آزادنويس

ما والدين خودمانيم

noreply@blogger.com (همايون خيری) — Wed, 02 Nov 2011 14:30:00 +0000

"تو می‌خوای من اونی باشم که واقعن خودت می‌خوای من باشم؟ اگه اونی باشم که تو می‌خوای اونوقت ديگه من من نيست. يعنی من خودم نيستم ... تو واقعن خودتی؟ تو آدم دو سال پيشی؟ تو آدمی هستی که من می‌شناختمت؟ يعنی اصلن عوض نشدی؟"

کفش و لباس‌های دوران بچگی آدم‌ها يادگارهايی هستند که برای پدر و مادرها گرامی‌تر از صاحبان‌شان‌اند. همين هم هست که آن تکه‌های دوران کودکی در خانه‌ی پدر و مادرها با دقت تمام حفظ می‌شوند. تکه‌ای از موهايی که اولين بار قيچی شده‌اند و اولين دندان شيری بچه‌های خانه هم گاهی قيمتی‌تر از اثاثيه خانه پدر و مادرها بحساب می‌آيند. چيزی در دوران کودکی هست که والدين از آن جدا نمی‌شوند. لذتی هست که هر بار با ديدن کفش و لباس دوران کودکی بچه‌ها برای‌شان تکرار می‌شود. هر چقدرکه اين زمان از دست رفته برای والدين افسوس‌برانگيز باشد اما جايی برای پوشاندن کفش و لباس‌های دوران کودکی به تن زن و مرد امروز نيست. زورپوشانی لباس‌های خاطره‌برانگيز دوران کودکی به بزرگسال‌ها افسوس‌برانگيزتر است.

اما افسوس اين است که پوشاندن لباس دوران بچگی به بزرگ شده‌ها هميشه هم زورپوشانی نيست. رضايت آن که بايد بپوشد راه را هموارتر می‌کند. سنت از همينجا سردرمی‌آورد.

جنبش سبز پر از خاطرات کسانی‌ست که روزها و شب‌های دوران انتخابات را سرخوشانه گذرانده‌اند و داغ و درفش‌های بعدی حکومت هم طعم دوران پيش از آن را برای‌شان زايل نکرده. دوران انتخابات حتی برای خارج‌نشين‌ها هم طعمی داشته که سال‌ها نظيرش را حس نکرده بودند. همين است که همه با اندوه به آن دوران فکر می‌کنند. بخش بزرگی از يخ‌زدگی فعلی محصول اندوهی‌ست که راهی برای بيرون رفتن از قلب و ذهن آدم‌ها پيدا نکرده. زحمتی‌ست که کسی برايش پاداش درخوری نگرفته و در عوض برايش تنبيه شده.‌ و حالا همه والدين خودشان شده‌اند با کفش و لباس‌های دوران کودکی خودشان. با دستبند سبزی که مثل اولين دندان شيری‌ست و از اثاثيه خانه هم باارزش‌تر است.

خبرنگاران به چريک‌های چپگرای کوبايی لقب ريشوها يا los barbudos داده بودند. فيدل کاسترو در زندگینامه‌اش می‌نويسد "در حال جنگ و گريز که بوديم وقت ريش تراشيدن نداشتيم، گاهی ريش‌تراش هم نداشتيم. بعد کم‌کم ريش‌های بلندمان برای خبرنگاران تبديل به يک نشانه شد. اسم‌مان را گذاشتند "ريشوها". ريش‌های‌مان نشانه‌ی گروه‌مان شد و اگر غريبه‌ يا جاسوسی به گروه ما می‌آمد او را از اندازه ريشش تشخيص می‌داديم. وقتی پيروز شديم برای گراميداشت همان نشانه ريش‌های‌مان را نتراشيديم".

فيدل کاسترو و ريشوهای ديگر سال‌ها با همان نشانه‌ی دوران انقلابيگری جامعه کوبا را از جهان جدا نگه داشتند. حالا هاوانا با ماشين‌های کهنه‌اش برای کارگردانانی ايده‌آل است که به فکر ساخت فيلم‌هايی درباره دهه‌های 50 و 60 ميلادی هستند. با کوبا فقط می‌شود فيلم ساخت ولی بسختی در آن می‌شود زندگی کرد.

گرفتاری اصلی در باور همه ماست. باور کسانی که زندگی را در صدر اسلام جستجو می‌کنند و باور گروهی ديگر که لباس‌های دوران کودکی را به تن آدم‌های امروز زورپوشانی می‌کنند. باور به تغيير سخت‌ترين کار عالم است. از خود تغييير هم سخت‌تر است و همين است که نشانه‌ها باقی می‌مانند اما زمان تغيير می‌کند.

ما مجبوريم در برابر قشری‌های جمهوری اسلامی برنده بشويم. راه دومی نداريم. ولی راه پيروز شدن‌مان در نشانه‌سازی‌مان نيست. ما مجبوريم آخرين تلاش‌مان را برای آزادی ميرحسين و رهنورد و کروبی و زندانی‌های سياسی و عقيدتی ديگر انجام بدهيم. راه دومی جز تلاش برای آزادی‌شان نداريم، اما ناگزيريم اين را هم باور کنيم که ميرحسين و رهنورد و کروبی به دورانی تعلق داشته‌اند که بر سر جزئيات آن جدال عميقی وجود دارد و نمی‌شود آن جدال را بی‌جواب و با تعارف به طاق نسيان کوفت، همانطوری که نمی‌شود کودتای 28 مرداد را از ياد برد.

نمی‌شود شاه را بدون شعبان و دهه 60 را بدون زندانيانش تصور کرد.

ما ناگزيريم پايمردی ميرحسين و رهنورد و کروبی را تحسين کنيم اما ما آدم‌های دو سال پيش نيستيم. ما آدم‌های 32 سال پيش هم نيستيم. ما خودمان والدين خودمانيم و حالا ناگزيريم از کفش و لباس دوران کودکی‌مان چشمپوشی کنيم و از سنت‌های‌مان بيرون بياييم.

سهامداری

noreply@blogger.com (همايون خيری) — Wed, 12 Oct 2011 13:31:00 +0000

توی دوران جنگ و البته پيش از آن هم در خوزستان نفت و گاز‌خيز، خيلی از شهرها يا محله‌ها لوله‌کشی گاز نداشتند. بنابراين زندگی، از آشپزی گرفته تا حمام خيلی از خانه‌ها بسته به سيلندر گاز بود. خوب توی همان دوران جنگ پيدا کردن سيلندر گاز پر شده يک چيزی بود در حد معجزه. هيچ حساب و کتابی برای دسترسی به سيلندر گاز نبود چون اوضاع جنگی بود. نفت هم باز دچار اين گرفتاری بود که از فرط تقاضای مردم کم می‌آمد و همين يک نمونه که من برای يک بشکه 20 ليتری نفت از ساعت 6 بعدازظهر تا 8 صبح فردايش توی صف بودم احتمالن وضعيت را برای‌تان روشن می‌کند. من هم مثل خيلی‌های ديگر. دستکم ماهی يکبار سيلندر گاز به دوشی هم روی شاخش بود و من بعنوان پسر بزرگ خانواده، تا وقتی سربازی‌ام شروع نشده بود مسئول نفت و گاز فراهم کردن برای خانه بودم.

ما در تمام مدت جنگ اهواز بوديم چون جای ديگری نداشتيم که برويم. نفت و گاز هم که اوضاعش اونجوری بود که نوشتم بنابراين حمام کردن با گاز سيلندر از اساس فراموش‌مان شده بود. همين که گاز به پخت و پز می‌رسيد شانس می‌آورديم. برای حمام کردن فقط يک راه وجود داشت و آن هم گرم کردن آب با نفت بود.

پاييز و زمستان‌ها توی حمام خانه‌مان يک بخاری نفتی علاءالدين گذاشته بوديم با يک ديگ بزرگ آب. بخاری آب را گرم می‌کرد و کاسه کاسه می‌ريختيم توی يک تشت بزرگ و آب سرد هم اضافه می‌کرديم و می‌شد حمام. البته بوی نفت هم می‌گرفتيم چون نه می‌شد در حمام را باز گذاشت نه پنجره را می‌شد مدام باز کرد چون هر چه گرمای بخاری بود از دست می‌رفت. بخاری علاءالدين حمام خانه‌مان در تمام سال‌های جنگ به عنوان آبگرمکن خدمت کرد.

حالا سهم زندگی ما همين علاءالدين بود سهم اين چهل دزد بانکی اختلاس 3 هزار ميليارد تومان. هر دو هم توی خوزستان. آنوقت اسم اين سهامداری را هم گذاشته‌اند مردمسالاری دينی.

آقای جمهوری اسلامی می‌خوای يک حدسی بزنم که چند سال ديگه بگی فلانی درست گفت؟

noreply@blogger.com (همايون خيری) — Fri, 07 Oct 2011 06:01:00 +0000

وقتی اوضاع طبيعی‌ست غده هيپوتالاموس در مغز هورمونی به نام LHRH ترشح می‌کند که محل اثر آن يک غده ديگری‌ست به نام هيپوفيز. هيپوفيز يک غده دو قسمتی‌ست که اسامی‌شان عبارت است از بخش جلويی و پشتی. ترشحات هيپوتالاموس بر بخش جلويی هيپوفيز اثر می‌گذارد و منجر به ترشح دو هورمون ديگر می‌شود: LH و FSH. کارکرد اين دو هورمون در بدن مردها و زن‌ها متفاوت است. LH در مردها منجر به تحريک بيضه‌ها و در نتيجه ترشح تستوسترون می‌شود. تستوسترون هم که واقفيد چه کاره روزگار است. اما FSH که در زن‌ها منجر به تحريک و توليد تخمک‌ها می‌شود در مردها به تحريک و توليد اسپرم منجر خواهد شد. مراسم دار و دنبک توليد مثل در قسمت انفرادی داستان و به زبان ساده همينی‌ست که نوشتم. برای باقی ماجرا هم که توضيح لازم نيست.

اما هر جور تنش عصبی، يا همان استرس، منجر به تعطيل شدن ترشحات هورمونی خواهد شد. مثل جراحی، بيماری، گرسنگی شدید، دعوا و بزن بزن، ... و حتی ترس و تهديد. علت اصلی ماجرا اين است که مواد وراثتی بسيار شکننده هستند و هر عاملی می‌تواند منجر به خرابی کلی يا جزئی‌شان بشود و در نتيجه محصول تولید مثل ناقص از آب دربيايد. بنابراين بدن انسان به محض دريافت علائم تنش، دستگاه توليد مثلی را از کار می‌اندازد و فقط وقتی دوباره آن را به حالت عادی برمی‌گرداند که از وجود امنيت کافی مطلع شده باشد.

حتی اگر مواد توليد مثلی برای تشکيل جنين هم استفاده نشوند و داستان فقط در حد آنتاليا رفتن برای ماموريت اداری باشد باز هم اگر کيفيت ترشحات غدد مغزی را اندازه‌گيری کنيد می‌بينيد همه چيز برای توليد مثل آماده است. بنابراين محل داستان، از زير چادر توی بيابان تا زير سايبان لب دريا، به شرطی که ترس و تهديد جانی در کار نباشد منجر به ترشح عادی هورمون‌ها و زمينه‌سازی برای توليد مثل می‌شود.

خوب حالا داستان از همينجا شروع می‌شود.

وقتی در يک جامعه ترس و تهديد مداوم وجود دارد خوب به طور اصولی کسی نبايد نگران فعالیت دستگاه جنسی آدم‌ها جامعه باشد. ترس و تهديد تمام مراسم ترشح هورمونی را تعطيل می‌کند و اگر آدم‌ها با مايو هم توی خيابان راه بروند آب از آب تکان نمی‌خورد. ولی اگر تبليغ برای ازدواج و بچه‌دار شدن برقرار و تعدد همسر و ازدواج موقت هم قانونی باشد، گر و گر مشروبات الکلی بگيرند و هجوم به پارتی‌های خانگی هم تلفات داشته باشد يعنی دستگاه جنسی دارد کار می‌کند. در واقع دو تا مولفه‌ی متضاد توليد مثل روبروی همديگر قرار گرفته‌اند. ترس و تهديد که می‌بايست داستان را تعطيل کند و در عوض جشن و پارتی و الکل که تازه داستان را سرحال می‌آورد. خوب اين اوضاع يعنی چی؟

در زيست‌شناسی مکانيسمی وجود دارد که بر اساس آن موجودات زنده نسل‌های بعدی‌شان را برای زندگی در شرايط مشابه خودشان توليد می‌کنند. تقريبن هيچ نيرويی جز ترشحات هورمونی نمی‌تواند اين مکانيسم زيستی را تغيیر بدهد. بهترين نمونه برای اين وضعيت در بارداری‌ست.

اگر يک خانم باردار به اندازه کافی انرژی از مواد غذايی دريافت نکند آنوقت جنين او هم انرژی کافی دريافت نمی‌کند. خوب چطوری می‌شود که انرژی کافی در کار نباشد؟ مثلن جنگ درگرفته باشد، يا قحطی شده باشد، یا از زور گرانی نشود خريد کرد، يا هر چيز ديگری که به ذهن‌تان می‌رسد. نتيجه‌ش اين است که سلول‌های جنين در دوران آخر بارداری ياد می‌گيرند که غذایی که وارد بدن می‌شود بهتر است ذخيره شود چون ممکن است بعدن خبری از غذا نباشد. به اين اوضاع سلولی می‌گويند "برنامه‌ريزی" يا "حک شدن" سلولی. انگار که روی سنگ نوشته باشند که "تو بايد ذخيره کنی". خوب حالا اگر نوزادی که بدنيا آمده در شرايطی قرار بگيرد که مواد غذایی کافی دور و اطرافش باشد، باز هم آن سنگنوشته‌ی "تو بايد ذخيره کنی" تمام سلول‌ها را وادار می‌کند که همه چيز را ذخيره کنند. نتيجه‌اش می‌شود چاقی و انواعی از گرفتاری‌های گوارشی.

در دوران آلمان نازی وقتی حمله نيروهای متفقين باعث عقب‌نشينی نيروهای آلمان در تقريبن تمام جبهه‌ها شد هلندی‌ها و بلژيکی‌ها شروع کردند به کمک پنهانی دادن به متفقين که سربرسند و آن‌ها را از دست آلمان‌ها نجات بدهند. نيروهای آلمانی برای تنبيه هلندی‌ها و بلژيکی‌ها بهشان گرسنگی دادند به طوری که غذای هر نفر به کمتر از هزار کالری در روز رسيد و گرسنه‌ها از فرط گرسنگی به خوردن ريشه و ساقه گل‌های لاله روی آورده بودند. اسم اين دوران "زمستان گرسنگی داچ يا Dutch Hunger Winter" است. پنجاه سال بعد هلندی‌ها و بلژيکی‌های نسل جديد با توفانی از عوارض سوخت و سازی در بدن‌شان، از چاقی تا بيماری‌های قلبی و ديابت روبرو شدند. سلول‌های بدن جنين‌های‌شان یاد گرفته بودند که فقط ذخیره کنند و کرده بودند.

وقتی تهديد و فشار عصبی وجود دارد اما پارتی هم هست يعنی دستگاه توليد مثلی از سد هورمونی‌اش رها شده و سلول‌ها ياد گرفته‌اند که در کوتاه‌ترين زمان ممکن بهترين بازده را داشته باشند. نسل جنگ و انقلاب نسل بعدی‌شان را برای کمبود برنامه‌ريزی کرده بودند اما حالا که کمبودی در کار نيست بنابراين سلول‌های بدن نسل بعدی دارند ذخيره می‌کنند. حالا حتی اگر دوباره کمبود رخ بدهد و از زور گرانی نشود چيزی خرید باز سلول‌ها بلدند چطور از همان مقدار کم به دست آمده هم استفاده کنند. خوب حالا اگر فشار و تنش عصبی مداوم باشد آنوقت سلول‌ها می‌توانند انرژی به دست آمده‌شان را جوری تقسيم کنند که زير فشار عصبی هم زندگی کنند. بخشی از اين زندگی عبارت است از انرژی‌رسانی به دستگاه توليد مثلی. به زبان ديگر حتی چريک‌ها و آنارشيست‌ها هم زندگی رختخوابی و دار و دنبک توليد مثلی‌شان را دارند. متفاوت از بقيه، ولی شايد مثلن چه‌گوارایی و باحال‌تر!

وقتی نيروی انتظامی هر چند وقت يکبار می‌ريزد توی پارتی‌ها و تلفات می‌دهد، يا چپ و راست صندوق صندوق نوشابه الکلی می‌گيرد، يا تستوسترون آنقدر می‌زند بالا که طرف از ديوار باغ می‌رود بالا و به زن‌های همسايه تجاوز می‌کند، ولی از آنطرف مجلس يک حکومت استکبارستيز به فکر قانون برای ازدواج موقت و چندهمسری‌ست يعنی اتفاقن آن چيزی که حکومت با آن درگير است استکبار جهانی نيست بلکه دم و دستگاه توليد مثلی مردم است که راه خودش را در ميان فشار و تنش مداوم عصبی باز کرده و هر جايی و هر جوری که بشود حالش را می‌برد. قابل توجه اين است که بنا به همان سنگنوشته‌ی زيستی نسل‌های بعدی همين نسل هم حتی در وفور نعمت اول ذخيره می‌کنند و اگر از پا دربيايند از همان ذخيره زيادی‌ست. به عبارتی از قضا سرکنگبين جمهوری اسلامی صفرا فزود، روغن بادام چرب و چيلی هم خشکی می‌نمود.

آقای جمهوری اسلامی می‌خوای يک حدسی بزنم که چند سال ديگه که نيستی بيای بخونی بگی فلانی درست گفت؟

شاه با همه يال و کوپالش زورش فقط تا جشن دو هزار و پانصد ساله رسيد، ولی من مطمئنم تو همه ما ايرانی‌ها رو برای جشن سامبا آماده کردی.

از اين طرف، از اون طرف

noreply@blogger.com (همايون خيری) — Tue, 27 Sep 2011 14:24:00 +0000

يک مرکز پزشکی کوچک با دو تا پزشک، يک روانشناس، يک پرستار و يک منشی کنار يک مرکز خريد کوچک هست که من هر بار قرار است بروم دکتر می‌روم همانجا. حالا واقعن اسم اين مطب‌ها را گذاشته‌اند مرکز پزشکی ولی تصورتان همان مطب باشد که فکر نکنيد خيلی جای بزرگی‌ست. صاحب مرکز يک خانم دکتر بوسنيایی‌ست که برای سرپا نگه داشتن دم و دستگاه و اجاره محل آدم‌های ديگر را استخدام می‌کند. سه چهار سال پيش اوضاع مطب خيلی هم مرتب نبود ولی حالا به هر حال همه اتاق‌هايش پر شده. تا جایی که ديده‌ام بيشتر بيماران مرکز هم يا اهل بوسنی هستند يا اهل اروپای شرقی. تا شش ماه پيش يک خانم دکتر چينی به مدت دو سال پزشک معالج من بود. هر چند ماه يکبار يکی دو روز برای آزمايش می‌رفتم مطبش. يک روزی رفتم گفتند ايشان ديگر اينجا کار نمی‌کند و به جايش يک آقای دکتر نشسته و چون پرونده‌های پزشکی‌ات توی کامپيوتر هست بنابراين نگران نباش. خلاصه وقت گرفتم و رفتم به ديدار شمسعلی ميرزا که همين آقای دکتر باشد. حضرت‌شان اهل بوسنی‌ست، حدود 60 ساله و تپل. اساسن به درد سخنرانی می‌خورد و احتمالن امتحانات عملی پزشکی را يک جوری پيچانده. من دو کلمه گفتم که بعد از چند ماه آمد‌ه‌ام برای يک آزمايش. 20 دقيقه سخنرانی کرد که اوضاع دنيا خيلی خراب است و خيلی چاق شده‌ام و دنبال خانه اجاره‌ای می‌گردم و همينطور آسمان و ریسمان. فکر کنيد روی در و ديوار اتاق انتظار هم نوشته‌اند که لطفن وقتی می‌رويد توی مطب 10 دقيقه بيشتر نمانيد و صاف برويد سر اصل درد و گرفتاری‌تان. ايشان خودش 20 دقيقه داستان تعريف کرد. بعد پرسيد حالا برای چی اومدی؟ گفتم برای آزمايش خون ساليانه. برداشت زد روی صفحه کليد کامپيوتر و يک برگه از توی چاپگر درآورد داد دست من که اين هم آزمايش و ناشتا برو آزمايش بده. من هم ورقه را گذاشتم توی کيفم و بدو آمدم دانشگاه. فردا صبح زود رفتم آزمايشگاه تشخيص پزشکی. تازه کارشان را شروع کرده بودند و جز من هيچ بيمار ديگری نبود. ورقه را دادم دست منشی آزمايشگاه. يک نگاهی انداخت به ورقه، بعد پرستار را صدا زد و ورقه را داد دستش. ايشان هم يک نگاهی انداخت به ورقه. بعد شليک خنده! سر صبحی از زور خنده اشک از چشمان می‌آمد. از صدای خنده‌شان يک پرستار ديگر هم آمد باز ورقه را دادند دستش، او هم افتاد به خنده. گفتند خودت ديدی چی نوشته اينجا؟ گفتم نه. ورقه را دادند دستم، ديدم نوشته آزمايش خون وPap Smear. آقای شمسعلی ميرزا از بس که حرف زد نفهميد چی نوشته. خلاصه ضمن ريختن اشک شوق فراوان آزمايش خون گرفتند. سه روز بعد دوباره رفتم مطب شمسعلی ميرزا برای بررسی نتيجه آزمايش. فرمودند همه چيز خوبه. گفتم اين که نوشته بوديد توی ورقه يعنی چه جور آزمايشی؟ يک نگاهی کرد گفت خيلی ناراحت شدی؟ گفتم نه، اتفاقن به همه‌مان خيلی هم خوش گذشت ... حالا خلاصه فکر کردم اگر نياز به خنده سر صبح داشتيد خبر کنيد آدرس شمسعلی ميرزا را بدهم يک سر تشريف ببريد مطب‌شان بلکه يک نسخه‌ای برای شما هم نوشت.

اين از شمسعلی ميرزا.

قطر که بودم يکی از روزهای کنفرانس وقت نهار يک آقای ايتاليايی آمد گفت خواستم خواهش کنم بيايی توی فلان سالن برای معرفی مرکزمان. معمولن در زمان نهار خيلی از کسانی که به دنبال معرفی تشکيلات‌شان هستند برنامه سخنرانی کوتاه می‌گذارند که ملت با ظرف غذا بروند توی سالن‌های فرعی برای گوش دادن به حرف‌های‌شان. برنامه‌شان که تمام شد باز آمدند نشانی و ايميل گرفتند که منبعد خبرهای مرکزمان را می‌فرستيم برای شما. حالا از بعد از کنفرانس مرتب يک لينک می‌فرستند که لطفن برو توی فلان صفحه و ثبت نام کن. من چند باری که فرستادند ديدم خيلی گرفتارم وقت خبرهای اضافی ندارم، برای همين هم نرفتم سراغ لينک‌شان. ديروز يکی از همان مرکز يک ايميل شخصی فرستاده که خواستم خواهش کنم بروی و ثبت نام کنی توی مرکزمان. ديدم خيلی خاطرمان را خواسته‌اند که ايميل شخصی می‌فرستند. رفتم توی وبسايت و افتادم به مشخصات نوشتن. نه که گير می‌دهند بيا ثبت نام کن آدم انتظار دارد دو تا نشانی ايميل بنويسيد و خلاص بشويد. چهار صفحه مشخصات با کد پستی و ساير مخلفات خواستند، نوشتم. صفحه آخر نوشته بود که حالا که برای شغل اقدام کرديد لطفن روزمه‌تان را هم بگذاريد اينجا! ايميل زدم به همان بابا که من که شغل نخواستم. جواب داد خوب اين جزو ثبت نام وبسايت‌مان است. نوشتم من علاقه ندارم و خيلی تشکر. باز ايميل زد که خواهش می‌کنم ثبت نام را کامل کن و رزومه هم بگذار توی محلی که گفته شده. ايميل زدم که خوب بود که نهار و نوشابه‌ای که دستم بود مال کنفرانس بود وگرنه الان صورتحساب هم فرستاده بوديد. حالا هنوز که خبری نشده ازش ببينم چه زور جديدی به کار می‌گيرد برای ثبت نام توی وبسايت‌شان.

اين هم از داستان وبسايت زورکی.

الان سه هفته شده که مسير خانه تا دانشگاه و برگشتنش را صاف با اتوبوس تشريف می‌برم. خفه شدم از ترافيک. حالا قوز بالای قوز ترافيک هم پارکينگ دانشگاه. بابت پارکينگ از حساب‌مان پول برمی‌دارند منتها از سال گذشته آمده‌اند توی همان محل پارکينگ دستگاه بليت‌فروشی هم نصب کرده‌اند برای کسانی که پول پارکينگ را روزانه می‌دهند. در نتيجه از ترافيک شهر که خلاص می‌شويد تازه می‌رسيد به بخش تنازع بقا برای محل پارکينگ. خوب است چند تا تصادف توی همين پارکينگ شده باشد؟ يک جای خالی يعنی تخت گاز دو سه تا ماشين برای رسيدن به محل و اصولن مراسم روکم کنی. من يک مدتی برای رفاه ساکنين محل پارکينگ و اثبات اين که ما از اوناش نيستيم فقط مانده بود ماشينم را عمودی کنار تنه درخت‌ها پارک کنم. هر سوراخ سنبه‌ای که می‌شد پارک می‌کردم. منتها بعد متوجه شدم که زندگی راحت‌تر از اين هم می‌شود. الان خيلی متمدنانه ماشينم را توی پارکينگ يک مرکز خريد پارک می‌کنم بعد سوار اتوبوس و مستقيم به دانشگاه. کتاب و موسيقی و منظره خيلی جای شما خالی. حالا جدا از داستان بزن بزن‌های ترافيک و پارکينگ دانشگاه همين تفاوت بين ترافيک دو سه سال پيش با اينروزها نشان می‌دهد چقدر بريزبن پرجمعيت شده. به همين نسبت هم شهر دارد زندگی شبانه پيدا می‌کند، چيزی که مثلن هشت سال پيش جز در روزهای آخر هفته هيچ خبری از آن نبود. حالا انصافن با اين همه ترافيک ولی اوضاع اتوبوسرانی شهر خيلی قابل توجه شده و چپ و راست خط ويژه برای اتوبوس‌ها می‌سازند. دو سه روز پيش فکر کردم شايد شورای شهر بدشان نيايد ترافيک را همينطور نگه دارند که مردم اتوبوس و قطار و قايق را به رانندگی ترجيح بدهند و پول بنزين‌شان را به حساب بليت فروشی حمل و نقل عمومی بريزند. حتی اگر اسم اين کار بدذاتی شورای شهر باشد ولی کم شدن ترافيک به اين بدذاتی می‌ارزد. فعلن که از دست پارکينگ دانشگاه راحت شدم.

اين هم از رفت و آمد.

يک چيزی بنويسم اگر اهل کيک پختن هستيد ياد بگيريد. وقتی داريد کيک می‌پزيد، يعنی داريد مواد کيک را مخلوط می‌کنيد، قبل از اضافه کردن آرد يک پرتقال را نصف کنيد و آب پرتقال را بريزيد توی مخلوط و خوب بهم بزنيد. اول اين که کيک‌تان يک کمی پرتقالی رنگ از آب درمی‌آيد. ولی اصل داستان اين است که مزه پرتقال با اسانس وانيل که قاطی بشود آنوقت نه تنها بوی وانيل را متعادل می‌کند بلکه ... اين بلکه خيلی مهم است ... بلکه کيک‌تان ترد می‌شود. اصلن نترسيد که آب پرتقال بريزيد چطوری ميشه. با خيال راحت پرتقال را بچلانيد توی مخلوط کيک، ولی قبل از اضافه کردن آرد. حالا البته اگر خودتان ايده‌های بهتری داريد که چه بهتر منتها يک موضوع خيلی مهمی توی کيک و شيرينی‌پزی هست که از خود کيک و شيرينی مهم‌تر است ... اين موضوع عبارت است از اين که کيک و شيرينی‌پزی برای تمرين اعتماد بنفس خيلی خوب است. جدی جدی. فکر کنيد يک تخم مرغ و يک پيمانه شکر و يک کمی آرد و وانيل را ريختيد روی هم و گذاشتيد توی فر و دست آخر يک خمير سوخته تحويل گرفتيد. خوب می‌ريزيدش توی سطل آشغال و اگر اطرافيان‌تان خيلی دل‌شان لک زده برای يک دل سير کيک و شيرينی می‌روند سر خيابان و از مغازه شيرينی فروشی خريد می‌کنند و تمام می‌شود. باز دوباره همان مواد را طبق دستورالعمل می‌ريزيد روی هم و باز خوب از آب درنمی‌آيند. خوب باز می‌ريزيدش توی سطل آشغال و تمام شد. نه مسابقه‌ای در کار است و نه قحطی کيک و شيرينی توی دنيا پيش آمده. ولی هر بار که يک خمير سوخته دست‌تان آمد تمام مسيری که رفته بوديد را مرور می‌کنيد و اشکالات‌تان را حل می‌کنيد. توی همين مسير کيک‌ پختن دست‌تان می‌آيد که چقدر بايد برای هر کاری تمرين کرد و مهارت به دست آورد. اعتماد بنفس هم محصول مهارت آدم‌هاست نه تعريف و تمجيد بی‌جای اين و آن. در ضمن هيچ کاری بی‌ضررتر از کيک پختن نيست چون همه محصول را می‌شود در يک چشم بهم زدن روانه سطل کرد. برای همين هم بهتان توصيه می‌کنم اگر اعتماد بنفس نداريد يا فکر می‌کنيد می‌ترسيد دست به يک چيزی بزنيد الان خراب می‌شود برويد با خيال راحت آرد و تخم مرغ و شکر و وانيل را با هم مخلوط کنيد و مغز و دست‌تان را با هم آموزش بدهيد. آيه هم نيامده که بجز آرد و شکر و تخم مرغ باقی‌اش را چی بريزيد چی نريزيد. کيک بپزيد و اعتماد بنفس پيدا کنيد.

اين هم از اين.

يار در خانه‌شان

noreply@blogger.com (همايون خيری) — Mon, 19 Sep 2011 06:52:00 +0000

با همه بگیر و ببندهای مرتبط با خشک شدن درياچه اروميه و تلاش مردم و بخصوص آذربايجانی‌ها برای غيرسياسی کردن موضوع منتها يک قسمت داستان هست که به شدت سياسی‌ست ولی کسی درباره‌اش حرفی نمی‌زند. آن وقتی که در ايران بودم چند تا مصاحبه‌ی مفصل هم درباره‌اش در روزنامه‌های نشاط و عصر آزادگان منتشر کردم. هنوز هم آدم‌هايش زنده‌اند و از قضا همين سه چهار روز پيش هم باهاشان حرف زدم و همان حرف‌های قبلی‌شان را تايید کردند.

گرفتاری تازه درياچه اروميه عبارت است از کاهش يا قطع ورودی آب به درياچه منتها وضعيت حاد نمکی شدن درياچه از زمان ساخت جاده از وسط درياچه شروع شد چون ورودی آب به درياچه به نسبت مساوی در دو سمت درياچه انجام نمی‌شد و در نتيجه خشکی يک بخش از آن منجر به کشيده شدن آب طرف ديگر شد. درست مثل اين که توی دو تا ظرف مرتبط با هم آب شيرين و آب شور بريزيد. آب از قسمت شيرين به قسمت شور می‌رود تا تعادل غلظت نمک برقرار بماند.

توی درياچه اروميه دو تا جريان آبی وجود دارد که تعادل شيميايی آب را حفظ می‌کنند، يعنی می‌کردند. وقتی جاده را ساختند يکی از آن دو جريان کور شد. 11 سال پيش اولين نشانه‌های اين اوضاع مشخص شد. من همان وقت با يک گروهی رفته بودم برای آزمايش روی آرتميا سالينا. از فرط شوری آب موتور قايق‌ها از کار می‌افتاد. محض خاطر اين که متوجه بشويد اوضاع چطوری بود اين را هم باخبر باشيد که اتحاديه بين‌المللی حفاظت از طبيعت يا IUCN همان 11 سال پيش گزارش داده بود که مرگ و مير پرندگان مهاجر در اطراف درياچه اروميه زياد شده و اين مربوط است به از کار افتادن دستگاه بينايی که ناشی از جمع شدن نمک در اطراف چشم‌های‌شان است.

آن قسمت سياسی داستان مربوط به اين است که آن بابايی که پاچه‌های شلوارش را زد بالا و سردمدار احداث جاده شد همین جناب حجت‌الاسلام حسنی‌ست که نياز به معرفی ندارد. من چندتايی از آدم‌های تراز اول مهندسی در ايران را می‌شناسم که همان سال‌های اول انقلاب که حسنی دست به کار جاده زدن از وسط درياچه شد با او درگير شدند و به زور اسلحه کشيدن حسنی و بازداشت بعضی‌های‌شان از سر راه او کنار رفتند. از همان‌هايی که با حسنی درگير شده بودند شنيدم که مصطفی چمران هم بر سر همين جاده وسط درياچه با حسنی درگير شده بوده. اگر برای آدم‌ها دردسر امنيتی درست نمی‌کردند اسم‌شان را می‌نوشتم که برويد مستقيم از خودشان بپرسيد و صحت موضوع را ببينيد.

عامل اصلی خرابی وضعیت درياچه اروميه، حجت‌الاسلام حسنی‌ست و اگر اوضاع اجتماعی دو تا استان بابت نابودی درياچه بهم ريخته است، و اگر حضرات حکومت خيلی اهل حقيقت هستند، بايد بروند به جای بازداشت مردم عادی و علاقمندان به محيط زيست همين حسنی امام جمعه اروميه را بازداشت يا از کار برکنار کنند. خلاصه که يار در خانه‌شان است و حضرات گرد جهان می‌گردند.

خونی که در رگ ماست

noreply@blogger.com (همايون خيری) — Sun, 18 Sep 2011 10:41:00 +0000

صحنه اول: داريد می‌دويد و قلب‌تان با شدت و سرعت می‌تپد تا خون را به رگ‌های‌تان بفرستد. بيشترين مقدار خونی که فرستاده می‌شود به طرف رگ‌های عضلات پاهای‌تان است، جايی که مواد غذايی و اکسيژن بيشتری نياز دارند و وظیفه‌شان انقباض برای بحرکت درآوردن استخوان‌هاست. تمرين بيشتر، خون بيشتر، غذای بيشتر، عضلات قوی‌تر، سرعت زيادتر.

صحنه دوم: نشسته‌ايد روی يک صندلی راحت. يک ليوان آبميوه هم کنار دست‌تان است. فقط داريد به يک مسابقه فکر می‌کنيد. قلب‌تان شروع به تپش می‌کند و خون بيشتری به رگ‌های‌تان می‌فرستد. محل ارسال خون بيشتر باز هم همان عضلات پای‌تان است.

نتيجه فشار عصبی يا تنش، افزايش فشار خون در عضلات پاهاست. فشار عصبی هميشه بدن موجودات زنده را برای "جنگيدن يا فرار" آماده می‌کند و برای هر دوی‌شان وجود عضلات قوی در پاها ضروری‌ست. آدم‌ها وقتی دارند مسابقه‌ای را تماشا می‌کنند پاهای‌شان تکان می‌خورد، وقتی جر و بحث می‌کنند پاهای‌شان تکان می‌خورد، وقتی خوابند و خواب آشفته می‌بينند پاهای‌شان تکان می‌خورد. در عالم زيست‌شناسی اين علائم همان‌هايی‌ هستند که در حيوانات هم وجود دارد و آن‌ها را برای "جنگيدن يا فرار" آماده می‌کند اما در بدن انسان‌ها منجر به هيجان می‌شوند و بيشتر که بشوند به زخم معده می‌رسند.

اما يک نکته‌ی ظريف‌تر و البته دردناک‌تر هم وجود دارد. وقتی خون با شدت بيشتری به رگ‌های پا جريان پيدا می‌کند از آنجا به شبکه مويرگی می‌رسد تا به تمام عضلات درگير خونرسانی کند. منتها ورود حجم زياد خون به مويرگ‌ها درست مثل اين است که شلنگ باغچه را وصل کنيم به شير آب آتش‌نشانی. اگر فرض کنيم شلنگ آب توانايی چنين فشاری را دارد آنوقت کسی که شلنگ آب را به شير آتش‌نشانی وصل می‌کند بايد يکی را پيدا کند که عضلات قوی‌تری داشته باشد و از عهده کنترل فشار آب خروجی از دهانه شلنگ بربيايد. اگر نفر اول برنيايد آنوقت مجبور است حسن‌آقا را صدا کند تا شلنگ را نگه دارد و اگر فشار از حد حسن‌آقا هم بيشتر باشد آنوقت حسين‌آقا هم اضافه می‌شود. همين اتفاق در مويرگ‌ها هم می‌افتد و در اثر فشار زياد خون، عضلات اطراف مويرگ‌ها ضخيم‌تر می‌شوند تا بتوانند ضربه‌های خون در مويرگ‌ها را قابل تحمل کنند و ديواره‌ی مويرگ‌ها از هم نپاشد. نکته جالب اينجاست که اگر فشار بر مويرگ‌ها همراه با تمرين نباشد آنوقت مويرگ‌ها از هم می‌پاشند. تمرين دادن عضلات برای تحمل فشار برای رسيدن به نقطه اوج موضوعی تفريحی نيست، موضوع از هم نپاشيدن شبکه مويرگی‌ست. اين همان اتفاقی‌ست که در جامعه انسانی هم رخ می‌دهد و همه‌ی ما آن را ديده‌ايم.

وقتی محمدرضا پهلوی، شاه سابق ايران، به قدرت رسيد بخش قابل توجهی از جامعه ايران هنوز در گير و دار جنگ جهانی بودند، با بازمانده‌ای از يک هرج و مرج فرهنگی. از ساخت دانشگاه بلاتکليف گرفته تا کشف حجاب و از راه‌آهن نيمه کاره جنگی تا صنايع مرتبط با آن. اين‌ها را بگذاريد در کنار بافت عمومی جامعه روستايی ايرانی که هنوز در کشمکش ميان مشروطيت و معمم‌ها و مکلاها و فرمانده نظامی‌ای بودند که می‌خواست رئيس جمهور باشد ولی به شاهی رسيد. شايد اگر فراوانی پول نفت در کار نبود همه آنچه از رضاشاه به او رسيده بود آرام آرام جایی در جامعه پيدا می‌کردند و تمايلات مذهبی با تجدد درهم می‌آميخت و ايران را به کشوری مسلمان با عقايد معتدل تبديل می‌کرد که راه تجدد در آن بمرور طی می‌شد. منتها جناب‌شان شلنگ باغچه را به شير آب آتش‌نشانی وصل کرد.

پول بی‌حساب و کتاب نفت به مدد تجددگرايی آمد، بدون آنکه برنامه‌ای برای ساخت فرهنگی جامعه در کار باشد. خودرو وارد شهرهايی شد که خيابان‌هايش هنوز به اندازه عرض درشکه جا داشت. ساختمان‌هايی ساخته شد که هنوز آدم‌ها زندگی‌شان با ساختمان‌ها ناهمخوان بود. اين تازه تهران و شهرهای بزرگ بودند، مردم شهرهای کوچک مقاومت بيشتری در مقابل تجدد داشتند چون هنوز موضوع ناشناخته‌ای بود و همين به انقلابيگری ميدان داد. همين فشار بیش از حد بر سر تجدد منجر به ظهور راديکاليسم مذهبی در ايران شد. مردم عادی کوچه و بازار در برابر فشار شير آتش‌نشانی مجبور شدند حسن‌آقا و حسين‌آقا را صدا کنند تا بتوانند از پس فشار آب درون شلنگ تجدد بربيايند و هر چه فشار تجدد ناشی از پول نفت بيشتر شد حسن‌آقا و حسين‌آقا هم قوی‌تر شدند.

وقتی فشار در مويرگ‌ها بالا برود آنوقت عضلات کوچک اطراف مويرگ‌ها چنان بزرگ می‌شوند که از اساس راه ورود خون به مويرگ‌ها را می‌بندند. درست شبيه به تجدد بدون زيرساختی که مردم کوچه و خيابان را بطرف معمم‌ها سوق داد و چنان آن‌ها را قدرتمند کرد که سکان جامعه را به دست گرفتند.

وقتی به اين سوال می‌رسيد که چرا جامعه ايرانی در دوران شاه، برخلاف انتظاری که داريد، با انقلابيگری به سمت اسلامی شدن سرعت گرفت آنوقت دو پاسخ بيشتر برايش نداريد. يا مردم ديوانه شده بودند و يا يک کسی شلنگ آب را به شير آتش‌نشانی وصل کرده بود.

خونی که در رگ ماست، به همت آن بابايی که با پول نفت بی‌حساب و کتاب شلنگ آب را به شير آتش‌نشانی وصل کرد منجر به تقويت عضلات حسن‌آقا و حسين‌آقا شد.

شاهی که خواب‌نما شد، امامی که در ماه بود

noreply@blogger.com (همايون خيری) — Fri, 09 Sep 2011 09:53:00 +0000

هر آدمی برای خودش اعتقاداتی دارد. منتها وقتی کسی رئيس يک حکومت و حاکم مطلق است و حکومتش زندگی عمومی و خصوصی مردم را کنترل می‌کند آنوقت اعتقاداتش موضوع شخصی خود آن آدم نيست، اعتقاداتش تبديل می‌شود به دستور زندگی مردم و مخالفت با آن‌ها يعنی مخالفت با حکومت.

دو سه هفته پيش برای يک کنجکاوی شخصی شروع کردم به خواندن کتاب‌هايی که محمدرضا پهلوی، شاه سابق ايران، نوشته بود. کتاب درباره او زياد نوشته شده و موافقان و مخالفانش از خيلی از زوايای زندگی شخصی و زمينه‌های اجتماعی دوران او بخوبی يا بدی حرف زده‌اند. بلاخره هيچ چيزی هم مطلق سياه يا سفيد نيست. برای هيچ شخص يا حکومتی نمی‌شود همه چيز را مطلق ديد. منتها خواندن نوشته‌هایی که خود آن آدم درباره خودش و دورانش در آن‌ها اظهار نظر کرده کمک می‌کند تا او را بهتر بشناسيم. همين هم البته محل اختلاف جدی‌ست و هر کسی برای خودش دلايلی دارد که محترم است.

با اين همه، بعضی آدم‌ها زندگی ديگران را تغيير داده‌اند و اين برخلاف مثلن نويسنده‌ای‌ست که کتابش را می‌شود نخريد و نخواند. بعضی‌ها مثل شاه يا خمينی يا خامنه‌ای، حتی وقتی می‌خواهيد ازشان دور بشويد و به خانه‌تان پناه ببريد باز هم توی خانه‌تان مجبورتان می‌کنند تابع نظرات‌شان باشيد. عکس‌شان را از توی کتاب درسی و اداره‌تان با خودتان داريد و بهترين ساعت رسانه‌ها و گاه تمام روز و شب رسانه‌ها را اشغال می‌کنند و راه و روش زندگی‌شان را به شما درس می‌دهند. خوب همين کافی‌ست که شما هم درباره‌شان نظر بدهيد و همانقدر که آن‌ها زندگی‌تان را تحت‌الشعاع قرار داده‌اند، شما هم کنجکاوی کنيد که بلاخره اين‌ها چطور آدم‌هایی بوده‌اند و چرا اينطوری بوده‌اند و ما يا ديگرانی که در معرض‌شان بوده‌ايم چه راهی برای محک زدن‌شان داشته‌ايم.

فکر کردم که آن روزهايی که مردم می‌گفتند "عکس امام تو ماهه" لابد کسی يادش نبوده برود اين چند تا کتاب را بخواند که ببيند مردم خيلی هم برای اينجور برداشت‌های مذهبی بی‌انگيزه نبودند. محمدرضا پهلوی به اندازه يک معمم تمام عيار در لابلای کتاب‌هايش از دين و مذهب و تعلقاتش به آداب دينی حرف می‌زند. چيزهايی می‌گويد که همين حالا شنيدن‌شان از زبان حضرات جمهوری اسلامی خنده‌دار است و ماها بهشان می‌خنديم. در آمار و ارقام و توصيفاتی که می‌کند چيزی از حرف‌های احمدی‌نژاد کم ندارد. حالا البته بعضی‌ها می‌گويند "چی بوديم چی شديم" منتها يک کمی که می‌خوانيد می‌بينيد بجز ظاهر قضايا باقی‌اش خيلی چی بوديم قابل توجهی نبوده. من کاملن می‌فهمم که اوضاعی که جمهوری اسلامی برای مردم در داخل کشور درست کرده بسياری از مردم را به سمت اوضاع پيش از انقلاب سوق داده و لابد خيلی‌ها از وجود کتاب‌های محمدرضا پهلوی، شاه سابق ايران، هم باخبر نيستند. پول نفت باعث شده بود تا رفاه اجتماعی برای طبقه متوسط، توجه مردم را از حرف‌های به شدت ديندارانه و، به نظر من، خنده‌دار شاه منحرف کند. می‌دانم به بعضی‌ها برمی‌خورد ولی کم‌کم که حرف‌هايش را توی اين وبلاگ بنويسم خودتان متوجه می‌شويد چيزی از حرف‌های اهل همين حکومت جمهوری اسلامی ندارد.

بعيد می‌دانم توضيح زيادی لازم باشد برای اين نوشته‌ها بدهم منتها مطمئنم خيلی‌ها که سنگ حکومت‌ها را به سينه می‌زنند يک چيزهايی را هم لاپوشانی می‌کنند و تا می‌گويید چرا فلانی آنطور بود می‌گويند چرا اين يکی اينطور است. به هر حال اين نوشته‌ها را اول توی فيسبوک گذاشتم. تعدادشان خيلی زياد است منتها حالا يک قسمتی‌شان را می‌گذارم روی وبلاگ و بعد قسمت‌های بعدی. صاحب نوشته‌ها هم معلوم است و محلی که منتشر شده‌اند. اگر مايليد خودتان هم می‌توانيد مستقيم کتاب‌ها را بخوانيد:

"بسم‌الله تعالی – من خداوند قادر متعال را گواه گرفته به کلام‌الله مجید و به آنچه نزد خدا محترم است قسم یاد می‌کنم که ... در ترویج مذهب جعفری اثنی‌عشری سعی و کوشش نمایم و ... از ارواح طیبه اولیای اسلام استمداد می کنم" (محمدرضا پهلوی- قرائت قسم‌نامه در جلسه ۲۶ شهریور ماه ۱۳۲۰)

"در کودکی جلوی زین اسب یکی ازخویشاوندان خود نشسته بودم، پای اسب لغزید و از اسب به زیر افتادیم. من با سر به روی سنگ ناهمواری پرت شدم و از حال رفتم. هنگامی که به خود آمدم همراهان از اینکه صدمه‌ای ندیده بودم تعجب می‌کردند، ناچار برای آنها فاش کردم که در حین افتادن از اسب، حضرت ابوالفضل علیه السلام فرزند برومند علی علیه السلام ظاهر شد و مرا در هنگام سقوط گرفت. من هرگز کوچکترین تردیدی در روئیت حضرت عباس ابن علی نداشتم" ... (محمدرضا پهلوی- ماموريت برای وطنم)

"با مربی خود در حوالی کاخ سلطنتی سعدآباد در کوچه‌‌ای قدم می‌زدم. ناگهان مردی را با چهره ملکوتی دیدم که برگرد عارضش هاله‌ای از نور مانند صورتی که نقاشان غرب از عیسی بن مریم می‌سازند، نمایان بود به من الهام شد که با خاتم ائمه اطهار حضرت امام قائم روبرو هستم. مواجهه من با امام آخر زمان چند لحظه بیشتر به طول نینجامید که از نظر ناپدید شد و مرا در بهت و حیرت گذاشت. برایم مسلم بود که با امام زمان در آن کوچه مواجه شده‌ام" (محمدرضا پهلوی- ماموريت برای وطنم)

"چهارده قرن پيش، حضرت علی عليه‌السلام در نامه معروف خود به مالک اشتر بدو توصيه فرمود: "هميشه کاری کن که عدل شامل خاص و عام گردد، و درين راه رضای اکثريت را مقدم دار، زيرا که نارضایی عامه خرسندی خاصه را بی اثر کند، در صورتيکه ناخرسندی خاصگان در برابر رضايت و خشنودی عمومی موجب زيانی نتواند شد" (محمدرضا پهلوی- انقلاب سفيد)

"شايد رازی را فاش نکرده باشم اگر بگويم برای خودم مسلم بود که خداوند مايل بود کارهایی به دست من و برای خدمت به ملت ايران انجام بگيرد که شايد از دست ديگری ساخته نبود. من در تمام آنچه کرده‌ام، و آنچه خواهم کرد، خود را عاملی برای اجرای مشيات الهی بيش نمی‌بينم" (محمدرضا پهلوی- انقلاب سفيد)

"هیچ عملی بیش از کارهایی که امروز انجام می‌دهیم از جمله آزاد ساختن رعیت اسیر و بدبخت ایران از زنجیر اسارت و مالک کردن ۱۵ میلیون جمعیت این کشور در زمینی که در آن کار می‌کنند مورد پسند خدا و ائمه اطهار نخواهد بود" (محمدرضا پهلوی- کنگره ملی کشاورزان، 21 دی‌ماه 1341)

"اندکی بعد از تاجگذاری پدرم، من مبتلا به حصبه شدم و در اوج بيماری بود که شبی علی‌ابی ابيطالب را به خواب ديدم. با وجود خردسالی می‌دانستم که علی، امام اول شيعيان را به خواب می‌بينم. در رويای من، علی در دست راست خود شمشير دو دم معروفش ذوالفقار را داشت و در دست چپش جامی محتوی يک مايع که به من داد تا بنوشم و من چنين کردم. فردای آن شب تب من فرو نشست و حالم رو به بهبود رفت" (محمدرضا پهلوی- پاسخ به تاريخ)

در جامعه پر از تعصب ايرانی، به محض ورود به اين محدوده‌ها يقه‌تان را می‌گيرند. وقتی می‌گوييد شاه اشتباه می‌کرد برای کسانی معنی‌اش اين است که شما طرفدار جمهوری اسلامی هستيد. وقتی می‌گويید هر دوی‌شان يک اشتباه را تکرار می‌کنند برای کسانی معنی‌اش اين است که شما ناسازگاريد. وقتی می‌گويید آدم‌های قابل‌تری هم در دوران شاه و هم در جمهوری اسلامی بوده‌اند که فشار امنيتی آن‌ها را ساکت کرده و راه را برای اصلاحات سياسی بسته می‌رسند به اينجا که لابد چپی هستيد. اگر چپی نباشيد پس بايد قبول کنيد که مثلن مصدق خائن بوده و خاتمی و ميرحسين و کروبی هم آدمکش‌اند. اگر اين هم نشد لابد "خودت يه چيزيت ميشه". بنابراين حتی وقتی نوشته‌های خود آن آدم‌ها را می‌گذاريد در معرض قضاوت باز هم برای متعصب‌ها همين هم مايه ناخوشی‌ست.

اگر دفاع می‌کنيد از ايشان يادتان باشد درباره رئيس يک حکومت حرف می‌زنيد و نه يک پادشاه مشروطه و نه يک آدم معمولی توی جامعه و نه حتی يک نويسنده‌ای که می‌شد کتاب‌هايش را نخريد. کتاب‌های ايشان در مدارس و دانشگاه‌ها تدریس می‌شد، درست مثل همين حالا. ضمنن رگ گردن‌تان بيرون نزند، شاه هم به اندازه حضرات جمهوری اسلامی از ديدار با ائمه حرف زده و به قدر کفايت به مالک اشتر اشاره کرده. وقتی شاه از ملاقات با ائمه و خوابنما شدنش حرف می‌زند نبايد از "عکس امام تو ماهه" تعجب کرد.

ما همه‌مان حق داريم درباره حکومت و آدم‌هايش حرف بزنيم، فرقی ندارد شاه باشد يا خمينی يا خامنه‌ای.

مشکل لاينحل اما بامزه جمهوری اسلامی

noreply@blogger.com (همايون خيری) — Fri, 26 Aug 2011 05:41:00 +0000

در جامعه انسانی همه جور فشار عصبی وجود دارد. از ساده‌ترين‌هايش مثل ترافيک روزانه و پيدا کردن محل توقف خودرو در يک مرکز خريد شلوغ، تا دير رسيدن به يک فروشگاه در حال تعطيلی و تا بلاتکليفی در لباس پوشيدن برای يک قرار ملاقات عاشقانه. فشارهای عصبی پیچيده‌تر هم هست، مثل دير شدن بازپرداخت وام خانه، مشاجره با رئیس اداره، و تا زندگی در يک منطقه جنگی و شکنجه شدن با چشم‌های بسته. همه‌ی اين‌ها منجر به فشار عصبی می‌شوند و همه آدم‌ها با يک يا چندتايی از اين فشارها روبرو هستند.

اما فکر کنيد يک گورخر بوديد. آنوقت چه جور فشارهای عصبی گريبانگيرتان می‌شد؟ اين که محلی که تا به حال امن بود حالا ديگر نيست و بايد برويد يک جای ديگری، چون يک شير گرسنه همين دور و اطراف است و باید چشم و گوش‌تان باز باشد و عضلات پاهای‌تان هم آماده برای تشخيص زمان حمله شير و فرار. حتی وقتی خودتان را به جای شير داستان هم می‌گذاريد موضوع تغيير چندانی نمی‌کند چون بقای شير به خوردن گورخر است و در عالم وحوش نصيحت کردن شير راه به جايی نمی‌برد.

نکته جالب و خيره‌کننده اين است که با همه فشارهای عصبی که در جوامع انسانی وجود دارد اما انسان‌ها قادر به تطبيق پيدا کردن با شرايط هستند و کارکرد نظام‌های اجتماعی به بهبود شرايط زندگی اجتماعی کمک می‌کنند. مثلن يک سازمان بزرگ که مراجعه‌کنندگانش زياد می‌شود به فکر جا به جا کردن ساختمان و بزرگ کردن محل توقف خودروها می‌افتد. کارمند يک اداره از مرخصی ساعتی‌اش که جزو حقوق قانونی‌اش است استفاده می‌کند تا قبل از تعطيل شدن فروشگاه به آنجا برسد. يک آدم‌هایی ياد می‌گيرند تا به ديگران بگويند وقتی برای يک قرار ملاقات برنامه‌ريزی می‌کنيد لباس‌تان را چطوری انتخاب کنيد که لحظات عاشقانه‌تان تبديل به جلسه سخنرانی یا قرار ملاقات تجاری نشود.

منتها اگر همه تلاش‌هایی که برای کاهش فشارهای عصبی روزانه در جوامع انسانی صورت می‌گيرد دست آخر به اینجا برسد که آدم‌های يک جامعه مجبور به يادگيری روش‌های فرار از خطر به سبک گورخرها هم بشوند آنوقت می‌شود گفت اشکالات اساسی در جامعه وجود دارند.

فرض کنيد در حيات وحش وقتی منابع آبی رو به کاهش است آنوقت رقابت ميان انواع آبزيان زياد می‌شود و جمعيت آبزيانی که مقاومت بيشتری دارند زيادتر می‌شود. وقتی آب کم است آنوقت لازم نيست همه‌ی گورخرها با شکار شدن از پا دربيايند، چون بی‌آبی منجر به تلف شدن گروه زيادی از آن‌ها می‌شود. منتها ورود يک شکارچی قوی مثل شير به صحنه، در حال پرآبی يا کم‌آبی، منجر به تغيير جهت در کاهش به سمت شکار شدن گورخرها و نه تلف شدن‌شان از بی‌آبی می‌شود.

وقتی از جنبه زيست‌شناسی به موضوع نگاه می‌کنيد می‌بينيد مسيرهای عصبی و رگ‌های خونی گورخرها و شيرها به نسبت مساوی ميان مغز و عضلات تقسيم نشده‌اند. در واقع عضلات قوی‌تر برای شکار کردن يا فرار مناسب‌تر از مغزهای بزرگ‌تر برای پيدا کردن روش‌های متفاوت شکار يا فرار هستند. اين که حيوانات توی سیرک را می‌شود آموزش داد مربوط است به شرطی شدن نه انتخاب شخصی.

بازسازی اين شرايط در جامعه انسانی چيزی می‌شود شبيه به فرار کردن يک بزهکار اجتماعی از مسيری که احتمال دستگيری در آن زيادتر است. پليس در کمين خلافکار يا شير در کمين گورخر. در عالم وحش خلافکاری و بزهکار وجود ندارند و شير بر اساس منطق خوب از بد شکار نمی‌کند. شکار و شکارچی بخشی از چرخه طبيعی توليد هستند و شير مرده هم غذای کرم‌ها می‌شود. منتها مهم‌ترين اصل در جامعه انسانی اين است که چه چيزی خلافکاری‌ست و چه کسی بزهکار است. معيار سنجش چيست و آيا نماينده قانون بر اساس پاداش دنیوی‌ست که با خلافکار مقابله می‌کند يا بر اساس اجر اخروی.

اگر پليس مجرم را دستگير نکند به او حقوق نمی‌دهند چون شغلش مقابله با جرم است. ولی اگر قانونی که مبنای تشخيص جرم است اکثريت جامعه را مجرم بداند در آنصورت پليس فقط به اندازه حقوق ماهيانه‌اش کار می‌کند و نه تنها تعداد مجرمين تغيیر نمی‌کند بلکه جرم به اشکال تازه‌تری درخواهد آمد. چنين قانونی که اکثريت جامعه را مجرم می‌داند و پليس را در حد حقوق بگیر تنزل می‌دهد از اساس قانون مخدوشی‌ست. تفاوت عالم وحوش و جامعه انسانی در همينجاست.

بنا به قوانين جمهوری اسلامی بدحجابی و بدلباسی زن و مرد جرم است و پليس موظف به دستگيری مجرمان است. همه می‌دانند که محل تجمع نيروهای پليس برای دستگیری مردم کجاست و کافی‌ست از آن مسیر عبور نکنيد تا دستگير نشويد. راه دستگير نشدن وقتی در معرض آن هستید پيدا کردن راه‌های گريز خيابانی‌ست. موفقيت نيروهای پليس در دستگيری بدحجاب‌ها و بدلباس‌ها منجر به ترفيع شغلی آن‌ها می‌شود و اين انتخاب شخصی‌شان نيست چون وقتی به انتخاب شخصی می‌رسيد موضوع به امثال سردار زارعی ختم می‌شود. حتی اگر صحنه‌های اعترافات همسر سعيد امامی را هم به داستان انتخاب شخصی اضافه کنيم معلوم می‌شود در انتخاب شخصی آن‌ها هم وضعيت بهتری نسبت به سردار زارعی نبوده. و به همچنين وضعيت حاج آقا گلستانی، نماينده ولی فقيه در تويسرکان.

وضعيتی که جمهوری اسلامی برای اداره جامعه منظور کرده به جای آرام کردن اعضای جامعه، آن‌ها را متشنج می‌کند و در اين فضای متشنج فقط موضوع رهایی از فشار عصبی برای آدم‌ها می‌ماند. اين چيزی‌ست شبيه به فرار موفقيت‌آميز گورخرها از دست شیرهای گرسنه. گورخرها برای رهايی از فشار لحظه‌ای به نيروی عضلات‌شان متکی هستند. عضلات قلب برای خونرسانی بموقع و عضلات پاها برای تبديل انرژی مواد غذايی به حرکت.

فرار خيابانی از دست پليس به دليل انتخاب رنگ و نوع پوشش يعنی قانونگذار تنها تصويری که از جامعه دارد چيزی‌ست شبيه به حيات وحش، و رنگ و نوع پوشش می‌تواند چيزی باشد در حد عوامل تحريک هورمونی حيوان شکارچی. نه شکار فرصتی برای کاری جز فرار دارد و نه شکارچی دليلی بجز سير کردن شکم. تغیير جامعه انسانی به جامعه شکار و شکارچی محصول قانونی‌ست که اکثريت جامعه را مجرم می‌داند.

از جنبه علمی، تغيير جامعه انسانی به حيات وحش، درست شبيه است به صرف انرژی زياد برای تبديل تمام آب‌های کره زمين به مولکول‌های اکسيژن و هيدروژن، و بعد زور زدن برای تولید آبميوه از ترکيب دوباره اکسيژن و هيدروژن و يک چيزهای من‌درآوردی ديگر.

مشکل فلسفی و لاينحل جمهوری اسلامی اين است که حالا برای توليد آب‌هویج بايد به دنبال اتم آب‌هويج گشت.

تابلوهای نمايشگاه

noreply@blogger.com (همايون خيری) — Mon, 22 Aug 2011 15:03:00 +0000

تابلوی اول: نقشه خاورميانه. تا جايی که ديده‌ام، غربی‌هايی که ايران را از نزديک نديده‌اند تفاوت قابل توجهی ميان ايران و کشورهای عربی قائل نيستند. تصورشان از زندگی روزانه در ايران شبيه به تصويری‌ست که درباره زندگی عمومی در کشورهای عربی از طريق رسانه‌ها به دست آورده‌اند. درباره اختلاف ظاهر ايرانی‌های خارج از کشور، و بخصوص خانم‌های بی‌حجاب ايرانی در خارج از کشور، تصورشان اين است که ممکن است مذهب‌شان چيز ديگری باشد ولی عمومن جواب قانع‌کننده‌ای برای خودشان ندارند که چرا اين‌ها اينطوری هستند. به نوشيدنی‌های الکلی که می‌رسند بنای‌شان اين است که ايرانی‌ها مسلمانند و بايد ازشان پرسيد که آيا شما مشکلی با نوشيدنی الکلی نداريد؟ ولی خوب مجوريد يک دوره شيمی مقدماتی درباره زکريای رازی و شهر شيراز هم ميهمان‌شان کنيد. تصاوير گلدسته‌های مساجد برای‌شان نشانی مهمی‌ست از ميزان مسلمان بودن مردم ايران است منتها درباره عيد نوروز و چهارشنبه‌سوری و اين که چه نسبت فرهنگی ميان ايرانی و Persian هست نياز به يک دوره ايرانشناسی دارند که هر جور که داستان را تعريف کنيد ناگزير به حمله اعراب می‌رسيد. بعد البته حافظ و سعدی و مولوی ولی فردوسی هم هستند توی تابلو. بنابراين گيج شدن‌شان حتمی‌ست.

تابلوی دوم: تصوير يک خانم. يک خانم حدود 60 ساله استراليایی که من می‌شناسمش، عاشق فيدل کاستروست چون چپ است و به کمونيسم کوبايی علاقمند است. تابستان‌ها به خرج خودش می‌رود ويتنام و به بچه‌های روستايی زبان انگليسی ياد می‌دهد. چرا نمی‌رود در کوبا يا همين ويتنام زندگی کند؟ چون از کجا بياورد زندگی‌اش را بگذراند. تنها زبانی که بلد است با آن حرف بزند همین انگليسی‌ست بنابراين خط و ربط فرهنگی‌اش با کشورهای کمونیستی از طريق متن‌های ترجمه‌ای به زبان انگليسی و تماسی‌ست که خودش در مدت سفرهايش با محيط داشته. از فرهنگ جاری در کشورهای اسپانيایی زبان، صرفنظر از مرام سياسی‌شان، هم فقط به اندازه لذت شنيداری باخبر است، درست شبيه به خيلی از ماها که ممکن است فقط از موسيقی ماندارين‌های چين لذت ببريم و بس. عشق ضد امپرياليستی اين خانم گاهی گره می‌خورد به حماقت‌های حضرات جمهوری اسلامی منتها چند باری که پيشنهاد کرده‌ام که يک سفر برو ايران را از نزديک ببين مشکل‌شان عبارت است از اين که اگر حاضر بشود مانتو و روسری سر کند پس با آزادگی چپی‌اش چه کار کند؟ بنابراين ايشان چپ است ولی فقط توی محله‌شان.

تابلوی سوم: يک پسر ارمنی با موهای وز. من يک دوست ارمنی دارم که يک وقتی گوينده‌ام برنامه علمی‌ام توی راديو بود. برای اين که برويد پرس و جو کنيد ببينيد چقدر راست می‌گويم اسمش را می‌نويسم. استيو درآوانسيان. ليسانس کارگردانی دارد از دانشکده صدا و سيما منتها نه که ارمنی بود استخدام رسمی نمی‌شد. دست آخر با صد جور واسطه ايشان را استخدام کردند. خوب است توی گزينش چه چيزی به او گفته باشند که مثلن کلاه شرعی باشد؟ گفته بودند ايشان عضو انجمن اسلامی ارامنه بودند ... خوب خنده ندارد! نمايندگان اقليت‌های دينی هم توی مجلس شورای اسلامی می‌نشينند ديگر! اسمش که مجلس شورای ملی نيست که. اسم اين جناب را توی صدای جمهوری اسلامی يعنی راديو هم عوض کرده بودند به "آوايی" که مبادا اسم استيو توی راديو شنيده بشود. حالا اسمش را قهرمانی می‌گذاريد به خودتان مربوط است منتها توی برنامه‌های من، آخر برنامه که خودش اسم عوامل توليد را می‌خواند هرگز چيزی بجز اسم واقعی خودش را نخواند. می‌توانيد صحت اين حرف را از خودش بپرسيد يا اگر دست‌تان به آرشيو راديو می‌رسد همانجا بشنويد. حالا من باقی برنامه‌ها را نمی‌دانم ولی تهيه کنندگان خيلی خوب هم زياد هستند که ممکن است آن‌ها هم همين کار را می‌کردند. حالا من ياد ارامنه ايران افتادم ايشان را گذاشتم توی اين تابلو.

تابلوی چهارم: يک روزنامه‌نگار مصری محجبه. يک دوستی دارم که روزنامه‌نگار است. پدرش مصری‌ست و مادرش امريکايی. مسلمان است. شلوار جين می‌پوشد و پيراهن نسبتن بلند با آستين‌های بسته و روسری‌ها بلند و به رنگ‌های روشن. زير آستين‌هايش يک دستپوش دارد که مبادا بالاتر از کف دست‌هايش ديده بشوند. چون در امريکا بدنيا آمده و بزرگ شده خيلی سليس امريکايی حرف می‌زند منتها عربی‌اش هم مثل امريکايی حرف زدنش سليس و به لهجه مصری‌ست. توی درگيری‌های ميدان تحرير قاهره هم مرتب با رسانه‌های غربی حرف می‌زد چون خيلی شناخته شده‌ست. از بعد از سرنگونی حسنی مبارک زير هر ايمیلی که می‌فرستد علاوه بر امضای خودش می‌نويسد "انقلابی مصری". ايشان در انقلابيگری تنها نيستند چون بر خلاف انتظارم چند تا محقق مصری هم ديدم که همگی از انقلابيگری‌شان تعريف‌ها می‌کنند. يکماه پيش، احمد زويل، معروف‌ترين دانشمند مصری که در سال 1999 به تنهايی نوبل شيمی را دريافت کرده در سخنرانی‌اش از اين موضوع حرف می‌زد که غربی‌ها بايد متوجه باشند که اسلام هيچ تضادی با دموکراسی ندارد. من توی آن سخنرانی در رديف دوم نشسته بودم و کسی حرف‌های ايشان را برايم تعريف نکرده. ياد داريوش ارجمند افتادم که هنوز توی مالک اشتر گير کرده.

تابلوی پنجم: يک فيزيکدان زرتشتی. ما يک گروهی بوديم که انجمن دانش‌پژوهان ایران را راه انداختيم. همينجايی که حالا اسمش باشگاه دانش‌پژوهان جوان ايران است. يکی از کسانی که از اول تا آخر داستان آمد يک دانشجوی فوق ليسانس فيزيک بود که حالا شده است استاد فيزيک. ايشان زرتشتی‌ست. يک پسر مذهبی هم بود که همين جناب حداد عادل ايشان را ماموريت داده بود که دم و دستگاه دانش‌پژوهان را توی سازمان پژوهش و برنامه‌ريزی آموزشی رتق و فتق کند. می‌شود گفت رابط ماها با سازمان همين ايشان بود. حضرت‌شان مدام با وضو آماده برگزاری نماز بود منتها به مجرد اين که آقای فيزيکدان زرتشتی با ايشان دست می‌داد بدو می‌رفت وضويش را تجديد می‌کرد. قرار بود فيزيکدان ما يک روزی جناب مذهبی را بغل کند ببينيم می‌رويد غسل کند يا نه. ياد يکی از فاميل‌های همين فيزيکدان زرتشتی‌مان افتادم که اسمش رستم بود و توی مجيديه شمالی سراميک فروشی داشت. تا فهميد رفيق فاميل‌شان هستم کلی تخفيف داد.

تابلوی ششم: يک سيبيل. اگر همين الان يکی توی ايران باشد که نه دستش به خون کسی آغشته شده و نه کار خلافی کرده ولی مثلن حزب توده يا دار و دسته رجوی، يا مثلن چريک‌های فدايی را دوست دارد می‌تواند توی يک ميهمانی خصوصی درباره علائقش حرف بزند؟ اگر يک آدمی توی ايران مثلن بگويد اين رجوی هيچ ربطی به يک عده آدم گرفتار در اردوگاه اشرف ندارد چه اتفاقی می‌افتد؟ برعکسش هم هست. اگر يکی بپرسد اين دخترهای محجبه توی اردوگاه اشرف قرار چه منشی دارند، مثلن اسلامی هستند يا اگر پایش بيفتند بدتر از جمهوری اسلامی می‌شوند و زورکی چادر سر زن‌ها می‌کنند چه جوابی دارند؟ يا بلاخره اين اردوگاه توی خاک يک کشور ديگری هست يا نه؟ اگر هست که ملوک‌الطوايفی که نيست، خوب اين‌ها بايد از قوانين آن کشور تبعيت کنند. اگر نيست پس يک کشور جديد درست شده؟ هواداران اين آدم‌ها که می‌بينيدشان نه حجاب دارند نه توی خارج از کشور کاری ازشان برنمی‌آيد خوب چرا يک عده را آنجا مثل پادگان نگه داشته‌اند؟ که حمله کنند؟ ... که بلاخره يک روزی پير بشوند و قال قضيه کنده بشود؟

تابلوی هفتم: يک خانواده. حالا خوب يک عده‌ای به مقام سلطنت علاقه دارند، خوب دارند به خودشان مربوط است. يک عده‌ای هم وقتی حرف از شاه می‌زنند ساواک را يک جوری می‌پيچانند که انگار چيزی به اين اسم نبوده ... فقط کجا بوديم، چی شديم ... دوران قاجار هم نبوده انگار نه انگار. کودتای 28 مرداد هم نشده. خوب حالا اين جناب وارث تاج و تخت نمی‌شد مثلن دختر باشد؟ يعنی آن بابای محترم‌شان اگر همان شهنازشان را به تخت می‌نشاندند چيزی از مردانگی‌شان کم می‌شد؟ يعنی تا همسرشان پسردار نمی‌شد ايشان دست بردار نبودند، هی مدام عوض می‌کردند؟ حالا ايشان هم پاسدار مذهب جعفری هستند يا چی؟ اگر دنبال شاه با مذهب شيعه جعفری هستيم که حج برود، نذری هم بدهد که همين جناب خامنه‌ای هست که.

تابلوی هشتم: حبقوق نبی. توی يک خط مرزی همينطور که نگاه می‌کنيد مقبره پيامبران قوم يهود را می‌بينيد. حبقوق نبی در تويسرکان و دانيال نبی در شوش معروف‌ترين‌های‌شان هستند. خوب اين‌هايی که در ايران هستند عبارتند از جهود يا يهودی يا کليمی؟ لابد بستگی به حرف زدن‌مان دارد.

تابلوی نهم: ربنا. حالا واقعن نمی‌شود با آهنگ شهرام شب‌پره افطار کرد؟ اصلن بی‌زحمت خودکار برداريد همين ربنا را بنويسيد روی کاغذ ببينيد چقدرش را درست می‌نويسيد؟ حالا قرار است از جمهوری اسلامی تندرو برسيم به جمهوری اسلامی کندرو يا چی بلاخره؟ خوب دست آخر ما ربنای شجريان را لازم داريم که با جمهوری اسلامی مخالفت کنيم يا بدون ربنای شجريان افطار از گلوی‌مان پايین نمی‌رود؟

تابلوی دهم: پشت‌بام. اگر يک بابايی مسلمان نباشد ولی از ديکتاتوری رنج بکشد به نظرتان لاجرم بايد برود روی پشت‌بام بگويد الله اکبر؟ مثلن مسيحی‌ها و يهودی‌ها و زرتشتی‌ها خيلی خاطر جمهوری اسلامی را می‌خواهند؟ خوب بروند روی پشت‌بام بگويند يا عيسی، يا موسی؟ يعنی اعتراض به ديکتاتوری هم مثل مجلس شورای اسلامی‌ست که ارمنی و يهودی و زرتشتی اول بايد مسلمان باشند بعد متدين به دين خودشان؟ خوب اگر يکی بگويد تکليف بودايی‌ها و هندوها و طرفداران سای بابا و بی‌دين‌ها روی پشت‌بام چه می‌شود چطور؟ يعنی مملکت مال کسانی‌ست که تعدادشان بيشتر است؟

پوستر نمايشگاه: در يمن و مصر و ليبی و سوريه تازه دارد انقلابيگری مد روز می‌شود، ولی در ايران انقلابيگری از مد افتاده منتها در ايران هنوز تکليف زکريای رازی و شراب شيراز و ربنا و انجمن اسلامی ارامنه و اون جهوده و حاج آقا پدر تاجدار و ما Persian هستيم و زنجيرزنی محرم و بخصوص وضعيت شعارهای روی پشت‌بام معلوم نيست.

می‌دانيد، ما به هزار گرفتاری ماشين آخرين مدل می‌خريم منتها توی باکش به جای بنزين خورش قورمه‌سبزی می‌ريزيم. خوب واقعن راه نمی‌رود. بامزه‌اش اين است که بهمان برمی‌خورد که چرا فلانی گفته خورش ريختی توی باک.

چرا جنبش سبز مرد، چه وقت و چگونه؟

noreply@blogger.com (همايون خيری) — Fri, 19 Aug 2011 12:51:00 +0000

عليرغم جنبه احساسی اعتراضات سياسی که به هر حال نيروی قابل توجهی‌ست اما، به نظر من، از جنبه عقلانی جنبش سبز مرده است. تند نرويد لطفن. اين که چرا جنبش سبز مرده است با اين که چه وقت مرد و اصلن آيا می‌شود چنين جنبشی بميرد موضوعات مختلفی هستند که همه را نمی‌شود با هم مخلوط کرد. اما جواب دادن به اين سوال‌ها ممکن است به فهم بهتر بعضی واکنش‌های اجتماعی اينروزهای جامعه ايرانی کمک کند و درک بهتری برای‌مان بوجود بياورد.

چرا جنبش سبز مرده است؟

علت اصلی مرگ جنبش سبز اين است که جنبش در واقع جرقه حرکت‌های اجتماعی مخالفت با حکومت بود، کاری که می‌شود آن را پرقدرت‌ترين حرکت اجتماعی ايران محسوب کرد. نتيجه اين جرقه، نور تاباندن به محيط عمل سياسی در ايران و روشن شدن مواضع سياسی مهم‌ترين آدم‌های جمهوری اسلامی بود. نتيجه مهم‌تری که از جنبش سبز به دست آمد اتحاد ميان منتقدان و مخالفان داخلی و خارجی و شدت عمل حکومت در برخورد با آن‌ها بود که بلافاصله منجر به از بين رفتن مشروعيت حکومت شد. در واقع جمهوری اسلامی نسبت به کسانی که آن‌ها را عضو انجمن پادشاهی معرفی کرد و نسبت به کسانی که در سی سال گذشته سکانداران سياست خود حکومت بودند به طور يکسان سختگيری کرد. طبيعی‌ست که اين سختگيری ناشی از عدالت‌ورزی حکومت نبود بلکه برای پوشاندن خرابی‌هايی بود که يکی بعد از ديگری از تقلب در انتخابات شروع شد و با حمايت خامنه‌ای از احمدی‌نژاد در نماز جمعه به اوج خودش رسيد و صدای اهل حکومت را هم درآورد. بنابراين جنبش سبز به عنوان يک حرکت اعتراضی بدون خشونت تنها راهی بود که اهل سابق حکومت و منتقدان فعلی می‌توانستند در آن حضور داشته باشند و مخالفان خارجی هم بدون ترس از برچسب خشونت‌طلبی قادر به شرکت در آن باشند.

جنبش سبز در همين اندازه که توانست باعث شروع حرکت‌های اعتراضی بشود بخوبی عمل کرد ولی نکته‌ی مهم اين است که جنبش سبز نمی‌توانست از حد محرک اوليه يک حرکت اعتراضی تبديل به حکومتی فراگير تحت عنوان حکومت سبز بشود چون تشکيل حکومت مبتنی بر تظاهرات خيابانی نيست. کسانی که در خيابان‌ها به عنوان معترض حضور داشتند از جنبه موضوع "مورد اعتراض" دارای اشتراک هستند ولی در موضوع "پس از اعتراض" کاملن متفاوت از همديگرند. معترضان می‌دانند که جمهوری اسلامی شيوه‌ای نيست که جامعه ايرانی را بشود با آن اداره کرد بنابراين در "موضوع اعتراض" که همان برچيدن مسالمت‌آميز حکومت است اشتراک موضوعی دارند ولی چه گروهی يا چه گروه‌هايی و با چه درصدی از مشارکت سياسی و بر اساس چه برنامه‌ای جامعه‌ی ايرانی "پس از اعتراض" را اداره خواهد کرد؟

اين درست همان اتفاقی‌ست که در روز بعد از رفراندوم "جمهوری اسلامی: آری يا نه" رخ داد و اگر جنبش سبز از شکل جرقه اعتراضات تبديل به حکومت سبز بشود آنوقت تبديل خواهد شد به يک حکومت ايدئولوژيک ديگر که همين جمهوری اسلامی نمونه‌ی مشخص آن است. اگر جنبش سبز با همان کليات اتحاد منتقدان و مخالفان پيش می‌رفت آنوقت تنها چيزی که عايد مردم می‌کرد فقط حضور خيابانی‌شان بود. طبيعی‌ست که اين حضور خيابانی منتهی به يارکشی خيابانی و در انتها قلع و قمع خيابانی مخالفان و منتقدان می‌شد، درست مشابه وضعيتی که همه‌مان در جمهوری اسلامی تجربه‌اش کرده‌ايم.

نکته قابل توجه اين است که همين حالا مردم به چنين حرکتی جواب منفی داده‌اند و همين عامل باعث ماندن آن‌ها در خانه‌های‌شان شده. اسم اين واکنش بی‌عملی سياسی نيست، دقيقن برعکس، اين اسمش عمل سياسی در حوزه اجتماعی‌ست که بازيگران آن مردم هستند.

هر شکلی از حکومت که محصول اعتراضات بدون خشونت فعلی جامعه ايرانی باشد دستکم از اين جنبه که مردم را برای مقاصد سياسی به خيابان بکشد شکست خواهد خورد. پاسخ اين که چرا جمهوری اسلامی برای کشاندن مردم به خيابان‌ها هنوز دست بالا را دارد مربوط است به اجبار مردم در مشارکت فيزيکی در برنامه‌های حکومتی که پاسخ به نيازهای اجتماعی مردم را به حضور خيابانی‌شان موکول کرده. بنابراين موضوع حضور خيابانی مردم در جمهوری اسلامی و به مناسبت‌های سياسی نمی‌تواند نقطه‌ای منفی در رفتار اجتماعی مردم باشد منتها به طور طبيعی اگر حکومت‌های جايگزين جمهوری اسلامی هم به همين سبک مردم‌داری پايبند باشند نتيجه‌ای بهتر از جمهوری اسلامی نخواهند گرفت چنانکه حضور خيابانی مردم در دوران شاه هم نتيجه‌ای در بقای حکومت او نداشت.

بنابراين جنبش سبز تمام شده چون در يک دوره زمانی مشخص و بر اساس نيازهای اجتماعی مردم و به عنوان يک محرک اعتراضی بدون خشونت بهترين کارکرد ممکن را داشته و حالا حکومت به هيچ ترتيبی قادر نيست شرايط را به پيش از انتخابات برگرداند.

اما جنبش سبز چه وقت مرد؟

به نظر من، جنبش سبز زمانی مرد که کفه خشونت حکومت سنگين‌تر از کفه هزينه مردم شد. کاملن طبيعی‌ست که قرار نيست مردم عادی کوچه و خيابان تبديل به چريک‌های خيابانی بشوند. ممکن است برای کسانی هنوز چنين فرضياتی وجود داشته باشد که مردم عادی برای رهايی از يک حکومت مستبد چاره‌ای جز چريک شدن ندارند منتها جمهوری اسلامی بهترين نمونه از همين طرز تفکر است که با ارتش 20 ميليونی شروع و حالا با گشت‌های خيابانی و عمليات راپل برای جمع‌آوری تجهيزات ماهواره‌ای ادامه مسير می‌دهد.

مردم يک جامعه بايد بتوانند در شرايط عادی زندگی کنند و به عمر طبيعی‌شان از دنيا بروند و فقط حکومت‌های مکتبی جهان هستند که مردم را به عنوان سربازان آماده به فداکاری در راه مکتب از مسير عادی زندگی دور می‌کنند و برای مرگ ايدئولوژيک آن‌ها ارزش بيشتری قائلند. ايدئولوژی سرباز يا چريک‌پنداری مردم می‌تواند محصول جنبش سبز نيز باشد و مردم عادی از وقوع دوباره چنين وضعيتی بيم دارند و به طور طبيعی از شرکت در برنامه‌ای اضافه بر آنچه همين حالا در جمهوری اسلامی در حال رخ دادن است امتناع می‌کنند. صبح تا ظهر مشارکت چريکی در ادارات و سازمان‌های دولتی و حتی خانه‌داری برای خنثی کردن دسيسه‌های استکبار جهانی و عصر تا شب هم مشارکت چريکی در خيابان‌ها برای مقابله با جمهوری اسلامی.

جنبش سبز وقتی مرد که خشونت جمهوری اسلامی فراتر از اندازه‌های تحمل اجتماعی شد. از اين جنبه می‌شود گفت جمهوری اسلامی پل‌های بازگشت را بکلی ويران کرد و تنها راهی که برای حکومت باقی مانده کشدار کردن زمان است و بس.

منتها مردم عادی جامعه، دستکم از جنبه تجربی، می‌دانند که جمهوری اسلامی راهی برای بازگشت ندارد اما از کشدار بودن زمان استفاده کرده‌اند و در حال سنجش معيارهای بازيگران صحنه هستند. در همين زمان کشدار است که احمدی‌نژاد بسرعت در حال چيدن مهره‌های سياسی‌اش است و رقبای او در حال برانداختن همان مهره‌ها. محبوس کردن ميرحسين و کروبی برای کاهش بازيگران صحنه سياسی‌ست. ولی اين که حبس ميرحسين و کروبی منجر به اوج گرفتن اعتراضات نشده تنها محصول خشونت حکومت نيست بلکه بخش عمده‌ای از آن محصول نتيجه‌گيری عمومی برای روزهای "پس از اعتراض" است. اگر شکل حکومتی "پس از اعتراض" نمونه‌ای کم‌عيب‌تر ولی همچنان جمهوری اسلامی باشد، در نتيجه حکومتی مکتبی‌ست و از جنبه عمومی چندان هم دور از ذهن نيست که با تغيير رهبران، ماهيت حکومت به چيزی واپسگرا نظير وضعيت فعلی تغيير نکند. فقدان پاسخ مناسب به اين شرايط منجر به مرگ جنبش سبز شد.

آيا می‌شود چنين جنبشی بميرد؟

به نظر من، مهم‌ترين سوال همين است. جنبش سبز بايد بميرد تا زمينه بروز عقايد مختلف فراهم شود. جنبش سبز به عنوان جرقه اعتراضات نشان داد که مردم صرفنظر از عقايد سياسی‌شان می‌توانند در مورد مخالفت با جمهوری اسلامی متحد بشوند ولی نقاط افتراق متحدان نه تنها جدی‌ست بلکه در صورت اصرار بر اتحاد می‌تواند در شکل حکومتی منجر به از هم پاشيدگی حکومت به قيمت بهره‌برداری مطلق يکی از متحدان بشود، اتفاقی که همين حالا اهل سياست به آن می‌گويند ربودن انقلاب 57 توسط مذهبی‌ها.

جنبش بدون خشونت سبز می‌تواند سرمايه‌ای باشد که در رويارويی با دولت‌های ناکارآمد در ايران دوباره زنده شود و منتقدان و مخالفان را متحد کند ولی حکومت منبعث از جنبش سبز که اصرار بر اتحاد همگانی به قيمت صرفنظر کردن از تفاوت‌ها داشته باشد منجر به ديکتاتوری سبز خواهد شد و اين اتفاقی نيست که کسی بعد از جمهوری اسلامی علاقه‌ای به آن داشته باشد.

جمعه برای زندگی

noreply@blogger.com (همايون خيری) — Fri, 12 Aug 2011 13:10:00 +0000

آی حضرات! "نه" گفتن فقط برای وقتی نيست که آدم از فرط عصبانيت خونش به جوش آمده و حتی اگر خودش نگويد "نه" آن آدمی که مقابلش ايستاده يقين پيدا می‌کند که اين آدم عصبانی می‌خواهد بگويد "نه".

اين "نه" گفتن، به نظرم، بزرگ‌ترين مشکل همه‌ی ماهايی‌ست که از زمين و زمان رودرواسی داريم. آنقدر رودرواسی داريم که برای "نه" نگفتن هم بهانه می‌تراشيم و خودمان را به دردسر می‌اندازيم. خوب وقتی يک چيزی را نمی‌خواهيد، فرقی نمی‌کند چی، رودرواسی نکنيد. بگوييد "نه". می‌گوييد آره و بعد آن کاری را که قرار است انجام بدهيد آنقدر بد انجامش می‌دهيد که نه به درد خودتان می‌خورد، نه به درد کسی که ازتان خواسته برايش انجام بدهيد.

توانايی "نه" گفتن چيزی‌ست که بايد در خودتان ايجادش کنيد. حتی اگر شده برويد جلوی آيینه و با خودتان تمرين کنيد می‌ارزد که اين کار را انجام بدهيد چون وقتی به جا می‌گويید نه و اين را از روی دانستگی‌تان و با شهامت می‌گويید آنوقت تکليف خودتان و ديگران را روشن می‌کنيد و زندگی‌تان راه مشخصی پيدا می‌کند. بعد زندگی‌تان تبديل می‌شود به چيزی که خودتان دوست داريد آن را داشته باشيد.

هيچ دليلی ندارد آدم فقط برای تعارف کردن و "نه " نگفتن راهی را برود که دوستش ندارد. همرنگ جماعت شدن چيزی به ارزش‌های آدم اضافه نمی‌کند. درست برعکس، ارزش آدم‌ها در انجام دادن کاری‌ست که به آن اعتقاد دارند و اتفاقن آن‌ها را از ديگران متمايز می‌کند.

آدم می‌تواند موسيقی متفاوت از ديگران دوست داشته باشد، رنگ متفاوتی برای لباسش انتخاب کند، آرايش سر و صورتش با ديگران فرق داشته باشد. می‌تواند بکلی از ديگران متفاوت باشد ولی اين تفاوت را خودش انتخاب کرده باشد. وقتی توانايی "نه" گفتن داشته باشيد آنوقت زندگی‌تان رنگی به خودش می‌گيرد که شما خواسته‌ايد آن رنگی باشد. تنوع سبک زندگی محصول خلاقيتی‌ست که آدم‌ها بعد از "نه" گفتن به چيزهايی که دوست ندارند به آن دست پيدا می‌کنند.

تصميم بگيريد و از همين امروز به کاری که دوستش نداريد بگويید "نه"، به تقاضايی که منطقی برای پذيرفتنش نداريد بگويید "نه". در عوض توی ذهن و احساس‌تان بگرديد و ببينيد چه چيزی هست که دوست داريد انجامش بدهيد، نترسيد که احساس‌تان به شما بگويد نجاری را بيشتر از درس و دانشگاه دوست داريد. نترسيد که اگر برويد کوزه‌گری ياد بگيريد پس جواب آن‌هايی را که می‌خواهند شما مهندس و دکتر بشويد چه بدهيد. آدمی که برود نجاری و کوزه‌گری کند و عاشق اين کارها باشد دست آخر از مهندس و دکتری که از حرفه‌شان لذت نمی‌برد موفق‌تر است.

تا وقتی به باورهای خودتان اعتماد نکنيد زندگی‌تان آنطوری که دوست داريد نمی‌شود.

پورزند، اسفندياری

noreply@blogger.com (همايون خيری) — Tue, 09 Aug 2011 12:43:00 +0000

يک روزی اميد روحانی به من تلفن زد که يک سری بيا دفتر روزنامه آزاد. نشانی داد که دفتر روزنامه کجاست و قرار و مدار گذاشتيم. به اين فکر افتاده بودند که روزنامه آزاد يا همان "مناطق آزاد" يک صفحه علمی داشته باشد و برای همين هم به من زنگ زده بودند. اميد روحانی دبير تحريريه بود و عليرضا فرهمند هم سردبير روزنامه. روزی که رفتم يک ساعتی هر سه نفرمان درباره اين که چه چيزی توی صفحه باشد و چه فکرهايی داشتيم حرف زديم و قرار شد از هفته بعد هر روز يک صفحه علمی در روزنامه منتشر بشود. من هم دو نفر از روزنامه‌نگارهای علمی را دعوت به همکاری کردم. شديم سه نفر و البته تعداد بيشتری روزنامه‌نگار که بنا به سفارش يا علاقه برای‌مان می‌نوشتند.

هفته بعد که رفتيم برای شروع کار معلوم شد جايی برای نشستن‌مان ندارند. اينطرف و آنطرف گشتند و دست آخر گفتند اگر اشکالی ندارد توی اتاق روابط عمومی روزنامه در طبقه دوم بنشينيد و از امکانات آنجا استفاده کنيد تا بعدن فکری برای جای‌تان بکنيم. عليرضا فرهمند راه افتاد به طرف طبقه دوم و من و دو تا همکارم به دنبالش. به دفتر که رسيديم گفت آقای پورزند ميهمان برايت آوردم. يک آقای مرتب و عينک به چشم از پشت ميز بلند شد، دو تا دستش را دراز کرد و بلند گفت آقا خيلی هم عالی. ما از آنروز تا دو ماه بعد هر روز توی اتاق سيامک پورزند می‌نشستيم و صفحه علمی روزنامه را راه می‌انداختيم. من قبل از اين هرگز سیامک پورزند را نديده بودم و بعد از تعطيلی روزنامه هم چند باری توی مراسم فرهنگی ايشان را ديدم و همين. منتها هر بار با محبت تمام از دوران همکاری کوتاه‌مان و هم‌اطاقی بودن‌مان برای اطرافيانش می‌گفت. کمتر آدمی به سرزندگی او ديده بودم. برای همه‌ی ما که در سرويس علمی کار می‌کرديم و هر روز او را می‌ديديم همين خوش مشربی و سرزندگی‌اش جالب بود. يادگاری سيامک پورزند برای من تا وقتی خودش را از بالکن آپارتمانش پرت کرد همين سرزندگی‌اش بود.

اين را نوشتم که بدانيد سيامک پورزند، آنقدری که من او را شناختم، بسيار قابل احترام بود و هنوز هم هست. فکر کردم اول اين را بنويسم که بعد تصور اشتباه پيدا نکنيد.

در چند ماه گذشته با همه‌ی پيشامدهای سیاسی و اجتماعی در ايران اثر بعضی اتفاقات ماندگارتر شده، يا بهتر بگويم، برای من به عنوان يک آدم عادی جامعه بعضی اتفاقات ماندگارتر شده. شايد مهم‌ترين‌های‌شان عبارت باشند مرگ سیامک پورزند و ليلا اسفندياری.

ديروز داشتم فکر می‌کردم که کدام يکی از اين‌ها پيام قوی‌تری به جامعه ايرانی می‌دهند؟ و اين پيام چقدر برای جامعه‌ای که از حکومت مذهبی چيزی جز ضرب و شتم و زندان و محدوديت نديده راهی به طرف زندگی و انتخاب فردی باز می‌کند؟

می‌توانيد با حرفم موافق نباشید، دليل‌تان هر چه که هست محترم است. اما برای من، پيامی که سيامک پورزند با خودکشی‌اش به جامعه می‌دهد بسيار ناکارآتر از پیامی‌ست که ليلا اسفندياری به جامعه منتقل می‌کند. از اين جنبه به موضوع نگاه کنيد که کوهنوردی و فتح قله‌ها دستکم از جنبه زندگی روزمره چيزی را در زندگی مردم عادی تغيير نمی‌دهد. منتها مقاومت آدم‌ها در ادامه دادن راهی که به طور شخصی برای‌شان مهم است، حتی اگر به قيمت جان‌شان تمام بشود، برای جامعه‌ای که تمام هم و غم حکومتش يکسان کردن باورهای عمومی و تبعيت از يک نظام فکری مشخص و محدود است چيزی بيش از يک راه شخصی‌ست.

پيام سيامک پورزند، با همه ستمی که بر او رفت که قابل انکار هم نيست، معنی‌اش اين است که حکومت می‌تواند ناراضی‌ها را متقاعد کند که خودکشی کنند چون از جنبه زورمداری قدرت مقابله با حکومت را ندارند. در عوض پيام ليلا اسفندياری يعنی حتی اگر حکومت می‌خواهد مردم را دستجمعی به کائنات بفرستد ولی هنوز برای کسانی روی زمين زندگی يعنی رسیدن به چيزی که خودشان حد و حدود آن را تعيين می‌کنند ولو که نتيجه‌اش اثر بلافصلی در زندگی همسايه يا همخانه‌شان هم نداشته باشد.

هفت روز هفته

noreply@blogger.com (همايون خيری) — Sun, 07 Aug 2011 12:27:00 +0000

روز اول. يک عده‌ای دختر و پسر جوان و بعضی خانواده‌ها رفته‌اند توی يک پارک و شروع کرده‌اند آب پاشيدن به همديگر بعد رئيس پليس تهران گفته که اين کار خلاف شئون اسلام بوده. همين داستان در بندرعباس هم تکرار شده و جانشین فرمانده پلیس استان هرمزگان فرموده‌اند که بعضی از حاضران بطری‌های آب معدنی در دست داشته‌اند که از مصادیق روزه خواری محسوب می‌شود و آب در ماه رمضان به عنوان یکی از عوامل باطل کننده روزه مطرح است. آنوقت توی همين شهر تهران اهل دولت هواپيما فرستاده‌اند توی آسمان که از بالا روی شهر آب بپاشند که آلودگی هوا برطرف بشود بعد هيچکس مسئولش را نمی‌گيرد که خلاف شئون عقل رفتار کرده. بندرعباس هم کنار خليج فارس است و آب توی بطری که از مصاديق روزه‌خواری‌ست لابد کل خليج فارس هم عين کفر است. حالا اين جوان‌ها که شئون اسلام را اينطوری خدشه‌دار کرده‌اند. آقای منتظری و احمد قابل و حسن يوسفی اشکوری هم که يک جور ديگری شئون اسلام را خدشه‌دار کرده‌اند. بنابراين تنها راهی که می‌ماند و نظر آقايان پليس را از جنبه رعايت شئونات اسلام تأمين می‌کند همين ادای فريضه نماز جماعت به امامت سردار سرتيپ زارعی‌ست. راستی چه خبر از ايشون؟ ... نميان سخنرانی قبل از خطبه‌های نماز جمعه؟ ... رهنمودی، توصيه‌ای چيزی ندارن برای ارتقاء شئونات اسلامی؟

روز دوم. داستان توافقنامه ميان مالزی و استراليا در مورد پناهجويان خيلی مايه دردسر دولت استراليا شده. درست از روز 25 جولای که قرارداد امضا شد دولت استراليا اعلام کرد که هر کسی به طور غيرقانونی وارد استراليا بشود او را در هر سن و سالی که هست می‌فرستند مالزی تا پناهندگی‌اش را همانجا اعلام کند. ديروز سناتور باب براون، رهبر سبزها، اعلام کرد که با وجود اين که سبزها در دولت ائتلافی شرکت دارند ولی با اين تصميم دولت کاملن مخالفند منتها سبزها بنا ندارند با خروج از کابينه زمينه سقوط دولت را فراهم کنند چون اگر محافظه‌کارها دولت را در دست بگيرند اوضاع بدتر از اين می‌شود. البته حرف باب براون که اوضاع بدتر می‌شود هيچ وجهی ندارد چون بدتر شدن اوضاع يعنی مثلن دولت محافظه‌کار هر قايقی را که بطور غيرقانونی وارد آب‌های استراليا می‌شود ببندد به تير که همه غرق بشوند در غير اينصورت بدترين حالت همين چيزی‌ست که پناهجويان را می‌فرستند به کشوری که خودش عضو کنوانسيون حقوق پناهجويان نيست. از ديروز يک اتفاق تازه‌تری هم افتاده که عبارت است از اعلام اعتصاب غذا در اردوگاه پناهجويان جزيره کريسمس. جوليا گيلارد، نخست وزير استراليا، اعلام کرده که اگر اعتصاب غذايی در کار باشد باز هم دولت از برنامه‌ای که دارد دست نمی‌کشد. منتها امروز کريس براون، وزير مهاجرت، به رسانه‌ها گفته که بعضی از پناهجويان به مناسبت ماه رمضان روزه می‌گيرند و اين برای بعضی‌ها تصور اعتصاب غذا را به وجود آورده. به نظرم همان اعتصاب غذا درست است و دولت کارگری استراليا کم‌کم دارد شروع می‌کند به وارونه حرف زدن. فعلن دولت روز به روز دارد در برنامه‌های اقتصادی‌اش خرابی به بار می‌آورد و يکی از پيش‌بينی‌های اجتماعی اين است که نارضايتی مردم سر از اعتراضات گسترده خيابانی دربياورد. داستان پناهجويان يک جوری کاهش فشار سياسی از روی دوش دولت است که اگر به اعتصاب غذا در اردوگاه‌ها بکشد آنوقت سبزها مجبورند برای فرار از مسئوليت از کابينه خارج بشوند و در نتيجه دولت سقوط می‌کند. همين موضوع را که دنبال می‌کنيد متوجه می‌شويد چرا کشوری مثل استراليا که اينهمه از خاورميانه دور است در مناقشات آنجا فعالانه شرکت می‌کند. خوب وقتی عمده پناهجويان از آنجا می‌آيند يعنی عمق نفوذ سياسی استراليا به خاورميانه هم می‌رسد. لابد بعد از ماه رمضان اعلام می‌کنند پناهجويان مشغول انجام روزه مستحبی هستند.

روز سوم. احمد زيدآبادی آمده است مرخصی و واقعن همه خوشحالند که با همه‌ی فشارهای روحی و جسمی باز هم مقاوم است و مايه افتخار همه‌ی فعالان سياسی‌ست. روزنامه‌نگاران هم توی هر خط و دسته‌ای که هستند دستکم درباره زيدآبادی همه‌شان به او افتخار می‌کنند. حالا توی اين همه خوشحالی و ديد و بازديد يک سر و صدايی هم درست شده که بگذاريد زيدآبادی با خانواده‌اش تنها باشد و يک کمی هم حرف‌های رختخوابی چاشنی‌اش کرده‌اند. عقل هم چيز خوبی‌ست واقعن. حالا فرض کنيد هيچکس نمی‌رفت ديدن زيدآبادی يا باقی زندانيان سياسی که می‌آيند مرخصی که آن‌ها با خانواده‌های‌شان تنها باشند. بعد همين‌هايی که حالا می‌گويند چرا تنهای‌شان نمی‌گذاريد از آنطرفی می‌شدند که هيچکس سراغ زندانيان سياسی را نمی‌گيرد و اين‌ها در غربت می‌آيند و می‌روند و هزار جور حرف ديگر. يعنی يک عده‌ای نشسته‌اند برای علاقمندی ديگران معيار تعيین می‌کنند. اتفاقن آنطرفی‌اش هم رخ داده بود. دو سال پيش يک وبلاگ نويسی مدتی رفته به خودش استراحت داده بود و نمی‌نوشت. اسمش هم مستعار است. يکی راه افتاده بود که ايشان را گرفته‌اند و ملت چرا هيچ کاری نمی‌کنيد. بعد معلوم شد ايشان يک مدتی نمی‌نوشته و گرفتار کارهای ديگرش بوده. حالا شده حکايت اون بابايی که توی داروخانه دنبال ميخ خريدن بود.

روز چهارم. از ميانه سال 2012 يک ماليات جديد به عنوان "ماليات کربن" در استرالیا اخذ می‌شود. از کی؟ از هر کسی که چيزی می‌فروشد يا توليد می‌کند، يعنی از صنايع معدنی گرفته تا فروشگاه‌های مواد غذايی. برنامه‌ای که دولت استراليا برای ماليات دارد بر اين اساس است که صنايع انرژی‌های تجديد شونده را تقويت کند و اين از جنبه اقتصادی قابل توجيه است. يعنی استراليا را به عنوان يکی از صادرکنندگان تجهيزات توليد برق از منابع طبيعی مثل خورشيد و باد و موج مطرح می‌کند منتها اين اتفاق به شرطی رخ خواهد داد که اصلن چنين صنايعی بتوانند شروع به کار کنند. ماليات جديد مانع حرکت صنايع می‌شود و در نتيجه آن چيزی که از ماليات به دست خواهد آمد عبارت است از گرانی بيشتر. نتايج يک نظرسنجی از صاحبان مشاغل کوچک نشان داده بعد از شروع دريافت اين ماليات حدود 80 درصدشان بسته خواهند شد. ولی يک دو دستگی هم در ميان صاحبان مشاغل کوچک رخ داده. يک گروهی‌شان که حدود 6 درصد می‌شوند گفته‌اند که بخشی از اين ماليات را به قيمت کالاهای‌شان اضافه می‌کنند و در نتيجه خريداران بايد کالاهای کمی گرانتر بخرند. 38 درصد گفته‌اند که ماليات را حتی در صورتی که کسب و کارشان بسته بشود به قيمت کالاها اضافه نمی‌کنند چون اضافه کردن قيمت باعث می‌شود کسی از آن‌ها خريد نکند و اصولن از کسادی بازار تعطيل می‌کنند. ولی 56 درصد گفته‌اند تمام افزايش ماليات را به خريداران منتقل می‌کنند چون کسب و کار آن‌ها که تعطيل بشود هيچ چاره‌ای جز دست به گريبان شدن با فقر ندارند بنابراين خريداران می‌توانند تصميم بگيرند بخرند يا نخرند. دولت استراليا يک راهی گذاشته پيش پای کاسب‌ها. گفته‌ است هر چقدر که کسب و کارتان کمتر به محيط زيست صدمه بزند بهتان تخفيف بيشتری می‌دهيم و برويد بگرديد راهش را پيدا کنيد. مثلن اگر آرايشگاه داريد و کولرتان صبح تا شب روشن است هر چقدر که برق کمتری مصرف کنيد ماليات کمتری هم می‌دهيد. خوب اين حرف در مورد استراليا که اصولن جامعه محافظه‌کاری‌ست تبديل می‌شود به عقب افتادگی. دليلش اين است که مردم برای خرج نکردن زمينه بيشتری دارند و حالا که مخارج‌شان مساوی می‌شود با ماليات بيشتر پس همان بهتر که کمتر خرج کنند و کمتر ماليات بدهند. فکر کنيد چند سال ديگر توی خيابان‌های استراليا به جای تاکسی سوار ريکشا بشويد. من خيلی منتظرم که بزودی دوچرخه‌های خانوادگی هم توی خيابان‌ها راه بيفتند ... خيلی هم بعيد نيست خزينه و حمام عمومی هم درست کنند ...

روز پنجم. اوايل انقلاب يک گروه پاسدار يک کسی را توی جاده کمربندی خرمشهر گرفتند به قصد کشت زدند. خيلی سر و صدای موضوع توی شهر پيچيد. من خيلی خوب همه داستان يادم مانده. علت اين کار مربوط می‌شد به حمايت آن بابا از جدايی‌طلبان خلق عرب. همان بابا مدت‌ها به مناسبت شغلی که داشت هر جايی توی دبيرستان‌های شهر که درس داشت يک کيسه لباس‌های خونی آن شبش را به محصل‌ها نشان می‌داد که ببينيد با من چه کردند. توی يک مدرسه‌ای هم رفت توی مراسم صبحگاهی و لباس‌هايش را نشان داد و يک ربعی هم سخنرانی کرد. من همانجا بودم و خودم می‌شنيدم. يک سال بعد از انقلاب و درست قبل از شروع جنگ همان بابا را گرفتند انداختند زندان به اتهام اين که با عراقی‌ها در ارتباط است و يکی از رهبران خلق عرب خوزستان است. دادگاه و اين چيزهايش هم در اهواز برگزار شد و باز من خيلی خوب يادم هست. حالا بماند که ... خلاصه که يک جوری تبعيد شد به قم. حالا توی داستان ربنای جديدی که از صدا و سيما پخش می‌شود ياد همان بابا افتادم. حالا من آدم مذهبی نيستم منتها شجريان خودش قاری قرآن بوده و دستکم به اندازه همه هنرمندان ديگر نشان داده که وطنپرست است و آهنگ‌های وطنپرستانه‌اش هم کم نيستند. آنوقت صدای ايشان را ممنوع می‌کنند بعد آدم ياد آن وقايع اول انقلاب در خرمشهر می‌افتد. فکر کنيد چند تا آدم غيرمذهبی ربنای شجريان را می‌شنيدند و لذت می‌بردند؟ حالا خلاصه کم مانده جمهوری اسلامی شروع کند به جستجو توی قبايل بدوی مغولستان بلکه يکی از نوه نتيجه‌های بلافصل چنگيزخان را پيدا کنند بگذارند رئيس جمهوری ... حاجی! اسکندر ... اونطرفايی اسکندر فراموش نشه بی‌زحمت ...

روز ششم. مايک ران، سروزير ايالت استراليای جنوبی که مرکز آن شهر آدليد است، برای يک سفر تجاری رفته بود هند. در جريان جلسه‌اش با وزير تجارت هند به او خبر دادند که اعضای حزب کارگر در ايالت که خود او رهبر آن بود از او حمايت نمی‌کنند و ترجيح می‌دهند جی ويثريل، وزير آموزش و پرورش، به عنوان رهبر حزب و سروزير ايالت شروع به کار کند. يعنی يک چيزی شبيه به وضعيت متکی وزير سابق امور خارجه کودتاچی‌ها. نتيجه اين که سروزير مجبور شد سفرش را نيمه کاره رها کند و برگردد به آدليد. حالا رسانه‌ها خبر داده‌اند که ايشان قرار است روز دوشنبه اعلام کند که آيا از مقام خودش کنار می‌رود يا برنامه ديگری دارد. همان وقتی که خبر عدم حمايت حزب از او منتشر شد از قول او گفته شد که در دولتش کودتا شده و اين برای يک کشور توسعه يافته شرم‌آور است. منتها سال گذشته نخست وزير استراليا هم در عرض يک شب و با اتفاقی که خيلی‌ها اسمش را کودتا گذاشتند کنار گذاشته شد و معاونش جای او را گرفت. بنابراين سنت کودتای حزبی دستکم در مورد حزب کارگر از رده‌های بالاتر شروع شده و حالا به ايالت‌ها رسيده. مايک ران متعلق به جناح راست حزب کارگر است ولی جی ويثريل جزو چپ‌های اين حزب است. به طور سنتی چپ‌های حزب کارگر خيلی به حزب محافظه‌کار نزديک‌ترند و هر وقت که نيروی کارگرها و محافظه‌کارها يک اندازه است چپ‌های حزب کارگر قدرت را به دست می‌گيرند تا دولت از دست حزب کارگر خارج نشود. منتها هر دو جناح حزب کارگر در يک چيزی مشترکند. اشتراک‌شان در اين است که برنامه اقتصادی درست و درمانی ندارند و همين باعث می‌شود حتی وقتی چپ‌ها قدرت را در دست می‌گيرند دست آخر به همانجايی برسند که راست‌ها رسيده‌اند و در نتيجه دولت را از دست می‌دهند. حالا البته محافظه‌کارهای استراليا هم آدم و برنامه درست و حسابی ندارند و همين شده که احزاب کوچک‌تر که در اين مواقع موجب تغيير دولت می‌شوند مردد مانده‌اند. بامزه‌ترين قسمت داستان اين خواهد بود که مايک ران اعلام کند از مقامش کنار نمی‌رود و وزيرش را عوض کند. در اينحالت فی‌الفور دولت سقوط می‌کند ... البته در چنين حالتی در جمهوری اسلامی می‌ريزند بدحجاب‌ها را می‌گيرند ... شايد هم محض خنده با هواپيما آب بپاشند روی شهر ...

روز هفتم. من فکر می‌کنم به هر کجا که می‌رويد آسمان يکرنگ است و قرار هم نيست رنگ‌های عجيب و غريب داشته باشد. منتها اگر کسی فکر می‌کند که به هر کجا که می‌رود آسمان يکرنگ است يعنی اصلن زندگی چه معنی دارد کاملن اشتباه می‌کند. آدم خودش به زندگی‌اش و به آسمانش رنگ می‌دهد. هر کسی دست خودش است که با زندگی‌اش چه کار می‌کند. برنامه زندگی و طرح آدم برای رسيدن به هدف‌های زندگی هم از آسمان ارسال نمی‌شود. با گريه و زاری و نذر و نياز هم کاری پيش نمی‌رود. برای کسی که بجنبد کار نشد ندارد و همين که روی يک تکه کاغذ بنويسيد می‌خواهيد با زندگی‌تان چه کار کنيد و راه‌های منطقی، نه احمدی‌نژادی، برای رسيدن به نوع زندگی دلخواه‌تان را پيدا کنيد به چيزی که می‌خواهيد می‌رسيد. اصل مهم اين است که روی زمين زندگی کنيد و خيالبافی توی آسمان‌ها را بگذاريد کنار. در ضمن مهم نيست که ديگران درباره نوع زندگی‌تان چه فکری می‌کنند، مهم خودتان هستيد که از زندگی‌تان لذت ببريد ... فقط يادتان باشد روی زمين زندگی کنيد ...

چطور نان خامه‌ای درست کنيم؟ يا چرا زندگی زيباست؟ هر طور دوست دارين

noreply@blogger.com (همايون خيری) — Sat, 06 Aug 2011 12:47:00 +0000

... من هر جور فکر کردم ديدم درست کردن نون خامه‌ای فقط و فقط وقتی امکانپذيره که شما از جنبه روحی آمادگی داشته باشين ... خوب اصلن چطور ميشه آمادگی روحی پيدا کرد؟ ... آهااان، راهش اين چيزيه که همين پايين گذاشتم ... آدم برای درست کردن نون خامه‌ای بايد اول آمادگی بندری رقصيدن داشته باشه، هيچم شوخی ندارم. اگه بلد نيستين بندری برقصين تکون که بلدين بخورين؟ برای شروع کار همين تکون خوردن خوبه ولی نون خامه‌ای اصلی مال وقتيه که بلدين بندری برقصين، گفته باشم ... من حالا اينبار برای ارفاق موسيقی بندری رو تهيه‌ش کردم ولی منبعد بلد نيستم و نميشه و اينا نداريم ...

خوب شروع می‌کنيم ...

مواد اوليه:

نيم ساعت موسيقی بندری، اگه شب نون خامه‌ای درست می‌کنين توصيه ميشه از امشو شوء شه استفاده کنين

آرد، 200 گرم از اون نوعی که خودش پف می‌کنه

بکينگ پادر، نصف قاشق چايخوری

تخم مرغ، 5 عدد

روغن يا کره، 2 قاشق سوپخوری

آب، يک و نيم پيمانه

شکر، يک قاشق سوپخوری

وانيل، نيم قاشق چايخوری

نمک، نيم قاشق چايخوری

پودر قند، کمتر از نصف پيمانه

خامه، هر قدر که می‌خورين

طرز تهيه:

اول اين که آيه نيومده که اگه قبلن ده دفعه نون خامه‌ای درست کردين خوب درنيومده پس شما ديگه نون خامه‌ای درست کن نميشين. لابد يک اشکالی توی دستور پختتون بوده يا يک جايی توی طرز تهيه زير آبی رفتين يا بندری مناسب نذاشتين. همين راهی رو که ميگم دنبال کنين درست ميشه.

اول تشريف ببرين فر رو روشن کنين و به ياد خرماپزون خوزستان درجه‌ش رو بذارين روی 250 درجه سانتيگراد ... ولک تازه بچه‌های آبادان نميذارن وگرنه ما تا 300 درجه هم تحمل می‌کنيم ... از 300 به بعد تازه پنکه می‌زنيم، کو تا برسه به کولر ...

آب و نمک و شکر و روغن رو بريزين توی يک قابلمه کوچک و قابلمه رو بذارين روی حرارت ملايم که يواش يواش جوش بياد ... اصولن بندری هم همينطوريه. اول آروم مياد بعد ديگه می‌رسه به مو سوختم مو برشتم ...

حالا تا محتويات قابلمه داره جوش مياد تشريف ببريد اون آرد مورد نظر رو الک کنين ... يکی از بدبختی‌های عالم مال اينه که بعضی‌ها آرد رو همينطور از توی پاکت درميارن می‌ريزن توی ظرف بعد ميگن چرا نون خامه‌ای يا کيک‌مون خراب شد ... خوب کاکا اين آرد بدبخت همه‌ی دونه‌هاش بهمديگه چسبيده، چی توقع داری؟ ... الک برای همين آفريده شده که دونه‌های آرد رو از همديگه جدا کنه بعد بريزينش توی ظرف کيک و نون خامه‌ای ... در ضمن اگه خيلی دوست دارين نون خامه‌ای‌تون مثل بچه‌های خوزستان خوش تيپ و سبزه از آب دربيان می‌تونين يک ذره پودر کاکائو هم به آرد اضافه کنين ...

خوب آب که شروع کرد به گرم شدن اون پايین قابلمه حباب‌های آب رو می‌بينين ... کم‌کم که آب شروع کرد به جوش اومدن تمام آرد رو يکدفعه می‌ريزين توی قابلمه و با يک قاشق چوبی آرد رو هم می‌زنين تا تمام آرد خيس بشه و تبديل بشه به يک توپ خميری ... يک کاسه‌ای چيزی بردارين توپ خميری رو دور ديواره‌ش پهن کنين تا خنک بشه ... بندری ادامه داره هنوز ...

طبيخ دورش باميه ... طبيخ دورش باميه ... اگه گرين کارت خوزستان داشته باشين اونوقت معنی طبيخ دورش باميه رو بلدين منتها چون الان شرايط آسون شده می‌تونين گرين کارت خوزستان رو بگيرين برای آشنايی بيشترتون با خوزستان به عرضتون می‌رسونم که طبيخ دورش باميه يعنی برنج با خورش باميه که اصولن هفته‌ای دو وعده بايد بخورين که لهجه‌تون اصلاح بشه که وقتی ميگين ولک خنده‌دار از آب درنياد ... در ضمن برای گرين کارت خوزستان فقط ايام عيد اقدام نکنين چون معلومه فقط دارين می‌رين برای عيد خونه فک و فاميل‌های خوزستانی‌تون ولی تابستونا که اونا می‌خوان بيان شهر شما اصولن يادتون ميره اينا همون فاميل‌های ايام عيدتون هستن ... کاکا برای گرين کارت بايد ايام خرماپزون مرداد و شهريور تشريف ببرين خوزستان ...

حالا خمير خنک شده ديگه ... کاکا هل نده ری‌بن به همه می‌رسه ... اگه آرد رو الک نکرده باشين اين خميری که درست شده توش پر از قلنبه‌های کوچک هست که ديگه هيچ کاريش نميشه بکنين، آرد رو الک کنين ... حالا بکينگ پادر رو اضافه کنين و بعد تخم مرغ‌ها رو هم يکی يکی به اون خمير خنک شده اضافه کنين و حسابی خمير رو بهم بزنين که يک خمير نرم ازش درست بشه، ... در ضمن قرتی بازی هم درنيارين، خمير رو با دستتون بهم بزنين ...

خوب يک قيف بيارين و يک ماسوره بزرگ بذارين تهش ... اگه قيف ندارين می‌تونين با يک کيسه فريزر هم قيف درست کنين ... اونم نشد با کاغذ چرب کيک پزی هم می‌تونين قيف درست کنين. ماسوره هم همون تکه پلاستيکی هست که می‌ذارن ته قيف که باهاش کيک رو تزئين می‌کنن ولی اگه اونم ندارين نوک کيسه فريزر يا کاغذ چرب رو ببرين تبديل ميشه به ماسوره ... در اينمورد هم آيه نيومده که يا قيف داشته باشين يا نون خامه‌ای نميشه ... کاکا قيف و قير و حسن آقا مربوط به يک چيز ديگه‌ايه، اينجا کاربرد نداره.

حالا يک سينی فر بردارين کف اونو چرب کنين يا کاغذ چرب بذارين روی اون و با قيف شروع کنين خمير رو به شکل دو تا دايره کوچک روی هم روی سينی بريزين ... سينی رو بذارين توی فر و درجه رو بذارين روی 180 که نون‌ها پخته بشن. حدود 25 يا 30 دقيقه طول می‌کشه تا نون‌ها درست بشن ... فکر کن سه ماه تابستون خوزستان چه خبره؟ تازه سر ظهر آدم بره فوتبال هم بازی کنه ... برای همين آدم شب‌ها تبديل ميشه به امشو شوء شه ليپک ليلی لونه ... شرمنده ولی اينو ديگه بايد اصلاح ژنتيکی بکنين که بفهمين يعنی چی ...

حالا همه حاضرين برای دستای بندری‌ی‌‌ی‌ی ....

اين يعنی چطوری خامه درست کنين ... اگه بيرون از ايران هستين تشريف ببرين از اين خامه‌های ضخيم که روی بسته‌شون نوشته شده Thickened Cream بخرين. يعنی تا حالا بايد خريده باشين. اگه توی ايران هم هستين هر جور خامه‌ای که هست بخرين. توی خوزستان که اصلن ميارن دم خونه‌تون ... بعد خامه رو بريزين توی يک کاسه‌ای چيزی که بشه بهمش زد، با دست نه ... کاکا بی‌زحمت هل نده يک کشتی ری‌بن تازه رسيده به همه می‌رسه ... خوب يک پرتقال بردارين با يک رنده ... ليمو هم ميشه اگه دوست دارين ... يک کمی پوست پرتقال رو رنده کنين بريزين توی خامه ... خيلی نه ها ... يک ذره ... بعد پودر قند رو هم بريزين روی خامه. اين که چقدر پودر قند بريزين به خودتون بستگی داره که چقدر خامه رو شيرين کنين ... فقط نميرين بی‌زحمت ... حالا کاسه رو بذارين روی يک جای سرد مثلن يک کاسه بزرگ‌تر اگه دارين توش يخ بريزين و اين کاسه خامه رو بذارين روی يخ‌ها که خنک بمونه ولی اگه نه يخ دارين نه کاسه نگرانش نباشين. اين يخ فقط باعث ميشه خامه زودتر درست بشه. حالا يا با همزن يا با دست خودتون و با يک همزن دستی يا اگه هيچی نبود با يک چنگال شروع کنين خامه رو بزنين ... در اين مرحله توصيه شده که بندری برقصين تا وقتی خامه و پودر قند خوب با هم مخلوط بشن و در ضمن خامه سفت بشه ... خامه رو بذارين توی يخچال ...

خوب حالا اگه نون‌ها آماده شدن يعنی قيافه‌شون تبديل شده به چيزی شبيه به صورت بچه‌های خوزستان از فر درشون بيارين و بذارين خنک بشن ... وقتی نون‌ها خنک شدن با خودکار کنارشون رو يک سوراخ کوچک درست کنين که بشه خامه رو ريخت توی نون‌ها ...

نون خامه‌ای رو دو سه ساعت می‌ذارين توی يخچال که خمير و نون جا بيفتن ... برندارين زودی بخورين ... دو سه ساعت ديگه نون خامه‌ای‌ها رو می‌تونين بخورين ...

در ضمن همه چيز به تمرين کردنه ... کار نشد نداره ... آسمون هم به زمين نمياد که ده دفعه نون خامه‌ای‌تون خوب درنيومده ... تمرين که بکنين درست ميشه. مراحل درست کردنش رو دقيق انجام بدين خوب از آب درمياد ...

... بندری هم فراموش نشه، گفته باشم ...

هفت روز هفته

noreply@blogger.com (همايون خيری) — Sun, 31 Jul 2011 13:55:00 +0000

روز اول. امروز آمنه بهرامی قهرمان ملی ما و مجيد موحد مايه شرم همه‌ی ماست. آمنه بهرامی در جامعه‌ای از قصاص گذشت کرد که حتی اگر به صورتش اسيد هم پاشيده نمی‌شد ولی ممکن بود پليس ايران او را به خاطر زيبايی يا بدحجابی‌اش بيندازد زندان و هزار جور وصله نامربوط هم به او بچسباند. ممکن بود بسيج او را بگيرد و عاقبتش بشود زهرا بنی‌يعقوب. ممکن بود توی يکی از همين خانه‌هايی که اراذل و اوباش از در و ديوار آن بالا می‌روند و به اهل خانه تجاوز می‌کنند گرفتار بشود و بعد پليس و آقابالاسرهای جامعه به جای تاديب اوباش به او بگويند خودش عامل مورد تجاوز قرار گرفتن بوده. توی اين اوضاع وقتی کسی گذشت می‌کند يعنی به جای همه‌ی زنان دارد از همه‌ی ظلم‌هايی که بهشان می‌شود گذشت می‌کند. و مجيد موحد نشانه همه‌ی رذالت‌های اجتماعی ايران است و همين است که مايه شرم همه‌ی ماست.

روز دوم. امامعلی رحمان، رئیس جمهوری تاجیکستان، اعلام کرده که به مناسبت بیستمین سالگرد استقلال این کشور، پانزده هزار زندانی، اوایل ماه سپتامبر آزاد می‌شوند و یا دوره حبس‌شان کاهش پيدا می‌کند. البته حبس ابدی‌ها، و مجرمان جنايی شامل حال اين دستور نمی‌شوند. حالا يک کمی حساب و کتاب کنيم. تاجيکستان حدود 8 ميليون نفر جمعيت دارد. اگر همين 15 هزار زندانی را هم حساب کنيم آنوقت از هر 533 نفری که در اين کشور زندگی می‌کنند يکی‌شان زندانی‌ست. مساحت تاجيکستان 143100 کيلومتر مربع است و نسبت جمعيت به مساحت می‌شود 55 نفر در هر کيلومتر مربع. خوب حالا وقتی محاسبه می‌کنيد می‌بينيد پليس تاجيکستان هر 10 کيلومتری که توی يک مسيری رفته يک نفر را زندانی کرده. اين محاسبه را فقط با همين 15 هزار زندانی انجام دادم و لابد اوضاع را که با مابقی زندانی‌های جرايم ديگر حساب کنيم از اين هم جالب‌تر می‌شود. برای اين که دست‌تان بيايد اوضاع چطوری‌ست اين را هم يادتان بماند که از برای هر صد هزار نفری که در تاجيکستان زندگی می‌کنند فقط 212 پزشک وجود دارد. آنوقت تاجيکستان تنها کشوری در دنياست که تعداد مبتلايان به فلج اطفال در آن رو به افزايش است. امامعلی رحمان بعد از 19 سال رياست جمهوری خيلی رکورددار زندانی کردن مردم و بيمار کردن‌شان است.

روز سوم. هيچ شباهتی بين رفسنجانی با مصدق و اميرکبير وجود ندارد منتها کسی که در دوران مصدق زندگی کرده و کودتای 28 مرداد را ديده، و بعدتر کتابی درباره اميرکبير نوشته با همه بی‌شباهتی‌اش با اين دو نفر ولی در دنيای سياست دو تا درس بزرگ از هردوی‌شان گرفته. درس اول اين که يک شاه مست يا دربارپرور اگر دستور قتل نخست وزيرش را صادر نکند دست‌کم می‌تواند او را تا زمان مرگ خانه‌نشين کند. و دوم اين که طولی نمی‌کشد که در همان خيابانی که فرياد "يا مرگ يا مصدق" را می‌شنويد فرياد "جاويد شاه" را هم بشنويد. بنابراين رفسنجانی راهی را انتخاب کرده که هر بار صدای يکی از طرفين منازعه‌های سياسی بلند می‌شود منتها اين راه او را در نقطه‌ای قرار داده که هر بار برای خلاص شدن از بحران‌ها به دنبال او می‌فرستند برای همين هم اسم کتاب "عبور از بحران" با شرايطی که او برای خودش درست کرده خيلی هم بی‌مسما نيست. خوب حالا می‌شود تشکيل هيات حل اختلاف را از اين منظر نگاه کرد. از جنبه‌ی عملی هر کسی از طيف اصلاح‌طلبان، اعم از سازشکار يا زندانی، بتواند وارد مجلس بشود ورود او ناشی از ناچاری حکومت است. اگر دار و دسته احمدی‌نژاد انتخابات را برگزار کنند، آنوقت تبليغات شهری و روستايی دولت حتی بدون صدا و سيما هم می‌تواند بيشتر آرای کسانی را که به هر دليلی در انتخابات شرکت می‌کنند را جذب کند. علتش اين است که صدا و سيما به طور افراطی همه مخالفت‌های معترضان را به مخالفت با ولايت فقيه نسبت داده و در نتيجه تمام زندان‌ها و شکنجه‌ها و کشته‌ها را هم به حساب مخالفت با خامنه‌ای گذاشته. احمدی‌نژاد هم از همين اهرم استفاده کرده و چوب لای چرخ دولت گذاشتن‌ها را هم به حساب خامنه‌ای گذاشته. از جنبه اجتماعی هم فعلن خامنه‌ای بدنام‌ترين شخصيت سياسی جمهوری اسلامی‌ست. بنابراين اگر کسی بخواهد رأی بدهد به طرف مخالف خامنه‌ای رأی می‌دهد. اما اگر شورای نگهبان از اساس اجازه ندهد کانديداهای طرفدار احمدی‌نژاد وارد انتخابات بشوند آنوقت تنها راهی که برای رأی آوردن طرفداران خامنه‌ای می‌ماند اين است که رأی تقلبی به اسم‌شان بريزند توی صندوق‌ها که از جنبه ظاهری هم که شده تعداد آرا ريخته شده به يک حدنصابی برسد. باز هم بزن بزن بر سر شمارش و ابطال توسط شورای نگهبان و دم و دستگاه احمدی‌نژاد پيش می‌آيد. پس ورود اصلاح‌طلبان به انتخابات اين مزيت را برای طرفين دارد که تنش ميان کانديداهای طرفين را کاهش می‌دهد و ايضن تا حدود قابل توجهی چهره‌ی انتخابات را برای مردم بلاتکليف اصلاح می‌کند. منتها اگر اين اتفاق بيفتد آنوقت معنی‌اش اين است که رفسنجانی توانسته با رايزنی حکومت را قانع کند که اصلاح‌طلبان را در مجلس سهيم کند و اين يعنی برگ برنده رفسنجانی. منتها خامنه‌ای برای اين که منافع برگ برنده رفسنجانی را کمرنگ کند هيات حل اختلاف را به راه انداخته و اين در حالی‌ست که هاشمی شاهرودی اگر در حل اختلافات قدرتمند بود دستکم در قوه قضايیه می‌توانست کاری از پيش ببرد. ايشان در حد خلاص شدن وبلاگ‌نويس‌ها هم کاری از پيش نبرد و واضح است که در باقی اختلافات قوای ديگر اصولن کاره‌ای نخواهد بود، قدرت اجرايی هم که ندارد. می‌شود حدس زد که حکومت ناچار شده بعضی از اصلاح‌طلب‌ها را در انتخابات شرکت بدهد و از حالا دارد برای سرشکستگی‌اش مردم را به دنبال نخود سياه می‌فرستد. موتلفه‌ای‌ها اولين گروهی بودند که متوجه داستان شدند و اين از همه بامزه‌تر است.

روز چهارم. با وجود موفقيت سال گذشته آنا بلای، سروزير ايالت کوئينزلند، در مديريت سيل که يکی از بهترين مديريت‌های مقابله به بلايای طبيعی در جهان بود اينروزها اوضاع مديريت سياسی و اقتصادی او منجر به بالا گرفتن انتقادها عليه او شده. می‌شود گفت در انتخابات بعدی که قرار است در سال 2012 برگزار بشود رقيب بلای يعنی کمپبل نيومن، از ائتلاف احزاب ليبرال و ملی به عنوان سروزير رای بياورد. البته اوضاع سياسی آنا بلای وقتی خراب‌تر شد که زبان سرخ ايشان سر سبزشان را به باد داد. سه ماه پيش در يک مصاحبه خطاب به مردم گفت که کوئينزلند را بايد کوئينزلندی‌ها درست کنند و اين حرف اشاره تندی بود به کمپبل نيومن که اصلن اهل ايالت تاسمانياست. منتها گرفتاری در اين بود که کمپبل نيومن سال‌های سال شهردار بريزبن، مرکز ايالت کوئينزلند، بوده و امسال برای شرکت در انتخابات از سمت شهرداری استعفا داد. کارنامه شهرداری کمپبل نيومن هم قابل قبول بوده و شهر بريزبن را به يکی از شهرهای زيبای استراليا تبديل کرده. البته مهمترين خطای سياسی آنا بلای در اين بود که وقتی ايالت کوئينزلند برای کسب درآمد معادنش نياز به نيروی متخصص خارجی دارد و برای همين هم مهاجران را دعوت می‌کند تا به اين ايالت بيايند آنوقت در مورد اين که چه کسی بايد ايالت را بسازد برخورد تبعيض آميز می‌کند و اين يعنی همه‌ی آن دعوت کردن‌ها بی‌جا بوده و ايشان و طرفدارانش بيشتر مايلند از دسترنج ديگران به نفع ملی‌گرايی خودشان استفاده کنند. تقريبن در همه جای استراليا هر بار که يکی از سياستمداران شروع کرده به طبل ملی‌گرايی بکوبد منجر به سقوط خودش و حزبش شده منتها اين آخرين حربه‌ی سياستمدارانی‌ست که پيشاپيش از موقعيت باخت خودشان مطمئن شده‌اند. آنا بلای اولين سروزير زن استراليا بود و همحزبی او جوليا گيلارد هم اولين نخست وزير زن استراليا.

روز پنجم. طرف آمده ابرويش را درست کند زده چشمش را کور کرده. حالا شده حکايت سرتيپ رستم قاسمی، فرمانده قرارگاه خاتم الانبیاء که قرار است وزير نفت بشود. ايشان گفته که در قرارگاه خاتم الانبیاء با لباس شخصی به کارها رسیدگی کرده و "در این سالها به ندرت لباس نظامی" پوشیده. توی اين اتفاقات بعد از انتخابات دو دسته آدم خيلی بدنام شدند يکی نفرات بسيج سپاه يکی هم لباس شخصی‌ها. حالا ايشان چطوری حساب کرده که در حالی که نظامی‌ست اما خودش را لباس شخصی معرفی کند که آبرومندانه‌تر باشد يعنی خيلی معلوم است لباس شخصی بودن توی اين اوضاع بهتر است. در ضمن فرموده‌اند که به خاطر مسئولیتی که در این قرارگاه داشته از سوی اروپا و امریکا تحریم شده ولی وزير که بشوند وضعيت فرق می‌کند. در واقع اينجوری هم می‌شود که آدم هنوز نيامده توی دفتر کارش کارمندان برايش جوک درست کنند.

روز ششم. اين فقط کشورهای فقير يا توسعه نيافته نيستند که وقتی اوضاع اقتصادی‌شان خراب می‌شود دچار بحران‌های اجتماعی می‌شوند. از بعد از رکود اقتصادی آمار جرم و جنايت در همه جای دنيا افزايش پيدا کرده. منتها در يک جاهايی مثل استراليا که از رکود اقتصادی جان به در برده بودند يک کمی عجيب شده که جرم و جنايت افزايش پيدا کند ولی حالا که اينطور شده دولت می‌گويد آثار رکود اقتصادی تازه به استراليا رسيده و کمک‌های مالی دولت نتوانسته آنطوری که لازم بوده طبقه متوسط را از خطر رها کند. حالا تازگی‌ها دلار استراليا هم گران‌تر شده و بهای کالا و خدمات افزايش پيدا کرده. اگر ارزش پول در کشورهای ديگر بالا برود آنوقت سيل واردات ارزان حتی اگر به قيمت رکود توليدات داخلی تمام می‌شد ولی به طبقه متوسط کمک می‌کرد تا کالاهای بهتر را ارزان‌تر بخرند منتها وقتی کالايی وارد استراليا می‌شود اصولن به دليل دوری مسافت قيمت نهايی کالا گران از آب درمی‌آيد و آنوقت قيمت کالای وارداتی و داخلی شبيه می‌شود و چون هر دو گران هستند قدرت خريد مردم کمتر می‌شود. يکی از بارزترين نشانه‌های فشار اقتصادی در استراليا افزايش جرايم مسلحانه در شهرهایی‌ست که از جنبه رفاهی وضعيت بهتری دارند چون اختلاف طبقاتی در اين شهرها بيشتر ديده می‌شود. تازگی‌ها شهر ساحلی گلد کوست دچار اين بحران شده و پليس اعلام کرده که فقط در شب شنبه هزار تماس تلفنی برای اعلام وقوع بزهکاری از شهروندان دريافت کرده. همين اوضاع باعث شده تا تعداد نيروی پليس در اين شهر زيادتر بشود منتها اواخر هفته گذشته يکی از مسولان پليس ايالتی اعلام کرد تعداد نيروهای پليس که بخاطر درآمد بهتر شرکت‌های معدنی از کار در اداره پليس استعفا می‌دهند نگران کننده‌ست و دولت بايد حقوق نيروی پليس را افزايش بدهد. يک فقره از آمار پليس اين بود که 60 نفر نيروی جديد را استخدام کرده ولی 37 نفرشان سه ماه بعد استعفا داده‌اند تا به عنوان کارگر و راننده ليفتراک بروند توی شرکت‌های معدنی کار کنند.

روز هفتم. همين روزها يک دستور نان خامه‌ای می‌گذارم روی وبلاگ که بتوانيد نان خامه‌ای درست کنيد. اما برای درست کردن نان خامه‌ای نياز به يک موسيقی خيلی ساز اند ضربی داريد. موسيقی‌تان را آماده کنيد تا دستور پخت را بنويسم.

جمعه برای زندگی

noreply@blogger.com (همايون خيری) — Fri, 29 Jul 2011 16:13:00 +0000

حالا البته ما اولين ملتی توی دنيا نيستيم که با يک حکومت "آج از تو" طرفيم، آخرين ملت دنيا هم نيستيم. خوب آدم وقتی حرف از دردسرهای خودش می‌افتد به نظرش می‌رسد همه دنيا رفته‌اند و ما مانده‌ايم با گرفتاری‌هايی که حالا کی حل‌شان کند. منتها درست برعکس است. يعنی اگر بنا بود اين حکومت‌های "آج از تو" پايدار بمانند آنوقت در همين ايران بايد هنوز با آقازاده تيمور لنگ سر و کله می‌زديم. قديم‌ترها يک راه‌هايی مثل شعر برای بازگو کردن گرفتاری‌ها بوده که هنوز هم هست منتهای مراتب ما ايرانی‌ها با واسطه و بدون واسطه خودمان يک چيزهايی به بازگو کردن گرفتاری‌های‌مان اضافه کرده‌ايم. معروف‌ترينش عبارت است از تعريف کردن بدبختی‌های‌مان برای همديگر تا جايی که طرف مقابل‌مان از زندگی سير بشود و شروع کند به نفرين کردن و بد و بيراه گفتن به زندگی. در اين راه آنقدر پيشرفت کرده‌ايم که زار زار گريه کردن برای‌مان راحت‌تر از خنديدن است. حالا يک دار و دسته‌ای آمده‌اند که با همين زار زار گريه کردن و تعريف بدبختی‌های همه دنيا برای ما کارمان را ساده‌تر کرده‌اند.

اين را اضافه کنيد به اين که برای خيلی از ماها زندگی کردن چيز قبيحی‌ست. مثلن اگر به يک آدمی که کلسترول اضافه دارد می‌کشدش بگوييد بابا بلند شو کفش ورزشی بپوش برو توی خيابان راه برو يکی از جواب‌های اوليه‌اش اين است که ای آقا اين کارها از ما گذشته، يا حالا در و همسايه چی ميگن.

ببين آقای محترم، خانم عزيز، زندگی کردن توی همين دنيا بدون ناله و زاری هم امکانپذيره. توی انتخابات هم تقلب شده منتها با اشک ريختن نميشه اون وضعيت رو تغيير داد. برای معترض بودن هم بايد اول سالم باشين چون قرار نيست بعد که اعتراض کردين و اوضاع درست شد از فرط ناراحتی و هزار جور درد و بيماری نتونين از نتيجه‌ای که به دست آوردين استفاده کنين. در مورد اين که با گريه و زاری ميشه يک جايی در کائنات رو آباد کرد هم فعلن کسی از اون طرف به اينطرف مسافرت نکرده که خبر بده جايی آباد شده يا نه. از همه مهم‌تر اينه که همين يکبار رو زندگی می‌کنين ... اين رو روزی چند بار به خودتون بگين ... همين يکبار رو زندگی می‌کنين ... و همين حضرات "آج از تو" هم شامل همين قانون فقط يکبار زندگی می‌کنين هستند. بنابراين اگر اين يکبار رو زندگی نکنين يا با هزار جور درد و بيماری همراهش کنين اولين کسی که گرفتاری‌هاش رو تحمل می‌کنه شخص شخيص خودتون هستين. به هر کسی هم که رأی دادين اون آدم قادر نيست درد شما رو تحمل کنه ولی ممکنه آدم‌های اطراف‌تون که خيلی هم بهشون علاقمند هستين روی دست اونا بيفتين. حتی در اون صورت هم باز کسی که زندگی نکرده خودتون هستين.

خوب به جای نک و ناله کردن بلند شين يک کمی به خودتون برسين و از خودتون انرژی بگيرين. هيچ اشکالی پيش نمياد که بزنين و برقصين. اگه قراره جامعه درست بشه اولين چيزی که بايد درست بشه همين خود ما مردم هستيم که بايد از خودمون شروع کنيم و ياد بگيريم زندگی کنيم. زندگی کردن اتفاق خوبيه و دنيا هم پر از چيزهای خوبه.

اين هم موسيقی "جمعه برای زندگی" برای اين که حالتون جا بياد:

و نويسندگان:

خورشيد خانم: اون ممه رو در دیار غرب لولو برد

ناصر کرمی: کامه‌ای درتوصیف هفت بورژوای لیبرال

مجيد آل ابراهيم: مکافات

شهزاده نظرووا (سمرقندی): زمانه تبعيض قائل نيست

پژواک صمدانی: خوبا رو میگن، بدا رو نمیگن

خسته‌ها، تازه‌ها

noreply@blogger.com (همايون خيری) — Tue, 26 Jul 2011 05:07:00 +0000

امروز دومين روز بازگشايی دانشگاه‌ها در سال تحصيلی جديد استرالياست. تمام دو هفته اول شروع سال تحصيلی برای دانشجويان جديد عبارت است از بزن و برقص و لباس و آرايش. پسر و دختر هم ندارد. آخر هفته‌ی هر دو هفته هم باشگاه‌های اطراف دانشگاه لبريز از دانشجوهای تازه‌ست که رخت و لباس دبيرستانی‌شان را با لباس‌های دلخواه‌شان عوض کرده‌اند و از زور خوشی تقريبن می‌زنند به سيم آخر.

در استراليا تمام دانش‌آموزان دبستان و دبيرستان‌ها لباس فرم می‌پوشند. همين لباس فرم به مأموران خدمات عمومی کمک می‌کند تا دانش‌آموزان را از باقی مردم تشخيص بدهند. بلیت اتوبوس برای‌شان ارزان‌تر است و اگر نياز به کمک داشته باشند از روی لباس فرم‌شان می‌شود بسرعت متوجه شد که مربوط به کدام مدرسه هستند. قوانین مدرسه هم تا حدود قابل توجهی سخت است. البته اشکال هم زياد توی قوانين‌شان هست منتها در اين که دانش‌آموزان از خطوط اصلی مدرسه پيروی کنند موی لای درزش نمی‌رود.

به حساب فرهنگ شرقی که محاسبه کنيد دانش‌آموزان دبيرستانی در استراليا در مقابل معلم‌ها بی‌ادب محسوب می‌شوند منتها در اصل بی‌ادبی‌شان اين است که زياد سوال می‌کنند و نظام آموزشی اصرار دارد که همين منش را ادامه بدهد تا روحيه جستجوگری در دانش‌‌آموزان طغيان‌وار به دانشگاه برسد. وقتی پای دانش‌آموزان به دانشگاه می‌رسد و دانشجو می‌شوند اولين طغيانگری‌شان در ظاهر رخ می‌دهد. تقريبن هر چيزی که فکرش را بکنيد يا نکنيد می‌پوشند. گاهی شبيه به بازيگران سيرک لباس می‌پوشند. سال گذشته توی يکی از کلاس‌های کوچکی که داشتم يک دانشجوی سال اولی در تمام جلسات کلاس با دو جفت کفش ورزشی می‌آمد سر کلاس. يک هفته يک لنگه از يک جفت با يک لنگه از جفت دوم را می‌پوشید، هفته بعد برعکس. ظاهرن رفته بود دو جفت کفش مشابه با دو رنگ خريده بود و هر بار دو رنگ مختلف را با هم می‌پوشید. رئيس دانشکده زيست‌شناسی هم در تمام سال تی‌شرت می‌پوشد و اصرار دارد روی تی‌شرتش نقش داشته باشد.

بعد از دو هفته که کلاس‌ها جدی‌تر می‌شوند کم‌کم يادتان می‌رود که کی چی می‌پوشد. آن هيجان روزهای اول سال اولی‌ها جايش را می‌دهد به بدو بدو از اين ساختمان به آن ساختمان. 13 هفته طول می‌کشد تا نيمسال تحصيلی تمام بشود و تقريبن تمام دانشجوها علاوه بر درس خواندن يک جايی هم کار می‌کنند. بيشتر از همه توی رستوران‌ها و کافه‌ها يا به عنوان صندوقدار فروشگاه‌های مواد غذايی يا توی ساندويچ‌فروشی‌های استاديوم‌های ورزشی. ربطی هم ندارد که به چه طبقه اجتماعی تعلق دارند يا پدر و مادرشان چه کاره جامعه هستند. آن‌هايی‌شان که اهل پول درآوردن بیشتر هم هستند آخر هفته‌ها را هم کار می‌کنند منتها 13 هفته کلاس سر جای خودش هست.

و بعد از 13 هفته و تمام شدن امتحانات دوباره سیرک و بزن و برقص توی دانشگاه و باشگاه‌ها.

مفهوم آموزش در دنيای مدرن چيزی فراتر از امر و نهی کردن در مورد چی بپوشيم و چی بخوانيم است. طغيانگری سوال کردن است و فرقی نمی‌کند که آن کسی که سوال می‌پرسد آرايش موهای سرش چطوری‌ست و چرا کفشی که پايش کرده رنگ به رنگ است. آموزش در دنيای مدرن يعنی آن انرژی رقص و آواز و رنگ چطوری متصل بشود به کارآمدی تحليل و توليد دانش. درست برای همين است که ما وقتی توی ايران پای‌مان به دانشگاه می‌رسد خسته‌ايم ولی وقتی دانش‌آموز استراليايی پایش به دانشگاه باز می‌شود تازه و پر از انرژی‌ست.

قطر، فکرهای تازه

noreply@blogger.com (همايون خيری) — Mon, 25 Jul 2011 12:24:00 +0000

تا پيش از اين که برسم به قطر تصوری که از دوحه داشتم يک چيزی بود در شکل و شمايل دوبی يعنی ظاهر خيلی اتو کشيده و چپ و راست غذاخوری‌های سرپايی و بازارهای سرپوشيده برای خالی کردن جيب آدم‌ها و بخصوص ايرانی‌ها. منتها در دوحه از همان فرودگاه به هتل به کلی تمام تصوراتم بی‌جا از آب درآمدند. نه تنها خبری از دوبی نبود بلکه دوحه يک جای جذاب‌تری به نظرم آمد. خوب از ظواهر دوبی چيزی در دوحه نيست برای همين هم خيلی راحت فرصت می‌کنيد تا بومی‌ها را ببينيد. توی دوبی بايد مدت قابل توجهی از سفرتان بگذرد يا شما برويد سرک بکشيد اينطرف و آنطرف تا چهره بزک نکرده شهر را ببينيد ولی در دوحه خيلی سرراست می‌رويد سر اصل داستان شهر.

اول اين که شهر دوحه شبيه به يک کارگاه بزرگ ساختمانی‌ست. همه جا در حال ساخت و سازند و آنطوری که با مردم عادی و چندين مورد هم با مقام‌های دولتی و دانشگاهی حرف زدم اين ساخت و سازها هنوز برای جام جهانی فوتبال نيستند. خوب پس چی دارند می‌سازند؟ اين سوال خوبی‌ست و به نظرم همين تفاوت اصلی دوحه و دوبی باشد.

جواب سوال را در توضيح يک شام می‌دهم. با رئيس يکی از مراکز تحقيقاتی قطر که زير نظر ملکه اداره می‌شود در جريان کنفرانس آشنا شدم. پروفسور IT در يکی از دانشگاه‌های فرانسه ولی اصلن الجزايری بود. دعوتم کرد به مرکزشان و کلی هم وقت گذاشت که همه بخش‌ها را برايم توضيح بدهد. بعد گفت امشب يک گروهی را دعوت کرده‌ام برای شام و خيلی دوست دارم تو هم دعوتم را قبول کنی و بيايی. من هم قبول کردم و شب آمد هتل و سوار شديم رفتيم يک رستوران ايرانی در دوحه به نام رستوران اصفهان. باقی ميهمانان عبارت بودند از استادان عرب‌زبان از کشورهای مختلف در رشته‌های علمی متفاوت که همه‌شان در MIT کار می‌کنند. از تونس، الجزاير، مصر، مغرب، تا عراق و عربستان و خلاصه همه‌شان. به تمام‌شان دفتر و دستک و حقوق می‌دهند که مراکز تحقيقاتی دوحه را اداره کنند. فکر کردم خيلی بايد باسمه‌ای باشد داستان که از اسم و رسم ديگران استفاده کنند منتها بعد که با چندتايی‌شان حرف زدم متوجه شدم خيلی جدی‌تر از اين حرف‌هاست و قطری‌ها متوجه شده‌اند که بايد به جای بزک کردن کشورشان که محصولش چيزی دربيايد شبيه به دوبی، بايد بروند برای زيرساخت‌های توسعه‌ای سرمايه‌گذاری کنند. يک خانم دکتر الجزايری- امريکايی- فرانسوی را از شرکت ياهو به عنوان محقق مدعو به مرکزشان آورده‌اند که يک تشکيلاتی شبيه به ياهو برای مخاطبان عرب راه‌اندازی کند.

يک چيزی بنويسم توی پرانتز. گفتند يک محقق ايرانی هم داريم و بيا ببريم آشنای‌تان کنيم. رفتيم توی يکی از اتاق‌ها ديدم يک دختر جوان ايرانی پشت يک ميز نشسته و دارد با کامپيوتر کار می‌کند. بعد که آشنا شديم گفت از صنعتی شريف فارغ‌التحصيل شده و بورس فوق ليسانس گرفته و رفته کانادا. استادش مصری‌ست و از قطر دعوتش کرده‌اند برای همکاری. او هم گفته من با دانشجويم می‌آيم. آن‌ها هم قبول کرده‌اند. توی دوحه نشسته و دارد طرح فوق ليسانسش را انجام می‌دهد منتها خانه با مبلمان و وسايل زندگی، ماشين و حقوق به او می‌دهند که همان طرح خودش را انجام بدهد ولی در قطر.

يک شهرک دانشگاهی درست کرده‌اند که هفت دانشگاه بزرگ امريکايی شامل جورج تاون، تگزاس ای اند ام و کارنگی- ملون شعبه‌های‌شان را همانجا راه انداخته‌اند. از فرط بزرگی شهرک دانشگاهی تقريبن مسيرتان را گم می‌کنيد. دانشگاه ملی قطر و پارک تحقيقاتی قطر هم جدا از اين‌هاست و جزو بزرگ‌ترين‌های جهان است. يعنی من هرگز تعجب نمی‌کنم که دانشجوها و محققان ايرانی رفته رفته ترجيح بدهند به جای کشورهای غربی بروند دوحه و درس بخوانند و کار تحقيقاتی انجام بدهند. حتی متعحب نمی‌شوم که ببينم سرمايه‌گذاری در دوبی جای خودش را بدهد به سرمايه‌گذاری در قطر. يک کمی که دقيق می‌شويد می‌بينيد امارات متحده در مقابل قطر شبيه به دکه شهرفرنگی در مقابل سينما عصرجديد است و اين جالب است که در منطقه جنوب خليج فارس تفکر جديدی درباره سرمايه‌گذاری پا گرفته که هميشه به نظرمان می‌رسيد تا وقتی چاه نفت و گاز در آن منطقه هست از اين خبرهای سرمايه‌گذاری توسعه‌ای پا نمی‌گيرد.

يک چيزی ديگری هم بنويسم و باقی‌اش را بگذارم برای نوشته بعدی.

هر تصوری درباره پوشش دخترها و خانم‌ها در کشورهای حوزه خليج فارس داريد در مورد قطر بگذاريدش کنار. آرايش صورت و مدل مو و کفش‌های پاشنه بلند خيلی شيک و شلوار جين با چادر عربی. سالن مد کامل.

در قاب عکس استراليايی: دبيرکل سازمان ملل

noreply@blogger.com (همايون خيری) — Fri, 22 Jul 2011 05:37:00 +0000

استراليا در شرق سياره زمين قرار گرفته و چون زمان قراردادی از شرق به غرب حرکت می‌کند بنابراين يکی از اولين جاهایی که صبح يا شب می‌شوند استرالياست. اختلاف ساعت بريزبن بر اساس تفاوت با زمان گرينويچ 10+ ساعت است. علاوه بر اين، استراليا در نیمکره جنوبی قرار گرفته و الان که در نيمکره شمالی تابستان خرماپزون است اينجا در استراليا زمستون خدا سرده دمش گرم است. با اين اوصاف می‌رسیم به ساعت 1:05 صبح که حدود دو ساعت از خواب شبانه را طی کرده‌ایم که تلفن زنگ می‌زند ...

زن: الو ...

من: ه ... اِ ... هلو ...

زن: من ... هستم از ... می‌خواستم باهاتون درباره موضوع تغيير اقليم که دبيرکل سازمان ملل گفتن که باعث بروز جنگ ميشه مصاحبه کنم ...

من: ... اِ ... هوم ... آها ...

زن: می‌خواستم ببينم ميشه 5 دقيقه ديگه زنگ بزنم مصاحبه کنم ...

من: ... آها ... 5 دقيقه؟ ... آها ...

زن: ... ممنون ... من به جای 5 دقيقه 10 دقيقه ديگه زنگ می‌زنم که شما آماده شده باشين ...

من: ... آها ... باشه ...

تبصره 1: در قسمت زمستون خدا سرده دمش گرم آدم وقتی خودش روزنامه‌نگار باشد بلاخره به فکر می‌افتد که در عالم همکاری يک وقت‌هایی هم از اینجور اتفاقات می‌افتد و اگر می‌شود کمک کرد و خبری را رساند از رختخواب بيايد بيرون و برود بنشيند سر کار ...

ساعت 15: 1 دقيقه صبح

ساعت 25: 1 دقيقه صبح

ساعت 35: 1 دقيقه صبح

ساعت 45: 1 دقيقه صبح

ساعت 2:00 صبح

برگشت به رختخواب و کلنجار رفتن برای خوابیدن و ناموفق بودن و بيخوابی کشيدن تا صبح و ساعت 7 صبح لباس پوشيدن و حرکت به سمت محل کار که اصلن ربطی به روزنامه‌نگاری ندارد ...

تبصره 2: آدم يا ساعتش را نگاه می‌کند و زنگ می‌زند، يا اگر زنگ زد و قرار گذاشت و طرف را بيدار نگه داشت بلاخره گزارشش را هم که نخواست تهيه کند ولی يک خبری می‌دهد، يا اگر هيچکدام را انجام نداد دستکم يک ايميل می‌فرستد و توضيح می‌دهد ...

کنفرانس جهانی روزنامه‌نگاران علمی، دوحه - 1

noreply@blogger.com (همايون خيری) — Sun, 26 Jun 2011 07:29:00 +0000

يک سال پيش که برای سخنرانی درباره روزنامه‌نگاری علمی در کنفرانس جهانی روزنامه‌نگاران علمی دعوت شدم رئيس کنفرانس گفت در دو روز و درباره دو تا موضوع وقت برايت گذاشته‌ايم. عنوان دومی‌اش اين بود ‌"چه کسی روزنامه‌نگار علمی‌ست؟". اما اولين موضوع خودش داستانی شد که تا دو هفته پيش درباره‌اش کشمکش داشتيم. اولين موضوع عبارت بود از "روزنامه‌نگاری علمی در جهان عرب".

رئيس کنفرانس يک خانم امريکايی‌ست که جايزه پوليتزر را بابت کتاب "تولد علم فورنزيک" دريافت کرده و حالا استاد دانشگاه جورجيا در رشته روزنامه‌نگاری علمی‌ست. يک شب ده تا ايميل با هم رد و بدل کرديم. ايميل زد که جهان عرب دارد تکان می‌خورد و فکر می‌کنم تو به عنوان يک ايرانی می‌توانی برای ما تعريف کنی که در جامعه‌ی عرب چه خبر است. فقط يک خط برايش نوشتم تو از Persian Cat و Persian Carpet چيزی شنيدی؟ نوشت آره شنيدم. نوشتم اسم قديم ايران، پرشيا بوده و من اصلن هيچ چيزی درباره جهان عرب و روزنامه‌نگاری عرب نمی‌دانم. اگر مايلی درباره‌اش سخنرانی کنم می‌توانم بروم کتاب و مقاله بخوانم ولی بهتر است از يک روزنامه‌نگار عرب بخواهيد در اينباره حرف بزند. و بعد در ايميل‌های بعدی همينطور توضيح و تفسير که ايران در کنار کشورهای عربی‌ست ولی يک کشور عربی نيست. دست آخر گفتم اگر درباره خاورميانه و ايران بخواهی حرف بزنم آنوقت قبول می‌کنم. و همين شد که قرار است درباره ايران و روزنامه‌‌نگاری علمی حرف بزنم.

هفتمين کنفرانس جهانی روزنامه‌نگاران علمی قرار بود در قاهره برگزار بشود ولی به دليل تغييرات سياسی در مصر مجبور شدند کنفرانس را در جای ديگری برگزار کنند. يکی از تصميمات اين بود که کنفرانس در امريکا برگزار بشود ولی کشورهای عربی و بخصوص قطر اعلام کردند که همه هزينه‌های برگزاری را می‌دهند و کنفرانس را در خاورميانه نگه می‌دارند. همين هم شد که دوحه به عنوان جايگزين قاهره انتخاب شد. بنياد قطر تمام هزينه‌های برگزاری را تقبل کرده و هواپيمايی قطر هم تمام سخنرانان را از همه جای دنيا آورده به دوحه.

کنفرانس از امروز تا سی‌ام ژوئيه در دوحه برگزار می‌شود.

دو هفته پيش رئيس جلسه‌ای که قرار است در آن حرف بزنم ايميل زد که خوب است يک کمی به من اطلاعات بدهی که درباره چه چيزی حرف می‌زنی که من هم آمادگی داشته باشم. اينجا می‌نويسم که شما هم بخنديد.

گفتم توی ايران ما دو تا جوک داريم. يکی مربوط است به فيزيک يکی هم شيمی. جوک فيزيکی‌اش اين است که ما دو تا تقويم داريم که با يکی‌شان گريه می‌کنيم با آن يکی شادی. بر اساس آن اولی اجرام آسمانی مثل ماه خيلی بی‌نظم و هردمبيلی دور زمين می‌چرخند و حتمن همانروزی که قرار است ماه در آسمان ظاهر بشود ممکن است ظاهر نشود و مردم بلاتکليفند. اما بر اساس دومی حتی وقتی روز اول سال نو شده باز هم سال نو نشده. چون بايد خيلی دقيق برسيم به يک ثانيه مشخص تا زمين از يک نقطه مشخص در فضا عبور کند. حالا ما ايرانی‌ها هم منظميم هم نامنظم.

جوک شيمی‌اش اين است که الکل را در ايران کشف کرده‌اند و معروف‌ترين شراب عالم هم شيراز است و کلی هم شعرا درباره‌اش سروده‌اند منتها الکل در ايران ممنوع است ولی همه هم در خانه بقدر صادرات توليدش می‌کنند.

حالا قرار است سخنرانی با همين دو تا جوک شروع بشود.

در اين چند روزی که در دوحه هستم مرتب و احتمالن روزی چند بار می‌نويسم که بدانيد اينجا چه خبر است.