της νέας γενιάς, αλλά γιατί δεν έβγαλε μαζί με τον δίσκο και ένα λεξικό άγνωστων λέξεων; Τι κρίμα να καταρρεύσει ένας συνθέτης!"».

Η εξήγηση που δίνει ο Θάνος Μικρούτσικος στην αντιμετώπιση της δουλειάς του είναι απλή: «Όλο αυτό απηχούσε ένα κλίμα που αφορούσε τον ποιητή. Όλη η φιλολογική κριτική είχε παρανοήσει τον καββαδιακό λόγο. Από τότε που εκδόθηκε μέχρι το τέλος του, οι κριτικές κινούνταν μέσα σε ένα όριο, από το ότι είναι στιχοπλόκος ημερολογίου μέχρι- το θετικό όριο- ότι είναι ελάσσων ποιητής της ζωής των ναυτικών. Σε σχέση δηλαδή με τον Ρίτσο, τον Καβάφη, τον Σεφέρη ή ακόμα και με τον Αναγνωστάκη, τον Σαχτούρη κ.λπ. εθεωρείτο ελάσσονος σημασίας. Αλλά δεν πρόκειται για νατουραλιστή ποιητή. Διαβάστε οποιοδήποτε ποίημά του, ακόμα και το πιο απλό, και θα δείτε ότι πρόκειται για έναν εξπρεσιονιστή- κάτι που τολμώ να πω ότι κατάφερα να εκφράσω με τη μουσική μου».
Στη διαρκή ενασχόλησή του όλα αυτά τα χρόνια με την ποίηση του Καββαδία ο Θάνος Μικρούτσικος είδε ότι κάθε φορά προκύπτει (και μουσικά) κάτι νέο, κάτι που φρεσκάρει ακόμα και τις υπάρχουσες εκδοχές και του δίνει έμπνευση: «Είναι η μοναδική μουσική που έχω κάνει και είναι έργο εν εξελίξει. Δεν είναι μουσική που απλά ενορχηστρώνεται αλλιώς. Ο αρχικός πυρήνας είναι εκεί με 11 τραγούδια ("Σταυρός του Νότου") και μετά αν θα δείτε την εξέλιξη, είτε στις "Γραμμές των οριζόντων" είτε στο λάιβ του Μεγάρου, θα δείτε ότι σε ορισμένα κομμάτια αλλάζει το μελωδικό υλικό, σε άλλα το αρμονικό, στα περισσότερα το ρυθμικό και σε αρκετά έχουν περάσει αυτοσχεδιασμοί. Όλα αυτά δεν έγιναν βιάζοντας το αρχικό υλικό. Έβγαιναν σαν φυσιολογική εξέλιξη. Αυτό δεν μου έχει τύχει ξανά».
Για την ιστορία:

Το 1986 είχε εμφανιστεί ένας ακόμα Καββαδίας (S/S "Ιόνιον" 1934) με υπογραφή από τους Ξέμπαρκους- Ηλίας Αριώτης και Νότης Χασάπης- και σε ένα τραγούδι στη Δήμητρα Γαλάνη. Το 1987 ο Πάνος και ο Χάρης Κατσιμίχας στον δίσκο τους «Όταν σου λέω πορτοκάλι να βγαίνεις» (ΕΜΙ) μελοποιούν το «Η μαϊμού του ινδικού λιμανιού». Το 1989 ακούμε τον Δημήτρη Ζερβουδάκη να τραγουδάει «Μακριά, πολύ μακριά, να ταξιδεύουμε...» στον δίσκο του «Ακροβάτης» (Μinos). Και όσο ψάχνει κανείς βρίσκει... Στα λάιβ ακόμα περισσότερο: Από τον Γιάννη Κούτρα που αυτή την εποχή συμπράττει με τα Υπόγεια Ρεύματα και τον Θάνο Μικρούτσικο στο «Κύτταρο», μέχρι τα μέλη της Νυχτερινής Κυβέρνησης-με κεντρικό τραγουδιστή τον Κωνσταντίνο Μάτσικα- που έπαιξαν, σε πιο ροκ εκδοχή, Καββαδία σε μικρές μουσικές σκηνές. Ή το γκρουπ Έμμελον, που αφιερώνει μέρος της συναυλίας του, τη Δευτέρα στο «Ρυθμός Stage», στον ποιητή του «Σταυρού του Νότου».

Πάνω στο φτερό του καρχαρία

«Ο Καββαδίας μας προτρέπει να κατακτήσουμε το αδύνατο» λέει ο Θάνος Μικρούτσικος. «Αυτό σημαίνει ο στίχος του "χόρεψε πάνω στο φτερό του καρχαρία": Δεν είναι ότι ξύπνησε μια μέρα στον Ατλαντικό και σκέφτηκε τη σκηνή. Είναι ή άποψη του, ότι το ζώο αυτό που είναι το πιο άγριο και αντέχει από την εποχή των δεινοσαύρων, το ζώο αυτό είναι που αξίζει να δαμάσεις και δαμάζοντάς το να χορέψεις πάνω στο φτερό του. Μ΄ αυτό λυσσάει κάθε φορά η νέα γενιά και το ΄χω δει με τα μάτια μου χιλιάδες φορές. Δεν μπορείτε να φανταστείτε τι έχω ακούσει από παιδιά 16, 17 και 18 ετών. Τριάντα χρόνια τα ακούω να μου μιλάνε, γιατί έχουν την ανάγκη να συνομιλήσουν μετά τις συναυλίες μου».

Πηγή:Τα Νέα,20-3-2010

****

Η ποίηση του Καββαδία δικαιούται να μας ενδιαφέρει και να μας συγκινεί ανεξάρτητα από την τραγουδιστική της χρήση, ερήμην της. Αυτοτελώς ισχυρή, οφείλει ικανό μέρος της αξίας της στην αίσθηση του χειροποίητου με την οποία εφοδιάζει τον αναγνώστη που την εμπιστεύεται και την κοινωνεί και με το μάτι, κι όχι μόνο με την ακοή. Ό,τι φαίνεται απλό εδώ και ατέχνευτο (ιδίως όταν επιλέγει την εκτενή αφηγηματική ανάπτυξη που χαρακτηρίζει κυρίως τις δύο πρώτες συλλογές), έχει μέσα του την περισυλλογή, τη δουλειά, την επεξεργασία, ό,τι δηλαδή θα μπορούσε να υποδηλώνει ο στίχος του Καββαδία «Έσχισα, φίλε μου, πολλά χαρτιά για να σου γράψω» — και τούτο ισχύει ακόμη κι όταν το μέτρο ηχεί προβληματικό ή η ομοιοκαταληξία δεν απέχει από το αναμενόμενο· άλλωστε ο ποιητής φροντίζει να ελευθερώσει την ειρωνεία του για να προβεί στη γνωστική αυτοκριτική, όπως στο «Μαραμπού»: «Απόψε αναθυμήθηκα κάποια κοινή γυναίκα / κι ένα τραγούδι εσκάρωσα σε στυλ μπωντλαιρικό / που ως το διαβάζεις, σιωπηλέ, παράξενε αναγνώστη, / γελάς γι’ αυτόν που το ’γραψε, με γέλιο ειρωνικό».

Παντελής Μπουκάλας, «Η αυταξία του Ν. Καββαδία. Η ποίησή του συγκινεί ανεξάρτητα από την τραγουδιστική της χρήση», Επτά Ημέρες, εφ. Η Καθημερινή, 28 Φεβρ. 1999, 17.

Λίγο-πολύ οι περισσότεροι ποιητές της γενιάς του ’30 έγραψαν κάποτε έργα της θάλασσας: Ημερολόγιο Καταστρώματος ο Σεφέρης, Ατλαντικό ο Εγγονόπουλος, Στροφές στροφάλων και Μεγάλο Ανατολικό ο Εμπειρίκος, Εμβατήριο του Ωκεανού ο Ρίτσος, Μικρό Ναυτίλο ο Ελύτης κ.ο.κ., ενδεικτικά. Και άφθονα θαλασσινά μοτίβα από δίπλα (γοργόνες δίκλωνες, δελφινοκόριτσα κτλ.).

Εάν στο πάνθεον της γενιάς του ’30 ο θρόνος του Ποσειδώνα έχει δικαιωματικά κατακυρωθεί στον Οδυσσέα Ελύτη, που το απαστράπτον Αιγαίο του λ.χ. είναι μια αλληγορία του Ουτοπίας, και μια μορφή του Πρωτέα αναδύεται κρυσταλλική από τα ευγενικά νερά του Δ.Ι. Αντωνίου («σε συλλογίζομαι αγρυπνώντας / σ’ αυτό το τοπίο της μηχανής»), στον Καββαδία ανήκει τουλάχιστον η ακτή του Νηρέα, μολονότι η θάλασσα της ωριμότητάς του τείνει να χαρτογραφεί σταδιακά την ουτοπία κάθε Αλληγορίας, λογικής ή πλωτής.

Για πολλούς, ο Καββαδίας διατέλεσε μονάχα «ιδανικός και [μάλιστα] ανάξιος εραστής / των μακρυσμένων ταξιδιών και των γαλάζιων πόντων», διαπλάθοντας μία χρωματουργία αντανακλάσεων και ιριδισμών, που δεν έχει μεγάλη σχέση με το «βαθύ γαλάζιο που αγαπήσαμε» στον Ελύτη.

Αλλά το χρώμα του Καββαδία προέρχεται από μελάνη σινική, είναι το έργο της υδρόγειας σουπιάς και αποκαλύπτεται κεντημένο «με το βελόνι» στο στήθος («κει που η τύψη μ’ άγγιζε κι έτρεχα σαν τρελός»), είναι δε προϊόν μόχθου και εργασίας· το χρώμα στον Ελύτη είναι ανταύγεια ρέμβης. Ο μεν καταφεύγει στη Γυναίκα-Θάλασσα που χορεύει μοιραία «πάνω στο φτερό του καρχαρία», ο δε διασχίζει μια πολυώνυμη θάλασσα γυναικών, με «γεύση τρικυμίας στα χείλη» και ανάλογη υδροχαρή διάπλαση.

[…]

[…] Τα ασύρματα ποιήματά του έγιναν ιδιαίτερα δημοφιλή γιατί αξιοποιούσαν τη φαντασμαγορία του ρομαντισμού, συνδέοντάς τη με τον ηλεκτρισμό της νεωτερικής ποίησης. […]

Δημήτρης Καλοκύρης, Χρυσόσκονη στα γένια του Μαγγελάνου. Εισαγωγή στον Νίκο Καββαδία, Εκδόσεις Άγρα, Αθήνα 2004 (2η έκδ.), 9-11.

Στον Τάσο Λειβαδίτη

noreply@blogger.com (Eva Neocleous) — Wed, 30 Oct 2024 14:39:00 +0000

Πηγή:ert.gr

Τάσος Λειβαδίτης (1922-1988)

Μια ανάρτηση αφιερωμένη στον ποιητή, με αφορμή τη συμπλήρωση τριάντα έξι χρόνων από το θάνατό του.

Ίσως κάτι υποψιαζόταν όταν έγραφε στη συλλογή του "Εγχειρίδιον Ευθανασίας":

Κι εγώ χρειάζομαι τη βοήθεια του Θεού

- Κύριε, βοήθησέ με,του λέω,χάνομαι.

- Μα αυτή είναι η βοήθειά μου-να χαθείς...

Ο ποιητής γεννήθηκε στις 20 Απρ. 1922 και πέθανε στις 30 Οκτ. 1988,σε ηλικία 66 ετών.Ένας ποιητής που υπερασπίστηκε με την ποίηση αλλά και τη ζωή του την ανθρωπιά,την ειρήνη,τη δικαιοσύνη,την ελευθερία,την αξιοπρέπεια,το χρέος για μη ένδοση.

Το ποιητικό έργο του Λειβαδίτη αποτελεί πολύτιμη παρακαταθήκη. Επίκαιρο και διαχρονικό, λειτουργεί ως υπόμνηση της ανθρωπιάς και του οράματος.

«ΤΑ ΝΕΑ», 31.10.1988, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» | «ΤΑ ΝΕΑ»

Απλοί στίχοι
Ένα σπίτι για να γεννηθείς
ένα δέντρο για ν’ ανασάνεις
ένας στίχος για να κρυφτείς
ένας κόσμος για να πεθάνεις.

****

Αντίο
Κάποτε μια νύχτα θ΄ ανοίξω τα μεγάλα κλειδιά των τρένων για να
περάσουν οι παλιές μέρες
οι κλειδούχοι θα ΄χουν πεθάνει, στις ράγιες

θα φυτρώνουν μαργαρίτες απ΄ τα παιδικά μας πρωινά
κανείς δεν έμαθε ποτέ πως έζησα, κουρασμένος

από τους τόσους χειμώνες
τόσα τρένα που δεν σταμάτησαν πουθενά,

τόσα λόγια που δεν ειπώθηκαν,
οι σάλπιγγες βράχνιασαν, τις θάψαμε στο χιόνι
που είμαι; γιατί δεν παίρνω απάντηση στα γράμματά μου;
κι αν νικηθήκαμε δεν ήταν απ΄ την τύχη ή τις αντιξοότητες,

αλλά απ’ αυτό το πάθος μας για κάτι πιο μακρινό
κι ο αγέρας που κλείνει απότομα τις πόρτες

και μένουμε πάντοτε έξω
όπως απόψε σε τούτο το ερημικό τοπίο που παίζω την τυφλόμυγα με
τους νεκρούς μου φίλους.
Όλα τελειώνουν κάποτε. Λοιπόν, αντίο! Τα πιο ωραία ποιήματα
δεν θα γραφτούν ποτέ….
Τάσος Λειβαδίτης

Αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος

δεν θα πάψεις ούτε στιγμή ν΄αγωνίζεσαι για την ειρήνη και

για το δίκαιο.

Θα βγείς στους δρόμους, θα φωνάξεις, τα χείλια σου θα

ματώσουν απ΄τις φωνές

το πρόσωπό σου θα ματώσει από τις σφαίρες - μα ούτε βήμα πίσω.

Κάθε κραυγή σου μια πετριά στα τζάμια των πολεμοκάπηλων

Κάθε χειρονομία σου σα να γκρεμίζει την αδικία.

Και πρόσεξε: μη ξεχαστείς ούτε στιγμή.

Έτσι λίγο να θυμηθείς τα παιδικά σου χρόνια

αφήνεις χιλιάδες παιδιά να κομματιάζονται την ώρα που παίζουν ανύποπτα στις πολιτείες

μια στιγμή αν κοιτάξεις το ηλιοβασίλεμα

αύριο οι άνθρωποι θα χάνουνται στη νύχτα του πολέμου

έτσι και σταματήσεις μια στιγμή να ονειρευτείς

εκατομμύρια ανθρώπινα όνειρα θα γίνουν στάχτη κάτω από τις οβίδες.

Δεν έχεις καιρό

δεν έχεις καιρό για τον εαυτό σου

αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος.

Αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος

μπορεί να χρειαστεί ν΄αφήσεις τη μάνα σου, την αγαπημένη

ή το παιδί σου.

Δε θα διστάσεις.

Θ΄απαρνηθείς τη λάμπα σου και το ψωμί σου

Θ΄απαρνηθείς τη βραδινή ξεκούραση στο σπιτικό κατώφλι

για τον τραχύ δρόμο που πάει στο αύριο.

Μπροστά σε τίποτα δε θα δειλιάσεις κι ούτε θα φοβηθείς.

Το ξέρω, είναι όμορφο ν΄ακούς μια φυσαρμόνικα το βράδυ,

να κοιτάς έν΄ άστρο, να ονειρεύεσαι

είναι όμορφο σκυμένος πάνω απ΄το κόκκινο στόμα της αγάπης σου

Να την ακούς να σου λέει τα όνειρα της για το μέλλον.

Μα εσύ πρέπει να τ΄αποχαιρετήσεις όλ΄αυτά και να ξεκινήσεις

γιατί εσύ είσαι υπεύθυνος για όλες τις φυσαρμόνικες του κόσμου,

για όλα τ΄άστρα, για όλες τις λάμπες και

για όλα τα όνειρα

αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος.

Αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος

μπορεί να χρειαστεί να σε κλείσουν φυλακή για είκοσι ή

και περισσότερα χρόνια

μα εσύ και μες στη φυλακή θα θυμάσαι πάντοτε την άνοιξη,

τη μάνα σου και τον κόσμο.

Εσύ και μες απ΄ το τετραγωνικό μέτρο του κελλιού σου

θα συνεχίσεις τον δρόμο σου πάνω στη γη .

Κι΄ όταν μες στην απέραντη σιωπή, τη νύχτα

θα χτυπάς τον τοίχο του κελλιού σου με το δάχτυλο

απ΄ τ΄ άλλο μέρος του τοίχου θα σου απαντάει η Ισπανία.

Εσύ, κι ας βλέπεις να περνάν τα χρόνια σου και ν΄ ασπρίζουν

τα μαλλιά σου

δε θα γερνάς.

Εσύ και μες στη φυλακή κάθε πρωί θα ξημερώνεσαι πιο νέος

Αφού όλο και νέοι αγώνες θ΄ αρχίζουνε στον κόσμο

αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος

Αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος

θα πρέπει να μπορείς να πεθάνεις ένα οποιοδήποτε πρωινό.

Αποβραδίς στην απομόνωση θα γράψεις ένα μεγάλο τρυφερό

γράμμα στη μάνα σου

Θα γράψεις στον τοίχο την ημερομηνία, τ΄αρχικά του ονόματός σου και μια λέξη : Ειρήνη

σα να γραφες όλη την ιστορία της ζωής σου.

Να μπορείς να πεθάνεις ένα οποιοδήποτε πρωινό

να μπορείς να σταθείς μπροστά στα έξη ντουφέκια

σα να στεκόσουνα μπροστά σ΄ολάκαιρο το μέλλον.

Να μπορείς, απάνω απ΄την ομοβροντία που σε σκοτώνει

εσύ ν΄ακούς τα εκατομμύρια των απλών ανθρώπων που

τραγουδώντας πολεμάνε για την ειρήνη.

Αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος

Φθινόπωρο

Ονειρεύομαι ένα άγαλμα να κλαίει μες στην ομίχλη,

έναν φυλακισμένο να τραγουδά,

μια γυναίκα να μην κλέβει τα χρόνια της,

ένα παιδί που να μη ρωτά.

Το φθινόπωρο θα μαζέψω όλα τα φύλλα στην πόρτα μου

να γείρει η χαμένη ζωή μου.
****
Φθινοπωρινό σούρουπο

Βράδιαζε και στο βάθος του φθινοπωρινού δρόμου λιγόστευε

όλο και πιο πολύ το φως

σα να τέλειωνε για πάντα ο κόσμος.

Τάσος Λειβαδίτης
Τα χειρόγραφα του φθινοπώρου

Αποχαιρετώντας το καλοκαίρι...

noreply@blogger.com (Eva Neocleous) — Thu, 29 Aug 2024 08:44:00 +0000

Ποιήματα για το καλοκαίρι που φεύγει ασθμαίνοντας...

Μέρες καλοκαιριού

Αγαπώ τις μέρες του καλοκαιριού

που αλητεύουν

με τα φωτόλουστα θαλασσινά φιλιά

πλάι στο κύμα με το φλοίσβο.

Αγαπώ τις νύχτες του καλοκαιριού

που ανασαίνουν ολόγιομα φεγγάρια

κι ο έρωτας γίνεται αλμύρα

και σαγήνη…

Αγαπώ τα καλοκαίρια μας

γιατί έχω έναν απέραντο ουρανό

με το πρώτο εκείνο «σ΄αγαπώ» σου.

Εύα Νεοκλέους,Λευκή Σελίδα, Εκδ. Το Ροδακιό

****

Ένας ερμαφρόδιτος Αύγουστος

Ένας ερμαφρόδιτος Αύγουστος

καταφθάνει κυρίαρχος των καλοκαιριών μας

με τα τζιτζίκια να τερετίζουν ανελέητα

τα καυτά μεσημέρια με τα ιδρωμένα πρόσωπα

τη γλυκιά γεύση των σταφυλιών

να παρασύρει σε ραστώνη επικίνδυνη

και το φλοίσβο της θάλασσας

να αγκαλιάζει νωχελικά

τα όνειρα των δειλινών μας…

Εύα Νεοκλέους,Λευκή Σελίδα,Εκδ. Το Ροδακιό,2020

Επιλογικό
I
Μην απορείς
είναι κι αυτό
ένα ακόμα
κτύπημα
του ανελέητου Αύγουστου.

Καιρός
να αποδεχτείς την καταχώρισή του
στα εξιχνιασθέντα εγκλήματα
των εποχών.
****

Κάποτε ο Ιούλης…

Άκρως αποθαρρυντικά τα δεδομένα

πολλαπλών ματαιώσεων συνέχεια…

ο ήλιος του Ιούλη

κόντρα στο αξεδιάλυτο του ονείρου.

Κυμάτισμα ελπίδας

με την πρώτη άχνα της ανατολής.

Κατάθεση ψυχής

ανάμεσα στα φτερουγίσματα

των γλάρων

και των φιλιών το ατέλειωτο προσμένοντας.

Κάποτε ο Ιούλης τρελάθηκε

της ανείπωτης θλίψης

και της χαράς που λαχτάρησα

η συνύπαρξη

σ’ ένα πανηγύρι των ανατροπών…

Με τη λαχτάρα του Αυγούστου

ξεγελάστηκα.

Εύα Νεοκλέους,Σημάδια για το δρόμο,Ακτίς 2015

*****

Πέτρα του Ρωμιού

"Να βρέχει θέλω όταν."Ένα αφιέρωμα στην Κική Δημουλά

noreply@blogger.com (Eva Neocleous) — Fri, 23 Feb 2024 12:09:00 +0000

Ένα μικρό αφιέρωμα με αφορμή τη συμπλήρωση τεσσάρων χρόνων από τον θάνατο της αγαπημένης ποιήτριας.Στις Επισημάνσεις θα βρείτε αρκετές αναρτήσεις για την Κική Δημουλά μιας και έχουμε ιδιαίτερη αδυναμία στην ποίησή της.Ωστόσο,πάντα είναι λίγα όσα κι αν πούμε γι΄αυτήν.Και,όχι "δεν είναι λυπημένη", αφού το ξέρει πως την διαβάζουμε.

Βιογραφικό:

Η Κική Δημουλά γεννήθηκε στις 6 Ιουνίου 1931 στην Αθήνα. Εργάστηκε στην Τράπεζα της Ελλάδος επί είκοσι πέντε χρόνια, το διάστημα 1949-1974. Στα γράμματα εμφανίστηκε το 1952 με την ποιητική συλλογή "Ποιήματα" που μετά από λίγο απέσυρε η ίδια από την κυκλοφορία. Παντρεύτηκε τον ποιητή Άθω Δημουλά, το 1954, και απέκτησε μαζί του δύο παιδιά. Εξέδωσε τις ποιητικές συλλογές ("Έρεβος", 1956, "Ερήμην", 1958, "Επί τα ίχνη", 1963, "Το λίγο του κόσμου", 1971, "Το τελευταίο σώμα μου", 1981, "Χαίρε ποτέ", 1988, "Η εφηβεία της λήθης", 1994, "Ενός λεπτού μαζί", 1998, "Ήχος απομακρύνσεων", 2001, "Χλόη θερμοκηπίου", 2005, "Μεταφερθήκαμε παραπλεύρως", 2007, "Συνάντηση", 2007, "Πέρασα", 2010, "Τα εύρετρα", 2010). Οι επτά πρώτες συλλογές συγκεντρώνονται στην έκδοση "Ποιήματα" (1998, 6η έκδοση 2005). Μέρος του έργου της έχει μεταφραστεί στα γαλλικά, αγγλικά, γερμανικά, ισπανικά, ιταλικά και σουηδικά.
Βραβεία - Διακρίσεις:
- 1972, Β΄ κρατικό Βραβείο Ποίησης, για τη συλλογή: "Το λίγο του κόσμου".
- 1989, Α΄ Κρατικό Βραβείο Ποίησης, για τη συλλογή "Χαίρε ποτέ".
- 1995, Βραβείο Κώστα και Ελένης Ουράνη (Ακαδημία Αθηνών), για τη συλλογή: "Η εφηβεία της λήθης".
- 2001, Αριστείο των Γραμμάτων της Ακαδημίας Αθηνών, για το σύνολο του έργου της.
- 2002, τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών.
- 2009, Ευρωπαϊκό Βραβείο Λογοτεχνίας (Prix Europeen de Litterature - Rencontres Europeennes de Litterature, Στρασβούργο)
- 2010, Μεγάλο Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας για το σύνολο του έργου της.

Με την ευκαιρία της εκλογής της στην Ακαδημία Αθηνών -η τρίτη γυναίκα στην ιστορία της Ακαδημίας-, η ποιήτρια είπε σε συνέντευξή της στην Όλγα Μπακομάρου ("Ελευθεροτυπία", 16.3.2002): "Έβαλα (υποψηφιότητα), πρώτον βέβαια, για λόγους που δεν ομολογούνται. Και μετά: ίσως για να ικανοποιήσω μια καθυστερημένη φιλομάθεια. Ίσως για να βρω μια ειρηνικότερη και επομένως ασφαλέστερη στέγη για το μετέωρο και ευάλωτο είδος του λόγου που υπηρετώ. Ίσως ακόμα με την ελπίδα ότι αυτό το είδος αποδειχτεί ευρύτερα και σταθερότερα χρήσιμο από όσο ασταθώς χρησιμεύει σε μένα. Ενδεχομένως να νοστάλγησα και την πειθαρχία. Να νοστάλγησα την περικοπή του ελεύθερου χρόνου, που σε μένα τουλάχιστον προσφέρει αρκετήν αταξία. [...]"
Έφυγε από τη ζωή στις 22 Φεβρουαρίου 2020, σε ηλικία 89 ετών.

Πηγή: biblionet.gr

****

ΑΛΛΗΛΩΝ ΤΑ ΒΑΡΗ

Να βρέχει θέλω όταν.
Όχι δυνατά.
Μίζερα να βρέχει, αποτυχημένα
όχι παραπάνω από σταγόνες

σαν εκείνες που συμπαραστάθηκαν
σε κάθε λιγοστό σημείο της ζωής μου

σταγόνες θέλω να μεταφέρουν
στον ώμο τους με ευλάβεια
όλων μαζί των μεγάλων θλίψεων
τη μικροσκοπική σωρό

αντί λουλούδια άγριες σταγόνες του αγρού
θέλω να με οδηγούν προφυλαγμένη
απ' τις θανατηφόρες λακκούβες
της μακαρίας οδού

όπως προφύλαξα κι εγώ τη μικρότητά τους
μην πνιγεί
σε μεγάλο ονείρων κατακλυσμό

μία σταγόνα, η τελευταία όμως, θέλω να μου δώσει
τον δίδυμό της ασπασμό.

Από τη συλλογή "Τα εύρετρα",Ίκαρος,2010

Τα πάθη της βροχής

Εν μέσω λογισμών και παραλογισμών
άρχισε κι η βροχή να λιώνει τα μεσάνυχτα
μ’ αυτόν τον πάντα νικημένο ήχο
σι, σι, σι.
Ήχος συρτός, συλλογιστός, συνέρημος,
ήχος κανονικός, κανονικής βροχής.
Όμως ο παραλογισμός
άλλη γραφή κι άλλην ανάγνωση
μου’ μαθε για τους ήχους.
Κι όλη τη νύχτα ακούω και διαβάζω τη βροχή,
σίγμα πλάι σε γιώτα, γιώτα κοντά στο σίγμα,
κρυστάλλινα ψηφία που τσουγκρίζουν
και μουρμουρίζουν ένα εσύ, εσύ, εσύ.
Και κάθε σταγόνα κι ένα εσύ,
όλη τη νύχτα
ο ίδιος παρεξηγημένος ήχος,
αξημέρωτος ήχος,
αξημέρωτη ανάγκη εσύ,
βραδύγλωσση βροχή,
σαν πρόθεση ναυαγισμένη
κάτι μακρύ να διηγηθεί
και λέει μόνο εσύ, εσύ, εσύ,
νοσταλγία δισύλλαβη,
ένταση μονολεκτική,
το ένα εσύ σαν μνήμη,
το άλλο σαν μομφή
και σαν μοιρολατρία,
τόση βροχή για μια απουσία,
τόση αγρύπνια για μια λέξη,
πολύ με ζάλισε απόψε η βροχή
μ’ αυτή της τη μεροληψία
όλο εσύ, εσύ, εσύ,
σαν όλα τ’ άλλα να’ ναι αμελητέα
και μόνο εσύ, εσύ, εσύ.
Από τη συλλογή "Το λίγο του κόσμου"(1971)

Απροσδοκίες

Θεέ μου τι δεν μας περιμένει ακόμα.
Κάθομαι εδώ και βρέχομαι.
Βρέχει χωρίς να βρέχει
όπως όταν σκιά
μας επιστρέφει σώμα.
Κάθομαι εδώ και κάθομαι.
Εγώ εδώ, απέναντι η καρδιά μου
και πιο μακριά
η κουρασμένη σχέση μου μαζί της.
Έτσι για να φαινόμαστε πολλοί
κάθε που μας μετράει το άδειο.
Φυσάει άδειο δωμάτιο.
Πιάνομαι γερά από τον τρόπο μου
που έχω να σαρώνομαι.
...........
Με ρωτάει ο καιρός
από πού θέλω να περάσει
πού ακριβώς τονίζομαι
στο γέρνω ή στο γερνώ.
Αστειότητες.
Κανένα τέλος δεν γνωρίζει ορθογραφία.
.......
Από τη συλλογή "Χαίρε ποτέ" (1988)

*******
Αντίγραφο Χειμώνα

Χειμώνας.
Ο δριμύς ετούτος αφορισμός
φαίνεται να πλήττει
την παρούσα φωτογραφία

σα να κρυώνω
αν και δείχνω ζεστά ντυμένη
με το χειμωνιάτικο παλτό μου
.........
Από τη συλλογή "Μεταφερθήκαμε παραπλεύρως"(2007)
*******

Πέρασα

Περπατώ και νυχτώνει.
Αποφασίζω και νυχτώνει.

Όχι δεν είμαι λυπημένη.

Υπήρξα περίεργη και μελετηρή.
Ξέρω απ’ όλα. Λίγο απ’ όλα.
Τα ονόματα των λουλουδιών όταν μαραίνονται,
πότε πρασινίζουν οι λέξεις και πότε κρυώνουμε.
Πόσο εύκολα γυρίζει η κλειδαριά των αισθημάτων
μ’ ένα οποιοδήποτε κλειδί της λησμονιάς.

Όχι δεν είμαι λυπημένη.

Πέρασα μέρες με βροχή,
εντάθηκα πίσω απ΄αυτό
το συρματόπλεγμα το υδάτινο
υπομονετικά κι απαρατήρητα,
όπως ο πόνος των δέντρων
όταν το ύστατο φύλλο τους φεύγει
κι όπως ο φόβος των γενναίων.

Όχι, δεν είμαι λυπημένη.

Πέρασα από κήπους, στάθηκα σε συντριβάνια
και είδα πολλά αγαλματίδια να γελούν
σε αθέατα αίτια χαράς.
Και μικρούς ερωτιδείς, καυχησιάρηδες.
Τα τεντωμένα τόξα τους
βγήκανε μισοφέγγαρο σε νύχτες μου και ρέμβασα.
Είδα πολλά και ωραία όνειρα
και είδα να ξεχνιέμαι.

Όχι, δεν είμαι λυπημένη.

Περπάτησα πολύ στα αισθήματα,
τα δικά μου και των άλλων,
κι έμενε πάντα χώρος ανάμεσά τους
να περάσει ο πλατύς χρόνος.
Πέρασα από ταχυδρομεία και ξαναπέρασα.
Έγραψα γράμματα και ξαναέγραψα
και στο θεό της απαντήσεως προσευχήθηκα άκοπα.
Έλαβα κάρτες σύντομες:
εγκάρδιο αποχαιρετιστήριο από την Πάτρα
και κάτι χαιρετίσματα
από τον Πύργο της Πίζας που γέρνει.
Όχι, δεν είμαι λυπημένη που γέρνει η μέρα.

Μίλησα πολύ. Στους ανθρώπους,
στους φανοστάτες, στις φωτογραφίες.
Και πολύ στις αλυσίδες.
Έμαθα να διαβάζω χέρια
και να χάνω χέρια.

Όχι, δεν είμαι λυπημένη.

Ταξίδεψα μάλιστα.
Πήγα κι από ‘δω, πήγα κι από΄κει…
Παντού έτοιμος να γεράσει ο κόσμος.
Έχασα κι από΄δω, έχασα κι από΄κει.
Κι από την προσοχή μου μέσα έχασα
κι απ’ την απροσεξία μου.
Πήγα και στη θάλασσα.
Μου οφειλόταν ένα πλάτος. Πες πως το πήρα.
Φοβήθηκα τη μοναξιά
και φαντάστηκα ανθρώπους.
Τους είδα να πέφτουν
απ’ το χέρι μιας ήσυχης σκόνης,
που διέτρεχε μιαν ηλιαχτίδα
κι άλλους από τον ήχο μιας καμπάνας ελάχιστης.
Και ηχήθηκα σε κωδωνοκρουσίες
ορθόδοξης ερημίας.

Όχι, δεν είμαι λυπημένη.

Έπιασα και φωτιά και σιγοκάηκα.
Και δεν μου ΄λειψε ούτε των φεγγαριών η πείρα.
Η χάση τους πάνω από θάλασσες κι από μάτια,
σκοτεινή, με ακόνισε.

Όχι, δεν είμαι λυπημένη.

Όσο μπόρεσα έφερ’ αντίσταση σ’ αυτό το ποτάμι
όταν είχε νερό πολύ, να μη με πάρει,
κι όσο ήταν δυνατόν φαντάστηκα νερό
στα ξεροπόταμα
και παρασύρθηκα.

Όχι, δεν είμαι λυπημένη
Σε σωστή ώρα νυχτώνει.

"Το λίγο του Κόσμου",1971

ΤΑ ΕΥΡΕΤΡΑ

Τα ξεφύλλιζες,κοντοστεκόσουν κάθε τόσο
διάβαζες τάχα κάτι σε διαπερνούσε
αδιάβαστες κρυφογελούσαν οι σελίδες

μετά τα ζύγιασες όλα στη χούφτα σου
σα να ήταν κέρματα
χοντρικά τα εξετίμησες
ουκ ολίγα είπες
έκπληκτος πώς τ΄ απέκτησες με ρωτάς.

Υποκριτή, γραμμή δε διάβασες
αλλιώς θα το΄ βλεπες
το γράφω εδώ μέσα πρώτο πρώτο

τα εύρετρα είναι
εσύ μου τα έδωσες
επειδή σε βρήκα

σε μέτρησα και ήσουνα πολλά
ξαναμετρώ κι ήσουν αλλιώς
το άφησα να είσαι κι απ΄τα δύο
δε σου αφαίρεσα ούτε μία
απ΄ τις χιλιάδες ωραιότητες που είχες
ούτε μισή απ΄τις πολύτιμες ασκήμιες σου
κόσμε.

Τα Εύρετρα,2010

****

Μυγδαλιάς Απόκριες

Χαρά Θεού στο πάρκο

ωραίες Αλκυονίδες μέρες

ντυμένες πρωινό με παραδοσιακή

στολή εκτύφλωσης μοιράζουν δωρεάν

παιδάκια μπαλόνια παγκάκια

μάσκες Αρλεκίνου ευδιαθεσίας

αεράκι καλεί σε χορό σερμπαντίνες

περιστέρια λουστράκια γυαλίζουν

με χαρτοπόλεμο τα σκονισμένα ράμφη

κουλούρια ντυμένα πειρατές με ένα μάτι

τενεκεδένια φτερά πεταλούδας επάνω

σε αναπηρικό παιγνίδι με ρόδες που

το τσουλάει εφήμερος κρότος ντυμένος

παιδάκια η μικρότερη εγγονή μου χανουμάκι

Δούρειος ίππος τα πιο μεγάλα άλλα μου

μπαλόνια καρφίτσες ντυμένες ρολόγια

σκάνε τσαφ εκκωφαντικά μπαλόνια

παιδάκια κλάματα ατάραχα ατάραχα

απόμερα παγκάκια που λιάζονται

καθήμενα απλανώς επί γερόντων.

Από τη συλλογή "Ήχος Απομακρύνσεων"

****

Είπαν με αφορμή το θάνατο της μεγάλης ποιήτριας:

Τους ποιητές πρώτης γραμμής, όταν αφήνουν τον μάταιο αυτόν κόσμο, ένας τρόπος υπάρχει να τους τιμούμε: διαβάζοντάς τους. Και η Δημουλά θα διαβάζεται, γιατί ήταν μια ποιήτρια που ερχόταν από το μέλλον. Δεν έχω άλλον τρόπο να την αποχαιρετήσω παρά μόνο με τα δικά της λόγια: τους καταληκτικούς τρεις στίχους του συγκλονιστικού ποιήματος Σαν να διάλεξες

από τη συλλογή της Η εφηβεία της λήθης (1994): «Το πολύ ν’ αγοράσω λίγο χώμα. Όχι για λουλούδια./ Για εξοικείωση./ Εκεί δεν έχει διάλεξε. Εκεί με κλειστά τα μάτια». Μόνο που η Κική έφυγε με ανοιχτά τα άλλα μάτια: της ψυχής.

Αν.Βιστωνίτης,Βήμα 22/2/2020

Το μήνυμα των εκδόσεων Ίκαρος για το θάνατό της

«Με βαθιά θλίψη οι εκδόσεις Ίκαρος αποχαιρετούν την Κική Δημουλά.

Η συνεργασία της Κικής Δημουλά με τον Ίκαρο ξεκίνησε το 1998. Η μεταξύ μας συμφωνία είχε από την πλευρά της έναν όρο: να εκδώσουμε και τα ποιήματα του Άθω Δημουλα. «Δεν μπορείτε να με καλέσετε σπίτι σας χωρίς τον άνδρα μου», είχε πει.

Τον Σεπτέμβριο εκδόθηκε η πρώτη της ποιητική συλλογή στον Ίκαρο, με τον τίτλο «Ενός λεπτού μαζί» και αμέσως μετά το σύνολο των ποιητικών συλλογών που είχε εκδώσει μέχρι τότε σε έναν τόμο.

Τα χρόνια που ακολούθησαν, εκδόθηκαν άλλες έξι συλλογές, ένας τόμος με τα πεζά κείμενα που είχε γράψει νεότερη, οι ομιλίες της και η εκτενής ανθολογία ποιημάτων σε εικονογράφηση του Γιάννη Ψυχοπαίδη.

Κάθε νέο βιβλίο ερχόταν πάντα μέσα σε ένα ντοσιέ. Τα πρώτα χρόνια τα ποιήματα γραμμένα στη γραφομηχανή, και μετέπειτα στον υπολογιστή. «Γυρίζω από τον Πλάτανο με ντοσιέ» έλεγε, και ξέραμε. Ακολουθούσε μια υπέροχη διαδικασία. Ήξερε πάντα ποιά ποιήματα ήταν πιο δυνατά, αλλά ήθελε και τη δική μας γνώμη. Με συνοδεία τυρόπιτες από την Στοά, ή σοκολάτες από το Αριστοκρατικόν και αμέτρητα, αμέτρητα τσιγάρα, κουβεντιάζαμε κάθε στίχο στο πατάρι του Ίκαρου. Ύστερα περνούσανε στα χέρια της Γεωργίας Παπαγεωργίου, που επιμελήθηκε όλα της τα βιβλία. Δεν ήταν λίγες οι φορές που κατά τη διάρκεια της επιμέλειας ερχόντουσαν νέα ποιήματα και έμπαιναν στη συλλογή. Σαν όλη αυτή η διαδικασία να μην την άφηνε να ησυχάσει, και να γεννιόντουσαν διαρκώς νέοι στίχοι. Η έκδοση κάθε βιβλίου είχε στοιχεία μαγείας.

Η Κική Δημουλά μας τίμησε με την εμπιστοσύνη της με έναν τρόπο μεγαλειώδη και γενναιόδωρο. Με τον καιρό η σχέση μας έπαψε να είναι η σχέση εκδότη- δημιουργού και μεταλλάχθηκε σε μια βαθιά φιλία. Ήξερε λεπτομέρειες από την προσωπική μας ζωή, μας μιλούσε κι εκείνη ανοιχτά για τις χαρές και τις αγωνίες της, μοιραζόμασταν μυστικά. Με μεγάλη αγάπη. Για χρόνια προσπαθούσε να μας πείσει να της μιλάμε στον ενικό. Αλλά το «κυρία Δημουλά μας» είχε μέσα τόση τρυφερότητα όσο σεβασμό είχε και η σχέση.

Αντίο κυρία Δημουλά μας. Αφήνετε δυσαναπλήρωτο κενό στην οικογένεια του Ίκαρου».

Ποιήματα για τον έρωτα, Εύα Νεοκλέους

noreply@blogger.com (Eva Neocleous) — Wed, 14 Feb 2024 19:09:00 +0000

Ομολογία

Τα βράδια που μονάχα

το λευκό του γιασεμιού

μας τραγουδούσε

με μύησες στις σιωπές σου…

Και τις λάτρεψα.

****

Εύα Νεοκλέους,Σημάδια για το δρόμο...

Φιλοτέχνηση:Αγγελική Ριαλά

Η μελωδία της σιωπής

Eίναι γαλάζια

των ονείρων μου τ’ ακρότατα

και είναι οι λέξεις μου

αρώματα της άνοιξης

που σμίγουν σε γιορτή

της μελωδίας.

Με τη σιωπή μου τραγουδώ

για την αγάπη μου

και οι γλάροι συντροφεύουνε

τους ύμνους...

Εύα Νεοκλέους, Σημάδια για το δρόμο,Ακτίς 2015

****

Φωτό:Εύα Νεοκλέους

Όνειρα

Μετρούσα τα φεγγάρια και σε πρόσμενα

χάραζα πινελιές στα σύννεφα

να ’χεις σημάδια για το δρόμο

καλόπιανα τις νύχτες να γλυκάνουνε

να μη φοβάσαι στο σκοτάδι.

Ψιθύριζα τις λέξεις που θα μου ’λεγες

κι ήξερα πριν ακόμα σε γνωρίσω

για του ονείρου σου την ακριβή πνοή.

Εύα Νεοκλέους, Σημάδια για το δρόμο, Ακτίς 2015

Φιλοτέχνηση:Αγγελική Ριαλά

ΕΣΥ ΝΑ ΜΟΥ ΧΑΜΟΓΕΛΑΣ

Μην τους ακούς

εσύ να μου χαμογελάς…

Θα σε μάθω

ν' αγαπάς την απλότητα,

να αφουγκράζεσαι την αφτιασίδωτη ομορφιά.

Να γεύεσαι τη μυρωδιά του πρωινού

στη γειτονιά των παιδικών σου ονείρων.

Θα σε μάθω

ν΄ ακούς το θρόισμα του γιασεμιού,

την ώρα που ανοίγεται στον ήλιο.

Να περπατάς με το φεγγάρι και να σου μιλά

για όσα μοναχά εκείνο βλέπει.

Άκου τις σιωπές μου εσύ

και χαμογέλα.

Κι αν ανταποκριθείς στο κάλεσμα

τότε, να ξέρεις, ένα αστέρι

θα φωτίσει για μάς

και θα γίνει για πάντα δικό μας…

Εύα Νεοκλέους,Λευκή Σελίδα,Εκδ.Το Ροδακιό 2020

ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΣΟΥ

Τις νύχτες

θυμάμαι

τα μάτια σου.

Ανοίγω τα παντζούρια

αιώνες τώρα

και σελαγίζει ο κόσμος!

Εύα Νεοκλέους,Λευκή Σελίδα,Εκδ.Το Ροδακιό 2020

ΟΥΡΑΝΙΑ ΤΟΞΑ

Αλλάζαμε ονόματα στα χρώματα

προσθέταμε δικά μας

και ζωγραφίζαμε με την καρδιά μας

ουράνια τόξα σε ουρανούς απέραντους…

Λαμπυρισμοί που φώτισαν

το στιγμιαίο του ονείρου.

Κι ύστερα χάθηκαν σιγά σιγά

σαν τα ουράνια τόξα

που δεν πρόλαβες

ποτέ να μου χαρίσεις…

Εύα Νεοκλέους,Λευκή Σελίδα,Εκδ.Το Ροδακιό 2020

****

"Αμυγδαλιά",Κώστας Μόντης

noreply@blogger.com (Eva Neocleous) — Thu, 01 Feb 2024 06:17:00 +0000

ΑΜΥΓΔΑΛΙΑ

Κώστας Μόντης

Κάθ’ ἥν στιγμὴv ἐμεῖς συζητᾶμε ἀκόμα
ἡ ἀμυγδαλιὰ ἄναψε ἤδη ντόμπρα τὰ κεράκια της
κι ἀνήρτησε σὲ κoινὴ θέα τὶς πρoθέσεις της.
Ὢ ναί, τoυλάχιστo oἱ πoιητὲς
ἂς μὴν τὴ λέμε "τρελλή"
πoύ πῆρε τὴν ἀπόφαση,
τoυλάχιστo oἱ πoιητὲς ἂς μὴν τὴ λέμε "τρελλή"
πoύ ἐπωμίσθηκε τὶς εὐθύνες της,
πoυ διεκινδύνευσε τὴ νoημoσύνη της
στὰ ὄμματα τῶν δειλῶν,
πoὺ διεκινδύνευσε τὴ νoημoσύνη της
στὰ ὄμματα τῶν ἀνίδεων,
στὰ ὄμματα τῶv θερκoκηπίων.

****


Φωτό:Εύα Νεοκλέους

****

"Ειρήνη είναι...",Ποιήματα για την ειρήνη

noreply@blogger.com (Eva Neocleous) — Mon, 13 Nov 2023 07:03:00 +0000

Π.Πικάσο,Γκουέρνικα

Ποιήματα για την ειρήνη

«Ειρήνη»

Γιάννη Ρίτσου

Στον Κώστα Βάρναλη

Τ' όνειρο του παιδιού είναι η ειρήνη.
Τ' όνειρο της μάνας είναι η ειρήνη.
Τα λόγια της αγάπης κάτω απ' τα δέντρα,
είναι η ειρήνη.

Ο πατέρας που γυρνάει τ' απόβραδο μ' ένα φαρδύ χαμόγελο στα μάτια
μ' ένα ζεμπίλι στα χέρια του γεμάτο φρούτα
κ' οι σταγόνες του ιδρώτα στο μέτωπό του
είναι όπως οι σταγόνες του σταμνιού που παγώνει το νερό στο παράθυρο,
είναι η ειρήνη.

Όταν οι ουλές απ' τις λαβωματιές κλείνουν στο πρόσωπο του κόσμου
και μες στους λάκκους που 'σκαψαν οι οβίδες φυτεύουμε δέντρα
και στις καρδιές που 'καψε η πυρκαϊά δένει τα πρώτα της μπουμπούκια η ελπίδα
κ' οι νεκροί μπορούν να γείρουν στο πλευρό τους και να κοιμηθούν δίχως παράπονο
ξέροντας πως δεν πήγε το αίμα τους του κάκου,
είναι η ειρήνη.

Ειρήνη είναι η μυρωδιά του φαγητού το βράδι,
τότε που το σταμάτημα του αυτοκίνητου στο δρόμο δεν είναι φόβος,
τότε που το χτύπημα στην πόρτα σημαίνει φίλος,
και το άνοιγμα του παράθυρου κάθε ώρα σημαίνει ουρανός
γιορτάζοντας τα μάτια μας με τις μακρινές καμπάνες των χρωμάτων του,
είναι η ειρήνη.

Ειρήνη είναι ένα ποτήρι ζεστό γάλα κ' ένα βιβλίο μπροστά στο παιδί που ξυπνάει.
Τότε που τα στάχυα γέρνουν τόνα στ' άλλο λέγοντας: το φως το φως, το φως,
και ξεχειλάει η στεφάνη του ορίζοντα φως
είναι η ειρήνη.

Τότε που οι φυλακές επισκευάζονται να γίνουν βιβλιοθήκες,
τότε που ένα τραγούδι ανεβαίνει από κατώφλι σε κατώφλι τη νύχτα
τότε που τ' ανοιξιάτικο φεγγάρι βγαίνει απ' το σύγνεφο
όπως βγαίνει απ' το κουρείο της συνοικίας φρεσκοξυρισμένος ο εργάτης το Σαββατόβραδο
είναι η ειρήνη.

Τότε που η μέρα που πέρασε
δεν είναι μια μέρα που χάθηκε
μα είναι η ρίζα που ανεβάζει τα φύλλα της χαράς μέσα στο βράδι
κ' είναι μια κερδισμένη μέρα κ' ένας δίκαιος ύπνος
τότε που νιώθεις πάλι ο ήλιος να δένει βιαστικά τα κορδόνια του
να κυνηγήσει τη λύπη απ' τις γωνιές του χρόνου
είναι η ειρήνη.

Ειρήνη είναι οι θημωνιές των αχτίνων στους κάμπους του καλοκαιριού
είναι τ' αλφαβητάρι της καλοσύνης στα γόνατα της αυγής.
Όταν λες: αδελφέ μου — όταν λέμε: αύριο θα χτίσουμε
όταν χτίζουμε και τραγουδάμε
είναι η ειρήνη.

Τότε που ο θάνατος πιάνει λίγο τόπο στην καρδιά
κ' οι καμινάδες δείχνουν με σίγουρα δάχτυλα την ευτυχία,
τότε που το μεγάλο γαρύφαλλο του δειλινού
το ίδιο μπορεί να το μυρίσει ο ποιητής κι ο προλετάριος
είναι η ειρήνη.

Η ειρήνη είναι τα σφιγμένα χέρια των ανθρώπων
είναι το ζεστό ψωμί στο τραπέζι του κόσμου
είναι το χαμόγελο της μάνας.
Μονάχα αυτό.
Τίποτ' άλλο δεν είναι η ειρήνη.
Και τ' αλέτρια που χαράζουν βαθειές αυλακιές σ' όλη τη γης
ένα όνομα μονάχα γράφουν:
Ειρήνη. Τίποτ' άλλο. Ειρήνη.

Πάνω στις ράγες των στίχων μου
το τραίνο που προχωρεί στο μέλλον
φορτωμένο στάρι και τριαντάφυλλα
είναι η ειρήνη.

Αδέρφια μου,
μες στην ειρήνη διάπλατα ανασαίνει
όλος ο κόσμος με όλα τα όνειρά του.
Δόστε τα χέρια, αδέρφια μου,
αυτό 'ναι η ειρήνη.

ΑΘΗΝΑ, Γενάρης 1953

Από τη συλλογή Αγρύπνια (1941-1953),Εκδ. Κέδρος

****

«Ειρήνη είναι όταν»

Νικηφόρου Βρεττάκου

Σας χωρίζει ένα αδιόρατο χάσμα απ’ τον κόσμο.
Σας διέφυγαν πράγματα. Δεν τα ’χετε όλα
καλά λογαριάσει, δεν τα ’χετε δει,
ακούσει όσο πρέπει. Γι’ αυτό και σας φαίνεται
τόσο παράξενο, που κλείνω, ανοίγω
το παράθυρο κι άλλο δεν σας λέω:
«Ειρήνη!»
Ειρήνη, λοιπόν,
είναι ό,τι συνέλαβα μες απ’ την έκφραση
και μες απ’ την κίνηση της ζωής. Και Ειρήνη
είναι κάτι βαθύτερο απ’ αυτό που εννοούμε
όταν δεν γίνεται κάποτε πόλεμος.

Ειρήνη είναι όταν τ’ ανθρώπου η ψυχή
γίνεται έξω στο σύμπαν ήλιος· κι ο ήλιος
ψυχή μες στον άνθρωπο.

[πηγή: Νικηφόρος Βρεττάκος, Τα ποιήματα, τ. Β΄. Μ' ένα χαρακτικό της Βάσως Κατράκη, Τρία Φύλλα, Αθήνα 1981, σ. 263]

Μεγαλυνάρι

Ν. Βρεττάκου

Τ’ όνομά σου: Ειρήνη στα κλωνάρια του δάσους.

Τ’ όνομά σου: Ειρήνη στους δρόμους των πόλεων,

Τ’ όνομά σου: Ειρήνη στις ρότες των πλοίων,

Τ’ όνομά σου: ένας άρτος, βαλμένος στην άκρη

της γης, που περίσσεψε.

****

ΤΡΑΓΟΥΔΙ

Ναζίμ Χικμέτ

(απόδοση Γιάννη Ρίτσου)

Εγώ είμαι, εγώ είμαι που χτυπάω την πόρτα σας.
Εδώ ή αλλού, χτυπάω όλες τις πόρτες
ω, μην τρομάζετε καθόλου που είμαι αθώρητη
κανένας μια μικρή νεκρή δεν μπορεί να δει.

Εδώ και δέκα χρόνια εδώ καθόμουνα
στη Χιροσίμα ο θάνατος με βρήκε
κι είμαι παιδί, τα εφτά δεν τα καλόκλεισα,
μα τα νεκρά παιδιά δε μεγαλώνουν.

Πήραν πρώτα φωτιά οι μακριές πλεξούδες μου
μου καήκανε τα χέρια και τα μάτια
όλη-όλη μια φουχτίτσα στάχτη απόμεινα
την πήρε ο άνεμος κι αυτή σ' ένα ουρανό συγνεφιασμένο.

Ω, μη θαρρείτε πως ζητάω για μένα τίποτα,
κανείς εμένα δε μπορεί να με γλυκάνει
τι το παιδί που σαν κομμάτι εφημερίδα κάηκε
δε μπορεί πια τις καραμέλες σας να φάει.

Εγώ είμαι που χτυπάω την πόρτα σας, ακούστε με,
φιλέψτε με μονάχα την υπογραφή σας
έτσι που τα παιδάκια πια να μη σκοτώνονται
και να μπορούν να τρώνε καραμέλες.

****

Ποιήματα

Μπέρτολτ Μπρεχτ

(σε μετάφραση Μάριου Πλωρίτη)

Αυτοί που βρίσκονται ψηλά λένε:
Πόλεμος και Ειρήνη
Είναι δυο πράγματα ολότελα διαφορετικά.
Όμως η ειρήνη τους κι ο πόλεμός τους
Μοιάζουν όπως ο άνεμος κι η θύελλα.

Ο πόλεμος γεννιέται απ’ την ειρήνη τους
καθώς ο γιος από τη μάνα.
Έχει τα δικά της
απαίσια χαρακτηριστικά.

Ο πόλεμός τους σκοτώνει
ό,τι άφησε όρθιο
η ειρήνη τους.

Όταν αυτοί που είναι ψηλά
μιλάνε για ειρήνη
ο απλός λαός ξέρει
πως έρχεται ο πόλεμος.

Όταν αυτοί που είναι ψηλά καταριούνται τον πόλεμο
οι διαταγές για επιστράτευση έχουν υπογραφεί

Στον τοίχο, με κιμωλία γραμμένο:
“Θέλουνε πόλεμο”.
Αυτός που το ́χε γράψει
έπεσε κιόλας.

Αυτοί που βρίσκονται ψηλά λένε:
Να ο δρόμος για τη δόξα.
Αυτοί που είναι χαμηλά λένε:
Να ο δρόμος για το μνήμα.

Ο πόλεμος που έρχεται
δεν είναι ο πρώτος. Πριν απ’ αυτόν
γίνανε κι άλλοι πόλεμοι.
Όταν τελείωσε ο τελευταίος,
υπήρχαν νικητές και νικημένοι.
Στους νικημένους, ο φτωχός λαός
πέθαινε από την πείνα. Στους νικητές
ο φτωχός λαός πέθαινε το ίδιο.

Σαν έρθει η ώρα της πορείας, πολλοί δεν ξέρουν
πως επικεφαλής βαδίζει ο εχθρός τους.
Η φωνή που διαταγές τους δίνει
είναι του εχθρού τους η φωνή.
Κι εκείνος που για τον εχθρό μιλάει
είναι ο ίδιος τους ο εχθρός.

Νύχτα.
Τ’ αντρόγυνα
ξαπλώνουν στο κρεβάτι τους.
Οι νέες γυναίκες
θα γεννήσουν ορφανά.

Στρατηγέ, το τανκ σου είναι δυνατό μηχάνημα.
Θερίζει δάση ολόκληρα, κι εκατοντάδες άνδρες αφανίζει.
Μόνο που έχει ένα ελάττωμα:
Χρειάζεται οδηγό.

Στρατηγέ, το βομβαρδιστικό σου είναι πολυδύναμο.
Πετάει πιο γρήγορα απ’ τον άνεμο, κι απ’ τον ελέφαντα σηκώνει
βάρος πιο πολύ.
Μόνο που έχει ένα ελάττωμα:
Χρειάζεται πιλότο.

Στρατηγέ, ο άνθρωπος είναι χρήσιμος πολύ.
Ξέρει να πετάει, ξέρει και να σκοτώνει.
Μόνο που έχει ένα ελάττωμα:
Ξέρει να σκέφτεται.

****

Το μικρό κορίτσι (Kız Çocuğu)

Ναζίμ Χικμέτ

«Εγώ είμαι, εγώ είμαι που χτυπάω την πόρτα σας.
Εδώ ή αλλού, χτυπάω όλες τις πόρτες
ω, μην τρομάζετε καθόλου που είμαι αθώρητη
κανένας μια μικρή νεκρή δεν μπορεί να δει.

Εδώ και δέκα χρόνια εδώ καθόμουνα
στη Χιροσίμα ο θάνατος με βρήκε
κι είμαι παιδί, τα εφτά δεν τα καλόκλεισα,
μα τα νεκρά παιδιά δε μεγαλώνουν.

Πήραν πρώτα φωτιά οι μακριές πλεξούδες μου
μου καήκανε τα χέρια και τα μάτια
όλη-όλη μια φουχτίτσα στάχτη απόμεινα
την πήρε ο άνεμος κι αυτή σ’ ένα ουρανό συννεφιασμένο.

Ω, μη θαρρείτε πως ζητάω για μένα τίποτα,
κανείς εμένα δε μπορεί να με γλυκάνει
τι το παιδί που σαν κομμάτι εφημερίδα κάηκε
δε μπορεί πια τις καραμέλες σας να φάει.

Εγώ είμαι που χτυπάω την πόρτα σας, ακούστε με,
φιλέψτε με μονάχα την υπογραφή σας
έτσι που τα παιδάκια πια να μη σκοτώνονται
και να μπορούν να τρώνε καραμέλες.»

(απόδοση Γιάννης Ρίτσος)

Π.Πικάσο,Το παιδί με το περιστέρι

Παρουσίαση των ποιητικών συλλογών του Νίκου Νεοκλέους "Χωρίς Προσανατολισμό" και "Όταν χαράζει"

noreply@blogger.com (Eva Neocleous) — Tue, 11 Apr 2023 05:22:00 +0000

Νίκος Νεοκλέους, ένας ζωγράφος που γράφει ποιήματα ή ένας ποιητής που ζωγραφίζει;

Πρόσφατα, με αφορμή τις δύο ποιητικές συλλογές που έχει εκδώσει,έγινε παρουσίαση του ποιητικού του έργου στο Δημοτικό Μέγαρο Λεμεσού.

Η πρώτη ποιητική του συλλογή με τίτλο «Χωρίς προσανατολισμό», κυκλοφόρησε τον Μάϊο του 2022, από τις Εκδόσεις «Αρχύτας» στη Σειρά Ποίησης ΣΠΕΚ/ «Σύνδεσμος Πολιτισμού Ελλάδας Κύπρου». Η δεύτερη συλλογή, με τίτλο «Όταν χαράζει…» κυκλοφόρησε τον Δεκέμβριο του 2022, επίσης από τις Εκδόσεις «Αρχύτας».

Και στις δύο ποιητικές συλλογές περιλαμβάνονται πίνακες ζωγραφικής του ποιητή.

Εμείς

Εμείς, που κουβαλούσαμε στους ώμους

ένα κλωνάρι ελιάς.

Εμείς, που ταΐζαμε τα περιστέρια

μ’ ένα κομμάτι ατόφια αγάπη.

Εμείς, που είχαμε πατρίδα τη γη.

Εμείς. Ναι εμείς.

Βρεθήκαμε ξάφνου

να κουβαλάμε σταυρούς δυστυχίας

με ματωμένες νεκρές προσωπίδες

με γυάλινα δάκρυα.

Εμείς, που ονειρευτήκαμε

λευτεριά κι αγάπη.

Από τη συλλογή «Χωρίς προσανατολισμό»

****

Τα φλαμίνγκο στο Lady’s mile,Λεμεσός 2023. Ν. Νεοκλέους

Ακολουθεί απόσπασμα από την παρουσίαση της συλλογής "Χωρίς Προσανατολισμό" από τον Πρόεδρο της ΕΛΚ Ιωσήφ Σ. Ιωσηφίδη.

Μεγάλη επιτυχία στο Δημοτικό Μέγαρο Λεμεσού, υπό την αιγίδα του Δημάρχου κ. Νίκου Νικολαϊδη. Τη συλλογή «ΟΤΑΝ ΧΑΡΑΖΕΙ» παρουσίασε ο πρώην Αντιπρόεδρος της Ένωσης Λογοτεχνών Κύπρου Κυριάκος Στυλιανού και τη συλλογή «ΧΩΡΙΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟ», ο Πρόεδρος της ΕΛΚ Ιωσήφ Σ. Ιωσηφίδης . Η συλλογή περιέχει 47 ποιήματα και κοσμείται από 13 πίνακες του Νεοκλέους, με θέμα τις ομορφιές της Φύσης που του προσφέρει χαρά κι ανάσα ζωής, και πάντα τον ελευθερώνουν να εκφραστεί. Πιο κάτω απόσπασμα από την παρουσίαση, με έμφαση σε 2 ποιήματα που φωτογραφίζουν δράμα, μνήμη, ελπίδα.

«….Η Αγάπη είναι το κύριο ζητούμενο του. Ασάλευτη παραμένει η καρδιά μες στη χαραμάδα, εκεί που δεν χώρεσε να περάσει. Η αγάπη για τον Τόπο και για μια ιδεατή γυναίκα-Μούσα, ή μια Ιδέα γένους θηλυκού (Ελευθερία, Δημοκρατία, Αλήθεια). Γράφει «Σήμερα θα δέσω τ' άστρα με συρματόσχοινο / και θα τα φέρω / να τ' ακουμπήσω στην ποδιά σου / για να σου πάρω ένα χαμόγελο αγνό…». Γιατί αγαπώντας μπορείς να επιτύχεις μέγα άθλο «θα δέσω τ' άστρα με συρματόσχοινο».

Στο ποίημα «Ήρθε», επιτέλους ήρθε η γυναίκα ή η Ιδέα και τον στήριξε:

Μπήκε από τη χαραμάδα της μισάνοιχτης πόρτας

κατέβηκε από το φεγγίτη και κοντοστάθηκε.

Δειλά-δειλά ύστερα πήρε την απόφαση

δρασκέλισε τον τοίχο και προχώρησε.

Πασπάτεψε με ανοιχτές τις παλάμες

ξεκλείδωσε τη σκουριασμένη κλειδαριά

άνοιξε και μπήκε στην καρδιά μου.

Μέσα από τις αρτηρίες και το αίμα μου

κυκλοφόρησε και πότισε το κορμί μου.

Ήρθε μέσα στο παραλήρημα κάποιου ονείρου.

Ήρθε μέσα στις παγωμένες μέρες του χειμώνα.

Ποια ήρθε; Ελευθερία, Δημοκρατία, Αλήθεια, Αγάπη; Κάθε εκδοχή δεκτή!

«Ήρθε», γράφει, (αλήθεια ποια;) . Η ελπίδα πρέπει να είναι ή κάποια άλλη ιδέα, που τον στηρίζει να συνεχίζει τον αγώνα. Τον φτάνει το χαμόγελό της κι αυτός να ψιθυρίζει στ’ αστέρια την αγάπη του. Το δράμα της Κύπρου ή αυτό της σημερινής κοινωνίας, τα υπερνικά ο Νεοκλέους, γιατί ο στίχος του, ερωτικός ή δραματικός, φυλάγει την ελπίδα.

Τελικά Χωρίς Προσανατολισμό, μένουν όσοι δεν έχουν κατεύθυνση τη Μνήμη και τον Πολιτισμό, όσοι δεν διατηρούν Ελπίδα να τους στηρίζει να προσανατολίζονται προς τις αξίες και τις αρχές της Ζωής. Ο Νεοκλέους έχει πίστη για ένα κόσμο καλύτερο. Αναζητεί περισσότερο φως - όπως είπε ο Γκαίτε όταν ξεψυχούσε «Φως, φως περισσότερο φως!»

Τον σώζει η Αγάπη («Η Αγάπη λιγόστεψε, δώσε μου το χέρι σου») που του προσφέρει εκείνη (ποιά;) μαζί με ελπίδα για να μάχεται μακριά από τα γρανάζια των μηχανισμών και τ’ απελπιστικά αδιέξοδα. Γιατί με την Ελπίδα είμαστε τώρα ελεύθεροι, όπως γράφει: «Τ’ ακούς, ελεύθεροι!». Όρθιος ο Νεοκλέους, προσανατολίζεται χάρη στην ελπίδα.

Ένα πολυσήμαντο ποίημά του με πολλά νοήματα είναι ο Ταρζάν ο αλήτης:

Ταρζάν ο αλήτης

Έχουμε στη γειτονιά μας ένα σκύλο αλήτη.

Κανένας δεν ξέρει από που ήρθε

κι όμως όλοι τον φωνάζουνε Ταρζάν.

Περιπλανιέται στους δρόμους άσκοπα

και είναι ο δόλιος πάντα νηστικός.

Όταν είμαστε παιδιά τον πετροβολούσαμε.

Κάθε απόγευμα γινόμασταν οι δήμιοί του.

Αυτός αγόγγυστα δεχότανε τα βάσανα

και ήτανε πάντα γεμάτος αγιάτρευτες πληγές

μα ποτέ δεν έφευγε από τη γειτονιά μας.

Και τώρα τα παιδιά τον βασανίζουν

τον δέσανε μια μέρα σ' ένα δέντρο

κι ήθελαν να του σκίσουν τη κοιλιά

τους ξέφυγε όμως

και να τον πάλι

μες στους δρόμους

σαν και πρώτα.

Μια μέρα τον πάτησε ένα λεωφορείο

και χάθηκε κουτσαίνοντας μες στα στενά.

Όλοι τον είχαν για χαμένο.

Μα ο Ταρζάν σαν να ‘τανε στοιχειό,

δε χάθηκε

και πάλι ξαναγύρισε.

Έχουμε στη γειτονιά μας ένα σκύλο αλήτη

που σέρνεται στους δρόμους πληγιασμένος.

Όλοι τον βρίζουνε με λόγια αισχρά

Μα δε φεύγει ποτέ από τη γειτονιά μας

Και το παράξενο

ποτέ του δε γερνά.

Ποιος είναι, επιτέλους, αυτός ο σκύλος, ο περιπλανώμενος ή αλήτης, ο Ταρζάν; Να προέρχεται απ’ το μακρινό παρελθόν μας, ως λησμονημένη Μνήμη, που την απωθούμε, γι’ αυτό «κανένας δεν ξέρει από πού ήρθε»; Και είναι η δόλια πάντα νηστική, γιατί δεν τη θρέφουμε - που θα έπρεπε; Είναι η πατρίδα; H αξιοπρέπειά μας, που με τις πράξεις μας γινόμαστε οι δήμιοί της, κι αυτή αγόγγυστα δέχεται τα βάσανα κι ας μένουν αγιάτρευτες οι πληγές; Γιατί δεν φεύγει απ’ τη γειτονιά μας, ενώ τον βασανίζουμε, τον δένουμε σε δέντρο, του σκίσουμε την κοιλιά; Ποιο λεωφορείο τον πάτησε και χάθηκε προσωρινά κουτσαίνοντας; Να είναι πολλοί πολίτες, που στη δίνη της ζωής, της πολιτικής, πατούν αξίες, αρχές; Γιατί επιστρέφει, γιατί ποτέ του δεν γερνά; Είναι οι τύψεις μας, γιατί πήραμε λάθος δρόμο κι επιστρέφουν συνεχώς να μας βασανίσουν; Μήπως ο ιστορικός Πολιτισμός μας, που όλο τον εξαθλιώνουμε κι όμως επιβιώνει για μας; Το κλειδί είναι ο τελευταίος στίχος «ποτέ του δε γερνά»…. και μόνο οι Ιδέες δεν γερνούν!

Ιδού, ένα ποίημα πολυσήμαντο, με στίχο και σκηνικό απλό μα στέρεο! Για να βρούμε τον προσανατολισμό που χάσαμε. Αλλιώς, θα υπάρχει βασανισμός για τις ενοχές μας…….»

****

Γράφει ο Κυριάκος Στυλιανού

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΗΤΙΚΗΣ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΝΕΟΚΛΕΟΥΣ «ΟΤΑΝ ΧΑΡΑΖΕΙ» ΣΤΑ «ΜΙΚΡΑ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΑ ΠΑΡΑΘΥΡΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ».Εφημερίδα Αλήθεια

« Όταν χαράζει…» 16/3/23

Νίκου Νεοκλέους

Εκδόσεις: Εκδόσεις: ΣΠΕΚ( Σύνδεσμος Πολιτισμού Ελλάδος Κύπρου) σε συνεργασία με τις εκδόσεις Αρχύτας.

« Όταν χαράζει…» είναι η προμετωπίδα της δεύτερης ποιητικής συλλογής του Νίκου Νεοκλέους, όπου οι ευαίσθητοι και λιτοί στίχοι του μετεωρίζονται στην κόψη που χωρίζει το σκότος της νύχτας και στο λαμπερό φως της μέρας που ξημερώνει. Η πρωταρχική μελαγχολία που εμποτίζει τους στίχους του Νεοκλέους, υποχωρεί σιγά-σιγά στον αισιόδοξο παλμό που αποπνέουν οι μυστικές μουσικές νότες της ποίησης του. Η αυτοβιογραφική του κατάθεση σμίγει αρμονικά με την εθελούσια συμμετοχή του δημιουργού στο εύθραυστο πολιτικό και πολιτισμικό γίγνεσθαι.

Ο Νίκος Ε. Νεοκλέους γεννήθηκε στο χωριό Επισκοπή της Επαρχίας Πάφου, όπου έζησε τα παιδικά του χρόνια. Σπούδασε στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο όπου πήρε Δίπλωμα Πολιτικού Μηχανικού. Έζησε τα γεγονότα του Πολυτεχνείου ως πρωτοετής φοιτητής. Το καλοκαίρι του 1974 έλαβε μέρος στον πόλεμο ενάντια στην τουρκική εισβολή, ως έφεδρος ανθυπολοχαγός. Η ποιητική συλλογή Όταν χαράζει, είναι η δεύτερη ποιητική συλλογή του Νίκου Νεοκλέους. Η πρώτη ποιητική του συλλογή με τίτλο Χωρίς προσανατολισμό κυκλοφόρησε τον Μάιο του 2022, από τις εκδόσεις ‘ Αρχύτας’ στη Σειρά ποίησης ΣΠΕΚ του Συνδέσμου Πολιτισμού Ελλάδας Κύπρου. Εργάστηκε επί σειρά ετών στο Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων και συμμετείχε στην κατασκευή μεγάλων υδατικών έργων στην Κύπρο. Διετέλεσε Πρόεδρος του Συλλόγου πολιτικών Μηχανικών Κύπρου. Άρχισε να γράφει ποιήματα και να ζωγραφίζει από παιδική ηλικία.

Γράφει μεταξύ άλλων ο εκδότης του βιβλίου στο οπισθόφυλλο, για το βιβλίο που έχουμε τη μεγάλη χαρά να παρουσιάζουμε: « Ο Νίκος Ε. Νεοκλέους σ’ αυτό το βαθύ σκοτάδι βρίσκει παρηγοριά για απώλειες που συντελέστηκαν και πόθους που δεν εκπληρώθηκαν. Εξομολογητικός, χωρίς φλυαρίες και αναθέματα, αγγίζει τη ρέουσα πληγή αλώνοντας κάθε ψεύτικο συμβιβασμό της ανθρώπινης ανάγκης για υπεκφυγές. Χωρίς να αθωώνει και χωρίς να ενοποιεί καμιά συναισθηματική έξαρση, αφήνει την ποίηση του να ανυψωθεί πάνω από τα συμβατά και συναινεί να σκύψουμε πάνω από την πληγή του. Μετουσιώνει δυνητικά τον πόνο, τον πόθο, την ελπίδα σε λόγο ντυμένο με σάρκα και αίμα που πάλλεται στη ροή των φλεβών μας».

Άχαρες μέρες

Οι μέρες ανούσιες

αργοπεθαίνουν.

Η απαισιοδοξία

καθρεφτίζεται

στο πρόσωπο μου,

αδύνατο να την κρύψω.

Δεν περιμένω τίποτα.

Σβήστηκαν όλες οι φωτιές,

χάθηκαν οι ελπίδες,

κόπηκαν τα καλώδια

της σκέψης μου.

Κι εσύ με παρεξήγησες.

Εκτός ελέγχου

Εγκλωβιστήκαμε σε φυλακές

που έκτισαν τα συστήματα.

Δεν είμαστε ελεύθεροι.

Προσποιούμαστε

πως έχουμε τον έλεγχο

και δεν μας νοιάζει.

Ονειρευτήκαμε ανατροπές

Που δεν θα κάνουμε ποτέ.

Αλλαγή καιρού

Η ανατολή πήρε φωτιά

η πλάση ολόκληρη ρόδισε

ήταν αλλιώτικη η σημερινή αυγή

η θάλασσα ήρεμη και ζεστή.

Ο ήλιος χαρούμενος

τραγουδούσε με χίλια χρώματα

πριν ακόμα φανεί στον ορίζοντα.

Όλα ήταν γιορτινά.

Καλωσόρισες άνοιξη.

Καλώς ήρθες αγάπη!

****

Βίντεο από την εκδήλωση

Απαγγελία Αλεξάνδρα Παπαλεξάνδρου Καζαμία

****

Φωτογραφικά στιγμιότυπα από την παρουσίαση

Ο Κωνσταντίνος Μάντης γράφει για τη "Λευκή Σελίδα" της Εύας Νεοκλέους

noreply@blogger.com (Eva Neocleous) — Mon, 02 Jan 2023 18:33:00 +0000

Από την παρουσίαση της Λευκής Σελίδας στο Σπίτι της Κύπρου στην Αθήνα,στις 28 Σεπτεμβρίου 2022.

Η κριτική του φιλολόγου,συγγραφέα Κωνσταντίνου Μάντη.

Εύα Νεοκλέους, Λευκή Σελίδα

«Είναι η ποίηση καημός / κι οι λέξεις της πληγές / που αναβρύζουν αίμα» αναφέρει η Εύα Νεοκλέους, και αυτό ακριβώς διαπιστώνουμε στα ποιήματά της. Με απολύτως ειλικρινή διάθεση η ποιήτρια αγγίζει θέματα πολύ προσωπικά και ιδιαιτέρως επώδυνα. Από τη βασανισμένη πατρίδα: «Διαπεραστικός ήχος σειρήνων. / Βρυχηθμός πληγών / που αιμάσσουν. / Σε νησί / με μνήμες / οδύνες…», στις ατομικές απώλειες προσώπων πολύ αγαπημένων: «Πατέρα θυμάμαι / μού ‘λεγες “δε θα φύγω, θα ‘μαι για σένα εδώ”», στον χαμένο έρωτα: «Ήθελα να σου πω για κείνο το βράδυ / που σ’ έψαχνα στους βρεγμένους δρόμους», κι από εκεί στην απάνθρωπη σκληρότητα του σύγχρονου κόσμου: «Το φεγγάρι λαμπύριζε αίμα / στα παγωμένα νερά του Αιγαίου / κι οι παιδικές φωνούλες / έγιναν ηχώ στα κύματα / της ασπλαχνίας μας.»

Τα ποιήματα της συλλογής -ένα προς ένα- προσεγγίζουν ζητήματα που αφορούν άμεσα την ίδια την ποιήτρια και φανερώνουν είτε προσωπικά της βιώματα και συναισθήματα, είτε τη δική της ανταπόκριση σε γεγονότα ευρύτερου αντικτύπου. Κατ’ αυτό τον τρόπο, κάθε ποίημα αποκαλύπτει και μια αλήθεια αντλημένη από την ψυχή της δημιουργού. Κάθε ποίημα μας επιτρέπει να γνωρίσουμε καλύτερα τα όσα απασχολούν επίμονα τη σκέψη της και την καρδιά της. Φέρουν στο φως αλήθειες αφιλτράριστες, γι’ αυτό και συγκινούν: «Μα ‘ρτασιν γρόνοι δίσεκτοι / τα γέλια εσταματήσαν. / Ερήμωσαν οι γειτονιές / τζι οι στράτες εσιγήσαν…».

Η ποιήτρια προσεγγίζει θέματα επώδυνα, μα δεν παρασύρεται στην απελπισία ή στην παραίτηση. Διατηρεί ακέραια την ανθρώπινη εκείνη πλευρά που αποζητά την ελπίδα και πιστεύει στο όνειρο:

«Και θα ‘ρθει κάποτε η μέρα / που η ομορφιά / θ’ ακτινοβολήσει παντού. / Και τότε / τα πλοκάμια της κακίας / θα πλαντάξουν με πάταγο…». Διασφαλίζεται, έτσι, μια ισόρροπη σχέση ανάμεσα στην οδύνη και την απαντοχή, στην απώλεια και την προσδοκία. Ίσως ασύνειδα, ίσως απρομελέτητα, το ψυχικό σθένος της ποιήτριας την αποτρέπει από το να υποκύψει στο βάρος της θλίψης και την οδηγεί ανά τακτά διαστήματα στη θέαση της φωτεινής όψης της ζωής: «Και περισσεύει η ομορφιά / από τους Μάηδες / κι η λάμψη της / ύμνος ταπεινοσύνης…».

Αξιοσημείωτος είναι ο τρόπος με τον ο οποίο χρησιμοποιεί η ποιήτρια τον λόγο προκειμένου να τονίσει τα μεταδιδόμενα νοήματα. Ενδεικτικά, στο ποίημα «Ήχος σειρήνων», η παρήχηση του «σ», η επαναφορά του «συν» και ο χωρισμός σε ημιστίχια ισοσύλλαβα σε σχήμα χιαστό, αποδίδουν τόσο τον «συριστικό» ήχο των σειρήνων όσο και το έντονο καρδιοχτύπι που δημιουργεί ο φόβος από τους συνειρμούς που δημιουργεί το άκουσμά τους: «Σαράντα ένα, συν ένα / συν χρόνια χωρίς αριθμό». Αντιστοίχως, στίχοι αρηματικοί αποδίδουν με δραστική ενάργεια την ένταση των συναισθημάτων: «Με λέξεις ταπεινές / όλο το σύμπαν», όπως εμφατικά συμβαίνει στο ποίημα «Μνήμες»: «Γενέθλια μέρα / μνήμες από φιλιά μανούλας / δώρα αγκαλιές ζεστές / και όνειρα για τα μεγάλα κουτιά / με τις χρωματιστές κορδέλες…».

Εμφανής, συνάμα, είναι η πρόθεση της ποιήτριας να συνομιλήσει με τους μεγάλους δημιουργούς της κυπριακής ποίησης, όπως ενδεικτικά συμβαίνει με τον Κώστα Μόντη, την τεχνική των επιγραμματικών αποστροφών του οποίου αξιοποιεί και η ίδια: «Άνοιξη»: «Γλιστράς ανελέητα / και μας ξεφεύγεις».

Η συνάντηση, βέβαια, με προγενέστερους και συγκαιρινούς ποιητές της Κύπρου προκύπτει ούτως ή άλλως στα ποιήματα εκείνα που αποδίδουν τον πόνο για την τραυματισμένη πατρίδα. Το συλλογικό τραύμα της τουρκικής εισβολής αποτυπώνεται εμφατικά στην ποίηση της Εύας Νεοκλέους, φανερώνοντας το αναπόφευκτο δέσιμο με την πατρική γη και τα δεινά της: «Στο νησί μου / μαυρίζουν όλα / κάθε Ιούλη. / Για ποια ιστορία μου μιλάς; / Κι αυτή ακόμα / πενθεί σιωπή…».

Ο πόνος για την πατρίδα, ωστόσο, βρίσκει το αντίβαρό του στην τρυφερότητα του ερωτικού συναισθήματος είτε αυτό παρουσιάζεται ως πολύτιμη μνήμη είτε ως παρόν ή προσδοκία: «Αν μου χάριζες ένα φθινόπωρο / θα γινόμουν άνεμος / που στροβιλίζει τα πεσμένα φύλλα», «Αύγουστος πάλι και του ήλιου το λαμπύρισμα / σμίγει με την αλμύρα των φιλιών σου», «Θα μετρώ τα φθινόπωρα / που δεν ήταν της λύπης. / Που ήταν χάδι κι αγκάλιασμα / απαλό σαν τα φύλλα.»

«Ανάμεσα στον πρόλογο / και τον επίλογο / μεσολαβεί / ένας χρόνος ύπουλος.» σημειώνει η ποιήτρια, αποδίδοντας, υπό μία έννοια, την απαιτητική διαδικασία κυοφορίας μιας νέας ποιητικής συλλογής. Μια διαδικασία που δεν υπαγορεύεται από τη βούληση του δημιουργού, μήτε υπηρετεί κάποια προσχεδιασμένη πρόθεση, όταν πρόκειται για τη γένεση γνήσιων ποιημάτων. Ο δημιουργός είναι αναγκασμένος να αναμένει υπομονετικά την έλευση κάθε νέας ποιητικής ιδέας, χωρίς επί της ουσίας να μπορεί να προδιαγράψει μήτε το περιεχόμενό της μήτε τον χρόνο ολοκλήρωσής της. Κατ’ αυτό τον τρόπο χρειάστηκε να μεσολαβήσουν πέντε χρόνια από την κυκλοφορία της πρώτης συλλογής της Εύας Νεοκλέους, Σημάδια για το δρόμο, μέχρι να φτάσουμε στη Λευκή σελίδα. Πέντε χρόνια αναμονής, τα οποία αποδείχτηκαν γόνιμα και μας χάρισαν εξαίρετες συνθέσεις, ικανές να μας παρασύρουν στον προσωπικό κόσμο της δημιουργού: «Δεν είναι για του λόγου μας / η άνοιξη. / Εδώ η ελπίδα απαγορεύτηκε / εδώ απλώθηκαν / οριστικά οι χειμώνες…».

«Ανάμεσα στον πρόλογο / και τον επίλογο / μια λευκή σελίδα / χωρίς αρίθμηση / κλέβει πάντα / την παράσταση…», πρόκειται για τη λευκή εκείνη σελίδα που υπενθυμίζει στον δημιουργό -και προϊδεάζει τον αναγνώστη- πως κι αυτή τη φορά μια ποιητική ιδέα πολύτιμη παρέμεινε επίμονα ασύλληπτη. Πρόκειται για τη λευκή εκείνη σελίδα που δίνει την υπόσχεση νέων κυοφορούμενων ποιημάτων και μιας συνέχειας, αφού η ποίηση δεν αφήνει ποτέ ήσυχη τη σκέψη και την ψυχή ενός αληθινού δημιουργού.

Σας ευχαριστώ θερμά για την προσοχή σας.

Κωνσταντίνος Μάντης

****

Ευχαριστώ θερμά τον φίλο Κωνσταντίνο Μάντη για την τιμή που μου έκανε να γράψει αυτό το υπέροχο κείμενο για την ποιητική συλλογή μου! Και δεν είναι η πρώτη φορά που γράφει για τους στίχους μου.Αναλύσεις ποιημάτων και αξιοποίηση στίχων μου βρίσκει κανείς τόσο στα βιβλία του όσο και στις αναρτήσεις στο ιστολόγιό του.

Και εδώ το εξαιρετικό Ιστολόγιο του Κωνσταντίνου:latistor.blogspot.com

https://latistor.blogspot.com

Ποιήματα για τα Χριστούγεννα από τη "Λευκή Σελίδα",της Εύας Νεοκλέους

noreply@blogger.com (Eva Neocleous) — Sun, 25 Dec 2022 06:59:00 +0000

Χριστούγεννα του 2015 μ.Χ.

Ανήμερα των Χριστουγέννων
οι καμπάνες κτύπησαν
πένθιμα.
Το φεγγάρι λαμπύριζε αίμα
στα παγωμένα νερά του Αιγαίου
κι οι παιδικές φωνούλες
έγιναν ηχώ στα κύματα
της ασπλαχνίας μας.
«Θέλω να ζήσω» φώναζαν.

Χριστός γεννάται!

Κι ο κόσμος σκοτείνιασε
για πάντα…

****

Φωτό:Γιάννης Μπεχράκης

Παγωνιά

Πανσέληνος παγωμένη

εκλιπαρεί

φάτνη να κουρνιάσει.

Απάντηση αναμένεται…

Εύα Νεοκλέους,Λευκή Σελίδα,Εκδόσεις ΤΟ ΡΟΔΑΚΙΟ

****

Φωτό:Εύα Νεοκλέους

Η βροχή,από τη Λευκή Σελίδα,της Εύας Νεοκλέους

noreply@blogger.com (Eva Neocleous) — Wed, 14 Dec 2022 03:42:00 +0000

Φωτό:Εύα Νεοκλέους

Η βροχή

Ήθελα να σου πω για τη βροχή

πως είναι όταν περπατάς μαζί της

στην παραλία

κι ο ήχος της γαληνεύει

το παγωμένο πρόσωπο της νύχτας…

Ήθελα να σου πω για κείνο το βράδυ

που σ΄ έψαχνα στους βρεγμένους δρόμους

κι ακουλουθούσα τα σημάδια της …

Δε θα σου πω τίποτε τώρα πια.

Έχουμε μυστικά εγώ και η βροχή

δεθήκαμε για πάντα.

Εύα Νεοκλέους

Λευκή Σελίδα,Εκδ. ΤΟ ΡΟΔΑΚΙΟ

****

Η Ελένη Πατσιατζή γράφει για τη "Λευκή Σελίδα"

noreply@blogger.com (Eva Neocleous) — Wed, 09 Nov 2022 03:34:00 +0000

"Λευκή σελίδα", Εύα Νεοκλέους

της Ελένης Πατσιατζή

Η Εύα Νεοκλέους κυκλοφόρησε την ποιητική της συλλογή «Λευκή σελίδα» το 2020. Η προηγούμενη συλλογή της («Σημάδια για το δρόμο») μας είχε ήδη αποκαλύψει μια λεπταίσθητη ποιητική φωνή που την απασχολούν διαχρονικά υπαρξιακά ζητήματα όπως ο έρωτας, η απώλεια, το τραύμα. Στο ποιητικό της σύμπαν είναι διαρκής η ιδιαίτερη σημασία του φεγγαριού, της μνημονικής ανάκλησης στιγμών με αγαπημένα πρόσωπα που κάποια από αυτά έχουν πια φύγει από τη ζωή αλλά ιδιαίτερη θέση κατέχει και η αναφορά του συλλογικού τραύματος της πρόσφατης Κυπριακής ιστορίας.

Στη νέα της συλλογή, τα αγαπημένα της θέματα επανέρχονται με νέα δυναμική, συμπληρωμένα με ένα σαφή και καίριο κοινωνικό προβληματισμό, ιδίως για τα ζητήματα των πρόσφατων προσφυγικών ροών και των θυμάτων τους αλλά και για την υποκρισία και αναλγησία του σύγχρονου ανθρώπου μπροστά στην ανθρώπινη δυστυχία. Υποκρισία που γίνεται ιδιαίτερα εμφανής στη διάδραση μέσω των διαδικτυακών μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

Βασική μέριμνα της Νεοκλέους -και στις δύο συλλογές της- είναι η ανάδειξη του παραμυθητικού και λυτρωτικού ρόλου της τέχνης, δίνοντας παράλληλα έμφαση στη σημασία των λέξεων ως προσωπικού καταφυγίου. Σε εκείνες στηρίζεται για να αντέξει όλα όσα γύρω της τη δυσαρεστούν και την απογοητεύουν. Κι εκείνες δεν την προδίδουν, ανταποδίδοντας τη μέριμνα και την ευαισθησία της με στίχους ιδιαίτερου λυρισμού και γεμίζοντας τις «λευκές σελίδες» με πυκνά νοήματα και έντονα συναισθήματα. Προφανώς, αναφέρομαι στον τίτλο. Έναν ευρηματικό τίτλο που μας θυμίζει το δημιουργικό άγχος κάθε γνήσιου λογοτέχνη που αναμετράται με το λευκό χαρτί καθώς παλεύει να το γεμίσει με λέξεις , σελίδα τη σελίδα, ώστε να προκύψει το καλλιτεχνικό έργο. Ο συγκεκριμένος τίτλος, όμως, μας παραπέμπει και στους αρμούς της ποιητικής της Νεοκλέους. Στη λευκότητα του γιασεμιού, στη λευκότητα του φωτός της σελήνης αλλά και στη λευκότητα του θανάτου.

Σε αυτή την ποιητική συλλογή, στο εξώφυλλο έχουμε μια εξαιρετική φωτογραφία που έχει φιλοτεχνήσει η ποιήτρια. Εκεί συναντάμε τη λευκότητα των σύννεφων και των κυμάτων, καθώς μάς υποδέχεται μια εικόνα της τρικυμισμένης θάλασσας της Λεμεσού, τόπου όπου ζει και εργάζεται η Νεοκλέους. Ξεφυλλίζοντας το καλαίσθητο βιβλίο αφήνουμε το τοπίο του ανοιχτού ορίζοντα και εισερχόμαστε στο ποιητικό εργαστήριο της Νεοκλέους με ποιήματα ποιητικής εστιασμένα στο νόημα της ποιητικής δημιουργίας αλλά και στη λειτουργία των σημείων στίξης για την απόδοση σύνθετων νοημάτων και συναισθημάτων. Στη συνέχεια ακολουθούν ποιήματα γεμάτα λυρισμό. Το κυρίαρχο συναίσθημα είναι αυτό της θλίψης για τις ματαιωμένες προσδοκίες, για τον χαμένο παράδεισο, αλλά και η λύπη για τη διαρκή απουσία αγαπημένων προσώπων.

Ενδεικτικά:

Άρτι αποκτηθείσα φωτογραφία

Αρχεία παλιά σε χώρους αγνώριστους

Πρόσωπα ανέμελα

Σε παράταξη παιδικών ονείρων

Αναζητούνται εναγωνίως.

Χρόνος άχρονος

Χωρίς προσδιοριστικές ενδείξεις.

Χώρος απροσδιόριστα συγκεκριμένος.

Διεύθυνση

Παλιά

Αρνείται

Να αποκαλυφθεί.

Όπως προαναφέρθηκε, σε αυτή τη συλλογή ξεχωρίζουν ιδιαίτερα τα ποιήματα κοινωνικού περιεχομένου που αναφέρονται στα αθώα θύματα των προσφυγικών ροών του 2015. Στα ποιήματα αυτά είναι έντονος ο προβληματισμός για την κοινωνική αναλγησία αλλά και την επιδερμική συμπαράσταση των χρηστών των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Ο λόγος εδώ αποδίδει τον θυμό του ποιητικού υποκειμένου για τη διάχυτη κοινωνική υποκρισία.

Χαρακτηριστικά:

Ανήμερα των Χριστουγέννων

Οι καμπάνες χτύπησαν

Πένθιμα.

Το φεγγάρι λαμπύριζε αίμα

Στα παγωμένα νερά του Αιγαίου

Κι οι παιδικές φωνούλες

Έγιναν ηχώ στα κύματα

Της ασπλαχνίας μας.

«Θέλω να ζήσω», φώναζαν.

Χριστός γεννάται!

Κι ο κόσμος σκοτείνιασε

Για πάντα…

Θα μπορούσαμε να πούμε ότι η συγκεκριμένη ποιητική συλλογή δομείται γύρω από τέσσερις κύριους άξονες.

- Πρώτος άξονας είναι εκείνος που περιστρέφεται γύρω από τον προβληματισμό για την πορεία του σύγχρονου κόσμου με σαφείς αναφορές όχι μόνο στα παιδιά, ως αθώα θύματα εξουσιαστικών μηχανισμών αλλά και με αναφορές γύρω από την αλλοτρίωση και την υποκρισία του σύγχρονου υποκειμένου, ιδίως εκείνου που δρα ως εικονιστικό υποκείμενο, ως κέλυφος χωρίς πραγματική εσωτερική ζωή και κοινωνική δράση.

- Δεύτερος άξονας είναι, όπως και στην πρώτη ποιητική συλλογή, οι πολλαπλές ματαιώσεις, το ανέφικτο μιας άλλης -πιο ευτυχισμένης- ζωής που στοιχειώνει τα όνειρα του ποιητικού υποκειμένου.

Αλλάζαμε ονόματα στα χρώματα

Προσθέταμε τα δικά μας

Και ζωγραφίζαμε με την καρδιά μας

Ουράνια τόξα σε ουρανούς απέραντους…

Λαμπυρισμοί που φώτισαν

Το στιγμιαίο του ονείρου.

Κι ύστερα χάθηκαν σιγά-σιγά

Σαν τα ουράνια τόξα

Που δεν πρόλαβες ποτέ να μου χαρίσεις…

- Τρίτος άξονας οι προσωπικές απώλειας και το συνακόλουθο χαίνον τραύμα. Ιδιαίτερα φορτισμένα είναι τα ποιήματα που αναφέρονται στην απώλεια της Μητέρας και του Πατέρα της ποιήτριας, όπως και στην προηγούμενη ποιητική της συλλογή. Ποιήματα έντονα φορτισμένα, γεμάτα ευτυχισμένες μνήμες οικογενειακής θαλπωρής και γνήσιας αγάπης.

- Τέλος, σαφής είναι και ο άξονας που αναφέρεται στην περιπέτεια και στις επώδυνες μνήμες του Κυπριακού λαού, ιδίως οι μνήμες του ματωμένου Ιουλίου του 1974. Ποιήματα γεμάτα εικόνες, ήχους σειρήνων, αναπάντητων ερωτημάτων για την εγκατάλειψη του νησιού από όσους όφειλαν να το προστατέψουν.

Στο νησί μου

Μαυρίζουν όλα

Κάθε Ιούλη.

Για ποια ιστορία μου μιλάς;

Κι αυτή ακόμα

Πενθεί σιωπή…

Όλοι οι παραπάνω άξονες συνυπάρχουν αρμονικά, συμφύροντας το ατομικό με το συλλογικό τραύμα και αποκαλύπτοντας μια ποίηση γεμάτη λεπτότητα, ευγένεια αισθημάτων αλλά και με σαφή προσπάθεια να δώσει στους δέκτες της έμπνευση υπέρβασης των δυσκολιών μέσω της τέχνης.

****

Σημ.Το κείμενο διαβάστηκε στην παρουσίαση της "Λευκής Σελίδας" στο Σπίτι της Κύπρου στην Αθήνα στις 28 Σεπτεμβρίου 2022.

Πρώτη δημοσίευση:e-ΤΡΑΠΕΖΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ

*****

H Ελένη Πατσιατζή είναι φιλόλογος,συγγραφέας

Ευσταθία Δήμου:Εύα Νεοκλέους,Λευκή Σελίδα,Το Ροδακιό

noreply@blogger.com (Eva Neocleous) — Thu, 13 Oct 2022 16:29:00 +0000

https://www.periou.gr/%ce%

Ευσταθία Δήμου:Εύα Νεοκλέους,Λευκή σελίδα, Το Ροδακιό, Αθήνα 2020

Φέροντας τον ενδεικτικό τίτλο Λευκή σελίδα η πρόσφατη συλλογή της Εύας Νεοκλέους συστήνει μια άκρως τρυφερή και ευαίσθητη ποιητική φωνή που επιδιώκει και θέλει να μιλήσει απλά, να τεχνουργήσει δηλαδή τα ποιήματά της αποφεύγοντας τα περιττά στολίδια που θα ενίσχυαν την αναγνωστική ανταπόκριση προς την κατεύθυνση του ενθουσιασμού και της εκ-πληξης, μιας λίγο πολύ ηθελημένης παγίδευσης μέσα σε λεκτικούς τρόπους και τόπους που απέχουν κατά πολύ από το γνώριμο και το καθημερινό.

Αντί γι’ αυτό επιλέγει τη λιτή, άμεση και ευθεία ποιητική έκφραση η οποία, σε συνδυασμό με τη λιτότητα των εκφραστικών μέσων και το ολιγόστιχο των ποιημάτων, διαμορφώνει ένα οικείο ποιητικό πεδίο προσελκύοντας τον αναγνώστη και κάνοντάς τον να αισθανθεί ότι η ποίηση είναι μια καθαρά ανθρώπινη υπόθεση, πόρρω απομακρυσμένη από τη θρυλούμενη δυσκολία και το απροσπέλαστο των νοημάτων.

Γιατί πράγματι στην περίπτωση της Νεοκλέους υπηρετείται και προβάλλεται αυτή ακριβώς η πτυχή του ποιητικού λόγου, η γειτνίασή του δηλαδή με τον τρόπο και τη μέθοδο των δημιουργών εκείνων που θέλησαν να τεχνουργήσουν γέφυρες επικοινωνίας με τον αναγνώστη, να του δημιουργήσουν τη διάθεση και την τάση να γίνει κοινωνός των αισθημάτων και των σκέψεων τους, φτάνοντας έτσι στην ενσυναίσθηση, σε μια κατανοητική και αλληλέγγυα σχέση μαζί τους.

Από τους στίχους της Νεοκλέους δε λείπει ο ρομαντισμός ως πρόθεση και ως πραγμάτωση μαζί. Πρόκειται όμως για έναν ιδιότυπο ρομαντισμό από τη στιγμή που αυτός συνδυάζεται με την απλότητα και το απροσποίητο των ποιημάτων. Έτσι τόσο στο επίπεδο της έκφρασης όσο και σε αυτό του περιεχομένου και των νοημάτων ο ρομαντισμό αυτός καταλήγει σε μια τρυφερότητα που όχι μόνο δεν αποκρύπτεται και δεν αποσιωπάται, αλλά αντίθετα προβάλλει με ιδιαίτερη ένταση και θέρμη. Πρόκειται ουσιαστικά για μια διαφορετική και διαφοροποιημένη ποιητική προσέγγιση κυρίως αν συγκριθεί με το ποιητικό παρόν και αυτό που υιοθετεί ο σύγχρονος ποιητικός τρόπος ο οποίος αρέσκεται πολύ περισσότερο στην οξεία, ενίοτε δριμεία, έκφραση, στην αιχμηρότητα του λόγου και στην αποχή από οποιουδήποτε είδους ρομαντικό τόνο.

Αυτή ακριβώς η κατίσχυση μιας ποίησης και μιας ποιητικής που απέχει από την εστίαση, τουλάχιστον στην επιφάνεια των συνθέσεων, στην τρυφερή όψη των πραγμάτων και του ανθρώπου καθιστά το βιβλίο της Νεοκλέους μια πραγματική παρένθεση και ένα διάλειμμα μέσα στο σύγχρονο ποιητικό γίγνεσθαι η οποία λειτουργεί λυτρωτικά, αποφορτίζοντας τον αναγνώστη και τοποθετώντας τον σε ένα νέο ποιητικό πλαίσιο εκεί όπου η απλή –όχι απλοϊκή- έκφραση και εξωτερίκευση έχουν τον πρώτο λόγο. Γιατί, πράγματι, η εντύπωση που αποκομίζει κανείς περιδιαβάζοντας τα ποιήματα είναι αυτή μιας ροής και μιας εκτύλιξης του λόγου ο οποίος μοιάζει να πλάθεται την ώρα που μορφοποιείται ως σκέψη, ως απολογία και απολογισμός μαζί της ζωής, του κόσμου, του ανθρώπου, της ίδιας της ποιητικής συνείδησης όπως αυτή ορίζεται και ορίζει τον εαυτό της μέσα από τα πρόσωπα και τα περιστατικά του βίου της.

Από αυτό ακριβώς το στοιχείο προκύπτει και ο αυτοαναφορικός χαρακτήρας των ποιημάτων της που μοιάζουν στ’ αλήθεια απόλυτα προσωπικά, έχουν όμως απομακρυνθεί από τον κίνδυνο να αποτελέσουν προσωπικές καταθέσεις που αφήνουν αδιάφορο και ξένο τον αναγνώστη. Αντίθετα, μετατρέπονται σε ατόφια κειμενικά κομμάτια που προσλαμβάνονται υπό το πρίσμα της αναλογίας ή της αντιστοιχίας με τα αντίστοιχα βιώματα που ο αποδέκτης μπορεί να έχει ή, ακόμη περισσότερο, μπορεί να φαντασιωθεί, να φανταστεί, να ατενίσει με τη δύναμη της δημιουργικής του σκέψης και του κεντρίσματος το οποίο προσφέρει το λεκτικό υλικό που αποτελεί το ποίημα. Η μέθοδος και η διαδικασία αυτή υποβοηθείται σημαντικά από τις θεματικές δεξαμενές στις οποίες ανατρέχει η ποιήτρια και οι οποίες αγγίζουν όλο το φάσμα του βίου όπως αυτό συσπειρώνεται και συμπυκνώνεται στον έρωτα, την τέχνη, τις αγαπητικές σχέσεις, το χρόνο και το φυσικό περιβάλλον. Δεν είναι τυχαίο που η ποιήτρια καταφεύγει στην εκτεταμένη χρήση των αποσιωπητικών, ενός σημείου στίξης δηλαδή που διαμορφώνει μια ευθεία οδό προς τον αναγνώστη καλώντας τον να διασχίσει τον δρόμο από το ποίημα μέχρι τον εαυτό του και από εκεί να ξεκινήσει μια νέα πορεία προς τον κόσμο έχοντας όμως πάντα στις αποσκευές του το σημείο από το οποίο ξεκίνησε η δημιουργία και η ανάγνωση.

Απόλυτα ανθρώπινη λοιπόν η ποιητική συλλογή της Νεοκλέους, ντύνεται την απλότητα και το απροσποίητο της σκέψης και της έκφρασης, την ειλικρίνεια του αισθήματος γι’ αυτό και μπορεί να διαβαστεί δίχως ένταση, υπό το κράτος της γαλήνης και της ηρεμίας που τόσο έχει ανάγκη ο σύγχρονος άνθρωπος. Αυτό βέβαια δε σημαίνει ότι τα ποιήματά της δεν εμφορούνται από το πάθος και την αγωνία της ύπαρξης, από το (απο)γειωτικό αίσθημα του έρωτα, από τη δύναμη και τη δυναμική της σκέψης όταν αυτή δοκιμάζει να μεταμορφώσει τον κόσμο σε ποίημα που θα καταυγάζει την αλήθεια και την ομορφιά του. Ίσα ίσα που αυτά προβάλλουν ξεκάθαρα όπως, όμως, έχουν τεθεί υπό έλεγχο και ισορροπία.

****

Σημείωση:Το κείμενο δημοσιεύτηκε στο Περί Ου,την 1^η Οκτωβρίου 2022.

Θερμές ευχαριστίες στην Ευσταθία Δήμου για τη βιβλιοκριτική και στο Περί Ου για τη δημοσίευση.

Η παρουσίαση της "Λευκής Σελίδας" της Εύας Νεοκλέους, στο Σπίτι της Κύπρου

noreply@blogger.com (Eva Neocleous) — Fri, 07 Oct 2022 02:56:00 +0000

https://diavlos.grnet.gr/room/1607?eventid=12710&vod=11412_session

Το Σπίτι της Κύπρου και οι εκδόσεις ΤΟ ΡΟΔΑΚΙΟ

παρουσίασαν την Τετάρτη 28 Σεπτεμβρίου στις 7μ.μ.

την ποιητική μου συλλογή «Λευκή Σελίδα».

Η εκδήλωση άρχισε με χαιρετισμό από την Σοφία Βλάχου-Γαρπόζη , λειτουργό στο Σπίτι της Κύπρου. Ακολούθησε χαιρετισμός από την εκδότρια Τζούλια Τσιακίρη.

Κριτικές τους για το βιβλίο διάβασαν:

Η Δρ φιλολογίας, συγγραφέας, κριτικός λογοτεχνίας Αγάθη Γεωργιάδου.

Ο Κωνσταντίνος Μάντης, φιλόλογος, συγγραφέας.

Η συγγραφέας και φιλόλογος Ελένη Πατσιατζή.

Ο Γιώργος Φράγκος, ποιητής και κριτικός λογοτεχνίας.

-Ποιήματα απάγγειλαν η Ελένη Πατσιατζή και η Ματίνα Πάντζαλη.

-Την παρουσίαση συντόνισε η Μαίρη Σταυρινίδου-Ευθυμίου, εκπαιδευτικός, συγγραφέας

-Η εκδήλωση διανθίστηκε με τραγούδια από το μουσικό σχήμα με τους:

Δήμητρα Ντουρουντά πιάνο, Θοδωρή Χοχτούλα κιθάρα, Ματίνα Πάντζαλη τραγούδι και Νίκο Κουρεμένο μπουζούκι.

****

Η αντιφώνησή μου στην εκδήλωση:

Ποίηση δεν είναι…

Δεν είναι η ποίηση

θαυμαστικά φτιασιδωμένα

να τα περιφέρουν σε συνάξεις,

στιχάκια με λεξούλες γλυκερές

να συμπληρώνουν

βιογραφικά ατάλαντων.

Είναι η ποίηση καημός

κι οι λέξεις της πληγές

που αναβρύζουν αίμα.

Δεν έχει ανάγκη

από ορισμούς η ποίηση,

μην επιμένετε…

έχει δικό της τρόπο

να ορίζει τις σιωπές …

Εύα Νεοκλέους,Λευκή Σελίδα,Εκδ. Το Ροδακιό

Είναι η ποίηση καημός κι οι λέξεις της πληγές που αναβρύζουν αίμα. Από τα σημάδια για το δρόμο και τις πινελιές που χάραζα στα σύννεφα κύλησαν αιώνες με αποσιωπητικά ανήσυχα. Κύλησαν χρόνια χωρίς αριθμούς μέχρι να ξεπροβάλει η λευκή σελίδα και να κλέψει την παράσταση. Ό,τι μεσολάβησε ήταν λυπημένες λέξεις, αντικαταστάτριες αυταπάτες και καταγραφές σιωπών. Ήταν ουράνια τόξα σε άσωστους ουρανούς και μυρωδιές από ανθισμένο γιασεμί.

Πέρασαν άπειρα χρόνια και τα μυστικά της άνοιξης μου φανερώθηκαν. Με το φεγγάρι να μου κλείνει το μάτι και με τη φύση να μου χαμογελά. Με την ελπίδα να αχνοφέγγει. Κι εγώ, προσδοκώντας, να ονειρεύομαι ένα αύριο με λευκές σελίδες που θα γράφουν οι άνθρωποι για τις ομορφιές του κόσμου…

Ευχαριστώ τις Πολιτιστικές Υπηρεσίες του Υφυπουργείου Πολιτισμού και το Σπίτι της Κύπρου για τη στήριξη και τη φιλοξενία της εκδήλωσης.

Τις εκδόσεις ΤΟ ΡΟΔΑΚΙΟ και την Τζούλια Τσιακίρη που εμπιστεύτηκε τη Λευκή Σελίδα μου και προχώρησε στην έκδοσή της.

Ένα μεγάλο ευχαριστώ στις αγαπημένες φίλες Αγάθη Γεωργιάδου και Ελένη Πατσιατζή που μου κάνουν την τιμή να παρουσιάσουν και αυτή την ποιητική μου συλλογή στην Αθήνα, όπως και πριν μερικά χρόνια την πρώτη. Στον ξεχωριστό φίλο, Κωνσταντίνο Μάντη που με τιμά με τις αναρτήσεις στίχων μου στο ιστολόγιο και στα βιβλία του. Ιδιαίτερες ευχαριστίες και στον αγαπητό φίλο ποιητή Γιώργο Φράγκο που ταξίδεψε από την Κύπρο μου για να μιλήσει για τη Λευκή Σελίδα.

Μια ζεστή αγκαλιά για την Ελένη Πατσιατζή και την Ματίνα Πάντζαλη για τις αισθαντικές, μοναδικές ερμηνείες των στίχων μου.

Πολλές ευχαριστίες στο μουσικό σχήμα με τους Δήμητρα Ντουρουντά, Θοδωρή Χοχτούλα, Ματίνα Πάντζαλη και Νίκο Κουρεμένο που έντυσαν με τις υπέροχες μελωδίες τους την αποψινή βραδιά.

Ευχαριστώ ιδιαίτερα και τη Μαίρη Σταυρινίδου Ευθυμίου για τον συντονισμό της εκδήλωσης αλλά και για τη βοήθεια στη διοργάνωση.

Ευχαριστώ,τέλος, και όλους εσάς που είσαστε απόψε εδώ μαζί μου και μοιραστήκατε το πρώτο ταξίδι της Λευκής Σελίδας, εδώ στην πόλη που αγαπώ ιδιαίτερα. Ομολογώ πως είμαι ιδιαίτερα συγκινημένη απόψε κι αυτό γιατί περάσαμε όλοι δύσκολα τα τρία τελευταία χρόνια της πανδημίας. Ανάμεσα σε καραντίνες, lockdown, φόβο και πολλές παράπλευρες απώλειες. Η Λευκή Σελίδα είχε την ατυχία να κυκλοφορήσει τον Μάρτιο του 2020 με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Κι από τότε περίμενε κι αυτή τις ελεύθερες μέρες, τις μέρες χωρίς αυστηρά πρωτόκολλα για να μπορέσει να πάρει τον δρόμο της. Εύχομαι να ανατείλουν μέρες καλύτερες από δω και πέρα. Για όλους…

****

Σημ. Θα ακολουθήσουν και άλλες αναρτήσεις με τις κριτικές και φωτογραφικό υλικό

"Θα μετρώ τα φθινόπωρα",από τη Λευκή Σελίδα της Εύας Νεοκλέους

noreply@blogger.com (Eva Neocleous) — Sun, 25 Sep 2022 04:22:00 +0000

Θα μετρώ τα φθινόπωρα

Θα μετρώ τα φθινόπωρα

που δεν ήταν της λύπης.

Που ήταν χάδι κι αγκάλιασμα

απαλό σαν τα φύλλα.

Θα μετρώ τα φθινόπωρα

σαν και τότε που ήσουν.

Εύα Νεοκλέους,Λευκή Σελίδα,Εκδ. Το Ροδακιό

noreply@blogger.com (Eva Neocleous) — Thu, 15 Sep 2022 17:59:00 +0000

Το Σπίτι της Κύπρου

και οι εκδόσεις ΤΟ ΡΟΔΑΚΙΟ

σας προσκαλούν την Τετάρτη 28 Σεπτεμβρίου και ώρα 19:00

στην παρουσίαση της ποιητικής συλλογής

της Εύας Νεοκλέους

Λευκή Σελίδα

Χαιρετισμός από την εκδότρια Τζούλια Τσιακίρη

Για το βιβλίο θα μιλήσουν:

- Αγάθη Γεωργιάδου, Δρ φιλολογίας, συγγραφέας, κριτικός λογοτεχνίας

- Κωνσταντίνος Μάντης, φιλόλογος, συγγραφέας

- Ελένη Πατσιατζή, φιλόλογος, συγγραφέας

- Γιώργος Φράγκος, ποιητής, κριτικός λογοτεχνίας

- Απαγγελίες ποιημάτων: Παυλίνα Στυλιανού ,ερμηνεύτρια ,ηθοποιός

- Συντονίζει: Μαίρη Σταυρινίδου-Ευθυμίου, εκπαιδευτικός, συγγραφέας

- Τραγούδια από το μουσικό σχήμα:

Δήμητρα Ντουρουντά πιάνο, Θοδωρής Χοχτούλας κιθάρα, Ματίνα Πάντζαλη τραγούδι,

Νίκος Κουρεμένος μπουζούκι

Ποίηση δεν είναι...,Εύα Νεοκλέους

noreply@blogger.com (Eva Neocleous) — Mon, 21 Mar 2022 18:15:00 +0000

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης επιλέγουμε για ανάρτηση ένα ποίημα από τη "Λευκή Σελίδα".

Ποίηση δεν είναι…

Δεν είναι η ποίηση

θαυμαστικά φτιασιδωμένα

να τα περιφέρουν σε συνάξεις

στιχάκια με λεξούλες γλυκερές

να συμπληρώνουν

βιογραφικά ατάλαντων.

Είναι η ποίηση καημός

κι οι λέξεις της πληγές

που αναβρύζουν αίμα.

Δεν έχει ανάγκη

από ορισμούς η ποίηση.

Μην επιμένετε.

Έχει δικό της τρόπο

να ορίζει τις σιωπές…

Εύα Νεοκλέους,Λευκή Σελίδα,Εκδόσεις Το Ροδακιό,2020

Η Αποκριά

noreply@blogger.com (Eva Neocleous) — Sun, 06 Mar 2022 05:37:00 +0000

Η αποκριά

Μίλτος Σαχτούρης

Μακριά σ' ένα άλλο κόσμο γίνηκε αυτή
η αποκριά
το γαϊδουράκι γύριζε μες στους έρημους δρόμους
όπου δεν ανάπνεε κανείς
πεθαμένα παιδιά ανέβαιναν ολοένα στον ουρανό
κατέβαιναν μια στιγμή να πάρουν τους αετούς τους
που τους είχαν ξεχάσει
έπεφτε χιόνι γυάλινος χαρτοπόλεμος
μάτωνε τις καρδιές
μια γυναίκα γονατισμένη
ανάστρεφε τα μάτια της σα νεκρή
μόνο περνούσαν φάλαγγες στρατιώτες εν δυο
εν δυο με παγωμένα δόντια
Το βράδυ βγήκε το φεγγάρι
αποκριάτικο
γεμάτο μίσος
το δέσαν και το πέταξαν στη θάλασσα
μαχαιρωμένο
Μακριά σ' ένα άλλο κόσμο γίνηκε αυτή
η αποκριά.

"Με το πρόσωπο στον τοίχο", 1952

Χριστούγεννα με ποίηση

noreply@blogger.com (Eva Neocleous) — Tue, 28 Dec 2021 17:46:00 +0000

Νικηφόρος Λύτρας,1872

Γενέθλια

Κική Δημουλά

Η μέρα που γεννήθηκες
αναπαρίσταται, Θεάνθρωπέ μου

κάποιο άστρο
θαμπό από το άθεον όζον
σε ψάχνει

οι μάγοι δε θυμούνται
αν γέρασαν ή έχουν πεθάνει

τα ξυλιασμένα δάχτυλα του θαύματος
ρωτούν πού είναι η φάτνη

κι εγώ εκεί σκυμμένη
μεσ΄ στο προσκύνημα της αναζήτησής σου
σε μια συμμετοχή απαρατήρητη
μοναχική

δεν το αρνούμαι νιώθω να διαπερνά
και του δικού μου σώματος
την ξυλιασμένη δυσπιστία

η σεβαστή, ασύλληπτη του θαύματος
θερμαντική ανάγκη
……..
Από την ποιητική συλλογή "Τα Εύρετρα",απόσπασμα

******

Η λιποταξία της Χιονάτης

Έτσι
χωρίς ποτέ να μου διαβάσεις παραμύθια
όπως χωρίς σε μεγαλώσανε και σένα
σπαρτιάτικα - ενώ καλοπερνούν τα ψέματα
και ψέμα ότι τρέφονται με μέλανα ζωμό.
Τρέφονται με τις ανάγκες μας
ανώτερες κι από βασιλικό πολτό.

Σε νυχτωμένο δάσος σε άφησε ο ποιος
και συ δε ρώτησες ποτέ κανένα παραμύθι
πώς να διαφύγεις και από πού.
Και μόνο φόβοι
δίνανε στους φόβους σου κουράγιο
εκεί αμετακίνητη να μένεις
στου ανέμου τα μουγκρίσματα
τη νύχτα όσο ξέσκιζε των δέντρων τα κλαδιά
τα ώτα και τα χρόνια.

Έτσι ακριβώς μεγάλωσες και μένα,
σπαρτιάτικα, με νυχτωμένου δάσους
τον μέλανα ζωμό
δε μ΄έστειλες ποτέ σε παραμύθι
να διαφύγω από πού.

Κι εγώ όπως εσύ ποτέ δε διανοήθηκα
σπιτάκι φωτισμένο στο βάθος να διακρίνω
ποτέ δεν μπήκα στης Χιονάτης τη δανεική οδό
δε χώθηκα ποτέ σε ξένη σούπα
να κοιμηθώ
ούτε ξεπαγιασμένη καταβρόχθισα
μικρόσωμο κρεβάτι με νάνους σκεπασμένο
για να κρατιέται ζεστουλό.

Μάνα, λες να είναι
κληρονομική η πραγματικότης;
Από την ποιητική συλλογή "χλόη θερμοκηπίου"

H Γέννηση

Ένα άλλο βράδυ τον άκουσα να κλαίει δίπλα. Χτύπησα την πόρτα και μπήκα.
Μου 'δειξε πάνω στο κομοδίνο ένα μικρό ξύλινο σταυρό. «Είδες - μου λέει - γεννήθηκε η ευσπλαχνία».
Έσκυψα τότε το κεφάλι κι έκλαψα κι εγώ.
Γιατί θα περνούσαν αιώνες και αιώνες και δε θα 'χαμε να πούμε τίποτα ωραιότερο απ' αυτό.
Τάσος Λειβαδίτης,"Ο αδελφός Ιησούς"
****

Χριστούγεννα 1948

Σημαία
ακόμη
τα δόκανα στημένα στους δρόμους
τα μαγικά σύρματα
τα σταυρωτά
και τα σπίρτα καμένα
και πέφτει η οβίδα στη φάτνη
του μικρού Χριστού
το αίμα το αίμα το αίμα
εφιαλτικές γυναίκες
με τρυφερά κέρινα
χέρια
απεγνωσμένα
χαϊδεύουν
βόσκουν
στην παγωνιά
καταραμένα πρόβατα
με το σταυρό
στα χέρια
και το τουφέκι της πρωτοχρονιάς
το τόπι
ο σιδερόδρομος της λησμονιάς
το τόπι του θανάτου
Μίλτος Σαχτούρης,"Με το πρόσωπο στον τοίχο",1952

"ΠΟΙΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΕΣ",του Γιώργου Φράγκου

noreply@blogger.com (Eva Neocleous) — Tue, 07 Dec 2021 04:05:00 +0000

Κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Αρμίδα το βιβλίο Ποιηματογραφίες του Γιώργου Φράγκου.

Στο βιβλίο Ποιηματογραφίες περιλαμβάνονται τέσσερα ευσύνοπτα δοκίμια-μελέτες για επιμέρους πτυχές στο έργο των ποιητών Βλαδιμίρ Μαγιακόφσκι, Γιάννη Ρίτσου, Θοδόση Πιερίδη και Τεύκρου Ανθία. Περιλαμβάνονται επίσης βιβλιοπαρουσιάσεις πενήντα ποιητικών συλλογών ισάριθμων ποιητών και ποιητριών της Κύπρου.

Με την ανεπιτήδευτη μέθοδο της εσωτερικής διύλισης και με προφανή αναγνωστική διάθεση, στο βιβλίο Ποιηματογραφίες περιλαμβάνονται τέσσερα ευσύνοπτα δοκίμια-μελέτες για επιμέρους πτυχές στο έργο των ποιητών Βλαδιμίρ Μαγιακόφσκι, Γιάννη Ρίτσου, Θοδόση Πιερίδη και Τεύκρου Ανθία. Με την ίδια μέθοδο και διάθεση, περιλαμβάνονται επίσης βιβλιοπαρουσιάσεις πενήντα ποιητικών συλλογών ισάριθμων ποιητών και ποιητριών της Κύπρου. Τα τέσσερα πρώτα κείμενα, κατά κάποιο τρόπο, συνιστούν βασικούς πυλώνες του αισθητικού credo του συγγραφέα, επί των οποίων βασίστηκαν και οι μεταγενέστερες κριτικές βιβλιοπαρουσιάσεις. Οι πενήντα κριτικές αποτελούν ανθολόγηση από περίπου 250 συναφή κείμενα της τελευταίας δεκαετίας. Το βιβλίο Ποιηματογραφίες, στο σύνολό του, προβάλλει ως ένα ενδεικτικό απόσταγμα της ποίησης που γραφόταν και εξακολουθεί να γράφεται στην Κύπρο της συγκεκριμένης περιόδου.

Περιλαμβάνονται τα δοκίμια:

Ο Βλαδιμίρ Μαγιακόφσκι για τον έρωτα

Ο Γιάννης Ρίτσος ως ποιητής – δημοσιολόγος

Ο διεθνισμός στην ποίηση του Θοδόση Πιερίδη

Η έννοια της ελευθερίας στο έργο του Τεύκρου Ανθία

Μάριος Αγαθοκλέους: Θάνατος σε ανοικτή ζώνη

Κυριάκος Αναγιωτός: Ανέστιος και λιθοξόος

Μπάμπης Αναγιωτός: Δυτικά της λήθης

Μελέτης Αποστολίδης: Θέμα αρτιμέλειας

Τάσος Αριστοτέλους: Κυπριακές μελωδίες

Σωτήρης Π. Βαρνάβας: Πράγματα εμπράγματα

Στέλλα Βοσκαρίδου Οικονόμου: Αναγέλαστα

Λεωνίδας Γαλάζης: Λοκριγκάνα

Αλεξάνδρα Γαλανού: Παρενθέσεις και εισαγωγικά

Αντώνης Γεωργίου: Σαν πεταλούδα είμαι

Ανδρέας Εμμανουήλ: Ανεφανή

Κυριάκος Ευθυμίου: Κυρτός αλατοπώλης

Λεύκιος Ζαφειρίου: Ποιήματα, 1964-2010

Ελένη Θεοχάρους: Η ωραία ανθοπώλις

Αγγέλα Καϊμακλιώτη: Εκ του σύνεγγυς

Άντης Κανάκης: Ποιήματα αγάπης και οδύνης

Αντρέας Καρακόκκινος: Λαθρεπιβάτες σε πειρατικό

Ντίνα Κατσούρη: 50 παρά μία ανατροπές

Ελένη Κεφάλα: Χρονορραφία

Φροσούλα Κολοσιάτου: Σκοτεινή συγκατοίκηση

Θεοκλής Κουγιάλης: Μνήμες που επιστρέφουν

Πάμπος Κουζάλης: Σχεδόν

Αυγή Λίλλη: Η σφαγή του αιώνα

Βάκης Λοϊζίδης: ΧΟΜΧΑΧ

Άντρος Λυρίτσας: …Πάντων των αοράτων

Ευφροσύνη Μαντά Λαζάρου: Ο Νώε στην πόλη

Χρήστος Μαυρής: Στις πολιτείες των αλλόκοτων πουλιών

Γιώργος Μολέσκης: Το ημιτελές ποίημα

Γιώργος Μοράρης: Το ποίημα-πορτρέτο

Εύα Νεοκλέους: Λευκή σελίδα

Παναγιώτης Νικολαΐδης: Οινοποίηση

Μαριάνθη Παναγιώτου Παπαονησιφόρου: Ως άνεμος καματερός

Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου: Οι πέντε εποχές

Μιχάλης Παπαδόπουλος: Έλικας φανταστικού ελικοπτέρου

Νάσα Παταπίου: Μελουζίνης ενώτια ή Η ωραία που έρχεται

Νίκος Πενταράς: Σε φόντο φθινοπωρινό

Λούης Περεντός: Εσωτερικός διάλογος

Χρυσόστομος Περικλέους: Επιστροφή στον ήλιο

Ανδρέας Πετρίδης: Εντόπιο ρίγος

Αντώνης Πιλλάς: Θραύσματα

Ιάσωνας Σταυράκης: Ό,τι επέζησε απ’ τη φωνή μας

Στέφανος Σταυρίδης: Σιωπηλοί τραυματιοφορείς

Αντρέας Τιμοθέου: Πλανόδιος στα σύνορα της Εδέμ

Έλενα Τουμαζή Ρεμπελίνα: Έρχου

Νένα Φιλούση: Σώματα ασφαλείας

Κυριάκος Χαραλαμπίδης: Στη γλώσσα της υφαντικής

Βασίλκα Χατζήπαπα: Η μοναδική λέξη

Χρίστος Χατζήπαπας: Τα πηγάδια της ιστορίας

Γιώργος Χριστοδουλίδης: Δρόμος μεταξύ ουρανού και γης

Δήμητρα Ε. Χριστοδούλου: Έρως λυσιμελής

****

Ο Γιώργος Φράγκος γεννήθηκε στη Λεμεσό το 1962. Εξέδωσε δύο ποιητικές συλλογές από τα μαθητικά του χρόνια. Tα χρόνια 1982-1988 σπούδασε στον κλάδο δημοσιογραφίας του Πανεπιστημίου Φιλίας των Λαών της Μόσχας. Tο 1989 παρακολούθησε στο ίδιο Πανεπιστήμιο μεταπτυχιακά μαθήματα στην έδρα της λογοτεχνίας. Από το 1990 εργάζεται στη Λευκωσία, ως δημοσιογράφος στον ημερήσιο Τύπο. Υπήρξε μέλος του Δ.Σ. της Ένωσης Λογοτεχνών Κύπρου για δυο δεκαετίες, και στις δύο τελευταίες θητείες του υπηρέτησε ως Γενικός Γραμματέας της Οργάνωσης. Διατέλεσε επίσης μέλος της Συμβουλευτικής Επιτροπής Κρατικών Βραβείων Λογοτεχνίας. Τώρα είναι Προέδρος της Ένωσης Συντακτών Κύπρου.

Από το 1978 μέχρι το 2013, έχει εκδώσει πέντε ποιητικές συλλογές. Ποιήματα του δημοσιεύονται κατά καιρούς, ως επί το πλείστον, στα λογοτεχνικά περιοδικά Νέα Εποχή και Άνευ, ενώ έχει συμμετοχή και σε ορισμένες ποιητικές ανθολογίες. Εκτός από την ποίηση, ασχολείται και με την κριτική λογοτεχνίας, έχοντας δημοσιεύσει δεκάδες βιβλιοπαρουσιάσεις και άλλα συναφή κριτικά σημειώματα και μελετήματα, κυρίως στον ημερήσιο και περιοδικό Τύπο της Κύπρου. Ποιήματά του έχουν μεταφραστεί στα αγγλικά, ισπανικά, ιταλικά και ρωσικά.

****

Ευχαριστώ θερμά τον Γιώργο Φράγκο για τη συμπερίληψη της κριτικής του για τη Λευκή Σελίδα στο βιβλίο του!

Το κείμενο έχει δημοσιευτεί στις Επισημάνσεις "Έντιμη κι ευθεία τοποθέτηση"