Kaynaklar kısmında, içerikte bahsedilen Çocuk Gelişimi kitaplarına, makalelere ve videolara bağlantılar ekledim. Belki zamanla bu dosyayı geliştirip elimdeki diğer kaynaklarla değiştirebilirim.

Yayınlarından çok keyif aldığım ve patreon üzerinden desteklediğim 3 podcast yaratıcısı var: Fularsız Entellik / Immanuel Tolstoyevski, Özgür Mumcu ve Eray Özer ile Yeni Haller ve Nilay Örnek – Nasıl Olunur. Geçen hafta Yeni Haller‘den 1 aylık NeoSkola üyeliği hediye ettiler o sayede bir süredir merak ettiğim NeoSkola’yı da kullanıp, inceleme fırsatı buldum.

Notları neden blogumda yayınlamadım?

Uzun süredir blogu boşladım aslında, tüm notları blogumda da yayınlayabilirdim ya da medium’da da yazabilirdim. Ancak Medium’dan hoşlanmama sebebim ayda 2 ücretsiz içerik konusu, o yüzden orada içerik üretmiyorum. Bir süredir no-code araçlarına merak saldım ve genelde notlarımı Notion’da tutuyordum. Şimdilerde Coda’ya şans verdim, özelliklerinden  ve kolaylığından gayet memnunum. Burada da amacım Coda’da içerik üretip onu yayınladığımda, analiz için ne kadar bilgi verdiğini görebilmekti.

• Hem Notion ve Coda’da içerik üretmek çok hızlı çok kolay. WordPress ve Elementor’da neredeyse sonsuz stil seçeneği var. Çoğuna ihtiyaç duymadığım halde beni kullanmaya zorluyor genelde, bu da yoruyor.
• Bir içeriği kendi başına bir siteye dönüştürmek çok kolay. Notion’da hazırladığım içeriği gk.gunkaragoz.net adresinde yayınlıyorum. 
• Notların yanına sevdiğim şekilde tablolar ekleyip çeşitli hesaplamalar yaptırabiliyorum. (örn. toplam dolu satır sayısı, 1. kolondaki başlangıç ve 2. kolondaki bitiş tarihleri arasındaki gün sayısı)
• Notion’da göremediğim analitik verileri Coda’da görüyorum ancak tabi çok detaylı değil. Sadece Günlük, haftalık ziyaret sayıları ve oturum türü (desktop/mobile) bilgilerini verebiliyor.

Neoskola içerikleri nasıl?

NeoSkola‘da alanında uzman kişilerden kaliteli içerikler var. İçerideki 57 eğitim için yıllık 259,90₺ (2022 Mayıs – bayram özel indirimi, normalde 349,99 ₺) baya ucuz aslında. Youtube’da da bulabileceğiniz kişilerin ve benzer içeriklerine karşın farklı olarak düzgün organize edilmiş içerikler var. Bunların dışında her eğitimin forumu, ekstra kayıtları/dosyaları ve benim henüz denk gelmediğim eğitmenlerle canlı yayınlar mümkün.

Sonuç olarak, bu süreçte edindiğim bilgileri, başka ebeynlerin de işine yarayabileceğini düşündüğüm notlar şeklinde bir araya getirdim. Aşağıdaki bağlantıdan ulaşabilirsiniz.

Bulduğum diğer sitelerde ya çok fazla bilgi eklediğinden (noktasal bilgiler) ya üyelik gerektirdiğinden ya da artık bağlantılar kurbağa olduğundan, benim ihtiyacıma üsttekinden daha uygun bir çözüm bulamadım. Bir bölgenin ya da ülkenin tüm şehirlerinin sınırlarını toplu olarak almayı bilen varsa bildiğini kendine saklamasın 🙂

1. OpenStreetMap’ten ilgilendiğimiz adresi yazıyoruz. Örnek: İstanbul
   https://nominatim.openstreetmap.org/ui/search.html
2. Soldaki listeden poligon gösterecek şekilde (Administrative) tıklayarak ya da biraz uzaklaşarak, doğru yerde miyizi emin oluyoruz, zira aynı isimle dünyada tonlarca yer olabiliyor.
3. Haritanın sağ üstünden “Show Bounds”a tıklayıp haritanın merkezinin ya da son tıkladığınız yerin enlem, boylam olarak konumunu alıyoruz. örn. 41.20165,28.96483
4. Mapit adresine gidiyoruz ve bulduğumuz konumu aratıyoruz
   https://global.mapit.mysociety.org
5. Arattığımız konuma ait yerler çıkıyor, il, ilçe, bölge, ülke bazlı gibi. Buradan ilgilendiğimiz yeri seçiyoruz. Örn. İstanbul
6. Sonuçlardan istediğimiz formatı (örn. KML) seçip indiriyoruz.
   

ImportJSON script’i bu dosyayı çalıştırmak için ön gereksinim.

1. Google Spreadsheets’le Adresten Enlem (latitude) , Boylam (longitude) nasıl bulunur?

Öncelike gün batımı ve gün doğumu bilgisini nasıl alabileceğime baktım ve bu siteyi buldum:

https://sunrise-sunset.org/

Gün doğumu ve gün batımı, her yerel nokta için değişkenlik gösterdiğinden alınmak istenen saat bilgisine koordinat bilgisi eklemek gerekti, o sebeple ilk iş adresten enlem/boylam almak oldu. Bunun için de openstreetmap (OSM) API’sinden yararlandım.

https://nominatim.openstreetmap.org

Benim işime yarayan haliyle lokasyon aramayı postakodu ve ülke olarak Amerika özelinde yaptım, ancak kolayca değiştirilebilir ve hatta tam adres araması yapılarak da kullanılabilir. OSM API dokümanında detaylar mevcut.

How to find latitude, longitude of an address using zipcode in Google Spreadsheets?
https://docs.google.com/spreadsheets/d/1p1zvJV35yDQr4Ivs6j-M7HusU6oRojRzFpAYmai3MQU/edit?usp=sharing

2. Google Spreadsheets’le Saat Dilimi (Timezone) ve Saat Dilimi Farkı (Timezone Offset) Nasıl Bulunur?

Gün doğumu/gün batımı bilgisi için kullandığım API’de gerekli olan ikinci bilgi saat dilimi ve saat dilimi farkı bilgisiydi. Bunu da yine adrese bağlı yaparak çekmek istedim. Bunun için de araya taraya bu servisi buldum:

https://api.teleport.org

Verilen koordinatın zaman dilimi bilgisini çekmek biraz zahmetli oldu, zira direkt olarak istediğim bilgiye erişemedim, 4-5 adımda alabildim. Verilen tarih, zaman ve koordinat bilgisine göre saat dilimini alabildim.

How to find timezone, timezone offset and daylight saving time (DST) offset for given coordinates in Google Spreadsheets?
https://docs.google.com/spreadsheets/d/1p1zvJV35yDQr4Ivs6j-M7HusU6oRojRzFpAYmai3MQU/edit?usp=sharing

3. Google Spreadsheets’le Gün Doğumu (Sunrise) ve Gün Batımı (Sunset) nasıl bulunur?

Artık elimde gerekli bilgiler olduğu için iki üç şekil şukul tasarım işi bir şeyler ekleyerek, istediğim sonuca ulaştım.

How to find Sunrise/Sunset Times in Google Spreadsheets?
https://docs.google.com/spreadsheets/d/1p1zvJV35yDQr4Ivs6j-M7HusU6oRojRzFpAYmai3MQU/edit?usp=sharing

Bu çalışmayı yaparken, ücretsiz ve üyelik gerektirmeyen API’lerden yararlandım. Muhtemelen ücretli, üyelikli servislerle bunları yapmak çok daha kolay olacaktı. Ayrıca, ImportJSON isimli muhteşem script (macro) işleri çok kolaylaştırdı. Biraz Google Spreadsheets bilmek, biraz API kurcalamış olmak ve jSON tipli verilerle uğraşmak sonuca ulaşmak için yeterli oldu.

Ara ara ufak tefek işime yarayan Google Spreadsheets dosyalarını paylaşmaya devam edeceğim.

İlk iş Internet Explorer kullanarak arama kutusuna “Download Chrome” yazıp, yeni tarayıcımı yüklediğim kısmı atlıyorum. Sonrasında da Edge’in yeni Chrome bazlı sürümünü indirip ikincil tarayıcı olarak kullanıyorum. Kurumsal hayatın farzlarında bizim şirket için MS Outlook, MS Teams, Atlassian JIRA ve Confluence var, Slack kullandığımız durumlar da oluyor. Bu yazıda kişisel ve iş hayatımda düzenli olarak kullandığım uygulamaları harmanlamaya çalıştım.

• Microsoft Excel / Google Spreadsheets
  • Excel’siz yaşayamam abi! Alttaki uygulamaların çoğundan (hepsi mi acaba ya?) MS Excel ya da Google Spreadsheets için fedakarlık ederim. Bunun tüm mühendisler için iyi bilinmesi şart bir uygulama olduğun düşünüyorum. Google Spreadsheets ile henüz tam karşılığını yapamadığım bir Excel dosyası olmadı, ikisine de hastayım. MS Excel iş için, Google Spreadsheets kişisel.
• Microsoft Powerpoint / Google Slides
  • Sunum yapabilmeyi herkes en azından bir miktar bilmeli. Fikrini ya da ürününü satabilmenin en kolay ve en çok tercih edilen yolu, sunum hazırlayabilme becerisini gerektiriyor. Sunum dışında da çizim yapmak için bile PowerPoint kullanıyorum.
• Notepad++
  • Microsoft’un standard Notepad uygulaması yerine bunu neden satın almadığını ya da aynı özelliklerini getirmediğini merak ediyorum. Eklentileri ile müthiş bir uygulama haline geliyor. Yeri gelir zengin metinleri formatından kurtarmak için kullanırsın, yeri gelir kod yazarsın, yeri gelir iki dosyayı satır satır karşılaştırırsın, yeri gelir xml/json formatlarsın… Üretkenliği artırmak için faydaları saymakla bitmez 😀 En çok ihtiyaç duyduğum eklentileri de şunlar
    • Compare
    • XML Tools
    • CsvQuery
    • JSON Viewer
• Ditto Clipboard Manager
  • MS sadece son kopyalanan bilgiyi yapıştırabilirken, ditto sayesinde eski kopyalamalara (yazı, resim, dosya vs.) erişebiliyorum. Üstüste kopyalayıp yanlışlıkla kaybetmeler yok artık.
• Everything Search Engine
  • Windows’un araması ile henüz aradığım bir şeyi bir seferde bulabildiğimi hatırlamıyorum, en az 10-15 dakikamı harcıyorum. Ancak Everything ile regex bazlı arama yapabilmek sonuçlara 2 saniyede ulaşabilmemi sağlıyor.
• Visual Studio Code
  • Geliştirici değilim (maaşımı onun için kazanmıyorum manasında), ama günlük hayatta işlerimiz otomatize etmek için ya da kolaylaştırmak için, kısacası hayatta kalacak kadar kod yazıyorum, Python’la uğraşmayı seviyorum ve bu VS Code tam bir harika dostum. Eklentileri de müthiş kolaylıklar sağlıyor. Ayrıca, statik, dinamik, e-ticaret web sitesi falan yapılır, bize ulaşın.
• Microsoft OneNote / Evernote
  • Not tutmak için OneNote kullanıyorum, Evernote’a alışamadım :/
• Google Keep / Microsoft To Do
  • Microsoft’un o çok sevdiğim Wunderlist’i satın alıp öldürmesinden sonra, günlük listeler için (market alışverişi, yapılacak işler vs.) Google Keep kullanmaya başlamıştım. Sonra Wunderlist, To Do olarak geri geldi, artık iş için MS To Do, kişisel konularda Google Keep’i kullanıyorum.
• dBeaver
  • Hem iş için hem kişisel olarak Oracle / Postgre / MySQL DB bağlantılarına ihtiyaç duyuyorum, hepsi bir arada ve ücretsiz bir uygulama.
• SQL Developer
  • Oracle için ücretsiz dbeaver alternatifi. Bu klasmanda en üstte sanırım TOAD var ama tüm özelliklerine ihtiyaç duymuyorum bir de ücretli ve tuzlu.
• SQLiteStudio / DB Browser for SQLite
  • .sqlite dosyaları için bu arkadaşlar yardıma geliyor, bir nevi midyat ve seyfo.
• mRemoteNG / Remote Desktop Manager (RDM)
  • İşim gereği uzak masaüstü erişimlerine illa ki ihtiyaç duyuyorum. Windows’un Remote Desktop Connection aracı çok sınırlı özelliklere sahip ve yeterli gelmiyor. mRemoteNG ile birden fazla uzaktan bağlantıya çok kolay bir şekilde erişebiliyorum ve konfigürasyonları şifre değişikliği vs. gibi durumlarda çok kolay düzenleyebiliyorum. RDM de fena değildi ama mRemote her şeye yetiyor.
• TreeSize
  • Bilgisayarınızda yer mi kalmadı? Bakalım en çok hangi klasör doluymuş, hmmm C:\Windows\System32\Dosyalar klasörü baya dolu (bunu anlayanlar liseli değildir) 🙂

• Snagit
  • Ekran görüntüsü alma için birinci seçeneğim Snagit.
  • Alternatif 0: MS Snipping Tool (Windows 10’da standard geliyor)
  • Alternatif 1: ShareX
  • Alternatif 2: Greenshot
  • Alternatif 3: PicPick
  • Alternatif 4: TechSmith Capture (Formerly Jing)
• LiceCap
  • Ekran görüntülerini küçük boyutlu gif olarak kaydetmeye yarayan miniminnacık bir araç. Ama çok faydalı. Fare tıklamalarını ve süreyi gif üzerine göstermeyi ilk elden açmak lazım yoksa nerde başlıyor nerde bitiyor anlamak çok zor oluyor, sonuçta gif dönüp dönüp duruyor 🙂
• Camtasia
  • Ücretli olmasa iyi çocuk aslında. Basit arayüzü ve kapsamlı özellikleri ile çok kısa sürede çok güzel işler çıkarılabiliyor. Eğitim videolarımızı Camtasia kullanarak hazırladık.
• Moqups
  • Kurulum gerektirmiyor, bulut mulut bir şeylerde çalışıyor işte. Ürün ekibinde maket tasarımlarımızı (moqup), akış diyagramlarımızı (flow chart) çizmek için kullanıyoruz. Fikri test etmek için önce görselleştirmek çok önemli.

Bugün itibariyle benim için ilk günden olmasa da olur ama ihtiyaç olunca çok işe yarıyor kategorisi yarışmacıları:

• Oracle VM Virtual Box: VM’siz hayat olmuyor.
• Process Hacker
• SysInternals: Process Explorer, TCPView ve niceleri
• Fiddler
• YALV! / Log4View: XML loglarını güzel gösterip aratılabilir hale getiriyorlar.
• Log Parser Studio / WebLog Expert : Offline HTML Log parser. 2020 yılı da olsa lazım oluyor işte.
• Dr. Explain : Word’de yazdığımız yardım dokümanlarını HTML formatına dönüştürüp, uygulama içine kolayca gömebilmek kullanıyoruz.

Alttakileri de bu ara çok kullanmaya ve denemeye başladım, gayet verimli ve üretkenliği artıran şeyler:

• Integromat / Zapier : IFTT ile yıllar önce başladığımız kurallara bağlı otomasyon süreci artık çok acayip yerlere geldi.
• Bubble.io: Kod yazmadan sadece arayüz üzerinden uygulama yazmak için muazzam işler yapıyor bazı abiler.
• Figma: Ekipler için ünlü ortak tasarım yapmaca uygulması. Şirkette bunu kullanmıyor olmamız üzücü.
• Zeplin: Figma’nın alternatifi, ürün geliştiricilerin bir arada çalışması için güzel bir şey. Hemi de Türk menşeili. (milliyetçiliğim tuttu hadi hayırlısı). Ne yazık ki bunu da şirkette kullanmıyoruz.
• Canva: Muhteşem bir şey. Asıl amacı anladığım kadarıyla dijital pazarlamacı arkadaşların sosyal medyada paylaşım yapma işini kopkolaylaştırmak. Her türlü fotoğraf düzenlemesi için, ikon bulmak için, ufak animasyonlu videolar yapmak için kullanılabiliyor.

“Kısa liste” (!) şimdilik bu kadar 🙂

İlk karşıma çıkan bu link oldu ama bana çok yardımcı olmadı: https://wordpress.org/support/topic/the-site-is-experiencing-technical-difficulties-please-check-your-site-admin-em-3/

Her wordpress çaktığında yaptığım gibi ilk olarak eklentileri tek tek etkisizleştirdim. FTP’den ya da dosya yöneticisinden www/wp-content/plugins adresine gidip, her bir eklentinin klasörünün ismini değiştirip (örnek : disabled.EKLENTI_ISMI) sitenin açılıp açılmadığını kontrol ettim, tümünü değiştirdiğimde hala sitede aynı hata vardı. Veritabanından da denedim (https://support.managed.com/kb/a2094/how-to-manually-disable-a-wordpress-plugin.aspx) ama o da sonuç vermedi.

Bugüne kadar hep işe yarardı ama bu sefer olmadı.

Sonra wordpress log’larını açmak için konfigürasyon dosyasına (www/wp-config.php) aşağıdakileri ekledim.

define('WP_DEBUG', true);
define('WP_DEBUG_LOG', true);
define('WP_DEBUG_DISPLAY', false ); /* bunu true yaparsanız sitenizde tüm loglar (dbname, dbuser vs) açıkça görünüyor, yani yapmayın :) */  

Sayfayı yeniledim, www/wp-content klasöründeki error.log dosyasına baktım, anlamlı bir log yazmadı.

[22-Oct-2019 15:45:43 UTC] PHP Fatal error:  Uncaught Error: Call to undefined function mysql_connect() in /home/public_html/wp-includes/wp-db.php:1643

İlgili satırı (wp-db.php:1643) google’layınca, php eklentileri ile ilgili olabileceğini söyleyen yazılara denk geldim. Sunucu ayarlarında PHP’deki eklentilere baktım, söyledikleri eklenti yoktu.

O sırada, aynı sunucudaki aynı wordpress sürümündeki 2 siteden (isgorusmesirehberi.com ve gunkaragoz.net) birinin PHP 7.0 ile birinin PHP 7.3 (otomatik) ile çalıştığını gördüm. İş Görüşmesi Rehberi (İGR) çalışıyordu, benim site ise nanay… İGR’nin PHP’sini 7.3’e çektim çat o da gitti 🙂 Sonra benim siteyi 7.0’a çektim benimki geri geldi 🙂 Tek tek versiyonları denedim, en son desteklenen PHP sürümünün 7.1 olduğunu bulunca, siteleri çalışır halde bıraktım. Görünen o ki sunucunun otomatik php versiyonunu güncellemişler ve benim site de ondan göçmüş.

Bu şekilde çözdüm şimdilik ama wordpress’le ilgili başka bir sıkıntı mı bilmiyorum henüz. Yarın bir gün aynı sorun olursa geri gelir buraya bakarım diye notumu aldım.

Superuser’daki bu sorunun kabul edilmiş cevabı benim için geçerli olmadı. Onun hemen altında daha fazla oy almış olan çözüm benim işimi gördü, Türkçe olarak da bulunsun diye burada not edeyim dedim.

Adım adım:

1.  Olay görüntüleyici başlatın
2. “Windows Logları” nı açın ve sonra “Sistem”i bulun
3. “Sistem” e sağ tıklayın ve “Geçerli Günlüğü Filtrele” yi seçin.
4. Gelen sorgu kutusunda “Tüm Olay Kimliği” yazan yere “225” (tırnaksız) girin.
5. Daha sonra, sürücüyü kilitleyen bir işlem olduğu için USB’yi güvenli çıkaramamanıza neden olan tüm olayları göreceksiniz.
6. Tüm bu girişlerin zaman çizelgelerine bakın ve sürücüyü çıkarmaya çalıştığınızda hangisinin neden olduğunu görün.
7. İlgili uygulamayı durdurun (görev yöneticisi > işlemler > sağ tık > sonlandır). Görevin bir şekilde sonlandırılması (kilit içeren programın kapatılması) çoğu zaman yeterlidir. Windows Arama hizmetini durdurmak da gerekebilir. Bir antivirüs taramasının durdurulması da gerekli olabilir (eğer o anda herhangi bir virüsünüz olduğundan şüphelenmiyorsanız).

Kindle’ın şarjı bittikten sonra şarj ettim, tam şarj olduktan sonra kendini yeniden başlatmaya başladı. Ayarlara bile giremeden sürekli yeninden başlıyordu.

Aşağıdakilerin hepsini denedim hangisi çözdü hala bilmiyorum ama muhtemelen sonuncusu 🙂

1. Kindle’ı güç kablosu bağlıyken yeniden başlat: 40 saniye açma kapama düğmesine basılı tut (3-4 kere yaptım)
2. (girebilirseniz) Uçak modunu kapat / aç birkaç kere (her işlem sonrasında yeniden başlıyor ama çözmedi)
3. amazon.com’a gir, kindle’ın kaydını sil (Manage Your Content and Devices > Select Kindle > Deregiste – https://www.ifixit.com/Answers/View/387442/Why+is+my+kindle+constantly+restarting)

Yeniden başladığında wifi’a tekrar bağlandı, sol üstte yazan Gün’s Kindle silindi, My Device yazdı. Bu sefer ayarlara girebildim ve cihazı tekrar kaydettim, sorun yok, herhangi bir şey de kaybolmadı.

GoDaddy Fiyat / Performans Rezaleti

Ekşisözlük başlığı gibi oldu ama bu rezalete puan verecek çok adam tanıyorum 🙂 Godaddy aylık 18.99₺ gibi görünse de yenileme zamanı gelince 30.99₺ ye çıkıyor. Godaddy hizmet konusunda acayip dandik, soru sorabilmen için bile belli saat aralığında telefonla araman lazım, peh. Dandik bir bir hizmet için senelik masrafım 300 küsür lira olmuş o yüzden zaten saçmalık.

512 MB Ram
1 CPU Core
SSD olmayan Disk (hatırlamıyorum ne kadardı)

Ben de alternatiflere bakmaya başladım. Türkiye’den Radore, İHS, Natro gibi çok bilinen alternatiflere baktım, sonra geliştiricilerin tercih ettiği DigitalOcean, Linode gibi sanal sunucu kiralama seçeneklerini araştırdım. Dedim ki bana özel kaynak ayırırsa hiç sorun olmaz, ama güzel şakalandık 🙂

Linode’a Geçiş, Kurulum ve Sıkıntılar

DigitalOcean’ı zaten kişisel VPN için denenmiştim ve başka amaçla kullanmadığım için memnundum. Bir de Linode deneyeyim dedim, bakarsın bunu daha çok beğeniriz, VPN’i de buraya taşırız bu makina bana yeter diye düşündüm. Teorik olarak yeterli gelmesi lazımdı aslında 🙂 GoDaddy’den pılımı pırtımı yedekledim ve niyet ettim Linode’a geçmeye. Tüm dosyaları, eklentileri vs. olduğu gibi Linode’a taşıdım.

Linode’da en küçük konfigurasyon ile başladım (aylık 5$), gerekirse yükseltirim diye. Dokümanlarını okudum, wordpress nasıl kurulur, 2 wp sitesi nasıl aynı anda çalıştırılır her şey güzel ve kolay görünüyordu. Linux tecrübemin olması biraz işleri kolaylaştırsa da bazı şeylere hakim olmadığım için dokümanlara ve google’a başvurup durunca bir rahatsızlık hissetmeye başladım. İlk siteyi kurdum, her şeyi dokümanlara baka baka kendim kurdum, (wp, phpmyadmin vs.), güzel, her şey çalışıyor. Mail server kurmak lazım bir de, onun işi biraz uzundu sonraya bıraktım. İkinci site olarak HTML denedim o da tamam. Ama ikinci wp sitesini bir türlü kuramıyorum, daha doğrusu kurmama rağmen htaccess’teki sıkıntılardan ötürü yönlendirmeler düzgün çalışmıyor, sayfalar açılmıyor vs. Eh dedim olmuyor, bir süre kalsın böyle, buluruz çaresini.

Daha sonra ilk wp sitesi de açılmamaya başladı, “alala, noluyor ya ” diyerek bakıyorum makina açık her şey yolunda görünüyor. Sonra, destekten yardım istedim, baya uğraştılar sağolsunlar (Linode destek baya iyi ve hızlı). Sorunun bir eklentiden ötürü makinanın kaynak sınırlarını tükettiği o yüzden açılmadığı ortaya çıktı. Haydaaaa, e ben sırf bu yüzden buraya geldim?! Nerden bulacağım şimdi hangi eklenti olduğunu? Ya dedim bu makinayla uğraşmak da sıkıntıymış, bunlar da zor işler, geliştirme yapmıyorsan da benim için gereksizmiş aslında dedim ve tekrar ilk alternatiflere döndüm.

GetLark’ı Keşfetme

Baktım Türkiye’deki barındırma siteleri ucuz değil, bi’ de dolarla, yani yurtdışı barındırmaya göre bir avantajı da yok. Biraz google’ladım Quora’da yazmış birisi GetLark diye bir şey çok sade, güzel vs. Bi’ bakayım dedim neymiş ne değilmiş diye, ben denerken ilk 2 ay ücretsiz deneme vermişlerdi (şu an 14 güne düşürmüşler). Kendi paneli var ve arayüzü çok sade, kullanımı çok kolay. Kolayca hosting ekle, domain ekle, email ekle, backup al yapabiliyorsun. SSD disklerde çalışması ve Litespeed dedikleri bir nane sayesinde acayip de hızlı. Bir WP sitesi kurmak 1 dakika falan sürüyor. Dedim bu tam benim istediğim, fazla bir şey istemiyorum ve istediğim her şeyi de kolayca yapabilyorum!

Linode’dan GetLark’a WordPress Siteyi Taşıma

Bu sırada hala Linode’da duruyor siteler, makina cevap vermiyor, backup’tan 1 hafta geriye dönüyorum düzelsin diye, bir de öyle pisliği var ama neyse ki yani yazı falan yazmıyorum da kaybolan bir şey yok. Aylık 2 dolar da backup’a ödüyorum, backup tan dönmek için de diskte yeterli alanın olacak vs. derken iyice sıkıntı. Neyse son halinde stabil hale getirdim, bu sefer linode’dan dosyaları taşımadım sadece yazıların, kategorilerin vs. olduğu xml dosyasını indirdim. GetLark’ta temiz bir WordPress kurdum ve WordPress’in kendi eklentisi WordPress aktarıcısı ile xml dosyasını içe aktarma yaptım. Sonrasında sadece upload klasöründeki dosyaları taşıdım ve gerekli eklentileri ve temaları sonradan kurdum. 2 site için de aynı işlemi yaptım ve yaklaşık yarım saatte ikisi de hazırdı!

2 aylık deneme sürem bitmek üzereydi ve biraz daha denemek istiyordum, destekten bunun için yeni bir hesap açmak zorunda olup olmadığımı ve ne yapabileceklerini sordum, yeni hesap açmadan bana 2 aylık deneme daha hediye ettiler, çok iyi oldu çok da güzel oldu tamam mı 🙂 Sorduğum diğer sorulara da neredeyse anında cevap alıyorum, çok da yardımseverler.

2018 Ocak ayından beri GetLark kullanıyorum ve her şey çok yolunda, umarım bu şekilde devam eder. Site hızlarında hissedilir bir artış oldu ve 6 aydır hiç kaynak sorunu yaşamadım, şiddetle tavsiye ederim.

GetLark’a bu referans linki ile üye olursanız, 1 ay hediye ediyorlar. İyi günlerde kullanın.

Bu arada domain’leri hala godaddy’den alıyorum, bir ara ona da çözüm bulmak lazım 🙂

Düzenli TV seyredilmiyor bizim evde, açık olduğu zaman da kısıtlı baya. Türk TV’lerinde düzenli takip ettiğimiz bir program olmadığı gibi, dizi-film izlemek istersek bilgisayarı bağlıyoruz. Ama TV’yi en çok playstation nedeniyle ben kullanıyorum 🙂

Yine de evde bulunsun lazım olur diye abonelik yapalım, hem de Turkcell TV’ye bir şans verelim dedik. Birkaç aydır deneyimlediği yeni dijital tv üyeliğimiz hakkında çok da memnun olduğumu söyleyemem.

Kurulum

• Kurulum nedense çok zorluydu. Turkcell TV Cep üyeliğim olduğu için, cihaza aynı telefon numarası ile kayıt yapamadılar (bunu anlamak için de yarım saat falan geçti), başka numara istediler. Başka numara ile kayıt yapmak istemedim önce, biraz uğraştılar ama sonra mecbur kaldım, eşimin numarasını verdim. Neyse ki hat Vodafone da olsa kabul ediyorlarmış.

Cihaz ve Kumanda

• Küçük olması güzel, kibar şık bir cihaz, ama Digiturk kutusundan alışkanlık olsa gerek, aktif kanal numarası görmemek kötü.
• Kumanda aşırı kullanışsız, tasarımı çok kötü, 90’ların vidyo kumandalarına benziyor, çok fazla tuş var. Tuşlar çok küçük, yaşlı insanların kullanabileceği boyutta değil kesinlikle.
• Altında QWERTY klavye var, sürekli elinin altında tuş olması yetmiyor gibi bazen yanlışlıkla alttaki tuşlara basılarak kanal falan değiştirilebilir. Bu özelliğe sahip, klavyeli Nokia telefonlar ve Blackberry bile telefonlar bile kalmadı artık piyasada, ne gerek var ya öyle tuş takımına kumandada, yap bir mobil uygulama televizyonu oradan yönetirsin.
• TV+ şeklinde açma kapama düğmesi mi olur ya? Evrensel kırmızı IO butonu olmalıymış üstünde. Hele bir de herhangi bir tuşa basınca yanıp sönmesi yok mu, beni benden alıyor. Bari o özelliği kapatabilme şansı verseymişsiniz iyi olurmuş.
• Genelde TV’ler kapalıyken, kanal tuşlarına basarsanız da açılır, açma kapama düğmesi şart değildir, ama bu Turkcell TV kumandası sadece TV+ kumandasından açılabiliyor, o da alışkan bozan bir davranış olmuş.
• “Kanallar” butonu PIP özelliğinden daha önemsizmiş gibi sonrasına koymuşlar, ayrıca da ince küçük bir şey olmuş. Bir TV kumandasından beklentim yeterince kullanışlık aç kapa, ses/kanal değiştirme, kanallar menüsü. Gerisi ıvır zıvır.

Yayın, Menüler ve Kanal Geçişleri

• Bazı HD yazan kanallar gerçek HD değil, özellikle belgesel kanallarında net fark ediliyor. (1080 değil maks. 720) (Digiturk’te bazıları HD bazıları değildi ama en azından yazdığı gibiydi.)
• Ses açıp kapatmak zor, can sıkıcı, o kadar yavaş ki hızlıca kısmak istersem basılı tutuyorum ama ne zaman duracağını bilemiyorum, mute’a kadar gidiyor.
• Kanal menüsünün tüm ekranı kaplaması muazzam bir UX hatası :/ Hiçbir dandik uydu cihazında bile tüm yayını kapatan bir ekran görmedim. Kanal menüsünden kanal seçip değiştirmek de zor, çünkü her kanal değişikliğinde kanal menüsünü kapatıyor. Ben istiyorum ki bi’ kanalda ne varmış göreyim, beğenmediysem hızlıca diğer kanala geçebileyim. (a.k.a. zapping)
• Kanalların gruplanmamış olması (haber, müzik, belgesel, spor vs) bir kanaldan diğerine geçişi baya zorlaştırıyor.
• Kanal geçişleri efsane yavaş (2-3 sn beklediğim) oluyor. Bunun için 2 kere çağrı kaydı oluşturdum, bir değişiklik yaptıklarını söylediler, cihazı kapatıp açmam gerekti, sonrasında “biraz” hızlandı. Ancak bir süre sonra yine aynı yavaşlığa geri dönüyor.
• Yayınların gecikme yaşadığı durumlara denk geliyorum zaman zaman. Sanki internet yavaşlamış gibi (ama aslında bilgisayarda bir sorun yok) ya da cihaz çok ısınıp da ses ve görüntü senkronizasyonu kayboluyor gibi şeyler oluyor.
• Menüleri karışık, menü tuşuna basınca benim beklediğim ayarlar falan ama garip bi menü çıkıyor, TV+’da neler var, bana özel, tv rehberi, interaktif. Neyin ne olduğunu, tv rehberi hariç, tıklamadan bilemiyorsun. Bir de altta arama falan var ama neyi arıyor ya da ben nasıl arıyorum hiçbir fikrim yok.
• Hiçbir menüden “Çıkış” tuşu ile çıkamıyorsun 🙂 Sadece “Geri dön” tuşu ile çıkabiliyorsun.

Diğer sorunlar

• Cihaz ayda birkaç kere durduk yere kendi kendine cevap vermez oluyor (kumanda hiçbir şekilde işlemiyor), daha sonra sorun devam ederse tamam’a basın gibi bir anlamsız hata çıkıyor, sonrasında Turkcell TV servisi yeniden başlatılıyor diyor ve yayın devam ediyor. Bazen de devam bile edemiyor, bunun için de çağrı merkezi cihazı kapatıp açmamı önermişti, evet o şekilde sorun çözülüyor 🙂
• Halk TV, Ulusal Kanal olmaması ve yeterinden fazla şekilde havuz medyasına maruz kalmanıza neden oluyor 🙂
• 2 uygulama yapmışlar, birisi mackolik ama sanırım TRT Telegün (teleteks) bu programdan net daha iyi. fizy’ye de üyeliğim olmadığı için 30 sn like dinlemeler yapabildiğim için pek bir şey anlamadım. Ayrıca uygulama kullanımlarının kotadan düşmesi pek makul değil gibi ama neyse kullanmıyorum.
• Bazı kanallarda “Bu içeriğe abone olmadınız abone olmak için OK tuşuna basınız” yazması da ayrı bir UX hatası. Sanki hemen OK’e basında abone olacakmışım gibi hissediyordum, korktuğumdan basmıyordum halbuki OK’e basınca soruyormuş. Dil önemli oradaki yazıyı daha açık yazmak lazım 🙂 Ayrıca ekrana gelen paketin detayı nedir, buna abone olunca başka neler geliyor belli değil, öyle olunca da hiçbir şekilde aboneliğini yükseltmiyorsun.

Artıları

• Yayınların son 12 saatini sürekli olarak kayıtlı tutması, geri sarabilmeniz, çok güzel. Digiturk’ün en çok kullandığımız özelliği, reklamsız izleyebilme şansı verdiği için “Dilediğin zaman izle”ydi. Ancak her yayın bulunmuyordu, genelde diziler falan oluyordu. Turkcell TV’de ise herhangi bir yayına erişebiliyorsun. Türk TV dünyasında diziler ve herhangi bir programda da saatlerce reklam olduğu için, o kısımları atlayabilmek çok zevkli 🙂 Canlı yayınlar haricinde diğer programları izlemeye genelde geç başlayıp reklamlara zaman tanıyoruz. İstediğin programı kaydedebileceğin belli bir süre kota da var aslında ama kim uğraşacak ya programı kaydetmekle, nasıl olsa internette var.
• O anki şartlarda maddi olarak en uygun dijital TV aboneliği Turkcell’di. Digiturk’ün minimum HD’li giriş paketi 30 lira iken, Turkcell TV’ye aylık 15 liraya üye oldum. Tivibu için de birkaç kere başvuru yaptım web formları üzerinden ama dönüş yapan olmadığı için tercih bile olamadı. Kablo TV’ye de bir göz gezdirdim fakat onun da benzer ücretleri vardı ve bir artısını göremedim açıkçası.

Kısacası deneyimim şu an için kötü, artıları eksilerine yetmiyor şimdilik, 24 aylık taahhüt sonrasında devam etmeyeceğim gibi görünüyor. Hatta şimdi bir mini uydu cihazı almaya niyetlendim alternatif olarak, sırf şu kanal geçişlerinden bunaldığım için hızlı kanal geçişi olan ucuz yollu bir şeyler arıyorum. 4 sene önce TV’yi alırken 200 lira daha verip uydu girişli almadığıma da ayrıca hayıflanıyorum.

Turkcell TV’nin ürün yöneticisine selamlar, umarım geri bildirimler faydalı olur 🙂

SW Bilgisi:

Yazılım Versiyonu : IPTV STB V100R002C02LTRT18

Arayüz Versiyonu: 1.6.1+ 201607121044

İşim gereği “en azından” Skype’a erişebiliyor olmam gerekiyor. Bu sebeple (başka bir sebebi olabilir mi zaten – hiç!) stabil ve güvenilir bir VPN uygulaması ararken, TunnelBear’ın kotasından kaçıp BetterNet’i kullanıyordum. Sonra VPN erişimleri de engellenince dımdızlak kaldık 🙂

O sıralarda düzenli olarak önüme “ücretli vpn sunucularının” ne kadar güvenli olduğu konusunda değişik yorumlar geliyordu, hatta SSG Sedat Kapanoğlu bununla ilgili güzel bir liste paylaştı. Birden “dostum kendi vpn sunucunu neden yapmıyorsun ha?” diyen birilerinden ışığı görüp, araştırmaya başladım, sağolsun medium bu konuda, bu yazının da kaynağı olan, güzel bir yol gösterdi.

“Kendinize VPN sunucunuzu kurun” yazısındaki adımlar çok basitti, her şeyi adım adım çok kolay yaptım ama vaat ettiğinin aksine çalışmadı 🙂 O yüzden ben de bir şekilde çözdükten sonra ben de kendi adımlarımı paylaşayım dedim.

Siz de aşağıdaki adımları takip ederek, 4 adımda, hadi polyannacılık yapmayalık yapmayalım ama en fazla 10 adımda, kendi VPN sunucunuzu kullanmaya başlayabilirsiniz.

ADIM 1: VPS Kiralama

Kendimize bir VPS (Virtual Private Server – sanal sunucu) kiralayarak işe başlıyoruz. Kaynak yazıda da önerilen Digital Ocean’dan hesap açarak başlayalım. Linkten (referans koduyla) hesap açarsanız, 10$ kredi ile 2 aylık deneme sürenizi başlatabilirsiniz (ben öyle yaptım). Adamların referans olayındaki açıklamasını da şuraya koyalım.

Give $10, Get $25
Everyone you refer gets $10 in credit. Once they’ve spent $25 with us, you’ll get $25. There is no limit to the amount of credit you can earn through referrals.

Hesabı açabildiğinizi (kullanıcı adı, şifre, ödeme yöntemi vs.) varsayarak devam ediyorum.

ADIM 2: Sunucu (VPS) Kurulumu

Hesaba giriş yaptıktan sonra “Create Droplet” diyerek sunucu seçimi ile kuruluma başlıyoruz.

Sonrasında sunucu seçeneklerimizi belirliyoruz. Ben önerildiği gibi aşağıdaki konfigurasyona sahip bir kurulum tercih ettim.

Image : Ubuntu 16.04.1 x64 (o gün itibariyle long-term-support olan son stabil sürüm)

Size: $  5 /mo |  $0.007 /hour | 512 MB / 1 CPU 20 GB SSD disk 1000 GB transfer

Datacenter Region: Amsterdam 3 (Avrupa için 4 seçenekten biri)

Seçimlerin sonrasında “Create” butonuna basmamız ile birlikte 1 dakika içinde sunucumuz hazır. Sunucumuzun bir arayüzü yok, sadece konsol üzerinden erişim sağlayacağız.

Aşağıda gösterildiği gibi, websitesinde console uygulaması var, Droplet üzerinden Access Console diyerek console’a erişebiliriz, ya da bir terminal uygulaması üzerinden sunucuya erişebiliriz. Ben 2. yöntemi tercih ettim.

ADIM 3: VPN Sunucusu Kurulumu – SoftEther VPN

Açık kaynak kodlu SoftEther VPN uygulamasını sunucumuza kurarak, bir VPN sunucusuna sahip olacağız. Ben MacOS üzerinde Terminal ile işlemlerimi gerçekleştirdim.

Kurulum dokümantasyonunun ana kaynağını medium’daki yazıda tıraşlamışlar biraz, ben de kendi yaptıklarıma göre şekillendiriyorum.

Adım 3.1 Gelen e-posta içerisindeki ip adresi üzerinden root kullanıcı adı ve şifre ile giriş yapın.

ssh root@SİZİN-IP-ADRESİNİZ

Adım 3.2 Giriş yaptıktan sonra sunucuyu güncelleyin.

Linux’ta her zaman bir update vardır!

apt-get update && apt-get upgrade

Kurulumda ihtiyacımız olan build-essential paketini kurun.

apt-get install build-essential -y

Adım 3.3 SoftEther VPN uygulamasını indirin ve kurun.

En güncel versiyonun linkini http://www.softether-download.com/en.aspx adresinden alın. (bu yazı yazılırken en güncel sürüm buydu). Sıkıştırılmış dosyayı çıkartıp, vpnserver dizinine girin ve kurulumu başlatın.

wget http://www.softether-download.com/files/softether/v4.21-9613-beta-2016.04.24-tree/Linux/SoftEther_VPN_Server/64bit_-_Intel_x64_or_AMD64/softether-vpnserver-v4.21-9613-beta-2016.04.24-linux-x64-64bit.tar.gz
tar xzvf softether-vpnserver-v4.21-9613-beta-2016.04.24-linux-x64-64bit.tar.gz
cd vpnserver && make

Kurulumda size soracağı lisans anlaşması sorularını, dünyanın en popüler yalanıyla (kullanım koşullarını okudum ve kabul ediyorum) cevaplayın. 3 kere 1 diyerek onaylayın.

Do you want to read the License Agreement for this software ?
1. Yes
2. No
Please choose one of above number:
1

EULA
 
Did you read and understand the License Agreement ?
(If you couldn't read above text, Please read License_ReadMe.txt
file with any text editor.)
1. Yes
2. No
Please choose one of above number:
1

Did you agree the License Agreement ?
1. Agree
2. Do Not Agree
Please choose one of above number:
1

Adım 3.4 VPN Sunucusunu sistem dizinine taşıyın ve dosya izinlerini değiştirin.

cd ..
mv vpnserver /usr/local
cd /usr/local/vpnserver/
chmod 600 *
chmod 700 vpnserver
chmod 700 vpncmd

Adım 3.5 (Opsiyonel) VPNServer’ın Linux başladığında arka planda çalışmaya devam etmesi, için aşağıdaki komutla yeni bir dosya oluşturun.

nano /etc/init.d/vpnserver

Aşağıdaki metni kopyalayıp, nano uygulaması için yapıştırın.

#!/bin/sh
# chkconfig: 2345 99 01
# description: SoftEther VPN Server
DAEMON=/usr/local/vpnserver/vpnserver
LOCK=/var/lock/subsys/vpnserver
test -x $DAEMON || exit 0
case "$1" in
start)
$DAEMON start
touch $LOCK
;;
stop)
$DAEMON stop
rm $LOCK
;;
restart)
$DAEMON stop
sleep 3
$DAEMON start
;;
*)
echo "Usage: $0 {start|stop|restart}"
exit 1
esac
exit 0

Ctrl+x ile çıkış yapın, çıkarken Y (Yes) diyerek kaydedin. Son olarak, otomatik olarak başlatılmasına izin vermek için chkconfig komutunu kullanın.

chmod 755 /etc/init.d/vpnserver
/sbin/chkconfig --add vpnserver

VPN sunucusu artık servis olarak çalışmaya hazır.

Adım 3.6 VPN Sunucusunu çalıştırın

/etc/init.d/vpnserver start

Eğer siz de benim gibi üstteki komutla çalıştıramadıysanız, bir şekilde başlangıçta çalışacak şekilde ayarlamamışsınız demektir. Uygulamayı direk çalıştırın.

/usr/local/vpnserver/vpnserver start

Aşağıdaki yazıyı görürseniz VPN sunucunuz çalışıyor demektir.

SoftEther VPN Server Service Started

Adım 3.7 VPN Sunucusunda Bağlantı Noktası (HUB) ve Kullanıcı yaratma

Önce VPN sunucumuzun yönetim kısmına giriş yapmamız gerek.

cd /usr/local/vpnserver
./vpncmd

Gelen ekrandan sunucu yönetimine girmek için 1. seçenekle devam edin.

vpncmd command - SoftEther VPN Command Line Management Utility
SoftEther VPN Command Line Management Utility (vpncmd command)
Version 4.21 Build 9613   (English)
Compiled 2016/04/24 16:39:47 by yagi at pc30
Copyright (c) SoftEther VPN Project. All Rights Reserved.

By using vpncmd program, the following can be achieved. 

1. Management of VPN Server or VPN Bridge 
2. Management of VPN Client
3. Use of VPN Tools (certificate creation and Network Traffic Speed Test Tool)

Select 1, 2 or 3: 1

Bir yönetici parolası belirleyin:

ServerPasswordSet

Bir HUB yaratmanızı isteyecek. İsmini istediğiniz verebilirsiniz.

[BU KISIMLA İLGİLİ GÖRÜNTÜ VE KODLARI ATLAMIŞIM :)]

Güvenli bağlantı için SecureNatEnable komutunu verin:

SecureNatEnable

Kullanıcı oluşturun:

UserCreate gun

Kullanıcı şifresini belirleyin:

UserPasswordSet gun

Yukarıdaki komutlarla istenen sayıda kullanıcı açılabilir, ancak seçtiğimiz sunucunun kapasitesi küçük olduğu için aynı anda 3-5 kişiye hizmet verecek kapasitede olduğunu unutmayın.

Son bir adımla IPsec fonksiyonunu etkinleştirirseniz, VPN Sunucusundaki Sanal Hub’lar L2TP uyumlu PC’lerden, Mac OS X’den ve Akıllı Telefonlardan Uzaktan Erişimli VPN bağlantılarını kabul etmesini sağlıyoruz.

IPsecEnable

Sorulan 3 soruya da Yes diyerek devam edin. “Pre Shared Key for IPsec” için Türkçe karakter içermeyen 9 karakterli bir parola girin. Bu parolayı, bağlanmak istediğimiz cihazlardan “Shared Secret” alanına yazacağız.

ADIM 4: Bilgisayardan ve iPhone’dan VPN Erişimi

Ben sadece Mac OS ve iPhone üzerinden bağlandığım için onu anlatacağım. Windows için kendi uygulaması varmış.

Adım 4.1 Mac OS bağlantı kurmak için:

System Preferences > Network adımlarını takip edip, (+) ikonundan yeni bağlantı ekleyin, tipini VPN L2TP seçin.

Server IP adresini ve VPN hesabı kullanıcınızı yazın.

Authentication Settings’e tıklayıp, VPN kullanıcısının şifresini ve kurulumun son adımında belirlediğiniz “parolayı” yazın.

Advanced… e tıklayıp, Send All Traffic over VPN Connection seçeneğini aktif hale getirin.

Son olarak Network ekranında Connect diyerek VPN sunucunuza bağlanabilirsiniz. Menu Bar’a ekleyerek bağlantı sürenizi ve durumunu görmek için “Show VPN Status in Menu Bar” seçeneğini işaretleyebilirsiniz.

Adım 4.2 iPhone üzerinden bağlantı kurmak için:

Settings > VPN > Add VPN Configuration adımlarını takip edin. Gerisini aşağıdaki gibi tanımlamanız yeterli. Tanımladıktan sonra Settings > VPN üzerinden yeni tanımladığınız VPN’i seçip, Status’unu Connected’a çekin.

Her şey hazır!

VPN’iniz düzgün çalışıp çalışmadığını kontrol etmek için, eğer herhangi bir sosyal medya erişim yasağı yoksa,  https://engelliweb.com/engellenen-URL/ adresinden şanslı bir iki adresi deneyebilirsiniz.

Sorun Giderme

Ben aşağıdaki hatayla karşılaştım.

A connection could not be established to the PPP server. Try reconnecting. If the problem continues, verify your settings and contact your Administrator.

Authentication Failed

Kurcaladıımda sorunu SecureNATEnable ve IPsecEnable seçeneğinde buldum.

IPsec durumuna bakın, L2TP over IPsec enabled olması gerekir.

VPN Server>ipsecget
IPsecGet command - Get the Current IPsec VPN Server Settings
Item                                               |Value
---------------------------------------------------+---------
L2TP over IPsec Server Function Enabled            |Yes
Raw L2TP Server Function Enabled                   |Yes
EtherIP / L2TPv3 over IPsec Server Function Enabled|Yes

Sonra SecureNat durumuna bakın. SecureNAT Enabled olması gerekir.

VPN Server/VPN>statusget
StatusGet command - Get Current Status of Virtual Hub
Item                         |Value
-----------------------------+--------------------
Virtual Hub Name             |VPN
Status                       |Online
Type                         |Standalone
SecureNAT                    |Enabled
Sessions                     |1
Access Lists                 |0
Users                        |1
Groups                       |0
MAC Tables                   |1
IP Tables                    |1
Num Logins                   |18
Last Login                   |2016-11-19 08:30:13
Last Communication           |2016-11-19 13:00:07
Created at                   |2016-11-06 11:39:54
Outgoing Unicast Packets     |13,839,250 packets
Outgoing Unicast Total Size  |11,614,417,570 bytes
Outgoing Broadcast Packets   |19,259 packets
Outgoing Broadcast Total Size|1,352,019 bytes
Incoming Unicast Packets     |13,839,718 packets
Incoming Unicast Total Size  |11,614,540,919 bytes
Incoming Broadcast Packets   |402,131 packets
Incoming Broadcast Total Size|24,685,211 bytes
The command completed successfully.

Ben bunları düzelttikten sonra bağlantı kurabildim. Daha fazlası için Japonya’daki abiler kapsamlı belgeleme yapmışlar:

https://www.softether.org/4-docs/1-manual/B._Troubleshooting_and_Supplemental/11.1_Troubleshooting

Yazının ana görseli SoftEther’in sitesinden alınmıştır: https://www.softether.org/4-docs/2-howto/5.VPN_for_Home/2.Comfortable_Network_Anywhere

Keşke bu kadar uğraşmaya gerek olmasa da bir Hollandalı gibi, bir İngiliz gibi özgürce internette dolaşabilsek, ama şimdilik bize düşen yine “minik kelebek”.