Yazmak güzel bir hastalıktır ve siz ne kadar ara verseniz de içinizdeki dürtü sürekli bir yerlere bir şeyleri not eder. İstiflenen kelimeler artık istiap haddini aştığında ise istemeseniz de birden kağıda dökülüverirler. Uzun zamandır kendimle başbaşa kaldığım anlarda bunun nedenini ve nasılını sorguluyorum. Sorunun cevabı asla tek olmuyor ve her defasında da giderek yeni maddeler ekleniyor.

10 yılı aşkın zamandır istikrarlı şekilde yaptığım tek şey; istisnasız her gün günlüklere düştüğüm notlar herhalde. Bu benim içimdeki canavarı büyük ölçüde doyuruyor ama günlük hengame içinde diğer insanlarla paylaşılabilecek yazıları yazmak pek mümkün olmuyor. Bunu sitedeki yazı trafiğinden de rahatlıkla anlayabilirsiniz. Her şeyin giderek küçüldüğü, basitliğin asalete, sahteliğin gerçekliğe, avamlık ve laubaliliğin  saygı ve değere, niceliğin niteliğe galip geldiği şu zamanlarda “paylaşmak” sözünün karşılığı da maksimum 140 karaktere sığdırılan tek porsiyonluk ve genelde birbirinden kopyalanan düşünce özetlerine sıkışmış durumda.

Buna rağmen bazen bir buhran, bazen bir mutluluk veya sevinç, bazen bir kadın, hatta kimi zaman sadece güneşin içinizi ısıtan enerjisi bile istiflenmiş kelimelelerin kilidini çözüp yeniden yazıya döküveriyor hepsini. Başlattığı süreçte durmadan yazıyor ve eteğinizdeki tüm taşları döküveriyorsunuz ortaya. Kalemin inadının, şişelerce biriken mürekkebi özgürlüğe kavuşturduğu bu anlarda arayı fazlasıyla kapattığımı bazen de dozu aştığımı hissediyorum.

Hiç neden yazdığımızı düşündünüz mü bilmiyorum ama ister Facebook veya Twitter gibi tek dozluk mecralarda geçici atışlar yapıyor,  isterseniz de bıkmadan usanmadan sayfalarca yazıyor olun; Orhan Pamuk‘un duygusal Nobel konuşmasında saydığı nedenlere bir göz atın. Size de en az biri, ya da tamamı çok tanıdık gelmiyor mu?

İçimden geldiği için yazıyorum!

Başkaları gibi normal bir iş yapamadığım için yazıyorum.

Benim yazdığım gibi kitaplar yazılsın da okuyayım diye yazıyorum.

Hepinize, herkese çok çok kızdığım için yazıyorum.

Bir odada bütün gün oturup yazmak çok hoşuma gittiği için yazıyorum.

Onu ancak değiştirerek gerçekliğe katlanabildiğim için yazıyorum.

Ben, ötekiler, hepimiz, bizler İstanbul’da, Türkiye’de nasıl bir hayat yaşadık, yaşıyoruz, bütün dünya bilsin diye yazıyorum.

Kağıdın, kalemin, mürekkebin kokusunu sevdiğim için yazıyorum.

Edebiyata, roman sanatına her şeyden çok inandığım için yazıyorum.

Bir alışkanlık ve tutku olduğu için yazıyorum.

Unutulmaktan korktuğum için yazıyorum.

Getirdiği ün ve ilgiden hoşlandığım için yazıyorum.

Yalnız kalmak için yazıyorum.

Hepinize, herkese neden o kadar çok çok kızdığımı belki anlarım diye yazıyorum.

Okunmaktan hoşlandığım için yazıyorum.

Bir kere başladığım şu romanı, bu yazıyı, şu sayfayı artık bitireyim diye yazıyorum.

Herkes benden bunu bekliyor diye yazıyorum.

Kütüphanelerin ölümsüzlüğüne ve kitaplarımın raflarda duruşuna çocukça inandığım için yazıyorum.

Hayat, dünya, her şey inanılmayacak kadar güzel ve şaşırtıcı olduğu için yazıyorum.

Hayatın bütün bu güzelliğini ve zenginliğini kelimelere geçirmek zevkli olduğu için yazıyorum.

Hikâye anlatmak için değil, hikâye kurmak için yazıyorum.

Hep gidilecek bir yer varmış ve oraya -tıpkı bir rüyadaki gibi- bir türlü gidemiyormuşum duygusundan kurtulmak için yazıyorum.

Bir türlü mutlu olamadığım için yazıyorum.

Mutlu olmak için yazıyorum.

Her yıl adet olduğu üzere yeni yılın ilk saatlerinde, geride bıraktığımız yılın genel bir panaromasını çıkartmaya başladım. Her anı dolu dolu geçen ve birkaç istisna dışında hep yüzümü güldüren bir yıl oldu 2011. Yine her sene olduğu gibi bu yılı da tek kelimeyle tanımlamayacaksam, o kelime kesinlikle değişim olacak.

İlk gençliğimden beri beklediğim 30 yaşıma ulaşmış ve şiddetli yıkımlarla dolu bir yıl olan 2009′un ardından herşeyi yeniden kurmaya başladığım 2010′u bitirmiştim. 2011 tam da temellerini atmaya başladığım bu yeni hayatın meyvelerini toplamaya başladığım yıl oldu. Değişim hayatımın her alanında öyle bir hızla yaşandı ki şimdi geriye dönüp baktığımda arkamda bambaşka bir adam bıraktığımı görüyorum.

Çevre ve aile ile başlayan değişim, iş hayatında da baş döndürücü bir hızla devam etti. 2011′in en önemli değişimi, bir süre ayaklarımı uzatıp dinlenmeye çekildiğim internet odaklı işlerin içine eskisinden çok daha yoğun bir şekilde girmem oldu. Önce aktif göreve -biraz da nasıl olduğunu anlamadığım bir şekilde- adım adım geri döndüm. Sonra ise bu süreç eskisinden daha da yoğun olacak şekilde yeni ortaklıklar ve yeni yatırımlarla üzerimdeki yükü neredeyse üçe katlayacak şekilde çılgın bir yol haritasına dönüştü. 2012 biraz da bu açılımların ve yeni risklerin yılı olacak benim için. Anlaşılan işkolikliğim henüz tedavi edilmemiş durumda.

Hayatımın merkezindeki kadına da elveda dedikten sonra girdiğim yeni dönemeçte hem aile, hem de çevremde yine değişim kaçınılmaz oldu. Hayatımdaki hırsızların temizlenmesinin ardından arkadaşlık ve dostluk kavramları netleşmiş, “az ama öz” bir çevre ile eşeğin gölgesinden uzakta, sakin ve huzurlu zamanlar geçirdim bu yılda. Bu eşsiz zamanların değeri benim için paha biçilemez. Yeni yılda bu zamanları arttırarak içimdeki huzuru daha fazla beslemeyi ümit ediyor ve bu vesileyle onları bir kez daha sevgiyle anıyorum.

Yukarıdaki minik özetlerin haricinde onlarca irili ufaklı bir çok değişim, görüntümden yaşam biçimime, dünya görüşümden karar prensiplerime kadar hemen her şeyi bambaşka bir hale getirdi. Hayatımın ilk yarısının sonuna yaklaştığım bu günlerde ikinci yarı için artık kendimi fazlasıyla hazır hissediyorum. Bütün detayları burada yazıp da sizi daha fazla sıkmayayım. Merak edenler  ipuçları ve detayların izlerini 2011 arşivinde sürebilirler.

2012 her ne kadar yeni açılımlar ve risklerin yılı olacak gibi gözükse de hayattan edindiğim en önemli tecrübe: sizin planlarınınzın, kaderin eliyle kıyaslandığında ne kadar da etkisiz olduğudur. Bu nedenle yeni yıla dair yegane ümidim: hayatımın ilk yarısında aldığım ders ve tecrübelerin ikinci yarıda yoluma ışık olmasıdır. Sözü John Lenon‘un eşsiz tespitiyle bitirelim:

Hayat, biz gelecek için planlar yaparken başımızdan geçenlerdir.

Yeni yıl hepinize sağlık ve mutluluk getirsin.

Hatırlarsanız birkaç ay önce deneysel bir öykü çalışmasına başlamıştım. 2011′in son günlerinde bu çalışmayı beşinci ve son bölümüyle bitireyim istedim. Benim için kitap konusunda güzel bir ön deneyim oldu. Umarım beğenmişsinizdir. Öyküye dair fikri olmayanlar ilk bölüme gidip, adım adım ilerleyebilir. 2012′de görüşmek üzere.

Bugün benim doğum günüm. Doğum günlerini pek önemsemez, diğer günlerden çok daha sıradan bir şekilde geçirmeye çalışırım. Yaşlanmayı kutlamak, ömründen bir seneyi daha kaybetmeye sevinmek pek akıllıca gelmiyor bana. Ama bu defa farklı bir şey yapacak ve 34 senelik bir bilmeceye son noktayı koyacağım. Yeni bir hayata başlamayı kutlayacağım kendimce. Bembeyaz, şaşırtıcı bir şekilde pürüssüz ve insanın içine işleyen bir boşluk duygusu veren bu odada oğlumun elini tutarken, babamın karşımda olması garip bir duygu…

Babam gittiğinde sekiz yaşımdaydım. Herşey bir oyundu o zamanlar benim için. Zaman ilerledikçe her doğum günü, babamın döneceği ümidinin yerini bozguna bırakmıştı. Her çocuk gibi önceleri bu duyguyu içimde bastırmaya, delikanlı yıllarımın çılgın günlerinde tamamen kayıtsız kalmaya, hayata atıldığım ilk gençlik dönemimde de hırsa dönüştürmeye başlamıştım. Ama beş sene önce bir bayram günü, aslında içimdeki sekiz yaşındaki çocuğun hala babamı özlediğini farkedince bütün düzenim darmadağın olmuştu. İşte o zaman karar verdim hayatımın bu gizemli bilmecesini çözmeye… Çözdüm de.

***

Doktor oldukça şaşkın ve bozgun görünüyor. Halbuki onu ilk gördüğümde canlı ve sanki daha genç bir adamdı. Sisli bir İstanbul gününde bizi bir araya getiren odada kesif bir kan ve idrar kokusu her yere sinmişti. O donakalmış bir şekilde karşısındaki cesede bakarken, ben gayet sakin ve huzurlu hissediyordum kendimi. Dışarıdan babamı bindirdikleri ambulansın ışıkları odaya yansıyor, bu kasvetli ortama ıssız ve korkutucu bir lunapark havası veriyordu. Gözgöze geldiğimizde onun midesinin bulandığını anlamıştım. Ayakta zor duruyordu. Kaçmak ister gibi bir hali vardı. Bense duvarlardaki detayları zevkle izliyordum. Babamın son eserini…

Doktorun boş gözlerle bakmasından hala olanları anlayamadığı okunuyor. Demek ki planım sorunsuz işlemiş. Artık kendinden geçip bir kurban olduğuna iyice inanan babam, kimbilir neler zerk etmiştir beynine… Kitaplarını zevkle okuduğunuz, hayranı olduğunuz, oldukça zeki bir adamın soğukkanlı bir katil olması biraz kafa karıştırıcı bir durum elbette. Üstelik zamana yayarak tam dört ayrı cinayeti soğukkanlı ve ilginç ritüellere bağlı kalarak işlemişse.

Neyse, bunları düşünmenin sırası değil. Onlar gayet iyi anlaşacak gibi gözüküyorlar. Belirli aralıklarla kapandıkları seans odasında derin sohbetlere kendilerini kaptırırlarken, doktor merakının damağını kurutan susuzluğunu, babamın kendini yıllardır hazırladığı konuma ulaşmış halindeli hayalgücünden çıkan parıltılarla gidermeye çalışacak…

***

O gün karanlık ve rutubetli odadaki doktorla birlikte bu dehşetli sahneye bakarken, yarınki gazete manşetlerini gözümde canlandırabiliyordum. Bir anlığına derin bir nefes alıp bütün çilelerin sona erdiğini düşünerek rahatlamıştım. Oysa şimdi babamı hiç tanımadığı oğlumla tanıştırırken, bu hikayeye seçtiğim sonun ne kadar ızdırap dolu olduğunu farkediyorum. Geriye kalan tek şey: biraz kül, biraz duman…

Bugün yeni bir yaşa değil yeni bir yaşama başladım. Artık hayatımda sorulara, meraklara, acılara, yenilgilere, kabullenişlere ve suskunluklara yer yok. Oğlum ise bütün çocukların ihityacı olan şeye; hayatını ona adamış bir gerçek bir babaya sahip olacak. Bütün bunlara rağmen bir gerçek canımı sıkıyor: asla babamdan daha iyi bir yazar olamayacağım. Çünkü ben asla onun kadar büyük, güzel ve gerçekçi yalanlar söyleyemem….

SON

İnternet’in ilk yıllarında bir siteye üye olduğunuzda, genelde girdiğiniz her verinin size ait olduğu düşünülüyordu. Mesela herhangi bir e-posta hizmetini kullanabilirsiniz ama başka bir e-posta servisine geçmeye karar verdiğinizde bütün verilerinizi yeni hesabınıza aktarabilirsiniz. Çünkü verileriniz ve ürettiğiniz her şey sizin malınızdır. En azından yakın zamana kadar böyleydi.

Bu servis sahipleri için pek iyi bir durum gibi gözükmese de kullanıcılar açısından harika bir modeldi. Zira kişisel mahremiyetin de ötesinde bu felsefenin internetin gelişmesinde ve bugünlere gelmesinde önemli bir payı var. Çünkü servislerin sizi kendi üyeleri olarak tutabilmesi için sürekli kendilerini geliştirmesini ve rakiplerinden farklılaşmasını sağlıyor.

Herhangi bir servisin daha iyi bir alternatifi çıktığında, kullandığınız servis geride kalırsa siz de yeni servise transfer oluyordunuz. Böylece internet aktörleri hep daha iyisini sunmaya ve daha yeni fikirlere odaklanıyorlardı. Bu gelişim bizi bugün herkesin konuştuğu Sosyal Medya çağına kadar getirdi. Şimdilerde giderek daha çok şeyi özgürce paylaşıyor ve daha açık bir küresel topluma dönüşüyoruz gibi gözüküyor. Peki gerçekten öyle mi?

Aslında Facebook bu anlayışa kafa tutana dek süreç böyle işledi. İlk zamanlarda Facebook’a koyduğunuz hiçbir şey başka bir yere transfer edilemiyordu. Yani verilerinizin kontrolü sizde değil Facebook’taydı. Artan tepkiler üzerine Facebook bu politikasını 2009 Ekim’de biraz esnetti ve verilerinizin önemli bir bölümünü transfer etmenize izin veriyor ama bir istisna dışında: adres defterinizdeki e-postalar. Facebook’un konuya dair savunması ise bu bilgilerin size değil arkadaşlarınıza ait olduğu yönünde. Bu tabii ki insanı aptal yerine koymaktan başka bir şey değil. Çünkü esas amaç orayı terk etmenizi imkansızlaştırmak ve bunu zorlaştırmak.

Bu Google ile Facebook arasındaki savaşın da başlangıcı sayılır. Çünkü Google hesabınızdaki bilgilerinizi Facebook’a transfer edebiliyor ama tam tersini yapamıyordunuz. Bunun üzerine 2010 sonlarında Google, transfer sağlamayan servislere kendisindeki verilerin transferini de engelleyeceğini açıkladı. Hatta Gmail kullanıcılarına bilgilerini Facebook’a transfer etmeleri durumunda geri alamayacaklarını söyleyen bir uyarı ekranı oluşturdu.

Gmail'in Facebook için veri transferi uyarı ekranı

Zaman içerisinde bu savaşın giderek şiddetlendiği hepinizin malumu. Facebook büyümesini hızla sürdürerek 800 milyondan kişiye ulaştı ve artık Google için ciddi bir tehdit olduğu aşikar. Google+ ile savaşta yeni cephe açan Google, bu defa Facebook’tan bile paranoyak biçimde davranıyor. Zira iki tarafta verilerimizi toplayıp reklâm verenlere satarak milyarlarca dolar kazanç elde etme peşinde. Facebook ise giderek artan bir iştahla kendisi dışında internette yaptığınız şeylerin bile kayıtlarını tutuyor ve bunları istediği şekilde kullanabilir durumda. Kısacası hızla kutuplaşan internet dünyasında özgürlüğün temel taşı olan veriler de artık tutsak.

İnternetin ilk yıllarını hatırlayın: Hani her şey herkesin kullanımına açık ve ücretsiz olacaktı? Hani hepimiz bilgiyi özgürce paylaşacaktık? Servisler ellerindeki kullanıcı bilgilerinin paraya çevrileceğini fark edene kadar her şey harika gidiyordu. Şimdi işin ucunda milyarlarca dolar var ve şartlar biz farkında olmadan çoktan değişti bile.

Sözün özü: verilerimiz bizim olmaktan çoktan çıktı ve artık hiçbir şey eskisi gibi olmayacak.

Bu yıl internet 22 yaşını dolduruyor. İlginç bir şekilde bu yıllar tıpkı biz insanlar gibi aklının başına geldiği, olgunlaştığı ve artık ebeveyn himayesindeki bedava hayatı bıraktığı dönemin başlangıcı olacak. Elektronik ticaret ekosistemini oluşturan birçok yeni şirket ve medya sitesi nihayet büyük paralar kazanmak için ciddi planlar yapıyor.

TiVo‘nun şahane bir fikri batırmasının ardından bu açığı iyi değerlendirip pazarı ele geçiren Hulu, halen ücretsiz bir site gibi görünüyor ama gerçek hizmeti için uzun zamandır para istiyor. Hulu’nun ortaklarından News Corporation‘ın üst düzey yöneticisi Chase Carey, 2009′da “Online yayın içeriğinden para almaya başlamanın zamanı ve Hulu’da buna dahil.” diye açıklama yapmıştı. Akabinde Hulu Plus‘ı devreye aldılar ve artık dizilerin sadece son 4-5 bölümünü üstelik de reklam aralarıyla izlemek istemiyorsanız ödeme yapmanız gerekiyor.

Müzik de aynı yönde ilerliyor. Cloud tabanlı online müzik, yavaş yavaş MP3′ün yerini alırken Spotify, Last.fm ve Pandora  gibi bu formatta egemen olan bazı büyük isimler ücretsiz hizmet sunuyor gibi dursa da yine tam ve nitelikli hizmet almanız için para ödemeniz gerek. Fakat markalaşmış isimler bu durumdan pek de memnun sayılmaz. Bir dönem Spotify’daki en popüler parçalardan biri Lady Gaga‘nın “Poker Face” şarkısıydı. Fakat, milyonlarca kişi onun şarkısını dinlemesine rağmen Gaga sadece 167 dolar kazandı. (Spotify bu rakama sonradan itiraz etti.) Doğal olarak, plak şirketleri de bu anlaşmaları iyileştirmek istiyor. Spotify ile görüşmelerinde ücretsiz versiyonunu tamamen kaldırarak, abone ücreti almasında ısrarcılar.

Bir de The Wall Street Journals ve The Times‘ında içinde bulunduğu geniş bir gazete-dergi koleksiyonu sahibi Murdoch‘ın, 2009′da ”Reklam gelirine dayalı eski iş modeli öldü” açıklamasıyla fitilini ateşlediği reklam destekli haber sitelerinin ödeme modeline geçmesi eğilimi tabletlerin de yaygınlaşmasıyla hız kazandı. Bu hamlerakiplerinin de aynı hamleyi yapması için kapıyı araladı. Bundan cesaret alan diğer gazete ve dergiler kendi dijital duvarlarını yükseltmeye çoktan başladı bile. Bu başlarda birçok tüketici için korkutucu bir haber olmakla birlikte şu anda giderek büyüyen bir kesim dijital içeriğe ciddi paralar ödüyor.

Yeni medya‘nın halen gözde aktörleri olan bloglar bile ücretli exclusive içerikler sunuyorlar. Bir başka deyişle artık hiç kimse masum değil. Diğer yandan internetteki kitlenin çoğunluğu ücretsiz içeriğin neredeyse nefes almak kadar insan hakkı olduğunu düşünenlerden oluşuyor. Fakat internet, multimedya dünyamızın merkezine dönüştükçe, daha çok diziye, Lady Gaga şarkısına ve Wired makalesine ulaşmamızın tek yolu ödeme yapmaktan geçiyor.

Kısacası internet artık “baba parası” ile değil, kendi kazandığı para ile yoluna devam edecek olgunlaşan bir genç ve bu yolda giderek daha büyük adımlar atıyor.