પગથી માથાં લગી હાંસિયો પાડી લખિયા વાંક,
આજુબાજુ લખી બળતરા, વચ્ચે લખિયો થાક

ચપટીક ડૂમો લખતાં લખતાં જીવ પડી ગ્યો કાચો

મીરાં કે’ પ્રભુ, બહુ કરચલી પડી ગઈ છે માંહી
અક્ષર કોણ ઉકેલે જેના ઉપર ઢળી હો શાહી ?

વડી કચેરી તમે હરિવર, હુકમ આપજો સાચો.

– રમેશ પારેખ

હાથ ફૂલોમાં ઝબોળ્યા ને સુંવાળા ન થયા.

સ્વપ્ન તો આંખમાં આવીને રહે કે ન રહે,

ઘેર આવેલ પ્રસંગો ય અમારા ન થયા.

તાગવા જાવ તો – ખોદાઇ ગયા છે દરિયા,

અર્થ શોધો તો – અમસ્થા ય ઉઝરડા ન થયા.

એક વરસાદનું ટીપું અમે છબીમાં મઢ્યું,

ત્યારથી ભેજભર્યા ઓરડા કોરા ન થયા.

સમુદ્ર લોહીમાં ખીલ્યો, ખીલ્યો, ઝૂલ્યો ને ખર્યો,

બળી ‘ગ્યો છોડ લીલોછમ ને ધુમાડા ન થયા.

આજ ખાબોચિયાનાં થાય છે શુકન રણમાં,

તો ય ભાંગી પડેલ જીવને ટેકા ન થયા.

આજ વરસાદ નથી એમ ના કહેવાય, રમેશ,

એમ કહીએ કે હશે, આપણે ભીના ન થયા.

-રમેશ પારેખ

એ જરૂરી છે જ નહીં કે રોજ એની એ જ ડાળી પર ફરી પાછા જવું, ને આમ મારે-
કોઈ એક જ ઘર અને આંગણ નથી ને, એટલે તો પંખીઓની જેમ ઊડી જઈ શકું છું.

એક ભીનો આવકારો આંખમાં રોપી લીલીછમ્ રાહ જોતાં વૃક્ષની પાસે જવાનાં-
આવવાનાં કોઈ પણ કારણ નથી ને, એટલે તો પંખીઓની જેમ ઊડી જઈ શકું છું.

પંથ આખો છે હવાનો એટલે હળવા થવાનો, ને જુઓ આ પંથ માટે-
કોઈ નિયમો કોઈ બંધારણ નથી ને, એટલો તો પંખીઓની જેમ ઊડી જઈ શકું છું.

આ ગણતરીના લબાચાને અહીં નીચે મૂકીને પાંખ બે વિશ્વાસની

પ્હેરી જરા ઊડી જુએને તો જ- સમજાશે તને કે ક્યાંક આ

પંખીપણામાં એક બે કે ત્રણ નથી ને, એટલે તો પંખીઓની જેમ ઊડી જઈ શકું છું.

– કૃષ્ણ દવે

હાથ હાથમાં આપી, સાથે હૈયું પણ સેરવીએ,

ભૂલચૂકને   ભાતીગળ  રંગોળીમાં  ફેરવીએ !

શા માટે રઢિયાળી રાતે એકલ એકલ ભમીએ ?

દાઝ ચડે એવી કે આપણ એ બ્હાને પણ મળીએ

ગોફણમાં   ચાંદો  ઘાલી   હું   ફેકું  તારે  ફળીયે

સામેસામી તાલી દઈદઈ રસબસ રાસે રમીએ !

એવું કૈં કરીએ કે આપણ એકબીજાને ગમીએ !

– રમેશ પારેખ

કદી ફૂલ સાથે નિસાસોય મોકલ.

ખુલાસો ભ્રમરનો ભલે મોકલ્યો તેં,

મને પુષ્પનો તું ઇરાદોય મોકલ.

જવાબો જડે છે મને મૌનમાંથી,

હવે તું ધડાધડ સવાલોય મોકલ.

ન મોકલ મને ફક્ત ચિત્રો હૃદયનાં,

કદી લાગણીનો પુરાવોય મોકલ.

લખાવટ નથી જોઈ તારી હજી મેં,

લખીને તું છેવટ નકારોય મોકલ.

નજર એક છેલ્લી જરા હુંય નાખું,

મને વસવસાના હિસાબોય મોકલ.

છતાં તારવાનું તને થાય મન તો,

હલેસુંય મોકલ, તરાપોય મોકલ.

– કિશોર જિકાદરા

જાતને અજમાવવા તૈયાર છો, તો ધન્ય છો।

સ્વાર્થ મેલાં સગપણોની ઔપચારિક ભીડમાં,  

લાગણીને સ્થાપવા તૈયાર છો, તો ધન્ય છો।

ગામના પાદરથી લઈને છેક છેવાડા સુધી

વહાલને વિસ્તારવા તૈયાર છો, તો ધન્ય છો।

એક ડફણે હાંકવા નીકળ્યા છે સૌને ઠાઠથી,

એમને પડકારવા તૈયાર છો, તો ધન્ય છો।

બહુ હઠીલી જાત છે, વળગ્યા પછી છૂટે નહીં,

એ અહમ્.ને નાથવા તૈયાર છો, તો ધન્ય છો।

મોટા ભાગે છાવરે છે સૌ અસત્યોને છતાં

સત્યને સ્વીકારવા તૈયાર છો, તો ધન્ય છો।

માત્ર અંધારું જ આવ્યું જેમના ભાગ્યે ‘મહેશ’

એ ખૂણા અજવાળવા તૈયાર છો, તો ધન્ય છો।

– ડૉ. મહેશ રાવલ

અમથા અબોલાની ઉજ્જડ આ વેળામાં
પથ્થરિયા પોપટ શા રહીએ,
થોડી વાતોનો ઢાળ તમે આપો તો સાજનજી
ખળખળતા ઝરણાં શા વહીએ,
ટોળાબંધ ઊડતાં આ સાંભરણના સમ
એનું આખ્ખું આકાશ તારી આંખમાં…

સાંજુકી વેળાનું ઝરમરતું અંધારું
મ્હેકે જ્યાં મોગરાની ઝૂલમાં
હળવે આવીને ત્યારે કહેતું આ કોણ
મને બાંધી લે અધરોનાં ફૂલમાં,
ને પછી, પાંપણિયે ઝૂલતા આ સૂરજના સમ
એનું આખ્ખું આકાશ તારી આંખમાં…

– ઉષા ઉપાધ્યાય

ગણ્યું જે પ્યારું પ્યારાએ અતિ પ્યારું ગણી લેજે.

દુનિયાની જૂઠી વાણી વિષે જો દુઃખ વાસે છે,

જરાયે અંતરે આનંદ ના ઓછો થવા દેજે.

કચેરી માંહી કાજીનો નથી હિસાબ કોડીનો,

જગતકાજી બનીને તું વહોરી ના પીડા લેજે.

જગતના કાચના યંત્રે ખરી વસ્તુ નહીં ભાસે,

 ન સારા કે નઠારાની જરાયે સંગતે રહેજે.

રહેજે શાંતિ સંતોષે સદાયે નિર્મળે ચિત્તે

દિલે જે દુ:ખ કે આનંદ કોઈને નહીં કહેજે.

વસે છે ક્રોધ વૈરી ચિત્તમાં તેને તજી દેજે,

ઘડી જાયે ભલાઈની મહાલક્ષ્મી ગણી લેજે.

રહે ઉન્મત્ત સ્વાનંદે ખરું એ સુખ માની લે,

પીએ તો શ્રીપ્રભુના પ્રેમનો પ્યાલો ભરી લેજે.

કટુ વાણી સુણે જો કોઈની, વાણી મીઠી ક્હેજે,

પરાઈ મૂર્ખતા કાજે મુખે ના ઝેર તું લેજે.

અરે પ્રારબ્ધ તો ઘેલું રહે છે દૂર માગે તો,

ન માગે દોડતું આવે ન વિશ્વાસે કદી રહેજે.

અહો શું પ્રેમમાં રાચે નહીં ત્યાં સત્ય પામે તું?

અરે તું બેવફાઈથી ચડે નિંદા તણે નેજે.

લહે છે સત્ય જે સંસાર તેનાથી પરો રહેજે,

અરે એ કીમિયાની જો મઝા છે તે પછી કહેજે.

વફાઈ તો નથી આખી દુનિયામાં જરા દીઠી,

વફાદારી બતા’વા ત્યાં નહીં કોઈ પળે જાજે.

રહી નિર્મોહી શાંતિથી રહે એ સુખ મોટું છે,

જગત બાજીગરીનાં તું બધાં છલબલ જવા દેજે.

પ્રભુના નામનાં પુષ્પો પરોવી કાવ્યમાળા તું,

પ્રભુની પ્યારેી ગ્રીવામાં પહેરાવી પ્રીતે દેજે.

કવિરાજા થયો શી છે પછી પીડા તને કાંઈ?

નિજાનંદે હમેશાંઃ ‘બાલ’ મસ્તીમાં મઝા લેજે.

–  બાળાશંકર કંથારિયા

આ ધોધમાર વરસે, ચોમેર ધાર વરસે;

હું કેટલુંક ઝીલું? અનહદ અપાર વરસે !

ના શ્રાવણી અષાઢી વરસાદના દિવસમાં,

એ તો અકળ અમસ્તું બસ વાર-વાર વરસે।

ભીંજાઉં ન્હાઉં ડૂબું આઘે તણાઉં એવું.

આ નેહના ગગનનો સઘળોય સાર વરસે।

હા જો કહું તો વરસે, ના પણ કહું તો વરસે,
કંઈ ના કહું તો આવી આવી ધરાર વરસે,

છલકી જવાય એવું કે છોળ થઈ જવાતું,
ઘેઘૂર ને ઘૂઘવતો એવો ખુમાર વરસે।

–  નયના જાની

નેજવાંની છાંય તળે બેઠો બુઠાપો
એનું ઝાડ જેમ ઝૂલ્યું છે મન,
કરચલીએ કરમાયાં કાયાનાં હીર,
તોય ફુલ જેમ ખૂલ્યું છે મન

આંગણામાં ઊગ્યો છે અવસરનો માંડવો
ને ફરફરતો તોરણનો ફાલ,
એવું લાગે રે ઘડી ઊગી છે આજ ફરી,
વીતેલી રંગભરી કાલ !

છોગાની શંકાએ માથે ફેરીને હાથ,
ખોળે ખોવાયેલું ગવન
ઠમકાતી મંદ ચાલ ઘરમાં ને બારણે
ને છલકાતું એ જ નર્યું રૂપ

કંકુના પગલાંમાં મ્હોરી ગૈ વાત,
જેને રાખી’તી માંડ માંડ ચૂપ !
સમણાંને સાદ કરી, હુક્કો મંગાવ્યો જરી,
ઘૂંટ ભરી પીધું ગગન !

નેજવાંની છાંય તળે બેઠો બુઢાપો
એનું ઝાડ જેમ ઝૂલ્યું છે મન

– હરિકૃષ્ણ પાઠક