Haber Hafta

Gençlerin kaygı düzeyi artsa da geleceğe dair umutları sürüyor

2025-11-05T13:27:05.871+03:00

Pandemi sürecindeki kaygı ve umutsuzluk düzeyleriyle ilgili lise ve üniversite son sınıf öğrencileri üzerinde yapılan araştırmaya göre, öğrencilerin bir kısmı pandemiden kendilerini sorumlu tutarken, gençlerin genelinde bu dönemde kaygı düzeylerinin artmasına rağmen geleceğe dair umutlarının da sürdüğü belirtildi.

Bahçeşehir Üniversitesi Psikoloji Uygulama ve Araştırma Merkezi (BAU-PUAM) Aile Çalışmaları Birimi bünyesinde, Psikoloji Bölümü Araştırma Görevlisi Dr. Sena Cüre Acer ile Psikoloji Bölümü 4. sınıf öğrencilerinden Mehmet Asrın Yenihayat ve Ebrar Yıldırım tarafından yürütülen araştırmanın ön raporu açıklandı.

Lise ve üniversite son sınıf öğrencilerinin pandemi sürecindeki kaygı ve umutsuzluk düzeylerinin ve tekrarlayıcı düşüncelerinin incelendiği araştırılmada, 282 öğrencinin verileri değerlendirildi. 2-20 Kasım 2020 tarihleri arasında gerçekleştirilen ve ergenlik döneminin sonlarında olan lise son sınıf öğrencileri ile yetişkinlik dönemine geçişte olan üniversite son sınıf öğrencilerinin verilerinin karşılaştırıldığı araştırmada, dikkat çekici sonuçlar elde edildi.

LİSE ÖĞRENCİLERİ VİRÜSÜN SORUMLULUĞUNU ALMAYA DAHA ÇOK MEYİLLİ

191’i lise, 91’inin ise üniversite son sınıf öğrencisi olduğu araştırmada, pandemi süresince yaşanan durumları, lise son sınıf öğrencilerinin, üniversite son sınıf öğrencilerine göre daha fazla kişiselleştirdiği belirtildi. Kişinin kendi kontrolü veya etkisi olmayan olayların, sorumluluğunu üstüne alması olarak tanımlanan kişiselleştirmenin, özellikle bu dönemde lise öğrencileri üzerinde daha etkili olduğu vurgulandı.

Çalışmaya katılan lise öğrencilerinin yüzde 13.6’sının, üniversite öğrencilerinin ise yüzde 10’unun pandemi sürecinde yaşananlardan ötürü kendilerini suçladıkları ifade edildi. Yine lise öğrencilerinin yüzde 11.5’i, üniversite öğrencilerinin de yüzde 7.7’si pandemi sürecinde yaşadıklarını hak ettiklerini düşünüyor. Her ne kadar da ufak yüzdeliklerde kendini suçlayan öğrenciler de olsa, araştırmanın genelinde her iki grupta da öğrencilerin çoğunluğunun pandemi döneminde yaşananlar için kendilerini suçlamadıkları belirtildi.

BELİRSİZLİK ÖĞRENCİLERDE KAYGI VE UMUTSUZLUĞU ARTTIRIYOR

Çalışmaya katılan öğrencilere göre pandemi dönemindeki belirsizlik, geleceğe duyulan kaygı ve umutsuzluğu arttıran en önemli neden. Araştırmaya göre, kaygının diğer nedenleri ise öğrencilerin hastalığa yakalanma korkusu ve sınav stresi. Bunun yanı sıra yalnızlık ve kaybolmuşluk hisleri ile anlaşılmadıklarını da ifade eden öğrenciler, bu durumun onları hem kaygılandırdığını hem de umutsuzluğa kapılmalarına neden olduğunu belirttiler.

Araştırmaya göre, lise öğrencilerini en çok kaygılandıran diğer unsurlar, sınavda başarılı olamama, üniversiteden sonra işsizlik ile ekonomik kaygılar. Bunun yanı sıra, lise son sınıf öğrencilerinin genel olarak daha kaygılı olduğu ifade edilirken, bunun nedenin ise bu yaş kategorisindeki öğrencilerin gelişim döneminde oldukları dolayısıyla birçok değişimle mücadele ettiklerinden dolayı zorlandıkları olduğu ifade edildi. Son olarak, üniversite son sınıf öğrencilerinin de pek çok farklı değişimin ve seçimin öncesinde oldukları; iş hayatına atılmak, eş seçimi gibi yakın gelecekleriyle ilgili konularda kaygılandığı açıklandı.

ÖĞRENCİLERİN GELECEĞE DAİR UMUDU SÜRÜYOR

Lise son sınıf öğrencileri ile üniversite son sınıf öğrencilerinin karşılaştırıldığı araştırmada, lise öğrencilerinin kendileriyle ilgili daha fazla olumsuz düşünceye sahip olduğu ve motivasyon düşüklüğünün üniversite son sınıf öğrencilerine göre de daha fazla olduğu ortaya çıktı. Araştırmada her iki grubunda gelecekle ilgili umutsuzluk durumlarının orta düzeyde olduğu ve birbirinden farklı olmadığı değerlendirildi.

Sonuç olarak araştırmaya göre, öğrenciler arasında geleceğe dair umutsuz olduğunu söyleyenler olsa da pandemi sürecinde yaşanan korku ve kaygıya rağmen öğrencilerin çoğunun geleceğe dair umutlarının devam ettiği belirtildi.

Yoğun iş yükü, hemşireleri fiziksel ve ruhsal olarak yıpratıyor!

2025-11-05T13:26:00.005+03:00

Hemşireliğin, modern sağlık hizmetlerinin içinde çok boyutlu sorumluluk taşıyan temel taşlar biri olduğunu kaydeden uzmanlar, hemşirelerin hasta ve ailesiyle 24 saat zaman geçiren sağlık çalışanı olduğundan hastanın endişe, korku ve ağrı gibi duygusal tepkilerini ilk fark eden kişi olduğunu da söylüyor.

Yoğun iş yükü ve personel eksikliği; hemşire başına düşen hasta sayısının fazla olması ve bundan dolayı hemşirelerin fiziksel ve psikolojik olarak hızlı bir şekilde tükenmişlik ve psikolojik yıpranma yaşadığına işaret eden Hemşirelik Bölümü Başkan Yardımcısı Dr. Öğr. Üyesi Nuriye Pekcan, “Personel sayısının artırılması ve iş yükünün dengelenmesi; hemşire istihdamının artırılmalı, hastanelerde iş yükü adil şekilde dağıtılmalı, sağlık çalışanlarına yönelik tükenmişlik önleyici destek programları hayata geçirilmelidir.” dedi.

Üsküdar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölümü Başkan Yardımcısı Dr. Öğr. Üyesi Nuriye Pekcan, 12-18 Mayıs Hemşireler Haftası dolayısıyla hemşireliğin modern sağlık hizmetlerindeki vazgeçilmez rolüne dikkat çekti.

Hemşireliğin temel rolleri neler?

Geçmişten günümüze sağlık hizmetlerinde çok hızlı gelişmeler yaşandığını kaydeden Dr. Öğr. Üyesi Nuriye Pekcan, “Hemşirelik, modern sağlık hizmetlerinin içinde çok boyutlu sorumluluk taşıyan temel taşlar biridir. Uluslararası Hemşireler Konseyi (ICN) tanımına göre hemşire ‘Bireyin, ailenin ve toplumun sağlığını koruma ve geliştirmeye yardım eden ve hastalık halinde iyileştirme ve rehabilite etmeye katılan, sağlık ekibinin tedavi edici ve eğitsel planlarının geliştirilmesi ve uygulamasına katkı sağlayandır’. Temel rolleri ise; bakım verici rolü, tedavi edici rolü, eğitim ve danışman rolü, hasta hakları savunuculuğu rolü, araştırıcı ve geliştirici rolü, yönetici rolü, kriz ve afetlerde müdahale edici rolüdür.” dedi.

Tedavi sürecinde hemşirenin rolü

Hastaların tedavi sürecinin ilk kabul ve değerlendirme aşaması ile başladığını, elde edilen verilerin tedavi uygulama ve takip aşamasına temel teşkil ettiğini dile getiren Dr. Öğr. Üyesi Nuriye Pekcan, şöyle devam etti:

“Bu aşamada sadece tedavinin uygulanması değil tedaviye verilen yanıtın ve olası yan etkilerin izlenmesi de önemlidir. Hasta ve ailesiyle 24 saat zaman geçiren sağlık çalışanı olduğundan hastanın endişe, korku ve ağrı gibi duygusal tepkilerini ilk fark eden kişidir. Bu iletişim sayesinde hasta kendini güvende hisseder ve tedaviye uyumu artar. Hastanın ani kötüleşme durumlarında hazırlıklı olması, ilk müdahaleyi yapması ve gerekli koordinasyonu yapması gereken yine hemşiredir ve böyle durumlarda hızlı karar verme ve uygulama kabiliyeti hayat kurtarıcı olabilmektedir. Tedavinin etkisi, taburculuk öncesinde evde bakım, ilaçların kullanımı, sağlıklı yaşam için yaşam tarzı değişiklikleri, kontrol randevusu konularında eğitim de tedavi sürecinin diğer bir önemli aşamasıdır.”

Sadece fiziksel değil, psikososyal destek de sağlıyorlar

İnsanın sadece fiziksel değil, psikolojik ve sosyal boyutlarıyla da ele alınması gerektiğini belirten Dr. Öğr. Üyesi Nuriye Pekcan, “Bu nedenle hemşirelerin insanı tüm boyutları ile ele alarak üstlendiği roller, bütüncül iyileşmesinin anahtarıdır. Hemşirelerin özellikle psikososyal destek açısından üstlendikleri roller, hastanın bedensel sağlığının ötesinde, zihinsel ve duygusal iyilik hâlini koruma ve destekleme sorumluluğunu da içerir. Bu sorumluluğu yerine getirebilmek için, duygusal destek sağlama, hasta ve ailesiyle etkin iletişim ve dinleme, kültürel ve sosyal hassasiyet gösterme, ruhsal destek ve kriz anlarında psikolojik ilk yardım sunma, uzun süren kronik hastalarda rehberlik etme, güven ilişkisi kurma ve gerektiğinde sosyal destek kaynaklarına yönlendirme becerilerine sahip olmalıdır.” diye konuştu.

Hemşirelik mesleği birçok zorluklarla karşı karşıya

Günümüzde hemşirelik mesleğinin birçok zorluklarla karşı karşıya olduğunu ifade eden Dr. Öğr. Üyesi Nuriye Pekcan, bu zorlukları şu şekilde sıraladı:

“Yoğun iş yükü ve personel eksikliği; hemşire başına düşen hasta sayısının fazla olması ve bundan dolayı hemşirelerin fiziksel ve psikolojik olarak hızlı bir şekilde tükenmişlik ve psikolojik yıpranma yaşarlar.

Düşük ücret ve ekonomik yetersizlik; hemşireler, verdikleri emeğe kıyasla yetersiz maaş ve özlük haklarına sahiptir.

Mesleki saygınlık eksikliği ve olumsuz toplumsal algı; mesleki kanununa sahip en eski mesleklerden biri olmasına rağmen, hemşireliği hâlâ hemşireliği ‘doktor yardımcılığı’ gibi algılayan kitleler mevcuttur.

Yönetimsel ve kurumsal destek eksikliği; hemşirelerin karar alma süreçlerine katılamaması, mesleki özerkliğin sınırlanmasına neden olmaktadır.

Eğitimde farklılıklar ve standardizasyon eksikliği; eğitim kurumları arasında standart farkı, mezuniyet sonrası bilgi ve beceri düzeylerinde eşitsizlik yaratabilmektedir.”

Sağlık çalışanlarına yönelik tükenmişlik önleyici destek programları hayata geçirilmeli

Bu sorunlara yönelik farklı çözüm önerileri olabileceğini de dile getiren Dr. Öğr. Üyesi Nuriye Pekcan, çözüm önerilerini de şu şekilde sıraladı:

“Personel sayısının artırılması ve iş yükünün dengelenmesi; hemşire istihdamının artırılmalı, hastanelerde iş yükü adil şekilde dağıtılmalıdır.

Ücret politikalarının iyileştirilmesi: Hemşire maaşları, nöbet ücretleri ve sosyal haklar hem kamu hem de özel sektörde yenilenerek mesleki tatmin artırılmalıdır.

Toplumsal farkındalık kampanyaları: Hemşireliğin akademik, bilimsel ve profesyonel yönlerini vurgulayan projelerle mesleğin itibarı yükseltilmelidir.

Psikolojik destek ve danışmanlık hizmetleri: Sağlık çalışanlarına yönelik tükenmişlik önleyici destek programları hayata geçirilmelidir.

Mesleki özerkliğin geliştirilmesi: Hemşirelerin yönetim süreçlerine katılımı artırılmalı, karar verme yetkisi güçlendirilmelidir.

Eğitimde standardizasyon ve sürekli gelişim: Hemşirelik okulları arasında kalite standardı sağlanmalı, mezuniyet sonrası sürekli mesleki gelişim teşvik edilmelidir.”

Hekim-hemşire iş birliği…

Hemşire ve hekimin iş birliği içinde çalışmasının, modern sağlık hizmetlerinde kaliteli, güvenli ve etkili hasta bakımı sağlamak açısından vazgeçilmez olduğunu kaydeden Dr. Öğr. Üyesi Nuriye Pekcan, “Bu iş birliği; rollerin net tanımlandığı, karşılıklı saygı ve iletişime dayalı dengeli bir sistem üzerine kurulmalıdır. Birbirini tamamlayan bu iki meslek grubu arasındaki denge, sağlık hizmetlerinde kaliteyi doğrudan belirler.” şeklinde sözlerini tamamladı.

Areda Survey araştırdı: Batı’ya güven azaldı, tehdit algısı yüksek!

2025-11-04T20:52:00.000+03:00

Areda Survey’in Türkiye genelinde 3.589 kişinin katılımıyla gerçekleştirdiği “Dış Politika ve Savunma Sanayii” araştırmasına göre katılımcıların yüzde 70,7’si ise Gazze’deki katliamlar sonrası Batı’nın insan hakları söylemlerine güvenini tamamen yitirdiğini ifade ediyor. Yüzde 60,1’i İsrail’in bir gün Türkiye’ye saldırabileceğini düşünüyor. Yüzde 70,2’si Suriye’de YPG’nin özerklik ilanına askeri müdahale edilmesi gerektiğini savunuyor. Yüzde 62,3’ü MİT’in Suriye operasyonunu doğru buluyor. Yüzde 54,7’si ise düzenlenen IDEF fuarının dış tehditlere karşı güven duygusu verdiğini belirtiyor.

IDEF Fuarı: Dış Tehditlere Karşı Güven Verdi

Areda Survey’in Türkiye genelinde 3.589 kişinin katılımıyla 29-31 Temmuz 2025 tarihleri arasında gerçekleştirdiği araştırmanın sonuçlarına göre, geçtiğimiz günlerde düzenlenen IDEF hava savunma fuarı hakkındaki haberler katılımcıların büyük çoğunluğunda güven duygusu oluşturdu. Araştırmaya göre, katılımcıların yüzde 54,7’si bu haberlerin Türkiye’yi dış tehditlere karşı daha güvende hissettirdiğini belirtirken, yüzde 45,3’ü ise fuarın abartılarak propaganda hissi verdiğini düşünüyor.

Areda Survey’in Mayıs ayı Sosyometre araştırmasında da benzer bir tablo ortaya çıkmış; katılımcıların yüzde 69,5’i Türkiye’deki savunma sanayisindeki gelişmeleri başarılı bulduklarını ifade etmişti.

Suriye’de YPG’ye Karşı Net Tutum

Araştırmada öne çıkan bir diğer sonuç, Suriye’de olası bir YPG özerklik ilanına ilişkin kamuoyu görüşü oldu. Katılımcıların yüzde 70,2’si, Türkiye’nin askeri müdahalede bulunarak bu gelişmeyi engellemesi gerektiğini savunuyor. Yüzde 29,8’lik kesim ise Türkiye’nin Suriye’nin iç işlerine karışmaması gerektiği görüşünde.

MİT Operasyonuna Geniş Destek

İsrail’in Suriye Devlet Başkanı Ahmet El Şara’ya yönelik suikast planını engelleyen Milli İstihbarat Teşkilatı’nın operasyonu da kamuoyunda destek buldu. Katılımcıların yüzde 62,3’ü, MİT’in doğru bir adım attığını belirtirken, yüzde 37,7’si bu müdahaleyi gereksiz buluyor.

Batılı Değerlere Karşı Güven Yitirildi

Gazze’deki katliamlar ve açlık nedeniyle yaşanan ölümler, Batı’nın demokrasi ve insan hakları söylemlerine duyulan güveni sarsmış durumda. Katılımcıların yüzde 70,7’si bu değerlere tamamen güvenini yitirdiğini belirtirken, yüzde 18,8’i Batı’nın söylemleri ile uygulamaları arasında fark olduğunu düşünüyor. Batı’ya hala güven duyduğunu belirtenlerin oranı ise yalnızca yüzde 10,5.

Araştırmada yer alan bir diğer sorunun sonuçları da dikkat çekiyor. Katılımcıların yüzde 60,1’i İsrail’in bir gün Türkiye’ye saldırabileceğini düşünürken, yüzde 39,9’luk bir kesim ise böyle bir olasılığı düşük görüyor.

Araştırmanın Metodolojisi

Bu araştırma, Türkiye genelinde 3.589 kişinin katılımı ile 29-31 Temmuz 2025 tarihleri arasında Areda Survey’in Profil Bazlı Dijital Paneli üzerinden CAWI yöntemi kullanılarak gerçekleştirildi.

Dünya kentlerinin yüzde 83’ü iklim krizi tehdidi altında

2025-11-04T20:48:00.004+03:00

Yeşil Alanlar, Kentlerin Hayat Sigortası

Dünya, iklim değişikliğinin yıkıcı etkileriyle sarsılıyor. CDP-ICLEI Track tarafından yapılan son araştırmaya, dünya genelindeki kentlerin yüzde 83’ü sel, kuraklık, fırtına gibi aşırı hava olayları nedeniyle ciddi risk altında. Bu olaylar, kentlerin altyapısına büyük zarar verirken, milyonlarca insanın hayatını olumsuz etkiliyor, ölümlere yol açıyor ve ekonomilere ağır maliyetler getiriyor.

Uzmanlar, kentlerin acilen önlem alması gerektiğini vurgularken, yeşil alanların kentsel yaşamın sigortası olduğuna dikkat çekiyor. Yeditepe Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dekan Yardımcısı ve Kentsel Tasarım ve Peyzaj Mimarlığı Bölümü Başkanı Dr. Öğr. Üyesi Bengi Korgavuş, iklim krizinin küresel bir sorun olduğunu ve toplumun her kesiminin bu mücadelede yer alması gerektiğini belirtti.

Karbon Ayak İzini Azaltmak Şart

Dr. Öğr. Üyesi Korgavuş, bireysel düzeyde atılacak en önemli adımın karbon ayak izini azaltmak olduğunu belirterek “Yaşam tarzımızda yapacağımız küçük fakat etkili değişiklikler, karbon salınımını azaltarak daha çevre dostu bir hayat sürmemize olanak tanır. Yenilenebilir enerji kaynaklarını tercih etmek, enerji ve su kullanımında tasarruf sağlamak, toplu taşımayı veya bisikleti tercih etmek, bilinçli tüketim gibi adımlar, bu sürecin başında gelir” dedi.

Kamu ve STK’lar Öncü Olmalı

Kamu ve sivil toplum kuruluşlarının, iklim değişikliğiyle mücadelede öncü bir rol üstlenmesi gerektiğine işaret eden Korgavuş, “Bu kuruluşlar, toplumsal farkındalığı artırarak, uluslararası gelişmeleri yakından izleyerek ve etkin politikalar geliştirip bu politikaları karar alıcılarla paylaşarak kritik bir katkı sağlayabilirler. Ancak bu çabaların başarıya ulaşması için hükümetlerin aktif katılımı ve liderliği şarttır” diye konuştu.

Kentlerde Acil Önlemler Alınmalı

Kentlerin iklim krizine karşı en savunmasız alanlar arasında yer aldığını vurgulayan Bengi Korgavuş, “Yeni araştırmalar, dünya genelindeki kentlerin yüzde 83’ünün iklim krizi kaynaklı ciddi tehlikelerle karşı karşıya olduğunu ortaya koymaktadır. Bu oran, 2022’de yüzde 80 iken, artış göstermiştir. Bu bulgular, kentlerin iklim değişikliğine karşı savunmasızlığının giderek arttığını ve acil önlemler alınması gerektiğini açıkça göstermektedir” ifadelerini kullandı.

Bisiklet Yolları Yaygınlaştırılmalı

Kentlerde, iklim değişikliğinin etkilerini azaltacak ve kentleri dirençli hale getirecek planlama ve tasarım ilkelerinin geliştirilmesi gerektiğini kaydeden Dr. Öğr. Üyesi Bengi Korgavuş, şöyle devam etti:

“İlgili politikalarla bu ilkeler, kentsel planlamanın merkezine entegre edilmelidir. Öncelikle her alanda fosil yakıt kullanımının sonlandırılması ve yenilenebilir enerji kaynaklarına geçilmesi gereklidir. Enerji verimliliğinin artırılması ve enerji tasarrufu da temel hedefler arasında yer almalıdır. Yaya odaklı kentsel tasarım, toplu taşıma sistemlerinin iyileştirilmesi, bisiklet yollarının yaygınlaştırılması ve tüm bu sistemlerin birbirine entegre edilmesi gerekmektedir.”

Yeşil Kent ve Kentsel Tarım Hayati Öneme Sahip

Yeşil alanların kentler için kilit role sahip olduğuna işaret eden Korgavuş, doğal karbon yutakları olan bu alanların kentsel ısı adası etkisini azalttığını, hava kalitesini iyileştirdiğini ve sel riskini düşürdüğünü ifade etti. Korgavuş, şunları kaydetti:

“Yaya ve taşıt yollarının ağaçlandırılması, yeşil koridorlar, yeşil çatılar, yeşil duvarlar ve kentsel tarım gibi uygulamalarla yeşil alan miktarının artırılması büyük önem taşımaktadır. Yeşil alanlar, yeşil çatılar, yeşil otoparklar, yağmur suyu hasadı, yağmur bahçeleri ve geçirimli yüzeyler, erozyon ve sellerin etkilerini azaltmada da hayati rol oynar. Bu süreçlerin yönetiminde yerel ve merkezi yönetimler sorumlu olsa da bu süreçlere sivil toplum kuruluşları, yerel halk ve gönüllülerin aktif katılımı başarı şansını artırmaktadır.”

Gençler çok yönlü, kıdemliler ise özgür kariyerin peşinde

2025-10-27T16:57:00.000+03:00

Gençler ‘dalgalı’; kıdemli çalışanlar ‘ikinci’ ve ‘portföy’ kariyer peşinde

Bir şirkette ya da sektörde uzun yıllar boyunca çalışmayı ifade eden doğrusal kariyerin aksine, iş yaşamında sık değişiklikler, geçişler ve farklı deneyimlerle karakterize edilen bir kariyer modeli olan ‘Dalgalı Kariyer’, özellikle genç çalışanlar arasında giderek yaygınlaşıyor. Daha kıdemli çalışanlar ise iş tatminini artıracak, ek gelir imkânı sunacak ve daha bağımsız olmalarını sağlayacak farklı kariyer arayışında. Bu arayış, çok yönlü becerilerini geliştirmek isteyenlerin kariyer gelişimine odaklanan eğitimlere olan ilgisini de giderek artırıyor.

Eskinin uzun soluklu kariyer modelleri artık çalışanları mutlu etmekte yetersiz kalıyor. Yaşam sürelerinin uzaması, teknolojinin sunduğu fırsatlar, kişisel tatmin ve ekonomik güvence isteği kariyer yolculuğunda yeni alternatiflere yönelmenin sebepleri arasında yer alıyor. Günümüzde geleneksel kariyer modelleri yerini Dalgalı Kariyer, İkinci Kariyer Dalgası ve Portföy Kariyer gibi daha esnek ve bireyselleştirilmiş modellere bırakıyor.

Bir şirkette veya tek bir sektörde uzun yıllar çalışmak geçmişte normal görülürken, günümüz iş dünyasında özellikle genç çalışanlar ‘Dalgalı Kariyer’e yöneliyor. Sık işyeri değişiklikleri, değişik sektörlere geçiş ve farklı deneyimlerle karakterize edilen 'Dalgalı Kariyer' modeli giderek daha fazla benimseniyor. Geçmişte ‘istikrarsızlık’ olarak görülen bu durum, artık çok yönlülük, adaptasyon yeteneği ve zengin bir deneyim olarak değerlendiriliyor.

Başarıya giden yol haritası

Dalgalı kariyerin temel özellikleri arasında; farklı sektörlerde, pozisyonlarda veya iş türlerinde deneyim kazanma (çeşitlilik), değişen iş piyasası koşullarına ve kişisel ilgi alanlarına uyum sağlama (esneklik), yeni beceriler edinme ve kendini sürekli geliştirme (sürekli öğrenme), yeni fırsatları değerlendirme ve bilinmeyene adım atma cesareti (risk alma), farklı sektörlerden ve alanlardan insanlarla bağlantı kurmak (ağ oluşturma) yer alıyor.

Dalgalı kariyer, profesyonellere geniş bir beceri ve deneyim yelpazesi kazanma, daha fazla iş tatmini ve kişisel gelişim fırsatı, değişen iş piyasası koşullarına daha iyi uyum sağlama, daha fazla iş ve gelir fırsatı ve kariyer seçeneği gibi avantajlar sağlıyor.

Kıdemliler ‘ikinci kariyer’ arayışında

İş dünyasında yükselen bir başka trend ise İkinci Kariyer Dalgası. Bu, genellikle orta yaş grubundaki kıdemli çalışanların kariyerlerinde bir değişim yaparak yeni bir alana yönelmelerini ifade ediyor. Mevcut iş gücü piyasasının getirdiği zorlukların yanı sıra profesyonelin mevcut işinden tatmin olmamaya başlaması ve farklı bir alanda kendini daha mutlu hissedebileceğini düşünmesi de bu yönelimde etkili oluyor. Bazı durumlarda ek bir gelir kaynağı oluşturmak için de ikinci bir kariyere yönelenler oluyor.

Çalışanların beceri tabanı zenginleşiyor

Portföy Kariyer yaklaşımını benimseyen profesyoneller de bir kuruma bağlı olarak tam zamanlı çalışmak yerine, beceri paketlerini geliştirerek, birbirinden bağımsız işlerle geçimini sağlıyor. Tek bir işverene-müşteriye bağlı bir model yerine, farklı müşterilere bağlı çalışmak, farklı gelir kaynaklarına sahip olarak riski azaltmak anlamına geliyor. Portföy Kariyer, çalışanların beceri tabanını zenginleştirmelerine, sürekli öğrenen bir zihniyete sahip olmalarına ve iş-özel yaşam dengesini sağlayarak tükenmişlik riskini azaltmaya, dolayısıyla giderek artan bir kişisel memnuniyet ve iş tatminine yol açıyor. Portföy Kariyer, bireylerin farklı yetenekler geliştirmesini, farklı insanlarla tanışıp yeni ağlar kurmasını, çoklu görev yapısı nedeniyle sürekli öğrenen bir yapıya bürünmesini sağlıyor.

Çok yönlü becerilerini geliştirmek için eğitimler önem kazanıyor

Geleceğin çalışma kültürünü yeniden belirleyecek olan bu yeni kariyer yaklaşımları ve çalışma biçimleri, kariyer ve kişisel gelişim odaklı eğitimlere olan ilgiyi de giderek artırıyor. Hızla değişen iş dünyasında yeni yetkinlikler edinerek rekabette üstünlük kazanmak isteyen profesyoneller, sürekli öğrenme ve gelişim istekleri doğrultusunda farklı eğitimlere yöneliyor.

Kariyer odaklı online eğitim platformu Teedo CMO'su Cansu Karagül, “Artık tek bir şirkette 40 yıl çalışılan dönemler çok geride kaldı. Bugün, özellikle genç çalışanlar farklı sektörlerde, farklı şirketlerde çalışıp mesleki bilgi ve becerilerini geliştirmek ve kendileri için en uygun kariyer yolunu çizmek istiyorlar. Örneğin, bir yazılımcı kariyerine freelance projelerle başlıyor, ardından kısa süreli bir start-up deneyimi yaşıyor, bir süre yurt dışında gönüllü bir teknoloji projesine katılıyor, sonra kurumsal bir şirkette ürün yöneticisi olarak çalışıyor, sonra belki bambaşka bir alanda girişimciliği deniyor. Farklı alanlara ve rollere yönelerek deneyim biriktiriyor, becerilerini çeşitlendiriyor. Böylece lineer bir kariyer yolundan ziyade, her durağında kendine bir şey katan ‘dalgalı’ ama zenginleştirici bir kariyer yaklaşımı benimsiyor.” dedi.

Gençlerin yanı sıra, orta yaşlı profesyonellerin ve bağımsız çalışmak isteyen bireylerin de farklı kariyer yollarını deneyimlemeye başladığını belirten Karagül, “Bu yeni kariyer modellerinin ortak noktası ise sürekli öğrenme ve gelişimi zorunlu kılmaları. İş gücü piyasasında rekabetçi kalabilmek için bireylerin kendilerini sürekli olarak yenilemeleri gerekiyor. Son yıllarda özellikle teknoloji odaklı, üniversite eğitimi ya da uzun yıllara dayanan deneyim kadar belirleyici olmayan; eğitimle geliştirilebilen yetenekleri ön plana çıkaran ve uzaktan çalışmaya olanak tanıyan meslekler öne çıkıyor. İş Analisti, Veri Analisti, Scrum Uzmanı, Süreç Yöneticisi ya da Yazılım Test ve Kalite Uzmanı gibi roller, bu anlamda büyük ilgi görüyor. Teedo’da bu alanlardaki eğitimlerimize olan yoğun ilgiden bunu net şekilde anlayabiliyoruz. Aynı şekilde, son yılların yükselen mesleklerinden Sürdürülebilirlik Yöneticisi, Müşteri Deneyimi Yöneticisi veya Marka Yöneticisi gibi pozisyonlar da farklı sektörlerden ve uzmanlık alanlarından profesyonellerin yoğun ilgisini çeken diğer önemli roller arasında yer alıyor. Tüm bu içgörüleri ve bilgileri, bu alandaki eğitim programlarımıza başvuran katılımcıların özgeçmişlerinden ve motivasyonlarından ediniyoruz.” diye konuştu.

Türkiye’deki iş gücünü geleceğe hazırlama misyonuyla hareket eden Teedo, en güncel ihtiyaçlara göre sürekli güncellediği canlı ve online eğitim programlarıyla beyaz yakalıların kariyer yolculuklarını destekliyor. Türkiye’nin en başarılı şirketlerinin C-level yöneticilerinden oluşan eğitmen kadrosuyla beyaz yakalıların sürekli yeni deneyimler, beceriler ve bilgiler kazanmasını sağlarken, aynı zamanda güçlü bir network kurma imkanı sunuyor.

Türkiye'de 6.5 milyon sahipsiz köpek var!

2025-10-24T14:34:00.000+03:00

Sahipsiz sokak hayvanları için kısırlaştırma şart!

16 Ağustos Uluslararası Evsiz Hayvanlar Günü dolayısıyla, Türkiye'nin kanayan yarası olan sahipsiz hayvan sorunu bir kez daha gündeme geldi. Dünya Sağlık Örgütüne göre evsiz hayvanların, insan nüfusunun yüzde 10’una karşılık geldiğini belirten Veteriner Hekim Dr. Öğr. Üyesi Burcu Çevreli, “Türkiye’de ise, 6,5 milyon civarı sahipsiz köpek varlığı tahmin edilmektedir. Sahipsiz sokak hayvanı popülasyonunu kontrol altında tutmak için kısırlaştırma şarttır." dedi.

Üsküdar Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı Dr. Öğr. Üyesi Burcu Çevreli, 16 Ağustos Uluslararası Evsiz Hayvanlar Günü dolayısıyla sahipsiz hayvan sorununu ele aldı.

Evsiz hayvanlar, insan nüfusunun yüzde 10’una karşılık geliyor

Sokaklardaki milyonlarca canın her gün yüzleştiği tehlikelere dikkat çeken Dr. Öğr. Üyesi Burcu Çevreli, "Sokak hayvanları sağlık sorunları ve açlıkla mücadele ederken, aynı zamanda trafik kazaları, kötü muamele ve bazı insanlar tarafından zarar görebilme riskiyle de karşı karşıya kalır. Dünya Sağlık Örgütüne göre evsiz hayvanlar, insan nüfusunun yüzde 10’una karşılık gelmektedir. Türkiye’de ise, 6,5 milyon civarı sahipsiz köpek varlığı tahmin edilmektedir. Sahipsiz sokak hayvanı popülasyonunu kontrol altında tutmak için kısırlaştırma şarttır." dedi.

Egzotik evcil hayvanlar doğal yaşamından koparılarak hayatta kalma mücadelesi veriyor

Evcil hayvanın, insan tarafından kültüre alınmış ve eğitilmiş hayvanları, sahipsiz hayvanın (evsiz hayvan) ise barınacak yeri olmayan veya sahibinin ya da koruyucusunun ev ve arazisinin sınırları dışında bulunan ve herhangi bir sahip veya koruyucunun kontrolü ya da doğrudan denetimi altında bulunmayan hayvanları tanımladığını kaydeden Dr. Öğr. Üyesi Burcu Çevreli, “Esasen, köpek veya kedi gibi evcilleştirilmiş bir türün üyesi olmayan herhangi bir hayvan, egzotik evcil hayvan tanımına girer. Bu sınıfa girenler, kaplanlar, aslanlar ve jaguarlar, örümcek maymunları, şempanzeler ve çeşitli kaplumbağa türleri, papağanlar ve yılanlar da dahil olmak üzere doğal yaşamından koparılarak hayatta kalma mücadelesi vermektedir.” diye konuştu.

Kontrolsüz üreme, sahipsiz hayvan sayısının hızla artmasına neden oluyor

Türkiye’deki sokak hayvanları popülasyonu sorununun, ülkede uzun süredir devam ettiğini ve ciddi bir sorun olarak kabul edilmediğini dile getiren Dr. Öğr. Üyesi Burcu Çevreli, “Bu sorunun temel nedenleri arasında kontrolsüz üreme, terk edilme ve sahipsiz hayvanlara yeterli bakım ve koruma sağlanmaması yer almaktadır. Kontrolsüz üreme, sahipsiz hayvan sayısının hızla artmasına neden olur. Ayrıca insanlar tarafından terk edilen evcil hayvanların sokaklarda yaşama mücadelesi, sokak hayvanlarının sayısının artmasında etkili olur. Bunun yanı sıra insanların bir heves ile alıp sonra sokağa bıraktığı evcil hayvanlar da sokak hayvanlarını sayısının artışında önemli bir rol oynamaktadır.” ifadesinde bulundu.

Geleneksel olmayan "evcil hayvan" sahibi olma arzusunun yaban hayatının uluslararası ve çoğu zaman yasadışı ticaretini körüklediğini de anlatan Dr. Öğr. Üyesi Burcu Çevreli, “Evcil hayvan ticaretine satılan birçok hayvan, vahşi doğada özgürce yaşamaya başlıyor ve çoğu zaman acımasız ve insanlık dışı yöntemlerle yakalanıyor. Genellikle nakliye amacıyla küçük kaplara veya kafeslere konuyorlar ve bazı durumlarda nefes alamıyor veya hareket edemiyorlar.” şeklinde ifade etti.

Satın alma sahiplen…

Sokak hayvanlarının sahiplenilmesi konusuna da işaret eden Dr. Öğr. Üyesi Burcu Çevreli, şöyle devam etti:

“Sokak hayvanlarının sahiplenilmesi üç şekilde karşımıza çıkmaktadır. İlki, insanların sokaktan gördükleri hayvanı sevip sahiplenmek isteyerek evlerini açmasıdır. İkincisi daha çok sanayileşmiş şehirlerimizde karşılaştığımız, yerel yönetimlerin bakımevlerinde bulunan veya özel kuruluşlar vasıtasıyla hayvanların ücretsiz sahiplenilmesidir. Mevzuatta yerel yönetimlerin geçici bakım evlerinde bulunan hayvanların sahiplenilmesini teşvik etmesi gerekliliği mevcutsa da başka kurum ve kuruluşlar hatta şahısların sahiplendirme yapmasında bir yasak bulunmamaktadır. Üçüncüsü ise hayvanların satın alınması yöntemiyle gerçekleşmektedir. Satın alma sahiplen özellikle nadir bulunan hayvan türleri için, adeta ticari kar amaca dönen bu sistemde hayvan kaçakçılığına ve daha nicesine ortak olmak yerine barınaklarda bir umut bekleyen patili dostlara el uzatılması çağrısında bulunulmaktadır. Nitekim onlar ticari mal değil, hayat arkadaşıdır. Hediye değil, bir dosttur. Oyuncak değil, birer canlıdır.”

Kısırlaştırılan hayvanlar doğada takip edilmeli

Kısırlaştırma ve rehabilitasyonun, sahipsiz hayvan popülasyonunun kontrol altına alınmasında tüm dünyada uygulanan temel bir strateji olduğunu da kaydeden Dr. Öğr. Üyesi Burcu Çevreli, “Kısırlaştırma işlemi, hayvanların doğurganlık yeteneklerini ortadan kaldırarak popülasyonun artış hızını azaltır. Rehabilitasyon ise hastalıkların tedavisi, yaraların iyileştirilmesi ve hayvanların insanlarla güvenli bir şekilde etkileşim kurabilmesi için önemli bir süreçtir. Ülkemizde sahipsiz evcil hayvanların popülasyon kontrolünde, yakala-kısırlaştır- bırak yöntemi uygulanmaktadır. Hayvanların doğaya bırakıldıktan sonraki süreç takip edilmemektedir. Doğaya bırakıldıktan sonraki sürecinde sağlıklı bir şekilde yönetilmesi önemlidir.” diye konuştu.

Kalıcı çözüm için hayvan üretimi denetlenmeli

Barınak sayılarının yetersiz olduğu, kısırlaştırma konusunda yetersiz kalındığı, personel ve kaynak yetersizliği gibi sorunların varlığının tespit edildiğini de ifade eden Dr. Çevreli, “Ancak mevzuatlar gereği sokak hayvanlarının barınaklarda sürekli tutunulamayacağı açıktır. Kalıcı çözüm için hayvan üretimi denetlenmeli ve hayvan üretimi engellenmelidir. Hayvan popülasyonu bu şekilde kontrol altına alınabilir. Sokak hayvanlarının barınma, beslenme, sağlık, fiziksel ve psikolojik şiddet sorunları çözülmelidir. Sahipsiz hayvanlar da kayıt altına alınmalıdır.” dedi.

Hayvanlar acıyı hissedebilen canlılar

İnsanlarla bir arada yaşamlarına devam eden sokak hayvanlarının bilişsel fonksiyonlarının insan türü kadar gelişmediğine işaret eden Dr. Öğr. Üyesi Burcu Çevreli, “Bu olgunlaşmamış işlevlerine karşın hayvanlar acıyı hissedebilen canlılardır. Acıyı tecrübe edebilen fakat bunu insanlar gibi dile getiremeyen bu hayvanların, muhakeme yeteneklerinin insanlarla aynı seviyede olmaması sebebiyle korunmaya ve gözetilmeye muhtaç oldukları unutulmamalıdır.” şeklinde sözlerini tamamladı.

Elektrikli araç şikayetleri yüzde 117 arttı

2025-10-24T14:33:00.000+03:00

Çözüm platformu Şikayetvar, elektrikli araçları ve şarj istasyonlarını mercek altına aldı. Verilere göre elektrikli araç şikayetleri son bir yılda yüzde 117 artarken şarj istasyonu şikayetlerinde bu artış yüzde 55 olarak kaydedildi. Vadedilen menzilin tutmaması, şarj istasyonlarının azlığı, servis randevularında uzun bekleme süreleri, şarj istasyonlarıyla aracın uyumsuzluğu ve bağlantı kesintileri en çok şikayet edilen konular arasında yer aldı.

Elektrikli araçlar, dünyada olduğu gibi Türkiye’de de hızla yaygınlaşıyor. TÜİK verilerine göre, elektrikli otomobillerin kayıtlara girdiği ilk yıl olan 2011'de 24 elektrikli aracın kaydı bulunurken bu sayı 2018'de 952'ye ulaştı. Bu sayı 2021'de 6 bin 267'ye, 2022'de 14 bin 552'ye ve 2023'te 80 bin 43'e yükseldi. Geçen yıl sonu itibarıyla trafiğe kayıtlı elektrikli otomobillerin sayısı 2023'e göre, yüzde 129,6 artarak 183 bin 776 oldu. Satışların bu ölçekte artması, şikayetleri de beraberinde getirdi. Şikayetvar verilerine göre, elektrikli araçlara yönelik şikayetler 2025’in Nisan ayı ile bir önceki yılın aynı dönemiyle kıyaslandığında yüzde 117 artış gösterdi. Bu artış yalnızca yıllık değil; son bir ayda yüzde 46, son bir haftada ise yüzde 69 seviyelerinde kaydedildi.

Şarj istasyonları şikayetleri yüzde 55’e yükseldi

Veriler incelendiğinde sorunun sadece elektrikli araçlarla sınırlı olmadığı gözlemleniyor. Şarj istasyonlarıyla ilgili şikayetleri de aynı paralellikte yükseliyor. Şikayetvar verilerine göre, şarj istasyonlarına dair şikayetler de son bir yılda yüzde 55, son bir haftada yüzde 50 oranında arttı.

Elektrikli araç kullanıcılarının en sık karşılaştığı sorunlar:

Gerçek kullanımda beklenen menzilin tutmaması
Şarj istasyonlarıyla uyumsuzluk ve bağlantı kesintileri
Yazılım güncellemeleri sonrası artan teknik problemler
Yetkili servis sayısının azlığı
Servis randevularında uzun bekleme süreleri ve dönüş eksikliği
Satış sonrası müşteri hizmetleri yetersizliği
Kampanyalı satışlarda fiyat değişikliği ve şeffaflık sorunu

Şarj istasyonlarıyla ilgili en çok şikayet edilen konular:

Şarj istasyonlarının azlığı
Bozuk ya da çalışmayan istasyonlar
Şarjın ortasında sistemin durması veya bağlantının kopması
Yoğunluk ve randevu almada yaşanan sorunlar
KWh başına ücretin beklenmedik şekilde artması
Mobil uygulama ve ödeme problemleri
Uygunsuz lokasyonlar ve eksik bilgilendirme

Elektrikli araçlarla ilgili platforma ulaşan bazı şikayetler şöyle sıralandı:

Aracım sol şeritte ansızın durdu: Artık güvenmiyorum

1 yılı aşkın süredir kullanıyorum, aracım 22 bin km oldu. Aldığımız ilk günden bugüne çeşitli sorunlar yaşadım. ‘Yeni araç illa ki olur’ dedik. Teknisyenlere birlikte aracı öğrenerek bir şekilde bugünlere geldik. Ama şu anda aracın verdiği hata çok ciddi ve hayati bir hata! Enerji sistem arızası. Yani araç 80 -100 km hız ile giderken yolda ansızın hız, enerji kesmesi ve otoban da sol şeritte frenleyerek kalması. Artık hiç güvenim kalmadı çünkü insan hayatı bu kadar ucuz olmamalı. Hazır olamayan gerekli testlerden geçmiş olsa bile ciddi yazılımsal sorunları olan bir aracı artık korkarak kullanmaktan çok çekiniyorum. Aracım şu anda serviste çözüm bekliyor bu sorunu çözmezler ise bu aracı artık kullanmak istemiyorum.

Kağıt üstünde 465 km, ekranda 370 km

Aracı aldığımda km menzili 465 olarak belirtilmiş, fakat aracı yüzde 100 şarj ettiğimde menzil 370-380 km arasında gösteriyor. Şu an yazdığım, giden km değil, gösterilen menzil. Servise ulaşmaya çalışıyorum. Kalibrasyon yapmam gerektiğini, şarj etmemi ve sorunun geçeceğini söylüyorlar. Araçla 4 bin km üzerinde gittim ama yine aynı menzili gösteriyor. Konu ile ilgili acil destek ve problemin çözülmesini istiyorum.

Araç hiçbir istasyonda şarj olmuyor

Kampanyaya güvenip şehir dışına çıktım ve sonuç hüsran. Araç hiçbir istasyondan hiçbir saatte şarj olmuyor. Her anlamda tam bir pişmanlık. Ne aracın arızası bitiyor ne de farklı bir sorunla karşılaşınca muhatap bulunuyor. Madem başaramayacaksınız neden kampanya yapıyorsunuz?

Ön sipariş verdim, fiyat durmadan artıyor

08.04.2025 tarihinde uzun menzil model cam tavan ekstra paketiyle ön sipariş oluşturduk. Paketi oluşturduktan sonra geri ödememiz gereken tutarda 30 bin TL bir artış olmuş. Tekrar baktığımızda paketlerde bir artış olduğunu fark ettik. Ancak biz paketleri kampanyalı olarak almıştık zaten. Anahtar teslim fiyatında bir değişiklik olsa anlarım fakat, kampanyalı satılan paketlerin fiyatları değişince neden bizim geri ödeme ücretimiz arttı, anlamış değilim. Daha ne kadar ödeyeceğimiz belli değil. Acil dönüş bekliyorum.

Full paket aracımın birçok özelliğini kullanamıyorum

2024 model elektrikli bir aracım var ve ‘Güncelleme başarısız’ hatası veriyor. Defalarca yazdım, sürekli aynı işlemleri tekrar ediyoruz. DTC sıfırlama, yeniden başlatma işlemleri yapılıyor. Servis randevusu için aradım, fakat dönen yok. Sorunu çözmesi gereken başkasıymış gibi davranıyorlar. Full paket aracımın birçok özelliğini kullanamıyorum. Bu gibi durumlar, marka değerine zarar veriyor. Mağduriyetimin giderilmesini bekliyorum.

Satış var, destek yok

5 ay önce aldığım araçta sürekli enerji sistemi arızası yaşıyorum. Servis, yazılım güncellemesiyle sorunların çözüleceğini söylüyor ama her güncellemeden sonra daha fazla sorun çıkıyor. Araç, yüzde 50’de şarjı kesiyor, sürüşe izin vermiyor, ekranlar aniden kapanıyor. Uzaktan erişim hiç çalışmadı. Servis randevusu için 1 ay bekliyoruz. Konfor beklerken paramızla rezil olduk. Hazır olmayan aracı satıyorsanız, en azından satış sonrası desteğiniz düzgün olsun.

Arabayı sattıktan sonra muhatap bulunmuyor

Müşteri hizmetlerine ulaşmak en az 1 saat sürüyor. Aradığınızda tam 40 kişi bekleme sırasındasınız ve ancak 1 saat bekledikten sonra temsilciye ulaşabiliyorsunuz. Bu kadar müşterisine saygısız bir marka görmedim. Arabayı sattıktan sonra muhatap bulunmuyor.

Seyir halinde cam tavan delindi ve facianın eşiğinden döndük

Elektrikli aracımla seyahat halindeyken, yoldan gelen bir taş parçası cam tavanı delip seyir halindeyken arabanın içine girdi. Arkada oğlum uyuyordu ve arabayı ben kullanıyordum. Şans eseri yan koltukta kimse yoktu ama o taş bana veya oğluma gelse nasıl bir sonuç olacaktı, tahmin edebiliyor musunuz? Elimde görüntüler ve polis tutanağı mevcut. Bu güvenlik açığından dolayı markayı mahkemeye vermeye hazırlanıyorum.

'Toplumsal ruh sağlığı tablomuz bozuk'

2025-10-24T14:32:00.005+03:00

Ekonomik sıkıntılar, doğal afetler, artan şiddet olayları bundaki en önemli etkenlerden…

Ülkemizin ruh sağlığı göstergelerine bakıldığında pek iç açıcı bir tabloyla karşılaşmıyoruz. Uzmanlar, yaşanılan ekonomik sıkıntılar, depremler ve artan şiddet olaylarının, ülkenin ruh sağlığını olumsuz etkilediği görüşünde. Dünya Ruh Sağlığı Günü kapsamında değerlendirmelerde bulunan Altınbaş Üniversitesi Psikoloji Bölümü Öğretim Üyesi, Prof. Dr. Dilek Şirvanlı Özen, birçok bedensel hastalığın temelinde ruhsal sorunlar yattığını belirtti. Bu alanda yapılan araştırmaların, depresyon ve kronik stresin bağışıklık sistemini zayıflattığını, bedeni daha savunmasız hale getirdiğini kaydetti. Bu nedenle, ruh sağlığını korumanın sadece duygusal iyilik halini değil, fiziksel sağlığı ve toplumsal geleceğimizi de yakından ilgilendirdiğine dikkat çekti. Prof. Dr. Dilek Şirvanlı Özen, “Ülkemizde ruh sağlığı konusunda farkındalık artsa da asıl önemli adım, önleyici çalışmalara daha fazla yatırım yapılmasında. Ruh sağlığımızı korumak hem bedensel hem de duygusal açıdan daha güçlü bir toplum inşa etmemize yardımcı olacak önemli bir faktör” diye konuştu.

“Artan şiddet olaylarının sebebi, içsel sıkıntılar ve agresyon”

Büyük depremlerin ve ekonomik zorlukların ruh sağlığımız üzerinde derin izler bıraktığına değinen Şirvanlı Özen, “Depremler, travma sonrası stres bozukluğu (TSSB), kaygı bozuklukları ve depresyona neden olurken, son zamanlarda ekonomik sıkıntılar da toplum genelinde yaygın bir stres kaynağı oldu. Bu süreçte birçok insan kendini güvensiz, umutsuz ve çaresiz hissetti. Artan sokak şiddeti, ev içi gerilimler ve okullardaki zorbalıklar aslında bu ruhsal durumların dışa vurumları olarak görülebilir. Bireylerin yaşadığı içsel sıkıntılar, agresyon ve şiddet olarak toplumda kendini göstermeye başladı.” diyerek önemli uyarılarda bulundu.

Bilinçsiz Antidepresan kullanımına dikkat!

Son yıllarda Türkiye’de antidepresan kullanımında ciddi bir artış yaşandığını da dile getiren Şirvanlı Özen, bu artışın, toplumda ruh sağlığı sorunlarına karşı farkındalığın arttığının ve insanların daha fazla destek arayışında olmalarının bir göstergesi olarak görülebileceğini ifade etti. Öte yandan, antidepresan kullanımının bir "moda" haline geldiğini söylemenin de mümkün olduğunu kaydetti. Özellikle antidepresanların, çözüm gibi görülmeye başlandığı ve insanların bilinçsizce bu ilaçlara yönelmeye başladığı tespitinde bulundu. Oysa ruh sağlığını düzeltmenin, sadece ilaçlarla değil, aynı zamanda destekleyici terapiler ve yaşam tarzı değişiklikleri ile mümkün olabileceğine dikkat çekti.

“Sorunları en baştan önleyecek adımlar atılmalı”

Altınbaş Üniversitesinden Prof. Dr. Dilek Şirvanlı Özen, ruh sağlığının nasıl korunacağına dair önemli önerilerde bulundu. Sadece sorun ortaya çıktığında müdahale etmenin yeterli olmadığını, sorunları en baştan önlemeye yönelik adımlar atılması gerektiğini anlattı. Şirvanlı Özen, “Hastalıkları tedavi etmek yerine, henüz ortaya çıkmadan önlemek hem daha etkili hem de daha kolaydır. Ruh sağlığımız yalnızca genetik ve biyolojik faktörlere bağlı değildir. Sosyal çevremiz, ekonomik durumumuz, eğitim imkanlarımız, barınma koşullarımız ve genel fiziksel sağlığımız gibi birçok dış etken de ruh halimizi şekillendirir. Bu yüzden ruh sağlığını korumak, sağlıklı ilişkiler kurmak, stresle başa çıkma becerilerini geliştirmek ve duygusal zekamızı güçlendirmekle mümkündür.” dedi.

Akmayan trafik kalp krizi riskini artırıyor

2025-10-22T21:24:00.000+03:00

Günlük stresin en büyük nedenlerinden birisi trafik. Özellikle büyük şehirlerde yaşayanların bu çilesi artık yalnızca iş ya da okul çıkışlarında değil günün her saatinde karşınıza çıkabiliyor.

Yoğun trafiğe maruz kalmanın tek etkisinin gideceğimiz yere geç kalmak olmadığını belirten Medical Park Gaziosmanpaşa Hastanesi Uzman Klinik Psikolog İpek Özaktaç, akmayan trafiğin kişilerin fiziksel ve ruhsal sağlığı açısından tehdit unsurunu oluşturduğunu söyleyerek, bazı bilgiler paylaştı.

Araştırmalar, trafiğin ruhsal sağlığımız üzerinde olumsuz etkileri bulunduğunu ortaya koyuyor. Akmayan trafiğin içinde sıkışıp kalmak günlük yaşantımızda kişilerin fiziksel ve ruhsal sağlığı açısından en büyük tehdit unsurunu oluşturuyor Son günlerde özellikle trafikte yaşanan tartışmalar gündemi meşgul ederken, Medical Park Gaziosmanpaşa Hastanesi Uzman Klinik Psikolog İpek Özaktaç, trafikte maruz kalınan hava kirliliğinin de kalp krizi ya da astım gibi nefes ve solunum problemleri yaşama riskini de artırdığı kaydetti. Özaktaç, konuyla ilgili şunları söyledi:

Stres, kişide denge ve uyum bozulduğu zaman yaşanır. İç dengenin bozulması durumunda organizmanın yeniden dengeyi kurmaya çalışması strestir. Tehditkar bir olay olmasa dahi herhangi bir yaşam olayı dengemizi bozabilir ve stres kaynağı olabilir. Günlük hayatta her birimiz araba kullanmıyor olsak bile gerek yaya olarak gerek evimizde dinlenirken dışarıdan duyduğumuz korna sesleriyle trafik stresine maruz kalabiliyoruz. Stresin etkileri ise fiziksel, duygusal ve düşünce boyutunda hissedebiliriz. Fiziksel olarak bedende oluşan kalp çarpıntısı, terleme, titreme, nefes darlığı, baş ağrısı, mide ağrısı; duygusal olarak kaygı, sıkıntı, korku, mutsuzluk, umutsuzluk; düşünce anlamında ise karamsar, çaresiz ve umutsuz düşünceler eşlik edebilir.

TRAFİK STRESİ KRONİKLEŞTİ

Trafikte seyir halindeyken aniden önünüze direksiyon kırılması, sinyal vermeden dönüş yapılması, dikkatsiz bir şekilde ara sokaktan önünüze çıkılması, taksi, otobüs ve dolmuşların bekleme süreleri ya da yayaların aniden yola çıkması günlük hayatta yaşamaya alışık olduğumuz durumlar haline geldi. Tüm bu örneklere her gün maruz kalıyor olmak kişi üzerinde stresin kronik hale gelmesine neden olabilir. Araba sürerken stresi tetikleyen en önemli noktalardan biri sabırsızlıktır. Bir türlü ilerlemeyen yolda arabaların hareket etmesini beklemek ve diğer sürücülerin hataları ile uğraşmak sabırsızlığı arttıran etkenler arasındadır. Ulaşılmaya çalışılan yere geç kalındığının fark edilmesi ve hareket edememenin getirdiği engellenmişlik hissi ile birlikte sabırsızlık, trafikteki stresle baş etmeyi daha da zorlaştırır.

STRES EVDE EYLEME DÖNÜŞEBİLİR

Tüm günün koşturmacasının ardından evinize gidip dinlenmek, günün yorgunluğunu atmak en büyük motivasyon kaynağınız olabilir. Fakat size iyi hissettiren bir spor yaptıktan ya da arkadaşlarınızla lezzetli bir yemek yedikten sonra eve ulaşmaya çalışırken trafik tıkanıklığına maruz kaldığınızda yarım saat önceki olumlu ruh halinizi tamamen unutabilirsiniz. Sinirin ve stresin eşlik ettiği yolculuk sonrası evinize vardığınızda olumsuz duygular hala size eşlik ediyorsa hissettiklerinizi yakın çevrenize belli etmemeniz zor olabilir.

Trafikte hatalı sürücüye sinirlenen fakat bunu eyleme dökemeyen bir kişi bu duygusunu ulaşılması en kolay kişiye, evde birlikte yaşadığı kişilere yöneltmesi kimi zamanlarda kaçınılmaz olabilir. Bu doğrultuda diyebiliriz ki, baş etme konusunda adımlar atılmadığı takdirde trafikte yaşanan sinirlilik, stres, sabırsızlık ve engellenmişlik hissi, kızgınlık ve öfkeye dönüşme eğilimi gösterebilir. Uzmanlara göre stres, kişileri diğer hastalıklara ve hatta depresyona karşı savunmasız kılar. Bu nedenle, kişilerde uzun vadede kronik stres, kaygı bozuklukları, panik bozukluk ya da depresyon görülme riski artar.

TRAFİKTE RAHATLAMA YOLLARI

Kendinizi trafikten korumak için atacağınız adımlardan sonraki en büyük çözüm arabada geçirdiğiniz sürede yaşadığınız stresi azaltmak olacaktır. Trafikte ne yaşayacağınızı kontrol edemeyebilirsiniz fakat yaşadıklarınıza vereceğiniz tepkiyi düzenleyebilirsiniz.
Nefes alın, verin, tekrarlayın. Stres ve gerginlikle direksiyonu sıkmaya başladığınızı fark ettiğiniz anda nefesinize odaklanın. Yavaş ve derin nefesler ile nefesinizi düzenleyin.
İçinde bulunduğunuz durumu gözden geçirin. Trafik tıkanıklığını gideceğiniz yere ulaşmanın önünde bir engel olarak düşünmek yerine iş dönüşü dinlenmek üzere vakit geçireceğiniz bir yer gibi hayal edin ya da sevdiğiniz radyo programını dinlemek için bir fırsat olarak yorumlayın.
Kızgınlık sonucu oluşan tepkilerinizi hafifletin. Her olumsuz duyguyu ortadan kaldırmanız mümkün olmayabilir. Diğer sürücülerin hata yaptıklarını fark ettiğinizde sıkıntı hissediyor olabilirsiniz. O anda ne hissettiğinizi fark ederek bunu kabul edin ve sonraki adıma geçin. Hatalı davranan sürücülere karşın sizin daha dikkatli olmanız gerektiğini kendinize hatırlatın. Böylelikle o sürücünün olumsuz davranışından kendinizi uzaklaştırmış ve olumsuz duygulara neden olan bir durumun yol boyunca size eşlik etmesini önlemiş olursunuz.
Endişeli düşüncelerinizi yatıştırın. Gitmeniz gereken yere geç kaldığınızı fark ediyorsanız endişelenmeye başladığınızı fark edin, kabul edin ve bırakın. Dikkatinizi başka yöne çevirin. Diğer araçların görünüşüne, çevrenizdeki seslere ya da radyoda çalan müziğe odaklanmaya çalışın.

Son 50 yılda beş kat arttı!

2025-10-22T21:17:00.001+03:00

Deniz suyunun normallerin üzerinde ısınmasıyla birlikte, geçtiğimiz ocak ayında Çanakkale'de müsilajın tekrar ortaya çıkmaya başladığını dile getiren Moleküler Biyoloji ve Genetik Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Esma Ulusoy, “Normalde nisan ayında beklenen bu artış, çok daha önce görüldü. Son dönemde havaların soğumasıyla birlikte, bu artış geçici olarak yavaşlasa da tamamen ortadan kalkmış değil.” dedi.

2021'deki müsilaj felaketinden sonra Türkiye'de çeşitli önlemler alındığını hatırlatan Dr. Öğr. Üyesi Esma Ulusoy, “Birleşmiş Milletler raporu, felaketlerin son 50 yılda beş kat arttığını gösteriyor. Bu, küresel ısınmanın ciddi etkisini ve gezegenimizi giderek daha yaşanmaz hale getirmedeki rolünü açıkça gösteriyor.” dedi.

Üsküdar Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi (MDBF) Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü’nden Dr. Öğr. Üyesi Esma Ulusoy, müsilaj sorununa dikkat çekti.

Müsilaj salgısı stres koşullarında bolca üretiliyor

Müsilaj salgısını okyanus, deniz ve göllerde yaşayan fitoplanktonların, stres koşullarında (besin kıtlığı, kolonizasyon gibi) bolca ürettiklerini kaydeden Dr. Öğr. Üyesi Esma Ulusoy, “Serbest oksijenin üçte ikisini üreten bu mikroskobik algler, denizlerdeki kirlilikle artan azot ve fosforun yanı sıra uygun sıcaklık koşullarını da bulduğunda inanılmaz bir hızla çoğalır. Bu da sularda tehlikeli mikropların çoğalmasına yol açar. Bu mikro alglerin oluşturduğu müsilaja tutunan mikroplar, dev kütlelere dönüşerek hem denizin üstünde hem de tabanında birikir. Sonuç olarak, deniz canlılarının ölümüne, kötü bir kokuya ve büyük bir çevre felaketine neden olur.” dedi.

Dünyada müsilaj ne durumda?

Deniz suyunun normallerin üzerinde ısınmasıyla birlikte, geçtiğimiz ocak ayında Çanakkale'de müsilajın tekrar ortaya çıkmaya başladığını dile getiren Dr. Öğr. Üyesi Esma Ulusoy, “Normalde nisan ayında beklenen bu artış, çok daha önce görüldü. Son dönemde havaların soğumasıyla birlikte, bu artış geçici olarak yavaşlasa da tamamen ortadan kalkmış değil. Özellikle kapalı ve durgun sulara sahip denizlerde görülen müsilaj olgusu, dünyada ilk defa 1729'da Adriyatik Denizi'nde kaydedilmiş, ikinci olarak 1860’ta Yeni Zelanda'da gözlemlenmiştir. Sonrasında uzun yıllar boyunca Adriyatik, Tiren, Ligurya, Baltık, Ege ve Alboran denizlerinde, ayrıca Japonya ve Meksika Körfezi'nde de görülmüştür. 1900'lerden itibaren Adriyatik Denizi'nde sıkça rastlanan bu olay, İtalyan hükümetinin sıkı denetimleri sayesinde son on beş yıldır neredeyse tamamen ortadan kalkmıştır.” diye konuştu.

Türkiye'de müsilaj sorunuyla mücadele…

Türkiye'de ilk müsilaj vakasının 1992 yılında Erdek Körfezi'nde dalış sporcuları tarafından gözlendiğini ifade eden Dr. Öğr. Üyesi Esma Ulusoy, şöyle devam etti:

“2007-2008 yılları arasında Çanakkale Boğazı'ndan İzmit Körfezi'ne kadar belirgin bir müsilaj oluşumu tespit edildi. 2010-2020 yılları arasında, Marmara Bölgesi'ndeki sanayi, kentsel ve tarımsal faaliyetlerden kaynaklanan atık sular, denizdeki azot ve fosfor yükünü arttırarak asitleşmeye ve oksijen konsantrasyonunun azalmasına neden oldu. Bu atık suların yüzde 80'i İstanbul'dan, geri kalanı ise sırasıyla Kocaeli, Bursa, Tekirdağ, Balıkesir, Yalova ve Çanakkale'den gelmektedir. Tüm bunlara ek olarak, küresel ısınmadaki artış, deniz suyu sıcaklığını anormal seviyelere yükseltmiş ve müsilaj oluşumunu tetiklemiştir. 2021 yılının ocak ayında başlayan ve yaz aylarına kadar kilometrelerce yayılan müsilaj felaketini hepimiz hatırlıyoruz. Aslında, Çanakkale ve İstanbul Boğazlarındaki akıntılar sayesinde yüzyıllarca kendini koruyabilen Marmara Denizi, artık bu yükü taşıyamadığını bize defalarca göstermiştir. Özellikle 2021'deki bu felaketten sonra, Türkiye'de müsilaj sorunuyla mücadele kapsamında hükümet ve ilgili kurumlar tarafından çeşitli önlemler alınmıştır. Bu önlemler, deniz kirliliğinin azaltılması, atık su arıtma tesislerinin iyileştirilmesi ve ekosistemin korunması gibi alanlara odaklanmıştır.”

Alınan başlıca önlemler neler?

2021'deki müsilaj felaketinden sonra Türkiye'de çeşitli önlemler alındığını hatırlatan Dr. Öğr. Üyesi Esma Ulusoy, bu önlemleri şöyle sıraladı:

“Atık su arıtma tesislerinin geliştirilmesi: Evsel ve endüstriyel atık suların arıtılmadan denize bırakılmasını önlemek için, mevcut tesislerin kapasiteleri arttırılıp yeni ileri biyolojik arıtma tesisleri kurulmuştur.

Denetimlerin artırılması: Deniz araçlarının sintine suyu ve kirli balast sularının kaçak deşarjını önlemek için denetimler sıkılaştırılmış, izleme faaliyetleri uydu ve insansız hava araçları ile desteklenmiştir.

Tarımsal kirliliğin azaltılması: Azot ve fosfor kullanımını kontrol altına almak için farkındalık projeleri ve iyi tarım uygulamaları hayata geçirilmiştir.

Marmara denizi koruma alanları: Bazı bölgeler koruma alanı ilan edilmiş ve balıkçılara ekonomik destek sağlanmıştır.”

2024 tarihin en sıcak yılı olarak kaydedildi!

Bu önlemlerin müsilaj sorununun çözümü için kritik adımlar olduğunu dile getiren Dr. Öğr. Üyesi Esma Ulusoy, “Ancak tüm paydaşların sürdürülebilir çözümler sağlamak için iş birliği yapması ve çevresel farkındalığı artırması esastır. Avrupa Birliği'ne bağlı Copernicus İklim Değişikliği Örgütü'nün verilerine göre, 2024 tarihin en sıcak yılı olarak kaydedildi. Ayrıca, Birleşmiş Milletler raporu, felaketlerin son 50 yılda beş kat arttığını gösteriyor. Bu, küresel ısınmanın ciddi etkisini ve gezegenimizi giderek daha yaşanmaz hale getirmedeki rolünü açıkça gösteriyor. Dolayısıyla kararlı ve hızlı bir şekilde hareket edilmesi geleceğimiz açısından çok önem arz ediyor.” şeklinde sözlerini tamamladı.

Yapay zekayla dertleşmenin gizli tehlikeleri!

2025-10-22T21:17:00.000+03:00

Son yıllarda adını sıkça duyduğumuz yapay zeka, yalnızca teknoloji gündemini değil, psikoloji dünyasını da derinden etkiliyor.

Akıllı algoritmalar, sohbet robotları, hatta terapist görevini üstlenen yapay zeka destekli uygulamalar insan zihniyle karmaşık bir dansa tutuşmuş durumda... Günümüzde yapay zeka ile dertleşenlerin sayısının hızla arttığını, oysa bu dertleşmenin gizli tehlikeler içerebildiğini belirten Acıbadem Ataşehir Hastanesi’nden Uzman Psikolog Meysenaz Koser “Sosyal medya algoritmalarının bizim ne istediğimizi bizden önce bilmesi, duygularımıza cevap veren sanal asistanlar ve ‘terapi botları’ günümüzde sıradanlaştı. Bazı kullanıcılar, yapay zeka ile kurdukları etkileşimi bir ‘dijital dostluk’ olarak tanımlıyor. Hatta yalnızlık hissini azalttığını söyleyenlerin sayısı hiç de az değil. Ancak bu durum iki ucu keskin bir bıçak. Zamanla yalnızlaşmadan depresyona dek bir çok tehlikeye neden olabilir” diyor.

Uzman Psikolog Meysenaz Koser, yapay zekayla dertleşirken dikkat edilmesi gereken 7 uyarısını sıraladı, ‘dijital dost’unuzla duygusal dertleşmelerinizde gizli tehlikeleri anlattı, önemli uyarılar ve önerilerde bulundu.

Yüzeysel yanıtlar verdiğini bilin

Yapay zekanın yanıtları derin psikolojik destek yerine geçmez. Terapi veya psikolojik yardım sadece insanla yapılır. Zeka modelinin tavsiyeleri yüzeysel ya da genelleyici olabilir. Yapay zeka sorularınıza istediğiniz uzunlukta ve ayrıntılarla yanıt verse de sizin yaşadığınız deneyimin anlamını tam olarak kavrayamaz.

Duygularınızı hissettiğini sanmayın

Her bireyin ruhsal deneyimi eşsiz ve derinliklidir, bu derinliğin tamamı algoritmalarla kapsanamaz. Yapay zeka duyguları anlayabilir ama hissetmez, gerçek empati kuramaz. Sizi destekleyici görünse de, bu bir programlanmış yanıttır, içtenlik değil. Unutmayın, duygularınız ‘analiz edilecek veri’ değil, sizin yaşanmışlıklarınız ve ruhunuzun derinliklerinde hissettiklerinizdir.

Gerçek ilişkilerin yerini tutmaz

Uzman Psikolog Meysenaz Koser “İnsan ruhu canlı ilişkilerle iyileşir; yüz yüze temas, jest, ses tonu, göz teması gibi. Yapay zeka ile kurulan bağlar tek taraflı ve yapaydır. Kişi, yapay zekayla geçirdiği zamanın tatmin edici olduğunu düşünerek gerçek insan ilişkilerinden uzaklaşabilir. Sosyal bağlar zayıflayıp, aile, arkadaş ya da iş çevresindeki etkileşimlerde azalma yaşanabilir” diyor.

Alışkanlık haline getirmeyin

Sadece yapay zekaya dert anlatmak, alışkanlık haline gelirse sosyal kaçınmayı ve yalnızlığı artırabilir. Oysa insanlarla bağ kurmak hala ruh sağlığının temelidir. Üstelik yapay zeka ile kurulan ilişkide geri bildirimlerin her zaman olumlu ve kabul edici olması, kişiyi gerçek dünyadaki normal çatışmalara karşı savunmasız bırakabilir. Gerçek hayattaki reddedilmeler daha ağır hissedilebilir.

Geçici bir rahatlama sağlayabilir ama!

Yapay zekaya anlattıklarınızla geçici bir rahatlama hissedebilirsiniz. Ama asıl ihtiyaç duyduğunuz şey, karşılıklı, anlayan bir bilinçtir. Unutmayalım; yapay zeka bir araçtır. İnsan olmak, duyguları hissetmek ve paylaşmakla ilgilidir.

Gizliliğe ve zaman kaybına dair bilinçli olun

‘Dijital dost’unuzla kendi duygularınızı paylaşırken kişisel veri güvenliğine dikkat edin. Anlattığınız her şey gelecekte işlenebilecek bir veridir. Öte yandan, yapay zeka ile geçirilen aşırı süre, kişinin kariyeri, eğitimi ya da kişisel gelişimi için ayırabileceği zamanı azaltabilir.

Bağımlı hale gelmeyin

Uzman Psikolog Meysenaz Koser ”Kişi zamanla yapay zekaya duygusal olarak bağımlı hale gelebilir. Bu da teknolojiden kopamama ve yalnız kaldığında aşırı stres hissetme gibi sonuçlar doğurabilir. Ayrıca zamanla ortaya çıkabilen ‘beni anlayan tek şey bir makine’ düşüncesi, kişiyi yalnızlık ve depresyona sürükleyebilir” diyor.

Z kuşağına kızmak yerine anlayın !..

2025-10-22T21:16:00.009+03:00

Bugün birçok konuda eleştirilen Z kuşağı, elbette bir önceki kuşaktan pek çok yönüyle ayrışıyor.

Her kuşağın farklı bir ruhu, farklı bakış açıları, farklı davranış biçimleri ve beğenilerinin olduğunu hatırlatan Anadolu Sağlık Merkezi’nden Uzman Psikolog Selin Karabulut, “Z kuşağı, kendi benliğine daha çok odaklanan, dijital teknolojilerle iç içe bir kuşak. Neredeyse gününün çoğunu akıllı cihazlarla geçiren çocuklar ve gençler, sezgisel bilgileri kullanmaya pek de ihtiyaç duymuyorlar artık. Onları daha iyi anlamak için, her dönemin ruhunun, koşullarının farklı olduğunu ve bunun da kuşakları dönüştürdüğünü unutmamalıyız” açıklamasında bulundu.

Şehirler giderek kalabalıklaşıyor, bu kalabalık kent yaşamı ise herkesi ruhsal ve fiziksel açıdan etkiliyor. Z kuşağının farklı yaşam alışkanlıkları, ekonomik koşullar ve pandeminin de olumsuz etkileri var. Görme, işitme, koklama, tatma ve dokunma duyularıyla günlük yaşamın sürdürüldüğünü belirten Anadolu Sağlık Merkezi’nden Uzman Psikolog Selin Karabulut, “Aslında altıncı duyu olan sezgi ve duyguları kent yaşamında göz ardı edebiliyoruz” dedi.

Z kuşağı 6. duyusunu kullanmıyor

Sezgilerin insanlara verdiği bilgilerin en güzel yansıması, günlük yaşamdaki farkındalığımızı artırması olduğunun altını çizen Uzman Psikolog Selin Karabulut, “Örneğin bir bankada arkamızda birilerinin olduğunun farkında olup buna göre dikkatli, özenli ve uygun hareket etmeyi, geri döndüğümüzde onlara çarpmamak için o mesafeyi hesaplamayı sezgilerimizle sağlıyoruz. Burada tabii nezaket ve görgü kurallarının da sezgisel bilgilerimize dahil olduğunu söylemeliyiz. Ancak günümüzde, özellikle Z kuşağında (1997-2012 yıllarında doğanlar) sezgisel bilgilerin neredeyse hiç kullanılmadığını gözlemlemek mümkün. Belki de bugüne kadar sezgisel bilgilerine ihtiyaç duymadılar, ihtiyaç olmayınca bu duyularını da geliştiremediler. Kulaklıkla müzik dinlerken sesin dışarıya taşacak kadar açılıp başkalarını rahatsız edebilecek olması ya da metrobüste oturan bir gencin, yanında ayakta duran yaşlı birini fark etmemesi… Günlük hayattan çoğaltabileceğimiz bu gibi örnekler, Z kuşağında altıncı duyunun kullanımının çok düşük olduğunu gösteriyor. Bu durum empati yeteneğinin gelişmesini engellerken, kent yaşamında hep arzu ettiğimiz o nezaket kültürünün yaygınlaşmasının da önüne geçiyor” açıklamasında bulundu.

Her kuşağın ruhu farklı

Z kuşağının farkında olunması gerektiğini hatırlatan Uzman Psikolog Selin Karabulut, “Bizim kuşak gibisi var mı, nerede o eski günler gibi kalıplaştırdığımız savunma söylemlerinden vazgeçmeliyiz. Çünkü farkındayız ki her kuşağın farklı bir ruhu; farklı bakış açıları, farklı davranış biçimleri ve beğenileri var. Z kuşağı, kendi benliğine daha çok odaklanan, dijital teknolojilerle iç içe bir kuşak. Analitik düşünme becerileri, satış ve pazarlama kabiliyetleri, yaratıcılıkları belki de bu sebeple bizlerden daha gelişmiş. Gününün çoğunu akıllı cihazlarla geçiren çocuklar ve gençler, sosyal ilişkilere, üç boyutlu problemlerin çözümüne, sözel ve bedensel iletişime, sezgisel bilgileri kullanmaya neredeyse ihtiyaç duymuyorlar artık. Hatta duygularını dahi ‘emoji’ dediğimiz görsel ifade biçimleriyle gösteriyorlar. Sezgisel bilgiyi kullanma ve işe yarar kılma yeteneği; yani duygusal zekâ, Z kuşağında da var ancak geçmiş kuşaklarda olduğu gibi güçlü değil” hatırlatmasında bulundu.

Z kuşağını anlamaya odaklanmak önemli

Değişimin hayatın olağan akışında olan bir gerçeklik olduğunu dile getiren Selin Karabulut, “Yenilenen koşullara göre hayatımız da yeni bir form kazanıyor ve her yeni koşulda formumuzu değiştiriyor, dönüştürüyoruz. Bu yüzden, 35 yaş üstü insanların (X ve Y kuşakları) artık kızmak yerine Z kuşağını anlamaya odaklanmaları, onlarla kıyaslama yapmak yerine ev ve sosyal yaşamlarında uyumlu olmayı denemeleri her zaman için daha sağlıklı sonuçlar getirecektir” dedi.

Z kuşağını anlamanın 4 yolu

Standart bakış açılarının dışına çıkmaya çalışın,
Yeniliklere ilgi duyup farkında olun,
Bilmediğiniz, tanımadığınız kelime, iş, uğraş veya kişileri öğrenmeye çalışın,
Aynı işyerinde çalıştığınız iş arkadaşlarınıza “iş arkadaşı” muamelenizden vazgeçmeyin.

Kent yaşamında kendinizi daha iyi hissetmek için 6 öneri

Anlamaya çalışın. Kuşaklar arası çatışmaların temel nedeni empati yoksunluğundan geliyor. Yaşadığınız geçmiş size aitti. Her kuşağı kendi koşullarında değerlendirip anlamaya özen gösterin ve kıyaslama yapmaktan kaçının.

Nezaketinizden vazgeçmeyin. Kent yaşamı ve yaşadığınız koşullar sizi daha kızgın ya da daha tepkisiz yapmış olsa da nezaketinizden uzaklaşmayın ve duyarlı olmaya, fark etmeye devam edin. Hepimiz aynı dünyada var olmaya çalışıyoruz.

Ruh sağlığınızı ihmal etmeyin. Eğlenmek, haz almak, keyif duymak, dinlenmek gibi önemli duygusal ihtiyaçlarınızı ihmal etmeyin

Konfor alanınızı değiştirin. Yeri geldiğinde genişletin, yeri geldiğinde daraltın. Her gün araba kullanmak sizi trafikte daha öfkeli yapıyorsa ulaşım için farklı alternatifler geliştirmek size daha iyi gelebilir.

Aklınızın ve mantığınızın sesini dinleyin. Sezgilerinize güvenin ve onları kullanmaktan çekinmeyin. Otomatik cevaplar vermek yerine durun, nefes alın, bekleyin, düşünün ve öyle cevap verin. Ve hatta bazen susun ve gülümseyin.

Çocuklarınıza adalet duygusunu aşılayın. ABD’de ebeveynler çocuklarına çok küçük yaşlardan itibaren insan haklarını ve mülkiyet haklarını aşılıyorlar. “Arkadaşlarına bağırmaya hakkın yok, bir canlının canını yakmaya hakkın yok, komşunun bahçesinden izinsiz meyve almaya hakkın yok” gibi hayatın içinden pek çok söylem çocukların bu konudaki farkındalıklarını yükseltmelerine yardımcı oluyor. “Bağırma!” yerine “Sesinden rahatsız oluyorum” veya “Başkalarına bağırmaya hakkın yok” cümleleri daha güzel, ne dersiniz?

Genç yaşta uyuşturucu ölümlerinde ilk 5'teyiz!

2025-10-18T18:22:00.005+03:00

Prof. Dr. Kültegin Ögel: “Uyuşturucu Kullanımına Bağlı 25 Yaş Altı Ölümlerde Dünyanın İlk 5 Ülkesi Arasındayız”

Her yıl 26 Haziran, tüm dünyada Dünya Uyuşturucu Kullanımı ve Kaçakçılığı ile Mücadele Günü olarak anılıyor. Bu özel gün, uyuşturucu ile mücadelenin önemine dikkat çekmek, kamuoyunda farkındalık yaratmak ve genç nesilleri korumaya yönelik stratejilerin, ülke politikalarının geliştirilmesi açısından hayati öneme sahip.

Türkiye’de uyuşturucu kullanımına ilişkin veriler, endişe verici düzeyde bir artışa işaret ediyor. Moodist Psikiyatri ve Nöroloji Hastanesi Tıbbi Direktörü Prof. Dr. Kültegin Ögel, bu konudaki çarpıcı değerlendirmeleriyle konunun önemine dikkat çekiyor. Prof. Dr. Ögel’e göre, ülkemiz 2017 yılında uyuşturucuya bağlı ölüm oranlarında oldukça yüksek bir seviyedeydi. Sonraki yıllarda bir düşüş yaşansa da rakamların hâlâ ciddi boyutlarda olduğunu vurguluyor: “25 yaş altı bireylerde uyuşturucuya bağlı ölümlerde maalesef dünyanın ilk 5 ülkesi arasında yer alıyoruz. Bu tablo, bağımlılıkla mücadelede daha etkili ve kapsayıcı bir yaklaşım geliştirmemiz gerektiğini gösteriyor.

Avrupa Uyuşturucu ve Uyuşturucu Bağımlılığı İzleme Merkezi’nin 2024 raporuna göre, Türkiye'de madde kaynaklı ölüm oranları genç yaş grubunda oldukça yüksek seviyelerde seyrediyor.

Atık Su Araştırmaları Tehlikenin Sinyallerini Veriyor

Uyuşturucu kullanımının yaygınlığına dair Türkiye’de yeterli saha araştırması bulunmadığına dikkat çeken Moodist Psikiyatri ve Nöroloji Hastanesi Tıbbi Direktörü Prof. Dr. Kültegin Ögel, farklı yöntemlerle elde edilen verilerin, uyuşturucu kullanımının arttığını açıkça ortaya koyduğunu belirtiyor: “Atık su analizleri, Avrupa şehirleriyle kıyaslandığında ülkemizde ciddi düzeyde uyuşturucu kullanımını ortaya koyuyor. Bu da bize daha fazla önleme çalışması ve daha etkin bir tedavi sisteminin gerekliliğini gösteriyor.”

Bağımlılık: Yalnızca Ruhsal Değil, Akademik, Ekonomik ve Toplumsal Bir Yıkım

Prof. Dr. Ögel, uyuşturucu kullanımının bireylerin yalnızca fiziksel ve ruhsal sağlığını değil, eğitim ve ekonomik potansiyelini de yok ettiğini belirtiyor: “Uyuşturucu, yaşamdan kaybedilen sağlıklı yıllar açısından ilk 5 neden arasında yer alıyor. Ölümler göz önüne alındığında ise ilk 20’de. Bu da bağımlılığın, bireyin ve toplumun geleceğini doğrudan tehdit eden çok yönlü bir sorun olduğunu kanıtlıyor.”

Tedaviye Ulaşımda Korkular Engel Oluyor

Bağımlı bireylerin tedaviye başvurmaktan çekinmelerinin ardında, sosyal ve hukuki endişelerin yattığını ifade eden Ögel: “Tıbbi kayıtların gizliliği konusunda yaşanan güvensizlik, birçok kişinin tedaviye başvurmamasına neden oluyor. Kişiler iyileşseler bile bu sürecin gelecekte karşılarına engel olarak çıkmasından korkuyorlar.”

YENİ TEHLİKE: SENTETİK KANNABİNOİD VE GABAPENTİNOİD KULLANIMI ARTIYOR

Uyuşturucu kullanım trendlerinin hızla değiştiğine dikkat çeken Ögel, özellikle sentetik kannabinoidler ve gabapentinoidlerin yeniden yaygınlaştığını belirtiyor: “Bir dönem geri planda kalan bu maddelerin kullanımı yeniden artışa geçmiş durumda. Tüm kurumların bu değişimlere hazır olması gerekiyor. En iyi savunma ise düzenli ve kapsamlı araştırmalardır.”

Türkiye’de Bağımlılık Araştırmaları Artmalı

Prof. Dr. Ögel, Türkiye'de bağımlılık konulu bilimsel araştırmaların oldukça sınırlı olduğunu, bunun da mücadelede ciddi bir eksiklik yarattığını vurguluyor: “Bağımlılık alanındaki araştırmaların önündeki engeller kaldırılmalı, bu alanda daha fazla yatırım yapılmalı. Sağlıklı politikaların geliştirilmesi ve kullanım trendlerinin izlenebilmesi için veri üretimi şart.”

UYUŞTURUCAYA KARŞI EN ETKİLİ MÜCADELE YOLU: FARKINDALIK, BİLİM VE DAYANIŞMADIR

26 Haziran, yalnızca bir anma günü değil; aynı zamanda toplumsal bilinçlenme ve harekete geçme çağrısıdır. Uyuşturucuya karşı mücadelede yalnızca güvenlik önlemleri değil; önleyici halk sağlığı politikaları, erişilebilir tedavi sistemleri ve kaçakçılık ile mücadele en az o kadar önemlidir. Prof. Dr. Kültegin Ögel; “bağımlılık bir sonuçtur; bu sonuca giden yolu değiştirmek ise toplumun tüm bileşenlerinin ortak sorumluluğudur.

Madde Bağımlılığının Temelinde Ruhsal Sorunlar Yatıyor

Gençlerde Bağımlılığın En Büyük Nedenleri: Duygu Düzenleme Güçlüğü ve Psikolojik Dayanıklılığın Düşük Olması

Moodist Psikiyatri ve Nöroloji Hastanesi Psikoloğu Mert Kaya ise, madde bağımlılığını bir “beyin hastalığı” olarak ele almanın önemine dikkat çekerek, bağımlılık sürecinin yalnızca fiziksel değil aynı zamanda psikolojik kökenli olduğunu vurguluyor. Uluslararası araştırmalar, madde bağımlılığı bulunan bireylerin büyük çoğunluğunda çözümlenmemiş travmalar, depresyon, anksiyete bozuklukları ve erken dönem ihmal gibi derin ruhsal nedenlerin bulunduğunu ortaya koyuyor.

Psikolog Kaya’ya göre, özellikle ergenlik dönemindeki gençler için bağımlılığın altında yatan başlıca faktörler arasında duygu düzenleme güçlüğü, sosyal izolasyon, kişilik özellikleri ve kimlik karmaşası öne çıkıyor. Bu gibi durumlarda erken psikolojik müdahale ve hem medikal hem de ruhsal destek hizmetlerinin sağlanması, bağımlılığın önlenmesinde belirleyici rol oynuyor.

Türkiye’deki güncel klinik sonuçlar da bu durumu destekliyor. Çalışmalar, madde kullanım bozukluğu ile yenilik arayışı davranışı, riskli sosyal çevre, aile içi problemler ve ruhsal hastalıklar arasında güçlü bir ilişki olduğunu gösteriyor. Bu veriler, bağımlılıkla etkin mücadelede bireyin psikolojik dayanıklılığını artırmanın, ruhsal sorunlara erken dönemde müdahale etmenin ve kapsamlı psikososyal destek sunmanın hayati önem taşıdığını ortaya koyuyor.

Uyuşturucuyla mücadele, yalnızca maddeden uzak durmakla sınırlı kalmıyor; aynı zamanda bireyin ruhsal iyilik halini koruma ve güçlendirme hedefiyle çok boyutlu bir yaklaşımı gerekli kılıyor. Bu nedenle, bağımlılığın önlenmesi ve tedavisinde bireysel farklılıkları gözeten, psikolojik bütünlüğü destekleyen sürdürülebilir çözümler sunulması gerekiyor.

Global salgınlara hazırlıklı olmanın 7 yolu

2025-10-14T13:05:00.012+03:00

LifeClub Hekimi Doç. Dr. Murat İçen, Uluslararası Salgına Hazırlık Günü’nde global salgınlara hazırlıklı olmak için gerekli 7 etkeni anlattı.

Birleşmiş Milletler, Covid-19 salgınının başladığı 2020 yılında 27 Aralık’ı Uluslararası Salgına Hazırlık Günü olarak ilan etti. Bu karar alınana dek geçen yaklaşık bir yıllık sürede Covid-19 virüsü nedeniyle dünya genelinde 70 milyondan fazla kişi hastalandı, 1.6 milyon kişi hayatını kaybetti. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Covid-19 için acil durum kararını Mayıs 2023’te kaldırmış olsa da 2023 sonu itibariyle hastalığa yakalananların sayısı 700 milyona, ölü sayısı ise 7 milyona yaklaştı.

LifeClub Hekimi Doç. Dr. Murat İçen, salgınların insanlık tarihindeki geçmişine değinerek, “M.Ö. 450 yılında Peloponez savaşı sırasında Atina halkının üçte birinin ölümüne neden olan tarihte kayıtlı ilk salgından bu yana veba, kolera ve sarıhumma gibi bulaşıcı hastalıklar insanlığı hem bireysel hem toplumsal olarak etkilemiştir. Bir önceki büyük salgın olan 1918 grip salgınında 50 milyon kişinin öldüğü tahmin edilmektedir.

Başta aşılar ve antibiyotikler olmak üzere yeni korunma ve tedavi yöntemlerinin kullanıma girmesiyle gelişmiş ülkelerde bulaşıcı hastalıklara bağlı ölüm oranı 20. yüzyılın başlarında 100.000 kişide 800 iken 1950’de 50’ye düşmüştür. Son dönemde benzer düşüşlerin orta ve düşük gelirli ülkelerde de sağlanması, mikroplara karşı zafere ulaşılmış olduğunu izlenimi yaratsa da yakın geçmişte yaşanan HIV, H1N1, çocuk felci, Ebola, Zika ve Covid-19 salgınları tehdidin her zamanki ciddiyetini koruduğunu göstermiştir. Özellikle Covid-19 salgını, insanoğlunun sağlık ve refah düzeyini yükseltmiş olan artan ticaret, seyahat ve işçi göçü gibi etkenlerin aynı zamanda küresel sağlık açısından nasıl bir tehlike yarattığını bütün çıplaklığıyla gözler önüne sermiştir” dedi.

Salgın Riski Devam Ediyor

Geniş mikrop yelpazesine karşı sınırlı kaynaklarla mücadele eden DSÖ’nün, 2015’ten bu yana salgın yaratma riski en yüksek olan ajanları listelediğine de dikkat çeken Doç. Dr. Murat İçen, “İki yüz uzmanın 30 virüs ailesi ve bir bakteri grubunu değerlendirdiği ve 2024 yılında yenilenmesi beklenen güncel listede tamamı virüslere bağlı gelişen Covid-19, Kırım-Kongo kanamalı ateşi, Ebola ve Marburg virüs hastalıkları, Lassa ateşi, MERS ve SARS, Nipah ve henipavirüs hastalıkları, Rift Vadisi ateşi, Zika ve bilinmeyen “X hastalığı” yer almaktadır. Listenin sonunda yer alan “X hastalığı” halen insanlara bulaşmayan ancak hayvanlarda hastalığa neden olması, bulaşma yolu, küresel ısınma, tropik ormanların kaybı ve diğer etkenlere bağlı olarak insanoğlu için risk teşkil edebilecek ve halen bilinmeyen bir duruma işaret etmektedir. Kırk yıl önce X hastalığı HIV/AIDS, 20 yıl önce SARS, 10 yıl önce Ebola, 3 yıl önce de Covid-19 idi.

Günümüz şartlarında herhangi bir mikrop 36 saat içinde dünya geneline yayılabileceğinden salgınların özellikle erken döneminde zaman kaybetmemek son derece önemlidir” dedi ve ekledi: “Hedef, salgınların başlangıcından itibaren 7 gün içinde tespit edilmesi, halk sağlığı yetkililerinin 1 gün içinde haberdar edilmesi ve takip eden 7 gün içinde de erken dönem önlemlerin alınmasıdır” dedi.

Salgınlara Hazır Olmanın Yolları

LifeClub Hekimi Doç. Dr. Murat İçen, salgınlara hazırlıklı olmak için gerekli temel alt ve üstyapıyı oluşturan 7 etkeni şöyle açıkladı:

1. Ulusal Laboratuvar Sistemi: Her ülkenin sınırları içindeki mikrobik etkenleri saptayıp olası bir salgını teyit edebilecek bir laboratuvar sistemi olmalıdır.

2. Gerçek Zamanlı İzlem: Olası salgınlar ivedilikle tespit edilmelidir.

3. İşgücü Sağlanması: Ülkeler salgınları saptayacak, durduracak ve engelleyecek bilgi ve beceriye sahip ekipler oluşturmalıdır.

4. Risk Değerlendirmesi ve Planlama: Ülkelerin halk sağlığı acil durumlarına yönelik planlama ve risk değerlendirmelerini yapmaları gerekir.

5. Acil Durum Operasyonları: Ülkeler salgınları saptayıp durdurabilecek acil durum sistemleri geliştirmelidir.

6. Risk İletişimi: Uzmanlarla halk arasında etkin bir iletişim kurularak sağlık çalışanları ve vatandaşların gerekli koruyucu önlemleri alabilmesi sağlanmalıdır.

7. Ulusal Yasalar, Politikalar, Finansman: Epidemilerin önlenebilmesi için hazırlıklı olmak adına ülkelerin gerekli yasal zemini sağlamış olmaları gerekir.

“Bu yapının oturtulması, salgınlarla mücadelede sağlık bakanları kadar maliye bakanlarının da etkin rol oynamasını, ayrıca mikroplar sınır tanımadığından uluslararası işbirliğinin de sağlanmasını gerektirmektedir. Batı Afrika’da 2014-16 yıllarında yaşanan ve 11.000 can kaybına neden olan Ebola salgınını takiben kurulan CEPI (Coalition for Epidemic Preparedness Innovations, Epidemi Hazırlığı Çözümleri Koalisyonu) adlı çokuluslu kamu-sivil toplum örgütü ortaklığı, salgın riski teşkil eden mikroplara karşı aşı ile mücadeledir. CEPI’nin bugünkü hedefi, yeni saptanan bir mikroba karşı 100 gün içinde aşı geliştirmektir.

Yukarıda sayılı önlemler sayesinde DSÖ’nün listesindeki virüslerden Ebola’nın 2021’de Gine ve Kongo’da, Nipah’ın da Hindistan’da yayılması önlendi. Yine 2021-22 döneminde Burkina Faso’daki kolera ve Tanzanya’daki kuduz ve Endonezya’daki Dengue ateşi vakaları salgına dönüşmeden kontrol altına alındı.

Gelecekte de küresel etkiler sergileyecek salgınlar yaşanacağına kesin gözüyle bakılmaktadır ve yüksek ölüm oranıyla ilişkili olmasından endişe edilmektedir. Meksika veya domuz gribi olarak bilinen 2009 H1N1 salgını adlandırılırken yaşanan karmaşada ABD’deki ilk vakaların Kaliforniya’da saptanması nedeniyle kimi araştırmacılar virüse dönemin valisine ithafen ‘Schwarzenegger’ demeyi önermişlerdi.”

Türkiye’de evlerin yüzde 74’ünün konut sigortası yok

2025-10-08T12:53:00.007+03:00

Türkiye’de konut sigortası bilinci hala olması gereken düzeyde değil. Ülke genelinde konut sigortası sahipliğinin hâlâ yüzde 25 seviyelerinde olduğuna dikkat çeken Allianz Türkiye Elementer Bireysel Sigortalar Genel Müdür Yardımcısı Emrah Gökmen, “Evleri ve eşyaları yangın, su baskını, hırsızlık, deprem gibi birçok riske karşı teminat altına alan konut sigortaları adeta koruyucu bir kalkan görevi görüyor” diyerek konut sigortalarının önemine işaret etti.

Evlerde karşılaşılabilecek hasarlara karşı geniş kapsamlı güvence sağlayan konut sigortası, herhangi bir doğal afet, yangın ve hırsızlık gibi durumda ev ve içindeki eşyaları koruyarak sigorta sahiplerine önemli faydalar sağlıyor. Buna rağmen ülkemizde konut sigortası penetrasyonu (sigortalılık oranı) yüzde 22 seviyelerinde kalıyor. Konut sigortasının özellikle Türkiye gibi deprem kuşağında yer alan bir ülkede riskleri güvence altına almak için kritik öneme sahip olduğunu söyleyen Allianz Türkiye Elementer Bireysel Sigortalar Genel Müdür Yardımcısı Emrah Gökmen, “Son dönemde ülkemizde yaşanan deprem, yangın ve sel felaketlerini göz önünde bulundurduğumuzda iklim krizinin etkileriyle önümüzdeki dönemde daha fazla karşı karşıya kalmamız gerekebilir. Bunun yanı sıra hırsızlıktan tesisat arızası veya cam kırılmasına kadar birçok sorunun yol açtığı maddi hasarları karşılayan konut sigortasının sahipliği ülkemizde maalesef olması gereken düzeyde değil” dedi.

Konut sigortasının önemine dair farkındalığı artırmak hedefiyle farklı bütçelere ve ihtiyaçlara göre üç farklı plan dahilinde Yuvam Sigortası’nı müşterileriyle buluşturduklarını söyleyen Gökmen, “Kapsamlı teminat sunan ve hayatta karşılaşabileceğimiz birçok olasılığa karşı güvence sağlayan Yuvam Sigortası; eko, ekstra ve premium olmak üzere üç farklı paketten oluşuyor. Cam kırılmasından tesisat sorunlarına, çilingir hizmetinden evcil hayvan asistans hizmetine, zengin teminat içeriğiyle öne çıkan Yuvam Sigortası’ndan hem ev sahipleri hem de kiracılar faydalanabiliyor” dedi.

Çevre dostu ev eşyaları da güvence altında

Çevre dostu özellikleriyle öne çıkan Allianz Yuvam Sigortası; yağmur suyu depolama ünitesi, su sensörü, hareket sensörü, kompost makinesi, voltaj regülatörü ve çöp öğütücü gibi birçok çevre dostu eşyayı da güvence altına alıyor. Evlerin yanı sıra hepimizin yuvası olan dünyamızı da iklim krizinin etkilerine karşı korumak için 2021 yılından bu yana Yuvam Dünya Derneği’nin çatı destekçisi olan Allianz Türkiye, tüm Allianz Yuvam Sigortası sahipleri adına Yuvam Dünya Derneği’ne bağışta bulunuyor.

Türkiye’nin uluslararası imajı dizilerden olumsuz etkileniyor!

2025-10-07T11:44:00.004+03:00

Türk dizileri aile algısını nasıl etkiliyor? Diziler, Türk aile imajına zarar veriyor!

Dizilerde aile kavramının çoğunlukla dramatik çatışmalar, toksik ilişkiler, ihanet, ensest ve şiddet gibi olumsuz temalar üzerinden ele alındığını belirten Sosyolog Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, “İzleyicilerin duygusal dünyasını zedeleyen bu içerikler, aile bağlarını zayıflatmakta; ayrıca Türk insanını sürekli entrikalar içinde yaşayan bir topluluk gibi göstererek özellikle yurtdışında yanlış bir imajın pekişmesine yol açmaktadır.” dedi.

Bu tür yapımların yalnızca Türk ailesi açısından değil, uluslararası düzeyde de eleştirildiğini, bazı ülkelerde aile yapısına zarar verdikleri gerekçesiyle yasaklanmalarının dahi gündeme geldiğini kaydeden Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, “Dolayısıyla dizilerin döviz girdisi ve turizmdeki katkıları kısa vadede olumlu görünse de uzun vadede Türkiye’nin uluslararası imajı üzerinde olumsuz etkiler yaratabilmektedir.” şeklinde konuştu.

Üsküdar Üniversitesi Sosyoloji Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, günümüz Türk yapımı dizilerindeki aile konusunu değerlendirdi.

Aile kavramı çoğunlukla dramatik çatışmalar üzerinden ele alınıyor

Günümüz Türk yapımı dizilerinde aile kavramının çoğunlukla dramatik çatışmalar üzerinden ele alındığını dile getiren Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, “Aile içindeki toksik ilişkiler, ihanet, ensest ve şiddet gibi olumsuz temalar, dizilerin temel yapı taşlarını oluşturmaktadır. Bu yaklaşım, izleyiciye aileyi güvenli bir limandan çok sürekli çatışmaların yaşandığı bir alan olarak algılatabilmektedir. İyileşme, uzlaşma ve sevgi gibi olumlu unsurların arka planda kalması, izleyicilerde olumsuz bir aile algısının yerleşmesine zemin hazırlamaktadır.” dedi.

Aileyi güçlendiren yapımlar da var

Aileyi güçlendiren yapımların da var olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, “Gönül Dağı gibi diziler, sevgi, saygı, fedakârlık ve dayanışma gibi değerleri öne çıkararak izleyicilere pozitif mesajlar vermektedir. Bu tür yapımlar, Türk kültürünün özünü yansıtan unsurlarıyla hem Türkiye’de hem de dizilerin yoğun ilgi gördüğü ülkelerde yüksek reytingler elde etme potansiyeline sahiptir. Dolayısıyla, güçlü aile bağlarını işleyen diziler de geniş kitleler tarafından ilgi görmekte, bu da bazı yapımcıların ‘reyting alamama’ savını geçersiz kılmaktadır.” diye konuştu.

Türk insanı sürekli entrikalar içinde yaşayan bir topluluk gibi gösteriliyor

Türk dizilerinde aile temsillerinin çoğunlukla gerçek hayattan uzak ve sınırları zorlayan biçimde aşırı dramatize edilmiş şekilde sunulduğuna işaret eden Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, “İhanet, aldatma, gizli sırlar ve yoğun çatışmalar abartılı şekilde işlenmekte, evlilik dışı ilişkiler ya da aile bireyleri arasındaki aşırı nefret gereksiz yere öne çıkarılmaktadır. Bu yaklaşım yalnızca bireysel düzeyde değil, toplumsal düzeyde de olumsuz yansımalar doğurabilmektedir. İzleyicilerin duygusal dünyasını zedeleyen bu içerikler, aile bağlarını zayıflatmakta; ayrıca Türk insanını sürekli entrikalar içinde yaşayan bir topluluk gibi göstererek özellikle yurtdışında yanlış bir imajın pekişmesine yol açmaktadır.” ifadesinde bulundu.

Türkiye’nin uluslararası imajı üzerinde olumsuz etkileri var

Bu tür yapımların yalnızca Türk ailesi açısından değil, uluslararası düzeyde de eleştirildiğini bazı ülkelerde aile yapısına zarar verdikleri gerekçesiyle yasaklanmalarının dahi gündeme geldiğini kaydeden Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, “Dolayısıyla dizilerin döviz girdisi ve turizmdeki katkıları kısa vadede olumlu görünse de uzun vadede Türkiye’nin uluslararası imajı üzerinde olumsuz etkiler yaratabilmektedir.” şeklinde konuştu.

Bazı ülkeler Türk dizilerini neden yasaklamak istiyor?

Prof. Dr. Süleymanlı, bazı ülkelerde "Türk dizileri yasaklanmalı" diyen uzmanların gerekçelerine de değinerek, “Bu görüşlerin bir kısmı, Türkiye’de dile getirilen eleştirilerle benzerlik taşımaktadır. Çarpık aile ilişkilerinin normalleştirilmesi, ihanet ve şiddetin özendirilmesi gibi temaların sıkça işlenmesi, izleyicilerin toplumsal yapılar üzerindeki uzun vadeli etkileri konusunda artan uyarılara yol açmaktadır.” dedi.

Türk dizileri Rusya’da evlilikleri zayıflatıyor iddiası…

Türk dizilerinin farklı nedenlerle de eleştirildiğine dikkat çeken Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, “Nitekim Rus psikolog Andrey Zberovskiy, kendi ülkesi açısından Türk dizilerinin olumsuz yönlerini dile getirirken, erkek karakterlerin idealize edilmiş biçimde sunulmasının özellikle Rus kadın izleyicilerde gerçekçi olmayan beklentiler yarattığını belirtmektedir. Ona göre kadınların eşlerini dizilerdeki ‘mükemmel’ karakterlerle kıyaslaması, hayal kırıklıklarına ve Rusya gibi ülkelerde evliliklerin zayıflamasına yol açabilmektedir.” diye konuştu.

Kültürel öğelerinin alaycı bir üslupla sunulmasına tepki var

Ayrıca, Türk dizilerinin yurtdışında yalnızca aile yapılarına değil, kültürel hassasiyetlere zarar verebilen içerikleriyle de eleştiri odağı haline gelebildiğinin görüldüğünü kaydeden Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, “Nitekim bazı yapımlarda, Azerbaycan gibi kardeş bir ülkede konuşulan Türkçenin, şarkılarının ve kültürel öğelerinin komiklik amacı taşısa dahi hafifletilmiş ve hatta alaycı bir üslupla sunulması, bu ülke kamuoyunda ciddi tepkilere yol açmaktadır. Bu tür örnekler, dizilerden beklenen ‘yumuşak güç’ işlevinin doğru işlemesini engellemekte; aksine, beklenen kültürel yakınlaşma yerine en yakın coğrafyalarda dahi olumsuz algılar doğurmaktadır.” dedi.

Genç kuşakların aile algısı, bu dizilerden nasıl etkileniyor?

Çocuklar ve ergenlerin çeşitli platformlarda izledikleri dizilerin hem aile algılarını hem de davranışlarını önemli ölçüde şekillendirdiğini anlatan Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, şöyle devam etti:

“Araştırmalar, gençlerin özellikle olumsuz karakterlerden etkilendiğini göstermektedir. Türk dizilerinde suçlular, dolandırıcılar, şiddet uygulayan bireyler ya da ahlaki kuralları hiçe sayan figürlerin cazip ve dramatize edilmiş biçimde sunulması, genç izleyicilerin bu tür davranışları model almasına ve geleneksel aile yapısını sorgulamasına yol açabilmektedir. Özellikle ergenler, evde sağlıklı rol modelleri bulamadıklarında dizilerdeki karakterleri taklit edebilmektedir. Bu durum aile içindeki değerler ve ilişkiler hakkında yanlış algılar doğurmakta; dizilerdeki tutkulu aşklar, dramatik barışmalar ve intikam hikâyeleri ise gençlerin gerçek ilişkilerle kıyaslama yaparak hayal kırıklığı yaşamalarına sebep olmaktadır. Yoğun dramatik temalar, genç izleyicilerde aileye dair gerçekçi olmayan beklentiler oluşturmakta ve uzun vadede aile içi iletişim ile ilişkileri olumsuz etkileyebilmektedir.”

Aileyi destekleyici yapımlar sağlıklı aile ilişkilerini öne çıkarmalı

Aileyi destekleyen yapımların, toplumsal değerleri ve sağlıklı aile ilişkilerini öne çıkaran bir anlayışla hazırlanması gerektiğini de vurgulayan Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, “Diziler, sadece dramatik öğeleri değil; sevgi, saygı, güven ve dayanışma gibi temel değerleri de izleyiciye aktarmalı, şiddet ve olumsuz ilişki biçimlerinden kaçınmalıdır. Bu yaklaşım, özellikle genç izleyicilere sağlıklı aile dinamiklerini, karşılıklı saygıyı ve empatiyi öğretme potansiyeline sahiptir.” şeklinde konuştu.

Denetim süreçlerinde sosyologlar da yer almalı

Türk dizilerinin sıkça “aşkın gücü” ve “güçlü aile bağları” temalarına odaklansa da bunların gerçekçi ve sağlıklı bir çerçevede sunulması gerektiğine vurgu yapan Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, sözlerini şöyle tamamladı:

“Ayrıca dizilerin sosyal sorumluluk bilinciyle üretilmesi ve ailelerin çocuklarının izlediği içerikleri dikkatle denetlemesi önem taşımaktadır. Bu bağlamda, denetim süreçlerinde sosyologların yer alması, içeriklerin toplumsal etkiler açısından daha sağlıklı değerlendirilmesini sağlayabilir. Sosyologlar, dizilerin toplumsal yansımalarını analiz ederek, aile yapısını güçlendiren içeriklerin geliştirilmesine katkıda bulunabilirler. Sonuç olarak, genç izleyiciler üzerindeki olumsuz etkileri azaltmak için senaryo aşamasından itibaren sağlıklı aile yapılarını yansıtan içeriklerin geliştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Böyle yapımlar, aileyi ve toplumsal bağları güçlendirerek Türkiye’nin kültürel imajına da olumlu katkılar sunacaktır.”

'Türkiye’nin nitelikli mühendisleri beyin göçü riskiyle karşı karşıya'

2025-10-07T11:42:00.002+03:00

Türkiye, dünya çapında nitelikli mühendisler yetiştiren bir ülke olmasına rağmen, beyin göçü riskiyle karşı karşıya.

Özellikle maden ve jeoloji mühendisleri, daha cazip çalışma koşulları nedeniyle Kanada ile Avustralya gibi ülkelere yöneliyor. TÜİK verilerine göre ise biyomühendislik, işletme mühendisliği, elektronik mühendisliği, matematik mühendisliği ve bilgisayar mühendisliği bölümlerinden mezun olan gençler; Avrupa ülkelerini tercih ediyor. Mühendis Tek-Sen ENERJİ Sendikası Başkanı Mümin Güler ise, nitelikli mühendislerinin yurt dışına göç etmesinin, ülkemizin kalkınma hedefleri açısından ciddi bir tehdit oluşturduğunu söylüyor.

Beyin göçü, nitelikli iş gücünün daha iyi yaşam ve kariyer olanakları arayışıyla yurt dışına yönelmesiyle kendini gösteriyor. Özellikle maden ve jeoloji mühendisleri, Kanada ile Avustralya gibi ülkelerdeki daha iyi yaşam standartları, kariyer fırsatları nedeniyle göç ediyor. Mühendislik bölümlerinden mezun olan gençler ise Almanya, Birleşik Krallık, Hollanda ve ABD gibi ülkeleri tercih ediyor. Avustralya’nın demir cevheri, altın, lityum, nikel ve kömür üretiminde; Kanada’nın ise altın, potas, uranyum ve nikel üretiminde önde geldiğine dikkat çeken Mühendis Tek-Sen ENERJİ Sendikası Başkanı Mümin Güler, “Bu kaynak çeşitliliği maden ve jeoloji mühendislerine sürekli istihdam ve kariyer olanağı sunuyor. Avrupa genelinde ise mühendislik alanında istihdam fırsatlarının genişlemesi, nitelikli iş gücüne olan talebi artırıyor” diye konuştu.

“Kanada ve Avustralya sunduğu fırsatlarla Türk mühendislerin göçünü teşvik ediyor”

Enflasyon karşısında eriyen maaşların ve gelir belirsizliğinin, mühendislerin yurt dışındaki daha cazip iş fırsatlarını değerlendirmelerine neden olduğunu ifade eden Güler, “Kanada ve Avustralya gibi ülkelerde özellikle maden ve jeoloji mühendisliği gibi alanlarda uzmanlaşmış profesyonellere yüksek talep var. Ayrıca yüksek maaşlar, geniş kariyer fırsatları ve gelişmiş yaşam standartlarıyla Türk mühendislerin göçünü teşvik ediyor. Kanada’da ortalama yıllık maaş 110 bin – 140 bin Kanada doları arasındayken, Avustralya’da ise 150 bin – 170 bin Avustralya doları seviyesinde. Türkiye’de ise kamu mühendislerinin maaşları enflasyon karşısında ciddi biçimde eriyor. Ayrıca Kanada’nın Express Entry ve Avustralya’nın Skilled Independent / State Sponsored gibi nitelikli göçmen vizeleri, Türk mühendislerin mesleklerini kolayca sürdürmelerini sağlıyor. Bu durum, nitelikli mühendislerin yurt dışına yönelmesini hızlandırmakta ve beyin göçünün boyutlarını somut şekilde ortaya koyuyor. Örneğin Engineers Australia’nın 2021 verilerine göre Avustralya’da Türkiye doğumlu 1.920 nitelikli mühendis bulunmakta ve bunların 699’u mühendislik alanında çalışıyor. Bu tablo, beyin göçünün ulaştığı seviyeyi somut biçimde ortaya koyuyor” dedi.

Genç mühendisler Avrupa’ya yöneliyor

Sadece Kanada ve Avustralya’da değil Avrupa’da da mühendislik ve teknoloji alanında ciddi bir iş gücü açığı olduğuna dikkat çeken Güler, “Birleşik Krallık özelindeki platformlara baktığımız zaman, sektörün artan ihtiyaçlarını ve boş pozisyonların giderek büyüdüğünü görüyoruz. Bu da Avrupa genelinde mühendislik alanında istihdam fırsatlarının genişlediğini ve nitelikli iş gücüne olan talebin arttığını gösteriyor. Ayrıca TÜİK’in 2021–2023 ‘Yükseköğretim Beyin Göçü İstatistikleri’ne göre Türkiye’de bilişim, iletişim teknolojileri, mühendislik, imalat ve inşaat alanlarında beyin göçü oranları oldukça dikkat çekici. Özellikle biyomühendislik, işletme mühendisliği, elektronik mühendisliği, matematik mühendisliği ve bilgisayar mühendisliği bölümlerinden mezun olan gençler, yüksek oranda yurt dışına yöneliyor. Almanya, Birleşik Krallık, Hollanda ve ABD, Türkiye’den göç eden nitelikli mühendislerinin tercih ettiği başlıca ülkeler arasında yer alıyor. Bu veriler hem Avrupa’da nitelikli iş gücüne olan ihtiyacın sürdüğünü hem de Türkiye’deki yeteneklerin yurt dışına yönelme eğiliminde olduğunu gösteriyor” diye konuştu.

“Alım gücünün düşmesi kamu mühendislerini yurt dışındaki cazip fırsatlara yöneltiyor”

Türkiye'den nitelikli mühendislerin yurt dışına göç etmesinin önlenmesi için yetkililerin gerekli adımlar atmasını beklediklerini vurgulayan Güler, “Bu kapsamda mühendislik meslek tanımlarını netleştirecek bir Meslek Kanunu’nun hayata geçirilmesinin ve kariyer fırsatlarının artırılmasının, nitelikli iş gücünün yurt dışına yönelmesini engelleyeceğine inanıyorum. Çalışma koşullarının iyileştirilmesi, yoğun çalışma temposunun azaltılması, motivasyonun artırılması ve destek sistemlerinin güçlendirilmesi mühendislerin ülke içinde kalmalarını sağlayacaktır. Bugün yaşadığımız enflasyon ortamında maaşlarımızın alım gücü düşüyor ve motivasyonumuz olumsuz etkileniyor; bu da kamu mühendislerini yurt dışındaki cazip fırsatlara yöneltiyor. Meslek Kanunu’nun hayata geçirilmesi ve maaşların enflasyona endekslenerek artması, ülkemizde mühendislik sektörünün sürdürülebilirliğini sağlayacak ve beyin göçü riskini azaltacaktır” dedi.

Cep telefonu ile konuşurken 1 cm uzakta tutun

2025-10-03T23:10:00.000+03:00

Günlük yaşantımızın bir parçası haline gelen cep telefonlarının yaydığı elektromanyetik radyasyon olumsuz etkileriyle yaşam kalitesini bozabiliyor.

Kısa dönemde uykusuzluk ve halsizlik gibi etkileri hissedilen elektromanyetik radyasyon, biyolojik yapıdan hormonlara ve DNA'ya kadar vücudumuzda pek çok değişikliğe yol açıyor. Özellikle cep telefonu gibi cihazların kullanımında mesafenin önemli olduğuna dikkat çeken uzmanlar, telefonda konuşurken cihazı 1 cm uzakta tutmanın radyasyonu %10- %20 oranda azalttığına dikkat çekti.

Üsküdar Üniversitesi Elektrik- Elektronik Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Selim Şeker, son zamanlarda sıkça gündemi meşgul eden elektromanyetik radyasyonun canlılar üzerinde oluşturduğu etkilere değindi.

Hay Kitap'tan da okuyucusuyla buluşan '5G Nesnelerin İnterneti ve Sağlığımız" isimli kitabında da konuları ayrıntılı bir şekilde ele alan Prof. Dr. Şeker, insanların çok sık maruz kaldığı cep telefonu radyasyonu hakkında bilgi vererek cep telefonundan alınan radyasyonu en aza indirecek önlemleri anlattı. 5G teknolojisinin hayatımıza girmesi ile meydana gelecek değişimlere dikkat çeken Şeker, 5G'nin sağlık açısından oluşturduğu sorunlar hakkında bilgi verdi.

"Elektromanyetik radyasyon ve elektromanyetik alan birbirinden farklıdır"
Elektromanyetik radyasyon ve elektromanyetik alan kavramlarının birbirinden farklı olduğunu belirten Prof. Dr. Selim Şeker, elektromanyetik radyasyonun bütün elektrik enerjisini kullanıp normal fonksiyonlarını icra ettiğini ve bu nedenle yüksek frekanslı cihazların radyasyon yaydığını, düşük frekanslı cihazların örneğin ev aletlerinin radyasyondan ziyade elektromanyetik alan yaydığını ifade etti.

"İnsan DNA'sını etkiliyor"
Elektromanyetik radyasyonun canlılar üzerinde en belirgin etkilerinin 2004 yılında yayımlanan Refleks çalışması ile ortaya çıktığını ifade eden Şeker, bu çalışmanın sonucunda elektromanyetik radyasyonun çocuklarda ve yetişkinlerde birbirinden farklı etkilerin görüldüğüne dikkat çekti. Elektromanyetik radyasyonun kısa dönem etkileri uykusuzluk, halsizlik olarak görülürken uzun dönem etkilerinin insanın biyolojik yapısını, hormonal aktivitelerini ve insan genetiğini değiştirdiğini insanın DNA'sını etkileyerek zararlarının sonraki nesillerde dahi ortaya çıkabileceğini ifade etti.

Elektromanyetik radyasyon, beynin savunma mekanizmasını etkiliyor
Elektromanyetik radyasyon ve insan ruhunun birer enerji olduğunu ifade eden Prof. Dr. Selim Şeker, insanın bir günde harcadığı gücün 40 watt civarında olduğunu belirtti. Prof. Dr. Şeker, iki enerjinin birbiri ile etkileşimi sonucu elektromanyetik radyasyonun beyne etki ederek beynin savunma mekanizmasına zarar verdiğini ve beynin kısımlarını girip beyinde Alzheimer, Parkinson gibi hastalıklara neden olduğunu, standardın bin kat altındaki radyasyonların ise nöronların ölmesine sebep olduğunu ve bunun da insan yaşamını tehlikeye soktuğunu söyledi.

"Kullanım süresi ve mesafe radyasyonu etkiliyor"
Elektrikli cihazların yaydığı radyasyonların bazı ölçütlere göre değişiklik gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Şeker, 5 dakika kullandığımız saç kurutma makinasının yaydığı radyasyonu vücudun geri kalan zamanda atabildiğini belirterek çok sık kullanılan cep telefonlarının yaydığı radyasyonun etkilerinin vücuttan atılmasının zor olduğunu ifade etti.

Mesafeye dikkat
Elektrikli cihazlardan yayılan radyasyonun kullanım sıklığı dışında değişiklik gösterdiği diğer ölçütün ise mesafe olduğunu ifade eden Prof. Dr. Şeker, elektrikli aletlere ne kadar yakın olunursa o denli radyasyondan etkilenildiğini, telefonda konuşurken telefonu 1 cm uzakta tutmanın radyasyonu %10- %20 oranda azalttığına dikkat çekti.

Cep telefonları sigaradan bile daha zararlı
Elektrikli cihazların en tehlikelisinin cep telefonu olduğunu belirten Şeker, herkesin sigara içmediğini ama herkesin telefon kullandığını bu nedenle cep telefonlarının sigaradan bile daha zararlı olduğunu ifade etti. Cep telefonlarının yaptığı hasarın hücreler üzerinde ve kalıcı olduğunu belirten Şeker, bu zararı telafi edebilmek için vücuda fırsat vermediğimizi bu durumun kalıcı hasarlara neden olduğunu ifade etti.

Cep telefonları kanser yapan cihazlar listesinde
Dünya Sağlık Örgütü tarafından evlerde kullanılan elektrikli cihazların kanser yapma ihtimali olduğuna dair listeye alındığını belirten Şeker, cep telefonlarının ise 2011'de listeye alındığını ifade etti. Prof. Dr. Selim Şeker, 1993'te cep telefonu firmalarının isteği üzerine yapılan araştırma bulgularında dahi cep telefonunun kansere neden olduğu saptandığını ancak 6 sene süren araştırmanın sonuçlarının cep telefonu firmalarınca yayımlanmasının engellendiğini ifade etti.

Cep telefonu kullanırken dikkat edilmesi gerekenler
Cep telefonu kullanırken radyasyonun kulağımızdan içeri girip beyne ulaştığını ifade eden Şeker, kafatasının radyasyonu engellemediğini belirterek cep telefonundan yayılan radyasyonun etkisinin azaltılması için önerilerde bulundu. Cep telefonunun aradığınız kişiye ulaşabilmesi için yüksek dozda güç yaydığını belirten Şeker, bundan korunmak için karşı tarafın cevap vermesinden sonra kulağımıza götürmemiz gerektiğini aynı zamanda, kulaklık kullanmanın hoparlörde konuşmanın radyasyonu azalttığını ifade etti. Telefonu gün içerisinde sıkça kullanmak yerine kısa mesaj göndermenin radyasyon etkisini azalttığını belirten Şeker, uyuduğumuz yerde cep telefonunun bulundurmamız gerektiğinin altını çizdi.

5G teknolojisi nedir? 5G teriminin kablosuz teknoloji için kullanıldığını ifade eden Prof. Dr. Şeker,5G'nin daha hızlı ve daha yüksek yayılım kapasitesi sağladığını belirterek 5G teknolojisinin çevremizde bulunan mikrodalga ve milimetrik dalga radyasyonlarını aşırı derecede artıracağını ifade etti. 5G teknolojisinin Türkiye'de çalışabilmesi için birkaç milyon baz istasyonu kurulması gerektiğini belirten Şeker, bunun da her 3 metre ile 10 metre arasında baz istasyonu ile karşılaşma anlamına geldiğini ifade etti.

5G teknolojisi beraberinde sağlık sorunlarını da getiriyor

5G teknolojisinin kullanımı ile doğada elektrosisin artacağını belirten Şeker, 5G'nin getirdiği radyasyondan dolayı doğal ekosistemi ve hatta atmosferi olumsuz etkileyeceğini ifade etti. İnsan vücudunun daha önce hiç tanımadığı, hiç karşılaşmadığı türden bir radyasyona maruz kalacağını ifade eden Şeker, bunun sonucunda oluşabilecek sağlık sorunlarına dikkat çekti. 5G'nin hücre büyümesi ve organlara etki ederek kanserlerin artmasına neden olacağına, bağışıklık sisteminde, kalp ve dolaşım sisteminde, biyolojik işlevlerde kaçınılmaz olarak etki edeceğine değinen Şeker, ayrıca ısısal etkilerin göz yüzeyinde ve gözde hasar oluşturmanın yanı sıra deriyi de etkilediğini ifade etti.

Şeker, dünyanın pek çok yerinde, evlerin yakınında baz istasyonu yapmak yerine fiber optik kabloların döşenmesi gerektiğini belirtti. Fiber optik kablolamanın daha hızlı, emniyetli ve yüksek kapasiteli olduğunun altını çizen Şeker, iletişim şirketlerinin daha çok kar elde etmek istemelerinden dolayı fiber optik yerine kablosuz mobil telefon üyeliğini tercih ettiğini ifade etti.

İstanbul'a yüzer otoparklar geliyor

2025-10-01T11:41:00.003+03:00

Parklanma alanında farklı projeleri üreten ve park sorununa çözüm bulmaya çalışan İSPARK, denizde kullanacağı yüzer otopark yapımı için harekete geçti.Hayata geçirilecek proje ile deniz kenti İstanbul’da yüzer otopark dönemi başlayacak, deniz alanları kullanılarak otopark sorununun çözümüne katkı sağlanacak.

ATIL DURUMDAKİ VAPURLAR OTOPARK OLACAK

Proje kapsamında atıl durumda olan şehirhatları vapurlarını da yeniden elden geçirilip yüzen otopark olarak kullanılması planlanıyor. Sistemin şehrin önemli bölgelerinde hizmet vereceği için otopark sorununa büyük katkı sağlaması bekleniyor.

YÜZER OTOPARKLAR YOĞUN NOKTALARA GİDİP DEMİR ATACAK

Marmaray’ın hizmete alınması ve bu hattın vatandaşlar tarafından yoğun olarak kullanılması kent genelinde denize entegre otopark alanlarının yapılmasını gündeme getirdi. Bu amaçla harekete geçen İSPARK öncelikle Marmaray’ın Üsküdar ve Kadıköy İstasyonu ile Harem’e, Avrupa yakasında ise Kazlı Çeşme ve Sirkeci istasyonlarına yakın noktalarda yüzer otopark projelerini devreye alacak.

400 ARAÇ KAPASİTELİ YÜZEN OTOPARKLAR

İstanbul trafiğine alternatif çözüm olacak proje için kamu ve özel sektör kuruluşları İSPARK’a teklif getirdi. 2 farkı seçeneğin sunulduğu projede, sıfırdan yeniden imal edilen yüzer otoparklar ya da mevcut yolcu taşıma gemileri modernize edilerek sistem hayata geçirilecek. Yüzer otopark ile kara bağlantısının yapılacağı otoparklara aracını bırakan sürücü, kentin her iki yakasında Marmaray’a binerek istediği noktaya ulaşacak.

İstanbul’da trafik yoğunluğunun yaşandığı noktalardaki kara alanlarının yetersiz kalmasının bu projeye kendilerini yönelttiğini belirten İSPARK Genel Müdürü Mehmet Çevik, "Özellikle Marmaray’ın hizmete alınması ile bu noktalardaki artan otopark ihtiyacı böyle bir çalışmayı gündeme almamızı hızlandırdı. Amacımız bu noktalarda yüzen otoparkları işletmeye alarak park sorununun çözümüne katkı sağlamak" dedi.

İlk etapta Harem’de 400 araç kapasiteli yüzen otoparkı devreye alınmasının ardından süreç içinde kapasite artırılacak. 24 saat hizmet verecek bu otoparklarda kafeterya, dinleme alanları, sanat galerisi ve yaşam alanları bulunacak.

JAPONYA VE KANADA ’DA ÖRNEKLERİ VAR

Türkiye’de ilk kez İSPARK tarafından hayata geçirilecek projenin trafik yoğunluğu yaşayan denize kıyısı bulunan diğer şehirlere örnek olacak. İstanbul’un denizle birçok noktada olan bağlantısı nedeni ile projenin hem raylı sistemleri, hem de deniz ulaşımını teşvik etmesi hedefleniyor. Dünya’da Japonya ve Kanada gibi ülkelerde yüzer otoparklar bulunuyor.

Sürücülerin düşmanı cep telefonları

2025-10-01T11:41:00.001+03:00

Allianz'ın yaptığı araştırma; sayısı giderek artan trafik kazaları ile modern teknoloji cihazları arasındaki ilişkiyi inceledi. Modern teknolojinin sürücülerin dikkatini dağıttığı ve ölümlere neden olduğunu belirten araştırmada her iki araç sürücüsünden birinin, trafikte cep telefonu kullanma yasağını ihlal ettiği ortaya çıktı.

Cep telefonları ve navigasyon sistemlerinin neden olduğu dikkatsizlik, alkolden daha büyük bir tehlike olarak algılanıyor.

Allianz Teknoloji Merkezi (AZT) tarafından Almanya, Avusturya ve İsviçre'de yapılan "yol güvenliği araştırması" sayısı artan trafik kazalarıyla araçlarda kullanılan bilgi, iletişim ve eğlence teknolojileri arasındaki ilişkiyi inceledi. Institute for Applied Psychology ve Makam Market Research işbirliğiyle, 1600 şoförle görüşülerek yapılan araştırmada, sürücülerin trafikteyken teknik cihazlara odaklanmaları nedeniyle kaza riskinin önemli ölçüde arttığı kanıtlandı. Son üç yılda kaza yapan sürücülerin yüzde 60'ının, kaza sırasında cep telefonlarını kullandıkları tespit edildi. Kaza yapmayan sürücülerde ise cep telefonu kullanma oranının yüzde 37 olduğu açıklandı.

Dikkat dağılması alkolden bile büyük tehdit!
Araştırmayı yorumlayan Allianz Türkiye Operasyonlar Genel Müdür Yardımcısı Tolga Gürkan: "Rapor her 10 ölümlü kazadan birinin, sürüşle ilgili olmayan aktivitelerden kaynaklandığını gösteriyor. Almanya'da geçtiğimiz yıl yaklaşık 3.500 kişi trafik kazalarında hayatını kaybetti. Araştırmaya göre bu ölümlerin 256'sında, taraflardan birinin alkolün etkisinde olması başlıca sebep. Ancak, yaklaşık 350 kişinin ise dikkat dağınıklığı nedeniyle meydana gelen kazalarda hayatını kaybettiği görülüyor. Geçmişte, alkolün etkisinde araç kullanmak hafif bir suç olarak kabul edilmekteydi. Bu durum artık günümüzde Türkiye dahil pek çok ülkede kabul görmüyor. Araç kullanırken cep telefonu kullanılmasına karşın da, tüm dünyada bu tutumun geliştirilmesi gerekiyor. Bu çalışma, sürüş sırasında cep telefonu kullanmanın ölümlere yol açtığını ortaya koyuyor. Yarıyıl tatili öncesi, özellikle de uzun yola gidecek sürücülerimize, yolculuk sırasında dikkat dağıtacak tüm teknolojik cihazlardan uzak durmalarını tavsiye ediyoruz" dedi.

Sürücülerin yarısı araba kullanırken telefon kullanıyor
Allianz tarafından yapılan çalışmaya göre, sürücülerin yüzde 46'sı, yani yaklaşık her iki sürücüden biri cep telefonu kullanmama kuralını ihlal ediyor. Sürücülerin yüzde 74'ü ise araca entegre teknik cihazların dikkatlerini dağıttığını belirtiyor. Sürücülerin yüzde 39'u navigasyon sistemini, yüzde 58'i ise ön paneldeki menü aracılığıyla radyo sistemini kullanıyor. Sürücülerin yüzde 15'i trafikteyken SMS yazıyor ve yüzde 24'ü akıllı telefonlarını kullanarak mesajlarını okuyor. 24 yaş altı katılımcılar arasında bu oranın çok daha yüksek olduğu görülüyor. Bu yaş grubundaki katılımcıların yüzde 23'ü araba kullanırken mesaj yazıyor ve yüzde 27'si mesajlarını okuyor. Tüm yaş gruplarındaki katılımcıların yüzde 29'u ise kimin kendilerine mesaj veya çağrı gönderdiğini görmek için cep telefonlarını kontrol ettiğini belirtiyor.

Yolcuların telefon konuşmaları da sürücülerin dikkatini dağıtıyor
Araştırma, sürücülerin yüzde 52'sinin dikkatinin yolcuların yaptığı telefon konuşmaları nedeniyle dağıldığını da ortaya koyuyor. AZT, bir süredir resmi kaza istatistiklerinde sürücünün dikkat dağınıklığının kaza sebeplerine dâhil edilmesi ve Alman Yol Trafik Kanunlarının iletişim teknolojilerindeki bu son gelişmeleri yansıtacak şekilde düzenlenmesi için çağrı yapıyor. Bu nedenle Allianz, Alman hükümetinin tablet gibi mobil cihazları, elde tutma yasağına dâhil etme niyetini memnuniyetle karşılıyor. Ayrıca Allianz yol güvenliği uzmanları, bu kanunun yenilenmesi sürecinde, sürücülerin araçta film izlemeleri gibi dikkat dağıtan birtakım uygulamaların özellikle yasaklanmasını tavsiye ediyor.

Allianz çağrıda bulunuyor:
*Navigasyon sistemine varış noktasını girmek ya da ön panelden internete erişmek gibi güvenlik üzerinde kritik bir etkisi olan ancak sürüşle ilgili olmayan işlevler, araba seyir hâlindeyken sürücü tarafından kullanılamayacak şekilde devre dışı bırakılmalı.
*Farklı taşıt türlerindeki mobil ve entegre aygıtlar ile uygulamaların ergonomik tasarımı birbirine uyumlu hâle getirilmeli ve basitleştirilmeli.
*Acil durum fren destek sistemleri tüm yeni araçlara entegre edilmeli. AZT'nin araştırması; tüm taşıtlar uygun şekilde donatıldığında, önden çarpışmalı kazaların üçte birinden fazlasının önlenebilir ve etkilerinin azaltılabilir olduğunu gösteriyor.

Ünlü dizilerin çekildiği yerlere seyahat edin!

2025-09-30T22:57:00.000+03:00

Ortalığı kasıp kavuran dizilerin izini sürmek isteyenler için seyahat arama sitesi momondo, Narcos'tan Game of Thrones'a, en popüler TV dizilerinin çekildiği yerleri araştırdı. Tek yapmanız gereken biletinizi alıp, ekran kahramanlarının dünyasına dalmak!

Kokain baronu Escobar'ın, "suç mahalli"ni merak ediyorsunuz ya da Game of Thrones'un etkileyici doğasının büyüsüne kapılanlardan mısınız? Seyahat sitesi momondo, Kolombiya'dan İzlanda'ya, ABD'den Danimarka'ya ünlü dizilerin çekildiği ülkeleri araştırdı…

Narcos – Medellín, Kolombiya
Netflix, 2015'te Kolombiyalı kokain baronu Pablo Escobar'ın yükselişini ve düşüşünü anlatan 10 bölümlük bir dizi yayınladı. Narcos dünya çapında bir başarı yakaladı ve bunun önemli nedenlerinden biri de etkileyici görselliğiydi.

On yıllarca süren iç savaşın ardından, turistler için artık daha güvenilir bir yer haline gelen Kolombiya her yıl 2,5 milyon turist ağırlıyor. Narcos'un çekildiği Medellin kentinde yapılacak pek çok şey var. Kesinlikle görmeniz gereken yerlerden biri, ziyaretçileri farklı yüzeylerde yalınayak yürümeye davet eden şehir parkı Parque de los Pies Descalzos (Yalınayak Parkı). Escobar'ın "kirli işlerini" yürüttüğü semt, eskiden işçi sınıfının yaşadığı kenar mahalle, günümüzde dev siyah kayaları andıran üç binadan oluşan sanat merkezi Parque Bibloteca Espana'ya ev sahipliği yapıyor.

Westworld – Utah, ABD
HBO'nun TV dizisi Westworld, insan görünümlü robotların yaşadığı kovboy temalı bir eğlence parkının hikayesini anlatan aynı adlı 1973 yapımı filmin yeniden çevrimi. Dizinin genel havası karanlık ve kasvetli olsa da sinematografinin güzelliği pek çok izleyiciyi kendine hayran bırakmayı başardı. Dizinin yaratıcısı Jonathan Nolan, Utah'da "klasik John Ford kovboy filmleri" havasını yakalamaya çalıştı.

Doğu Utah'taki Arches ve Canyonlands ulusal parkları kesinlikle görülmeye değer. Kumtaşı sütunlar, renkli tepeler ve doğal kemerler başka bir yerde karşılaşılması zor, esrarengiz ve büyülü bir manzara ortaya çıkarıyor. Bu jeolojik mucizelerin güzelliği şiirsel isimlerine de yansımış durumda: Devil's Garden (Şeytanın Bahçesi), The Three Gossips (Üç Dedikoducu) ve Dead Horse Point (Ölü At Noktası) ise bunlardan sadece bazıları.

Game of Thrones – Hırvatistan, İrlanda, İzlanda, Fas
G.R.R. Martin'in başyapıtı Buz ve Ateşin Şarkısı (A Song of Ice and Fire), 2011 yılında TV'ye aktarıldığında büyük bir sansasyon yarattı. Game of Thrones çok farklı iklimler ve kültürler barındıran bir fantezi dünyasında geçiyor ve bunu ekrana yansıtabilmek için çekimler başta İzlanda, Hırvatistan, Fas ve Kuzey İrlanda olmak üzere farklı yerlerde yapılıyor.

İster bir süreliğine Jon Snow'un yerine geçip İzlanda'daki ünlü Ring Road'u keşfetmeyi, ister ejderha diyarları olan Fas şehirleri Essaouira ve Ait-Ben-Haddou'yu gezmeyi seçebilirsiniz. Hırvatistan'ın surlarla çevrili Ortaçağ şehri Dubrovnik'te, Westeros başkenti Kralın Şehri'nde güç çekişmelerinin ve entrikaların dünyasına adımınızı atabilirsiniz. Kral Yolu'nun sıra sıra dizilmiş görkemli ağaçlarının büyüsüne kapılanlar ise Kuzey Irlanda'nın yolun tutup Dark Hedges'te 200 yıllık kayın ağaçlarının arasında yürüyüşe çıkabilir.

The Bridge – Danimarka ve İsveç
Danimarka-İsveç yapımı suç/gerilim dizisi Broen/Bron (The Bridge) 2013'te yayınlanmaya başladığında TV'lerde bir İskandinav fırtınası estirdi. TV dizisi, Øresund'un (Danimarka ile İsveç'i birbirine bağlayan boğaz) karşı yakalarından iki dedektifin maceralarını konu alıyor. Dizi, Øresund Köprüsü'yle birbirine bağlanan Kopenhag ve Malmö şehirlerinde çekildi.

Kopenhag ile Malmö'yü birbirine bağlayan ve hem demiryolu hem karayolu taşımacılığı yapılan 8 kilometrelik Øresund, Avrupa'daki bu türde en uzun köprüsü. Filmin çekildiği önemli yerlerden biri de Kopenhag'ın etnik açıdan en çok çeşitlilik sunan semti Nørrebro'nun merkezindeki yaya caddesi Blågårdsgade. Gündüz kahvelerini içen öğrenciler, alışveriş yapan yerel halk ve geceleri işten sonra bir şeyler içmek için uğrayan insanlarla cadde günün her saatinde hayatla dolup taşıyor.

Peaky Blinders – Liverpool, Birleşik Krallık
BBC'nin gangster dizisi Peaky Blinders, 1. Dünya Savaşı sonrasında Birmingham'da geçiyor ve aynı ada sahip bir çetenin hikayesini konu alıyor. Dizinin çoğunluğu ise, dikkat çekici bir mimariye sahip Liverpool kentinde çekildi.

Liverpool'de, Rodney Street ve Powis Street'i arşınlayarak sağlı sollu sıralanan yapıları inceleyebilir ya da 16. yüzyıldan kalma Croxteth Hall malikanesini gezebilirsiniz. Liverpool'un en önemli tarihi miras alanlarından olan bu malikane, hala hizmet veren bir çiftlik, bir Viktorya dönemi bahçesi ve doğa koruma alanı barındırıyor. Bunların tümü halka açık ve bir günlüğüne şehirden uzaklaşmak için mükemmel bir fırsat sunuyor. Ayrıca şehirdeki tüm çekim mekanlarını keşfetmek için rehberli turlara da katılabilirsiniz.

Zehirleyen bakteri sofranızda olabilir!

2025-09-30T22:54:00.000+03:00

Son günlerde yaşanan acil vakalarda adı sıkça duyulan ve Salmonella adı verilen bakteri, dikkat edilmemesi durumunda günlük hayatı da tehdit eden ölümcül bir bakteri türü. Peki çeşitli yiyeceklerle sofralarımıza kadar gelen bu tehlikeli bakteri türüne karşı kendimizi nasıl koruyabiliriz?

Enfeksiyon Hastalıkları ve Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Güler Delibalta, bu tehlikeli virüse karşı nasıl önlem alınması gerektiğini anlattı

Gıda zehirlenmelerine yol açan bakteriler arasında ön sıralarda bulunan Salmonella, çeşitli yollarla bulaşabiliyor. Son zamanlarda tehlikeli vakalarla adı duyulmaya başlanan bu bakteri türü insanlara, çiğ gıdalar ve ellerinde salmonella bakterisi bulunan kişilerin hazırladığı gıdaların yenilmesi sonucu bulaşıyor.

Emsey Hospital'dan Enfeksiyon Hastalıkları ve Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Güler Delibalta, bakterinin bulaşmış olduğu su ve yiyeceklerin uygun olmayan ısı koşullarında saklanması sonucu yoğunluğunu artırdığını, bu gıdaların sindirim sistemine ulaşması sonrasında mikroorganizmaya bağlı toksinler aracılığıyla gıda zehirlenmesi tablosunun ortaya çıktığını belirtti.

Çiğ veya iyi pişirilmemiş tavuk, et, yumurta, balık ve pastörize edilmemiş süt salmonella enfeksiyonu için kaynak oluşturabildiğini söyleyen Uzm.Dr. Güler Delibalta, temiz su sistemine yönelik alt yapının yetersiz olduğu durumlarda toplu zehirlenmelerin görülebildiğini söyledi.

Zehirlenmelerin belirtileri
Bakteri vücuda girdikten sonra genellikle 6 – 48 saat içerisinde hastalık belirtisinin ortaya çıkmaya başladığını ifade eden Emsey Hospital Enfeksiyon Hastalıkları ve Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Güler Delibalta, "Karın ağrısı-kramp hissi, bulantı, kusma, ishal, yüksek ateş sık görülen semptomlardır. Yapılan muayenede yüksek ateş ile birlikte karın ve göğüs bölgesinde görülen küçük kırmızı döküntüler Tifo olarak adlandırılan salmonella enfeksiyonunu ağır formunun göstergesidir. İshalin şiddetine bağlı olarak gelişen sıvı kaybı özellikle çocuklarda önemli bir klinik sorundur." dedi.

Salmonella ilişkili gıda zehirlenmelerinin önlenmesi için neler yapılmalı
Usulüne uygun şekilde pişirme veya pastörizasyon ile salmonella bakterisi canlılığını kaybedeceğini belirten Uzm.Dr. Güler Delibalta, salmonella ilişkili gıda zehirlenmelerinin önlenmesi için şunları önerdi;

Gıdalar uygun şekilde pişirilmeli ve saklanmalı,
Yiyeceklerin hazırlandığı alanların temizlikleri uygun şekilde yapılmalı,
El hijyenine dikkat edilmeli,
Yumurta, süt, kaymak vb. besinler çiğ olarak kullanılmamalı,
Gıda sektöründe çalışanların periyodik olarak salmonella taşıyıcılığı yönünden taramalarının yapılaması,

Sık uçuş yapanlar bu 8 riske dikkat etmeli

2025-09-21T22:36:00.002+03:00

Uçak seyahati sırasında; bioritmin bozulması, radyasyon artışı, basınç dengesizliği, nem düşüşü gibi sebepler çeşitli sağlık problemlerinin ortaya çıkmasına neden olabiliyor.

Gökyüzünde özellikle kalp sorunları artarken, pratik önlemlerle pek çok rahatsızlıktan korunmak mümkün olabiliyor. Memorial Bahçelievler Hastanesi İç Hastalıkları Bölümü'nden Uz. Dr. Aytaç Karadağ, uçak yolculuklarında ortaya çıkabilecek hastalıklar ve korunma yolları hakkında bilgi verdi.

1 - 6 saatlik uçuş bile jet-lag yapabilir

Yaşanılan yerin saatine adapte olunduğundan 6 saatlik uçuşta bile bioritim bozulabilmektedir. Bioritim bozulduğu takdirde yapılan eforla orantısız yorgunluk, kırgınlık, bitkinlik, sersemlik, konsantrasyonda eksilme, karında şişkinlik, gaz, kabızlık, ishal, uyku düzensizliği, iştahsızlık, kalp atımlarında düzensizlik yaşanabilmektedir. Özellikle batıdan doğuya uçuşlarda ve gündüz uçuşlarında jet-lag olma riski daha fazladır.

2 - Uçaktaki basınç, oksijen ve ısı dengesizliği kalp hastalıklarını tetikliyor

Kabin içindeki basınç dengesizliklerinden ötürü varislerde belirginleşme, bacaklarda ödem, ayaklarda ağrı, uyuşma gibi damarsal bozukluklar görülebilmektedir. Uzun uçuşlarda türbülans nedeniyle kanın damar içinde pıhtılaşması akciğer embolisi, kalp krizi, beyin felci, bacaklarda damar tıkanıklığı gibi problemlere neden olabilmektedir. 65 yaş üstündeki kişilerde, özellikle böbrek, akciğer, şeker hastalığı gibi eşlik eden kronik hastalığı olan kişilerde, kalp krizi geçirmiş, kalp yetmezliği olan, stent takılmış, açık kalp ameliyatı yapılmış kişilerde, daha önce vücudun herhangi bir bölgesindeki damarda pıhtı öyküsü olan hastalarda ve gebelerde kalp rahatsızlıkları riski yüksektir.

3 - Sık uçuşlar cilt ve meme kanseri riskini artırıyor

Uçuş sırasında manyetik ve kozmik radyasyona maruz kalınmaktadır. Yükseldikçe, uçuş süresi uzadıkça ve kutuplara doğru gidildikçe radyasyon miktarı artmaktadır. Uçağın ön tarafında radyasyon daha yüksekken arka tarafa gidildikçe radyasyon azalmaktadır. Özellikle kalp krizi, kalp ritim anormallikleri, mide-bağırsak hastalıkları, nörolojik problemler, tiroit, meme, cilt, kan kanseri, hücre yaşlanması, kısırlık riski artmaktadır. Maruz kalınan radyasyon hücre çekirdeğinde mutasyon yaptığından cilt kanseri riski uçuş görevlilerinde 2 kat, meme kanseri yüzde 30 daha fazla görülür. Sık seyahat edenlerde bu radyasyon biriktiği için kadınlarda adet düzensizlikleri, düşük, gebe kalmada zorluk, erkeklerde kaliteli sperm sayısında azalma, sperm hareketliliğinde azalma yaparak kısırlığa neden olabilmektedir.

4 - Cilt kuruluğu görülebiliyor

Uçaktaki kuru hava ve basınç yüksekliği ciltte kuruma, kaşıntı, gözlerde kuruma yapabilmektedir. Bunu önlemek için uçuş sırasında bol su içilmeli ve su bazlı nemlendiriciler kullanılmalıdır.

5 - Enfeksiyon riskine dikkat!

Uçak gibi yapay havanın olduğu kapalı bir alanda yolculardan veya kabin ekibinden herhangi biri öksürdüğünde, hapşırdığında milyarlarca mikrop havaya saçılır. Her ne kadar uçak içindeki hava saatte 20 defa değişse, özel bakteri, virüs, mantar filtreleri ile süzülse de bazı virüsler filtrelerden geçebilecek kadar küçük boyuttadır. Ortama saçılan bu mikroplar nefes alındığında damlacık enfeksiyonu yoluyla vücuda girmektedir.

6 - Kandaki oksijen azalabiliyor

Hücrelerin ihtiyacı olan oksijen, uçuş sırasında yüzde 25 azalır. Oksijen azalması yorgunluk, baş ağrısı, sersemlik, hafızada zayıflama yapabilmektedir.

7 - Soğuk algınlığı, grip, nezle gibi durumlarda uçuşu erteleyin

Uçuşlarda özellikle kalkış ve iniş sırasında kulak zarı ciddi bir basınca maruz kalmaktadır. Soğuk algınlığı olduğu halde uçulduğunda östaki borusunun burun ucu kapanarak kulak zarı çok yüksek bir basınca maruz kalacağı için kulak zarında delinme, kanama gibi durumlar oluşabilmektedir. Barotravmatik otit denilen bu durumda kulak ağrısı, işitme azlığı, kulakta basınç hissi gelişir. Bu nedenle soğuk algınlığı, grip, nezle gibi durumlarda mümkünse uçuşu ertelemek uygun olur. Uçuş sırasında kulakta ses, basınç, ağrı hissedildiği an esneme, yutkunma, sakız çiğneme, konuşma, valsalva manevrası yapılması rahatlatıcı önlemlerdendir. Valsalva manevrası, ellerle iki burun deliği kapatılarak, yavaşça burundan nefes verilmesidir. Hızlı ve basınçlı verilirse kulak zarı delinebileceğinden dikkat edilmelidir.

8 - Mide ve bağırsak problemleri

Uçuş sırasında mide bağırsak kanalındaki gazlar kabin içindeki basınç azaldığı için çözünüp genişlemeye başlamaktadır. Bu nedenle uçuş sırasında veya uçuştan sonra bile devam edecek boyutta karında şişkinlik, gaz, ağrı, ishal, kabızlık gibi sindirim sistemi problemleri ortaya çıkmaktadır.

Sık uçuş yapıyorsanız hastalıklardan korunmak için bu önerilere kulak verin

Uçuş sırasında iyi dinlenin ve uyuyun. Mümkünse gece uçuşlarını tercih edin.
Gece indiğinizde uykunuz olmasa bile uyumaya çalışın, gündüz saatlerinde indiğinizde uyumamaya ve gün ışığında vakit geçirmeye özen gösterin.
Uçuş sırasında alkol, kahve, çay gibi uyarıcı özelliği olan içecekler tüketmeyin.
Jet-lag şikâyetlerinin daha hafif atlatılmasını sağlamak amacıyla biyolojik iç saatini ayarlayan beynin epifiz bölgesinin ürettiği melatonin hormonunu seyahat öncesinde ve seyahatten sonra uzman kontrolünde ilaç olarak alın.
Uzun yolculuk yapmadan 2 gün önce biyolojik iç saatinize alıştırma yaptırın. Batıya doğru uçulacaksa her zamankinden 1-2 saat geç yatıp geç uyuyabilir, doğuya doğru uçulacaksa 1-2 saat erken yatıp erken uyanılabilir.
Kalp hastalığınız varsa uçuş öncesinde kabin ekibine rahatsızlığınızı bildirin. Hastalığınızı takip eden uzmandan kalp hastalığıyla ilgili epikriz, stent, by-pass, pil cihazı, kullanılan ilaçla ilgili bir doküman alarak yanınızda hazır bulundurun.
Kalp hastaları uzun uçuş öncesi doktorlarına danışarak uçuştan 2-3 saat önce kan sulandırıcı iğne yaptırabilir. Sanıldığının aksine aspirin gibi kan incelticilerin koruyucu etkisi bulunmamaktadır.
Kalp hastaları için acil durumda ulaşımının kolay olması için dilaltı hapı kolay ulaşılabilir bir yerde olmalıdır.
Uçuş öncesinde, uçuş sırasında ve uçuş sonrasında kalp yetmezliği gibi sıvı alımını kısıtlayan hastalık yoksa bol sıvı tüketin. Sıvı olarak su, ayran, meyve suyu tüketilebilir. Alkol, soda, meşrubatlı içeceklerden kaçının.
Uçuş sonrasında antioksidan içeriği fazla olan yeşil çay, nar, domates, kırmızı üzüm, böğürtlen, brokoli, havuç, elma, avokado, ananas, biber, kiraz, enginar gibi doğal ürünleri bolca tüketerek radyasyonun oluşturduğu serbest radikallerin etkisini azaltın.

Yiyecekleri kışa sağlıklı saklama tüyoları

2025-09-05T16:31:00.001+03:00

Sebze ve meyvenin tazesinin bollaştığı yaz mevsimiyle birlikte besinler taze taze tüketilirken bir yandan da kışın da tüketilebilmeleri için uygun koşullarda saklanır.

Anadolu'da yüzyıllardır çeşitli yöntemlerle yapılan kışlık yiyecek depolanması, gıdaların uzun süreler korunabilmesine imkân veren bugünün derin dondurma teknolojisiyle daha da kolay. Ancak sağlıklı tüketim için yiyeceklerin kışa saklanmasında nelere dikkat edilmeli? Hangi gıdalar hangi koşullarda ne kadar süreyle tazelik ve besin değerlerini korurlar?

"Taze ve tek kullanımlık paketler yapılmalı"

Altınbaş Üniversitesi Gastronomi Bölümü Öğr. Görevlisi Gökhan Taşpınar, yiyeceklerin kışa saklanmasında merak edilen soruları cevapladı. Öncelikle dondurulacak ürünün taze olması gerektiği uyarısını yapan Taşpınar, dondurma işleminin gıdada enzim aktivitesini ve bakteri üremesini kısmen durduracağını fakat çok yavaş da olsa bozulmanın devam edeceğini belirtti. Taşpınar, "Donduracağımız ürün ne kadar kaliteli olursa dondurup çözdürme aşamasından sonra da o kadar kaliteli ürün çıkacaktır. Dondurma işlemi için ürünler tek seferde kullanılabilecek ölçülerde paketlenmelidir. Bir ürün çözdürdükten sonra tekrar dondurulmamalıdır" dedi.

Et, balık, tavuk, sebze ve meyveler nasıl saklanır?

Donmuş gıdaları saklamak için plastik veya alüminyum folyo, plastik torba, kapalı alüminyum kaplar, içi mumlu özel kaplar veya dayanıklı plastik ve cam kaplar kullanılması gerektiğini vurgulayan Taşpınar aşağıdaki bilgileri paylaştı:

" -Kırmızı et yeni kesildi ise 1 hafta buzdolabında dinlendirilip, eğer kasaptan alındıysa da hemen dondurulabilir. Yağlı etler kıyma halinde az yağlı olan kısımlar porsiyonlanarak ya da bütün halde dondurulabilir. Kırmızı et 6-12 ay dondurucuda saklanabilir.

-Tavuk gibi kümes hayvanları 1 gece buzdolabında bekletilip sonra dondurulabilir. Ortalama 7-8 ay kadar ömrü vardır.

-Balıklar organları temizlendikten sonra bir süre yapışmaz bir yüzeyde dondurulur sonra kuyruklarından tutarak baş aşağı buzlu suya daldırılıp etrafı buz tabakası ile kaplanıp öyle dondurulur. Bu işlemin adı glaze'dir ve 4-6 ay kadar rahatça saklanabilir.

-Şarküteri ürünleri iyice paketlenip 1-2 ay kadar dondurulabilir.

-Süt ürünlerini dondurmaya çalışmak risklidir.

-Meyveleri dondurmak için öncelikle olgun ve çürüksüz olanları seçilmelidir. Çekirdekli olanların çekirdekleri ayrılmalıdır. Muz, şeftali, kavun gibi meyvelerinde kabukları ayrılıp dilimlenmiş halde dondurulmalıdır. Meyveleri dondurmadan önce şekerli veya limonlu suya daldırmamız gerekir. Elma, armut gibi çabuk kararan meyveleri de dondurmadan önce dilimleyip üzerine şeker döküp öyle dondurmamız gerekir. Bu şekilde meyveler 10-12 ay kadar dayanabilir.

-Patlıcan fasulye gibi sebzeler 2-3 dakika haşlanıp soğuk suya daldırılıp soğutulduktan sonra dondurulabilir. Ortalama 8-10 ay kadar muhafaza edilebilir."

"Buzdolabında çözdürün"

Ürünün uzun süre dayanması açısından dondurma işleminde yaşanan besin değeri kaybının göz ardı edilebilir düzeyde olduğunu belirten Gökhan Taşpınar, donmuş besinleri çözdürürken de dikkat edilmesi gereken noktalara dikkat çekti. "En önemli kural buzdolabının soğutucu kısmında çözdürülmesidir" diyen Taşpınar, "Oda sıcaklığında çözdürmek birçok bakterinin üremesi için uygun ortamı oluşturur. Ürünler porsiyonlara göre dondurulmalıdır. Buzu çözülen bir ürün tekrar dondurulmamalıdır. Buzu tamamen çözülmüş bir ürün ile taze ürün arasında pişirmeye yönelik hiçbir fark yoktur" açıklamasında bulundu.

Fazla para mutluluk getirmiyor

2022-11-25T17:38:00.002+03:00

Dünyada yapılan araştırmalara göre para belli bir seviyeye kadar mutluluk getiriyor.

Araştırmalara göre rakamlar ülkeden ülkeye değişse de kişi başı 10 bin-20 bin dolar gelir eşiğinden sonra elde edilecek daha fazla gelir ek mutluluk getirmiyor. Mutluluk ekonomisi üzerine araştırmalar yapan Marmara Üniversitesi İktisat Fakültesi öğretim üyesi Doç.Dr. Devrim Dumludağ ve İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi öğretim elemanı Dr. Özge Gökdemir bu yüzden ülkelerin büyüme odaklı politikalardan mutluluk odaklı politikalara geçişin gündeme geleceğini belirtiyor. Özellikle yeterince büyüyen ve refaha ulaşan ülkelerde yakın gelecekte gelir artışı odaklı yerine mutluluk artışı politikaları gündeme gelebilir.

Özellikle 20. Yüzyılda ekonomi biliminde ve politikalarında ekonomik büyüme, milli gelir, kişi başına milli gelir gibi kavramlar öncelikler arasında üst sıralarda yer alıyordu. Ancak son yıllarda ekonomi biliminin ve politika üreticilerin ilgi alanına özellikle milli geliri yüksek ülkelerde yeni bir kavram girmeye başladı: Mutluluk.

Ekonomi bilimi mutluluğu çok çeşitli kriterlerle ölçmeye çalışırken milli gelir sıralamalarının yanı sıra yaşam memnuniyeti sıralaması da önem kazandı. 2003 yılından itibaren Avrupa Birliği mutluluğu refah göstergesi arasında saymaya başlarken, 2000’li yıllarda Dünya Mutluluk Veritabanı da oluşturuldu. 2010 yılında Türkiye yaşam memnuniyeti ortalaması 10 üzerinden 5.7 olmuştu. En mutlu ülke ise Katar oldu.

SERVET ARTTIKÇA MUTLULUK SABİTLEŞİYOR

Yaşam memnuniyeti ve mutluluk göstergeleri henüz Türkiye’de yeterince ilgi toplayamasa da Türkiye’de milli gelir artışı ile birlikte daha çok önem kazanmaya başlayacak. Artık daha çok insan zenginleşirken “ben mutlu muyum” diye sormaya başlıyor. En çok sorulan sorulardan biri de “para mutluluk getiriyor mu” oluyor.
Marmara Üniversitesi İktisat Fakültesi öğretim üyesi Doç.Dr. Devrim Dumludağ bu soruya cevabın hem evet hem de hayır olduğunu belirtiyor. Devrim Dumludağ “Evet, çünkü belli bir yılı temel aldığınızda gelişmiş ülkelerde yaşayan insanların gelişmekte olan ülkelerde yaşayanlara göre ortalama daha yüksek mutluluk skorları verdiğini görüyoruz. Aynı zamanda herhangi bir toplumda zenginlerin mutluluk ortalaması yoksullara göre daha yüksek çıkıyor” dedi. Herhangi bir insanın bu noktada “para mutluluk üzerinde belirleyicidir” hükmüne kapılabileceğini belirten Dumludağ “burada hayır cevabı devreye giriyor. 1970’lerde Richard Easterlin ABD’den hareketle (ki ABD’de uygulanan General Social Survey 1970’lerin başından bu yana mutluluk sorusu içermektedir) kişi başı gelirdeki büyük artışa rağmen mutluluk düzeyinin artmadığını gösterdi. Yani bir başka deyişle, zenginleşme daha fazla mutluluğa neden olmuyor” diyor. Dumludağ araştırmacıların belli bir gelir eşiğinin aşıldığı toplumlarda gelirdeki artışın ek mutluluk yaratmadığını ortaya koyduğunu söylerken bu eşiğin rakamlar değişse de 10 bin-20 bin dolar kişi başı gelir arasında olduğunu söylüyor.. Dumludağ “İngiltere, Fransa, Hollanda ve Japonya gibi ülkelerde neredeyse son 30-40 yıldır mutluluk ortalaması sabit bir seyir izliyor, hatta Japonya’da hafif de olsa azalma eğiliminde. Oysa biliyoruz ki, son otuz yıldır bu ülkelerde kişi başı gelir önemli ölçüde arttı”diye konuşuyor.

KENDİMİZİ BİZDEN DAHA ÇOK ZENGİN OLANLARLA KIYASLIYORUZ

Bu noktada iktisatta nispi gelir hipotezi devreye giriyor. Nispi gelir hipotezi gelir artışının daha fazla mutluluk getirmemesini tercihlerin birbirine bağımlı olmasına, diğer bireylerle karşılaştırma yapmaya ve bireyin kendi geçmişi, gelecekle ilgili beklentilerine bağlıyor. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi öğretim elemanı Dr. Özge Gökdemir “insanlar sadece kendi kazandıklarıyla veya harcadıkları ile tatmin olmazlar, aynı zamanda başkalarının ne kadar kazandığına ve ne tükettiğine de bakarlar, yani kendilerini diğerleri ile karşılaştırırılar ve bu karşılaştırmalar da mutluluklarını etkiler” diyor ve ekliyor: “İşte nispi gelir hipotezi yukarı doğru karşılaştırmaların (kendi durumundan daha iyi durumda olanlarla yapılan karşılaştırma) kişinin mutluluğunu olumsuz etkilediğini söylerken, aşağı doğru karşılaştırmaların (kendi durumundan daha kötü durumda olanlar ile karşılaştırma) ise mutluluğa olumlu etki yapmadığını vurgular.”

Araştırmalar ise kendimizden daha iyi durumda olanlarla kendimizi karşılaştırmaya daha çok meyilli olduğumuzu gösteriyor. Devrim Dumludağ insanların kayıplara verdiği tepkinin kazançlara verdiğinden daha güçlü olduğunu vurgularken aslında mutsuzluğa meyilli olduğumuzu da ortaya koyuyor. Bu da belli bir gelir artışından sonra mutluluğun artmadan paralel bir çizgide gelişmesine yol açıyor.

BÜYÜME YERİNE MUTLULUK ODAKLI POLİTİKALARA HAZIR OLUN

Ekonomi biliminde kabul edilen bu bulguyu ülkelere de uyarlamak mümkün. Ekonomik büyümeyi bir numaralı hedef haline getiren ülkeler bunu başardıklarında bile ülkedeki mutluluk seviyesini artıramamaya başlıyor. Bu durumun iktisat politikalarının yeniden dizayn edilmesini ve büyüme odaklı politikalardan mutluluk odaklı politikalara geçişi gündeme getireceğini savunan Devrim Dumludağ “İktisat politikaları büyüme yerine gelir eşitsizliğini önlemeye yönelik politikalara ve buna yönelik vergi politikalarına mı odaklanmalıdır?” “Düşük gelirli insanların mutluluğunun artması için ne kadar gelir desteği gerekmektedir?”soruları büyük önem taşımaktadır” diyor.

MUTLULUĞUN SİHİRLİ FORMÜLÜ HENÜZ BULUNMADI

Peki mutluluğa götürecek politikalar nasıl dizayn edilmeli. Devrim Dumludağ bunun çok kolay olmadığını ve mutluluk üzerine yapılan çalışmaların artmasıyla birlikte politikaların ortaya çıkmaya başlayacağını belirtiyor: “Örneğin (gelirin mutluluğun önemli bir belirleyicisi olduğu varsayımında) zenginden yoksula yönelik para transferi yapıldığında yoksul bireyin mutluluk artışı, zengin bireyin mutluluk kaybından daha fazla olacaktır. Bir başka deyişle bir toplumda gelir dağılımı eşit oldukça mutluluk da o kadar yüksek olacaktır. Çünkü ek gelir artışı yoksul bireylere kıyasla zenginlere daha az getiri sağlamaktadır. Ancak nispi gelirin negatif dışsallık yarattığı durumlarda yüksek gelir sahiplerinin daha yüksek oranlı vergilendirilmesine piyasalardaki teşvik mekanizmasını olumsuz etkileyeceği düşüncesi ile sıcak bakılmamaktadır. Üstelik eşitliği sağlamaya yönelik vergi artışının ekonomideki toplam pastayı küçültücü etkiye neden olabileceği ve bunun da kalıcı durgunluğa yol açabileceği de şiddetle tartışılmaktadır. Ekonomik küçülmenin önüne geçmek için eşitlik öncesi vergi artışının durdurulması gerekebilir. Ayrıca kazançların kayıpları karşılayamadığı optimum vergi oranını ölçmek kolay değildir. Bir başka zorluk ise yoksulların ek kazancı ve zenginlerin kaybı ve bunun öznel iyi oluşa etkisini ölçmenin kolay olmamasıdır. Son olarak gelirin yeniden dağıtımına yönelik talepler uygun bir ortama ihtiyaç duymaktadır. Bu durumda uygun ekonomik koşullar ve kurumsal yapılar büyük önem kazanmaktadır. Eğer politik girişimciler ikna edilirse, politik kurumlar ve ekonomik kurumlar da bu tür talepleri karşılamaya yönelik bir değişim yoluna girebilir. Kurumsal iktisat çalısmaları bu açıdan büyük önem taşımaktadır. Yani gördüğünüz üzere henüz üzerinde genel kabul görmüş bir politika önerisi yok. Böyle bir politika önerisi için sanıyorum ki mutluluk alanında yapılan çalışmaların sayısında çok daha fazla bir artış gerekmektedir ki bizi iyimser kılan da hali hazırda literatürün hızla yükseliyor olması.”