Fen Dünyası

Yangınların Faydaları

2018-02-28T23:46:00.001-05:00

Doğa fatura kesecek olsaydı...

2016-12-04T19:22:00.001-05:00

Dünya’nın Dönüşünü Neden Hissetmiyoruz?

2016-06-27T07:11:00.001-04:00

Blue Origin'in Dördüncü Testi de Başarılı Geçti

2016-06-21T19:13:00.002-04:00

Aşırı Su Tüketimi Zararlı Mıdır?

2016-06-14T17:01:00.001-04:00

Yogun fiziksel aktivitelerden sonra sporcular icin susuzluk buyuk sorunlar dogurabilir. Bu nedenle atletlere cokca su tuketmeleri onerilir. Bu egilimin topluma yansimasi ile insanlar artik gittikleri yerlere yanlarinda su siselerini de tasir hale geldiler.

Zaman gosterdi ki, bazi durumlarda suyun asiri tuketimi, yetersiz tuketiminden daha tehlikeli sonuclar dogurabiliyor. Asiri su tuketimi, kandaki sodyumun derisiminin azalmasi durumu olan Hiponatremi ye yol acar. Maalesef son on yilda en az dort maraton kosucusu hiponatremi kaynakli travmalarla hayatini kaybederken onlarcasi da ciddi saglik sorunlari yasadi.

Kandaki sodyumun normal degeri 135 ila 145 milimolardir. Bu deger 125 lere dustugunde basdonmesi baslar. 120 mM alti kritiktir. Dusuk sodyum degerleri beyin dokusunun sismesine yol acar. Maraton kosucularin ya da aktif sporcularin tuz kaybina ragmen, tuz icermeyen su ile yanlizca su kaybini karsilamalari ile bu tehlikeli seviyelere ulasilir. Elektrolit iceren sporcu iceceklerini tuketmek hiponatremiyi engeller.

HATIRLATMA: Elektrolit icecekleri enerji icecekleri ile karistirmayin! Enerji icecekleri insan icin zararlidir.

SORU: Toplam 4.6 L kana sahip olan birisinin, kandaki sodyum miktari 0.118 M dir. Bu degeri 0.128 M a cikarip hiponatermiden kurtulmak icin kac sise* sprorcu icecegi icmelidir?

* Her sise 345 mg sodyum icerir.

Yaz Saati Uygulaması

2016-03-27T05:49:00.000-04:00

Gaz Yasaları

2016-01-21T23:51:00.001-05:00

2016`da Neler Yaşanacak?

2015-12-29T00:48:00.001-05:00

Atomun Boşluklu Yapısı Ne Anlama Gelir?

2015-11-29T01:28:00.001-05:00

Sogukla terbiye edilen madde ve "Kuantum Bilgisayarlar"

2015-11-20T21:39:00.000-05:00

Sicakligi termometre kullanarak olceriz. Peki termometre sicakligi nasil olcer? Buna cevap verebilmek icin once sicakligi tanimlamak gerekir. Maddeyi olusturan atomlarin kinetik enerjisinin olcumudur sicaklik ve bir enerji cesidi olan "isi" dan farklidir. Ornegin caydanlikta kaynayan su herhangi bir denizdeki sudan daha sicakdir, ama ayni zamanda daha az isi enerjisine sahiptir. Cunku isi kapasitesi maddenin miktari ile dogru orantilidir.

Maddelerin dogada kati, sivi ya da gaz olmasi gene ortamin sicakligi ile iliskilidir. Atmosfer basinci sabitken sicaklik arttikca maddeye bir haller olur ve erime ve kaynama gibi fiziksel degisiklikler gozlenir. Erime ve kaynama dedigimiz olaylar aslinda taneciklerin birbirlerinden uzaklasmasi, sicaklik artisi da taneciklerin daha hizli hareket etmesi anlamina gelir. Tersinden bir okumayla sicakligin dusmesi taneciklerin yavaslamasidir. Daha az titresim ve carpisma gozlenir. Peki bu titresimler tamamen durabilir mi? Ve bu durumda sicakliga ne olur?

Devamı »

Google Bilim Yarismasi Odul Torenini Izlerken...

2015-09-22T23:31:00.002-04:00

2015 Google Bilim Yarismasi odul toreni dun aksam California da gerceklestirildi. Beklenildigi uzere dunyanin dort bir yanindan finalistler salondaydi fakat kalabalagin cogunlugunu asyali ogrenciler olusturdu. Bu tarz organizasyonlarda her zaman ilk olarak tanidik ulkeler ve isimler ararim ve cogu kez de amacima ulasirim. Gene oyle oldu.

Bu yil ilk defa verilen Ilham veren egitimci odulunu Bosnada ki Turk okulunun ogretmeni aldi. Mutlu oldum, hem kardes ulke Bosna hem de kendi ulkem adina. Iki sene once, ayni yarismada gene bir Turk ogrenci muz kabuklarindan biyoplastik uretimi projesi ile odul almisti. Aslinda boyle basari hikayeleri cok. Bu basarilarin ortak yanlari ise bana kalirsa neset ettikleri ortamlarin benzerligi; ozverili ve sistemli calismayi destekleyen kurumlar. Maalesef bunlari devetin okullarinda gormek pek mumkun degil. Cunku malum, Turk egitim sisteminin iki eksigi var;

1 - egitim 2 - sistem :))

Isin aci yani ise devlet bu sorunlara odaklanmak yerine, su siralar basarili kurumlari baltalamakla mesgul.. Umarim insanimiz bu yanlis gidise bir an once son verir.

THE INSPIRING EDUCATOR AWARD

The Google Science Fair Inspiring Educator Award honors the
contributions of one outstanding educator who goes above and beyond to encourage their students to achieve great things. And the winner of the first Google Science Fair Inspiring Educator Award is Ms. Aydan Meydan for her tireless work helping Anela and Ilda develop a system to create alternative fuel and storage through the use of chicken feathers. Ms. Meydan will receive a $10,000 classroom grant from Google and a $5,000 gift card for educational products from LEGO Education.

CREATING BIOPLASTICS FROM BANANA PEEL

My project is about using banana peels in the production of bio-plastic as a replacement of the traditional petroleum based plastic. In this project, I developed a method for making plastic by using banana peels and found new areas for the use of the plastic that I manufactured: using the bio-plastic in the making of cosmetic prosthesis and in the insulation of cables.

This project was done over a time period of 2 years. During this time period, I was able to succeed in my endeavor to manufacture plastic that can actually be used in daily life.

"Real Talk for Real Teachers"

2015-07-22T15:50:00.003-04:00

Rafe Esquith, 30 yılı aşkın bir süredir ilkokul öğretmenliği yapıyor ve eğitime dair kitaplar yazıyor. "Teach Like Your Hair's On Fire" adlı kitabı en çok satılanlar listelerine girmişti. Rafe genel olarak eğitimde kısa yol olmadığını, iyi bir öğretmen olmak için zamana ve tecrübeye gereksinim duyulacağını satır aralarında bolca bahsediyor.

Yazı Nasıl Değerlendirmeli ?

2015-07-05T19:15:00.002-04:00

Eğitimcilik mesleği, dünyanın her yerinde zor bir zanaatdır ve bunu en iyi öğretmenler bilir.

Sene içerisinde oldukça yıpranır ve hırpalanırsın. Sene sonunu iple çektiğin anlar olur. Kendini toparlaman için yaz tatili ise bulunmaz bir nimettir. Fakat yaz dönemini bu kadar basite indirgemek doğru olmaz. Çünkü kişisel gelişim ve yeni seneye hazırlık açısından daha iyi bir zaman dilimi yok!

Neler yapılabilir?

İlk olarak, yıl sonunda hata/sevap cetveline bakıp iyileştirme gereken alanlarını belirlemekte fayda var. Mesela yeni öğretmensin ve sınıf yönetiminde sıkıntılar yaşıyorsun-ki bu oldukça normal, fazla dert etme, bazı tekniklerle üstesinden gelebilirsin. Bununla ilgili okuyabileciğin bir çok kitap mevcut. Tek yapman gereken kitapçılarda biraz vakit geçirmek.

Ders anlatırken bazı yerlerde takılıyor musun ya da öğrencilerinin seni anlamadığını mı düşünüyorsun? O zaman alan bilgini tazelemekte yarar var. Bunu yapmanın bir çok yolu var. Khan Academy sitesinden ders dinlemek bunlardan birisi...

Okulunda akıllı tahta var, her sınıf bilgisayarlarla donatılmış ve hatta öğrenciler sınıfına tabletleriyle geliyor. Birçok öğretmenin hayali olan bu durum senin için kabusa mı dönüştü? Anlaşılan teknoloji okur-yazarlığın gençlerin epey gerisinde kalmış. Oysa bunları kullanabiliyor olsan hem iş yükün epeyce azalacak hem de derslerin çok daha verimli geçecek. O zaman senin için küçük ama eğitim verimliliği için büyük bir adım atma zamanı! Mesela sınıfta en sık kullandığın programlar üzerine bir çalışma faydalı olabilir. Söz gelimi power point sunumlarını kendin hazırlayabilirsin. Böylece sıkıcı sunumları sınıfının ihtiyacına göre şekillendirip derste uyuyan öğrenci sayısını azaltabilirsin :) Microsoft Ofis programlarından farklı, yeni bir program kullanmak istersen Prezi yi tavsiye ederim.

Bu bahsettiklerimi zaten yapıyor ve okulda parmakla gösterilen bir öğretmen olabilirsin. Ama bu senin için yeterli değil. Kendine yeni bir hedef koymak istiyorsun; tamamen öğrenci merkezli bir ders işleyişi! Farkında mısın bilmiyorum ama sen aslında nirvanaya ulaşma peşindesin dostum! Yani zor, gerçekten zor bir hedef ama aynı zamanda da mümkün. Eğer bunu yapabilirsen öğrencilerin sınıfa artık koşarak gelecek biliyorsun. Bunu başarabilen birçok öğretmen var aslında. Bazılarının sırrı interaktif/etkileşimli defter. Yani öğrenci derste tuttuğu notların hemen diğer sayfada uygulamasını yapıyor. Böylece öğrenme hem eğlenceli hem de kalıcı oluyor.

Şimdi soru şu; bu methodu sınıfta nasıl uygulayabilirsin? Altta verdiğim linklerden araştırmana başlayabilirsin.

Bu resimler fezalar.wordpress.com dan alınmıştır

Istikbal Goklerin de mi Otesinde?

2012-06-04T20:25:00.002-04:00

Mayisin 22`sinde uzaya ilk defa ticari bir roket firlatildi. Uluslararasi Uzay Istasyonuna 500 kg yiyecek, su ve ekipman tasiyan roketin, firlatilis tarihi uc gun oncesiydi, fakat motorlarda olusan yuksek basinc nedeniyle, firlatmaya yarim saniye kala islem iptal edilmisti. NASA gezimizden iki gun sonrasina denk gelse de bu basarisiz deneme, konuyla ilgili herhangi bir dahlimin olmadigini soyleyebilirim :)

SpaceX uzaya gonderilen ozel bir sirkete ait ilk roket olarak tarihe gecti. Nasa, bu gelismeyi uzay kesiflerinde "yeni bir donem" olarak goruyor. Aslinda ulkelerin iflas ettigi ve dunya ekonomisinin duraganlik yasadigi ve uzay arastirmalarinda kesintilere gidildigi bu donemde, sirketlerin bu alana el atmasi bu tespiti dogrulamakta.

Uzay arastirmalarinda ulkelerin ve sirketlerin motivasyonlarini anlamak icin asagidaki linke bakmanizi tavsiye ederim.

Let's mine asteroids — for science and profit by Nature.com

NASA

2012-05-17T22:54:00.004-04:00

Hafta sonu gerceklesecek bilim olimpiyatlari oncesinde Florida `da uzay mekiklerin firlatildigi NASA ya bir gezi yaptik. Guzel bir deneyimdi. IMAX de filmi izlerken, astronotlarla beraber uzayda calistiginiz hissine kapiliyorsunuz!

Amerika Fen Olimpiyatlari

2012-04-29T22:56:00.001-04:00

Fen Olimpiyatlari 1985 yilindandan beri her yil Amerikada ilkokul, ortaokul ve lise seviyesinde gerceklestirilmektedir. On bes ogrenciden olusan takimlar fizik, kimya, biyoloji, jeoloji, muhendislik ve teknoloji basta olmak uzere fen bilimlerinin degisik alanlarinda kiyasiya yarismaktadirlar.

Crime Busters

Keep the Heat

Tower

Mission Possible

Chem Lab

Lab

Gravity Vehicle

Helicopter

2011 Finallerinden bir potpori

Olası Bir "Futuristic" Yazının DNA`sı

2012-04-22T23:28:00.001-04:00

Futuristic bir yazi yazacak olsam, asagidaki konu basliklarindan yola cikardim herhalde;

Nanodunyadaki gelismeler
Robot alanindaki inanilmaz ornekler (insanimsi robotlar, oldukca fonksiyonel robotlar)
CERN`de gerceklestirilen deneylerin sonuclari
Yeni ve orjinal fikirlerin hergun degisik kaynaklardan rahatca herkeze ulasilabilir olmasi; TED Talks, Harvard Lectures, MIT, Yale University Courses,
Sosyal Medya

Umarim bir ara elim deger de dusuncemi icraata gecirebilirim.

TED Talks - Peter Diamandis: Bolluk geleceğimiz

2012-04-08T21:49:00.001-04:00

TED 2012 sahnesinde, Peter Diamantis iyimserligi savunuyor ve onumuzdeki zorluklari icatlarla, yeniliklerle ve yaraticilikla cozecegimizi soyluyor. " Bir suru problemimizin olmadigini soylemiyorum; kesinlikle var. Ama nihayetinde, onlarin ustesinden geliriz."

“Yaymaya Değer Dersler”

2012-03-20T22:05:00.001-04:00

Meshur TED Talks un yeni baslattigi TED-Ed videolarini izliyorum. Paylasmak istedim. Bugun "Deep Ocean" `i sinifta cocuklara izlettim, bayildilar.

Yalniz videolarin uzunlugu 10 dakikayi gecmiyor. Hemen tuketilebilir videolarin, icinde bulundugumuz surat cagina daha yarasir oldugunu dusunmus olmalilar. Gercekten de cerez gibi; biri bitince digerini izlemek istiyor insan.

Mariana Çukuruna Yolculuk

2012-03-07T09:55:00.000-05:00

Okyanusun tabaninda 2.500 km`ye varan, cok dar ve derin bir yariktir Mariana Cukuru. 11 km`ye varan en derin bolgesi ayni zamanda dunyaninda en derin noktasi unvanini da tasimaktadir.

Bilim insanlari, cukurun rekor derinliginin, artik "tek ilginc" sey oldugu dusuncesinde degiller. Son bes yildir artik daha detayli bilgiler toplaniyor ve bu derin yerlerin hayli canli oldugu gozleniyor.

Mariana gibi 20 den fazla cukur var ve bunlarin cogu Pasifik okyanusunun derinliklerinde uzaniyor. Bunlar ayni zamanda herhangi iki tektonik levhanin sinir noktalaridir ki bunlardan oldukca agir olan okyanus katmani, kitasal levhanin altina dogru gomulmektedir.

Jeologlar, sismik olarak aktif olan bu bolgelerin bazi depremlerin olusumunda onemli rolleri oldugunu dusunmekte. Hatta gectigimiz yillarda gerceklesen Japonya`daki siddetli depreminde, gene bu hareketlerin sonucu oldugu soyleniyor.

Biyologlar da okyanuslarin derinliklerine buyuteclerini tutmus bulunmaktalar. Oceanlab`dan bilim adamlari arastirmalara baslamadan onceki dusuncelerini "Yerin 11 km derinliginde, atmosferden 1000 kat fazla basinca sahip cukurlarda, cok nadir varliklarin olabilecegi, oldukca soluk ve elindekiyle yetinip, hayatta kalmaya calisan yasamlarla karsilasmayi bekliyorduk" diye ozetliyor ve ekliyorlar "Fakat en derin yerlerde bile bir cok yasamsal aktiviteye sahit olduk."

Devamı »

Kıtalar Yüzüyor Mu?

2012-02-15T22:55:00.000-05:00

Bu ay ogrencilerime doga bilimlerini ogretiyorum. Konumuz yasadigimiz gezegenin olusumu ve gunumuzdeki seklini alana kadar gecirdigi surecler. Bilim kurgu senaryolarini aratmayacak inanilmaz bir hikaye, fakat inanmak durumundayiz; cunku anlatilanlarin hepsi gerceklesti (hala da devam ediyor) ve biliminsanlarinca uzun zamandan beri de teori duzeyinde kabul goruyor.

Bundan 200 kusur milyon yil once -- uzun bir sure ama dunyanin bes milyara yaklasan yasina kiyasla o kadar da uzun degil -- super kita Pangea parcalara ayrilmaya basladi, ve gunumuzdeki kitalari olusturdu.
30 yil once ortaya atilan ve Levha Tektonigi olarak adlandirilan bu teori, dunyamizin dinamik yapisini cok iyi ortaya koymaktadir. Teori ayrica sismolojiden (deprem bilimi) paleontolojiye (fosil bilimi) kadar bir cok alani birlestirmis ve -- depremler ve yanardaglarin neden dunyanin belli yerlerinde meydana geldigi ya da Alp ve Himalaya gibi devasa sira daglarin olusumu -- gibi bilim insanlarinin yuzyillardir cevap aradigi sorulara aciklamalar getirmekte.
Kitalarin sabit durmadigi, aksine hareket halinde oldugu gorusu 1596 da Hollandali harita yapimcisi Abraham Ortelius`a kadar uzanir. Ortelius, Amerika kitalarinin Avrupa ve Afrikadan, depremler ve sellerle ayrildigini soyler ve fikrini desteklemek icin ekler; "onunuze dunya haritasini koyun ve bu kitalarin sahillerini dikkatle inceleyin".

Devamı »

Bilimde 2011 in En`leri

2011-12-28T01:25:00.001-05:00

2012 e girerken dergi ve haber siteleri 2011`in onemli bilimsel gelismelerini yayinladilar.

Tanri parcaciginin -Higgs Boson- bulunmasi.

Isiktan hizli notrinolarin kesfi. (Hala kesinlik kazanmadi)

Dunya nufusunun 7 milyari gecmesi

Twitter gibi sosyal mecralarin Arap baharinin olusumu ve gelisiminde onemli bir rol oynamalari

Atlantis uzay mekiginin emekliye ayrilip yerini yeni nesil mekiklere birakmasi

Dunya benzeri, yasanabilir bir gezegenin kesfi

Gen terapisindeki onemli gelismeler

Bunlardan bazilari. Yazilarin tumu icin asagidaki linklere buyrun;

WIRED SCIENCE

Scientific American

MSNBC

Oktet Kurali Degisiyor Mu?

2011-12-24T19:06:00.000-05:00

8 Yeterli Degil
Chicago dan bir grup kimyager kararli molekuller olusturabilen ve atomlar arasindaki bagi oktet kuralini ihlal ederek olusturan yeni bir bag kesfettiler.

"Kimya ile ugrasmaya basladiginizda, ilk olarak atomlarin nasil bag yaptiklarini ogrenirsiniz" diyor grubun doktora ogrencisi Jeff Leiding.

Bu bilinen gercekligi goz onune aldiginizda, bilim adamlarinin atomlar arasindaki baglarla ilgli herseyi bildiklerini dusunebilirsiniz. Yakin zamana kadar kimyagerlerinde paylastigi bu kani, ongorulenden fazla bag olusturan buyuk molekulerdeki bag yapisi aciklanamayinca, zayiflamaya basladi. 2009 yilinda NCSA`den Thom Dunning, ve kimya bolumunden David Woon`un Abe ve Ember adli super bilgisayarlarin yardimiyla, bu buyuk molekullerdeki yeni bag turu kesfedildi.

"Azottan flora kadar olan gruplarin diger gruplardan farkli kimyasal ozellikler sergiledikleri uzun zamandir biliniyordu. Soru su: Ayni grupta yer almalarina ragmen fosfor ile azotu ya da kukurt ile oksijeni birbirlerinden farkli kilan nedir? Calismamiz gosterdi ki, bu kuraldisiliga, buldugumuz yeni cesit bag neden olmaktadir" diyor Dunnig ve ekliyor "Bu olgu, butun bir kimyayi etkileyecek".
Devamı »

Turkish NASA Beyin Gocunu Tersine Ceviriyor!

2011-11-19T21:15:00.001-05:00

Sadece uretilen ya da uretilmesi planlanan ucaklarin isimleri bile insanin icini isitmaya yetiyor; Turna, Hürkuş, Anka, Göktürk, Yarasa, Ari vs. TUSAS`in yani bizim NASA nin urettigi ve yuz de yuz yerli araclardan bahsediyorum. Dun haberlerde gordum, buyuk bir atilim icinde olan TUSAS yurt disinda calismakta olan super beyinlerimizi yeni projelerde yer almalari icin ilan vermis. Ve 100 un uzerindeki basvurularin 20 si ile coktan anlasmis bile. Hayirli olsun!
Devamı »

Sinifta Mineral Kristalleri Hazirlamak Ister Misiniz?

2011-11-13T19:43:00.001-05:00

Bu deney icin gerekli malzemeler;
- Bakir sulfat (CuSO4.5H2O)
- Beher

- Su
Oncelikle doygun bir bakir sulfat cozeltisi olusturmaniz gerekiyor. Bunun icin behere su ekleyin ve isitin. Su kaynamaya yaklastiginda, 80-90 derece, behere bakir sulfat tozu ekleyin ve bir yandan da karistirin. Eklediniz bakir sulfat tozlarinin hepsinin cozunmesine dikkat edin. Boylece asiri doymus cozelti elde edeceksiniz.

Devamı »