GIÁO XỨ LỘC THỦY

1862 : Bibliographie annamique / A. de Bellecombe (Tableau de la Cochinchine : rédigé sous les auspices de la Société d'ethnographie par E. Cortambert et Léon de Rosny, pp. 335-343)
1882 : Catalogue of dictionaries and grammars of the Principal Languages and Dialects of the World, second edition / Trübner's
1886 : Bibliographie annamite / Barbié du Bocage (Revue maritime et coloniale : Tome XVI, pp. 360-396 ; Tome XVII, pp. 812-831)
1893 : Catalogue No.131 : A Rough List of Oriental Languages and Literature (Part III : Languages of Eastern Asia : Mongolian, Japanese, Corean, Chinese, Indo-Chinese, Malaisian)
1908 : Bibliotheca Indo-sinica : essai d'Une bibliographie des ouvrages relatifs a la presqu'île Indo-Chinoise / Henri Cordier (Leide : Imp. E.J. Brill - 269 p. ; 27 cm)
1911 : Publications relatives à l'Indochine français / L. Finot (Journal asiatique : Tome XVII, pp. 567-577)
1912-1932 : Bibliotheca Indosinica : Dictionnaire bibliographique des ouvrages relatifs à la péninsule Indochinoise / Henri Cordier (Paris : Imp. Nationale - 1912 : Volume 1, 1913 : Volumn 2, 1913 : Volumn 3, 1932 : Index)
1934 : Bibliographie annamite / Émile Gaspardone (Bulletin de l'Ecole française d'Extrême-Orient, Tome XXXIV, pp. 1-173)

JOURNAUX, REVUES, MAGAZINES

LEXICOGRAPHIE :

I. DICTIONNAIRES :

1651 : Dictionarivm Annnamiticvm Lvsitanvm, et Latinvm / Alexandro de Rhodes (Romæ : Typis, & sumptibus eiusdem Sacr. congreg. - 900c. ; 21 cm) [1991 : H. : Nxb. Khoa học Xã hội - 900c. ; 21 cm]
1772 : Dictionarium anamitico-latinum / P.J. Pigneaux (Bá Đa Lộc Bỉ Nhu) (64, 4, 664 p. ; 24 cm) [1999 : Tp. Hồ Chí Minh : Nxb. Trẻ - 574 p. ; 21 cm]
1838 : Dictionarium anamitico-latinum (南越洋合字彙 – Nam Việt Dương hiệp Tự vị) / J.L. Taberd (Serampore : Ex typis J.C. Marshman - xlvi, 722, 128 p. ; 27 cm) [2004 : H. : Trung tâm Nghiên cứu Quốc học - xlvi, 722, 126 p. ; 27 cm]
1838 : Dictionarium latino-anamiticum / J.L. Taberd (Serampore : Ex typis J.C. Marshman - lxxxviii, 708, viii, 35 p. ; 27 cm)
1842 : Lexique français-annamite / Pierre Duclos (Hué : [sn] - 180 p. ; 18 cm)
1867 : Dictionnaire étymologique Chinois-annamite Latin-français / G. Pauthier (Paris : Imp. de l'Institut de France - xix, 112c. ; 27 cm)
1868 : Dictionnaire élémentaire annamite-français / Le R.P. Legrand de la Liraÿe (Cố Trường) (S. : Imp. Impériale - 184 p. ; 33 cm) [1874 : Paris : Challamel Ainé, 2e éd. - 262 p. ; 27 cm]
1868 : Dictionarium latino-anamiticum (Tự vị Latinh - Annam) / J. Thiriet (Cố Thi) (S. : Ex typis Missionis - 194p.) [1878 : 2e éd., 248 p. ● 1892 : Tân Định : Bản In Địa Phận SàiGòn, 3e éd. - 259 p. ● 1914 : 4e éd.]
1877 : Dictionarium anamitico-latinum (Tự vị An Nam - La Tinh) / J.S. Theurel (Cố Chiêu) (Ninh Phú: Ex typis Missionis Tunquini occidentalis - xxx, 566, 71 p. ; 28 cm)
1877 : Dictionnaire annamite-français (Tự vị An Nam - Pha Lang Sa) / J.M.J. (S. : Imp. de la Mission - xvi, 916 p. ; 19 cm)
1877 : Petit dictionnaire annamite-français / J.M.J. (S. : Imp. de la Mission)
1878 : Dictionarium latino-anamiticum / J.M.J. (S. : Ex typis Missionis - 248 p. ; 18 cm)
1878 : Dictionnaire français-annamite (法譯訓義 - Pháp dịch huấn nghĩa) / P.-J.-B. Trương-Vĩnh-Ký (S. : Imp. Coloniale) [1894 : S. : Imp. Coloniale]
1878 : Lexicon anamitico-latinum / M.H. Ravier (Cố Khánh) (Ninh Phú : Mission du Tonkin - 153 p. ; 20 cm)
1880 : Dictionarium latino-Annamiticum / M.H. Ravier (Cố Khánh) (Ninh Phú : Ex typis Missionis Tunquini occidentalis - xii, 1270, 72 p. ; 28 cm)
1884 : Petit dictionnaire français-annamite (法文音話撮要字彙合解安南國音 - Pháp văn âm thoại toát yếu tự vị hợp giải An Nam quốc âm) / P.-J.-B. Trương-Vĩnh-Ký (S. : Imp. de la Mission - ii, 1192 p. ; 18 cm) [1911 : S. : Imp. F.-H. Schneider - 19 cm ● 1920 ; [1924 : S. : Imp. de l'Union Nguyễn-Văn-Của - xiii, 712 p. ; 19 cm ● 1937 : S. : Imp. C. Ardin - xii, 702 p. ; 19 cm]
1885 : Dictionnaire français-annamite / P.-J.-B. Trương-Vĩnh-Ký (S. : Imp. de la Mission - ii, 1192p.)
1887 : Vocabulaire annamite-français mots usuels, noms techniques, scientfiques et termes administratifs (法譯事類 - Pháp dịch sự loại) / P.-J.-B. Trương-Vĩnh-Ký (S. : Ban in nhà hàng REY et CURIOL - 191 p. ; 24 cm) [1930 : S. : Đức-Lưu-Phương - 191 p. ; 24 cm]
1887 : Vocabulaire franco-tonkinois / Gaston Kahn (H. : [s. n.] - 68 p. ; 26 cm)
1887 : Dictionnaire stieng : recueil de 2500 mots, fait à Brolam en 1865 / H. Azémar (S. : Imp. Coloniale - vii, 54, 134 p. ; 25 cm)
1889 : Dictionnaire bahnar-français / P.X. Dourisboure (Hongkong : Imp. de la Société des Mission Étrangères - xlv, 363 p. ; 17 cm)
1893 : Vocabulaire annamite-français / J.F.M. Génibrel (S. : Imp. de la Mission - xvi, 624p., 20 cm)
1895 : Vocabulaire sino-annamite versifié contenant mille caractères transcrit en Quốc ngữ et traduit en français (Thiên từ đại âm ca) / Edmond Nordemann (H. : Đạo học tô năng văn tục đại - 149p.)
1895-1896 : Dictionnaire annamite (大南國音字彙 – Đại-Nam Quấc-âm Tự-vị) / Huình-Tịnh Paulus Của (S. : Imp. REY, CURIOL & Cie - T.I : 608, 2 p. ; T.II : 596, 3 p. ; 22 cm) [1974 : S. : Khai-Trí ● 1998 : Tp. Hồ Chí Minh : Nxb. Trẻ]
1897 : Vocabulaire français-siamois-annamite / Lieutenant Salmon (137p.)
1898 : Vocabulaire français-annamite / J.F.M. Génibrel (S. : Imp. de la Mission - 451 p. ; 20 cm)
1898 : Dictionnaire annamite-français (大越國音漢字法釋集成 – Đại Việt quốc âm Hán tự Pháp thích tập thành) / J.F.M. Génibrel (S. : Imp. de la Mission, 2e éd. - 987 p. ; 28 cm)
1898 : Dictionnaire franco-tonkinois illustré / P.-G. Vallot (H. : Imp. F.-H. Schneider - ii, 405 p. ; 21 cm) [1909 : H. Haiphong : Imp. d'Extrême-Orient - 405 p. ; 21 cm]
1899 : Dictionnaire chinois-annamite-français / Edmond Nordeman (Huế)
1899-1900 : Dictionnaire annamite-français (大南國音字彙合解大法國音 – Đại Nam quốc âm tự vị hợp giải Đại Pháp quốc âm) / Jean Bonet (Paris : Imp. Nationale - T.I : A-M : xxv, 440 p. ; T.II : N-X : 532 p. ; 29 cm)
1900 : Nouveau Vocabulaire français-tonkinois et tonkinois-français / P. Crépin (Paris : Challamel Ainé - 192 p. ; 18 cm) [1907 : Paris : Challamel Ainé, 2é ed. - ii, 192 p. ; 18 cm ● 1919 : Paris : Challamel Ainé, 3é ed. - 150 p. ; 18 cm ● 1925 : Paris : Société d'Éditions Géographiques, Maritimes & Coloniales, 4é ed. - 158 p., 18 cm]
1900 : Vocabulaire annamite-français / P. Dupla - Nguyen Van Sanh (S. : Imp. Ménard & Legros - 95 p.)
1901 : Lexique français-annamite / P.-G. Vallot (H. : Imp. F.-H. Schneider - 176 p. ; 20 cm) [1906 : 2e éd.]
1901 : Petit dictionnaire annamite-français / P.-G. Vallot (H. : Imp. F.-H. Schneider - iii, 287 p. ; 19 cm) [1904 : H. : Imp. F.-H. Schneider, 2e éd. ; 291 p. ; 23 cm]
1903 : Lexique franco-annamite (Tự vị Phalangsa-Annam) / MM. Ravier (Cố Khánh) et Dronet (Cố Ân) (Ke-So : Imp. de la Mission - iv, 534 p. ; 20 cm)
1906 : Lexique français-annamite / P.-G. Vallot (H. : Imp. F.-H. Schneider, 2é ed. - 176 p. ; 20 cm)
1906 : Petit dictionnaire annamite-français (南語譯西總約 – Nam ngữ thích Tây tổng ước) / J.F.M. Génibrel (S. : Imp. de la Mission, 2e éd. - xxviii, 812 p. ; 19 cm) [1927 : S. : Imp. de la Mission, 3e éd. - xxiv, 971 p. ; 19 cm ● 1950? : S. : Imp. de la Mission, 4e éd. - xxiv, 971 p. ; 19 cm]
1906 : Dictionnaire čam-français / Étienne Aymonier - Antoine Cabaton (Paris : Imp. Nationale - xlvi, 587 p.)
1908 : Petit lexique annamite-français / Al. Pilon (Hong Kong : Imp. de la Société des Missions Etrangères - 400 p. ; 19 cm)
1910 : Dictionnaire tày-annamite-français précédé d'un précis de grammaire tày et suivi d'un vocabulaire français-tày / F.M. Savina (H. Haiphong : Imp. d'Extrême-Orient - xvi, 488 p. ; 28 cm)
1910 : Petit lexique de poche français-annamite / Paul-André Maheu (Quinhon : Librairie Imprimerie - 326 p. ; 15 cm)
1912 : Petit dictionnaire des homonymes annamites (Đồng âm tự vị) / Nguyễn-Văn-Mai ; Lê-Quang-Liêm dit Bảy (S. : Imp. C. Ardin - 162 p. ; 15 cm) [1925 : S. : Imp. Joseph Nguyên-Van-Viêt et Fils, 2e éd. - 134 p. ; 15 cm]
1915 : Lexique annamite-français / Nguyễn Ngọc Xuân (H : Văn-Minh - 97p., 16 cm)
1916 : Nouveau dictionnaire français-annamite (西語譯南總約 – Tây ngữ thích Nam tổng ước) / J. Masseron (S. : Imp. de la Mission - x, 1212 p. ; 20 cm) [1922 : S. : Imp. de la Mission, 2e éd. - xi, 1083 p. ; 19 cm]
1916 : Lexique français-annamite / J. Masseron (S. : Imp. de la Mission - 32 p. ; 18 cm)
1917 : Lexique français, annamite, bas-malais à l'usage des françaiset annamites en Indochine / W. Bolliet (S. : Imp. de la Mission - 119 p. ; 24 cm)
1920 : Dictionnaire français-annamite / V. Barbier (Hongkong : Imp. Nazareth - viii, 893 p. ; 15 cm) [1924 : H. Haiphong : Imp. d'Extrême-Orient, 3e éd. - viii, 893 p. ; 15 cm ● 1926 : 4e éd. ● 1927 : 5e éd. ● 1929 : 6e éd. ● 1930 : 7e éd. ● 1935 : 8e éd. - viii, 893p. ● 1938 : 9e éd. ● 1941 : 10e éd.]
1922 : Dictionnaire annamite-français / V. Barbier (H. Haiphong : Imp. d'Extrême-Orient - vi, 951 p. ; 15 cm) [1927 : 2e éd. ● 1930 : 3e éd. ● 1937 : 4e éd. ● 1940 : 5e éd. ● 1942 : 6e éd.]
1924 : Dictionnaire étymologique français-nùng-chinois / F.M. Savina (Hongkong : Imp. de la Société des Missions Étrangère - 528 p. ; 25 cm)
1928 : Dictionnaire annamite-Latin / A. Chabanon (Hongkong : Imp. de la Société des Missions Étrangères - 361 p. ; 22 cm)
1930 : Dictionnaire annamite-français (越法字彙 – Việt-Pháp tự vị) / G. Cordier (H. : Imp. tonkinoise - 1433 p. ; 20 cm)
1931 : Việt-Nam Tự-Điển / Hội Khai-trí Tiến-đức (H. : Imp. Trung-Bac Tân-Van - 663 p. ; 27 cm) [1954 : S. H.: Văn Mới ● 1968 : Mặc-Lâm]
1931 : Petit passe-partout de la presse sino-annamite (漢越刊小靈鑰 - Hán Việt khan tiểu linh dược : Chìa khóa thiêng nhỏ mở báo Hán Việt) / Gustave Hue (H. : Imp. Trung-Hoà Thiện-Bản - xiv, 698, 88 p. ; 21 cm)
1932 : Dictionnaire Sino-Vietnamien (簡要漢越詞典 – Giản-yếu Hán-Việt từ-điển) / Đào Duy Anh (Huế : Nhà in Tiếng Dân - T.I : 592 p. ; H. : Nhà in Lê Văn Tân - T.II : 605 p. ; 24 cm) [1950 : Paris, 2e éd. - 592, 605 p. ; 20 cm]
1932 : Petit lexique chinois-annamite-français par ordre de clefs (翻越法漢要字按部彙 – Phiên Việt Pháp Hán yếu tự án bộ vị) / Gustave Hue (H. : Imp. Trung-Hoà Thiện-Bản - 8, 7, 408, 8 p. ; 23 cm)
1933 : Lexique des expressions sino-bietnamiennes usuelles (Hán-Việt thành-ngữ) / Bửu Cân (Huế - 625p.) [1971 : S. : Khai-Trí, 2e éd.]
1933 : Việt-Hán thông thoại tự-vị (越漢通話字彙) / Đỗ-Văn-Đáp - Lê-Nhữ-Tiếp - Bùi-Trình-Khiêm (Nam-Dinh : Imp. Truong-Phat - 1122 p. ; 22 cm)
1933 : Trùng-âm dị-tự / Phạm-Hữu-Điển - Phan-Văn-Trượng - Phạm-Văn-Mân (S. : Nhà in Dưc-Lưu-Phương - 240 p. ; 18 cm)
1934-1936 : Dictionnaire français-annamite (法越字彙 – Pháp-Việt tự vị) / G. Cordier (H. : Imp. tonkinoise - 2482 p. ; T.I : A-G ; T.II : F-O ; T.III : P-Z ; 20 cm)
1936 : Dictionnaire français-annamite / Đào Duy Anh (Huế: Quan-Hai Tung-Thu - 1958 p. ; 29 cm)
1937 : Dictionnaire annamite-Chinois-français (Việt-Hán-Pháp tự-vị) / Gustave Hue (H. : Imp. Trung-Hoà Thiện-Bản - 4, 1199, 7 p. ; 27 cm)
1940 : Nam-Hoa tự-điển / Nguyễn-Trần-Mô (H. : Imp. Thuy-ky - 344 p. ; 21 cm) [1943 : H. : Imp. Thuy-ky - 2e éd., 392p.]
1941 : Tầm nguyên từ-điển / Lê-văn-Hoè (H. : Quốc-học Thư-xã - 379 p. ; 19 cm)
1942 : Petit guide japonais-français-annamite (日法南語指南 - Nhật Pháp Nam ngữ chỉ nam) / Léon Gracy et Vu Dinh-Khoa (H. Haiphong : Mai-Linh - 131 p. ; 23 cm)
1942 : Dictionnaire français-annamite-Japonais / Kikuchi Katsuro et Trần-Ngọc-Châu (H. : Giang-Tả - lxxxv, 246, 8, 55 p. ; 10x15 cm)
1942 : Hán-Việt tự-điển / Thiều Chửu (H. : Đuốc-Tuệ - xv, 817 p. ; 21 cm)
1942 : Văn-liệu từ-điển / Nguyễn Văn-Minh (H. : Quảng-Vạn-Thành - 377 p. ; 23 cm)
1950-1953 : Việt-ngữ tinh-nghĩa từ-điển / Nguyễn Văn-Minh (H. : Quảng-Vạn-Thành - T.I : 236 p. ; T.II : 193 p. ; 21 cm)
1950 : Dictionnaire srê (köho)-français / Jacques Dournes (S. : Imp. d'Extrême-Orient - xxx, 269, 13p.)
1953 : Tự-vị Chính-tả / Lê-văn-Hoè (H. : Quốc-học Thư-xã - 360 p. ; 21 cm)
1955 : Tầm-nguyên từ-điển / Bửu-Kế (S. : Nam-Cường - 630 p. ; 21 cm) [1968 : S. : Khai-Trí - 2e éd., 668 p.]
1957 : Dictionnaire vietnamien-chinois-français / Eugène Gouin (S. : Imp. d'Extrême-Orient - 1606, 40 p. ; 32 cm)
1958 : Từ-điển Việt-Nam / Thanh-Nghị (S. : Nxb Thời-Thế - T.I : 768 p. ; T.II : 747 p. ; 19 cm)
1959-1963 : Dictionnaire bahnar-français / Paul Guilleminet (Paris : École français D'Extrême-Orient - T.I : A-K : xx, 494 p. ; 29 cm ; T.II : L-U' : 495, 991 p. ; 29 cm)
1960 : Hán-Việt từ-điển / Nguyễn-Văn-Khôn (S. : Khai-Trí - 1161 p. ; 22 cm)
1963 : Dictionnaire Hmong-français / R.P. Bertrais-Charrier (Laos Vientiane : Mission Catholique - 581 p. ; 33 cm)
1964 : Dictionnaire Rhadé-français / Benjamin Louison (Missions - Étrangères de Paris - 216 p.)
1966 : Dictionnaire Rhadé-français / Davias-Baudrit (Dalat : Mission Catholique de Banmêthuôt - 5, 514p.)
1970 : Việt-Nam tự-điển / Lê-Văn-Đức chủ biên – Lê-Ngọc-Trụ hiệu đính (S. : Khai-Trí - T.I : 866, 214, 135 p. ; T.II : 999, 162, 138 p. ; 25 cm)
1971 : Tự-điển Việt-Nam / Ban Tu thư Khai-Trí (S. : Khai-Trí - 956 p. ; 24 cm)
1971 : Dictionnaire căm-vietnamien-français (Tự-điển Chàm-Việt-Pháp) / Gerard Moussay (Phan Rang : Trung-tâm Văn-hóa Chàm - xli, 498, 95 p. ; 28 cm)
1971 : Thánh-Kinh phù-dẫn / Lê-Hoàng-Phu (S. : Phòng sách Tin-Lành - T.I : 592 p. ; 24 cm)
1993 : Tầm-nguyên tự-điển Việt-Nam / Lê-Ngọc-Trụ (Tp. Hồ Chí Minh : Nxb Tp. Hồ Chí Minh - 857 p. ; 21 cm)
1995 : An Nam dịch ngữ / Vương Lộc (H. : Trung tâm Từ điển học - 203 p. ; 23 cm)
1999 : Từ điển Hán Việt từ nguyên / Bửu Kế (Huế : Nxb. Thuận Hóa - 2812 p. ; 28 cm)

II. MANUELS DE CONVERSATION :

1887 : Manuel de conversation française-annamite (Sách tập nói chuyện tiếng Langsa) / D. Eveillard (Cố Sơn) (S. : Imp. de la Mission, 2e éd. - v, 194 p. ; 20 cm)
1888 : Manuel militaire franco-tonkinois (法越兵書集 - Pháp Việt binh thư tập) / G. Dumoutier (H. : Imp. F.-H. Schneider - vii, 108 p. ; 19 cm)
1889 : Manuel de conversation franco-tonkinois (Sách dẫn đàng nói truyện bằng tiếng Phalangsa và tiếng Annam) / MM. Bon (Cố Bản) et Dronet (Cố Ân) (S. : Imp. de la Mission - xiv, 452 p. ; 19 cm) [1900 : Ke-So: Impr. de la Mission, 2e éd. - xii, 503 p. ; 19 cm ● 1905 : Paris : Impr. de la Mission, 3e éd. - xiii, 504 p. ; 19 cm]

GRAMMAIRES, CHRESTOMATHIES - MANUELS, DIVERS :

1838 : A dissertation on the nature and character of the Chinese system of writing / Peter S. Du Ponceau (Philadenphia : M'Carty and Davis - 375p.)
1861 : Vocabulaire français-annamite, précédé d'un abrégé de grammaire, et d'un traité des particules / G. Aubaret (Bangkok : Imp. de la Mission Catholique - xcv, 96, 157 p ; 24 cm)
1867 : Grammaire annamite, suivie d'un vocabulaire français-annamite et annamite-français / G. Aubaret (Paris : Imp. Impériale - viii, 598 p. ; 24 cm)
1872 : Grammaire française-annamite / R.P. Jourdain (S : Imp. du Gouvernement - 100 p.)
1878 : Notions pour servir à l'étude de la langue annamite / J.M.J. (S. : Imp. de la Mission - 381 p. ; 20 cm) [1948 : S. : Imp. de la Mission, 5e éd - 372 p. ; 16 cm]
1908 : Cours élémentaire d'annamite / Alfred Bouchet (H. Haiphong : Imp. d'Extrême-Orient - viii, 423, iiip.)

THƯ MỤC LÊ NGỌC TRỤ

1951 : Chánh-tả Việt-ngữ / Lê-Ngọc-Trụ (S. : Nam-Việt - T.I : Phần vận ; T.II : Phần thinh) [1960 : S. : Trường-Thi, 2e éd. - 189 p. ; 21 cm ● 1971 : S. : Khai-Trí, 3e éd. - 202 p. ; 21 cm]
1952 : Nguyễn Cư Trinh với quyển Sãi Vãi / Lê Ngọc Trụ – Phạm Văn Luật sao-lục và chú-thích (S. : Tân Việt - 157 p. ; 21 cm) [1969 : S. : Khai-Trí, 2e éd. - 223 p. ; 23 cm]
1959 : Việt-ngữ Chánh-tả tự-vị [1972 : S. : Khai-Trí, 2e éd. - 706 p. ; 22 cm]
1962 : Quyển chuyện của bạn tôi / Dịch giả : Võ-Thị-Hay và Lê-Ngọc-Trụ (S. : Trung-tâm Học-liệu - 256 p. ; 21 cm) [1972 : 2e éd.]
1964 : Ngữ học Việt Nam / Lê-Ngọc-Trụ (S. : Đại Học Văn Khoa - 104 p. ; 24 cm)
1965 : Thư-mục về Nguyễn-Du (1765-1820) / Lê-Ngọc-Trụ và Bửu-Cầm biên-soạn (S. : Tủ sách Viện Khảo-cổ - 139p., 25 cm)
1966 : Giờ thứ 25 / Bản dịch của Lê-Ngọc-Trụ và Võ-Thị-Hay (S. : Ngày Nay)
1966 : Mục-lục báo-chí Việt-ngữ 1865-1965 : ấn-hành nhân tuần-lễ kỷ-niệm 100 năm báo-chí Việt-ngữ / Lê-Ngọc-Trụ (S. : Nha Văn-khố và Thư-viện Quốc-gia - 170 p. ; 26 cm)
1966 : Tuồng Hát Bội "Kim Thạch Kỳ Duyên" / Trần-Văn-Hương chú-thích, Lê-Ngọc-Trụ hiệu đính (S. : Khai-Trí - 304 p. ; 25 cm)
1969 : Tuồng Kim Vân Kiều (Lãm-Tuý-Hiên truyện) / Trần-Văn-Hương – Lê-Ngọc-Trụ lược chú (S. : Khai-Trí - 252 p. ; 25 cm)
1970 : Tuồng Hát Bội Ngũ Hổ Bình Tây / Trần-Văn-Hương – Lê-Ngọc-Trụ sao chép và trình bày (S. : Khai-Trí - 220 p. ; 25 cm)
1970 : Việt-Nam tự-điển / Lê-Văn-Đức chủ biên – Lê-Ngọc-Trụ hiệu đính (S. : Khai-Trí - T.I : 866, 214, 135 p. ; T.II : 999, 162, 138 p. ; 25 cm)
1993 : Tầm-nguyên tự-điển Việt-Nam / Lê-Ngọc-Trụ (Tp. Hồ Chí Minh : Nxb Tp. Hồ Chí Minh - 857 p. , 21 cm)
8 bài tựa và 63 + 53 bài đăng báo (chưa tìm được bài đăng báo Đại Chúng) :
- Món ăn mát (Connaissance du Việt-Nam của P. Huard và M. Durand, chap. XVI, Aliments et boissons)
- Tựa cho sách Sống của Hải-Đường (S. : Đông-Dương, 1949 - 144 p. ; 22 cm)
- Tựa cho sách Mô-phạm Việt-Hoa từ-điển của Lý-Văn-Hùng và Thôi-Tiêu-Nhiên (S. : [sn], 1956 - 432 p. 18 cm)
- Tựa cho sách Çữ và vần Vịêd khwa-họk của Nguyễn Bạt-Tụy (S. : Hoạt-Hóa, 1950 - xxiii, 125 p. illus. map. ; 20 cm)
- Tựa cho sách Tự-điển dấu hỏi (?) dấu ngã (~) của Đào-Văn-Hội (S. : Ly-Cong-Quan, 1950 - 144 p. ; 22 cm)
- Tựa cho sách Chinh-phụ ngâm-khúc của Huỳnh-Khắc-Dụng (Bulletin de la Société des études indochinoises. Nouv. sér., t. 30, no. 3, 3. trimestre 1955 - 111 p. ; 29 cm)
- Tựa cho sách Cung-oán ngâm-khúc của Huỳnh-Khắc-Dụng (S. : Phạm-Văn-Sơn, 1960 - 107 p. ; 24 cm)
- Tựa cho sách Quan phong tỉnh Darlac của Hồ Văn Đàm (1969 - 174p.)
- Tựa cho sách Sơ-thảo ngữ-pháp Việt-Nam của Lê Văn Lý (S. : Trung-tâm học-liệu, 1972 - 224 p. ; 21 cm)
- Chút ít ngữ ngôn: Bàn về âm-dịch (Văn-Học Tuần-San 32, 1937, p.14-16)
- Bàn thêm về vấn-đề âm-dịch (Tự-Do 15, 21.1.1939)
- Tại sao tôi viết dống (giống) và giám (dám) hay là vấn-đề viết chữ Quốc-ngữ (Đọc, 1939)
- Bàn góp về luật « tứ thanh » (Đông-Dương 43, 25.1.1940)
- Thượng-thanh, khứ-thanh có nên đọc là « Thưởng-thanh », « Khự-thanh » không? (Đông-Dương 47, 1.3.1941)
- Cùng ông Trúc-Khê về vấn đề « tứ-thanh » (Nghệ-Thuật 6, 9.4.1941)
- Để liễu-kết vấn-đề « tứ-thanh » cùng ông Trúc-Khê (Bút-Mới, 1941)
- Cùng ông Nguyễn-Đình về luật « hỏi ngã » (Bút Mới, 1941 ; Bạn Đường 4)
- Giới-thiệu quyển « Một kiếp đọa-đày » của Trương Tửu (Tập kỷ-yếu Hội Khuyến-Học 1, Janvier 1942, p.90-92)
- Người bạn gái của Thiếu-Sơn (Tập kỷ-yếu Hội Khuyến-Học 1, Janvier 1942, p.101-110)
- Luật tứ thinh và luật hỏi ngã (Tập kỷ-yếu Hội Khuyến-Học 2, Janvier 1943, p.98-140)
- Dò theo Tuý-Kiều trong mười lăm năm lưu-lạc (Tập kỷ-yếu Hội Khuyến-Học 2, Janvier 1943, p.80-88)
- Thanh Long đao của Quan Công (Tập Kỷ-yếu Hội Khuyến-Học 3, Janvier 1949, p.127-129)
- Thí-dụ về sự biến-đổi của tiếng Việt (Tập kỷ-yếu Hội Khuyến-Học Nam-Việt 4, Janvier 1952, p.53-62)
- Để góp vào ngữ-nguyên học: Việt-Nam ngữ-nguyên tự-vị (Tập kỷ-yếu Hội Khuyến-Học Nam-Việt 5 - Văn-nghệ Việt-Nam, Janvier 1953, p.121-124)
- Việt-ngữ chánh-tả tự-vị (chữ A) (Tập kỷ-yếu Hội Khuyến-Học Nam-Việt 6 - Tạp-khảo, Janvier 1954, p.95-100)
- Tinh-thần tiếng Việt (Hạnh-Phúc Xuân Giáp Thân 66-67, 16.1.1944-1.2.1944, p.32-34)
- Tinh-thần tiếng Việt hay nguyên-tắc căn-bản trong hệ-thống Việt-ngữ (Sông Hương 6, 15.8.1948, p.36-40 ; Sông Hương 7, 15.9.1948, p.17-21)
- Chánh-tả Việt-ngữ (Sông Hương 8, 15.1.1949, p.16-19 ; Sông Hương 9, 15.2.1949, p.31-35 ; Sông Hương 10, 15.3.1949, p.22-28 ; Sông Hương 11, 15.4.1949, p.27-30 ; Sông Hương 12, 15.7.1949, p.30-34 ; Sông Hương 13, 15.8.1949, p.43-47 ; Sông Hương 14, 15.9.1949, p.47-50)
- Tại sao nhà nho dịch âm trại xa tiếng ngoại quốc (Nắng Hè, 1949)
- Cần phải nhứt-trí chánh-tả ! Ta nên theo tự-điển nào mà viết đúng tiếng Việt ? (Việt Báo 15, 27.8-3.9.1949, p.4-5, 25)
- Sự húy kỵ với luật ngôn ngữ (Khoa-Học Phổ-Thông Xuân Tân Mão, 1.2.1951)
- Biên-giới Việt-Hoa (Khoa-Học Phổ-Thông Xuân Tân Mão, 1.2.1951)
- Lối khánh-chúc của người Trung-Hoa (Khoa-Học Phổ-Thông 62, 1.2.1953, p.1573-1580)
- « Mão » tại sao thành « Mèo » (Dân Quí Xuân Tân Mão, 1951)
- Biên-giới Việt-Hoa (Dân Quí Xuân Tân Mão, 1951)
- Con rồng trong xã-hội Trung-Hoa xưa (Đọc Thấy Xuân Nhâm Thìn, 1952)
- Để góp vào việc thống-nhứt chánh-tả: bản hay bảng (Mới 4, 13.12.1952)
- Để góp vào sự tìm nguồn-gốc tiếng Việt: ăn tôi-nôi hay thôi-nôi? (Mới 9, 16.1.1953)
- Chánh-tả với tự-nguyên (Mới 25, 8.5.1953, p.4)
- Phương-pháp thống-nhứt chánh-tả (Mới 30, 12.6.1953, p.6, 13)
- Ngữ-học: Lửa thiên hay lửa thiêng (Mới 33, 3.7.1953)
- Nên viết... và không nên viết... Tứ-chiến hay tứ-chiếng (Mới 34, 10.7.1953)
- Tại sao nên viết... mà không nên viết: chắp tay hay chấp tay? (Mới 36, 24.7.1953, p.6)
- Nắng chan hay nắng chang? (Mới 38, 8.8.1953, p.13)
- « Khó vàng trời » hay « khó dàng trời »? (Mới 39, 15.8.1953, p.8)
- « Bàu chữa » hay « bào chữa »? (Mới 43, 12.9.1953, p.8)
- Tại sao viết « vuông tròn » có « g »? (Mới 45, 26.9.1953, p.6)
- Trau giồi hay trau dồi? (Mới 50, 31.10.1953, p.13-15)
- Trả lời ông Bạt-Tụy về hai chữ « Bàu-chữa » (Mới 63, 21.11.1953, p.6)
- « Tản mác » hay « tản mát »? (Mới 75, 24.4.1954, p.7)
- « Vỉ-vạt » (dấu hỏi) hay « vĩ-vạt » (dấu ngã)? (Mới 83, 1954, p.6)
- Biên-giới Việt Miên năm mới đó lại chuyện xưa. Từ Tây Ninh đến Hà Tiên, sau 30 ngày lội sông băng rừng, Ủy ban hoạch-định biên-giới Miên-Việt làm việc như thế nào? (Tiếng-Dội Xuân Quý-Tỵ, 1953)
- Năm Ngựa hòa bình (Việt-Nam Giáo-Khoa tập-san Xuân Giáp Ngọ, 2.1.1953, p.6-7)
- Khả-năng tiếng Việt trong sự tạo-ngữ: biêu, tiêu, phiêu, biểu là những quái thai hay những đứa con yêu của Việt-ngữ (Việt-Nam Giáo-Khoa tập-san 1: Bộ mới, 15.5.1953, p.7-8)
- Khả-năng tiếng Việt trong sự tạo-ngữ (Việt-Nam Giáo-Khoa tập-san 2: Bộ mới, 1-6-1953, p.30-31 ; Việt-Nam Giáo-Khoa tập-san 3: Bộ mới, 15.6.1953, p.30, 37)
- Khả-năng tạo-ngữ của tiếng Việt: Định-nghĩa các lối biến đổi của tiếng Việt (Việt-Nam Giáo-Khoa tập-san 1: Bộ mới, 6.9.1953, p.3, 12)
- Khả-năng tạo-ngữ của tiếng Việt: Học hỏi cách Việt-hóa tiếng mượn (Việt-Nam Giáo-Khoa tập-san 2: Bộ mới, 19.9.1953, p.4)
- Học hỏi cách Việt-hóa tiếng mượn của đại-chúng (Việt-Nam Giáo-Khoa tập-san 3: Bộ mới, 26.9.1953, p.6)
- Sự lợi ích của luật biến-âm (Việt-Nam Giáo-Khoa tập-san 4: Bộ mới, 3.10.1953, p.5)
- Lối âm-vận đột biến (Việt-Nam Giáo-Khoa tập-san 7: Bộ mới, 31.10.1953, p.5)
- Khả-năng tiếng Việt (Hiếu-Học 5, 4.1956)
- Vấn-đề âm-dịch (Hiếu-Học 6, 10.1956)
- Ngữ-học là gì? (Hiếu-Học 8, 1957)
- Thuyết trình về việc thống nhất chính tả trong phiên họp ngày 16-9-1956 (Văn Hóa Nguyệt San 16, 11.1956)
- Tinh-thần dân-tộc trong lối mượn tiếng của bình-dân (Niên-lịch văn-chương Tinh-Việt Mậu-Tuất 1958)
- Những lối chúc tụng (Niên lịch văn-chương Tinh-Việt Kỷ-Hợi 1959, p.28-30, 84-88)
- Tinh-thần dân-tộc trong lối mượn tiếng của bình-dân (Tin Văn-hóa 142, 4.4.1958)
- Bàn về vài điểm âm thinh tiếng Việt (Đại Học 6, 1.11.1958, p.71-78)
- Bàn thêm về thinh tiếng Việt (Đại Học 12, 1.11.1959, p.113-126)
- Thắc mắc của bạn đọc: Chung quanh bài « Thống-nhất thoại » của Ô. Nguyễn-Tương-Như (Bách Khoa 70, 1.121959, p.54-60)
- Ngữ học (Phổ-Thông 1: Bộ mới, 1.11.1958, p.77-82 ; Phổ-Thông 2: Bộ mới, 15.11.1958, p.27-29 ; Phổ-Thông 3: Bộ mới, 15.12.1959, p.24-28 ; Phổ-Thông 4: Bộ mới, 1.1.1959, p.84-85 ; Phổ-Thông 5: Bộ mới, 15.1.1959, p.59-60)
- 11.460 dân Saigon đào kinh Tàu-Hủ trong 3 tháng (Phổ-Thông 15, 15.7.1959, p.10-13)
- Năm Tý nói chuyện Chuột (Phổ-Thông 27 Xuân Canh Tý, 15.1.1960, p.11-17)
- Con trâu là một vị bồ-tát (Phổ Thông 51 Xuân Tân Sửu, 1.1.1961)
- Tiếng Việt, tiếng Trung-Hoa (Phổ-Thông 203, 1967)
- Sự biến đổi của tiếng Việt (Văn Đàn 2, 6.1960, p.5)
- Chánh-tả với ý-nghĩa mỗi tiếng (Văn Đàn 3, 18.6.1960, p.4)
- Tiếng Hán Việt và tiếng Việt (Văn Đàn 4, 25.6.1960, p.5)
- Giải nghĩa một hai tiếng nói trại (Văn Đàn 7, 16.7.1960, p.4)
- Tinh thần tiếng Việt: Những tiếng xưa (Văn Đàn 9, 29.7.1960, p.6-7)
- Sự quan hệ giữa vận cuối: Tại sao « màng » (màng óc ... chăng màng) viết có « g »? (Văn Đàn 11, 13.8.1960, p.5)
- « Tập dượt » hay « tập dược », hay là hệ thống tiếng « hợp khẩu »? (Văn Đàn 14, 3.9.1960, p.5)
- Tiếng Việt biến đổi theo lối « thêm âm » và « bớt âm » (Văn Đàn 17, 23.9.1960, p.4)
- Tiếng Việt biến đổi bằng lối « thêm âm cuối » (Văn Đàn 19, 8.10.1960, p.4)
- Tiếng « khứa » trong tiếng đôi « khách khứa » nghĩa là gì? (Văn Đàn 25, 16.11.1960, p.6)
- Tinh thần tiếng Việt: Những lối thường dùng để viết chánh tả (Văn Đàn 32, 14.1.1961)
- Truy-nguyên (Văn Đàn 2: Bộ mới, 1961, p.11)
- Tinh thần tiếng Việt: Hai chữ I và Y trong vần quốc ngữ (Văn Đàn 5: Bộ mới, 1961, p.7, 11)
- Trâu hay bò? (Văn Đàn 34-35: Bộ mới, 1961, p.6, 33)
- Niên-biểu các triều vua Việt-Nam (Văn Đàn 36-37: Bộ mới, 25.2.1961-4.3.1961)
- Câu chuyện ngữ-học ngày Tết: Chữ Tết do chữ Tiết chuyển ra (Văn Đàn 12-14: Bộ mới, 1962, p.32-34)
- Cổ Gia-Định phong-cảnh vịnh (Tự-Do nhật-báo Xuân Mậu Tuất, 1958)
- Một bài văn-tế có tính-cách sử-liệu (Tự-Do nhật-báo 928, 24-25.1.1960)
- Khảo cứu Ngữ học: Đặc tánh chữ quốc-ngữ (Tự-Do nhật-báo Xuân Tân Sửu, 1961, p.15, 46)
- Hồi-ký nhà khảo-cứu ngữ-học (Tin Sách, Năm thứ hai - Bộ II - 1.1961, p.13-15)
- Chữ quốc-ngữ từ cuối thế-kỷ XVII đến cuối thế-kỷ XIX (Viện-Nam khảo-cổ tập-san 2, 1961)
- Diễn văn của đại diện các văn thi sĩ trúng giải thưởng Văn Chương Toàn Quốc 1960-1961 (Văn Hữu 21, 3.1963, p.87-91)
- Lối đọc chữ Hán (Văn Hữu 21, 3.1963, p.103-119)
- Tần Thỉ Hoàng hay Tần Thủy Hoàng (Văn 8, 15.4.1964, p.3-8)
- Giải đáp thắc mắc bạn đọc (Văn 19, 1.10.1964, p.106-112)
- Giải đáp thắc mắc bạn đọc (Văn 23, 1.12.1964, p.111-114)
- Giải đáp thắc mắc bạn đọc (Văn 25, 1.1.1965, p.161-166)
- Giải đáp thắc mắc bạn đọc (Văn 34, 1965, p.122)
- Cần có một bản hiệu chú « Truyện Kiều » (Văn 44, 15.10.1965, p.15-24)
- Vẫn cần có một bản hiệu chú Truyện Kiều (Văn ?, 1965)
- Giải đáp thắc mắc bạn đọc (Văn 56, 15.4.1966, p.127-130)
- Giải đáp thắc mắc bạn đọc (Văn 60, 15.6.1966, p.133-138)
- Giải đáp thắc mắc bạn đọc (Văn 64, 15.8.1966)
- Giải đáp thắc mắc bạn đọc (Văn 69, 1.11.1966)
- Giải đáp thắc mắc bạn đọc (Văn 71, 1.12.1966)
- Giải đáp thắc mắc bạn đọc (Văn 87, 1.8.1967)
- Giải đáp thắc mắc bạn đọc (Văn 4, 1967, Nguyệt san)
- Lối mượn tiếng của Việt-Nam (Đại Học Văn Khoa, 1964, p.64-90)
- Lối đọc chữ Hán (Đại Học Văn Khoa 5, 2.1968, p.129-144)
- Điểm sách: Giải tự Hán-Việt Tự-Điển – Tạ-Quang-Phát (Đại Học Văn Khoa 5, 2.1968, p.183-189)
- Tinh-thần tiếng Việt (Đồng-nai văn-tập 6, 5.1966)
- Một bài văn-tế có tính-cách sử-liệu (Đồng-nai văn-tập 7, 1.8.1966)
- Ranh-giới Việt-Nam (Đồng-nai văn-tập 8, 1966)
- Ranh-giới Việt-Miên (Đồng-nai văn-tập 9, 1966)
- Về lối viết tên họ Việt-Nam (Danh-từ chuyên-môn 2, 5.1970, p.39-43)
- Tạp ghi những từ-ngữ bàn góp trong các buổi họp để duyệt DANH-TỪ Y-HỌC (Danh-từ chuyên-môn 5, 12.1971, p.23-28)
- Nói về thanh phù trầm (Danh-từ chuyên-môn 6, 6.1972, p.11-13)
- Góp ý-kiến về bài HIỆP, HỢP, HẠP của Kỹ-sư NGUYỄN-CÔNG-HUÂN (Danh-từ chuyên-môn 9, 1.1975, p.79-81)
- Từ-nguyên-học dễ hiểu (Khoa-học Nhân-văn 1, 1973, p.5-30)
- Thinh tiếng Việt và thinh tiếng Hán-Việt (Khoa-học Nhân-văn 2, 1974, p.119-149)

Nguồn: DALATARCHI: Tài liệu số hóa về Việt Nam

Quỳnh Lưu (Nghệ An) trong dòng chảy lịch sử: biến động địa chất, dị tượng và biến cố

2026-03-04T16:15:00.004+07:00

QUỲNH LƯU (NGHỆ AN) TRONG DÒNG CHẢY LỊCH SỬ: BIẾN ĐỘNG ĐỊA CHẤT, DỊ TƯỢNG VÀ BIẾN CỐ

Vùng đất Quỳnh Lưu, thuộc phủ Diễn Châu xưa, không chỉ là địa bàn chiến lược về quân sự và hành chính mà còn là nơi ghi dấu những sự kiện địa chất, thiên tai, dị tượng và biến cố lịch sử đặc biệt kéo dài từ thời tiền sử đến thế kỷ XX.

I. THỜI TIỀN SỬ: VĂN HÓA QUỲNH VĂN (CÁCH ĐÂY KHOẢNG 5.000 NĂM)

Huyện Quỳnh Lưu sở hữu một nền văn hóa khảo cổ mang tên địa danh này – Văn hóa Quỳnh Văn, cách đây khoảng 5.000 năm[1].

Cư dân cổ Quỳnh Lưu sinh sống trên những vịnh biển nông, họ bắt điệp làm thức ăn và vỏ chất thành những đống lớn theo thời gian, tạo thành các di chỉ “cồn sò điệp” (shell mounds)[2].

Đã có hơn 30 ngôi mộ được tìm thấy với tư thế người chết được đặt ngồi xổm, bó gối[3]. Người Quỳnh Văn chôn người chết ngay tại nơi cư trú trên các đống vỏ sò điệp[4].

II. THỜI TRUNG ĐẠI SỚM (THẾ KỶ XII–XV)

1. Động đất và dị tượng đầu thế kỷ XII

Năm 1136 (Bính Thìn), tháng 2, một trận động đất lớn xảy ra tại Nghệ An đi kèm hiện tượng nước sông đỏ rực như máu[12].

Năm 1137, tại Nghệ An xảy ra động đất, kèm theo hiện tượng nước sông đỏ như máu[22].

2. Giấc mộng thần nữ (1312)

Năm 1312 (Hưng Long thứ 20), khi vua Trần Anh Tông đi đánh Chiêm Thành và đóng quân tại Cần Hải, ông đã nằm mộng thấy một vị thần nữ báo mộng tại núi Quy Lãnh[17].

3. Hiện tượng biến đổi giới tính (1350)

Dưới triều vua Trần Dụ Tông, sử liệu ghi lại một sự kiện hy hữu tại Thiên Cương (Nghệ An) khi một người con gái đột ngột biến thành con trai[23].

4. Tiếng sấm và động đất sau khởi nghĩa Lam Sơn (1428)

Sau khi cuộc khởi nghĩa Lam Sơn thắng lợi, sử ghi nhận tại khu vực Nghệ An có tiếng kêu lớn như sấm trên trời, sau đó là động đất rung chuyển[30].

5. Bão lớn và nước biển dâng (1477)

Bão lớn kèm theo nước biển dâng tràn vào đất liền đã gây thiệt hại nặng nề cho các huyện vùng ven biển Nghệ An, trong đó có Quỳnh Lưu[31].

III. THẾ KỶ XVI: THIÊN TAI, CƯƠNG VỰC VÀ HIỆN TƯỢNG LẠ

1. Trận bão kinh hoàng năm 1537

Tháng 4 năm Đinh Dậu (1537), một trận gió bão cực lớn quét qua Nghệ An – Thanh Hóa làm đổ gãy cây cối, tốc mái nhà, khiến nước biển dâng cao đột ngột và làm nhiều người chết đuối[9].

2. Mưa đá dị thường (1549)

Ngày 14 tháng 4 niên hiệu Thiệu Bình thứ nhất (1549), giữa ban ngày trời bỗng tối sầm, nổi tiếng động ầm ầm như sấm, sau đó là trận mưa đá dữ dội với những viên đá to bằng hòn đạn hoặc quả trứng gà, có hạt to bằng cái đấu hoặc hộc đá, làm hư hại hoa màu, phá hủy nhà cửa và làm chết chim chóc ngoài đồng[10].

3. Sao chổi năm 1577

Một ngôi sao chổi xuất hiện ở tinh phận các sao Đấu, Cơ, Ngưu, Nữ và kéo dài suốt vài chục ngày mới tắt[10].

4. Tảng đá “nhảy” lên bờ (1585)

Năm 1585 (Quang Hưng thứ 8), tại thôn Đông Hồi, huyện Quỳnh Lưu, có một tảng đá lớn tự dưới biển “nhảy” lên trên bờ, nằm cách mép nước 15 trượng (khoảng 60 mét). Nhân dân lập đền thờ ngay tại vị trí tảng đá dừng lại[26].

IV. THẾ KỶ XVIII: ĐỘNG ĐẤT, ĐÓI KÉM VÀ PHONG TRÀO NÔNG DÂN

1. Động đất và đói kém

Năm 1767 (Định Hợi), tháng Giêng, núi lở ở Thanh Hóa và đồng thời hai huyện Quỳnh Lưu, Đông Thành xảy ra động đất[13].

Năm 1777 (Đinh Dậu), một trận động đất được ghi nhận tại Nghệ An vào tháng 4 trong bối cảnh nạn đói khủng khiếp[14].

Từ năm 1769 trở đi, sử liệu ghi nhận động đất, núi lở, sao sa và hiện tượng nước đỏ xuất hiện dồn dập trong khoảng 4–5 năm liên tiếp[5].

2. Nguyễn Hữu Cầu bị bắt (1751)

Tháng 3 năm 1751, Nguyễn Hữu Cầu định vượt biển trở ra Bắc nhưng gặp bão lớn, buộc phải lên bờ và bị bắt tại khu rừng Hoàng Mai thuộc huyện Quỳnh Lưu[15][16].

3. Tiết hạnh của bà Chân Thị

Bà là vợ lẽ của quan Thượng thư Hồ Phi Tích. Khi quân Nguyễn Hữu Cầu tấn công làng và ép bà đi theo, bà đã vào đền thờ chồng rồi tự dùng dao đâm vào cổ tử tiết để giữ lòng thủy chung[21].

V. THẾ KỶ XIX: SỤT LÚN VÀ ĐỘNG ĐẤT

1. Đất sập năm 1824

Tháng 4 nhuận năm Giáp Thân (1824), vào giờ Mão, giữa trời trong lặng gió bỗng phát ra tiếng nổ lớn như sấm. Mặt đất tại ruộng lúa sập xuống, nước mặn phun lên. Miệng hố rộng khoảng 60 thước, sâu 6 thước[24].

Ghi chép của các Thừa sai còn cho biết thêm: năm 1887, dịch tả đã tàn phá nặng nề vùng Quỳnh Lưu.[24]

2. Động đất năm 1900

Tháng 6 năm Thành Thái thứ 12 (1900), tỉnh thành Nghệ An rung chuyển. Tại huyện Quỳnh Lưu, hai ngọn núi Quy Lãnh [tức là núi Quy Lĩnh, Quỳnh Bảng ngày nay) và Di Nhân xảy ra hiện tượng đá núi đổ sập xuống[18].

Theo ghi chép của các Thừa sai thì đêm 10 rạng sáng 11 tháng 7 năm 1903, một trận động đất mạnh đã xảy ra, làm nhà thờ Thuận Nghĩa bị hư hại nghiêm trọng và có nguy cơ sụp đổ. Ngoài ra, ngư dân Quỳnh Lưu còn chịu cảnh nghèo đói do nạn cướp biển Tàu và các lệnh cấm buôn bán nước mắm. [25]

VI. THẾ KỶ XX: BIẾN CỐ CHIẾN TRANH

Ngày 23-5-1965, máy bay Mỹ ném bom hủy diệt Bệnh viện Quỳnh Lập, làm chết 139 người. Trường phổ thông cấp III Quỳnh Tiến cũng bị bắn phá trong thời gian này[11].

TÀI LIỆU THAM KHẢO:

Lịch sử Việt Nam tập 01 - Từ Khởi thủy đến Thế kỷ X, tr. 42.
Lịch sử Việt Nam tập 01 - Từ Khởi thủy đến Thế kỷ X, tr. 45.
Lịch sử Việt Nam tập 01 - Từ Khởi thủy đến Thế kỷ X, tr. 49.
Lịch sử Việt Nam tập 01 - Từ Khởi thủy đến Thế kỷ X, tr. 50.
Lịch sử Việt Nam tập 04 - Từ Thế kỷ XVII đến Thế kỷ XVIII, tr. 317.
Việt Nam Quốc Hiệu Và Cương Vực Qua Các Thời Đại - Nguyễn Đình Đầu, tr. 42.
Phương pháp làm sử của Lê Quý Đôn - Đinh Công Vĩ, tr. 144.
Phương pháp làm sử của Lê Quý Đôn - Đinh Công Vĩ, tr. 145.
Lịch sử Việt Nam tập 13 - Từ năm 1965 đến năm 1975, tr. 86-87.
Đại Việt Sử Lược, tr. 142.
Lê Quý Đôn, Đại Việt Sử Ký Tục Biên, tr. 322.
Lê Quý Đôn, Đại Việt Sử Ký Tục Biên, tr. 440.
Phong Trào Nông Dân Việt Nam Thế Kỷ 18 - Nguyễn Phan Quang, tr. 72.
Việt Án - Lần Theo Trang Sử Cũ - Trần Đình Ba, tr. 213.
Đại Nam Nhất Thống Chí, Tập 2, tr. 189.
Đại Nam Thực Lục Phụ Biên, tr. 279.
Đại Nam Liệt Truyện, Tập 2, tr. 512.
Ngô Thì Sĩ, Đại Việt Sử Ký Tiền Biên, tr. 535.
Ngô Thì Sĩ, Đại Việt Sử Ký Tiền Biên, Mục Khoản 23, tr. 499.
Quốc triều chánh biên toát yếu - Cao Xuân Dục, tr. 354.
Việt sử cương mục tiết yếu - Đặng Xuân Bảng, tr. 319.
Việt sử cương mục tiết yếu - Đặng Xuân Bảng, tr. 305.
Việt sử cương mục tiết yếu - Đặng Xuân Bảng, tr. 274.
Bulletin de la Société des Missions-Étrangères de Paris 1927, trang 28
Annales de la Société des Missions Étrangères 1903, trang 7-8

Đức Cha Anphongsô Nguyễn Hữu Long thăm mục vụ các Giáo họ và Giáo điểm thuộc Giáo xứ Lộc Thủy (2026)

2026-03-03T15:23:00.003+07:00

Ngày 27/01/2026, sau Thánh lễ chiều làm phép nhà thờ Giáo điểm Thanh Lộc, Đức Cha Anphongsô Nguyễn Hữu Long – Giám mục Giáo phận Vinh – đã đến thăm mục vụ các Giáo họ và Giáo điểm thuộc Giáo xứ Lộc Thủy. Đây là lần thứ hai ngài thực hiện chuyến viếng thăm mục vụ kể từ khi đảm nhận sứ vụ coi sóc Giáo phận.

Sự hiện diện của vị mục tử giữa đoàn chiên không chỉ biểu lộ tâm tình gần gũi và quan tâm, mà còn trở thành nguồn khích lệ thiêng liêng cho cộng đoàn. Chuyến thăm ấy như một sự nâng đỡ đức tin, củng cố niềm hiệp thông và khơi dậy lòng nhiệt thành sống đạo nơi mỗi người tín hữu.

Tải ảnh xuống

❮

❯

Thánh lễ cầu nguyện cho các Đẳng linh hồn ( 2-11-2024)

2026-02-28T15:20:00.005+07:00

Thánh lễ cầu nguyện cho các Đẳng linh hồn ( 2-11-2024)

❮

❯

Thánh lễ Thêm Sức 108 em tại Giáo xứ Lộc Thủy ( 21-8-2024)

2026-02-28T15:10:00.004+07:00

Thánh lễ Thêm Sức 108 em tại Giáo xứ Lộc Thủy ( 21-8-2024)

❮

❯