Yazarın Dünyası

YOLO Dünyası için Geri Sayım Başladı!

2016-12-07T13:10:00.000+03:00

Ulaşımda En Pratik Yol O! sloganı ile yola çıkan ve Uber’in karşılaştığı en güçlü rakip olan girişim YOLO için geri sayım başladı. Dünyada olduğu gibi ülkemizde de yoğun ilgi gören şehir içi, konfor ve kaliteyi birleştiren yolculuklar sağlayan platformlara bir yenisi daha ekleniyor. Kısa süre içinde hayatımızda farklı bir yer edinmeyi hedefleyen girişimin adı YOLO.
YOLO, şehir içinde lüks segment araçlar ile şehir içi VIP taşımacılık hizmeti veren ve sektöre çok iddialı girerek diğer rakiplerine nazaran çok farklı iş modeli ve kazanç vaat eden bir mobil uygulama. Dünyada Uber modeli olarak bilinen mobil uygulamanın Türkiye versiyonu olarak planlanmış olan YOLO, uzun süren Ar-Ge çalışmaları sonucunda ortaya çıkmış.
YOLO’yu dünyadaki benzerlerinden farklı kılan en önemli özellik TR’de hukuksal altyapısının sağlamlığı ve farklı kazanç modelleri. YOLO, hem kullanıcılara, hem de iş ortaklarına sağladığı yeni nesil bir iş modeli ile kısa sürede yola çıkıyor.

YOLO, TEB Holding ve Çolakoğlu Grup Yönetim Kurulu Üyesi Haydar ÇOLAKOĞLU başkanlığındaki güçlü yatırımcı ve yönetim kadrosu ile de dikkat çekiyor. Yönetim kademesindeki 12 kişilik tecrübeli ekibin, 1 yıl süren çalışmaları sonucu ortaya çıkardıkları YOLO, şehir hayatına yeni bir soluk getirmeyi planlıyor.

Ulaşımdaki zorlukları keyif ve konfor ile çok uygun koşullarda sunmayı hedefleyen ekip adına konuşan YOLO Yönetim Kurulu Başkanı Haydar ÇOLAKOĞLU şunları söyledi;
“Günümüzde temel ihtiyaçlarımızdan biri olan şehir içi konforlu seyahatin hızlı, güvenli ve ucuz olarak sağlanabilmesi başlangıç noktamızdı. Bununla birlikte, kayıt dışı kalan birçok seyahatin kayıt altına alınarak vergilendirilmesi, sektörde hukuksal altyapının sağlamlaştırılması yeni düzende yeni normallere alışan bizler için çok önemli. İşlerimize teknolojiyi en verimli şekilde entegre etmek hem kullanıcılarımıza hem de iş ortaklarımıza yüksek kazanç sağlayacaktır.
YOLO yüzde yüz yerli yapım bir uygulamadır. Amaçlarımızdan biriside bu iş modelini hızlı bir şekilde ülke dışında da kullanılan bir marka yapmaktır. YOLO’nun temel felsefesi bundan ibarettir.
Kendi kurucularımızın sağladıkları desteklerin yanında, henüz başlangıç aşamasında iken Los Angeles merkezli bir yatırım şirketinden 16 milyon dolar değerleme ile bir kısım yatırım aldık. Kendileri ile yaptığımız çalışmalar sonucunda da “you only live once” baş harflerinden oluşan YOLO isminde karar kıldık. Bunun yanısıra Los Angeles, San Francisco, Londra ve Zürih merkezli yatırımcı grupları ile de görüşmelerimiz devam etmekte. Bu güç birliği platformu ile hem UBER gibi bir dünya devine rakip olacak, hem de Türkiye’den bir dünya markası çıkartabilmek için çalışacağız.

Başlangıç gününde 300’ün üzerinde araç ile hizmet verecek olan YOLO ile kullanıcılar, tek tuş ile araç çağırabilecek, ulaşım ücretlerini kredi kartları ile ödeyebilecekler. Araçta unuttukları herhangi bir eşyanın güvende olduğunu bilecekler. Yıl sonu hedefimizde 1000’i aşkın araçla hizmet vermek var.
Bu uygulamaların yanısıra yolcularımızı çok özel kampanyalardan da faydalandıracağız. Farklılıklarımız, ilk günden bu ayrıcalıklar ile görülecek. Kasim ayında acilacak beta surumu ile İstanbul`un bazi seckin mekanlarinda yapilacak test surusleri ile hizmete baslayacak olan uygulama üzerinden özellikle tanıtım günlerimizde kayıt yaptıran yolcularımıza 15 Aralık - 4 Ocak tarihleri arasında ücretsiz ulaşım hakları, çeşitli promosyonlar sağlayacağız. Açılışa özel bu kampanya gibi birçok büyük kurumdan da kampanya desteği alan YOLO ile yolculuklarınızın standartları değişecek. YOLO’yu hepinize tavsiye ediyorum. YOLO dünyasına hoş geldiniz.”
GooglePlay ve AppStore dan indireceğiniz uygulama sayesinde YOLO dünyasında siz de yerinizi alın. Detaylı bilgi ve iletişim için www.yolo.com.tr adresinden YOLO’ ya ulaşabilir @yolo_turkiye Instagram adresinden de takip edebilirsiniz.

Bir boomads advertorial içeriğidir.

Deli Miyiz Biz?

2016-12-03T01:03:00.000+03:00

En yakın dostumla Kızılay’ın en tuhaf muhiti olan Sakarya Caddesi’nde yürüyoruz. Nereye aktığı belli olmayan bir kalabalığın içindeyiz. Hem de kol kola. Ayaklarımızla biraz da biz eskitiyoruz asfaltı.

Etrafa aval aval bakıyoruz. Bakmak bedava ne de olsa. Hava güneşli. Fırsat bu fırsat deyip düştük yola. Müzmin bir sonbaharın son günlerini iştahla tüketiyoruz. Önümüz kış, bir daha böyle havayı bulamayız.

Adımlarımızı bir asker gibi ritmik atmaya çalışıyoruz. Dostum bana bakıyor, ben dostuma bakıyorum. Bu arada bir bayana yanlışlıkla omzum çarpıyor. “Kardeşim önüne baksana.” der gibi manalı manalı bakıyor bayan. Birine daha çarpıyorum. Bir bakıyorum yaşlı bir teyze. Teyze içinden bir şey demiyor. Açık açık yüzümüze “Yavrum deli misiniz?” diyor. Deli miyiz peki? Tabi ki değiliz.

Ve yürüyoruz Sakarya Caddesi’nin envai çeşit kokuya bulanmış asfaltında.

Her adımımızda başka bir koku çalıyor burnumuzun kapısını. Birinci adımımızda burunlarımızı balık kokusu yokluyor.

-İnsanlar bu kokuya nasıl dayanıyor?

Arkadaşım;

-Ne bileyim ben.

İkinci adımımızda barlardan yayılan içki kokuları buluyor bizi.

Arkadaşım;

-Üfff… İnsan içmeden sarhoş olur burada.

-“Benim kafam dönmeye başladı bile” diyorum ve birlikte bir kahkaha salıyoruz kalabalığın arasına. Gözler üzerimizi şöyle bir yokluyor ve yollarına devam ediyor.

Ben;

-Şu köşeye oturalım biraz. Ayaklarım koptu.

-Tamam, oturalım.

Birlikte çöküyoruz Sakarya Caddesi’nin yapış yapış olmuş kaldırımına.

-Bugün içimde ayrı bir heyecan var. Kendimi nutuk atmamak için zor tutuyorum.

-Lütfen, bari şu an yapma. Bugünkü rezillik kotamızı doldurduk sanırım.

-Ne o korktun mu? Neden biz rezil olalım. İnsanlar öncelikle kendilerine baksınlar. Bugün kaç kez yalan söylediklerini, kaç insanı aldattıklarını, kimleri küçümsedikleri düşünüp kendilerinin rezillik katsayılarını hesaplasınlar.

Ve nutkuma başlıyorum.

Yüksek bir şeyin üzerine çıkıp kalabalığa doğru bağırarak:

-Dostum, “Hayat çok anlamsız.” cümlesini dillerine pelesenk edenleri görmüşsündür. Hayatı insanların kendileri anlamsızlaştırırlar. Sonra çıkıp bir nara gibi bu cümleyi zamanın suratına fırlatırlar. İnsanoğlu sorumluluğu kendi üzerinden atacak kadar acizdir.

İnsanlar kalleştir dostum. Birçoğunun -bir hayvan kadar bile- inandıkları değerlere sonuna kadar sahip çıktığı görülmemiştir. İdeallerini, mefkûrelerini, davalarını bir çırpıda basit çıkarlara satanlara kalleş kelimesinden başka ne yakışır ki. Şimdi ben bunları söyleyince birçoğu üstüne alınmayacaktır. Kendisinin böyle bir şey yaptığını asla kabul etmeyecektir. Hâlbuki her an inandıklarına ihanet etmektedir. O ise kabul etmek yerine inkâr yolunu seçecektir. Çünkü insan kendini yüceltmekten hoşlanır, aşağılamaktan hoşlanmaz. Oysa büyüklük kendi egona darbe indirebilmektir.

Ben davaya sahip çıkmayı bir sarhoştan öğrendim dostum. Bir sarhoş ki ne meyhanesini terk eder ne de içkisini. Orada sabahı etmeden, son yudumu damarlarına ulaştırmadan evinin yoluna düşmez. Parasını pulunu bu yolda tüketir. Sevdiğini, eşini, dostunu içkisi uğruna feda eder. Ve bir gün bu uğurda can verir.

Bağırmayı kesip arkadaşıma:

-Keşke biraz önce konuştuklarımı not etseydim. Oysa ne de güzel felsefi laflar etmiştim demeye kalmadan etrafımızda polisler yerlerini almıştı.

Polislerden biri:

-Haydi, beyler karakola gidiyoruz.

-Ne o memur bey düşünce suçu mu işledik yoksa?

-Deli misiniz kardeşim siz?

-Vallahi biz de bilmiyoruz.

Unutulmayan / Unutulmayacak Dizi: Bizimkiler

2016-11-23T16:56:00.000+03:00

Uzun zamandır Laf Ola bölümüne bir şeyler karalamadığımı fark ettim. Ne yazayım diye düşünürken aklıma hakkında daha önce de yazı yazmak istediğim Bizimkiler dizisi geldi. Doksanlı yılları yaşayanların öyle ya da böyle izlediği bu güzel dizi hakkında hiçbir şey yazmamak bana yakışmazdı. Dizinin bir hayranı olarak biraz da olsa "Bizimkiler" hakkında bir şeyler karalamak boynumun borcuydu.

14 yıl boyunca mütemadiyen yayınlanmış, pazar günlerinin vazgeçilmezi olmuş bir dizi ve onun ayrılmaz parçası olmuş: Pazar günü yapılan banyolar, pazartesiye yetiştirilmeye çalışılan ödevler, okul elbiselerinin ütülenmesi... Hepsinin bir arada yaşandığı akşamlar... Banyo, ödev, ütü üçlüsüyle birlikte zihnimize kazınmış bir dizi.

Bizimkiler, bir apartmanda oturan sıradan insanların günlük yaşamlarının komik bir hikayesidir. Adı üstünde "Bizimkiler" yani bizim gibi insanlar. Katil Yavuz, horozuyla gezer "Hörmetler müdürüm" der. Sarhoş Cemil, "Benim adım Cemil", "Sevim koşşş" der. Yönetici Sabri Bey, Kapıcı Cafer'e fırça atar. Tak tak Sedat "Cızzz internetten" diyerek birini dolandırmaya çalışır. Halil Pazarlama "Kırarım boynuzunu iblis" der ve birinin kafasına bastonu indirir. Sapık Halis, kadınların orasını burasını göstererek "Yumuşak yumuşak" der ve babasından enseye bir tokat yiyerek "Dummkopf" lafını işitir. Dizi bunun gibi klişeleşmiş repliklerle sürer gider.

Türk televizyon tarihinin en uzun süre yayınlanan dizisidir. Dizi, küçük bir kadroyla yayına başlamış olup ilerleyen yıllarda kadrosuna yeni isimler katarak dev bir kadroya sahip olmuştur. Usta oyuncular barındıran Bizimkiler, 14 yıl yayınlanmasına ve kadroya yeni kişiler eklenmesine rağmen ilk baştaki havasından hiçbir şey kaybetmeyerek yoluna devam etmiştir. Bu yönden de Türk televizyon tarihindeki nadir dizilerdendir.

Bizimkiler, geniş bir hikayeye sahip olmadığı ve farklı olaylar barındırmadığı için yayınlandığı dönemde olumsuz eleştiriler almıştır. Her bölümü benzer replikler ve davranışları içeren hemen hemen benzeri durumların yaşandığı sade bir dizidir. Buna rağmen seyirci tarafından beğenilerek izlenmiştir. Çünkü, dizideki karakterler bizden birileridir. Karakterler, her gün sokakta gördüğümüz Ahmet Amca, Mehmet Usta, Ayşe Teyze, Fatma Yenge, arkadaşımız, akrabamız, komşumuzdur. Hatta karakterleri o kadar benimsemişizdir ki artık Erdal Özyağcılar'ın adı bizim için "Şükrü" olmuş ve gerçek adını unutmuşuzdur. Bu durum, Erdal Özyağcılar'ın, "Şükrü" olarak anılmamak için 1997 yılında diziyi bırakmasına bile neden olmuştur. Bu nedenle Bizimkiler, günlük hayatın sıcak ve samimi olarak ekrana yansımış halidir, diyebiliriz. Seyirci bu diziyi bunun için sevmiştir.

Bizimkiler, o dönemde diziyi izlemiş olan, hemen hemen herkesin zihninde hala yerini korumaktadır. Bugünkü diziler gibi yayından kalktıktan 3 gün sonra nadiren hatırlanacak bir şekilde zihinlerden kaybolup gitmemiştir. Bu durum bile Bizimkiler'in değerini ifade etmeye yeter de artar. Çünkü o bir dönemin simgesidir.

Diziyi izlemek isteyenler, Youtube(Fanatik Nostalji Diziler kanalın)'da yayınlanmış 1994-2002 arasındaki 200 bölümünü bulabilirler.

Burada sözlerimi bitirip yapımcı firma olan Bugay Yapım'ın internet sitesinden alıntıladığım Bizimkiler hakkındaki ilginç bilgileri ve dizi jeneriğini sizlerle paylaşmak istiyorum:

" “Bizimkiler” dizisi,

1987’den 1993’e kadar TRT 1’de,

1993’den 1999’a kadar Star TV’de,

1999’dan 2002’ye kadar Show TV’de

14 yıl, kesintisiz olarak Türk televizyonlarında yayınlanmış, birkaç istisna dışında, yayınlandığı günlerin hep birincisi olmuş, izleyicinin en beğendiği, en çok ve en uzun süreyle izlediği dizi olma rekorunu elinde tutmuştur. Bu özellikleriyle, dizi, şimdiye kadar 50–60 dakikalık 465 bölüm olarak gerçekleştirilmiştir.

Dizinin yapımcısı Bugay Film Yapım Reklamcılık Ltd.Şti, TV dizisi yapımcılığı alanında Türkiye’nin en başta gelen firmasıdır. Firmanın kurucusu Umur Bugay, dizinin senaryo yazarlığını ve dramaturgluğunu da yapmıştır. Umur Bugay, mizah yazarlığındaki ve Türk sinemasındaki birikimini Bugay Yapım altında “Bizimkiler” dizisine aktarmıştır. Dizinin araştırma ve öyküleme çalışmaları 8 kişilik yazarlar grubu tarafından yapılmış; senaryo yazımı Umur Bugay ve Sulhi Dölek; yönetmenliğini 459. bölüme kadar Yalçın Yelence, 460. bölümden itibaren Erkavim Yıldırım yapmıştır.

Dizinin özgün müzikleri, Türkiye’de modern folklorik müziğin ustası sayılan Arif Erkin tarafından hazırlanmıştır.

Böylesi bir yaratıcı kadronun özenli çalışmasıyla ortaya çıkan “Bizimkiler” yayınlanmaya başladığı 1987 yılından beri yazarlar, yapımcılar, gazeteler, televizyonlar ve halk jürileri v.b. tarafından “en sevilen” dizi seçilerek ödüllendirilmiştir.

465 Haftalık Rekor

“BİZİMKİLER” 465 HAFTA, 14 YIL

TV’lerin “en çok izlenen” dizisi, “Bizimkiler”, Türk TV’lerinin sürekli olarak 14 yıl üst üste yayınlanan tek dizi olma özelliğini de elinde tutuyor. Bu süreklilik; uluslararası alanda da bir önemli bir büyüklük. Bu ömre ulaşmış dizi sayısı parmakla gösterilecek kadar az.

Dizinin ömrü bu rakamlara ulaşınca, elbette, pek çok ilginç durum da ortaya çıkıyor…

“Bizimkiler” 465 hafta her Pazar izleyici karşısına çıkmış.

Bu 465 hafta yayınlandığı her Pazar, 3-5 özel durum dışında hep “en çok izlenen program” olmuş..

465 hafta boyunca; her üç TV izleyicisinden biri “Bizimkiler” izlemiş.

Senaryoları hep Umur Bugay yazmış. Sonra Sulhi Dölek yazıma katılmış. 465 envanterde Umur Bugay’ın toplam 27.900 sayfada toplam 24.500 sahne ve 388.495 diyalog yazdığı ortaya çıkıyor.

Yazı grubu da 465 senaryo için 1860 gün çalışmış. Yani 7 yıl. Buradan da yazı grubunun, 14 yıllık ömürlerinin 7 yılının “Bizimkiler”i konuşarak, tasarımlayarak geçtiği anlaşılıyor.

Dizinin teknik grubunun 2325 günü yani 9 yılı sette geçmiş.

Çekimlerde 5000 çekim kasetine 2500 saatlik kayıt yapılmış.

Oyuncu sayısı; 16 iken günümüzde 60’a yükselmiş. Bu rakam, 15 kişilik daimi kadrosu olan 14 yıllık 4 ayrı tiyatroya karşılık gelebilir.

Bu 14 yıllık serüven içinde; oyuncu kadrosu içinde hüzünlü değişimler de olmuş.

Yaman Okay (1991), Yavuz Çetinkaya (1992) Orhan Çağman (1998) Ayton Sert (1998)

Güzin Özipek (2000), Latife Saruhan (2001), Savaş Yurttaş (2002) aramızdan ayrılmış.

Şevket, Şükrü, Cem, Özge rolleri dışındaki roller 14 yıldır hep aynı oyuncular tarafından oynanmış. Şevket rolünü Cihat Tamer’den Engin Şenkan, Şükrü rolünü Erdal Özyağcılar’dan Savaş Dinçel, Cem rolünü Akın Tunç’dan Eray Köseoğlu, Özge rolünü Nesrin Akkoç’dan Başak Köklükaya devralmış.

Atılay Uluışık ise; diziye 11 yaşında bir çocuk olarak başlamışken; bugün Matematik Mühendisi."

bizimkiler jenerik HD paylaşan: turkcan8458

Faydalanılan Kaynaklar:
http://www.bugayfilm.com/

Yazarlık Akademisi Derneği 4. Öykü Yarışması Başvuruları Başladı

2016-11-23T12:35:00.001+03:00

Yazarlık Akademisi Derneği tarafından bu yıl 4.'sü düzenlenen öykü yarışmasına başvurular başladı.

Büyükler ve liseliler olmak üzere iki kategoride düzenlenen yarışmada öykü konusu ise serbesttir. Her yarışmacının sadece bir eserle katılabildiği yarışmaya son katılım tarihi ise 20 Ocak 2017 Cuma günü mesai bitimine kadardır.

Yarışmaya katılacak eserlerle ilgili en önemli şart ise eserin daha önce herhangi bir yerde yayımlanmamış olmasıdır. Eserlerin hangi formatta düzenleneceği ve eserlerle birlikte istenilen belgelere Yazak'ın internet sitesinde yer verilmiştir. Eserlerin gönderilmesi istenen adres:
YAZARLIK AKADEMİSİ DERNEĞİ Alemdar Mah. Alayköşkü Cad. Hasoğlu İşhanı 2B K: 3 Cağaloğlu Fatih/İstanbul tel: (0212) 512 88 77.

Sonuçları 02 Nisan 2017 tarihinde www.yazak.org adresinden açıklanacak yarışmada dereceye giren yarışmacılara verilecek ödüller şu şekildedir:

Büyükler Kategorisi Ödülleri:

Birinciye: 1500 TL+ plaket

İkinciye: 1000 TL+plaket

Üçüncüye: 500 TL+plaket

Liseliler Kategorisi Ödülleri:

Birinciye: Jürinin belirleyeceği 10 kitap+plaket+Yazarlık Akademisi’nde ücretsiz Yaratıcı Yazarlık Kursu+200 TL

İkinciye: Jürinin belirleyeceği 10 kitap+plaket+Yazarlık Akademisi’nde ücretsiz Yaratıcı Yazarlık Kursu

Üçüncüye: Jürinin belirleyeceği 5 kitap+plaket+Yazarlık Akademisi’nde ücretsiz Yaratıcı Yazarlık Kursu

Yarışmayla ilgili detaylı bilgilere www.yazak.org adresinden ulaşabilirsiniz.

Fakir Baykurt Öykü Yarışması adlı yazımı okuyarak yarışma hakkında bilgi edinebilirsiniz.

Öykü yarışması : Fakir Baykurt Öykü Yarışması

2016-11-19T12:59:00.001+03:00

Edebiyatseverler için öykü, hikaye ve şiir yarışmaları her zaman için teşvik edici olmuştur. Bu blogda bundan sonra öykü ve şiir yarışmaları hakkında da bilgi vermeye çalışacağım. Yarışmalara katılanlar umarım istediği başarıyı elde edip yazar olma yolunda önemli bir adım daha kat etmiş olurlar.

Sarıyer Belediyesi "Sarıyer Edebiyat Günleri ve Fakir Baykurt Öykü Yarışması" düzenliyor. Yarışmanın amacı: "İlçemiz halkının okuma-yazmaya olan eğilimini arttırmak, edebiyatın bütünleştirici etkisiyle öğrenci, öğretmen ve edebiyatseverleri edebiyat dünyasının önde gelen isimleriyle buluşturmayı sağlamaktır." şeklinde belirtilmiş.

Yarışma, ortaokul, lise ve yetişkinler olmak üzere 3 kategoride düzenleniyor. Her adayın tek öyküyle katılabileceği yarışmanın son başvuru tarihi 03 Mart 2017'dir. Öykülerinizi Sarıyer Belediyesi Kültür Merkezi, Şehit Mithat Yılmaz Caddesi No:85 SARIYER / İSTANBUL adresine elden, APS, Kargo ve kurye ile gönderilebilirsiniz.

Yarışma sonuçları 03 Mayıs 2017 tarihinde açıklanacak yarışmada üç kategoride ilk üçe giren öykülere ödül verilecektir. Ayrıca her kategoride mansiyon ödülü ve yetişkin kategorisinde “Tarık Akan Özel Ödülü” verilecektir.

Yarışma sonucunda dereceye giren adaylara verilecek ödüller ise şu şekilde:

ÖDÜLLER :
Yarışmada dereceye girecek öykü sahiplerine şu ödüller verilecektir:
TARIK AKAN ÖZEL ÖDÜLÜ: Fotoğraf Makinesi

1.KATEGORİ

BİRİNCİYE: 1500 TL
İKİNCİYE: 1000 TL
ÜÇÜNCÜYE: 750 TL
MANSİYON: 500 TL

2.KATEGORİ

BİRİNCİYE: 2000 TL
İKİNCİYE: 1000 TL
ÜÇÜNCÜYE: 750 TL
MANSİYON: 500 TL

3.KATEGORİ

BİRİNCİYE: 5000 TL
İKİNCİYE: 3000 TL
ÜÇÜNCÜYE: 2000 TL
MANSİYON: 1000 TL

Yarışmayla ilgili daha detaylı bilgiye Sarıyer Belediyesinin internet sitesinden ulaşabilirsiniz.
Hikaye Nasıl Yazılır? adlı yazımı okuyarak hikaye yazma konusunda yeni bilgiler edinebilirsiniz.

Günlük nasıl yazılır? Günlük örnekleri

2016-11-17T17:44:00.000+03:00

"Uyudum, uyandım, uyudum, uyandım; kepaze bir yaşam." Franz Kafka-Günlükler

Yazımızda günlük nedir, günlük nasıl yazılır, günlük yazma örnekleri, günlük tutmak gibi konulara değinecek ve yazma becerilerimizi geliştirme yolunda günlük yazmanın faydalarını paylaşacağız.

İlkokul yıllarından itibaren hemen herkes, öğretmeninin zorlamasıyla günlük tutmayı denemiştir. Zoraki olan bu uygulama genellikle bizi günlük yazmaya alıştırma yerine günlük yazmaktan uzaklaştırmaya neden olmuştur. O dönemdeki yapılan yanlış uygulamalar bu sonuçları doğurmuştur. Oysa günlük tutma, yazma becerilerini geliştirme adına çok önemli bir yazma çalışmasıdır.

Bu küçük girişten sonra konuyu temelden alarak başlayalım:

Günlük nedir?

TDK'da günlükle ilgili iki adet tanım yer alıyor:

1. Günü gününe tutulan hatıra, günce, muhtıra

2. -edebiyat-Günü gününe tutulan anı yazısı veya bu yazıları içine alan eser, günce

Tanımları incelediğimizde günlüğün günü gününe tutulan bir yazı türü olduğunu anlıyoruz. Günlükler, günce ve jurnal olarak da adlandırılmaktadır. Adına ne diyersek diyelim günlükler kişinin içini dökme gereksiniminden doğar.

Usta günlük yazarı Andre Gide ise günlüğü şu sözlerle tanımlamıştır:

"Günlüğün anıdan tek farkı, günü gününe tutulmuş olmasıdır." Edebiyatın toplardamarlarından biri olarak her günlük bir portre, bir öykü, bir anı, bir tarih yazısıdır. Yayımlanmak için yazılsın yazılmasın, her günlüğün bir kurgusu vardır. Paris'teki Bir Yabancının Günlüğü yazarı Malaparte'nin dediği gibi, "Günlüklerin, tüm öyküler gibi, bir başı, bir entrikası ve bir sonu vardır."

Günlük nasıl yazılır?

Günlük, sıradan bir anlatım içeren yazı türü değildir. Yani çocukluğumuzda yazdığımız günlükler gibi değildir.

Örnek:

Sevgili günlük bugün okul iyi geçti ama az kalsın öğretmenden dayak yiyordum ama Mehmet'i at yerine kullandım. Ben de onun sırtındaydım. Çok komikti. Ben Mehmet'in sırtındayken merdivenlerden çıkıyorduk. Ortaokullu çocuğun birtanesi Mehmet'e çelme taktı. Mehmet alta ben üstte çok komikti. Herkez bize gülüyordu. Bir şey daha var. Nugün beden yapmadık. Çarşamba günü de yapmamıştık.

Sevgili günlük yarın okul yok. Ben her gün eve 13.00 da gelirim. Yarın okul olmadığı için annem derslerimi sormaz. Ben de bugün derslerimi çalışmak zorunda değilim. Az önce yemeğimi yedim.
......
......

Bir siteden alıntıladığım yukarıdaki günlük örneği yazacağımız günlüklerin nasıl olmayacağının güzel bir ifadesidir. Peki, günlüklerde anlatım biçimi nasıl olmalıdır ve günlükte hangi olay ve durumlara yer verilmelidir?

1. Günlükler birinci kişi ağzından yazılmış kısa, özlü ve öznel yazılardır.

2. Yaşanılan olay ve durumlar edebi bir biçimde dile getirilmeli ancak dallandırılıp budaklandırılmadan anlatılmalıdır. Gereksiz anlatımlara asla girilmemelidir.

3. Üslubun samimi ve inandırıcı olması önemlidir. Yapmacık anlatımlar inandırıcılığın yitirilmesine neden olur.

4. Konuşma diline yakın bir dil kullanılmalıdır. Anlatımda "iç konuşma" tekniğinden yararlanılarak doğrudan anlatım yöntemi benimsenmelidir.

5. Gerçeklerin çarpıtılmadan ve değiştirilmeden anlatılması önemlidir. Unutmayın ki günlükler, tarih, biyografi, anı için birer belge değeri taşırlar.

6. Her türlü anlatım biçim ve tekniğinden yararlanılabilir. Yani günlüğünüzde öyküleyici, betimleyici, tartışmacı, açıklayıcı anlatım gibi anlatım tür ve tekniklerinden yararlanabilirsiniz.

7. Her olay ve durum günlük konusu olabilir. Yeter ki, yukarıda ifade ettiğimiz şartlara bağlı kalınarak ele alınsın.

Günlük tutmanın faydaları

Günlük tutmak yaşantılarımızı ve anılarımızı kaydetmek açısından önemlidir. Ancak günlük tutmanın bize asıl faydası yazma becerimizi geliştirmede önemli katkısının olmasıdır.

Yazma konusunda kendini geliştirmek isteyenler, genellikle konu bulamamaktan şikayetçidir. Günlük tutma bu engeli aşmanın en iyi yoludur. Günlükte her durum her olay sizin konunuzdur. Dolayısıyla bu bahane günlük tutmakla birlikte ortadan kalkacaktır.

Bir başka yönden her gün yazı yazmak -daha önce de ifade etmiştim- antrenman yapmak gibi doğal bir şekilde yazma becerinizin gelişmesini sağlayacaktır.

Günlük örnekleri

Nurullah Ataç-Günce

Salı, 24 Ocak 1956

GENÇLER.- Eskiden severdim gençlerle konuşmayı, arardım onları. Neler düşündüklerini, neler okuyup nelere ilgilendiklerini öğrenmek isterdim. Tartışmaktan da kaçınmazdım onlarla. Birine bile kendi görüşümü, kendi kanılarımı aşılamağa çalışmadım. Öyle sanıyorum, kişi saygısı, kişilik saygısı vardır bende, kimseye tuttuğu düşünü yolunu değiştirmesini öğütlemedim. Yaşamanın, bu yeryüzünün bence en büyük güzelliği, kişilerin, düşünülerin türlü türlü olmasındadır. Bireylerinin hepsi de biribirine benzeyen, hepsi de biribiri gibi düşünen bir topluluk çekilir mi? Bireylerinin hepsini bir inana bağlayabilen bir toplum güçlü olurmuş, öteden beri söylerler bunu. Ben inanamıyorum buna. Diyelim ki doğrudur, başlıca amacı güçlü olmak mıdır kişioğlunun? en büyük değer güçlü olmak mıdır? ... Bende kişi saygısı, kişilik saygısı olduğunu sanıyorum dedim, vardır diye kesin söyleyemedim: Bilemeyiz ki kendimizi, bir erdeme özendik mi, ona erişmiş gibi görürüz kendimizi, bu düşe kapılıp onu artık edinmeğe de çabalamayız.
Gençlerle konuşmayı eskiden severdim. Günden güne tat almaz oluyorum onların sözlerinden. Bakıyorum da çoğu bir örnek, bir ayrılık, bir çeşitlilik yok dediklerinde. Birini dinle, binini dinlemiş gibi oluyorsun. Kendi kendilerine düşünmüyorlar da çevreden topladıkları yalan yanlış yargılarla, iri lakırdılarla yetiniyorlar. Yüksek sesle konuştular mı, büyük bir iş görmüş gibi seviniyor, övünüyorlar. Gerçekten tatsız mı onların konuşmaları, gerçekten yavan mı? Yoksa ben pek yaşlandım, pek kocadım da onun için mi anlayamıyorum artık onları? Dilerim, doğrusu bu olsun. Kendimizden umudumuzu kesmek ağırdır ya, yarından umudumuzu kesmek daha da ağırdır.

Franz Kafka-Günlükler

19 Şubat 1911

Yataktan çıkayım derken düpedüz serilip kaldım bugün. Nedeni pek basit: Çalışmalardan büsbütün bitkin düştüm; bürodakilerden değil, öbür çalışmalardan. Büronun yalnız şu bakımdan masum denecek bir katkısı var bunda: Büroya gitmek zorunda olmasam kendimi rahatlıkla işime verebilir, beni en çok cuma ve cumartesileri -çünkü söz konusu günlerde kafamın içi kendi işimle dolu oluyor tasarlanamayacak ölçüde yiyip bitiren altı saatlik süreyi böyle bir yerde geçirmem gerekmezdi. Nihayet, bilmiyor değilim hani, benimkisi boşboğazlıktan başka bir şey değil; suç kendimde, büronun alabildiğine kesin ve haklı beklentileri var benden. Ne var ki, benim için korkunç bir ikili yaşam bu ve böyle bir yaşamda cinnetten başka çıkar yol yok sanırım. Bunları ortalığın iyice aydınlandığı bir sırada yazıyorum; öylesine gerçek olmasalar, sizi de bir oğlunuz gibi sevmesem, yazmazdım elbet.
Şunu da belirteyim ki, kuşkusuz yarın yine kendimi toparlayıp büroya gelecek, önce beni servisinizden uzaklaştırmak istediğinizi bildiren sözlerinizi işiteceğim.

4 Ekim 1 9 1 1

Huzursuzum, hiç keyfim yok. Dün uyumadan önce başımın içinde, sol yukarıda çıtır çıtır sesler çıkararak yanan serin bir alevcik hissettim. Bir gerginlik, çoktan sol gözümün üstüne gelip yuvalanmıştı. Hani düşününce öyle sanıyorum ki, bir ay sonra özgürlüğe kavuşacağımı söyleseler bile bürodaki çalışmaya daha fazla katlanamayacağım. Ama yine de görevimi yapıyorum çokluk, şefimi memnun bırakacağıma güvendiğim zamanlar pek rahatım ve durumumu hiç de korkunç bulmuyorum. Zaten dün akşam kasten vurdumduymaz biri durumuna soktum kendimi, gezmeye çıktım, Dickens'i okudum; derken kendimi biraz daha sağlıklı hissettim ve şimdi benden biraz uzaklaşmasına karşın benim haklı gördüğüm hüznü yaşama gücümü yitirdim; bu ise, bana her zamankinden iyi uyuyacağım umudunu verdi. Gerçekten biraz daha derin oldu uykum, ama yeterince uzun sürmedi, sık sık kesintiye uğradı. Kendimi avutmak isteyerek dedim ki: Varlığımdaki büyük çalkantıyı yine bastırdım; ama eskiden böyle zamanlardan sonra olduğu gibi bu kez kendi üzerimdeki denetimi elden çıkarmayacak, şimdiye kadar hiç yapmadığım bir şeyi yapıp çalkantının artçı! esintilerini hep aklımda tutacağım. Böyle davranırsam, belki içimde saklı duran bir dayanma gücü ele geçirebilirim.

Oğuz Atay-Günlük

6 Ağustos

Üç aydan fazla zaman geçti, bu deftere bir satır, bir düşünce, bir duygu kaydetmedim. Bu arada kitabı bitirdim, yani üç yüz sayfa yazdım; onun telaşı vardı. Sonra, yeni bir şey yapmak isteiğim yoktu. On gündür boştayım. İşinden ayrılmış biri gibi. Kitabı düzeltmeliyim. Vüsat’ı bekliyorum.
Bugün Sevin’den mektup geldi. Mektup bekleme telaşından kurtulamadım. 20 gündür yazmamıştı. Beklediğimi bilmek, onu da telaşlandırıyor. Bundan vazgeçmesi için onu inandırmalıyım ki ne isterse yapabilir. Yoksa, bilemiyorum, sadece ben bekliyorum diye mi yazıyor? Bunu istemiyorum.
Bugünlerde kendimden bahsetme isteği yok. Bu deftere ikinci kitabım hakkındaki düşüncelerimi yazmak istiyorum. Aklımdan bir şeyler geçiyor ara sıra. Unutuyorum. Geldiği anda bu deftere yazmalıyım. “Tutunamayanlar” gibi sayfa bir diye başlamak olmaz. Çok dağılıyorum.

Paylaştığım bilgiler ve günlük örnekleri yazma çalışmalarınızda umarım faydalı olur. Düşünceyi geliştirme yolları nelerdir? yazımı okuyarak yazma konusunda yeni bilgiler edinebilirsiniz.

İyi günlükler :)

Faydalanılan Kaynaklar:
Oğuz Atay-Günlük, İletişim Yayınları, 1987
Nurullah Ataç-Günce, YKY, 2005
Franz Kafka-Günlükler, Cem Yayınevi, 2013
www.turkedebiyati.org
tr.instela.com

Düşünceyi geliştirme yolları nelerdir? Yazılarımda bu yollardan nasıl faydalanabilirim?

2016-11-11T01:35:00.002+03:00

Bu yazıda düşünceyi geliştirme yolları, paragrafta düşünceyi geliştirme yolları ve düşünceyi geliştirme yolları örnekleri ile ilgili bilgi vererek yazılarınızda bunlardan nasıl faydalanabilirsiniz anlatmaya çalışacağım.

Düşünceyi geliştirme yolları

Yazma sürecinde düşüncenin geliştirilmesi, düşünceyi geliştirme teknikleri ile sağlanır. Bu teknikler bir düşünce birimi olan paragrafta, düşüncenin ayrıntılandırılmasını, genişletilmesini ve bir düşünce dokusu oluşturulmasını sağlarlar. Düşünceyi geliştirme teknikleri yardımıyla düşünce, tutarlı bir şekilde yapılandırılarak kolayca anlaması için okuyucuya sunulur.

Bir metinde yazar, fikirlerini daha anlaşılır ve ikna edici kılmak için tanımlama, tanık gösterme, karşılaştırma, örnekleme, benzetme, açıklama, sayısal verilerden yararlanma gibi düşünceyi geliştirme yollarını kullanır. Böylece çok daha etkili bir biçimde fikirlerini sunmuş olur. Velhasıl, bu yazımızda, paragrafta düşünceyi geliştirme yollarını yazılarımızda nasıl kullanabiliriz öğrenmeye çalışacağız.

Paragrafta düşünceyi geliştirme yolları ve örnekleri şu şekildedir:

1. Tanımlama

Bir şeyi özel ve değişmez nitelikleriyle tanıtmaktır. Bir kavram, bir varlık ya da nesne nitelik ve özelliklerine, bu özellikleri hazırlayan neden-sonuç ilişkisine göre tanımlanır.

Kısaca bir kavramı açıklamak olarak ele alınabilir. Genellikle paragrafın ilk kısmında yer alan tanımlama cümleleri, bir varlığın, bir nesnenin ya da bir kavramın özel ve değişmez niteliklerini sıralayarak onu tanıtır. Tanımlama, daha çok açıklayıcı ve tartışmacı anlatım
biçimlerinde kullanılan bir düşünceyi geliştirme yoludur. Tanımlamada iki farklı türden söz edebiliriz. Tanımlama nesnel olabileceği gibi öznel de olabilir. Yazar bazen kendi görüşleri doğrultusunda da tanım yazabilir.

Örnek:

Mavi gökyüzü, sonsuzluğun simgesidir. (öznel tanım)
Çin Seddi, dünyanın en uzun duvarıdır. (nesnel tanım)
Bu proje, dünyayı değiştirecek bir buluştur. (öznel tanım)
Ankara, Türkiye'nin başkentidir. (nesnel tanım)

2. Tanık gösterme - Alıntı Yapma

İfade edilmek istenen düşünce, başkalarının görüşlerinden yararlanma yoluyla geliştirilebilir. Bilgisine, sözüne ve düşüncesine başvurulan kişinin ele alınan konu alanında güvenilir bir kişi olması gerekir.

Bu yöntemde bir durum ya da kavram açıklanırken, anlatıma inandırıcılık kazandırmak amacıyla başkalarının düşüncelerinden ve sözlerinden yararlanılır. Düşüncelerinden yararlanılan kisinin de alanında uzman olması gerekir. Alıntı yapmada, tanık gösterilen kişinin adına yer verileceği gibi o kişinin sözlerine de yer verilebilir. Alıntı yapmada bir söze yer verilecekse, bu söz tırnak içinde yazılmalıdır.

Örnek:

İnsanı ele almayan, dünyayı insandan soyutlayıp sadece doğayı, kuşları, ağaçları anlatan şeye sanat denemez. Sanatın temelinde insan vardır. Bu konuda Andre Gide de benim gibi düşünüyordu. O bir yazısında şöyle der: “Sanatın konusu insandır.”

3. Örnekleme

En basit ifadeyle bir şeye uygun örnek göstermedir. Örnekleme, hem yazılı anlatımda hem sözlü anlatımda daima başvurulan bir açıklama tarzıdır. Nitekim günlük hayatta veya yazılı anlatımda, örneğin, meselâ, örnek vermek gerekirse, söz gelişi vb. açıklamayı pekiştirici kalıplara daimâ rastlanmaktadır. Bu teknik kullanılırken genelden daha çok özel durumlar ile örnekler geliştirilmesine dikkat edilmelidir.

Örneklerin bazısı tasarlanan, bazısı olmuş, bazısı da gerçeğe dayanan örneklerdir. Hangisi olursa olsun örnekleme, düşünceye görünürlük ve anlaşılırlık kazandırır. Bu yöntem kullanılmadan önce yazar, asıl anlatmak istediğini verir ve daha sonra bu anlatılanlara dayanarak örneklere yer verir. Örnekleme genellikle düşünceleri somutlaştırmak amacıyla kullanılır.

Örnek:

Her şair, istediği gibi şiir yazmakta özgür olmalıdır. Yazılan hiçbir şiir, kalıplaşmış şiir anlayışlarıyla değerlendirilemez. Hele şiire "modası geçmiş" yakıştırmasında bulunmak akıl kârı bir iş değildir. Bir Yunus Emre hâlâ okunuyor, bir Karacaoğlan hâlâ televizyonlarda söyleniyor. Önemli olan şiirin büyük dünyasına ulaşmak ya da bu dünyayı oluşturabilecek gücü elinde tutmaktır.

Altı çizili cümlelerde örneklemerle düşünce desteklenmiştir.

4. Benzetme

Aralarında benzerlik ilişkisi bulunan iki şeyden benzerlikçe güçsüz olanın güçlü olana yaklaştırılması yoluyla yapılır. Yazılarda ileri sürülen fikri pekiştirmek ve somut hale getirmek için kullanılır.

Örnek:

Bu şehrin göğünde sürekli bir duman, yollarında yuvarlanan toz bulutları vardı. Yakıcı güneşin altında harap olmuş sokaklar, evler, hanlar, hamamlar, pencereler, çerçeveler renkleri solmuş bir tabloyu andırıyordu.

Bu paragrafta harap olmuş bir şehirden söz edilmiş ve bu şehirdeki “harap olmuş sokaklar, evler, hanlar, hamamlar, pencereler, çerçeveler” renkleri solmuş eski bir tabloya benzetilmiştir.

5. Sayısal verilerden yararlanma

Bir düşünce açıklanır veya kanıtlanırken gerektiğinde sayısal veriler kullanılır. Sayısal veriler, okuru ikna etmede oldukça etkili bir yoldur. İnsanların sayılara karşı beslenen güvene bağlı olarak istatistiklerin inandırıcı bir etkisi olduğu gözlenmektedir.

Bu yöntemde bir görüş bildirilirken, bu görüşle ya da konuyla ilgili daha önce yapılmış çalışmalarda ortaya konulmuş sayısal veriler kullanılabilir. Daha çok istatistiksel bilgiler sunulacağında kullanılan bir yöntemdir. Bilimsel yazılarda daha çok kullanılır. Bir diğer kullanım yeri de günlük hayatımızın bir parçası haline gelmiş haberlerdir. Sayısal verilerin mevcut olduğu haber metinleri her zaman için daha dikkat çekicidir.

Örnek:

Tanzimat döneminde yazar ve şairlerimizin %79.5’i İstanbul’da, %7.1’i Anadolu’da doğmuştur. Cumhuriyetten sonra ise bu oranlarda büyük bir değişme olmuş İstanbul doğumluların oranı %29, Anadolu doğumluların oranı ise %67 olmuştur. Bu bize Türk edebiyatının halkçı bir nitelik kazandığını göstermez mi?

6. Karşılaştırma

Karşılaştırmada iki ya da daha fazla şey arasındaki benzerlik veya farklılıklar değerlendirilir. Diğer bir deyişle, benzerlikleri, zıtlıkları gösterme işidir. Böylece düşünceye açıklık kazandırılır. Karşılaştırmada çeşitli görüşler birbirleriyle karşılaştırılır. Daha çok söyleneni inandırıcı kılmak için iki farklı kavramın ortak olan ya da olmayan yönleri karşılaştırılır. Düşünsel metinlerin yanı sıra yazınsal metinlerde de kullanılır. Yazınsal metinlerde kişiler ya da yerler karşılaştırılabilir.

Örnek:

Bizim yaşadığımız yerler, bu büyük şehre göre çok daha sakin ve huzurludur.
Her zaman ablasından daha anlayışlı olmuş ve hiçbir zaman ablası gibi ailesini üzmemiştir.
Türkçe dersinden aldığı not diğer notlarına oranla yüksekti.
Yapılacak olan işler, yapılmış olanlardan daha başarılı sonuçlar doğuracak.
Kuşlar ve balıklar hayvanlar içinde en çok sevdikleriydi.
Yazarın bu kitabı daha önce yazdıklarından içerik olarak biraz farklıydı.
En önde oturan bu küçük çocuk yaşıtlarına hiç benzemiyor, yaptığı her davranışla beğeni topluyordu.

7. Soru/Sorulardan Yararlanma

Paragrafta yer alan düşünce, sorulardan yararlanılarak da geliştirilebilir. Bu sorular, okuyucunun dikkatini çekecek nitelikte olmalıdır. Bir soru ile paragrafa başlamak okuyucuyu olumlu yönde etkileyebilir.

Örnek:

İyi konuşmasını bilen iyi yazmasını da bilirmiş. Konuştuğumuz gibi yazmak olacak iş midir? Yazıda hani bizim konuşmamızın ateşi? Sesimizi de kâğıt üzerinde gösterebilir miyiz? Yazı hiçbir zaman konuşmanın tıpkısı olamaz. Konuşurken karşımızdakine başımız, ellerimizin hareketleriyle sesimizin türlü yükselmeli, alçalmaları ile anlatabildiğimiz şeyleri yazı ile anlatamaz, duyuramayız.

Yazılarımda bu tekniklerden nasıl faydalanabilirim?

Düşünceyi geliştirme teknikleri, paragrafta düşüncenin açılması, genişletilmesi ve ayrıntılandırılmasında kullanılan tekniklerdir. Bu tekniklerin her biri farklı paragraf türlerinde farklı sıklıklarda kullanılabilir veya hiç kullanılmayabilir.

Bu tekniklerin kullanım dağılımını yazacağınız metne göre planlamanız gerekmektedir. Metinlerinizde ifade edeceğiniz düşüncelere göre hangi tekniği kullanıp kullanmayacağınızı bilmeniz çok önemlidir. Örneğin, bilimsel bir metinde tanımlama, sayısal verilerden yararlanma gibi teknikleri kullanabilirken benzetme tekniğini kullanmazsınız.

Düşünceyi geliştirme tekniklerinin her biri üzerinde ayrı ayrı durulmalıdır. Her biriyle onlarca örnek çalışması yapmanız yararınıza olacaktır. Yapacağınız örnek çalışmalarıyla kendinizi rahatlıkla geliştirebilirsiniz.

Unutmayın ki, yazılı anlatımda her paragraf bir düşüncenin ifadesidir. Birbiriyle ilgili düşüncelerin bir araya getirilmesi, ilgisiz düşüncelerin ayrılması, önemli düşüncenin ve daha az önemli olan düşüncelerin yani düşüncenin ağırlığının belirlenmesi, bir düşünceyi destekleyen veya desteklemeyen düşüncelerin belirlenmesi gibi düşünme süreçleri ile paragraf oluşturma sürecinin beraber yürütülmesi gerekir.

Bir diğer yazım Güzel ve Etkili Cümle Kurmanın 7 Kuralı'nı okumanızı tavsiye ederim.

İyi çalışmalar dilerim.

Yararlanılan Kaynaklar:

*Türkçe Öğretmeni Adaylarının Sözlü Anlatımlarının Düşünceyi Geliştirme Teknikleri Açısından İncelenmesi-Yrd. Doç. Dr. Mehmet KURUDAYIOĞLU

*Ortaöğretim Öğrencilerinin Yazılı Anlatımlarının Düşünceyi Geliştirme Teknikleri Bakımından Değerlendirilmesi-İsmet ÇETİN, Remzi CAN

*Üniversite Öğrencilerinin Tartışmacı Metin Yazma Becerileri-Eyyup COŞKUN, Esra Nur TİRYAKİ

Betimleme nedir? Betimleme nasıl yapılır? Betimleme örnekleri

2016-11-09T23:01:00.001+03:00

Bu yazımızda anlatım türlerinden betimleme nedir , betimleme nasıl yapılır sorularına cevap arayacak ve çeşitli betimleme örnekleri inceleyeceğiz.

Betimleme nedir?

TDK'ya göre betimleme: "Tasarlama, bir şeyi sözle veya yazıyla anlatma, göz önünde canlandırma, tasvir. " anlamındadır.

Betimleme, bir nevi varlıkların, durumların özelliklerini resim çizer gibi anlatmadır. Bir başka deyişle okuyucuya göremediği varlığı yazıyla göstermek, yazıyla varlığın fotoğrafını çekmektir. Yalnız asla düz bir anlatım değildir. Betimleme, anlatmak istediğimiz varlığı bir başka boyuta büründürerek duyulara hitap etme sanatıdır.

Betimleme nasıl yapılır?

Bir kalemi herkes eline alıp resim çizebilir. Yalnız kimisi cin ali çizebilirken kimisi de kalemi adeta konuştururcasına bir kişinin portresini birkaç dakikada en ince ayrıntısına kadar resme dökebilir. Betimlemede de aynı durum söz konusudur. Kimisi bir nesneyi birkaç kelimeyle yüzeysel olarak anlatabilirken kimisi de bir nesneyi en ince ayrıntısına kadar sayfalarca insanın duyularına aks ettirircesine anlatabilir.

Betimleme yapmak, yazma çalışmalarının hepsinde olduğu gibi çok çalışma ve emek gerektiren bir mevzudur. Çünkü başta ifade ettiğim gibi o sadece düz bir anlatım biçimi değil sanatsal bir üründür. Bu söylediklerimden hareketle betimlemenin nasıl yapılacağıyla ilgili hususları maddelerle özetlemek istiyorum:

1. Betimleme gözlemlere dayanır. Kişinin gözlemlerindeki başarı bu anlatım tarzında da doğal olarak başarıyı arttırır. Gözlem yeteneğinizi geliştirmeye bakın. Nesnelere sıradan değil de nesnelerin farklılıklarını yakalamak amacıyla bakın. Örneklere göz atalım:

Örnek1: Kasabanın bu yolu şeftali bahçelerinin arasından ırmağa gidiyordu.

Örnek2: "Irmağa giden yol, kasabadan kurtulunca, göz alabildiğine uzanan sayısız şeftali bahçeleri arasından geçerdi." -Şeftali Bahçeleri-

Birinci örnekteki betimleme sıradan bir betimlemedir. Yol, sıradan bir biçimde anlatılmıştır. Refik Halit Karay'ın hikayesinden aldığımız ikinci cümlede dikkat ederseniz yol, edebi bir biçimde ve duyuları harekete geçirecek minvalde betimlenmiştir. Bu iki örnekte gözlem ve gözlemi cümleye dökmedeki farkı açıkça görebilirsiniz.

2. Betimlemeyi sadece dış görünüşün kelimelerle resimlenmesi olarak düşünmemek gerekir. Bu, okuyucunun zihninde imaj oluşturmaya yarar. Diğer yandan bütün duyu organlarını da harekete geçirecek heyecanlar betimleme yoluyla yaratılabilir. Buradan hareketle betimlemeler edebi betimleme ve fikir ağırlıklı betimleme olarak ikiye ayrılabilir. Edebi betimleme özneldir ve anlatıcının konuyu duygu ve yorumlarını katarak kendinde uyandırdığı intibalara göre anlatması esasına dayanır. Fikir ağırlıklı betimleme nesneldir, konunun kişisel yorum katmadan olduğu gibi anlatılmasıdır. Burada bizi ilgilendiren kısım edebi betimlemedir.

3. Betimlemede ayrıntıların seçimine özellikle dikkat etmek gerekir. Anlatılacak olay, mekân, nesne ya da durum hakkındaki bütün ayrıntıların betimlenmesi okuyucuyu sıkabilir. Fazla ayrıntı konuyu, asıl anlatacağımız mevzudan uzaklaştırır ve yazımız bıkkınlık veren bir hal alır. Ayrıca ana konumuza dönmekte zorlanabiliriz.

4. Betimlemeler okurun seviyesine uygun olmalıdır. Çocuklara hitap ettiğiniz bir yazınızda uzun cümlelerle yaptığınız ağır betimlemeler hedef kitlenize uygun değildir. Örneğin:

"Her sabah Çarşı Camii`nin arkasındaki harap zaptiye ahırlarının önünden, bir serçe sürüsü gibi, cıvıl cıvıl neşeli geçerdik. Okul biraz daha ileride, alçak duvarlı, oldukça geniş bir avlunun ortasında idi. Bir kattı, etrafında yükselen büyük kestane ağaçlarının birbirine karışmış koyu gölgeleri bütün çatısını kaplardı. (Ömer Seyfettin- Falaka)"

Çocuklara hitap eden Falaka hikayesinde yazar onların anlayabileceği seviyede betimlemelere yer vermiş.

5. Betimleme yapma hususunda kendinizi geliştirmek için bol bol yazma çalışması yapın. Masanızdaki kalemliği, yerde duran bir terliği, duvarınızda asılı olan bir tabloyu vs. gibi şeyleri betimlemeye çalışın. Farklı zamanlarda aynı şeyleri farklı cümlelerle yeniden betimleyin. Aradaki farkı ve gelişmeyi hissedeceksinizdir.

6. Her zaman söylediğim gibi okumak yine yazmanın en önemli ilacıdır. Ustaca yapılmış betimlemeleri özellikle okuyucağınız hikayelerde inceleyebilirsiniz.

7. Son olarak mümkün mertebe betimlemelerinizi çok uzun cümlelerle yapmayın.

Betimleme örnekleri

Usta yazarlardan alıntıladığım betimleme örneklerini sizlere yardımcı olması düşüncesiyle paylaşmak istiyorum:

Örnek1:

Büyükada’da, Temmuz ibtidası. Öğle üstü. Güneşin eriyip toprakları, yaprakları kavrayıp kavurduğu, yalayıp parlattığı bir gün. Gökten dökülen sıcak, yanakları yakıyor göğüsleri eziyor nefesleri tıkıyor. Elle tutulabilir bir alev haline geliyor. Ortalık gözleri kamaştıracak derece aydınlık… Karşıdaki çamlar yanık, siyah bir leke gibi duruyor. (Ahmet Hikmet Müftüoğlu-Üzümcü)

Örnek2:

Irmağa giden yol, kasabadan kurtulunca, göz alabildiğine uzanan sayısız şeftali bahçeleri arasından geçerdi. Haziran içinde bile taşkın dere ayaklarının çamurlu, ıslak tuttuğu bu gölgeli yerlerde otlar bütün bir yaz mevsimi yeniden yeniye sürer, kızgın güneş, ağaçların tepelerinde meyveleri pişirirken, nemli toprakta birbiri arkasına yoncalar fışkırır, çayırlar kabarırdı. Suların serinliği, taze ot kokusu, gölgelik ve bereket içinde bahar bu bahçelerde tâ kışa kadar uzanıp giderdi. (Refik Halit Karay-Şeftali Bahçeleri)

Örnek3:

Arkada soğuk bir sonbahar göğü çizili; ötelerde, sıradağlar üstünde kaçan bulutları kovalayan rüzgar.

Önde, kurumuş pelinlerle kaplı bozkır, son yağmurlarla ıslanmış, kararmış yol; iki yanında kırık çalılar. Çamurlu yolda iki yolcunun ayak izleri durmakta. Yol uzaklarda silinip giderken izler de belirsizleşiyor. Birer adım daha atsalardı, çerçevenin arkasında kaybolacaklardı sanki.(Cengiz Aytmatov-Cemile/Elips Yayınları)

Örnek4:

"Bahçe. Parlak bahar güneşi. İçerinin renklerinden ve kokusundan birdenbire ayrılan tatlı bir parlaklık, çamların yeşili ve taze tabiat kokusu. Uzakta, çamların altında, beyaz entarili hastalar derinliklere doğru gitgide küçülen, yumuşak hayaletleriyle uzanmış, güneşleniyorlar. Koğuşlardan birinin penceresinden hasta bir çocuğun söylediği türkü geliyor. Kumlu yolda yürüyen ayakların çıtırdısı. Ve her an çamların karaltıları arasında ansızın beliren bir beyazlık.(Peyami Safa-Dokuzuncu Hariciye Koğuşu/Ötüken Yayınları)

Bu örnekleri daha önce başka bir yazımda paylaşmıştım ancak bu konuda da iyi örnekler olduğunu düşünerek paylaşma ihtiyacı hissettim.

Umarım faydalı bir yazı olmuştur. Edebi Metin Oluşturmada Farklı Bir Yöntem yazımı okuyarak yazma konusunda yeni fikirler edinebilirsiniz.

Yararlanılan Kaynaklar:
Türkçe Eğitiminde Anlatım Tarzları - Arş. Gör. Özay KARADAĞ

Edebi Metin Yazmak İsteyenlere Yeni Paragraf Örnekleri

2016-11-04T20:08:00.000+03:00

Edebi metin -sanatsal metin- yazmak tecrübe meselesidir. Tecrübe kazanmak ise zaman ve çalışma ister. Başarılı edebi metin ve paragraf örneklerini incelediğimizde üzerlerindeki tecrübe izlerini çok rahatlıkla görebiliriz.

Edebi metin yazma konusunda kendisini geliştirmek isteyenler için aslında güzel bir yol vardır: Büyük yazarların eserlerini inceden inceye okumak ve onlardan faydalanmak. Edebiyatımızda zirvelere çıkmış sanatsal metin yazma konusunda örnek alacağımız büyük yazarlarımız mevcut. İğneyle kuyu kazacağımıza neden onların tecrübe ve bize sundukları eserlerden yararlanmayalım?

Bu zaviyeden sizlere faydası olması amacıyla önemli eserlerden alıntıladığım edebi metin yazmanıza yardımcı olacak yeni paragraf örneklerini istifadenize sunuyorum:

"Önümüzde hayat... Her gün bir başka uykuya yatıp bir başka rüya göreceğiz. Halbuki zaman, ağır ağır bizimle beraber akan nehir, bir göle varıyordu. Bu gölde artık biz akmıyor, dalgalanıyorduk. Yahut bana öyle geliyordu. Çoğumuz evlenmiştik. Birbirimizi liseden beri bırakmayan dört arkadaş hepimiz birer kız almıştık. Aynı mahallede oturuyorduk, aynı yolları tepiyor, evimize varıyor; aynı kadını her akşam daha fazla sevmeye çalışıyorduk. Aynı mezarlık karşımızda idi. Seneler böyle geçtiği halde aynı sarışın, esmer, ayakları çıplak çocuklar hiç büyümeden aynı servi ağaçlarına tırmanmaya çalışıyorlar, aynı ölülerin taşları arkasında saklambaç oynuyorlardı. Birdenbire her şeyin bir saniyede duruverdiğini görmüştük.(Sait Faik Abasıyanık-Sarnıç/YKY 2011)"

"Bitti. Esirlik yılları bitti artık. Ömrümde ilk defa hür hissediyorum kendimi. Hür insanların yaşadığı topraklardayım. Ölüm korkusu, işkence korkusu bıraktı yakamı.

Yıllarca peşinde koştuğum hürriyete kavuştum, ama içim neden kapalı? Kendimi bildiğim anda kaybettiğim yaşama sevince neden kavuşamadım yeniden?

Yurdunu kaybeden adam için hürriyetin bile manası kalmadığını şimdi anlıyorum. İçinde doğduğum, gülüp oynadığım yerlerde benim dilim konuşulmuyor artık. Bir zamanlar o topraklarda dilimi konuşan insanların ne olduklarını da bilmiyorum.

Son fırtına ağacı devirdi. Bizler, uçurduğu birkaç yaprak, boşlukta yolunu şaşırmış, ümitsiz ve şaşkın, meçhul bir geleceğe doğru, yalpa vurup duruyoruz.(Cengiz Dağcı-Yurdunu Kaybeden Adam/Ötüken-2006)

"O basit çerçeveli küçük resmin yine karşısındayım işte. Köye gidiyorum yarın sabah; resme uzun uzun, dikkatle bakıyorum, yolculuk için bana bir şeyler söyleyecek sanki.

Resim sergilenmedi. Üstelik, köyden akrabalar gelince hemen kaldırıyorum onu, saklıyorum. Sanat eseri sayılmaz gerçi, ama utanılacak bir şey de değil. İçindeki toprak kadar yalın.

Arkada soğuk bir sonbahar göğü çizili; ötelerde, sıradağlar üstünde kaçan bulutları kovalayan rüzgar.
Önde, kurumuş pelinlerle kaplı bozkır, son yağmurlarla ıslanmış, kararmış yol; iki yanında kırık çalılar. Çamurlu yolda iki yolcunun ayak izleri durmakta. Yol uzaklarda silinip giderken izler de belirsizleşiyor. Birer adım daha atsalardı, çerçevenin arkasında kaybolacaklardı sanki.(Cengiz Aytmatov-Cemile/Elips Yayınları)"

"Bahçe. Parlak bahar güneşi. İçerinin renklerinden ve kokusundan birdenbire ayrılan tatlı bir parlaklık, çamların yeşili ve taze tabiat kokusu. Uzakta, çamların altında, beyaz entarili hastalar derinliklere doğru gitgide küçülen, yumuşak hayaletleriyle uzanmış, güneşleniyorlar. Koğuşlardan birinin penceresinden hasta bir çocuğun söylediği türkü geliyor. Kumlu yolda yürüyen ayakların çıtırdısı. Ve her an çamların karaltıları arasında ansızın beliren bir beyazlık.

Her gidişimde, hastahanelerin bahçeleri bana hüzün verirdi. Bunun manasını şimdi bulmaya çalışıyorum ve hastalıkla tabiat arasındaki büyük tezadı anlıyorum. Bu bir bahçeden hastahaneye girerken ve bir hastahaneden bahçeye çıkarken en çok hissedilen şeydir.(Peyami Safa-Dokuzuncu Hariciye Koğuşu/Ötüken Yayınları)"

Bu nadide eserler içinden paragraf örnekleri seçmek çok zor aslında. Çünkü hepsinin her bir paragrafı ayrı güzellikte. Bu paragraflarla kalmayıp eserleri okuyun derim.

Umarım çalışmalarınızda faydalanırsınız.

İyi yazmalar.

Telif Hakkı Nedir? Telif Hakkı Nasıl Alınır?

2016-10-30T01:53:00.000+03:00

Eseri ne olursa olsun -roman, hikaye, şiir, fotoğraf, resim, senaryo vs.- bütün eser sahiplerinin en büyük problemlerinden birisi eserinin çalınması ihtimalidir. Ne de olsa bir eser kolay meydana gelmiyor. Uykusuz geceler, baş ağrıları, harcanan zaman, emek... El emeği göz nuru yani. Eser bir nevi sahibinin çocuğu gibidir. Sahibi onun için her şeyini vermiştir ve onu asla kaybetmek istememektedir. Sözü fazla uzatmadan bu zaviyeden " Telif Nedir?, Telif Hakkı Nedir?, Telif Hakkı Nasıl Alınır?, Telif Hakkı Ücreti Var mıdır?, Eserimi Nasıl Koruyabilirim? gibi sorulara cevap arayalım.

Telif Nedir?

Gelin öncelikle konumuza esas teşkil eden birkaç kelimenin tam manasını TDK yardımıyla öğrenelim.

Eser: 1. Emek sonucu ortaya konan ürün, yapıt: Boğaziçi doğrudan doğruya Türklerin eseridir. -Y. K. Beyatlı.

2. Yayın, kitap, yapıt: Bütün özlediğim eserlerle bir kütüphane yapabilsem artık yapılacak bir iş kalmayacak. -H. Z. Uşaklıgil.

3. İz, işaret, im: Yüzünde biraz önceki elemden, kızgınlıktan, çaresizlikten eser yoktu. -A. Kulin.

4. Soyut kavramlarda belirti: Acaba, bir yolunu bulup bir talih eseri olarak gidemez miydik? -A. Erhat.(TDK)

Burada 1. ve 2. maddeler bizim konumuzdaki "eser" kavramını karşılamaktadır.

Müellif: Yazar. Yani eser sahibidir.

Telif: 1. esk. Uzlaştırma.

2. esk. Kitap yazma.

3. huk. Telif hakkı.

4. sf. Özgün bir biçimde oluşturulan.(TDK)

Bu manalardan çıkaracağımız sonuç:

1- Emek sonucu ortaya konulan ne olursa olsun o bir eserdir. Bunun illa yazılmış çizilmiş bir şey olması gerekmemektedir.

2- Ortada bir eser varsa mutlaka sahibi de vardır ve emek veren kimse eser ona aittir.

3- Telif hukuki bir haktır.

Telif Hakkı Nedir?

Sözlük manası "Bir fikir veya sanat eserini yaratan kişinin, bu eserden doğan haklarının hepsi, telif, yazar hakkı, röyalti(TDK)." olan telif hakkıyla ilgili İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi'nin 27'nci maddesinde şu bilgilere yer verilmiştir:

1. Herkes, topluluğun kültürel faaliyetine serbestçe katılmak, güzel sanatları tatmak, ilim sahasındaki ilerleyişe iştirak etmek ve bundan faydalanmak hakkını haizdir.

2. Herkesin yarattığı, her türlü bilim, edebiyat veya sanat eserlerinden mütevellit manevi ve maddi menfaatlerin korunmasına hakkı vardır

Özellikle ikinci maddeye baktığımızda eser sahipleri herhangi bir yere başvurmasa da başından itibaren eserinin bütün haklarına sahiptir. Yani telif size birileri tarafından bahşedilen bir hak değil, doğrudan doğruya sahip olduğunuz bir haktır. Durum böyle olmasına rağmen eserler pervasızca çalınmaktadır.

Teknolojik imkanların çokluğu günümüzde -her zamankinden çok- emek hırsızlığını kolaylaştırmıştır. İnternet ortamında gezen hırsızlar, emek verilen onca eseri çalmak için yarışmaktadırlar. En basitinden çaldıkları blog yazılarını bile kendi bloglarında yayınlamaktan çekinmemektedirler. Peki, emek hırsızlığının bu kadar kolay olduğu bir ortamda eser sahipleri ne yapmalıdırlar?

Telif Hakkı Nasıl Alınır? Eserimi Çalınmaktan Nasıl Koruyabilirim?

Roman, şiir, hikaye veya bir senaryo yazdınız. Fikir ve sanat eserleri kanununa göre artık siz bir eser sahibisiniz. Doğal olarak da eserlerinizi koruma hakkına sahipsiniz. Peki, ama nasıl koruyacaksınız?
Eserlerinizi koruma adına sizlere yardımcı olması amacıyla birkaç yöntemden bahsetmek istiyorum.

Eserlerinizi koruma adına şu yöntemleri uygulayabilirsiniz:

1. Kayıt tescil

Kayıt tescil işlemi isteğe bağlı olup zorunlu bir uygulama değildir. Kayıt tescil başvuruları Telif Hakları Genel Müdürlüğüne yapılır. Başvurunuzu evraklarla birlikte şahsen de yapabileceğiniz gibi posta yoluyla da yapabilirsiniz. Ayrıca http://www.telifhaklari.gov.tr/KayitTescil-Basvurulari internet adresinden de başvurunuzu yapabilirsiniz. Kayıt tescil ücreti ise şu an 116,57 TL'dir.

2. Noter tasdiki

Eserlerinizi sayfa sayfa notere tasdik ettirebilirsiniz. Yalnız noter tasdiki kapsamlı eserler için pahalıya mâl olabilir. Çünkü noterler sayfa başı ücret almaktadırlar.

3. Alenileştirme

Bir başka yöntem ise eserinizi alenileştirmektir. Yani eserlerinizi çeşitli yarışmalara göndermek ve topluma açık alan ve kurumlarda sunum yapmak telif haklarınızı koruma adına bir yöntemdir. Bir diğer alenileştirme yöntemi ise eserinizi matbaada bastırıp ön sayfasına yayın tarihi koymaktır.

4. Mail veya posta göndermek

Eserinizi koruma adına maliyeti en az olan yöntem diyebiliriz. Eserinizi bir zarf içine koyup PTT'den adresinize postalayarak eserinizi koruyabilirsiniz. Çünkü PTT kayıtlarına geçen gönderiniz resmi kayıt altına alınmış olmaktadır. Burada önemli olan zarfı açmamanızdır.

Mail yoluyla da eserinizi koruyabilirsiniz. Eşinize, dostunuza veya avukatınıza eserinizi mail yoluyla göndererek ona elektronik zaman damgası basmış olursunuz ve eserinizin çalınması durumunda mahkemeye bunu delil olarak sunabilirsiniz.

Sonuç

Telif hakkı nasıl alınır? Eserimi nasıl koruyabilirim? gibi sorulara cevap vermeye çalıştım. Umarım sizlere yardımcı olabilmişimdir.

Unutmayınız ki buradaki yöntemler eserin size ait olduğunu kanıtlamaz. Yalnızca mahkemede birinci dereceden delil sunmanıza olanak sağlar. Ayrıca hiçbir yöntem eserinizi çalınmaktan tam olarak korumak için yeterli değildir.

Yine de ne yazarsanız yazın eserinizi korumak için elinizden geleni yapın. Sonuçta eseriniz üzerinde sizin emeğiniz var.

Esen kalın...

Faydalanılan Kaynaklar
1. http://www.unicef.org/turkey/udhr/_gi17.html
2. http://www.telifhaklari.gov.tr/
3. http://www.tdk.gov.tr/
4. https://www.youtube.com/watch?v=EYhApdJdDu4

Edebi Metin Örnekleri

2016-10-20T02:48:00.000+03:00

Zaman zaman bu blogda çeşitli edebi metin örneklerini istifadenize sunmaya çalışıyorum. Bunu sunmaktaki amacım farklı türdeki edebi metin örnekleriyle tanışmanıza vesile olmaktır. Maalesef araştırma ve okuma konusunda -genel olarak- zayıf bir milletiz. Bu sebeple elimizin altında yer alan edebi cevherlere ulaşmıyoruz, ulaşamıyoruz. Umarım kısa zamanda bu kötü huyumuzdan vazgeçebiliriz.

Yazımızda fabl, hikaye, halk hikayesi, efsane, masal gibi türlere ait edebi metin örneklerine yer verilmiştir.

Fabl

Sünger Yüklü Eşekle Tuz Yüklü Eşek

Bir eşekçi, elinde âsâ., .
Bir Roma imparatoru edasıyla
Sürüyormuş uzun kulaklı iki düldülü.
Biri sünger yüklü, bıraksan uçacak;
Öteki ağır aksak,
Sırtında şişeler varmış gibi
Tıka basa tuz doluymuş küfeleri.
Bizim üç ahbap çavuş az gitmiş uz gitmişler
Dere tepe düz gitmişler
Varmışlar geçit veren bir ırmağa
Ve bakın orda neler gelmiş başlarına.

Oysa her gün de geçerlermiş aynı yerden
Eşekçi sünger yüklü eşeğe binmiş
Sürmüş tuz yüklüsünün ardından
Gel gör ki bu öndeki eşeğin
Keyfince yürüyesi gelmiş
Ve ayakları yerden kesilmiş.
Tekrar su yüzüne çıkınca da
Kaçmış gitmiş hoplıya zıplıya.
Neden derseniz, sularla cenkleşirken
Öylesine erimiş ki sırtındaki tuz,
Tüy gibi hafif bulmuş kendini birden
Uzun kulaklı dostumuz.

Sünger yüklü öbür dostumuz da
Aynı yolu tutmaya kalkmaz mı!
Koyun gibi uymuş başkasının kafasına
Gırtlağına kadar battığı sularda
Kendisi, eşekçi ve sünger
Bir hayli içki devimıişler:

- Sünger içer de biz içmez miyiz?
Demiş eşekle eşekçimiz.

Ama sünger öyle hızlı içmiş
Ve öylesine ağırlaşmış ki birden
Kıyıyı bulamamış eşek bu kadar yükle;
Üstelik eşekçi de bir yandan
Sıkı sıkı sarılmış boynuna can havliyle
Ha boğuldu, ha boğulacaklarken
Gelmiş, canlarını kurtarmış birisi
Kimmiş gelen, önemli değil orası.

Şu dersi aldık ya, o yeter bize:
Herkesin gidişi bir olmamalı,
Her gördüğünü yapanın yamandır hali.
Buydu demek istediğim başlarken söze.

La Fontaine-Bütün Masallar (Çev: Sabahattin Eyüpoğlu)

Hikaye

Üzümcü

Büyükada'da, Temmuz ibtidası. Öğle üstü. Güneşin eriyip toprakları, yaprakları kavrayıp kavurduğu, yalayıp parlattığı bir gün. Gökten dökülen sıcak, yanakları yakıyor göğüsleri eziyor nefesleri tıkıyor. Elle tutulabilir bir alev haline geliyor. Ortalık gözleri kamaştıracak derece aydınlık... Karşıdaki çamlar yanık, siyah bir leke gibi duruyor.
Bu kadar nura dayanamayan gözler sönüyor ve kapanan göz kapakları altında kımıldanmak istemiyordu. Yer, gök bir kor hâlinde için için yanıyordu.

Baygın, geniş sükûtun içinden tâ uzaklardan, iskele tarafından akisler hâsıl ederek korkunç, vakur bir seda kükredi:

- Kaaarpuz!... Karpuz!...

Köşklerin camlarına çarparak, çamların tepelerinden aşarak kızgın bir kartal mehabetiyle dağların sırtlarından uçan bu sesten ürken bir küme güvercin karşıki çamlıktan havalandı.

- Kaaaarpuuz!....

Bu sedaya Nizam tarafından daha dik, daha iri bir ses aks-i seda gibi cevap verdi:

- Çaaaavuuuş!...

Sükût!.. Sanki bu dik, kalın, büyük sesin azametinden mevcudat bir saniye için ürkmüş, titremişti. Sükûtun altında sinmiş duran dağlara, denizlere bu iki sesin yüksekliği hâkimdi.

Çaaavuuuş!... Çaaavuuuuuş

Sesi kadar yüksek vücûdu, değirmi ve kır sakalı, açık ve yanık göğsü, kalın tozluklu baldırları, saf çehresi arkasından seksen okka çeken içice geçmiş iki küf es iyle bu recüliyyet heykeli şimdi karşımda duruyordu:
- Baba, sen kumanda eder gibi üzüm satıyorsun. Sesin gürlüyor!

- Bağırmıyorum ki...

Üzümünü verdi. Yukarıki tepeye tırmanmaya başladı. Etrafı çınlatıyordu:
Çaavuuuş!...

Ben bu sese, bu sesi hâsıl eden cevhere meftunum.

Şimdi yanımızdaki sokaktan bir satıcı daha geçiyor: Biraz daha uzaktan "çalı fasulye, kemer patlıcan!" sesleri alçaklarda paylaklanarak yayılıyor. Bunların üstünde uçan "çaavuuuş!..." avazının yanında bu yıpranmış, çatlamış sesler ne kadar âciz, ne kadar pest kalıyordu.
Evin arka penceresine koştum. Üzümcü tepeye varmıştı. Yolun kenarındaki kayanın üstüne küfesini koydu. Ellerini belindeki kızıl kuşağın ön tarafına soktu. Açık göğsü, çıplak, sert baldırlarıyla bir kuvvet âbidesi vaziyetinde durdu. Mütekebbir, kalın kaşları altında mütehakkim ağır dönen iri gözlerinden fırlayan nazarlarıyla, Marmara'nın dalgalarına, karşıki sahile, mavi göğü, lâcivert deniziyle, altın köpüğü renginde güneşinin ışığıyla mavi gözlü, sarı saçlı bir kıza benzeyen sevimli, sevgili yurdunun taşına, toprağına derin derin baktı,.. Bu bakıştaki esrar, bu bakıştaki feryad, memleketi için: "Allah! dedim, yatağana dayandım;

-Ben seninçin al kanlara boyandım" beytinin mağrur bir meali idi.

Pencerenin önünde bu canlı kaleyi hayretle, hürmetle seyrediyor; bunun kur'a neferi hâlinde üstünde mavili kırmızı yemeni sarılmış kalıpsız, püskülsüz fesi, ayağında yırtık çarığı, sırtında alaca mintanının üstünde koyun postundan dağarcığı olduğu hâlde sırayı bozmamak için bir kuzu gibi seğirte sıçraya Harbiye Nezâreti'nin büyük kapısından içeri girdiğini görüyordum.

Bugün uçuk benzinle, yırtık cepkeninle bir vatan kurbanı teslimiyetiyle girdiğin devlet kapısından, asker ocağından, yarın yeni libâsınla, kızıl fesinle bir âmir kurumuyla çıkarsın! O zaman, bugünkü zayıf, yarın kavî bir kahraman olur; bastığın yerleri titretirsin!... Atın dizginini kavrayıp, kılıcını çektiğin, tüfeğini omuzuna vurup, süngünü taktığın vakit bugünkü köylü, yarın korkunç bir asker olur; âsîleri sindirirsin!... Tarlanı çapalar, davarını güderken hakaret görürsen bugünkü koyun, yarın yırtıcı bir kaplan kesilir; yuvam bozanları ezersin!.... Seni böyle bir an içinde değişmiş görenler sanırlar ki bu sağlam vücut yalnız asker libâsı giymek, bu sert pençeler yalnız silâh kullanmak, bu kalın ses yalnız siper almak için yaratılmıştır.
Senin o tabur hâlinde bir pulat kütlesi katılığında yürürken takındığın o salâbet, o vakarı görüp de, sana güvenmemek, seni sevmemek kabil değildir.
Sen gürbüz ninenin, gür ve temiz sütünü daha emerken azamet-i nefs, sebat ve tahammül, itaat ve tahakküm gibi âmir olmak için yaratılmış bir cinsin faziletlerine mâlik olmuşsun. Bu hâkimiyet esaslarım başka milletler mekteplerde, medreselerde anlarlar. Sana bu meziyetleri ninenin iri siyah bakışı, babanın kükreyen dik sesi, Kuran'ın esrarengiz ahengi öğretmiş.

Yırtık poturunla da vakursun; mahkûm olsan da hâkimsin; temellükten ziyâde tekebbüre meyyalsin; fikrinde azmin gibi sabitsin; sertsin, sertliğinde kabalıktan, bayağılıktan ziyâde âmiriyet kuvveti, necâbet lâubaliliği vardır. Hiddetle yıldırım gibi gürlediğin halde rikkatle bir bulut gibi ağlarsın; safiyette bir melek, ısrarda bir devsin... Onun için dünyada eşi bulunmaz bir millet olmuşsun. Düşündüğün zaman bir arslan temkiniyle ağır ve sakin durusundan, kızdığın vakit ki azim ve şiddetin anlaşılmaz. Uzun kirpiklerin altında utanganç ve durgun düşünen iri gözlerin bir kere açılmasın; kalın kaşların bir kere çatılmasın; o zaman varlığın, benliğin köpürür, taşar! O zaman ceberûtun, haşmetin parlar, yükselir. O zaman cebbar olursun. Bu acayip sırr-ı hilkatini bilmeyenler, yanılırlar.

Büyüklere karşı saygın bizzat sayılmayı sevdiğindendir; muti olman, muta olmak istemendendir.
İnce işlere alışmaya vaktin olmasa bile, zor bazuya bağlı teşebbüslerden lezzet alırsın. Kara topraktan, ak ekmeğini çıkarırsın.
Fikrinde muannit, muhabbette muannit, muharebede muannitsin. Yeniliğe çabuk alınmazsın, fakat bir defa da alışırsan bırakmazsın. Safsın; seni çekemeyenler böbürlenmekle değil, ekseri sana yaltaklanmakla seni ızrar ederler. Ayakların, kolların bir boğa gibi ağır ağır kımıldarken tavrından tükenmeyen bir tahammül, yılmayan bir azim aşikâr olur. O engin denize benzersin ki yavaş yavaş coşar ve coşunca da pek hırçın olursun.
Maddî menfaate ehemmiyet vermezsin. Para denilen mâden parçasına i'tibar etmezsin. Suçun budur. Müsrifliği asalet icâbı sayarsın.

Vakarın benliğine galebe çalar. Cananını canına tercih edersin. Ekseri başkaları için yaşar; başkaları için çalışır; başkaları uğruna ölürsün. Başkaları seni beğendiği, hâlde sen kendini sevmezsin. Ne zaman köyünde, önüne bir önlük koyup makine basma geçecek, ne vakit eline pergel alıp masaya yaslanacaksın? Ne zaman dükkânının tezgâhında sermayenin faizini hesap edeceksin?... Senden bunu bekliyorlar, sana bu kusuru buluyorlar... Fakat vakit kalıyor mu? Keseni doldurmak için değil, karnını doyurmak için kullandığın sapanın demirini tarlanın ortasında bırakıp tüfeğin çeliğine sarılıyorsun... O serhadden bu hududa koşuyorsun... Bulgaristan'da Ölüyor, Yunanistan'da ölüyor, Acemistan'da ölüyor, Sırbistan'da ölüyor; yalnız yurdunda, köyünde ölemiyorsun. Sevgili Ayşeciği doya doya Öpemiyor, yavrun Mehmetçiği seve seve büyütemiyorsun...

Bir ulu çınarsın ki kırılır, eğilmezsin; ölür, inlemezsin... Kanınla çorak kumlukları sularken ekmeğini alnının terine batırır yer, yine düşman karşısına yaralarınla beraber her yerde bir istihkâm gibi çıkarsın... Sen zâlim heybetinle bir mazlumsun; ninenin, atanın bucağında bir garib; ananın, babanın kucağında bir yetimsin!...

Dul analarla dolu olan şu Anadolu bir üvey nine kadar sana cefakârdır... Sen Şarkın kınına giremeyen bir kılıcısın; doğüle döğüle tavlanır, vurula vurula kırılırsın. Yine her parçandan bir kıvılcım, her kıvılcımından bir şimşek çıkar. İlâhî bir kuvvetin, ebedî bir feyzin var, ey Türk!...

13 Teşrinievvel 1327 (1911)

Ahmet Hikmet Müftüoğlu - Çağlayanlar

Masal

Kral Padişahının Kızı

Bir bizim Padişah, bir de Kral Padişahı varmış. Bizim Padişah, Kral Padişahının kızını oğluna almak istiyormuş. Ancak, iki sene harp ettiği halde, bir türlü kızı oğluna alamamış.

Oğlan bunu duyunca, altına bir küheylan, heybesinin iki gözüne de altın doldurarak, kızı almak için yola koyulmuş. Yolda, önüne çıkan bir ejderhayı oklayıp öldürünce içinden bîr kız çıkmış. Kızı alıp babasının yurduna götürmüş. Meğer kız, periler padişahının kızı imiş. Oğlana, “Dile benden ne dilersen?” diye sorunca, oğlan da, kız tembihlediği için, “koynundaki cevizi” demiş ve almış. Kız, cevizin marifetlerim bir bir anlatmış. Sonra oğlan oradan ayrılmış.

Yolda bir dervişe rastlamış. Koynundaki cevizin marifeti ile güzel bir sofra kurmuş, yemişler. Sonra dervişin, istediğini getiren asası ile oğlan cevizi değiştirmiş. Bir müddet yol aldıktan sonra, asayı gönderip cevizi dervişin elinden geri almış. Sonra, yine yolda bi dervişe denk gelmiş. Bu dervişin ise asa ile cevizden daha fazla işe yarayan kabağı varmış. Kabakla cevizi değiştirmişler. Oğlan, dervişten ayrıldıktan sonra, yine asayı gönderip cevizi geri getirtmiş. Sonra, bu sefer de insanı görünmez yapan külaha sahip bir derviş ile karşılaşmış. Cevizle, külahı değiştirmiş. Yine aynı şekilde asayı gönderip, cevizi getirtmiş. Bizim oğlan alıştı ya, yine karşılaştığı başka bir dervişin seccadesi ile cevizi değiştirip, sonra yine asası ile kendisine getirtmiş.

En son elde ettiği marifetli seccadeye binmiş ve Kral-Padişahının sarayının yanına inmiş. Kendisini görünmez yapan külahı giyerek padişahın kızının yanına kadar gitmiş. Külahı çıkarınca görünmüş ve kızla kaynaşmışlar. Sonra, oğlan ile kız, seccadeye binerek kaçmışlar. Padişah, ordusu ile bunları takip etmiş. Oğlan, kabağın içindeki Arap’a seslenerek kendisine Kral-Padişahı incitmeden getirmesini söylemiş. Arap, kralı getirmiş. Kral-Padişahı kızını vermeye razı olmuş. Oğlan, kız ve ordusu ile beraber babasının memleketine varmış. Fakat babası oğlunu Öldürmek ve hem kıza, hem de elindeki sihirli eşyalara sahip olmak istemişler. Bunun üzerine oğlan, babasını ve onunla işbirliği yapan anasını Öldürtmüş. Kendisi de tahta kurulmuş. Böylece mesut, bahtiyar yaşayıp gitmişler.

Pertev Naili Boratav-Az Gittik Uz Gittik

Efsane

Gelin Kayası

Anlatırlar ki yaşlı bir kadınla gelini varmış. Kaynana o bilinen
kaynanalardanmış. Gelinin her yaptığı işe kusur bulur, ona son derece sert
davranırmış. Gelin hanım da onun bu sert tavırlarından çok korkarmış.

Koyunları otlatmaya götürmesi onun için âdeta geçici bir kurtuluş
olurmuş. O gün de öyle yapmış, koyunları önüne katıp otlatmaya gitmiş.
Şurası burası derken koyunları uygun bir yere getirmiş. Kendisi de yorgun
olduğu için bir ağacın altına uzanıvermiş.

İşte ne olmuşsa bu arada olmuş. Gelinin üzerine bir ağırlık çökmüş ve
uyuyakalmış. Ne kadar uyuduğu bilinmez, bir süre sonra uyanmış. Bakmış
ki sürüsü ortalarda görünmüyor. Ne kadar aradıysa da oraya buraya ne
kadar koşturduysa da sürüsünü bulmamış.

Eli boş, boynu bükük olarak eve dönen gelin, olanları kaynanasına
anlatmış. Gelin aldığı cevap karşısında donakalmış.

-”Git! Sakın sürüyü bulmadan da eve gelme!”

Gelin evden ayrılmış ama ne yapacağını da bilmiyormuş. O, zaten
bakılması gereken yerlerin hepsine bakmışmış. Eve dönmek istemiş ama
kaynanasından da korktuğu için dönemiyormuş. Kurtuluşu Allah’a
yalvarmakta bulmuş.

“Allah’ım… Tek şu sürüyü bulayım da bulduğum zaman beni taş kes.

Umut kesilmez ya, O da öyle yapmış ve aramayı sürdürmüş. Derken
sürüyü Büyük Akveren köyünün yakınlarında bulmuş. Bulmuş ama sevinmiş
mi üzülmüş mü bilinmez, hemen oracıkta taş kesilivermiş.

Köyün yakınındaki o insana benzeyen kayaya “Gelin Kayası” adı
verilmiş

Saim Sakaoğlu-101 Anadolu Efsanesi

Halk Hikayesi

Kerem ile Aslı

Asıl adı Ahmet Mirza olan Kerem, Isfahan Şahının oğludur. Şahın hazinedarlığını yapan Ermeni Keşişinin kızı Aslı ile Kerem birbirlerini severler. Şah Keşişten kızı oğluna ister. Keşiş, bir Müslümana kız vermek istemez. Fakat hükümdarın isteğini reddedemez; bir mühlet ister ve bu mühletin içinde gizlice memleketten kaçar. Kerem de Aslı'nın peşinden yola düşer. İşte, Kerem'in sevdiği kızın ardınca bütün Anadolu'yu baştanbaşa gezmesi böylece başlar.

Kerem artık yanında sadık arkadaşı Sofu (Kerem'in dilinden: Sofu Kardeş), omuzunda sazı ile bir "Âşık" olmuştur. Her gittiği yerde, her rastladığına sazıyla ve yanık türküleriyle, Aslı'nın izini sorar, ona haber verenler de olur, vermeyenler de... Bazı defa nehirlere, dağlara, kayalara, dağlardaki hayvanlara derdini döker; yolunu bağlayan karlı, boranlı bellerden yol ister. Onun önüne çıkan engeller, bir defa inkisarına uğradılar mı iflah olmazlar. Kerem aşk ateşinde pişe pişe kemale erer, keramet sahibi olur. Allah onun her dileğini yerine getirir.

Bazı şehirlerde Kerem, Aslı Han'a bir zaman kavuşur. Keşişten habersizce bir müddet birbirlerine sevgilerini anlatırlar, dertlerini dökerler: Erzincan Bağlarında ve Kayseri'de olduğu gibi... Sonunda Kerem Aslı'sının peşinden Halep'e varır. Halep Paşasına kendini sevdirir: Paşa, Keşişi tehdit ederek kızını Kerem'e vermeye razı eder. İki sevdalının nikâhları kıyılır. Fakat kötü ruhlu Keşiş onlara son fenalığı yapar: Kızına sihirli bir gerdeklik gömlek giydirir. Bu gömlek son düğmesine kadar açılır, tekrar kapanır imiş. Kerem sevdiğinin düğmelerini bir türlü çözemez. Yüreğinden kopup gelen ateşle yanar, kül olur. Kerem'in külleri dağılmasın diye bekleyen Aslı Han'ın saçları, küllerin içinde kalmış bir kıvılcımla tutuşur; iki âşığın ancak külleri birbirine kavuşur.

Sevgililerin birbirine kavuşmasıyla sona ermeyen bir macera olduğu için Kerem hikâyesi toy, düğün ve kış geceleri muhabbetlerinde eğlence vasıtası olan halk hikâyeleri arasında, çok sevildiği halde, başından sonuna kadar anlatılmaz, hattâ birçok yerlerde bunun anlatılmasını günah sayarlarmış. Kerem Erzurum'da hasta yatarken, Aslı Han'ın üç gün sonra geleceğini haber verirler.

O zaman şu türküyü söyler:

Bir han köşesinde kalmışam hasta
Gözlerim kapıda kulağım seste
Kendim gurbet elde gönül heveste
Gelme ecel gelme üç gün ara ver
Al benim sevdamı götür yâre ver.
Erzurum dağları duman dildedir
Başım yastıktadır gözüm yoldadır
Aslı hayın yârdır adam aldadır
Gelme ecel gelme üç gün ara ver
Al benim sevdamı götür yâre ver.
Erzurum dağları kardır geçilmez
Gizli sırdır her adama açılmaz
Ayrılık şerbeti zehir içilmez
Gelme ecel gelme üç gün ara ver
Al benim sevdamı götür yâre ver.
Felek sen mi kaldın bana gelecek
Akıttın gözyaşım kimler silecek
Kerem'e dediler Aslı'n gelecek
Gelme ecel gelme üç gün ara ver
Al benim sevdamı götür yâre ver.

Anonim

Yukarıda paylaştığımız metinlerden daha nicesine ufak bir araştırma sonucu ulaşabilirsiniz. Kitap okumaya çok ihtiyacımız olduğunu unutmayın.

Edebi Metin Yazmak İsteyenlere Yeni Paragraf Örnekleri adlı yazımı okuyarak da farklı örneklere ulaşabilirsiniz.

Küplere Binmek Deyimi Nereden Geliyor?

2016-05-05T10:03:00.001+03:00

Deyimler dilimizin en önemli söz varlıklarındandır. Yaşadığımız bir olayı ya da durumu en güzel onlarla tarif ederiz. Aklını başına almak, etekleri zil çalmak, ağzı kulaklarına varmak, ağzında bakla ıslanmamak, abayı yakmak vs. gibi günlük hayatımızda kullandığımız onlarca deyim mevcuttur.

Her deyimin bir hikayesi ya da kaynağı vardır. Yalnız bu kaynakların hepsine ulaşmak mümkün değildir. Deyimlerin hikayelerini merak edenlere İskender Pala'nın İki Dirhem Bir Çekirdek kitabını tavsiye ederim.

Yazımızın başlığında da yer alan "küplere binmek" deyimi, hepimizin de bildiği gibi, "kızmak, çok öfkelenmek" anlamında kullanılmaktadır. Peki, bu deyimin kaynağını, hikayesini veya nereden geldiğini hiç merak ettiniz mi?

Batı kültürüne ait masallarda yer alan kötü cadılar büyücülükle uğraşırlar ve hepimizin de bildiği gibi uçmak ve hızlı yol almak için süpürgeye binerler. Okullarımızda genellikle bizlere, Batı masallarının okutulması, televizyon programlarında onlarla ilgili film veya çizgi film gibi unsurlara yer verilmesi nedeniyle bu konuya gayet hakimiz. Yalnız bunun bizim kültürümüzde karşılığı olan, "küplere binmek" deyiminin de kaynağı, kendi masallarımızı pek bilmiyoruz.

Türk masallarında, Batı masallarındaki cadının karşılığı olarak, kocakarı karakteri bulunmaktadır. Kocakarılar hem kötüdürler hem de büyü yapmaktadırlar. Bunlar kızdıklarında süpürge yerine küpe binerler ve sihir yaparlar. İşte, bugün bizim de öfkelendiğimiz anda kullandığımız "küplere binmek" deyimi buradan gelmektedir.

Kültürümüze ait daha çok şey öğrenebilmek dileğiyle...

Kitap Yazmak İçin Ne Yapmalıyım?

2016-05-01T22:27:00.001+03:00

Yazmayı sevenler olarak birçoğumuz bir eser meydana getirmenin hayalini kurarız. Her yazar kitaplığının en güzel yerinde kendi kitabının olmasını ister. Kitaplığa onu güzelce yerleştirdikten sonra geriye çekilip ona doya doya bakmayı ve eline alıp sakin bir şekilde sayfalarını çevirmeyi arzular. Çünkü o artık yazarının biricik evladıdır.

Her eserin meydana getirilişinde nasıl bir yöntem mevcutsa kitap yazmak için de öyledir. Kitap yazmak öyle gelişigüzel yapılacak bir eylem değildir. Her parçasının oluşturuluşunda yapılması gerekenler ve atılması icap eden adımlar vardır. Bu yazımda elimden geldiğince sizlere bunları anlatmaya çalışacağım.

Öncelikle kitap yazmaya hazırlık döneminde bir yazarda mevcut olması vasıfları sıralayalım:

1. Yazma işi kültür işidir. Yani bildiklerin ne kadarsa o kadar yazabilirsin. Misal, İstanbul hakkında bir gezi yazısı yazmak isteyen kişi, İstanbul'u görmeden onu ne kadar anlatabilir ki? Hayallerini yazabilir diyebilirsiniz. Peki, hayalleri ifade edecek imgeleri bir şey bilmeden nereden bulabilir? Kısaca, bir yazar kültür yönünden kendini geliştirmelidir.

2. Bir yazar aynı zamanda çok iyi bir okur olmalıdır. Yani, "çok okuyan çok bilir" sözü burası için biçilmiş kaftandır. Kitap okumadan bu işin başarılması mümkün gibi görünmemektedir. Bir yazarın ilk işi okumak... okumak... okumak... olmalıdır. Tabi rastgele okumak da değil bilinçli okuma olmalıdır.

3. Yeniliklere açık olmalı, kitap ve edebiyat adına nerede yeni olarak ne mevcutsa takipçisi olmalıdır.

4. Araştırmacılık ruhuna işlemelidir. Yazacağı konuyla ilgili sağlam bir araştırma yapmış olmalıdır.

Yazılacak kitapla ilgili yapılması gerekenler ise şunlardır:

1. Öncelikle ne tür bir kitap yazacağınıza karar vermelisiniz. Roman mı, hikaye mi, masal mı?.. Ne yani? Elmayla armudu birbirine karıştırmamak için önceliğiniz bu olmalı ve yazacağınız kitap türüyle de ilgili -yukarıda bahsettiğimiz araştırmacı ruhunuzla birlikte :) - epey bilgi sahibi olmaya çalışmalısınız.

2. Kitap türünüz belli olduktan sonra, her işte olduğu gibi, kusursuza yakın bir yazma planı hazırlamalısınız. Kusursuz sözü sizleri korkutmasın. Baştan iyi bir plan hazırlamaya gayret etmeniz yeterlidir. Eksiklerinizi yolda tamamlarsınız.

Bu konuyu biraz daha açalım isterseniz. Diyelim ki roman yazacaksınız. Yazacağınız romanın olay örgüsü, kişiler, zaman, mekan gibi ögeleriyle ilgili okuyucuya ne sunacaksınız, bunları nasıl kurgulayacaksınız az çok bununla ilgili bir kanaatiniz olmalı ve bunu mutlaka plana dökmelisiniz. "Kervan yolda dizilir" mantığıyla bu işin olmadığını deneyerek anlayabilirsiniz.

3. Yazacağınız kitap türüne uygun bir üslup geliştirmeli ve bu minvalde yazmaya devam etmelisiniz. Taklitlerden kaçınmanızı tavsiye ederim. Taklitle uzun soluklu bir başarıya ulaşamayacağınızdan emin olmalısınız. Kendi üslubunuzu nasıl oluşturacağınızı bilmiyorsanız size tavsiyem sadece yazın... yazın... yazın... bıkmadan yazın... Sonunda göreceksiniz ki üslubunuz kendiliğinden oluşmuş.

4. Yazma konusunda kendinizi geliştirmek içinse yazı yazma teknikleri konusunda bilgi edinmeye çalışın. Başarılı Edebi Bir Metin Nasıl Yazılır? yazımı okuyarak bu konuda fikir edinebilirsiniz.

Sonuç olarak kitap yazmak zahmetli bir iş olduğundan sabırla hedefinize ilerlemelisiniz. Başaracağınızı da aklınızdan çıkarmamalısınız. Blogumda yazdığım yazıları takip ederek kitap yazma ve yazı yazma teknikleri konusunda kendinizi geliştirmenize katkıda bulunabilirsiniz. Bu konuyu daha fazla uzatmamamın sebebi konunun çok geniş ve çetrefilli olmasından dolayı tek yazıda hepsinin ifade edilmesinin mümkün olmayışındandır. Burada sadece ana konular etrafında sizleri bilgilendirmeye çalıştım. Blogda yer alan yazıların hepsi sizlere bu konuda yardımcı olacak mahiyettedir.

Esen kalın...

Kitap Yazma Siteleri

2016-04-26T17:30:00.000+03:00

Kitap yazmak, bastırmak zevkli olduğu kadar zahmetli bir iştir. Bu zahmeti ortadan kaldırmak için, her zaman olduğu gibi, teknoloji imdadımıza yetişiyor. Bugün size bahsedeceğim internet siteleri kitap yazma konusunda yazar adaylarına yardımcı olmak için oluşturulmuş. Lafı uzatmadan kitap yazma sitelerimizi incelemeye başlayalım.

1. Öteki Kalem

Yazmayı sevenler için kurulmuş, hikaye, şiir, deneme ve günlüklerinizi paylaşabileceğiniz bir platform. Tamamıyla Türkçe olan site basit bir arayüze sahip. Yazılarınızı üye olduktan sonra, üye panelinden ekleyebilir, düzenleyebilir ve diğer yazarlara ait yazıları favorilerinize kaydedebilirsiniz. Ayrıca yazıları beğenerek oylama yapabiliyorsunuz. Sürekli kendini geliştiren platform yazar adaylarının yazıları başkalarına ulaştırması için güzel imkanlar sunuyor. Siteye www.otekikalem.com adresinden ulaşabilirsiniz.

2. GitBook:

GitBook 2014 yılında yazma konusuna basit bir çözüm getirmek amacıyla kurulmuş. Bu dijital platform zamanın hızlı aktığı bugünlerde yazarların işini kolaylaştırmak için yeterince iyi bir mecra olarak karşımız çıkıyor. GitBook'ta şu ana kadar şirketlere, yazarlara, politikacılara ve bilim adamlarına ait 36.000 civarında yayımlanmış kitap mevcut.

Türkçe dil seçeneği yok ama kullanıcı arayüzü basit ve birçok özelliğe sahip. GitBook ücretsiz bir platform, yalnız yazdığınız kitaplar herkese açık olarak paylaşılıyor. Kitaplarınızın herkese açık olmamasını istiyorsanız aylık 7$ gibi bir ücret ödemeniz gerekiyor.

Kitabınızın okunma ve indirilme sayıları gibi istatistikler de kullanıcılarla paylaşılıyor. Kısacası GitBook kitap yazabilmeniz için epey kolaylık sağlıyor.

3. Wattpad

Genç yazar adaylarının tercih ettiği ve yazdıklarını paylaştığı çok popüler bir yazar platformudur. Burada yayınladığınız bir hikaye veya kitabınızla çok popüler olma imkanına sahip olabilirsiniz. Siteyle ilgili inanılmaz rakamlar mevcut. 40 milyondan fazla kullanıcısı olan Wattpad'de kullanıcılar aylık 13 milyar dakikalarını okuyarak veya yazarak geçiriyorlar. Türkçe arayüzü ve ücretsiz oluşu yazarlar için artı yönleridir. Wattpad, yazmayı sevenlerin sosyal platformu haline gelmiştir. Yazdıklarınıza önem verirseniz ciddi bir okuyucu ve hayran kitlesi kazanabilirsiniz.

4. Book Country

Sizlere yeni siteler keşfettikçe yazıma ekleyeceğimi belirtmiştim. Yeni keşfettiğimi kitap yazma sitesi Book Country, yazarlara yazı yazma olanağı ve yazdıklarını e-kitap olarak satışa çıkarma özelliği sunuyor.

Kitaplarınızı sitenin yazı yazma arayüzünde oluşturabilmenin yanında daha önce pdf veya microsoft word formatında oluşturduğunuz yazılarınızı da yükleme imkanına sahipsiniz. Ayrıca kitap kapağınızı da tasarlayarak kitabınızı yayına hazır hale getirebiliyorsunuz.

Yazı yazmanın yanında Book Country'de diğer yazarların kitaplarını da okuma imkanına sahipsiniz.

Sitenin Türkçe dil seçeneğinin olmaması bir dezavantaj gibi görünüyor ama kullandıkça alışıyorsunuz.

Kitap yazma siteleri arasından şimdilik sizlere önereceklerim bunlar. İleride yenilerini keşfedersem yazının devamına ekleyebilirim.

Bir İdam Mahkumunun Son Günü

2016-04-25T22:42:00.000+03:00

Bir toplum yaşatıcı olduğu kadar öldürücü de olabilir.

"İdam mahkumu!

Beş haftadan beri hep bu düşünceyle baş başa yaşıyorum. Varlığı beni dehşet içinde bırakıyor, ağırlığı altında eziliyorum.

Bir zamanlar,-çünkü bana sanki haftalar değil de yıllar geçmiş gibi geliyor- ben de herkes gibi insandım. Her günün, her saatin, her dakikanın bir anlamı, bir tadı vardı. Genç ve zengin ruhum hayallerle doluydu."(Alıntı: Bordo-Siyah, 2006)

Victor Hugo, aydınlanmacı hümanizmin geleneğinde, suç ile ceza ilişkisinin insansız bir mıntıkada tartışılmasının anlamsızlığına işaret eder gibidir. Onun kişisi, hayat ile ölüm arasındaki dar sınır çizgisinin üzerinde, geri dönülmez bir noktada durmaktadır. Önünde bütün yolların sonu vardır: İnfaz. Ve bu infazdan kurtulmanın tek ihtimali vardır: Toplum vicdanından ya da yargıçlardan umabileceği merhamet. (Alıntı: Bordo-Siyah Arka Kapak)

Bazı kitaplar vardır hayatın anlamını onlarla birlikte daha iyi kavrarız. İşte Bir İdam Mahkumunun Son Günü de onlardan birisi. Victor Hugo bize her anımızın kıymetini bir mahkumun yaşadıklarıyla anlatıyor ve anlatmakla kalmayıp hayata sıkı sıkı sarılmamızı dile getiriyor.

Öleceğinizi bilseniz ve bunun gerçekleşmesine bir gün gibi bir zamanınız olsa acaba ne düşünürdünüz?

Yarım kalan hayallerinizi mi
Sevdiklerinizi mi
Çocuğunuzun masum bakışlarını mı
Pişmanlıklarınızı mı

Bu kitapla insan sanki son gününü yaşıyor gibi oluyor ve yukarıdaki içinden çıkılmaz sorulara cevap arıyor.

Roman, radyo tiyatrosuna uyarlanmış ve ortaya güzel bir eser çıkarılmış. Onu da dinlemenizi tavsiye ediyor ve sizinle paylaşıyorum:

Yazı Yazma Teknikleri - Kompozisyon Nasıl Yazılır?

2016-04-10T00:11:00.002+03:00

Edebi metnin nasıl yazılacağıyla ilgili sizlere uzun zamandır fikir vermeye ve bildiklerimi anlatmaya çalışıyorum. Sizlere yardımcı olması açısından bir makale çevirisini paylaşmak istiyorum. Makale bölümünde bu tip yazılara -sizlere daha da faydalı olmak için- sıkça yer vermek istiyorum. Bu bölümü ayrıca takip etmenizi öneririm.

“YAZI YAZMA SANATI”

Donald M. Murray

Çeviren: Bahar Dervişcemaloğlu

GİRİŞ

Uzun zamandır yazı yazma teknikleri ve kompozisyon dersi veren biri olarak şunu gözlemledim: Edebiyat fakültelerinde kompozisyon dersi veren öğretmenler sürekli olarak yazı yazmayı öğretmenin çok zor ve sıkıntılı bir iş olduğunu dile getiriyorlar. Bu konuyla ilgili eğitim almalarına rağmen birçok öğretmen yazı yazmıyor, etkili yazı yazma tekniklerini ve her şeyden önemlisi öğrencilerine yazı yazmayı nasıl öğreteceğini bilmiyor. Dolayısıyla da sonuç başarısızlık oluyor.

İşte bu durum son yıllarda yazı yazma derslerinin daha profesyonel biçimde ele alınması, teori ve pratiğin kaynaştırılması, felsefi ve eğitimle ilgili boyutun işin içine katılması, teknolojinin gelişmesiyle birlikte değişti. Kompozisyonla ilgili kitaplar ve dergiler daha çok alıcı bulmaya başladı. Bu konuyla ilgili doktora programları açıldı; üniversitelerde, öğretmenlere, öğrencilerine yazı yazmayı en etkili biçimde nasıl öğretebilecekleri konusunda dersler verilmeye başlandı.

Yeni kompozisyon anlayışı henüz bütün sorulara cevap bulmuş değildir, hala gelişimini sürdürmektedir. Artık eski inanışın tersine, yazı yazmayı öğretmek öğretmenler için bir işkence olmaktan çıkmış, eğlenceli bir iş haline dönüşmüştür:

YAZMAYLA İLGİLİ BAZI TEMEL FİKİRLER

YAZMAK, DÜŞÜNMEKTİR:

Yazma eylemi, bir düşünme eylemidir. “Yazma, düşünme tamamlandıktan sonra başlar” inanışı yanlıştır. Bir yazı ödevini değerlendirirken sadece dili değil dille temsil edilen düşünceyi de göz önünde bulundurmak gerekir.

Yazmak, entelektüel hayatın tam merkezindedir. Ayrıca anlamlandırma yollarının ve kendi düşüncelerimizi izlemenin en etkili yöntemlerindendir. Bizler, düşünmek için, dünyamızı dille ifade etmek için, anlamı keşfetmek için yazarız. Ne söylemek istediğimizi, onu söylemeden önce bilmeyiz; ne söylemek istediğimizi öğrenmek için yazarız.

YAZMAK, BİR SÜREÇTİR:

Yazmak, bir sanat olmaktan önce bir hüner, yani marifettir. Yazmak, bir sihir gibi görülebilir ancak bizim görevimiz öğrencilerimizi, sihirbazın gömlek kolunun içine sıkıştırdığı güvercini görmeleri için sahne arkasına götürmektir.

Yazma süreci çizgisel (lineer) değil, yinelemeli (recursive) bir süreçtir. Yazar, süreci bir ya da birkaç kez geçirir. Tek bir süreç değil, birçok süreç vardır. Bu süreç, yazarın kişiliğine, tecrübesine ve yazının tabiatına göre çeşitlilik gösterir.

YAZMAK, BÜTÜNÜN/GENELİN ve PARÇANIN/ÖZELİN ETKİLEŞİMİDİR:

Geleneksel yazı eğitimi genelde şu fikri benimser: “Öğrenciler parçaları öğrenmeli ki nihayetinde anlamlı bir bütün oluşturabilsinler.” Modern kompozisyon öğretimi ise genelde bu süreci tersine çevirir ve kişisel içerikle kişisel sesi öncelikle vurgular; genel içeriklerden özele doğru gider.

Sonuç olarak şunu söyleyebiliriz: Yazmak, genel ve özelin etkileşiminin bir ürünüdür.

YAZMANIN SADECE TEK BİR YOLU YOKTUR:

Biz, çocuklarımızın hepsinin aynı şekilde yazmasını istemiyoruz. Öğretim verilecek tek bir insan tipi, yazmanın tek bir sebebi, verilecek tek bir mesaj, yazmanın tek bir yolu… yoktur.

YAZMA SÜRECİ TEORİSİ

Neden yazarız? Şaşırmak için! Bir şey düşünürsünüz ve yazmak için masaya oturursunuz. Söylemek istediğinizi nasıl söyleyeceğinizi düşünürsünüz ve yavaş yavaş yazarsınız. Sonuçta ortaya çıkan şey sizi şaşırtabilir.

Keşfetmek için yazmak:Yazmak, yazara çok şey öğretir. Yazar, bir şey söylemek niyetiyle masaya oturur ve görür ki yazdığı şey ya daha fazlasını söylüyor ya daha azını ya da tamamen başka bir şey söylüyor.

Yazı; şaşırtır, yönlendirir, sorgular, kendi öyküsünü anlatır ve böylece yazar, daha sonra ne olacağını merak eden bir okura dönüşür.

Yazarız çünkü kendi kendimizi şaşırtırız, eğitiriz ve eğlendiririz. Yazarak daha fazlasını görür, hisseder, düşünür ve anlarız.

Başarısızlığı cesaretlendirin!: Yazdığınız şeye dönüp bir bakın. Muhtemelen başarısız! Henüz bir şeye benzemiyor… Zaten öyle olması da gerekmiyor. Unutmayın ki biz, bitmiş, yayınlanmış bir yazıdan ziyade taslak halindeki yazıdan ve hatalarımızdan daha çok şey öğreniriz. Başlangıçtaki yazı çalışmalarımız deneyseldir.

BİR YAZMA SÜRECİ MODELİ:
TOPLA-PLANLA-GELİŞTİR

Size önereceğim bu model, mantıksaldır ve sadece nasıl yazıldığını anlamamıza yardım eden bir modeldir. Bu model tabii ki yazılan şeyin özelliğine göre değişebilir. Mesela bir ödev; planlama, toplama, yeniden planlama ve sonra geliştirme gerektirebilir. Ayrıca bu model yazarın bilişsel (cognitive) tarzına/üslubuna göre de değişebilir. Mesela bazı öğrenciler diğerlerinden daha hızlı yazabilirler. Şunu da eklemek gerekir ki bu model, yazarın tecrübelerine göre de değişebilir.

TOPLA

Etkili yazmak, çeşitli bilgilerin bolluğundan ileri gelir. Yazar; olguların, gözlemlerin, ayrıntıların, imajların, alıntıların, istatistiklerin dökümüne ya da listesine ihtiyaç duyar ki yazarken bunlardan bazılarını seçebilsin.

Fikirler bu bilgilerden doğar. Yazarda çağrışım ve fikirler uyandırır. Bir fikir başka bir fikri ya da fikirleri doğurur. Kısacası yazma söz konusu olduğunda ikiyle ikinin toplamı yedi eder!

Yazarlar nereden bilgi edinirler? Birçok yazar, yazmak için çeşitli fikirler aramaya gerek duymaz; fikirler zaten gelir. Problem, dikkat gerektiren fikirlerle nasıl başa çıkacağımızdır.

Bazı fikirler, yazarın en derin psikolojik ilgilerinden kaynaklanır. Mesela ben, günah, suç ve cehennem tehdidiyle dolu bir geçmişe sahibim. Felçli bir babaanneyle büyüdüm ve her sabah uyandığımda gidip onun yaşayıp yaşamadığına bakmak benim görevimdi. Çocukken hep hastalık ve ölüm korkusuyla doluydum. İşte benim yazmamın en büyük sebebi psikolojik bir ihtiyaçtır.

Benim bu durumumu kıskanmayın. Bir yazar olmak için mutlaka bir nevrotik olmak gerekmez. Birçok yazar, çevrelerinde olup biten şeylerden fikir alırlar. Ben de öyle… Yazma ve yazmayı öğretmekle ilgili fikirler benim yazma tecrübelerimden, başkalarının tecrübeleriyle ilgili okumalarımdan, öğrencilerimden ve kitaplardan gelir.

Gördüğümüz ve duyduğumuz her şey başka bir şeyle bağlantılıdır; yazılacak bir konu haline gelene kadar bilinç ve bilinçaltımızdan geçer.

Bazı yazarlar -mesela şairler- çevrelerindeki dünyadan habersizdir. Kendi iç dünyalarına kapanmışlardır.

Tamamen yazarın haricinden gelen fikirler de olabilir. Editörlerden gelen dış fikirlere bağlı yazarlar vardır ve bunların arasında sanıldığının aksine üretkenliğini yitirmemiş yazarlar vardır. Bütün yazarların fikir aldıkları bazı kişiler editörler vs. vardır. Hatta bazı yazarlar sadece dışardan feyz alırlar.

Okulda bu durum ne yazık ki normaldir çünkü birçok fikir öğrenciye verilir, bu fikirlerden yola çıkmaları istenir. Bazen bana da belirli konular verilir ve bununla ilgili yazmam ya da konuşma yapmam istenir.

Yazarlar her zaman yazarlar; gelecekte işlerine yarayacak bilgiler toplarlar. Öğrencilere de nasıl bilgi toplayacaklarını ve bunları nasıl ilişkilendireceklerini öğretmek gerekir. Çünkü bilgi toplamak, yazma sürecinin esasıdır. Bütün yazı bu bilgiler üzerine inşa edilir. Yazar başka birinden bir bilgi aldığında, o bilgiyi dönüştürür ve içselleştirir, yani kendine mal eder.

Sonuç olarak yazar, belli bir konu üzerinde yazacaksa, işe önce bilgi toplamakla başlar.

Yazarların bilgi toplarken başvurdukları altı yol vardır:

1. FARKINDALIK (Awareness): Yazar, bilgi alıcıdır. Her zaman tetikte olmalıdır ki ne olduğundan haberdar olabilsin. Kısaca yazar, casus gibi olmalıdır. Yazmak, bizim görmediğimiz, duymadığımız, hissetmediğimiz ya da dokunmadığımız, tatmadığımız şeyleri bize yaşatır.

2. GÖZLEM (Observation): Yazar, sadece bilgi almamalı, aynı zamanda onu aramalı da. Yazıda betimleme önemli olduğundan yaşamdaki detayları gözlemlemek gerekir, tıpkı bir mikroskop gibi!

3. HATIRLAMA (Recall): Zihnimiz, tahmin ettiğimizden daha çok şey kaydeder. Yazarlar bunun bilincindedir. Bu bilgileri su üstüne çıkarır, işler ve kullanırlar. Hatırlamak için kullanılacak en önemli yollar şunlardır:

a. Beyinfırtınası (Brainstorming): Beyninizde depolananları hatırlamanın iyi bir yolu, eleştirel yargıları yavaşlatmak/durdurmak ve aklınıza gelen her şeyi basitçe listelemektir. Bunların düzgün cümleler olması gerekmez, kodlar kullanabilirsiniz. Ciddi olmayın! Bitince listeye geri dönün ve sizi şaşırtan her şeyi işaretleyin. Listedeki ilişkili maddeleri birbirine bağlayın. Bu çalışma hafızanızı canlandıracak ve yazarken daha birçok şey hatırlayacaksınız.

b. Haritalama (Mapping): Sayfanın ortasına bir çember çizin ve onun çağrışım alanına giren kelimeler için çizgiler çıkarın. Böylece bir kelime yazdığınızda onunla ilişkili detaylar aklınıza gelir. Böylece sizi şaşırtan ve birbiriyle ilişkili olan şeyleri de fark edebilirsiniz.

c. Keşif Taslağı (Exploration Drafts): Kısa bir zaman diliminde çok hızlı yazdığımız zaman, bildiğimizden daha fazla yazarız, aklımızdaki her şey akar gider. Aslında kelimelerin kontrolden çıkmış şekilde işlemesi tuhaf bir tecrübedir; beklemediğimiz şeyleri söylemeniz sizi şaşırtabilir. Ama buna takılmadan yazmaya devam edin! Bitince sizi şaşırtan şeylere bakın!

4. EMPATİ: Yazarların, başkalarının hüviyetine bürünme yeteneği vardır. Bu, bilgi toplamada çok işe yarar.

5. GÖRÜŞME YAPMAK (Interviewing): Yazarlar, canlı kaynaklardan nasıl bilgi toplayacaklarını bilmelidirler. Yazarlığa yeni başlayanlar, bu konuda genelde çekingen olurlar. Aslında görüşme yapılan kişinin egosunun şişirildiği söylenebilir. Bu kişiye verilen mesaj şudur: “Siz bu konuda otoritesiniz, sizin konuyla ilgili bilgilerinize ihtiyacım var”

Ben görüşmeye giderken okurların öğrenmek isteyeceği 4-5 soru hazırlarım. Cevabı “evet-hayır” olan sorular pek sormam. Soruları her zaman sırayla da soramam. Mesela bir milletvekili “Karımı silahla vurdum” dediğinde, sonraki soruda bütçeden bahsedemem!

Akıllı bir görüşmeci iyi dinler ve iyi not alır.

6. KÜTÜPHANE ARAŞTIRMASI (Library Research): En güvenilir ve spesifik bilgi için kütüphaneleri kullanmak gerekir. Bu yüzden her yazarın kütüphanelerle bağlantısı olmalıdır.

PLANLA

Yazarlar, yazmadan önce yazarlar. Planlama, yazmadan daha çok zaman alır. Ancak yeni başlayanlara hemen bir konu verilip yazdırılır ki bu işin nasıl olduğunu kavrasınlar. Yazmak bir hüner, beceridir; öğrenciler önce başarısızlık yaşayacak sonra öğreneceklerdir.

Etkili planlama, açık uçlu ve deneysel olduğu zaman keşfetmeyi cesaretlendirir.

ODAKLANMA: “Bir hikayeye, aksiyonu ilerletmeyen hiçbir şey koymayınız.” Aynı şey ikna edici yazı, dilekçe, teknik yazı ve şiir için de geçerlidir. Metindeki her unsur, ana noktayı destekler ve geliştirir. Planlama bu baskın anlamı araştırmakla başlar.

Odağı bulmanın teknikleri vardır ancak aslında yazı eylemi bir keşif eylemidir. Yazar, seyahati yapmadan varış yerine ulaşamaz ama yazar, başlamadan önce varış yeri hakkında bir fikre sahip olmalıdır.

Yazar, bir yazıda odağı bulmak için çeşitli yollar kullanır:

a) Odak Noktası (The Focal Point): Kelimelerle ne yapacağımızı bulmak için resim ve fotoğrafları incelemek iyi olacaktır. Yazar tek bir noktanın gücünü öğrenmelidir. Bir kavram, bir istatistik, bir sahne vs. bir bütünün özel hali oldukları için bütün materyali de gösterirler. Böylece detaydan hareketle yazı biçimlenebilir. W. Faulkner, “Ses ve Öfke” kitabının zihinsel bir resimle başladığını belirtir. Aslında bu imaj bütün öyküyü içerir.

Bir şey yazarken hangi kelimeler veya tümceler benim için özel anlam ifade eder? Hayatımızda böyle anahtar kelimeler vardır: Ailemizdeki isimler, memleketimizin adı, özel bir şarkının adı…

b) Çerçeveleme (Framing): Odak noktası geliştirmenin bir yolu da konuyu çerçeve içine almaktır. Bu, başka bir deyişle yazıda bütünlüğü sağlayan bir yöntemdir. Yazınıza bir sınır çizerek fazlalıkları atmak en iyisidir! Zaman harcayarak topladığınız bilgilerin bir kısmını dışarda bırakmak zor olacak ama bunu yapmak zorundasınız!

c) Uzaklaşma (Distancing): Yazacağımız şeye belli bir mesafeden bakmak, en etkili planlama aktivitelerinden biridir. “Uzaklaşma” kavramını daha iyi anlamak için fotoğrafçılığı ele alalım. Fotoğrafçılar bütün dağ silsilesini kapsayacak geniş açılı mercekler kullanırlar ve zirveye ya da bir dağ çiçeğine odaklanmak istedikleri zaman da açıyı daraltarak o noktaya yakınlaştırırlar. Yazar da fotoğrafçının seçeneklerine sahiptir. Bir yazar, spesifik bir konu ele alacaksa önce bütünü görmeli, sonra konuyu daraltmalıdır.

“Uzaklaşma” deyince insanın aklına taraflı ya da tarafsız olma yani konuya dahil olma ya da olmama gelir. Yazar ve konu arasında yaratılacak birçok mesafe seçeneği vardır. Mesela bir yazar çevre kirliliği sorununu bilimsel bir tarafsızlıkla ele alabilir ve bu sayede oldukça ikna edici olabilir. Ancak yazar, aynı konuyu daha yakından ele alabilir ve çevre kirliliğinin etkisiyle her gün ölüme biraz daha yaklaşan bir temizlik işçisiyle geçirdiği bir günü anlatabilir. Bu yöntem, okuru empati kurmaya sevkettiği için oldukça etkili olur.

d) Bakış Açısı (Point of view): Bir fotoğrafçı belli bir konuya odaklandığı zaman, fotoğraf makinesi o noktada sabitlenir ve makine başka bir yere yönlendiği zaman konu da değişir. Yazar, konuyu nereden, hangi noktadan ele alacağını/çözümleyeceğini/tartışacağını/açıklayacağını bilmek zorundadır.

Yazarlar, planlama süreci esnasında, konularının etrafında dönerler, ona değişik açılardan bakarlar. Bakış açısı, fotoğraf makinesinin konumlandırılması gibi sadece fiziksel bir mesele değil aynı zamanda duygusal bir meseledir. Bakış açısı, fikrimizi söylemenin başka bir yoludur. Etkili yazarlar, genellikle konu hakkındaki fikirlerini keşfederek konunun odak noktasını bulurlar. Buldukları fikir; mantık, duygu ya da her ikisine dayanabilir.

e) Sorun (Problem): Yazacağımız yazıdaki odak noktasını bulmanın bir diğer yolu da yazarken karşılaşacağımız sorunu ya da sorunları tesbit etmektir. Yaratıcı insanlar, diğerlerinin göremediği sorunları görebilirler. Biz, bira şişelerinden oluşmuş bir yığın görürüz, bir ressam ışığın şişeler üzerindeki yansımasıyla ilgili sorunları görür, bir yazar aynı bira şişelerinde bir hikaye görür…

SES (VOICE): Ses sayesinde okuyucu sayfalardan konuşan birini duyar. İyi bir yazıda güçlü ve özgün bir ses vardır. Bizler, ses sayesinde yazarın potansiyelini fark ederiz. Sesi duyduğumuz zaman ona karşılık veririz. Ses bir metne özgünlük, güç ve heyecan verir. Bir şey yazmaya başlamadan önce ne yazacağımızı ve nasıl yazacağımızı düşünürüz. Bu bir anlamda “prova” sürecidir. Yazımızı nasıl yazacağımız “ses”le ilgilidir. Evde, caddede, sınıfta, arkadaşlarımızla eğlenirken vs. farklı konuşuruz. Ses kavramı anlaşılması zor, soyut ve teorik olsa da, hemen herkes bunu ayırt eder. Ses aynı zamanda yazarın konuyu belirlemesini de sağlar. Konuyu yazış tarzımız, o konu hakkında ne hissetttiğimizi ya da düşündüğümüzü yani bizim için önemli ya da daha az önemli olanı açığa çıkarır.

TASLAK (DESIGN): Yazma süreci organiktir; yazma eylemi esnasında gelişir ve değişir. Yazıyı tasarlamanın tek bir yolu yoktur. Bu daha çok yazarın kişiliğine bağlıdır. Bazı yazarlar düzenli, bazılarıysa dağınık çalışır. Mesela benim bu kitaba başlamadan yazdığım akademik makale belli bir plan dahilinde yazılmamıştı; ilk paragraftan itibaren gayet doğal bir biçimde gelişmişti. Belki de zihnimde bir taslak geliştirmiştim ve yazımı zihnimdeki taslak yardımıyla doğal biçimde yazmıştım. Böyle bir şeye kim karşı çıkabilir? Ancak şunu da eklemem gerekiyor; bu kitabı yazarken şimdiye kadarki en detaylı taslağımı hazırladım. Böyle bir taslak gerekli ve faydalıydı. Tabii ki taslağı aynen takip etmedim; bazı yerleri çıkardım, değiştirdim. Bir değil birçok taslak hazırladım. Nasıl ki bir kaşifin haritaya ihtiyacı varsa, yazarın da plana ihtiyacı vardır.

TÜR (GENRE): Tecrübesiz yazarlar genelde türün, ihtiyaçtan doğan bir şey olmaktan ziyade yazıya empoze edilen bir şey olduğunu düşünürler. İşte bu düşünce, kötü bir yazının sebeplerindendir. Öğretmen, verdiği ödevde öğrenciden belirli bir biçime uygun yazı yazmasını ister ve öğrenci de konuyu zorlayarak o biçime uygun yazmaya çalışır. Verilen konu o biçime uygun olmasa bile öğrenci bunu yapmak zorundadır.

Biçim ya da tür, düşünmenin önemli unsurlarından biridir. Yazma eylemi esnasında bulduğumuz biçim, konumuzu anlamamızda ve tabii ki başkalarının da konuyu anlamasında esastır.

Yazmaya başlarken elimizde işlenmemiş bir sürü malzeme vardır; anılar, tahminler, alıntılar, düşünceler, teoriler, söylentiler, olaylar… Yazı yazarken yapmamız gereken şey bütün bunların ne ifade ettiğini anlamaya çalışmak ve bunun için de bu bilgi yığınını zihnimizde ya da defterimizde düzene sokmaktır. Unutmamalıyız ki biçim, malzemeden doğar. Dolayısıyla elimizdeki malzemeye bakarken onun hangi biçime ya da biçimlere uygun düşeceğini ve bilginin anlaşılmasına en iyi şekilde yardım edeceğini sezmemiz gerekir.

Biçim ya da tür dediğimiz şey aslında “anlam”dır. Elimizdeki malzemeyi işlemeden önce kullanacağımız biçimi seçtiysek (ya da öğretmenimiz bize hangi biçimi kullanacağımızı empoze ettiyse) zaten nasıl ve ne düşüneceğimiz de belirlenmiş olur. Mesela bir öykü yazacaksak bir başlangıç ve son, birbiriyle bağlantılı olayların mantıksal bir sıra gözetilerek verilmesi vs. söz konusu olacaktır. Bir eleştiri yazısı doğal olarak eleştiriyi gerekli kılar. Hiçbir biçim yanlış değildir. Bir motorsiklette ya da yük kamyonunda hiçbir sorun yoktur ancak taşınırken ev eşyalarınızı motorsikletle taşımaya kalkarsanız sorun çıkar.

Sonuç olarak yapmamız gereken şey elimizdeki malzemeye bakıp, amacımıza uygun düşen biçimi bulmaktır.

YAPI (STRUCTURE): Genç yazarların, “tür”ün yazıyı inşa ederken karşılaşacakları sorunları nasıl çözecekleri konusunda pek yardımı olamayacağını bilmeleri gerekir. Tür, sizin ne inşa ettiğinizi –bir süpermarket mi, villa mı?…- belirtir. Ancak her şey bir yana, siz özgün bir yapı oluşturmak zorundasınız! Tecrübeli yazarlar, yazılarının yapısını tasarlamak için çok zaman harcarlar.

Başlık (Title): Başlık; konuyu belirlemesi, sınırlaması, yazara bir yön çizmesi ve okuyucunun ilgisini çekmesi açısından önemlidir. Etkili bir başlık, yazının konusunu belirlemenin çok ötesindedir. Etkili bir başlık:

* Dürüsttür: Yazar, başlıkta vaadettiğine sadık kalmalıdır.

* Kısadır.

* Özgündür.

* Konuyla bağlantılı bir bakış açısı veya fikir içerir.

* Enerjiktir. (Bu özellik çoğullukla fiil kullanımıyla sağlanır.)

İyi bir başlık için şu teknikler kullanılabilir:

Önce uzun başlıklar yazın, sonra bunları kısaltın.
Tek kelimelik başlıklar bulmayı deneyin, bunlar en azından yazınızın anahtar kelimelerine odaklanmanızı sağlayacaktır.
İsim ve fiilleri kullanarak başlıklar yaratın.
İsim ve fiillleri olabildiği kadar spesifik hale getirin.
Fiilleri basit, dolaysız ve aktif biçimleriyle kullanın.
Yazıda birbiriyle uyuşan unsurları bulun ve bunları başlıkta kullanın.
Yazıda birbiriyle uyuşmayan-zıt unsurları başlıkta biraraya getirin; böylece bir gerilim oluşacaktır.
Aliterasyon bulmaya çalışın.
En kısa başlığı bulana kadar kısaltmalar yapmaya devam edin.
Başlığı ararken konunuzu hep aklınızda tutun. Dürüst olmaya dikkat edin. Başlık, sizin ve okurun konuyu anlamasına yardım etmelidir.

Giriş (Lead): Bildiğiniz gibi bir okur, bir yazıyı okuyup okumayacağına 4-5 saniyede karar verir. Profesyonel yazarlar okuru nasıl yakalayacaklarını bilirler. Giriş kısmı bu açıdan en az başlık kadar önemlidir. Yazının ilk cümlesi ya da paragrafı, bir fener gibi yazıyı aydınlatır. Bu açıdan belki de iyi bir yazının ya da kitabın en önemli cümlesi ilk cümlesidir.

Giriş kısmı, yazıdaki “ses”i, konuyu, anlamı, bakış açısını, yazının sınırlarını (neyin yazıya dahil olduğunu ya da olmadığını), boyutlarını, türünü, yapısını vs. belirler. Bütün bunlar bir ya da birkaç cümlede toplanabilir mi? Evet, belki de daha fazlası! Aslında giriş kısmı, yazının bütününün taslağı gibidir.

İşte iyi bir giriş için ipuçları:

Dolaysız ifade: Yazının neden bahsettiğini mümkün olduğunca kısa bir şekilde söylemek, iyi bir başlangıç olacaktır. Burada genellikle basit ve genel cümleler kullanılır. Yazar bu girişten sonra cümlelerini daha spesifik hale getirebilir.

Anekdot: Yazıya etkili bir giriş yapmanın yollarından biri de yazının temel noktasını vurgulayan/açığa çıkaran bir anekdotla yazıya başlamaktır. Ancak anekdotun doğru olması gerektiğini unutmayın! Ayrıca anekdotun konunuza uygun olması şartttır, aksi halde hedeften uzaklaşılmış olur.

Alıntı: Yazının konusuyla ilişkili olarak söylenmiş bir sözü alıntılamak çoğunlukla etkili bir giriş olur. Ancak tıpkı anekdottaki gibi, alıntının da konuyla ilgili olması gerekir ki hedeften uzaklaşılmasın.

Haber: Yazar, giriş kısmında okuyucuya konuyla ilgili ne gibi yeni haberler vereceğini söyler. Böylece okuyucu, bu yazıyı neden okuması gerektiğini anlar. Bu tür bir giriş 5N 1K sorularını içerir: Kim, ne, ne zaman, nerede, neden, nasıl.

Ayrıntı: Burada yazar konusuyla ilgili okurların dikkatini çekecek spesifik bir bilgiyle yazıya giriş yapar. Bu bilgi bir istatistik, bir olay, bir olgu, bir davranış vs. olabilir. Böylece okur, yazının devamını okumak ister.

Diyalog: Diyalog, giriş kısmında çok az kullanılır ancak aslında bir yazıdaki çatışmayı/zıt fikirleri açığa çıkarmanın en iyi yollarından biridir. Üstelik tiyatroda olduğu gibi okuyucu, bir izleyici gibi olayları yakın mesafeden takip eder.

Şaşırtmaca: Yazar, yazısında yer alan alışılmadık bir bilgiyi giriş kısmında verebilir. Ancak yazarın dürüst olması ve okuyucuyu kandırmaması gerekir.

Tasvir: Spesifik ve ayrıntılı bir tasvir, okuyucunun ilgisini çekmek için iyi bir yoldur. Tasvir özellikle görsel detayları içermeli ayrıca işitme, tatma, dokunma ve koku alma duyularına da hitap etmelidir.

Ruh hali (mood): Bir atmosfer ya da durum yaratılarak yazıya başlandığında, okuyucu kendini o ruh haline kaptıracak ve yazının devamını merakla okuyacaktır. Yaratılan atmosfer ya da durum, yazıda söylenmek istenenle doğrudan ilgiliyse okur üzerinde büyük bir etki yaratır.

Sahne: Yazının girişinde yer, kişiler, olayın olduğu bir sahne oluşturulabilir. Ancak bu sahne giriş kısmında oldukça kısa olmalıdır. (Eğer bu sahneyi yazının iskeletini kurarken kullanırsanız tabii ki daha etkili olacaktır.) Böyle bir giriş, okuyucuyu gözlemci durumuna, bir anlamda da katılımcı durumuna sokacaktır.

Birinci Tekil Kişi: Akademik bir yazıda tarafsız olmak adına birinci tekil kişiyle anlatım pek tercih edilmez. Ancak yazıya dürüstçe ve dolaysız ifadelerle birinci tekil şahıs kullanarak başlamak, okurların ilgisini çekebilir.

Üçüncü Tekil Kişi: Konusuna mesafeli durmak isteyen yazarlar birinci tekil kişi yerine üçüncü tekil kişi kullanabilirler.

Problem: Yazının girişinde bir problem ortaya atmak, okurun ilgisini çekecek ve problemin çözümüne dahil olmasını sağlayacaktır.

Sonuç (End): İtiraf etmek gerekirse birkaç sene öncesine kadar sonuç kısmını planlamanın önemini kavrayamamıştım. John McPee bana ilk önce sonuç kısmını yazmak gerektiğini söylediğinde ona pek inanmamıştım. Ama onun dışındaki birçok yazar da sonuç kısmının önemini vurguluyordu:

“Eğer bir öykünün sonunu bilmiyorsam, onu yazmaya başlamam” K. Anne Porter

“Kitabımın sonunda ne olacağını her zaman bilirim. Kitaplarımın sonunda ne olacağını, hep giriş kısmında sezdiririm. Ancak gelişme kısmı hakkında kesin bir fikrim yoktur; oraya nasıl ulaşacağımı pek bilmem” William Gibson

“Sonuç kısmına ne kadar kaldığını bilmem ama öykünün sonunda ne olacağını bilirim” John Irving

“Son cümlenin ne olacağını bilirim ama oraya nasıl ulaşacağımı bilmem” Eudora Welty

Sonuç kısmının önemini ancak Boston Globe’da ders verirken anlayabildim. Tecrübeli yazarlara, yazılarını planlama aşamasında sonuç kısmı hakkında fikirleri olup olmadığını sordum ve “evet” yanıtını aldım. Bu yazarlar tabii ki sonuç kısmını değiştirebilirler ancak her ne olursa olsun nereye gittiklerini biliyorlar!

Aslında sonuç kısmı, yazar için olduğu kadar okur için de önemlidir. Birçok araştırmaya göre okurlar, okuduklarının en çok sonunu hatırlıyorlar. Dolayısıyla bir yazının etkili olabilmesi için sonuç kısmının tamamlanmış ve tatmin edici olması gerekir.

Yazarlar, sonuç kısmında klasik özetleme tekniğini pek kullanmıyorlar. Bunun yerine daha etkili olabilecek -mesela okuru, yazarın istediği noktaya çekebilecek spesifik bir şeyler söylemek gibi- teknikler kullanıyorlar. Bunun için de genel olarak “giriş” kısmı için önerdiğimiz tekniklere başvuruyorlar.

GELİŞTİR

Yazar, bütün malzemeleri topladıktan, planlamayı yaptıktan sonra asıl zorluk başlar: Boş sayfalarla karşı karşıyadır! Şimdi yapılması gereken şey metnin gerçekçi olmasını sağlarken, okuyucunun güvenini de kazanmaya çalışmaktır. Yazmak, kişinin kendine inanması, ele aldığı konuya inanması, kullandığı biçime ve sese inanması demektir. Güven telkin eden bir yazı yazmak çok zor ancak aynı zamanda çok gerekli ve esastır.

Boş bir sayfayla karşı karşıya olmak demek, sık sık lavaboyu ziyaret etmek, acıkmak, susamak, kahve ve çay içmek, konuyla ilgili daha fazla araştırma yapmak istemek vs. demektir. Aslında hemen her yazar bunları yaşar ve yaşamalıdır. İlk sayfa birçok yazarı korkutur çünkü bu yazarlar yazmaya hazır değillerdir. Yazar her şeyden önce yazmaya istekli ve hazır olmalıdır. Aksi halde güven telkin edemez.

Bir yazar yazmaya başlamadan önce aşağıdaki sorulara cevap verebiliyorsa yazmaya hazır demektir:

1. Bu yazıyı yazmak için okuru tatmin edebilecek spesifik ve güvenilir bilgiye sahip miyim?

2. Bu bilgi, yazının özünü ifade eden tek bir anlam üzerinde odaklanıyor mu?

3. Yazımda kullanacağım malzemede bir ”düzen” görebiliyor muyum?

4. Nasıl bir okuyucu kitlesine hitap edeceğimi biliyor muyum?

5. Yazımı yazarken okuyucuya doğrudan hitap edebileceğim güçlü bir “ses” oluşturabileceğime inanıyor muyum?

___________________________________________________

Kaynak: ege-edebiyat.org

Dostoyevski: Hayatının İlginç Yönleri ve Eserleri

2016-04-09T16:10:00.001+03:00

Hayatı

Her büyük yazar gibi Dostoyevski'nin de hayatı ilginç yaşantılarla doludur. Eserlerinde yaşantılarının etkisi büyüktür.

Adı tam olarak Fyodor Mihailoviç Dostoyevski'dir. "Bir doktorun oğlu olan Dostoyevski 1821 Moskova'da doğdu. Çocukluğunu Moskova'daki Marya Hastanesi'nin bir lojmanında, zorba ve çoğu zaman sarhoş bir babayla hasta bir anne arasında geçirdi. Çok geçmeden annesi ölünce, katı disiplinli Petersburg Mühendis Okulu'nda gönderildi. Sinirli, aşırı duyarlı bir yaradılışı olan Dostoyevski, Petersburg'da kitap okuyarak, bir köşeye çekilip düşlere dalarak ya da kardeşi Mihail ile söyleşerek günlük gerçeklerden kaçmaya çalışırdı. Babasının 1839'da aniden öldüğünü burada öğrendi. Kuşkulu bir ölümdü bu; onu yanında çalıştırdığı köylülerin öldürdüğü söylenir. Babasının ölümünü istediği düşüncesi, yakasını hiç bırakmadı, Dostoyevski'yi bunalıma düşürdü. Bazılarına göre ilk sara nöbetine de bu suçluluk duygusu neden oldu. Freud ve birçok psikanalizci, babaya duyulan bu nefrete ve bunu izleyen suçluluk kompleksine dayanarak, Dostoyevski'nin hastalığının sinirsel kökenli olduğu sonucunu çıkardılar ve dehasıyla hastalığı arasında doğrudan bağlantı kurdular. Sara, Dostoyevski için, gerçekte "istenç dışı, ama ayrıcalıklı bir deneyim", büyülten bir ayna olmuştur. Dostoyevski zayıf sinirli, duygusal, bir anda coşkudan çökkünlüğe geçen bir kimseydi. Gogol etkileri taşıyan ilk romanı İnsancıklar, Belinski'nin övgülerini kazanıp yazarına ün sağladığında coşkuya kapılan Dostoyevski, sonraki eserlerinin beğenilmemesiyle birlikte ruhsal çöküntüye düştü ve derdinden hasta olmuştur.

Dostoyevski, Petraşevski'nin çevresinde toplanan genç suikastçılara katıldı, onlarla birlikte tutuklandı ve ölüm cezasına çarptırıldı. Canlarının bağışlandığı, cezanın infazına birkaç dakika kala bildirildi. Dostoyevski'nin cezası hafifletilerek Sibirya'da dört yıl kürek cezasına çevrildi. Tüm maddi ve manevi yoksunluklara ve sara nöbetlerine karşın bu korkunç yıllar, Dostoyevski'nin İncil'i ve mahkumlardaki gönül zenginliğini, yani "sert kabuğu içindeki altını" keşfetmesini sağladı. Dört yıllık kürek cezasından sonra Semipalatinsk'te zorunlu ikamete mahkum edilen Dostoyevski, yoksul ve veremli genç dul Marya Dmitriyevna İsayeva'ya acıyarak evlendi. 1859'da Petersburg'a dönmesine izin verildi.

Alacaklıları tarafından sıkıştırılan yazar, daha tamamlamadan yapıtlarını yayımcılara satıyordu. Daha hızlı çalışabilmek için sekreter olarak tuttuğu 20 yaşındaki Anna Grigoryevna Snitkina ile ilk karısının ölümünden 3 yıl sonra, 1867'de evlendi. Para peşinden koşması bitmek bilmedi. Kumar tutkusuyla Dostoyevski, borç aldı, ödedi; sonunda karısıyla ülkesinden ayrılarak Avrupa'nın kumarhanelerini dolaşmaya başladı. Bir kızı oldu, ama öldü. Bu ölüm, Dostoyevski'yi deliliğin eşiğine kadar sürükledi. 1881'de Petersburg'da öldü. Dostoyevski' gelmiş geçmiş en büyük romancılardan birisi, belki de birincisidir." (Suç ve Ceza, İletişim Yayınları, 2008).

Eserleri *

Kumarbaz

Dostoyevski vicdansız yayıncısı Stellovski’yle yaptığı sözleşme gereği Kumarbaz’ı bir ay içerisinde bitirmek zorundadır. Aksi halde gelecekteki tüm romanlarının yayın hakkını elden çıkarmış olacaktır. Acelesi yüzünden romanı kendi eliyle yazamaz ve yanına daha sonra evleneceği Anna Grigoryevna’yı alır.

Kumarbaz, yirmi beş günde bitirilmiş olsa da tüm yaşama yayılmış bir deneyimin, Dostoyevski’nin kendi kumar tutkusunun ürünüdür. Stellovski, Dostoyevski üzerinde oluşturduğu kâbusla bir taraftan Dostoyevski’yi, daha sonra evleneceği Anna’yla kendini keşfettiği bir yolculuğa çıkarır, diğer taraftan edebiyat tarihine ölümsüz bir eser kazandırmış olur.

Amcanın Rüyası

İhtiyar ve hasta, makyajla kendisini gizlemeye çalışan, eğlence düşkünü bir prens. Asaletine ve parasına sahip olma hırsıyla prensle evlenmeye ya da kızlarını ona vermeye çalışan, bu sayede sosyeteye karışma hayalleri küçük bir kent burjuvazisi.

Dostoyevski keskin gözlem gücünü bu sefer Çarlık Rusyası’na yöneltiyor. İnsanların değerlerinin sahip oldukları köylüler ve toprakla ölçüldüğü kıyıcı ortamın canlı eleştirisi!

Suç ve Ceza

Yoksulluktan öğrenimine devam edemeyen üniversite öğrencisi Raskolnikov, toplumun yararı için kuralların ve kanunların yok sayılabileceği düşüncesiyle, toplum içinde bir parazit, bir “bit” olarak saydığı tefeci kadını öldürür. Toplumu bir parazitten kurtarmak adına böyle bir olaya cesaret ettiğine kendisini inandırmaya çalışsa da vicdanının rahatsız edici sesinden bir türlü kurtulamaz. Bu cinayet ve kahramanın yaşadığı vicdan azabı çevresinde “suç” ve “ceza” kavramlarının derinlemesine tartışıldığı bu romanda; Raskolnikov’un ikilemleri ve iç çatışmalarından yola çıkarak insanoğlunun toplumsal, ahlaki ve dini değerleri de sorgulanır. Aynı sorgulamayı kendi içerisinde de farkında olmadan yapmaya başlayan okur, Raskolnikov üzerinden yaşamını, düşüncelerini ve sahip olduğu değerleri irdelemeye başlar.

Roman ilk olarak 1866'da Rus Habercisi adlı edebiyat dergisinde yayımlandıktan sonra kitap haline getirilmiştir. Suç ve Ceza Dostoyevski'nin Sibirya'daki cezaevinden döndükten sonra yazdığı, olgunluk döneminin ilk büyük romanıdır.

“Suç ve Ceza’yı okuduktan sonra ilk kez yeteneğim hakkında bir kuşku duydum. Ciddi olarak bu işten vazgeçme ihtimali ölçüp tarttım.”

Albert Camus

Suç ve Ceza ile ilgili yazdığım Bir Katilin Kahraman Olduğu Roman adlı yazımı okumanızı tavsiye ederim.

İnsancıklar

İnsancıklar'ın mekanı, pek çok Dostoyevski öyküsünde olduğu gibi yine Petersburg. Büyük ustanın, o güçlü üslubuyla anlattığı; sıradan, pek fazla dikkat çekici olmayan, fakir insanların dostluk ve sevgi öyküsü. ‘...Nedense, bahar insanda sıcak ve mutlu hisler uyandırıyor. Tabiatla birlikte insanın duyguları da canlanıyor. Ben ki, hayatta dikili ağacı olmayan zavallı bir ihtiyarım. Düşünebiliyor musun, ben bile hayal kurabiliyorum!

Belki kızacaksınız ama, yeni bir kitap aldım. Oldukça duygusal psikolojik ağırlıklı kitap. Kitabın başında bir de şiir var.

Ah, niçin kuşlar kadar hür değilim?

Beni duvarlar arasına esir eden

Bu bağlardan nasıl kurtulacağım?

Daha bunun gibi birtakım hoyratça fikirler... Neyse, geçelim bunları... Nemize lazım!’

Yeraltından Notlar

Yeraltından Notlar, Dostoyevski’nin var oluş hakkındaki düşünce ve imgelemini en net olarak ortaya koyduğu eserdir. Bu özelliğiyle birçok düşünürü etkilemiş, varoluş felsefesi üzerine düşünmeye yöneltmiş bir klasiktir. Dostoyevski, karakterleri aracılığıyla acı kavramına dayalı psikolojik tahliller ve çözümlemeler yaparken kendi iç dünyasına da bir aynadan bakmış ve o aynada gördüklerini olduğu gibi yansıtmıştır.

Yerin altında akıl-eylem-erdem ilişkisini sorgulayan bir insan için yerin üstünde, yani modern dünyada gezinen adımlar ne ifade eder? Modern dünyanın dayatmalarına karşı kişinin yalnızlığı bilinçli bir tercih mi yoksa bir yenilgi midir? Ya da gerçekten yerin altında olan kimdir?

Gerçek dünyadan kendini soyutlamış bir kişinin iç çatışmalarını ve hezeyanlarını konu edinen Yeraltından Notlar, Dostoyevski’yi anlamak için bir giriş kitabı, Dostoyevski okumalarının olmazsa olmazıdır.

Yeraltından Notlar’da yazarın daha sonra yazdığı tüm büyük romanların ipuçlarını bulacaksınız.

Ecinniler

“Hayat acı vericidir, hayat korku doludur ve insanoğlu mutsuzdur. İnsanoğlu hayatı seviyor. Acıyı ve korkuyu sevdiği için hayatı seviyor. Yaşamak, acı ve korkunun karşılığında verilmiştir bize. En büyük aldanmamız budur. İnsanoğlu benliğini henüz bulamamıştır.”

Ecinniler, gelmiş geçmiş en güçlü politik romanlardan biridir. Fransız İhtilali’nin de etkisiyle; Rus halkını derinden sarsan ateizm, nihilizm, sosyalizm gibi akımlar üzerine kurulu romanın temel unsurları inanç, ideolojiler ve insanlık halleridir. 19. yüzyıl Rusyası'nın girdiği ideolojik ve dinî açıdan sıkıntılı dönemleri okura sunan, 21. yüzyılda da geçerliğini ve güncelliğini kaybetmeyen bir eser Ecinniler. Yüzlerce yıl sonrasında bile dinmeyen liberal, muhafazakâr, ateist çatışmalarının en şiddetli döneminde ortaya konulan yapıt, ölümsüz konusu ve her çağda ortaya çıkabilecek tipik karakterleri sayesinde, günümüz insanına dahi seslenmeyi başarmış bir klasik haline gelmiştir.

Budala

Prens Mişkin'in, hastalığı dolayısıyla gittiği İsviçre'den ülkesi Rusya'ya dönüşüyle başlar bu romanın hikâyesi. Dostoyevski bu kitapta dürüst bir insan olarak yaşamanın zorluklarına değinmekte ve toplumsal bozulmuşlugu gözler önüne

sermektedir.

Dünyanın gelmiş geçmiş en güzel aşk romanlarından olan Budala, Dostoyevski'nin de dört büyük eserinden biri olarak vazgeçilmez klasikler arasında yerini çoktan almıştır. Yalın konusu ve insanın iç dünyasına yaptığı sarsıcı yolculuklarla okuru kendine hapseden öykü, Dostoyevski'ye has usta romancılığın en mükemmel örneklerindendir.

Karamazov Kardeşler

Küçük bir Rus köyünde toprak sahibi olan Fedor Pavloviç Karamazov'un dehşetli, esrarengiz ölümü, kısa sürede yalnız yaşadığı beldenin değil bütün Rusya'nın ilgiyle takip ettiği bir dava haline gelir. Ölümden, toplumda hiç sevilmeyen, ömrünü ilkesizlikler üzerine kurmuş maktulün büyük oğlu Dimitri Karamazov mesul tutulmaktadır...

Ne var ki; insanın bilgiyle donatılmış aklı ve maddi deliller, hayatın girift ve akıl almaz oyunları karşısında çoğu zaman aciz kalmakta ve kader ağlarını örmektedir...

Dostoyevski gibi güçlü bir düşünür ve edebiyatçının hayat, ölüm, aşk, erdem, para, fikir, sanat, felsefe ve ruh bilimine dair bir ömür heybesinde biriktirdiklerinin muazzam bir kurguyla birleşmesinden doğan Karamazov Kardeşler, dünya durdukça önemini kaybetmeyecek olay ve insan örgüsüyle, dünya edebiyatının en önemli yapıtlarından olma özelliğini sonsuza dek koruyacaktır...

Ölüler Evinden Anılar

"Gerçek, anlatılan bir hikâyeden daha etkilidir."

Sibirya'da geçen dört yıllık bir sürgün hayatı, Dostoyevski'nin gerçeğiydi. Bu gerçek, onun ve onunla aynı kaderi paylaşan binlerce mahkûmun iç dünyalarındaki duyguların gerçekliğiyle birleşince ortaya, her biri bambaşka anlamlar taşıyan öyküler çıkıyor. Bu öyküler, diri diri mezara gömülmüş hayatların, ayaklarındaki zincirlerden ziyade ruhlarındaki prangalardan kurtulmaya çalışan Goryançikov'un, Akim Akimiç'in, Petrov'un, Ali'nin öyküsü; ezilmişliğin, mücadelenin, bencilliğin, dışlanmışlığın, yalnızlığın ve onları ayakta tutan en önemli şeyin, umudun öyküsü. Dostoyevski insanı yine en ince yerinden, insanlığından yakalıyor. Bizlere de yalnızca bu lezzeti tatmak kalıyor.

Ev Sahibesi

Ev Sahibesi, Dostoyevski'nin dünyaca ünlü romanlarında yaptığı ruh tahlillerinin ipuçlarını veriyor. Başyapıtlara özgü güzel bir üslupla okurlarının karşısına çıkan Dostoyevski, bu romanında toplum dışında kalmış bir aydının yaşadıklarını ve katlanmak zorunda kaldığı acıları, derin tahlilleri ve ustalıklı tespitleriyle kaleme alıyor. Umutsuz düşler içinde bir genç, bir aşk, hastalık ve ölüm korkusu, vicdan azabı ve yalnızlık gibi birbirinden çetrefilli duygular bu kısa romanda ustalıkla ele alınıyor.

*Kaynak: Eserlerle ilgili açıklamalar Antik Yayınları'ından alıntılanmıştır.

Bunlardan Suç ve Ceza, Kumarbaz ve İnsancıklar öncelikle okumanızı tavsiye edeceğim eserlerdir. Yalnız Dostoyevski okurken çok sabırlı olmanızı tavsiye ederim. Çünkü kitaplardan ilk başta sıkılabilirsiniz. Yalnız sabrettiğinizde romanların içinde kaybolduğunuzu hissedeceksiniz.

Herkese iyi okumalar...

Bir Kör Dilenci ve Şairin İkna Yöntemi

2016-04-05T17:00:00.000+03:00

Sizlere "Hayatınızı en çok kolaylaştıran şey nedir?" diye bir soru sorsam ne cevap verirsiniz? Siz söylemeden ben söyleyeyim isterseniz. Bence çoğunuz teknoloji ve türevlerini söylersiniz. Biraz ön yargılı davranmış olabilirim ama işin aslı böyle.

Tabi içinizden farklı bakış açısı olanlar da çıkacaktır. Elbette bunu da ihtimaller arasına koymak lazım.

Peki siz bana aynı soruyu sorsanız ne cevap verirdim diye düşündüm de ben önce aşağıdaki yazıyı okuyup sonra bana kulak vermenizi isterim.

NewYork’ta, Brooklyn Köprüsü üzerinde dilenen kör bir dilenci bir gün, bir şairin dikkatini çeker.

Dilencinin boynunda asılı bir tabela vardır. Şair, dilenciye günlük kazancının ne kadar olduğunu sorar.

Dilenci de sekiz dolar kadar olduğunu söyler.

Bunun üzerine şair, dilencinin boynuna asılı tabelayı ters çevirerek bir şeyler yazar; ”Şimdi buraya senin kazancını arttıracak bir şeyler karaladım. Bir hafta sonra yanına geldiğimde bana sonucu söylersin.” der ve oradan ayrılır.

Şair, bir hafta sonra dilencinin yanına uğrayıp kendini tanıtınca dilenci;

”Bayım size ne kadar teşekkür etsem azdır. Bir haftada kazancım ikiye katlandı. Çok merak ediyorum tabelaya neler yazdınız?”

Bunu üzerine şair gülümser ve: Tabelada “Doğustan körüm, yardım edin.”

yazıyordu.

Bense “Bahar gelecek, ama ben yine göremeyeceğim, diye yazdım” der.

Benim cevabım yazıdaki şairin verdiği cevap işte. Yani konuşma ve yazmadaki üslubumuzdur. Teknolojiden daha önemli olduğuna emin olabilirsiniz. Çünkü insan olarak teknolojiden daha çok içinde bulunduğumuz toplumla ilişki içindeyiz. Bu da yaşamımızın kolaylaşması adına nezih bir üslup gerektirmektedir.

Bazen bir kişiye bir şey rica ederiz de yaptıramayız. Yalnız aynı kişi başkasının ricasını çok kolay yerine getirebilmektedir. Bunu gören biz de işimiz yapmayan adamın arkasından laf saymaktan geri durmayız. Oysa problem kendimizi ifade ediş tarzımızdadır da farkında değilizdir.

Beyaz Yürüyüş - Osman Çeviksoy

2016-04-05T11:53:00.000+03:00

"'Bugün köpeği vurdu, belki yarın seni vuracak. Böyle yere bakan yumuşak diken cinsine yüz vermeye gelmez. Şımartma, yaptığı düpedüz mülke silahlı tecavüzdür. Git sabah şikayet et. Bak nasıl yalvaracak sana...' demişti muhtar."*

Daha ilk cümlesiyle insanı içine çeken Beyaz Yürüyüş, Osman Çeviksoy tarafından yazılmıştır. 1981'de Kültür Bakanlığı "100. Yıl" yarışmalarında Beyaz Yürüyüş hikayesiyle yazar birincilik ödülü almıştır.

Öyküyü dikkatli okuduğunuzda Anadolu insanının güzelliğine yakından tanık olacaksınız. Aynı zamanda Osman Çeviksoy'un enfes anlatımının da tadına varacaksınız. Yazarın bu hikayesinin dışında çok güzel hikaye ve kitapları da mevcut. Tutuklu Yürek, Kar Yağar Gül Üstüne, Derdimi Gül Eyledim, Sana Seni Anlatmak gibi. Bunları da okumanızı tavsiye ederim.

"Ağzındaki izmariti karın üstüne fırlattı. İzmarit "cızz" diye sönerken Şakir'in yüreği de "cızz" etti. O izmaritle bir sigara daha yakabilirdi. İlçeye kadar da hiç söndürmezdi. Ama izmarit söndü gitti..."*

*Beyaz yürüyüş, Osman Çeviksoy, Akçağ Yayınları.

Beyaz Zambaklar Ülkesinde - Grigory Petrov

2016-04-04T23:52:00.000+03:00

İnceleme ve Tavsiye:

Yeni ve eleştirel fikirlere sahip her fikir adamı gibi yazar Grigory Petrov da ülkesinden göç etmek zorunda kalmıştır. Farklı ülkelerde bulunan Petrov, Finladiya'da da bulunmuştur. Bu ülkede bulunduğu süre zarfında, amacı halkı bilinçlendirmek olan Grigory Petrov, Beyaz Zambaklar Ülkesinde kitabında Finlandiya'da eğitim ve kültür kalkınmasının nasıl gerçekleştirildiğini anlatmıştır.

"Beyaz Zambaklar Ülkesinde, Finlandiya'nın, geri kalmışlığını yenip medeniyet seviyesine yükselişinin hikayesidir. Bu kitap, ülkesini ilerletmek arzusunu yitirmeyen milletlere bu uğurda nasıl çalışılacağını ve neler yapılması gerektiğini göstermektedir.(Antik Batı Klasikleri-Lacivert Yayıncılık s.5)" Bizlere de fikir vermesi açısından bu kitabın mutlaka okunmasını tavsiye ederim. Sonuçta benzer durumlarla bizler de karşı karşıya bulunmaktayız.

Kitaptan sizler için alıntıladığım bazı kısımları paylaşmak istiyorum:

"Lev Tolstoy ise tamamiyle bunun aksini iddia ediyor ve diyor ki:

Hayatı yaratan, olayların yönünü çizen ve bunların karakter rengini veren, tek başına şahıslar, Napoleonlar değildir; halkın kendisidir."

"Milleti, her işi zamanında yapmaya, disiplin ve düzen içinde çalışmaya alıştırın. Kendisinin ve başkasının kişilik haklarına saygılı olmayı öğretin."

"İstediğiniz kadar kusursuz anayasalar yapın, seçim hususunda halka istediğiniz kadar haklar tanıyın; eğer çocuklarınız, olması gerektiği gibi eğitilmezse, hayata bir hiç olarak girerse, parlamentolar ve bütün hukuk düzeni yerli yerinde olsa da sosyal hayat, yine sorunlarla dolacaktır. Bu kuşaktan gelen memurlar, vurdumduymaz; bakanlar ise siyasi cambaz olur. Milletvekilleri çıkar peşinde koşar. Okullar, yeni neslin kafasını ve kalbini kurutan, kavuran yerler olur. Basın, sokaklarda kendini satışa çıkaran, allı pullu kadınlara döner. Aç veya tok halk kitleleri, kendilerine yabancı olan bir şeye ve bilhassa elit kesimlere mensup kişilere karşı nefret, kıskançlık duyguları beslemeye başlar"

Hikaye Nasıl Yazılır? - 1

2016-04-02T02:24:00.002+03:00

Yazar olmak isteyenlerin ilgi duyduğu konulardan birisi de hikaye yazmaktır. Bir hikayenin yazılması -romana nispeten- daha basittir ve okuyucu kitlesi de oldukça geniştir. Bu gibi özellikler nedeniyle yazar olmak isteyenler ilk başta hikaye yazmayı tercih etmektedirler. Çünkü başarılı bir hikaye yazmak, yazarlığa atılan ilk adım olarak görülmektedir.

Hikayenin -romana nispeten- kısa, karakterlerinin az olması yazımının kolay olacağı anlamına gelmemelidir. İyi bir hikaye çok sağlam bir örgüye, yalın bir anlatıma sahip olmalıdır. Bunları yerli yerinde yapmak da kolay değildir.

Bu yazımızda hikayenin genel yapısıyla ilgili biraz ayrıntılı bilgi edinelim. İlerde yazacağım hikayenin nasıl yazılacağı ile ilgili yazıda ise detaylı hikaye incelemesi yaparak sizlere biraz daha yol göstermeye çalışacağım.

Hikaye Türleri Nelerdir?

Hepimizin de bildiği gibi iki hikaye türü vardır. Bunlar:

Olay Öyküsü: Serim, düğüm, çözüm gibi bölümlerin yer aldığı, merak uyandırmaya dayanan, olaylar, kişiler, zaman ve mekan gibi ögeler etrafında örgülenen klasik vak'a öyküsüdür. Yani bildiğimiz eski hikaye tarzıdır.

Durum Öyküsü: Merak uyandırmanın ikinci planda olduğu, her hikayenin bir olaya dayanmadığı, hayatın bir kesitinin sunulduğu daha çok duygulara hitap eden öykülerdir.

Hikayenin Genel Yapısı

"Hikayeler, giriş, gelişme ve sonuç olmak üzere üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde sahne ve karakterler tanımlanarak, problemin çerçevesi çizilip, okuyucu hikayeye motive edilmektedir. Gelişme bölümünde, problem bütün çıplaklığıyla ortaya konmakta ve problemin çözümü sürecinde ana karakteri engelleyen unsurlar ortaya konmaktadır. Karakter hakkında daha çok bilgi verilmekte ve bu bölümde okuyucu karakterle ilişki içerisine girmekte, onu ideal bir tip olarak benimsemeye çalışmakta veya tasvip etmemektedir. Bu bölüm hikayenin en uzun bölümüdür. Sonuç bölümünde ise problem çözülmekte, dağınık bir şekilde verilen olaylar toparlanmakta ve okuyucu bu bölümde bir rahatlama içerisine girmektedir. Çünkü okuyucu olayların akışı içerisinde özellikle gelişme bölümünde duygusal ve zihinsel olarak etkilenmekte ve bu etkilenme herhangi bir sonuca bağlanmadığı için okuyucuyu rahatsız etmektedir. İşte sonuç bölümünde bu belirsizlik (rahatsızlığın kaynağı) ortadan kaldırılmaktadır."*

*Alıntı: YAZICI, K. (2006). Hikâye Edici Metinlerin Çözümlenmesinde Hikâyenin Yüzü Stratejisinin Kullanımı. Türklük Bilimi Araştırmaları, 20(20), 229-242.

Hikaye Yazımında Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar

Ne türde yazılacağı önceden belirlenmeli ve kurgu buna göre oluşturulmalıdır.
Hikayenin kimin ağzından (birinci tekil şahıs/üçüncü tekil şahıs) anlatılacağı kararlaştırılmalıdır.
Uzun cümle ve gereksiz tasvirlerden kaçınılmalıdır. Birkaç kelimeyle çok şey ifade edilmeye çalışılmalıdır.
Yalın ve çarpıcı anlatım her zaman için hikayenin başarılı olmasında önemlidir.

Bu yazımda genellikle teorik bilgilere yer vermeye çalıştım. Sonraki yazımda uygulamayla ilgili bilgiler yer alacaktır. Hikaye yazma konusunda yardımcı olacağını düşündüğüm Güzel ve Etkili Cümle Kurmanın 7 Kuralı adlı yazımı okumanızı tavsiye ederim.

Yaratıcı Yazma Nedir?

2016-03-31T18:26:00.000+03:00

Yaratıcı yazarlık ve yaratıcı yazma günümüzde ilgi odağı ve moda olmuş kavramlardır. Bahsedilen kavramlar bu işle az çok iştigal eden herkesin ilgisini cezbetmektedir. Çünkü yazarlığa giden birer kısayol ya da sıçrama tahtası gibi görülmektedirler.

Az çok araştıranlar birçok yerde yaratıcı yazarlık ve yazma ile ilgili oldukça fazla kurs olduğunu görebilir. İnternet ortamında da bu kurslar alakalı reklam ve bilgi epey mevcut. Çevremizde kurslara devam eden, yaratıcı yazmayı veya yazar olmayı hedefleyen birçok kişi var. Bunlardan hareketle konuyla ilgili burada tartışacağımız noktalar şunlardır:

Yaratıcı yazma ve yaratıcı yazarlık nedir?
Kendimi geliştirmek amacıyla yaratıcı yazarlık kurslarına gitmeli miyim?
Kendi çalışmalarımla yaratıcı yazma konusunda mesafe katedebilir miyim?
Yaratıcı yazmayı öğrenmek için ne gibi çalışmalar yapmam gerekir?

Yaratıcı yazma ve yaratıcı yazarlık nedir?

"Yapılan hummalı yazma çalışmaları sonunda orijinal ve etkileyici metinler ortaya koyma" desek iki kavramı da ifade etmiş oluruz sanırım. Yazmada önemli olan dilin bütün imkanlarını kullanarak olağanın dışında, sağlam bir yapıya sahip metin inşa etmektir. Bunu becerme yolunda döşenen her taş, atılan her adım yaratıcı yazma konusunda zirveye ulaşmak içindir.

Kendimi geliştirmek amacıyla yaratıcı yazarlık kurslarına gitmeli miyim?

İyi bir ustayla hangi konu olursa olsun eğitim almak elbette herkes için kazançtır. Kursa gitmenin size faydası mutlaka olacaktır. Burada dikkat etmeniz gereken nokta kursun faydası size yalnız başlangıç seviyesinde olacaktır. İlerleme kaydetmek için sabırla çalışmaktan başka çareniz yoktur. Yoksa yaratıcı yazarlık kursunu bitirip de mükemmel metinler yazacağınızı zannetmeyin. Böyle düşünürseniz hayal kırıklığına uğramanız muhtemeldir. Yani "ne kadar ekmek o kadar köfte."

Kendi çalışmalarımla yaratıcı yazma konusunda mesafe katedebilir miyim?

Kendiniz bu işe gayret etmedikten sonra kurslarla çok mesafe almanız mümkün değildir. Hiç kursa gitmeden de yazma konusunda başarılı olabilirsiniz. Yazma konusunda şevkli olmanız ve hiç yılmamanız çıktığınız yolda en önemli yardımcılarınızdır.

Yaratıcı yazmayı öğrenmek için ne gibi çalışmalar yapmam gerekir?

Bu sorunun cevabı blogda yazdığım diğer yazılarımda mevcut aslında. Onları okuduğunuzda çalışmalarınıza nasıl başlayacağınızı ve devam edeceğinizi öğrenebilirsiniz. Başarılı Edebi Bir Metin Nasıl Yazılır? , Güzel ve Etkili Cümle Kurmanın 7 Kuralı , Edebi Metin Oluşturmada Farklı Bir Yöntem gibi daha önce yazdığım yazıları ve blogdaki diğer yazıları okumanız size yardımcı olacaktır.

Edebi Metin Oluşturmada Farklı Bir Yöntem

2016-03-11T20:16:00.001+02:00

İyi bir edebi metin oluşturma hiç de kolay değildir ve ince işçilik ister. Başarılı bir edebi metin oluşturmayı öğrenmek için farklı uygulamalar mevcuttur. Bu yazıda size sunacığım uygulama birbiriyle ilgisiz gibi görünen sözcüklerden estetik ifadeler oluşturmaktır. Bu konuda uğraş verenler için gayet eğlenceli ve gelişim sağlayan bir uygulama olacağına şüphem yok. Hiç vakit geçirmeden öncelikle büyük şairlerin dizelerinden örnekler vererek ufkunuzu genişletmek istiyorum. Cümle kurmayla ilgili detaylı bilgiye Güzel ve Etkili Cümle Kurmanın 7 Kuralı adlı yazımızdan erişebilirsiniz.

“Harami gibi yoluma aykırı inen karlı dağ/Ben yarimden ayrı düştüm sen yolumu bağlar mısın” (Yunus Emre),

“Kesik birer kol gibi yalnızdık” (Attila İlhan),

“Demirciler bir nehri dövmektedir” (Hilmi Yavuz),

“Yarin dudağından getirilmiş/ Bir katre alevdir bu karanfil” (Ahmet Haşim),

“Fatih’te yoksul bir gramofon çalıyor” (Selim İleri)…

Örneklere bakıldığında usta şair ve yazarların birbiriyle ilgisiz gibi görünen kelimeleri estetik bir biçimde bir araya getirdiklerini görüyoruz.

Bizler de rastgele seçtiğimiz sözcüklerden de edebi cümleler oluşturabiliriz.

“Yıldız-ekmek” sözcüklerine dair şu örneklerde olduğu gibi: “Yere saçtığı ekmek kırıntılarıyla besler gibi martıları, gökyüzüne saçılmış yıldızlarla besledi yüreğini.”// “Yıldızlar, önce birer ikişer, sonra gitgide düşüyor karanlığa, tıpkı annemin parmaklarından dökülen ekmek kırıntıları gibi.”// “Yıldızlar, Yuri Gargarin’in ekmeğiydi.”

Örnek: gece-kuş:

“Diğer insanların eve çekildiği vakit, gece, kara bir kuş olup karanlık, çirkin sokaklara uçuruyordu kadını”; buse-kar tanesi: “Yumuşak ve masum bir kar tanesiydi bana verdiği son buse.”

Örnek:yağmur-düş-tünel-kiraz-mavi:

“Dalgaların mavi yağmur damlacıklarını kucaklaması kadar masum, bir tünelin sonunda görülen umut kadar sıcak ve bazen kulaklarına küpe yapıp bazen yediği tatlı kirazlar kadar güzeldi deniz kızı Eftelya’nın düşleri.”// “Ne göğün mavisi görünüyordu bu tünelden geçerken ne çiseleyen yağmur ıslatıyordu ayaklarımı ne de geçen gün topladığım kirazları düşleyebiliyordum karanlıkta”

Bu uygulama üzerine yoğunlaşmanız ifade gücünüzü kuvvetlendirecek ve sözcükleri bağdaştırmada bir birikim oluşturmanızı sağlayacaktır.

Bir Katilin Kahraman Olduğu Roman

2015-04-10T17:17:00.002+03:00

Roman okumanın zevki bir başkadır. Bunu elbette romanın dilinden anlayanlar bilebilir. Hele bazı romanlar vardır ki içinde sanki sizden bir parça taşırlar. Okumaya bir başlarsınız ve kitabın sonuna geldiğinizde kendinizi bir başka dünyada bulursunuz.

İşte bu romanlardan biri de Suç ve Ceza'dır.

Suç ve Ceza hakkında birçok kişi yüzeysel birkaç bilgiden başka bir şey bilmezler. Bazıları çocuk denecek yaşta okumuşlardır ve şimdi kitaptan bir şey hatırlamıyorlardır. Bazıları ise kitabın kapağını açmaya bile tenezzül etmemişlerdir. Sizden bu şahıslardan biriyseniz hemen elinize Suç ve Ceza'yı alın ve okumaya başlayın derim.

Bir katili kahraman kabul edeceğiniz tek kitap Suç ve Ceza’dır. Kahramanımız Raskolnikov’dur.

Roman içinde sadece birkaç olay vardır. Bunlardan en önemlisi ise Raskolnikov’un yaşlı tefeci kadını ve kardeşini öldürmesidir. Suç ve Ceza’da ilginç olan şeylerden birisi de cinayet aletinin bir balta olmasıdır. Raskolnikov, cinayeti acele planlar ve uygulamaya geçer. Ancak istemediği bir durum gerçekleşir ve tefeci kadının yanında kadının kardeşini de öldürmek zorunda kalır. Zaten bunalımda olan Raskolnikov, bu cinayetten sonra içinden çıkamayacağı bir cinnet haline sürüklenir ve sürekli vicdanıyla bir hesaplaşma içindedir. Kitap boyu bu hesaplaşma ve bunalım hali sürer gider. Kitabın ana yapısını oluşturan kısım da burasıdır zaten.

Dostoyevski, Suç ve Ceza’ da bir psikologdan öte giderek insan ruhunun yapısını en ince ayrıntılarına kadar ortaya koymuştur. Mesela, Raskolnikov’un cinayet işlediği yere geri dönmesi çok ilginç bir vakadır. Ve bir katilin cinayet işlediği yere geri dönmesi durumunu tarihte ilk ortaya koyan da Dostoyevski olmuştur. Ayrıca romanı okuduğunuzda siz de bunalım içine girmekte ve aynı Raskolnikov gibi düşünmeye başlamaktasınız.

Suç ve Ceza’yı okumaya ilk başladığınızda sıkıcı gelecektir. Ancak sabırlı davranır da okumaya devam ederseniz kitabın büyüsü sizi saracaktır. Bir anda Raskolnikov’un yerinde kendinizi bulacak ve siz bir katil olsaydınız nasıl davranırdınız onu düşünmeye başlayacaksınız. Romanın sonunda ise Raskolnikov’un haklı olduğunu kabul edecek ve onu kahraman ilan edeceksiniz. İşte Suç ve Ceza’nın diğer romanlardan farkı da burada ortaya çıkıyor.

Dostoyevski hakkında daha fazla bilgi edinmek için Dostoyevski: Hayatının İlginç Yönleri ve Eserleri adlı yazımı okuyabilirsiniz.

Güzel ve Etkili Cümle Kurmanın 7 Kuralı

2015-04-09T22:02:00.000+03:00

Başarılı ve etkili yazı yazmanın ikinci aşaması cümle kurmadır. Her cümle metin dişlisinin bir parçasıdır. Bu parçalar ne kadar düzgün oluşturulursa metnin yapısı o kadar sağlam ve içeriği de o kadar etkili olur.

Cümle kurma birçok kişi tarafından basit algılansa da göründüğü kadar basit değildir. Çünkü cümledeki her kelime antikacı inceliğiyle seçilmeli ve bir nakkaş inceliğiyle de doğru yerine oturtturulmalıdır. Büyük yazarların yazılarını incelediğinizde yazarların cümle kurmada ne kadar titiz ve hassas davrandıklarını göreceksiniz.

Şimdi gelelim etkileyici ve güzel cümleler kurmak için dikkat etmemiz gereken kurallara:

Cümlelerinizin mümkün olduğu kadar kısa olmasına dikkat edin. Çünkü bir cümlenin uzun olması onun daha edebi ve etkileyici olduğu anlamına gelmez. Ayrıca uzun cümlelerde anlatım bozukluğu yapma ihtimaliniz daha yüksektir.
Başarılı bir metin oluşturmak için cümle yapısına hâkim olmayı öğrenmeniz gerekiyor. Yani anlatım bozukluğu konusunda detaylı bilgi sahibi olmalı ve bu konudaki örnekler üzerinde çalışmalar yapmalısınız.
Günümüzde yazılan yazıların en büyük problemlerinden birisi de yazıların içerisinde devrik cümlelerin çokça yer almasıdır. Yazmaya çalışan arkadaşlar bu konuda çokça hata yapmaktadırlar. Devrik cümle kurma bir hastalık derecesine gelmiş durumdadır. Kendinizi bu konuda dizginlemeye çalışın. Ancak yeri geldiğinde devrik cümleler de kullanın.
Benzetmeler de mümkün olduğu kadar “gibi” edatını kullanmamaya çalışın. Bu edatın sıkça kullanılması anlamdaki etkiyi azaltmaktadır.
Cümle çalışmaları yaparken cümlenizi ilk kurduğunuz andaki haliyle bırakmayın. Birkaç değişik yapıda cümlenizi kurun ve farklı kelimeler kullanarak aynı anlamı ifade etmeye çalışın.
Cümlelerinizde hayal gücü ögelerinden yararlanmaya çalışın. Bu metninizi sıradanlıktan kurtaracaktır.
Cümlelerinizin basit ve sade olması ise en çok dikkat etmeniz gereken noktadır.

Cümle çalışmalarınızda titiz olmanızı tavsiye ederim. Çünkü bu kısımdaki eksiğiniz diğer çalışmalarınıza etki edecektir. Yazı yazmayla ilgili Başarılı Edebi Bir Metin Nasıl Yazılır? adlı yazımı da okumanızı tavsiye ederim.