ALTIN YÜKSELİYOR, DOLAR DÜŞÜYOR
Altın fiyatları spot piyasada 1058 dolar 20 sentle tüm zamanların en yüksek düzeyine çıktı. Altın fiyatları halen yüksek seyrini koruyor. Altının yükselişinde, doların zayıflaması ve enflasyon kaygıları etkili oldu.

Altının fiyatı son 7 yıldır sürekli artıyor. 2002 yılı başında 280 dolar civarında olan altın fiyatları 1058 doları aşarak yeni bir zirve yaptı. Bir başka deyişle altın fiyatları bu dönemde yüzde 277 artış kaydetti.

Küresel kriz sürecinde altın fiyatlarında düşüş görüldü. Altın fiyatları Mart-Eylül döneminde en yüksek 980 doları gördü ve dalgalı bir seyir izledi. Ancak doların zayıflaması yatırımcıları emtia piyasasına yöneltti. Yılbaşında 880 dolar olan fiyatlar bu yıl yüzde 20 artış gösterdi.

Uzmanlar, doların değerinin düşük kalmaya devam etmesi halinde altının fiyatının yıl sonuna doğru daha fazla artabileceği tahmininde bulunuyorlar.

Altının fiyatı, Noel yaklaşırken mücevhere olan talebin artmasıyla Ekim-Aralık döneminde genellikle yükseliyor.

Altında önemli rol oynayan ülkelerin başında gelen Hindistan’ın altın talebi de geleneksel olarak Ekim aylarında artış gösteriyor. Küresel altın talebinin yüzde 20′den fazlası Hindistan’a ait.

ALTIN FİYATLARI NEDEN ARTIYOR?
Goldaş Kuyumculuk Finans Müdürü Gökhan Aksu şunları söyledi:

“Doların özellikle Euro ve uluslararası para birimleri karşısında değer kaybetmesi, başta altın olmak üzere tüm emtia fiyatlarının artmasına neden oldu.

Sıklıkla gündeme gelen bir konu ise doların rezerv para olarak kullanılmasına karşı alternatif arayışları, emtia fiyatlarının artmasını destekliyor. Petrol fiyatlarının da hafta başında başlayan yükselişi altın fiyatlarını etkiliyor.

Tüm bunlara ek olarak, belirsizlik ortamının tam olarak ne zaman biteceğine dair şüphelerin devam etmesi, alternatif yatırım araçlarından sağlanan gelirlerin azalması, dünya ticaret hacminin zayıflaması, Çin Merkez Bankası başta olmak üzere birçok merkez bankasının altın rezervlerini artıracak olması ve gelecek ile ilgili sosyo-ekonomik endişeler altın ve emtia fiyatlarındaki yükselişte rol oynuyor.”

YATIRIMCILAR NE YAPMALI?
Fiyatlarda bir miktar kâr satışı sonrası orta ve uzun vadede tekrar yeni zirve hedeflerinin oluşacağını kaydeden Aksu yatırımcılara şu önerilerde bulundu:

“Küçük ve risk almak istemeyen yatırımcılar bütçeleri doğrultusunda her

CEM UZAN’IN MARİFETİ
TMSF’nin Cem Uzan’a karşı açmış olduğu ve Newyork’ta karara bağlanan bu davanın Türkiye aleyhine sonuçlanmış olması Cem Uzan’ın marifeti olarak yorumlanıyor. Pazartesi günü dünya bankasında görüşülmeye başlanacak olan 19 milyar dolarlık Telsim tahkim davasında gelişmeler bu aşamadan sonra daha da ilginç bir duruma geldi.

Bu dava sürecinde yurtdışında Ahmet Ertürk ve Fethi Çalık gibi Tmsf’nin üst düzey yöneticileri hakkında açılan ceza davaları da başka bir sorun olarak masada duruyor. Açılmış olan bu ceza davalarının önümüzdeki günlerde karara bağlanması bekleniyor.

Varlık Barışı’nın yılbaşına kadar uzayacağının kokusunu alan birçok kişi ve kuruluş, özellikle İsviç-re’deki hesaplarını başka ülkelere aktarmaya çalışıyor. Cayman ve Virgin adalarının en çok tercih edilen yerler olduğu belirtilirken, MASAK Gelir İdaresi Başkanlığı ile Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu konuya yönelik inceleme başlattı.

Patronların zula aktarma girişimi 60 milyar doları İsviçre’de olmak üzere yurtdışındaki Türklere ait toplam 100 milyar dolarlık birikimi ülke ekonomisine kazandırma çalışmalarını da hızlandırdı. Varlık Barışı ile yurtdışındaki birikimini Türkiye’ye getirene yüzde 2 vergi ile herhangi bir vergi incelemesine tabi tutulmama garantisi verdiklerini aktaran Maliye kaynakları, “İsviçre ve Lüksemburg gibi birçok ülkede gizli hesapların açıklanmasına yönelik çalışmalar bazı işadamlarını harekete geçirmiş gibi görünüyor. Varlık Barışı’nın süresinin uzatılması bazılarını harekete geçirdi. Onlar için birikimlerini farklı ülkelere aktarma fırsatı doğdu. Bazı işadamlarının yılbaşına kadar İsviçre’de bulunan parasını bir başka ülkeye aktarma niyetinde olduklarını duyuyoruz.” dedi. “Barışa el uzatmayanlar vergi incelemesine tabi tutulacaklar. Yüksek fatura ile karşılaşabilirler.” uyarısında bulunan yetkililer, “Örneğin yurtdışında beyan edilmemiş kaynaklara ilişkin Türkiye’de 100 birimlik bağlantı kurulması halinde ortaya Kurumlar Vergisi, KDV, stopaj ve gecikme faizi ile birlikte 50 birimlik fatura çıkar. Varlık Barışı’nda ise maliyet sadece 100 liranın 2 TL’si.” dedi. Yasa kapsamında yurtiçi varlıklar için ilk uygulamadaki gibi yüzde 5, yurtdışı varlıklar için ise yüzde 2 oranında vergi ödeniyor.

Önceki gün Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Lüksemburg ile imzalanan yeni vergileme anlaşmasıyla bu ülkedeki Türkler için gizli hesap döneminin sona erdiğini söyledi. Şimşek, “Paralarını Lüksemburg’da tutan bütün vatandaşlarımızın bilgilerine artık ulaşabiliriz. Bu anlaşmaları öbür ülkelerle de yapacağız.” dedi. Herkesin makul vergi vermek mecburiyetinde olduğunu aktaran Şimşek, vermeyenin, sonucuna katlanacağına dikkat çekti.

Yurtdışı para transferi mercek altında

Vergi gelirlerini artırmak isteyen Maliye, vergi cennetleri olarak adlandırılan ülke ve adaları sıkı takibe aldı. Vergilemenin hiç olmadığı ya da çok düşük miktarda olduğu bu ülkelere yapılacak para ve kâr transferleri mercek altına alındı. Vergi cennetleri listesinde yerleşik veya faaliyette bulunan kurumlara “nakden veya hesaba yapılan, tahakkuk ettirilen” bütün ödemelerden yüzde 30 vergi kesintisi (stopaj) yapılıyor. Vergi cennetlerinin amacının, bankacılık, finans ve vergisel konularda sundukları imkânlarla ve gizlilik prensipleriyle her ülkeden her milletten yabancı yatırımcıyı, yabancı sermayeyi kendilerine çekmek olduğunu aktaran yetkililer, haritada yeri dahi bilinmeyen bu ülkeler üzerinden yüz milyarlarca dolarlık işlem yapıldığına dikkat çekiyor. Gelir İdaresi Başkanlığı, vergi cennetlerini belirlerken OECD’nin 2000 yılında hazırladığı ‘kara liste’yi dikkate alıyor. Bunlar arasında Anguilla, Andora, Bahamalar, Bahreyn, İngiliz Virgin Adaları, Dominik, Guernsey, Jersey, Liberya, Maldivler, Hollanda Antilleri, Panama, Seyşeller gibi ülkeler yer alıyor. Bu ülkelerin sayısı 35′i buluyor.

1 EKİM’DE BAŞLADI

ATM hizmeti veren tüm bankaları kapsayan ‘Ortak ATM Sistemi’ 1 Ekim’de başladı. Sistemin şu andaki eksiği ise bankaların bu işlem karşılığında alacağı ücretlerin birbirinden farklı olmasında yatıyor. Tüketici hangi bankaya ait olursa olsun en yakın ATM’den para çekebilecek. Daha önce ‘Altın Nokta’ ve ‘Ortak Nokta’ gibi kısmi uygulamalar vardı.

KAFALAR ÇOK KARIŞIK

Ortak ATM uygulaması getirdiği avantajların yanısıra, başka banka ATM’sinden yapılan işlemler üzerinden ücret alınıp alınmayacağı kafaları karıştırıyor. Çünkü yabancı bankadan para çekmenin bir bedeli olacak. Banka kart sahibi müşterisinden ne kadar komisyon alınacağına hükmederse, yabancı bankanın ATM’sini kullanmanın bedeli o kadar olacak. Banka istemezse bu hizmet karşılığında ücret talebinde bulunmayabilecek.

ORTAK ATM NELER GETİRECEK?

Bunların yanı sıra bu uygulama ile birlikte şöyle değişiklikler de olacak: “Banka kartına uygun ATM arama derdi ortadan kalkacak. İhtiyaç sırasında başka bankaya ait herhangi bir ATM’den para çekilebilecek. Seyahatlerde ATM bulamama ihtimali ortadan kalkacak, nakit taşıma riskinin alınmasına gerek kalmayacak. En yakın ATM’ye cep telefonları ya da internet üzerinden ulaşılabilecek. Verimlilikteki fark ekonomiye yaklaşık 300 milyon dolar katkı sağlayacak. Piyasada sirkülasyondaki para hacmi artacak, nakit dolaşımı hızlanacak.”

En fazla kamu vuracak

Özel bankalar net ücret belirlerken kamu kesimi ise sabit ücretin yanı sıra çekilen tutardan yüzde ek ücret alacak. Buna göre, ortak ATM uygulamasına geçilmeden önce bir başka bankada hesabı olan mudiden kendi ATM’sinden nakit çekim ya da bakiye sorma işleminde hiçbir ücret almayan Ziraat Bankası, şimdi nakit çekim tutarının yüzde 1′i oranında komisyon alacak. İlave olarak da her çekimde 0,75 lira işlem ücreti ekleyecek. Eğer, bakiye de sorulursa işlem sırasında 0,20 lira da bakiye sorma ücreti alacak. Vakıfbank ise nakit çekimlerde hiçbir oran koymadan işlem başına 4,5 lira işlem ücreti alacak. Vakıfbank, “Bakiye Görüntüleme” işlemi için işlem başına 1 TL, komisyon bedeli yansıtacak. Buna göre, Vakıfbank ATM’sinden 10 lira çektiğiniz zaman da 100 çektiğiniz zaman da 4,5 lira nakit çekim ücreti ödenecek. Halk Bank ise “Bakiye Görüntüleme” işlemi için 25 Kr alacak. Banka, “Para Çekme” işleminde çekilen tutarın yüzde 1,25′i uygulayacak ayrıca da 1,25 lira her işlemde sabit servis ücreti tahsil edecek.

Sorumluluğu hiç kimse üstlenmedi

BDDK, bankaların bu işlemlere ilişkin ne kadar alınacağına dair bilginin kendilerinde olmadığını belirterek, bunu BKM’nin belirlediğini söyledi. Sistemin altyapısı için 2 yıl çalışan Bankalararası Kart Merkezi (BKM) Genel Müdürü Sertaç Özinal, başka bankanın ATM’sinde işlem yapıldığında ücret ödeneceğini açıklamıştı. BKM yetkilileri de konuya ilişkin, ortak ATM kullanımının tüketiciye maliyetinin kartı veren banka ile müşteri arasında belirleneceğini ifade etti. Özinal, “Banka, ücretlendirme politikası kart sahiplerinden belirli ücret talep edecektir veya etmeyecektir” dedi.

2008 Eylül ayında TÜFE yüzde 0,45 artış, ÜFE’de yüzde 0,90 düşüş olmuştu.

Buna göre aylık bazda enflasyon, geçen yıl eylül ayına göre TÜFE’de 0,06 puan düşüş, ÜFE’de ise 1,52 puan artış gösterdi.

TÜİK’in 2003 baz yıllı verilerine göre, eylül ayı itibarıyla yıllık enflasyon ise TÜFE’de yüzde 5,27, ÜFE’de yüzde 0,47 oldu.

Geçen yılın aynı ayında yıllık enflasyon TÜFE’de yüzde 11,13, ÜFE’de yüzde 12,49 olmuştu.

Böylece, eylül ayı itibarıyla yıllık enflasyon, geçen yılın aynı ayının, TÜFE’de 5,86 puan, ÜFE’de 12,02 puan altında gerçekleşti.

Yılın dokuz ayında TÜFE yüzde 2,18, ÜFE yüzde 3,60 oranında artış gösterdi.

Eylül ayı itibarıyla 12 aylık ortalamalara göre yıllık enflasyon ise tüketici fiyatlarında yüzde 7,52, üretici fiyatlarında yüzde 3,22 düzeyinde gerçekleşti.

Öte yandan TÜFE’de eylül ayında endekste yer alan 449 maddeden 95 maddenin ortalama fiyatında değişim olmadı, 221 maddenin ortalama fiyatında artış, 133 maddenin ortalama fiyatında ise düşüş gerçekleşti.

ÜFE’de ise eylül ayında endekste bulunan toplam 768 maddeden 210 maddenin ortalama fiyatında değişim olmadı, 349 maddenin ortalama fiyatında artış, 209 maddenin ortalama fiyatında ise düşüş oldu.

İstanbul’un bölgesel ve uluslararası bir finans merkezi olması projesine önem verdiklerini belirten Babacan, ”Hükümet olarak bizim, uzun dönemli gelişme stratejimizin amaçları arasında, bilgi toplumuna dönüşümün sağlanarak ülkemizin dünya hasılasından daha yüksek oranda pay alması, bölgesel ve küresel düzeylerde etkinliğinin artırılması olarak vardır” şeklinde konuştu.

Gelişme stratejisi çerçevesinde güçlü bir ekonomiye sahip olmanın son derece önemli olduğunu belirten Babacan, Türkiye’nin gayri safi yurt içi hasılasının 2023 yılında 2 trilyon dolar, 2050 yılında ise 21 trilyon doların üzerine çıkacağının öngörüldüğünü, bu tahminlerin Türkiye’nin bundan otuz, kırk sene sonra dünyanın en büyük ekonomileri arasındaki yerini alacağına işaret ettiğini kaydetti.

Orta ve uzun dönemde Türkiye ekonomisinin, dünya ekonomisi içerisinde nasıl bir konuma sahip olacağını belirleyecek olan temel faktörün, hiç şüphesiz ekonomideki rekabet gücü olacağını vurgulayan babacan, bu bağlamda, ekonominin yüksek teknolojik kabiliyete ve nitelikli işgücüne sahip, değişen şartlara hızla uyum sağlayan, ulusal ve uluslararası pazarlarda rekabet gücü olan, istikrarlı ve verimlilik düzeyi yüksek bir yapıya kavuşturulmasının temel amaçları olduğunu ifade etti.

Bu amaçları gerçekleştirme yönünde en önemli katkılardan birini, katma değeri yüksek hizmet üretme kabiliyeti olan finans sektörünün sağlayacağını düşündüklerini kaydeden Babacan, finans sektörünün aynı zamanda, istihdam alanları oluşturma ve hizmet ihracı yoluyla Türkiye ekonomisine ciddi katkılar sağlayacak önemli sektörlerden biri olduğunu anlattı.

Türkiye’de finans sektörü ile alakalı olarak çok köklü reformlar gerçekleştirdiklerini, yasal çerçeveyi güçlendirdiklerini, denetim ve gözetim uygulamalarını çok iyi bir noktaya getirdiklerini anlatan Babacan, 2005, 2006 yıllarında yapılan stres testlerinin sonuçlarının gereğini tavizsiz uyguladıklarını bildirdi.

2006 yılında finans sektörü ile ilgili uygulamalarda dünyaca takdir edilen bir noktaya geldiklerini belirten Babacan, sözlerini şöyle sürdürdü:

”İşte o andan itibaren İstanbul’un önce bölgesel çapta, sonra küresel ölçekte bir finans merkezi olması gerektiğini dillendirmeye başladık. Gerçekçi, güçlü bir vizyon oluşturduk.

Bu tespitten hareketle, Dokuzuncu Kalkınma Planında İstanbul’u uluslararası bir finans merkezi haline getirme yönündeki politikamızı ortaya koymuştuk. Daha sonra ise 2009-2011 yıllarını kapsayan Orta Vadeli Program çerçevesinde bu politikamızı gerçekleştirme yönünde bir adım daha atmış olduk.

Türkiye Bankalar Birliği, İstanbul’un uluslararası finans merkezi olma potansiyelinin değerlendirilmesi ve bu dönüşümü sağlayacak yol haritasının hazırlanması için kapsamlı bir rapor hazırlatmıştır. Bu raporda, İstanbul’un ve Türkiye’nin uluslararası bir finans merkezi olması için gerekli yerel ve bölgesel potansiyele ve de gizli kalmış, kalifiye bir işgücü yapısına sahip olduğu vurgulanmıştır. Bu hedefe ulaşılabilmesi için güçlü bir liderlik ve siyasi kararlılığın sergilenmesi ve önemli miktarda kaynağın bu proje için ayrılması gerektiği de belirtilmiştir.

Raporda, uluslararası finans merkezi olmak için gereken faktörler arasında yer alan, düşük iş yapma maliyeti, nitelikli işgücü havuzu, yerel, bölgesel ekonomik büyüme potansiyeli ve çekici yaşam stili gibi konularda İstanbul’un rakiplerine görece üstün konumda olduğu belirtilmiştir.

Diğer taraftan, imaj, yasal ve mali ortam, politik ve ekonomik istikrar, düzenleyici çerçeve, altyapı ve iş yapma kolaylığı konularında ise İstanbul’un gelişme kaydetmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Bu raporla ilgili bir anektodu da burada kısaca anlatmak isterim. Bankalar Birliğinden bu raporla ilgili bir çalışma istediğimizde dedim ki, ‘eğer raporu 2007 yazında meclis tatile girmeden tamamlarsanız biz gerekli yasal düzenlemeleri yaparız. Böylece 22 Temmuz seçimlerinden önce yasal altyapı tamamlanmış olur.’ Ancak hayli kapsamlı olan raporun tamamlanması daha uzun vakit aldı.”

İstanbul Uluslararası Finans Merkezi projesine ilişkin strateji dokümanının oluşturulması koordinasyon görevinin Devlet Planlama Teşkilatına (DPT) verildiğini hatırlatan Bakan Babacan, Teşkilatın, geçtiğimiz yılın Kasım ayında çalışmalarına başladığını, bu planın uygulanabilir olması ve ilgili taraflarca sahiplenilmesi açısından katılımcı bir çerçevede çalışmaların yapılmasının benimsendiğini belirtti.

-İSTANBUL’U CAZİP KILACAK UNSURLAR-

İstanbul’u uluslararası finans merkezi haline getirmek için öne çıkan hususları sırasıyla, ”uluslararası standartlarda işleyen bir hukuk altyapısının oluşturulması”, ”çeşitlendirilmiş finansal ürünlerin sunulması”, ”fiziki ve iletişim altyapı sorunlarının çözülmesi”, ”vergi sisteminin basitleştirilmesi ve etkinleştirilmesi”, ”düzenleyici ve denetleyici çerçevenin uluslararası standartlarla tam uyumlu olacak ve güçlü bir koordinasyonu mümkün kılacak şekilde geliştirilmesi”, ”nitelikli insan kaynağı ihtiyacını karşılayacak bir eğitim altyapısının sağlanması”, ”dünya ölçeğinde tanıtım ve izleme yapacak bir organizasyon yapısının oluşturulması” olarak sıralayan Babacan, bu hususlarda strateji belirlemek amacıyla dokuz adet çalışma grubunun kurulduğunu anlattı.

Ali Babacan, çalışma grupları hakkında ise şu bilgileri verdi:

”Bu gruplar Hukuk, Finansal Ürün ve Hizmet, Vergi, Düzenleyici ve Denetleyici Çerçeve, Altyapı, İFM Organizasyon, Tanıtım ve İmaj, İnsan Kaynakları ve Mevcut Durum Analizi gruplarıdır. Bu çalışma gruplarına 80′in üzerinde kamu ve özel sektör kurumu ile sivil toplum kuruluşu ve üniversite temsilcileri dahil edilmiştir. Bu kurumlardan yaklaşık 300 kişi çalışmalara katılmıştır.

Oluşturulan her bir çalışma grubu için biri kamu, diğeri ise özel sektörden olmak üzere iki eş başkan seçilmiştir. Çalışma grubu eş başkanları, toplantıları organize etme, ilgili kurumların görüşünü alma ve toplantıları yönlendirme, yönetme görevlerini üstlenmiştir.

Ayrıca çalışma gruplarında çıkan sonuçları derleyerek ve ilgili kurumların katkılarını alarak nihai bir rapor oluşturmak üzere her bir grup için birer raportör belirlenmiştir. Çalışma grupları arasındaki iletişim ve eşgüdüm ise, düzenlenen geniş katılımlı toplantılar, çalışma gruplarının hazırladıkları ön gelişim raporları ve Devlet Planlama Teşkilatı tarafından bu çalışmalar için oluşturulan bir internet portalı vasıtasıyla sağlanmıştır.

2009 yılı Mayıs ayı sonu itibarıyla çalışma grupları raporlarını tamamlayarak Devlet Planlama Teşkilatına teslim etmiştir. Bu raporlar ışığında, sınırlı sayıda kurum temsilcisinin katılımıyla Haziran ayı başında bir çalıştay düzenlenmiştir. Burada taslak bir Strateji ve Eylem Planı hazırlanmış ve ilgili kuruluşların görüşlerine sunulmuştur.

Alınan görüşler doğrultusunda hazırlanan Strateji ve Eylem Planı Taslağını, 16 Eylül 2009 tarihinde topladığımız Ekonomi Koordinasyon Kurulunda ele aldık. Bu toplantıda dile getirilen görüşler doğrultusunda Strateji ve Eylem Planı Taslağına son hali verildi ve 29 Eylül 2009 tarihinde Yüksek Planlama Kurulu Kararıyla onaylandı. Söz konusu belge, bugün itibarıyla Resmi Gazete’de de yayımlanmıştır.”

-İFM STRATEJİSİ VE EYLEM PLANI-

İFM Stratejisi ve Eylem Planına göre vizyonlarının, ”İstanbul’un öncelikle bölgesel, nihai olarak da küresel bir finans merkezi olması” olarak ifadelendiren Babacan, bu hedefe ulaşabilmek için hukuk, finansal ürün ve hizmet çeşitliliği, vergilendirme, düzenleyici ve denetleyici çerçeve, altyapı, teknoloji, organizasyon, insan kaynakları ve tanıtım, imaj konularının ön plana çıktığını vurguladı.

-HUKUK ALTYAPISININ GÜÇLENDİRİLMESİ-

Ali Babacan, Strateji ve Eylem Planında yer alan temel hususlar konusunda şöyle konuştu:

”Hukuk Altyapısının Güçlendirilmesi sürecinde, uluslararası standartlarda işleyen bir hukuk altyapısının oluşturulması öncelik vereceğimiz konuların başında gelmektedir. Bu kapsamda finansal alanda ihtisaslaşmış mahkemeler kurulacaktır. Bunun için mahkemelerde görev yapacak hakimler ile bu alanda çalışacak savcı ve kolluk personelinin uzmanlaşmaları sağlanacaktır.

Hukuk alanında öne çıkan bir diğer husus ise İstanbul’da bağımsız ve özerk yapıya sahip kurumsal bir tahkim merkezinin kurulmasıdır. Bununla birlikte uyuşmazlıkların mahkemeye başvurulmadan, kısa sürede çözülmesi için arabuluculuk sistemi de geliştirilecektir. Kurulacak tahkim merkezinde, kurumsal olarak arabuluculuk imkanı sunulacaktır.”

Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Ali Babacan, İstanbul’da, karbon piyasası, elmas ve kıymetli taş piyasası ile ürün ihtisas borsaları oluşturulacağını, ayrıca, özel sektör borçlanma araçları ve yerel yönetim borçlanma araçlarına işlerlik kazandırılacağını, tezgah üstü türev ürünler piyasasına ilişkin gerekli altyapı oluşturulacağını söyledi.

Başbakan Yardımcısı Ali Babacan, IMF-Dünya Bankası Yıllık Toplantıları çerçevesinde, İstanbul’da, İstanbul Uluslararası Finans Merkezi (İFM) Stratejisi ve Eylem Planı konusunda düzenlediği basın toplantısında, İstanbul’da, finans merkezinin tercih edilmesindeki en önemli etkenlerden biri olan ürün ve hizmetlerin çeşitliliği ile koşulları cazip hale getireceklerini kaydetti.

Ali Babacan bu kapsamda, İstanbul’un finansal ürün çeşitliliği ve finansal hizmet kalitesinin artırılarak bölgesel ve küresel sermayenin çekim merkezi haline gelmesinin hedeflenmekte olduğunu vurguladı.

Finansal ürünlerin çeşitlendirilmesine düzenleme anlamında engel olunmaması amacıyla sektör düzenlemelerinde prensip bazlı yaklaşıma geçileceğini belirten Babacan, öte yandan finansal piyasalarda sunulacak faaliyetlerin ilgili düzenleme ve denetim otoritelerinin gözetimi dışında kalmamasına özen gösterileceğini ifade etti.

Ödünç menkul kıymet ve türev işlemleri gibi bazı finansal işlemlerin, Türkiye’de yapılabilmesine rağmen rekabet üstünlüğü nedeniyle yurt dışı piyasalara kaydığının altını çizen Babacan, bu alanlarda yatırım yapanları yurt içi piyasalara çekebilmek için mevzuat hükümlerinin gözden geçirileceğini ifade etti.

-BASİT VE ETKİN BİR VERGİLENDİRME SİSTEMİNİN OLUŞTURULMASI-

Küresel finans merkezi olabilmek için basit, anlaşılır, öngörülebilir bir vergi sistemine sahip olmanın son derece önemli olduğunu altını çizen Babacan, bu nedenle Gelir Vergisi Kanunu ve Vergi Usul Kanununu gözden geçirmek gerektiğini anlattı.

Babacan sözlerine şöyle devam etti:

”Finansal işlemlerin Türkiye’de yapılmasını teşvik edecek şekilde, dar mükellefiyete tabi olanların Türkiye’de işlem yapmasını engelleyici uygulamalardan kaçınılacak, uluslararası fonların Türkiye merkezli işlem yapmaları konusunda vergi alandaki belirsizlikler giderilecek ve Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi (BSMV) başta olmak üzere aracılık faaliyetleri üzerindeki mali yükler, kamu dengeleri ve ekonomik gelişmeler göz önüne alınarak uygun bir zamanlamayla kademeli olarak düşürülecektir.

Orta Doğu ülkelerindeki sermayeyi ülkemize çekmek için, geliştirilecek olan finansal ürünlerin vergileme karşısındaki durumları, benzer nitelik taşıyan finansal ürün ve işlemlere göre düzenlenecektir. Bunların yanı sıra, finansal kurum ve yatırımcılar açısından belirsizliğin giderilmesini sağlamak amacıyla özelgelerin idare bünyesinde finansal sektör konusunda uzman bir birim tarafından verilmesi sağlanacaktır. Şirketlerin halka açılmalarının ve halka açıklık oranlarının artırılmasının teşvik edilmesi amacıyla vergi de dahil olmak üzere her türlü önlem alınacaktır.”

-DÜZENLEYİCİ VE DENETLEYİCİ ÇERÇEVENİN GELİŞTİRİLMESİ-

Küresel ekonomik kriz ve finansal piyasalardaki dalgalanmalar nedeniyle gelişmiş ve gelişmekte olan pek çok ülkenin bankacılık sisteminin oldukça zor günler geçirdiğini ifade eden Babacan, yüzlerce banka ve finans kurumunun iflas ettiğini ya da iflasın eşiğine geldiğini kaydetti.

”Hükümetler ve merkez bankalarının almış olduğu geleneksel olmayan önlemler yaşanan sorunların daha da büyümesinin önüne geçerek sistemik bir çöküşü önlemeyi şimdilik başarmışlardır” şeklinde konuşan Babacan, sözlerini şöyle sürdürdü:

”Yurt dışında böylesine büyük bir kargaşa ve kaos yaşanırken Türk bankacılık ve finans sisteminin sapasağlam ayakta durması ülkemizdeki düzenleyici ve denetleyici yapının etkin bir şekilde çalıştığının bir nevi göstergesidir.

Finansal merkez olma hedefi bağlamında düzenleyici ve denetleyici otoriteler arasındaki koordinasyonun sağlanmasına ve sistemik riskin yönetilmesine ilişkin mevcut yapıyı daha da güçlendirmemiz gerekiyor. Bununla birlikte, uluslararası standartların oluşum süreci yakından takip ederek, bu standartlara uyum düzeyinin belirli periyotlarla gözden geçirilmesini sağlayacağız. Benzer şekilde, küresel kriz sonrasında finans sektöründeki düzenleyici yapı konusundaki uluslararası gelişmeleri izlememiz gerekiyor. Böylelikle ülkemizdeki düzenleme ve denetim otoritelerinin kurumsal yapılanması Avrupa Birliği müktesebatına uyum çerçevesinde bilahare değerlendirilmiş olacaktır.

Uluslararası dinamik süreçlerin gerektirdiği esnekliği gösterebilmesi için İMKB ve İstanbul Altın Borsasının hukuki statüleri netleştirilecek ve kamu mali yönetimi ile ilgili mevzuat kapsamından çıkarılacaktır.”

-FİZİKSEL ALTYAPININ İYİLEŞTİRİLMESİ-

İFM Projesi çerçevesinde şehrin belirli bir bölgesine odaklanmayacaklarının kaydeden Babacan, öte yandan, yaşam alanları, güvenlik ve ulaşım imkanları ile teknoloji alanında kalite ve standartların yükseltilmesi için İstanbul genelinde yapılacak tüm çalışmalar İFM Projesini de destekleyeceğini söyledi.

Babacan, ulaşımın iyileştirilmesi kapsamında, havaalanı-kent merkezi bağlantıları farklı ulaşım sistemleriyle entegre edilmesi gerektiğini, ayrıca yabancılara yönelik sağlık, eğitim, eğlence, konaklama ihtiyaçlarının iyileştirilmesi yönünde çalışmalar yapılmasının önemli olduğunu anlattı.

-TEKNOLOJİK ALTYAPININ GÜÇLENDİRİLMESİ-

Teknolojik altyapının güçlendirilmesi kapsamında, piyasalar için ortak yazılım, donanım ve iletişim hizmeti sunacak ortak bir teknoloji platformu oluşturulacağını anlatan Babacan, bunun yanı sıra finansal piyasalara yönelik olarak yeni yazılım ve donanım üretecek, bilişim işgücünü, altyapısını, güvenliğini ve işlerliğini destekleyecek teknoparklar geliştirileceğini ve destekleneceğini bildirdi.

Babacan, ”Türkiye’nin finansal piyasalarda kullanılan bilgi teknolojilerine ilişkin olarak geliştireceği uygulama ve çözümlerin bölge ülkeleri başta olmak üzere diğer ülkelere de teknik bilgi transferi ve hizmet ihracı yoluyla taşınması amaçlanıyor” dedi.

-İFM ORGANİZASYON YAPISININ KURULMASI-

İFM Projesinin başarıya ulaşması için etkin bir şekilde izleme ve değerlendirmenin yapılması gerektiğine dikkati çeken Babacan, bu projeye yönelik çalışmaların bundan sonraki aşamasında siyasi iradenin ve paydaşların desteğinin devamını sağlayacak ve İFM Stratejisi ve Eylem Planında belirlenen amaç, hedef ve faaliyetlerin izlenmesini ve değerlendirilmesini gerçekleştirecek şekilde bir yapı kurulacağını kaydetti.

Bu kapsamda, İFM çalışmalarını sürdürmek üzere oluşturulacak yapıda üstte siyasi iradeyi temsilen İFM Yüksek Konseyi yer alacak. Bu konseye bağlı olarak çalışacak üst düzey ekonomi bürokratları, özel sektör temsilcileri ve meslek örgütü yöneticilerinden oluşacak İFM Danışma Kurulu oluşturulacak. Gerekli teknik çalışmaları yürütmek üzere ise sekiz ayrı çalışma komitesi kurulacak. Çalışma Komiteleri, Hukuk, Piyasalar ve Enstrümanlar, Vergi, Düzenleyici ve Denetleyici Çerçeve, Altyapı, Teknoloji, Tanıtım ve İmaj ile İnsan Kaynakları komitelerinden oluşuyor.

Ayrıca İFM Yüksek Konseyi, Danışma Kurulu ve çalışma komiteleri arasındaki eşgüdümü sağlamak ve tanıtım faaliyetlerini gerçekleştirmek üzere İFM Koordinatörlüğünün oluşturulması öngörülüyor.

İFM Koordinatörlüğü, ayrıca, Strateji ve Eylem Planında yer alan eylemlerin gerçekleşme durumunu izleyecek, küresel finans merkezi olmaya yönelik göstergeler geliştirecek ve 6 aylık periyotlar halinde düzenli olarak gelişim raporları yayınlayarak finans merkezi olma yolunda kat edilen gelişmeleri kamuoyu ile paylaşacak.

-İNSAN KAYNAKLARININ GELİŞTİRİLMESİ-

İnsan kaynaklarının, Türkiye’nin güçlü olduğu alanlardan birisi olduğunun altını çizen Babacan, ”bu avantajımızı finans alanında daha da geliştirilmek için üniversite – finans sektörü işbirliğinin geliştirilmesi, finans alanındaki eğitim içeriklerinin yenilenmesi, finans alanındaki insan kaynağının mesleki donanımının artırılması yönünde çalışmalar yapılacaktır” dedi.

Ayrıca nitelikli işgücünün İstanbul’a çekilebilmesi için finans alanında çalışacak yabancıların çalışma izinlerinin alınma sürecinin kolaylaştırılması ve hızlandırılması, finans sektöründe faaliyet gösteren firmaların sosyal güvenliği tamamlayıcı nitelikteki sigorta primlerinde teşvik olanaklarının ele alınması ve İstanbul’un finans konusunda yüksek lisans ve doktora merkezi haline getirilmesi önlemleri alınacak.

-TANITIM-

Babacan’a göre, İFM’ye yönelik olarak doğru tanıtım stratejisinin belirlenmesi için öncelikle hedef kitle belirlenerek, bu hedef kitlenin İstanbul’a yönelik algısı ortaya konulacak.

İFM’nin tanıtım faaliyetleri kurulacak olan İFM Koordinatörlüğü tarafından yürütülecek. Ayrıca, Türkiye’deki ve İstanbul’daki finansal ürün, hizmet, piyasa ve uygulamaları ile vergi düzenlemelerini tanıtıcı mahiyette farklı yabancı dillerde bilgilendirme hizmeti sağlayacak bir portal oluşturulacak. İFM kapsamında yürütülen çalışmalara yönelik yurt içindeki kamuoyunun bilgilendirilmesi ve desteğinin alınması da tanıtım stratejisinin önemli ayaklarından birisi olacak.

Ali Babacan, İstanbul’un finans alanında daha cazip hale getirilebilmesi konusundaki çalışmalar konusundaki sözlerine şöyle devam etti:

”Vizyonumuzu ‘İstanbul, öncelikle bölgesel, nihai olarak da küresel finans merkezi olacaktır.’ şeklinde belirledik. Ancak, bu projenin sadece İstanbul’un değil Türkiye;nin projesi olduğunu vurgulamakta fayda görüyorum.

Strateji ve Eylem Planı çerçevesinde yapılacak tüm çalışmaların ülke genelinde geçerliliği olacaktır. Dolayısıyla serbest bölge gibi bir anlayışımız olmayacaktır. Bu yönde de bir tedbirimiz bulunmamaktadır. Ayrıca İstanbul’un belli bir bölgesi de finans merkezi olarak belirlenmemiştir.

Finans sektörü, muhasebe, hukuk büroları ve benzeri yardımcı tüm destek hizmetleriyle beraber, uygun gördükleri bölgelerde hizmetlerini yürütecek ve hatta belki de maliyet avantajları çerçevesinde bazı hizmetlerini ülkemizdeki başka şehirlerden yürütme yoluna gidebilecektir.
Yaşamakta olduğumuz küresel kriz, bizim finans merkezi çalışmalarımızı daha da hızlandırmamızı sağlamıştır. Uluslararası finansal mimarinin yeniden şekillendiği bu ortamda İstanbul’u ve dolayısıyla ülkemizi bu yönde yatırımları cezbedecek bir yapıya kavuşturmayı amaçlıyoruz. Böylece kriz sonrası yatırımlarını yeniden yönlendirmesi ve artırması beklenen uluslararası finans kuruluşlarının önünde, İstanbul’un değerlendirilmesi gereken güçlü bir seçenek olarak yer alması için de çalışmalarımızı sürdüreceğiz. Çalışmaların ülkemize hayırlı olmasını diliyorum.”

Bakan Babacan, bu sürece emeği geçen, katkıda bulunanlara da teşekkür etti.

Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Ali Babacan, Merkez Bankasının, yasalar çerçevesinde, operasyonel olarak bağımsız olduğunu söyledi.

Babacan, IMF-Dünya Bankası Yıllık Toplantıları çerçevesinde, İstanbul Uluslararası Finans Merkezi (İFM) Stratejisi ve Eylem Planı konusunda düzenlenen basın toplantısında gazetecilerin sorularını yanıtlarken, Merkez Bankası’nın bağımsızlığı konusundaki soruya verdiği yanıtta, operasyonel bağımsızlığa sahip Merkez Bankasının, çalışmalarına da çok başarılı bir şekilde devam ettiğini kaydetti.

Babacan, Türkiye’nin modern ekonominin gereğini tümüyle yerine getirdiğini, kurumların hatalarının olabileceğini, ancak önemli olan noktanın kurumlar arasında iyi bir koordinasyon olduğunu ifade ederek, Türkiye’nin bugün elde ettiği ekonomik başarısının artık dünyaca tescil edildiğini, örnek alınan ve esenlenilen bir ülke durumuna geldiğini vurguladı.

-”(VERGİLER) 2010′DA İNMEYECEK”-

Ali Babacan, BSMV ve KKDF’de indirimin ne zaman olacağına ilişkin bir soruyu ise şöyle yanıtladı:

”2010′da inmeyecek. Onu kesinlikle söyleyeyim ama 2011′de duruma bakarız. Ekonomideki büyüme oranlarına, 2010′daki vergi tahsilatı oranlarına bakarız. 2011 için ortaya koyduğumuz bütçe hedeflerine zarar getirmeyecek şekilde, bütçe gelirlerini kendi içinde dengeleyecek şekilde adım atma imkanı oluşursa belki 2011…

Öncelikle makro ekonomik istikrar… Öncelikle Türkiye’nin bütçe dengelerinin sapasağlam yerinde duruyor olması lazım. Aksi halde bu projenin pek önemi kalmaz. Öncelikle sağlam makro ekonomik yapı… Bunun için de bütçe dengeleri son derece önemli. Öte yandan bizim de bir niyetimiz var. BSMV’lerin zaman içinde kademeli olarak düşürülmesini, finans sektörünün sıhhatli çalışması ve dünyada rekabet edebilmesini önemli görüyoruz. Mümkün olan ilk fırsatta bu adamların atılmasını önemli görüyoruz.”

İstanbul’un finans merkezi olması çalışmalarının maliyetine ilişkin de Babacan, projeye dair Türkçe ve İngilizce olarak strateji belgesini hazırladıklarını belirterek, ”Bunun Türkiye’ye maliyeti şu kadar demekten öteye, kazandıracaklarına bakmak lazım. Proje için pek çok yasal düzenleme gerekecek. Eylem planında somut adımlar açıkça yer almaktadır” diye konuştu.

Merkez Bankası ve kamu bankalarının İstanbul’a taşınması tartışmasına dair bir soru üzerine ise Babacan, bazı kurumların merkezinin nerede olacağının yasal düzenlemeyle belirlendiğini, bazılarında ise yönetim kurullarının kararlarıyla adım atıldığını kaydederek, ”Önce biz inanacağız ki İstanbul bu işin merkezi, ondan sonra dünya inansın” dedi.

-”PEK ÇOK KURULUŞ DENETİMDEN GEÇMEKTEDİR”-

Ali Babacan, ”yüksek miktarda vergi cezalarının yabancı yatırımcılar üzerinde etkisi”ne ilişkin bir soru üzerine, Türkiye’de hiçbir sektör ya da kuruluşun kendisini denetimden muaf saymaması gerektiğini söyledi.

Hangi kuruluşun denetlendiği, hangi kuruluşa ne kadarlık vergi cezası kesildiğine ilişkin bilgilerin kanun gereği açıklanamadığını ifade eden Babacan, ”Bu haberler sadece 1-2 kuruluşla ilgili çıkıyorsa, onun herhalde kaynağını araştırmak lazım. Türkiye’de medya sektörü de dahil olmak üzere pek çok kuruluş denetimden geçmektedir.

Sadece geçen yıl ortaya çıkan matrah farkı, ki rakamını şu anda söylemem doğru değil ama… Bu konuşulan rakamların kat kat fazlası denetimlerde ortaya çıkan matrah farkları vardır. Sadece söz konusu medya kuruluşuyla alakalı da değildir bu… Başka medya kuruluşlarıyla da alakalı incelemeler vardır. Türkiye’de vergi konusunda öngörülebilir, gri alanların mümkün olduğunca yok edildiği, adil bir uygulamanın olduğu bir sistemi de Türkiye’de hızla kurmamız lazım” diye konuştu.

İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (İMKB) ve İstanbul Altın Borsasının (İAB) hukuki altyapılarının değiştirilmesine ilişkin olarak, İMKB’nin mevcut yasal yapısının yönetime getirdiği özel zorluklar bulunduğuna işaret eden Babacan, İMKB’nin bir anonim şirket haline getirilmesiyle ilgili çalışmalara başlamak üzere Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) Başkanı ile görüştüğünü anlattı.

Ali Babacan, ”Daha normal, daha yönetim açısından rahat bir kurum haline getirelim. Ondan sonraki adımlar doğal olarak bir akışa girecektir. Doğal olarak bir süreç başlayacaktır” dedi.

IMF Başkanı Dominique Strauss-Khan’ın, ülkelerden aldıkları önlemleri erken geri çekmemeleri yönündeki talebinin hatırlatılması üzerine, her ülkenin şartlarının kendine özel olduğuna dikkati çeken Babacan, şöyle devam etti:

”Biz öncelikle kendi çerçevemizi düşüneceğiz ve bir yandan teşvik uygulamalarının kısa vadeli sonuçlarına bakarken, bir yandan da uzun vadede ne getiriyor ne götürüyor bunu hesap etmemiz lazım. Eğer kısa vadedeki faydalarla, uzun vadedeki maliyet arasında bir denge kuramazsak, o işte bugünü kurtarmak adına ileride çok daha büyük sıkıntıları beraberinde getirecektir.

Artık Türkiye’nin normal bir döneme girmesinin zamanı gelmiştir. Türkiye çıkış stratejisini birçok ülkeden daha önce açıklayan bir ülkedir. Bunun en önemli sebebi, bizim finans sektörüyle ilgili belirsiz bir durumumuz yoktur. Bizim artık o dönemden çıkıp, normal bir döneme hızla geçmemiz gerekiyor ve artık kriz psikolojisini de hızla geride bırakmamız gerekiyor. Olağanüstü tedbirler olağanüstü şartlarda uygulanır. Artık olağanüstü şartların hızla ortadan kalktığı bir normalleşme dönemine doğru Türkiye’yi sokmamız gerekiyor.”

-”ANKARA’DAKİ BİR NUMARALI PROJE VERGİ KONUSUNDA OLACAK”-

Babacan, bu toplantılar bittikten sonra Ankara’daki bir numaralı projelerinin vergi konusunda olacağını, Gümrük İdaresi, Sosyal Güvenlik Kurumu ve Gelir İdaresi’nin vizyon ve perspektif birliğinin sağlanması gerektiğini belirterek, şöyle devam etti:

”Ödemesi gerekeni ödeyenle, ödemeyen arasında uygulamalarda bir harmanizasyon yapmamız gerekiyor. Şu bardağı gümrükten kaçak olarak geçirip gümrük vergisi ödemeyeni hapse atarken, öte yandan milyarlarca lira vergi kaçırdığı tespit edilenin, ‘kusura bakmayın, buyurun vergimi, Allah’a Ismarladık’ deyip gitmesi, bana çok dengeli bir uygulama gibi gelmiyor.

Dolayısıyla bunların hepsini ele alacağız. Hepsini bir norm ve standart birliğine kavuşturup, dünyadaki en iyi uygulamalara da bakarak vergide adaleti mutlaka Türkiye’de sağlamamız gerekiyor. Sadece finans sektöründe değil, tüm sektörlerde Türkiye’deki vergi uygulamalarını kolay anlaşılır, adil, şeffaf ve gri alanlara izin vermeyecek bir yapıya kavuşturmadıkça, denetim ve yaptırım konusunda da ciddi bir uygulama başlatmadıkça bu bir sorun alanı olarak kalacaktır.

Türkiye’nin gerçek anlamda yeni bir döneme girmesi, ekonomik anlamda gerçekten farklı bir kategoride artık anılmaya başlanması da üzerinde çalışacağımız vergi reformlarından sonra gerçekleşecektir.”

Toplantıda, Devlet Bakanı Cevdet Yılmaz, Merkez Bankası Başkanı Durmuş Yılmaz, Hazine Müsteşarı İbrahim Çanakçı da hazır bulundu.

Bankacılık kesiminden elde edilen bilgilere göre 10 Temmuz-30 Eylül dönemleri arasında beyan edilen toplam rakamın yüzde 82’si olan 2 milyar 542 milyon TL’lik kısım yastıkaltından geldi. Geriye kalan 550-600 milyon Türk Lirası içinse yurtdışından banka ve vergi daireleri aracılığı ile bildirimde bulunuldu.

Maliye’nin kasasına girmesi hesaplanan miktar ise yaklaşık 140 milyon lira. Önceki uygulamadaki 14,8 milyar lira ile birlikte yasa kapsamında beyan edilen toplam rakam 18 milyar liraya yaklaştı. Varlık Barışı’nın Türkiye ekonomisine katkısı ise yurtdışından 5,2 milyar TL getireceğini beyan eden Ali Türkan ve birkaç isim çıkarıldığında 12 milyar lira olarak hesaplanıyor. Edinilen bilgilere göre 10 Temmuz’da başlayan ve geçen ay sona eren barış için KDV muafiyeti sebebiyle yurtiçinden büyük ilgi geldi.

KDV kolaylığına göre beyan eden kişiye yönelik herhangi bir incelemede fark bulunması durumunda, bu miktar matrah farkından düşülebiliyor. Kişi bu sayede vergi cezasına düşmekten kurtuluyor. Yastık altı ve gurbetçinin birikimini ekonomiye kazandırma çalışmaları hedefine ulaşmasa da düzenleme kapsamında yurtiçinden yoğun ilgi geldi. 30 Eylül’de süresi dolan Varlık Barışı’nın ikinci ayağı için 1,5 aylık sürede yaklaşık 2 milyar TL’lik bildirimde bulunulmuştu. Bildirimde bulunulan rakam yaz tatiline denk geldiği için Gelir İdaresi Başkanlığı’nda bu sonuç yüzleri güldürdü. Yeni döneme ilişkin Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ise tanıtım turlarını hızlandırma kararı aldı.

Bakanlar Kurulu tarafından 31 Aralık 2009′a kadar uzatılan yasa kapsamında Almanya, Belçika, Lüksemburg, Avusturya, Hollanda gibi gurbetçilerin yoğun olarak yaşadığı ülkelerin yanı sıra İsviçre ve Rusya gibi ülkelerin kapısı çalınacak. Bu ülkelerde yaşayan birikim sahiplerine, “Paranızı Türkiye’ye getirin, son kez uzattık. Bu fırsattan mutlaka yararlanın.” mesajı iletilecek. Kamuoyunda Varlık Barışı olarak bilinen ve hem yurtiçi hem de yurtdışındaki birikimler için vergi kolaylığı sağlayan düzenleme yılbaşına kadar uzatıldı. Uygulamadan yararlanmak isteyenler, birikimlerinin kayıt altına alınması için bankalar, aracı kurumlar ya da vergi dairelerine başvuru yapabilecek. Maliye, tanıtım için bugüne kadar 100 bin kişiye uyarı mektubu gönderdi, 10 bin afiş, binlerce broşür ve televizyon programlarıyla vatandaşı bilgilendirdi, meslek odalarında uygulamayı anlattı, gurbetçilere yönelik tanıtım toplantıları düzenledi.

Yasal düzenlemenin ikinci ayağına 3,1 milyar liralık beyanda bulunulurken 1. Varlık Barışı uygulaması sırasında 8 bin 200 beyanname verildi. Bu beyannamelerde 10 bin 216 varlık için Maliye Bakanlığı’ndan barış istendi. Bazı beyannamelerde hem döviz, hem taşınmaz hem de menkul kıymetlere yer verildi. Başvurularda, 10 milyar 748 milyon 737 bin 982 lirası yurtdışından, 4 milyar 83 milyon 331 bin 276 lirası da yurtiçinden olmak üzere 14 milyar 832 milyon 69 bin 258 liralık kaynak, Varlık Barışı’na konu edildi.

Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ün himayelerinde, Merkez Bankasının ev sahipliğinde, İslam Konferansı Örgütünün 40. ve İSEDAK’ın 25. kuruluş yıl dönümü çerçevesinde, Ekonomik ve Sosyal Araştırma ve Eğitim Merkezinin katkılarıyla düzenlenen “İSEDAK Üyesi ve Gözlemci Statüsü Bulunan Ülke Merkez Bankaları Guvernörleri ve Para Otoriteleri Toplantısında konuşan Ali Babacan, merkez bankası başkanları, başkan yardımcıları ve parasal kurum başkanlarıyla bir toplantı yapmanın kendisi için büyük bir onur olduğunu söyledi.

Babacan son yaşanan krizin etkilerinin herkes için bir büyük önem taşıdığını ifade ederek, şu anda yaşanan krizin muhtemelen 1929′dan bu yana yaşanan en büyük kriz olduğunu, dünya ekonomisinin 2. dünya savaşından sonra en büyük küçülmeyi yaşadığını söyledi.

Babacan “Bu kriz hakikaten boyutu açısından da derinliği açısından da devasa boyutlarda ancak bu krizin daha önce yaşamış olduğumuz krizlere benzemeyen bir yönü de var. Bu krizin çıkış noktası gelişmekte olan ülkeler değil, tam tersine gelişmiş ülkeler… Yani bu masa etrafından bulunan hiç bir ülkenin bu krizde suçu kabahati yok, tam tersine bizler bazı başka ülkelerde yapılan hataların bedelini ödüyoruz” şeklinde konuştu.

Mali sektör henüz yeterince sağlam değil

Ali Babacan, günümüzde bazı iyileşme işaretleri görüldüğünü ifade ederek, konuşmasını şöyle sürdürdü:

“Her ne kadar kırılgan da olsa bir iyileşme var. Ruh halimiz de üç yara 6 ay öncesine göre daha iyi ama yine de çok ciddi riskler devam etmekte… Mali sektör, finans sektörü henüz yeterince sağlam değil, tek başına ayakta duracak güce henüz ulaşmış değil, yakından baktığımızda bazı finans sektörü şirketleri ve önemli finans sektörü aktörlerini yakından izlenmesinde büyük fayda var.

Ayrıca bazı ülkelerde işsizlik oranları görülmemiş seviyelere ulaşmış durumda… ABD, Japonya ve Avrupa’ya baktığımız da şunu görüyoruz; Bu işsizlik rakamlarında sürekli rekor kırılmakta… Bu neden önemlidir? İşsizlik oranlarının yüksek olması pek çok ülkede büyümeyi baskı altına alacaktır. Bunun sonucunda da şöyle bir durum oluşacaktır; Büyüme yavaş olduğu için yüksek işsizlik oranı var ama yüksek işsizlik oranı tek başına önümüzdeki yıllardaki büyüme oranlarının düşük olmasının en önemli nedeni… Ekonomik üretim, büyümenin birinci faktörü ama insanlar işsizlik tehdidi ile karşı karşıya kaldıklarında normal harcama seviyelerine kolaylıkla dönemiyorlar.”

Parasal gevşetme

Babacan, parasal gevşetmenin sona erdirilmesi, bunların zamanlamasının çok önemli olduğunu belirterek “Eğer gereğinden daha erken sona erdirilirse büyümeyi durdurabilir. Çok uzun sürerse finansal sürüdürülebilirlik bazı ülkelerde borç sürdürülebilirliği ya da fiyat istikrarını etkileyebilir”dedi.

Babacan, “Asya için gelecek hiç de fena görünmüyor. ABD muhtemelen önümüzdeki yıl itibariyle büyüme dönemine girecek ama Avrupa bunları epey geriden takip edecek” diye konuştu.

Bir başka endişenin emtia fiyatlarından kaynaklandığını söyleyen Babacan,”Bizce emtia fiyatlarının tahmin edilmesi çok zor olmaya devam edecek, dünyanın farklı bölgelerindeki büyümelere göre önümüzdeki dalgalanmalarını sürdürecek” ifadesini kullandı.

Pek çok ülkenin farklı stratejilerle krizle baş etmeye çalıştığını, çok sayıda mali canlandırma planı uyguladığını anlatan Babacan, şunları kaydetti:

“Parasal gevşetme politikaları uygulandı ve finans sektörüne ilişkin hiç görülmemiş tedbirler önlemler alındı. Şimdiye kadar her şey iyi gidiyor gibi ama bunun uzun vadeli sonuçlarına da bakmak lazım. Ülkelerin çıkış stratejilerini mutlaka yakın takip etmek lazım. Canlandırmaların sona erdirilmesi ve bunun zamanlaması çok önemli mali denetimlerinin de sona erdirilmesinde zamanlama çok önemli. Eğer bunlar gereğinden daha erken sona erdirilirse büyümeyi durdurabilir çok uzun sürerse finansal sürdürülebilirlik bazı ülkelerde borç sürdürülebilirliği ya da fiyat istikrarını etkileyebilir. Finans sektöründe bir de zaten var olan ahlaki tehlike sorunun daha derinleşmesine yardımcı olabilir.”

Çıkış stratejilerinin bundan dolayı bütün ülkeler için büyük önem taşıyacağını ifade eden Babacan, “Bütün ülkeler için ayrı ayrı bu zamanlama önemli ama yine de bunların zamanlamasının bir küresel eşgüdümü yapılmalı. Ancak böylelikle benzen sonuçlar alabiliriz. Eğer bu çabalardan koordinasyon sağlanmazsa dünya çapında iyileşmede yeterli düzey sağlanamayabilir” dedi.

“G-20′nin önem kazanmasından çok memnununuz”

G-20′nin önem kazanması ve etkisini artırmasından çok memnun olduklarını belirten Babacan, krize teker teker yaklaşarak hiçbir şeyin çözülemeyeceğini kaydetti.

Ali Babacan, “Hepimizin geniş tabanlı çok taraflı kurumlar oluşturmamız ve burada birlikte oluşturulmuş bazı çabalarla bu krizle baş etmemiz gerekir. G-20 sonuçlarından çok memnununuz çok iyi sonuçlar elde edildi” diye konuştu.

G-20′nin sadece gelişmiş ülkelerin endişelerini ele almadığını gelişmekte olan ülkeler ve farklı kıtaları da temsil ettiğini söyleyen Babacan, “G-20 üyesi olamayan ülkelerin bile kararların pek çoğunu iyi kararlar olarak nitelendirdiklerini görüyoruz. Biz Türkiye olarak, çok açığız görüşünüz öneriniz varsa lütfen bize iletin bizde İKÖ üyelerinin bu görüşlerini G-20 toplantılarında dile getirmeye hazırız. Bunu yapmak için size söz veriyorum. Bu kanal bütün İKÖ üyelerine açıktır. G-20 toplantılarından herhangi bir şey söylemek istiyorsanız bunun sizin için seslendireceğiz” şeklinde konuştu.

“Uzun vadeli öngörülebilirlik”

Ali Babacan, “Mali daralmayı şimdiden başlattık ve eylül sonu itibariyle bütün canlandırma programlarını bitirdik. Ama bunun da ötesinde hem gelirleri artırmak hem de harcamalarda tasarruf yapmak için çeşitli önlemler almaya başladık” diyerek, bu önlemler sayesinde bütçe açığının yüzde 6,6′ya çekilebildiğini söyledi.

Daha yüksek bütçe açığı olduğu takdirde, bunun Hazine’nin, iç piyasadan daha fazla borçlanmasını gerektireceğini belirten Babacan, Türkiye’de ekonominin özel sektöre dayalı olduğunu ve kamu borçlanması ihtiyacını azaltarak, bankacılık sisteminden özel sektörün daha fazla kredi temin etmesini sağlayacaklarını anlattı.

Orta vadeli program kapsamında 2011 itibariyle bir mali kural başlatacaklarını ve mali dengeler için uzun vadeli bir hedef belirleneceğini ifade eden Babacan, “Bu uzun vadeli hedef, aynı zamanda bizim borç/GSYH oranımıza tekabül edecek. Yani ilk defa uzun vadeli bir öngörülebilirlik başlatacağız Türkiye’de. Tarihimizde ilk defa ülkenin mali açıdan nereye gideceğini çok önceden öngörebileceğiz ve iyi yıllarda ne kadar tasarruf edip kötü yıllarda bunu nasıl harcayabileceğimizi de hesaplayabileceğiz” şeklinde konuştu.

Toplantıların düzenli hale getirilmesi

Bakan Babacan, artık önceden harekete geçme vakti geldiğini belirterek, konuşmasını şöyle tamamladı:

“Politika oluşturucular olarak gerekli politika önlemlerini almamız, küresel dengesizliklere buna göre göğüs germemiz ve şokları önlememiz gerekiyor. Bunu yapabilmek için en önemli konulardan bir tanesi de küresel ekonomi ve finans sistemini iyi tahmin edebilmektir. İKT üyesi ülkeler arasında buna ilişkin bilgi alışverişini daha düzenli hale getirmemiz ve kendi aramızda daha iyi deneyim paylaşmamız gerekiyor.

Merkez bankası başkanlarının her yıl toplanması, bu değerli deneyimlerin daha düzenli paylaşılmasını sağlayacaktır. Sayın Merkez Bankası Başkanı Yılmaz’ın da önerdiği gibi bu önemli olay için en uygun kent İstanbul’dur. Biz bu toplantının sonucunda içtenlikle şunu diliyoruz; İKT üyeleri arasında ortak bir görüş oluşsun ve her yıl düzenli olarak bu toplantıların yapılması kabul edilsin.

Çünkü neticede hepimizin yararına olacak bu ve birlikte görüşlerimizi paylaşabileceğiz, ortak sorunlarımıza ortak görüşler geliştirebileceğiz ve bu tüm ülkeler için eşit oranda faydalı olacak.”

Bu arada Babacan, konuşma yapmak üzere girdiği salonda ülke temsilcileriyle tek tek el sıkıştı. Toplantı, Babacan’ın konuşmasının ardından basına kapalı devam etti.

Giriş Stratejileri

Bazı finasal varlıklar, güniçi oyunculuğa konu olmak için iyi birer adaydır. Sıradan bir güniçi oyuncusu bir hisse senedinde iki şeye bakar: likidite ve volatilite. Likidite, iyi bir fiyattan piyasaya girmenize ya da piyasadan çıkmanıza fırsat tanır. Volatilite, gün içinde gözlenebilecek fiyat aralığının bir ölçüsüdür. Yani daha yüksek volatilite, daha yüksek kar ya da zararlar demektir.

Hangi türde hisse senetleri aradığınıza bir kez karar verdiğinizde, olası giriş ve çıkış noktalarını kestirmeye gereksinim duyacaksınız.

Bunu başarabilmek için kullanabileceğiniz üç araç vardır:

Güniçi Mum Grafikleri – Mumlar fiyat hareketlerine dair ham bir analiz sağlar.

1. Seviye II Kotasyonlar/Elektronik İletişim Ağı (ECN)
2. Seviye II ve Elektronik iletişim ağı, pozisyonlarınıza ve piyasayı
3. izlemenizi etmenizi sağlar.

Gerçek Zamanlı Haberler Hizmetleri – Haberler hisse senetlerine yön verir. Bir haber geldiğinde bunu gözleyebilirsiniz.

Güniçi mum grafiklerine bakarak aşağıdaki üç farklı durumu inceleyeceğiz:

• Mum Grafiği Formasyonları – Yutmalar ve dojiler
• Teknik Analiz – Trend doğruları ve üçgenler
• İşlem Hacmi – Artan veya azalan hacim

Giriş noktası bulmayı araştırırken yardımcı olacak birçok mum grafiği formasyonu vardır. Uygun bir şekilde kullanıldığında, geri dönüş formasyonu olan bir doji ise (Şekil 1’de sarı ile vurgulanmıştır) en güvenilir olanlarındandır.

Tipik olarak, bir formasyon aşağıdaki belirtilen durumların
onaylanması amacıyla kullanılır.

1.    İlk olarak, oyuncuların da fiyatı bu seviyede desteklediğinin bir göstergesi olan hacimdeki sıçrayışa bakılır. Bunun, hem bir doji mumunda hem de bunun hemen ardından takip eden diğer mumlarda gerçekleşebileceğini unutmayınız.

2.    İkinci olarak, bu fiyat düzeyi için önceki destek seviyesine bakarız. Örneğin, önceki günün düşüğü ve yükseği.

3.    Tüm açık emirleri ve emir büyüklüğünü gösteren Seviye II durumuna bakarız.

Bu üç adımı izlersek, dojinin gerçekten bir geri dönüş üretip üretmeyeceğini saptayabilir ve koşullar da uygunsa pozisyon alabiliriz. Tipik olarak, bu üç aracın kombinasyonuyla uygun giriş
noktaları bulunabilmektedir.

Bir Hedef Bulmak

Bir fiyat hedefi belirlemek büyük ölçüde işlem tarzınıza bağlı olacaktır. Aşağıda özet tablo bazı yaygın olarak kullanılan trading stratejilerine genel bir bakış sunabilir.

Scalping : Scalping, en popüler stratejilerden biridir ve bir işlemin kârlı hale gelmesinin hemen ardından satışta bulunmayı içerir.  Burada fiyat hedefi açıkça, karlılığın oluşmasının hemen ardında yer almaktadır.

Fading: Fading, yukarı yönde hızlı hareketlerin ardından hisse senetlerini açığa satmayı içerir.  Bu, (1) aşırı alımda bulunulduğu (2) erken alanların kar elde etmeye hazır bulunduğu (3) mevcut alıcıların panik içinde olduğu varsayımına dayanmaktadır.   Riskli olmasına rağmen, bu strateji büyük ölçüde ödüllendiricidir. Buradaki fiyat hedefi alıcılar tekrar devreye girdiğindedir.

Günlük Pivotlar (Daily Pivots): Bu strateji bir hisse senedinin günlük volatilitesinden kar elde etmeyi içine alır. Günün düşüğünden satın almaya çalışmak ve günün yükseğinden satmaya çalışarak yapılır. Burada fiyat hedefi
basitçe, yukarıdakilerle aynı formasyonu kullanırken oluşan bir sonraki geri dönüş sinyalidir.

Momentum: Bu strateji genellikle haberlere dayanarak oynamayı veya yüksek hacimle desteklenen trend oluşturacak güçlü hareketler bulmayı içine alır. Bir kısım momentum oyuncusu, haberlere göre alımda bulunur ve geri dönüş sinyalleri baş gösterene kadar trendle birlikte hareket eder. Diğer kısım oyuncular fiyatı dalgalanmaya
bırakır. Buradaki fiyat hedefi, işlem hacmi düşmeye başlarken alçalan yöndeki mum türleri gözlenmeye başladığındadır.

Güniçi oyunculuk stratejilerinde piyasaya girişlerin tipik olarak diğer trading türlerinde kullanılanlarla aynı araçlara dayanmasına rağmen, piyasadan çıkışların farklı olduğunu görülmektedir. Ancak, genellikle o hisse senedine olan ilgide azalma başladığı zaman çıkış yapmaya çalışıyor olacaksınız.

Zararı Durdur Saptamasında Bulunmak

Teminatla işlem yaptığınızda, keskin fiyat hareketlerine karşı sıradan oyunculara nazaran daha savunmasız durumda olursunuz. Bu yüzden, stop-loss (zararı durdur) kullanmak güniçi oyunculukta en önemli noktalardan biridir.

1.    Belli bir fiyat seviyesine konan bir zarar-durdur emri, riski  toleransınız ile uyunlu olmalıdır. Esas olarak, bu kaybetmek isteyebileceğinizin en fazlasını göstermektedir.

2.    Piyasaya giriş kriterlerinizle uyumsuz ancak makul bir noktaya zarar-durdur emrikoymak; işleminize ilişkin  beklenmedik bir dönüş oluştuğunda acilen o pozisyonu terk etmek zorunda kalacağınız anlamına gelmektedir.

Bireysel oyuncular genellikle başka bir altın kurala daha sahiptirler: her gün için karşılayabileceğiniz zarar (hem finansal olarak hem de mantıken) miktarını ayarlayın. Ne zaman bu noktaya değerseniz, günün geri kalan kısmını işlem yapmaktan uzak durarak geçirin. Deneyimsiz oyuncular, çık sık olarak daha gün bitmeden zararları telafi etme ihtiyacı içinde olurlar ve sonuç olarak kendilerini gereksiz yere riskler almış olarak bulurlar.

Performansı Ölçmek ve Buna Göre Ayarlama Yapmak

Birçok insan asgari düzeyde bir çaba ile her yıl üç basamaklı rakamlarla geri dönüş elde edeceği beklentisi içinde olmaktadır. Gerçekte, güniçi oyuncuların %80’i para kaybetmektedir. California Üniversitesi profesörlerinin Tayvan hisse senedi piyasasına ilişkin bir finansal davranış çalışması (Ocak 2005)  “güniçi oyuncuların %20’sinden azının net işlem maliyetleri kadar kar elde ettiği” görüşüne varmışlardır. Bu kişilerin çoğu paralarını güniçi oynamak için kullanacaklarına bu paralarını rulet masasına koymaktan yana olduğunu söyleyebiliriz! Yine de, iyi tanımlanmış ve rahat ettiğiniz bir stratejiyi kullanarak, piyasada diğerlerine göre galip gelme şansınızı artırabilirsiniz.

Peki performansı nasıl ölçersiniz? Birçok oyuncu performanslarını pek fazla değerlendirmezler. Gerçekte, kar peşinde koşmak açısından stratejinizi yakından takip etmeniz çok önemlidir. Bu bilinç düzeyinde olursanız, problemlerin oluştuğu yerleri ve bunları nasıl çözeceğinizi belirlemeyi kolaylaştırırsınız.

Sonuç

Gün içi oyunculuk öğrenilmesi zor bir yetenektir. Deneyenlerin %50’sinden fazlası başarısız olmaktadır. Fakat yukarıda açıklanan teknikler, yeterli pratik ve tutarlı bir performans değerlendirmesiyle karlı bir strateji oluşturmanızda yardımcı olabilir,  istatistikleri kendi lehinizde artırma şansını  geliştirebilirsiniz.