Haluk'un Kamarası

Bugün başardık!

noreply@blogger.com (Haluk Bayraktar) — Tue, 25 May 2021 22:32:00 +0000

Bugün başardık!

Türkiye ve Polonya arasında savunma alanındaki işbirliği çok eski yıllara kadar uzanıyor. İki ülkenin geçmişten gelen derin bağları var.

1934'te Fransız Hükümeti, Türkiye’nin sipariş verdiği uçaklara Hatay meselesini bahane ederek ambargo uyguladı. Türkiye ise Polonya’nın PLZ firması yapımı toplam 66 adet P24 savaş uçağı sipariş etti. Bu uçakların 26 adedi Kayseri Uçak Fabrikası’nda montajı yapılarak üretildi.

II. Dünya Savaşı'nın başında mühendislik bürosu RWD'de çalışan 37 Polonyalı mühendis 1940/41'de Nazilerden kaçarak Türkiye’ye geldi. Tamir ve bakım atölyesi olarak kullanılan THK Tesisleri, Polonyalı uçak mühendisi Jerzy Wedrychowski yönetiminde uçak fabrikasına dönüştürüldü.

Aynı yıl İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Makina Fakültesi bünyesinde uçak mühendisi yetiştiren bir bölüm kuruldu ve burada Polonyalı mühendislerin de yardımıyla Türk öğrenciler yetiştirilmeye başlandı.

Kurulan fabrikada lisans altında İngiliz Miles Magister uçakları üretildi. Türk mühendisleri Polonyalı mühendislerle birlikte birçok uçak tasarımı yaptı. Polonyalı mühendisler, 2. Dünya Savaşı’nın sona ermesiyle 1946'da Türkiye’den ayrılarak ülkelerine döndü.

Amerikan uçak şirketi Curtis Wright'ın Türkiye distribütörü ve Vatan Gazetesi Yazarı Ahmet Emin Yalman Polonyalı mühendisler aleyhine kampanya başlattı. Yalman bu süreçte, "Toplu iğne yapamayan ülkede uçak motoru nasıl yapılır?" sorusunu hep gündeme taşıdı

Lisansla Gipsy uçak motoru üretecek Gazi Motor Fabrikası da 2. Dünya Savaşı'ndaki tarafsız konumumuz nedeniyle Türkiye'de gizlenen Polonyalı mühendislerin desteğiyle kuruldu. Bu güçlü işbirliği maalesef sonuca ulaşmadı. Devlet tarafından THK’ya yerli uçak siparişi verilmedi.

1949’da dönemin Hava Kuv. Kom. THK yetkililerine uçak siparişi verilmemesinin nedenini “Amerikan yardımından bedava uçak almak dururken, uçak fabrikanıza parayla sipariş verirsem yarın bu millet beni asar” diyerek açıkladı ve uçak fabrikalarına kilit vuruldu.

Yine benzer şekilde Türkiye’nin ilk özel sektör girişimcilerinden Nuri Demirağ’ın fabrikalarında Nu. D-36 ve Nu. D-38 uçakları tasarlanarak üretildi. Bu uçaklarla 30 bin saat üzerinde uçuş yapıldı. Test ve kabul sürecinde çeşitli bahanelerle yaşatılan sıkıntılar sonucu proje iptal ettirildi. İran ve Irak, Nuri Demirağ’ın ürettiği uçaklara talip olunca, “yakarız ama yine de sattırmayız” denildi. Ve Nuri Demirağ’ın uçak üretim serüveni iflasla sonuçlandı. Bugün Demirağ'ın ürettiği uçakların müzelerde dahi gerçek bir örneği bulunmuyor.

Bugün Polonya ile imzaladığımız #BayraktarTB2 SİHA’ların ihracatını kapsayan anlaşma ile birlikte, Türkiye tarihinde ilk kez NATO ve AB üyesi bir ülkeye yüksek teknolojiye sahip SİHA ihraç ediyor. Bu anlaşma kapsamında fabrika seviyesi bakım ve teknoloji transferi de yer alıyor.

Öte yandan bu satış karşılıklı işbirliğini geliştirmenin yanında, NATO’nun en çok önem verdiği konulardan birisi olan, ülkeler arasındaki “birlikte çalışabilirlik” yeteneğinin gelişmesine de katkıda bulunacaktır.

Türkiye, #MilliTeknolojiHamlesi vizyonuyla geliştirdiği SİHA teknolojisiyle askeri alanda bir devrim yaptı. Dünya harp literatürüne yeni kavramların girmesini sağladı. #BayraktarTB2 SİHA’ların muharebedeki başarısı harp doktrinlerinin sorgulanmasına ve değişmesine de neden oldu.

Stratejik seviye SİHA’mız olan Bayraktar #AKINCI ise geçtiğimiz yıl uçuşlarına başladı, eğitimleri devam ediyor ve bu yıl envantere girecek.

Şimdi hedefimiz tamamen yapay zeka bilgisayarları ile kontrol edilen Türkiye'nin “İnsansız Savaş Uçağı”nı geliştirmek. Muharip İnsansız Uçak Sistemi (MİUS) çalışmalarına da başladık.

İnşallah MİUS ilk uçuşunu 2023 yılında yapacak...

Haluk Bayraktar - Ülke Tv Canlı Yayın (Gözcü Programı) - 14 Şubat 2016

noreply@blogger.com (Haluk Bayraktar) — Tue, 16 Feb 2016 12:24:00 +0000

24TV Canlı yayındaki konuşmam

noreply@blogger.com (Haluk Bayraktar) — Fri, 23 Oct 2015 08:19:00 +0000

- Bayraktar TB2 İHA rekorları ve teknik özellikleri

- Milli Nedir? Yerli Nedir? Önemi Nedir?
- Savunma Sanayi Milli ve Özgün geliştirme modeli

Bayraktar Taktik Blok 2

Kendi sınıfında dünya rekorlarını kırdı.
• 2014 Haziran’da 27030 Feet
• 2014 Ağustos 24 Saat 34 Dakika Uçuş

Taktik İHA, 650 Kg Kalkış Ağırlığı olan 22,500 feet irtifada en az 20 saat havada kalabilmekte.

Kendi sınıfında dünyada ilk kez en ileri seviye otomasyona sahip olan 3 Yedekli birbirine paralel olarak çalışan kontrol sistemi ile Hangardan çıktığı andan itibaren tam otomatik taksi, kalkış, seyir, iniş, frenleme ve park aşamalarını gerçekleştirebiliyor…

Halen TSK envanterinde 12 Adet Bayraktar TB2 mevcut ve aktif olarak kullanıma girmiş durumda. Sahip olduğu faydalı yükler ile anlık istihbarat, keşif ve gözlem amaçlı olarak kullanılmakta.

Milli Özgün ve İhracat Kısıtlamasız

Savunma Sanayi için rekor olacak nitelikte %93 Yerililik oranı ile tamamlandı. Sektörün yerlilik oranı ortalaması %50’lerde ve en ileri havacılık teknolojisi bir sistemde bu gerçekleştirilmiş oldu.

Böylesine yüksek bir oran özellikle katma değeri çok yüksek olan uçuş kontrol sistemleri, görev bilgisayarı, servo kontrol sistemleri vb. detay bileşenlerine kadar elektronik ve yazılımı ile geliştirildiğinde oluşmakta

Başka ülkelerden lisans alınarak yapılan ürünler Milli değildir ancak Yerlidir. Teknolojik kazanımlar birikimler başkalarının lütfunu, hazır lisanslarını alarak olmaz.

Gelecek
Türkiye de teknoloji üretiminde adım adım ilerliyor. Devletimiz, özel sektör ve kamuoyu bu konulara çok duyarlı. Bu duyarlılığın bir milli yüksek teknoloji hamlesine dönüşmesi şart.

Ülke olarak bölgesel ve küreseller roller üstlenmemiz bu ve benzeri projelerin hayata geçmesi ile mümkün oluyor, olacak...

Kendi insanımıza güvenirsek, inanırsak neler başarabileceğimizin önemli bir örneği.

Sarıyer koyunda bir sonbahar günü

noreply@blogger.com (Haluk Bayraktar) — Mon, 12 Oct 2015 11:15:00 +0000

10 Ekim 2015 Cumartesi günü 15:00 - 18:00 saatleri arasında 4 saniye aralıklarla çekilen geniş açı resimlerden oluşturmuş oldurduğum film.. Boğazı geçen gemiler, demir atmış gemiler, ağını çeken balıkçı motorları, takalar, sandallar... Hayat nasılda hızlı bir şekilde akıp gidiyor.

"Havacılıkta Ar-Ge ve Milli Uçak Projesi" Konferansı Konuşması

noreply@blogger.com (Haluk Bayraktar) — Fri, 24 Jul 2015 08:47:00 +0000

İnsansız Hava Teknolojisi alanında 2004 yılında hazır alım, lisanslı üretim, ortak üretim vb. savunma sanayinde yoğunlukla kullanılan tedarik modellerinden özgün üretim modellerine geçildi. Özgün üretim tedarik modeli ise en somut haliyle insansız hava aracı teknolojisinde uygunlandı. Bu teknoloji bir anlamda özgün üretim modelinin başarısını ortaya çıkarma potansiyeli açısından en elverişli alandı. Ülkemizde yürütülen milli ve özgün projelerin oluşturduğu motivasyon ve ruh gerçekten bizim gibi üretici firmalarda çok önemli bir dinamizm oluşturuyor.

Baykar savunma sanayi alanında adım adım ufaktan başlayıp kazandığı tecrübe ve bilgi birikimine paralel olarak gelişen bir yapıda. Hali hazırda 65’i mühendislik formasyonunda, 35’i teknisyen olmak üzere 100 kişilik bir ekibimiz var. 2004 yılında ufak bir atölyede çoğunluğunun stajyer öğrencilerin oluşturduğu bir ekipte başlayan bir proje var. Ben kendimi o döneme geri götürüyorum ve bu zamana doğru baktığımda firmam için hayal edemeyeceğim bir noktada görüyorum. Bu da aslında bu tarz katma değeri yüksek teknolojik alanlara girildiğinde ekip halinde oluşan sinerji ile hangi noktalara ulaşılacağı, ülkemizde milli girişimlerin önü açıldığı durumda ne noktalara gelebileceğimizin de en önemli kanıtıdır.

Asıl bahsetmek istediğim konu Taktik İHA Projesi. Teklife Çağrı Dosyası ilk olarak 2007 yılından yayınlanan projede 2009 yılında ilk prototiplerin uçuş gösterimi yapıldı, bu gösterimin yapıldığı tarihlerde İsrail’den tedarik edilen Heron insansız hava araçlarında, otomatik iniş-kalkış sistemi dahi bulunmamaktaydı. Bu durumdayken biz o yıllarda (2009) %100 milli ve özgün tasarım olan yedekli uçuş kontrol sistemleri, otomatik taksi aşamasına kadar ileri derece otomasyon ve akıllı algoritmalara sahip sistemleri SSM’den herhangi bir ARGE desteği olmaksızın tamamen kendi öz kaynaklarımızla geliştirdik.

Bu projede göstermiş olduğumuz başarıyla 2012 başında başlayan resmi program sonucunda Bayraktar Taktik Blok 2 İHA Sistemi sahip olduğu tüm kritik elektronik, yazılım sistemleri ile geliştirildi, eksiksiz bir şekilde kabul işlemleri başarıyla tamamlandı. Sınai katılım yani yerlilik oranı anlamında baktığımız zaman bu proje %93 gibi yüksek bir değerle tamamlandı. Bu oran savunma sanayi tarihinde bir rekordur ve insansız hava aracı gibi yüksek teknolojili bir alanda çok önemli bir kilometre taşıdır.

Türkiye dünyada, yurtdışından aldığı İHA sistemleri ile 7. büyük ithalatçı durumunda, dolayısıyla başarılı olan yönlerimiz var ama bir yandan da dünyayla rekabet açısından baktığımız zaman geride kaldığımız durumlar söz konusu. Türkiye’deki İHA proje portföyüne baktığımız zaman, yaklaşık 1 milyar $ seviyesinde, 2000 yılından bu yana imzalanmış sözleşmeler var. Bu sözleşmelerin, direk İsrail’e giden, Türkiye’de kalan kısımlarını mevcut. Bizim sahip olduğumuz ve Türkiye Cumhuriyeti rekorlarına imza attığımız, bu kadar seviyede üst performans yakaladığımız proje, bu bütçenin %5’iyle gerçekleşti. Yani %5’iyle ilk defa, bu ebatta insansız hava aracı sistemi bu büyüklükte, Silahlı Kuvvetler’in envanterine girdi askeri ve resmi hizmetlerin kabulü huzurunda ve bu da %5 gibi bir bütçeyle gerçekleşti. 1 milyar dolar, savunma sanayi projelerine ayrılan bütçenin 100’de biri olarak ifade edilebilir. Bir diğer önemli husus, bize tanımlanan 18 bin feet idi, biz bunu 27 bin feette uçuş testlerini gerçekleştirerek tamamladık. Tam yükle (35 Kg) 10 saat uçuş isteniyordu, biz 55 kilogram yükle 24 saat 34 Dakika uçuş gerçekleştirdik ki bu değerler, 20 bin feet de 30 bin feete çıkabiliyor yani bize tanımlanan kriterlerin en az 3 katı bir performans sunan bir sistem.

Bölgesel yolcu uçağına ilişkin olarak, ben hayatını insansız sistemlere ve ülkemize bu teknolojiyi milli ve özgün olarak kazandırmaya çalışan, bunun için gece gündüz çalışan bir ailenin ferdiyim. Bu anlamda 2004 yılında, ülkemize dinamizm getiren az önce ifade ettiğim gibi sektöre de dinamizm getiren özgün geliştirme modelinin, aynı şekilde bölgesel yolcu uçağında da devam ettirilmesinin taraftarıyım. Diğer modellerin geçmişten bu yana ülkemize neler kazandırdığı ve nelere kaybettirdiği ortada..

Amerikan Boeing ile aynı dönemde Türkiye’de metal gövdeli yerli uçak üretimi için yatırım yapan, uçuş eğitim okulları kuran ve sahip olduğu serveti bu uğurda feda eden değerli girişimci Nuri Demirağ’ın şu sözü yol gösterici niteliğinde:

"Avrupa'dan, Amerika'dan lisanslar alıp tayyare yapmak kopyacılıktan ibarettir. Demode tipler için lisans verilmektedir. Yeni icat edilenler ise bir sır gibi, büyük bir kıskançlıkla saklanmaktadır. Binaenaleyh kopyacılıkla devam edilirse, demode şeylerle beyhude yere vakit geçilecektir. Şu halde Avrupa ve Amerika'nın son sistem tayyarelerine mukabil, yepyeni bir Türk tipi vücüda getirilmelidir."

Toplantımızda Nuri Demirağ’ın bu ifadesine katılmayan kimse yok. Hepimiz bu ifadeye inanıyoruz ancak gereğini yapmıyoruz. 2015 yılındayız ve 2010 yılında başlatılmış olan Milli Yolcu Uçağı projesi için Yurtdışından hazır alım, fikri haklarını almak suretiyle yurtdışında üretim vb. yollara sapıyoruz. Böyle bir tezatı nasıl açıklayacağız? Hepinizden bu durumu sorgulamanızı rica ediyorum.

Not: Bu konuşma 21 Nisan 2015 tarihinde ATO Congresium Ankara'da Figes tarafından organize edilen 19. Bilgisayar Destekli Mühendislik ve Sistem Modelleme Konferansında "Havacılıkta Ar-Ge ve Milli Uçak Projesi" yapılmıştır.

Enovia V5 PLM

noreply@blogger.com (Haluk Bayraktar) — Wed, 22 Jul 2015 12:26:00 +0000

İDEF 2015 Fuarı

noreply@blogger.com (Haluk Bayraktar) — Sun, 17 May 2015 09:41:00 +0000

Bu sene İDEF 2015 fuarına ilgi yoğundu. Özellikle özgün geliştirme tedarik modeli kapsamında yürütülen Ar-Ge faaliyetleri sonrasında olgunlaşmaya başlamış ür

Hedef: İnsansız Hava Aracı Teknolojisinde Dünya Liderliği

noreply@blogger.com (Haluk Bayraktar) — Thu, 30 Apr 2015 10:29:00 +0000

İleri havacılık teknolojilerindeki çalışmaları ile Türkiye'nin gurur kaynağı olan Baykar Makine; geliştirdiği Türkiye'nin ilk ihraç edilen hava aracı Mini İHA ve Malazgirt sınıfı mini insansız helikopterinin ardından son olarak yer aldığı Taktik Sınıfı İHA projesinde dünyada ilk kez kullanılan birçok teknolojik yenilikle, Türkiye rekorlarını kıran bir hava aracı geliştirdi. Yüzde 93 yerlilik olanı ile bir ilki başaran Bayraktar Taktik İHA aracı, 24 saat havada kalarak uçuş sürelerini, 27 bin feet yükseğe çıkarak irtifa rekorlarını alt üst etti. Biz de Savunma Sanayimizi uçuracak bu teknolojileri okuyucularımıza duyurmak adına Baykar Makine tesislerini ziyaret ettik ve Genel Müdür Haluk Bayraktar ile İHA geliştirme süreçlerini ve yer alan teknolojileri konuştuk.

(Bu reportaj ST Otomasyon dergisi Mayıs 2015 sayısında yayınlanmıştır. Orijinal PDF bağlantısı)

Baykar Makine Genel Müdürü Haluk Bayraktar: Vizyonumuz; ülkemizi insansız hava aracı teknolojisinde dünya liderliğine taşımak. Yüzde 93 yerlilik olanı, yüzde 100 millilik oranı ile geliştirdiğimiz ileri teknoloji ürünü Taktik İHA, ülke tarihimiz için büyük bir başarıdır.

Baykar'ı ve yapılanmasını anlatmanızı rica ediyoruz.

Baykar Makina 1986 yılında babam Özdemir Bayraktar tarafından otomotiv sektörüne hassas talaşlı imalat parçaları üretmek için kurulan bir aile firması. 80'li yıllarda otomotiv sektöründeki ithal ikame metodu yerine yan sanayide otomotiv parçalarının yerlileştirme sürecinde kurulmuş bir firma. Hassas talaşlı imalat olduğu için hassas işleme teknikleri gerekiyordu. CNC tezgahların ilk çıktığı zamanlar, onun öncesinde NC kontrollü tezgahlar, öncesinde role kontrollü tezgah aşamalarında hep yenilikçi teknolojiyi takip eden Özdemir Bayraktar parçaya özel makine geliştiren bir mühendisti. Biz de o kültür ile büyüdük. Çocukluğum, CNC freze yada torna programlama ile atölyede bor yağ kokuları içinde geçtiği için bir üretim kültürü aldık.

Özdemir Bayraktar 1980'li yılların sonu

Özdemir Bayraktar

2002 yılına kadar otomotiv yan sanayisinde faaliyet gösterdik. Ancak Türkiye'de yerleşik ana sektörlerin yan sanayi parçalarını daha düşük maliyetle ürettiğiniz zaman, ana sektör daha çok kar etse de o kardan vergi ödemek zorunda kalıyor. Bazı ana üreticiler, bunun üzerine kendi menşei olduğu ülkelerde daha yüksek fiyata ürettirerek Türkiye’deki karlarını düşürme metodunu seçtiler. Hazır tasarım ve lisans altında üretim modelinin getirdiği zorluklar vb. nedenler ile radikal bir karar alarak otomotiv yan sanayiinden farklı bir alana yöneldik. Özdemir Bayraktar amatör pilot. Havacılığa meraklı bir aile yapımız var. Küçük yaştan itibaren model uçaklar geliştirme gibi faaliyetlerde bulunuyorduk. Özellikle kardeşim Selçuk Bayraktar 2002 İTÜ Elektronik Mezunu ve Robotik Kontrol konusunda uzman. ABD’den aldığı eğitim bursları ileİnsansız uçakların formasyon uçuş kontrolleri, insansız helikopterlerin bilgisayar kontrollü olarak agresif manevra konuları üzerine Pensilvanya Üniversitesi, MIT, Georgia Tech. gibi üniversitelerde yüksek lisans ve doktora eğitimlerine devam ediyor. Orada dünyada ilk sayılabilecek adımlar atılıyor. Bunlardan bazıları dünyada ilk defa Mini sınıfı İHA'lar ile Amerika Fort Bening Piyade üssünde formasyon uçuş deneylerini yapıyor ve bunların algoritmalarını geliştiriyor. Orada kendisinin yapmış olduğu çalışmalar bizim de o süreç içinde Havacılık alanında ülkemizde neler yapabileceğimize dair arayışlara yöneltti. 2000'li yıllarda askeri makamlar ile iletişime girdik. Selçuk Bayraktar'ın ABD'de yaptığı çalışmalar ve konunun gelecek açısından önemini komutanlarımıza aktardık.

2005 yılından Baykar Ar-Ge ekibi tarafından oluşturulan mimari

Süreç içerisinde gördük ki, İHA gibi havacılık arenasında paradigma dönüşümünü ifade eden, gelecekte çok büyük bir potansiyele sahip ve de teknolojinin en ileri aşamalarının uygulandığı bir alanda Türkiye pek de yol kat edememiş. Bu alanda çalışmalarımızı yoğunlaştırdık. 2004 yılında İTÜ'den Uzay Mühendisliği, Elektronik Bölümü'nden stajyer öğrencilerle bir araya gelerek Topkapı'da bir atölyede 7-8 kişilik bir ekip kurarak insansız uçakların uçuş kontrol sistemlerinin yazılımlarının geliştirilmesi çalışmalarına başladık. İlk başladığımızda amaç yazılım sistemleri ve gelişmiş uçuş algoritmaları konusuna girmekti. Bu nedenle Uçak gövdesi model uçak gövdesi olarak alındı, elektronik donanımları dünyada bulunan standart ürünlerden kullanıldı ve buna özel Linux tabanlı yazılım geliştirme faaliyetine girdik. SWARM dediğimiz sürü metodolojisine uygun algoritmaları MANET (Mobile Ad hoc network) yapısında haberleşme sistemleri ile geliştirerek bunu farklı amaçlara yönelik kullanmayı, temel kontrol çevrimlerini gerçekleştirecek alt sistemleri de yurtdışından rafta hazır alma metodunu ilk başta düşündük. Ancak gördük ki savunma sanayinde en temel bileşen ki bunu bir cıvataya kadar indirebilirsiniz, yurtdışından almaya kalktığınız zaman izinler almanız gerekiyor ve bu izinler çok ciddi kısıtlamalara tabi. Aynı zamanda en ileri seviyede olan ürünleri tedarik edemiyorsunuz. Bu Durumda en temel bileşenleri dahi milli ve özgün olarak geliştirmemiz gerektiği sonucunu doğurdu.

2005 Ekim: Mini İHA Uçuş Gösterimi Aşaması

Zaten yeni gelişen bir alan. 1990’lı yıllardan sonra sensör, çip teknolojilerinin minyatürleşmesi işlem kapasitelerinin artması bu imkanı da vermeye başladı. Biz de en temel alt sistemleri, yani bir uçağın havada kararlı biçimde uçmasını sağlayan alt düzey çevrim kontrollerden çalışmaya başladık. 2004 yılından bu yana adım adım ilerleyerek bugün geldiğimiz noktaya ulaştık. Temel olarak uçuş kontrol sistemi gibi alt düzey sistemlerin yazılımlarını geliştirdik. Sonraki süreçte bunun özgün elektronik donanım alt yapılarını oluşturduk. 2004 yılından itibaren Savunma Sanayisinde yerlileşme yani hazır alım modeli yerine özgün geliştirme modeli benimsendi ve bu model de en somut olarak İHA'larda uygulanmaya başladı. 2005 yılında SSM bir ihaleye çıktı ve şartlar şöyleydi: Uçak ve/veya onun içinde yer alan tüm elektronik sistemler, yazılımlar milli olacak. Milli olarak yapmayan ihaleye katılamayacaktı. Eğer yurtiçinden aldığınız bir bileşen yurtdışı menşeili ise yine milli sayılmıyordu. Herhangi bir Ar-Ge desteği olmaksızın 4 firmayı davet ettiler. Bizim o güne kadar elektronik, yazılım geliştiren firmamız o süreçte SSM'nin açtığı Kara Kuvvetleri'nin ihtiyacı olan 19 sistem Mini İHA projesine girmiş oldu. Projede hedef, her katılan firma yakın menzil keşif gözetleme maksatlı gündüz gece uçabilen mini İHA aracını kendi imkânları ile geliştirecek ve uçuş gösterimi yapılacak, kim başarılı olursa 76 adet uçak siparişi verilecekti. Bizimle birlikte ihaleye katılan Vestel, Global ve ODTÜ'nün önünde 1. olarak seçildik. Bizim haricimizde hem uçağın gövdesi, hem elektroniği hem de yazılımını aynı anda milli olarak geliştiren başka bir firma yoktu. Tüm bileşenleri özgün olsun maksadıyla bu riski aldık, yurtdışından hazır sistem alarak ilerlemeyi tercih etmedik. Bunu da başarı ile sergiledik. Böylece savunma sanayi için çok küçük de olsa böyle bir ihalede başarı gösterdik.

Proje 2006 yılında imzalandı. Mini sınıfı ile başladık daha sonra 2007 yılında bu uçaklar envantere girdi. Mini İHA, TSK tarihinde envantere giren ilk milli insansız hava aracı sistemi oldu.

2007 Aralık: Mini İHA Sistemleri'nin İlk Teslimatı, Malatya Altay Kışlası

O dönemden bu yana 200'ün üzerinde Mini sınıfı uçak teslim edildi. Teknolojik anlamda ilk andan itibaren dünyadaki en ileri seviye uçuş kontrol sistemine sahiptiler. Bugün otomasyon teknolojilerinin temelinde PID kontrol vardır. Havacılıkta ise çok daha ileri seviyede kontroller kullanılıyor. Modern nonlineer kontrol algoritmaları, özel kestirim metotları, uçağın üzerinde yer alan sensörler, çevredeki hareketleri ve açısal oryantasyonları gibi birçok veriyi gürültülü olarak okuyorsunuz, bu gürültülü verilerden çok hassas kestirimler yapmak durumundasınız. Bu kestirimlere dayalı olarak da uçağı yönetmek durumundasınız. Bu anlamda en ileri seviye kontrol teknolojileri havacılıktadır.

2008: Mini IHA Eğitim Aşaması

Tüm bu kontrol teknolojileri de Mini İHA'larda uygulandı. Ürün yaşam döngüsünü başarı ile tamamlayan bir uçaktı. 1000'in üzerinde operatör eğitimi de tamamlandı. 100 binden fazla uçuşu var ve TSK tarafından Güneydoğu'da muhtelif bölgelerde kullanılıyor. Bu üründeki başarı bizi daha da ileri noktalara taşıdı.

2009: Bayraktar Kardeşler

Vizyonumuz; ülkemizi insansız hava aracı teknolojisinde tam bağımsız bir yapı içerisinde dünya liderliğine taşımak. Bunun kanıtı olan geliştirerek kullanıma soktuğumuz İHA’lar, dünyadaki diğer rakiplerinden çok daha üstün özelliklere sahip. Yerli olarak geliştirilen bu ürün TSK Türkiye'nin zor coğrafi şartlarında kullandı. Sahadaki kullanıcıdan aldığımız geri beslemeler ile ürünü daha iyi noktalara getirdik. 2008 yılında Mini İHA ile Suudi Arabistan'da bir yarışmaya katıldık. ABD, Almanya ve G.Kore'den firmalar vardı. Hiç biri çöldeki sıcaklık ve rüzgar şartlarında başarılı bir şekilde uçamadı bizim sistem dışında. Teknik olmayan başka nedenlerden dolayı İHA'yı bizden almadılar. Yine de 2012 yılında Türk Cumhuriyeti tarihinde ilk olarak o mini İHA'yı bu sefer Katar'a ihraç ettik.

2012 Haziran: Katar Silahlı Kuvvetleri'ne Mini İHA Teslimatı

Ardından Malazgirt sınıfı mini insansız helikopteri geliştirdik. Malazgirt projesinde Şırnak'ta 6.Motorlu Piyade Tugayı’nda karargahın bir odası atölye yapılarak 15-20 adet helikopter ürettik. Asker ve sivil mühendislerin bir araya gelerek bizzat sahada yani kullanım arenasında bir teknoloji geliştirmesi Türkiye Cumhuriyeti'nde bir ilk oldu.

2006: Şırnak 6. Motorlu Piyade Tugayı'nda Malazgirt İHA'ların üretimi

2006: Rahmetli Melih Yarbay'ın yaptığı test sehpasında Malazgirt Yer Testleri

Güneydoğu'da ve sınır ötesi operasyonlarda başarılı bir biçimde kullanıldı. Helikopterler uçaklara göre uçuş kararsızlığı, mekanik yapısı ve dinamikleri ile karmaşıktır ve kontrolü daha zordur. Malazgirt projesi teknik anlamda başarıyla tamamlandı. Resmi heyetler tarafından eksiksiz ve kusursuz olduğu yazılı olarak ifade edilerek kullanıma girdi, Ancak, bazı bürokratik nedenlerden dolayı birtakım ülke içi mihraklar tarafından durduruldu. Dünyada ilk kez sahada operasyonel olarak kullanılan Malazgirt mini sınıfı insansız helikopter sistemi aynen geçmişte dinlediğimizde hüzünlendiğimiz Devrim Otomobili vb. projeler gibi bir duruma düşürüldü.

Şırnak 6. Motorlu Piyade Tugayı'nda Malazgirt İHA Ar-Ge Faaliyetleri

Malazgirt İHA Sınır Ötesi Operasyonda

Biz de Mini İHA sınıfındaki çalışmalarımızı daha da ilerleterek Taktik Sınıfı İHA projesine girdik. Bu proje de SSM tarafından 2007 yılında prototip gösterimi ve nihai üretim olacak şekilde 2 aşamalı olarak başlatıldı. Yine herhangi bir Ar-Ge desteği olmaksızın Baykar ve Vestel Savunma davet edildi. 18 bin feet'te 10 saat uçabilen, 35 kg faydalı yük taşıyabilen hava aracı platformu geliştirilmesi istenmişti.

Hiçbir maddi kaynak vermeden SSM böyle bir uçak geliştirmemizi talep etti, biz hem teknik sorumluluğu, hem finansmanını üzerimize aldık, hem de bu projeye girmek için teminat mektubu verdik. Dolayısıyla çok büyük riskler almış olduk. Ancak ne yazık ki ülkemizde çok büyük risklere girmeden ileri teknoloji ürünlerde kendinizi göstermeniz ve bir yer bulabilmeniz çok zor.

Türkiye'deki sistemsel yapı, ileri teknolojilerde hazır yurtdışı kaynaklı ürünlere göre hazırlanmış şartnameler şeklinde ortaya çıkıyor. Firmamız bu anlamda yapıyı kırmak için öncülük yapıyor. Bu yapıyı kırmak için, ülkemizin bizden teknik anlamda talep ettiğinin en az 3 katı performans veren, dünyada eşi olmayan teknik özelliklerde sistem ve alt sistemler geliştirerek ortaya koyuyoruz.

2009 Ekim: Sinop Havalimanı'nda Bayraktar TB 1 Hava Araçları

Prototip Gösterim aşaması için kendi imkânlarımız ile uçağın gövdesi, uçuş kontrol sistemleri, muhtelif sensör güç ekipmanları, yer tarafında komuta kontrol arayüzleri ve haberleşme sistemleri geliştirilerek uçuş gösterimini yaptık. Geliştirdiğimiz Prototip İHA Sistemi (Bayraktar Taktik Blok 1) 2009 Haziran ayındaki ilk uçuşunda kalkış, seyir ve inişi otomatik olarak başarıyla tamamladı. 3 ay sonra resmi heyet huzurunda uçuş gösterimlerine geçildi. 2 adet prototip uçak ile gösterime katıldık. Resmi heyet huzurundaki denemelerde gece ve gündüz otomatik iniş kalkış başta olmak üzere bize tanımlanan tüm performans kriterlerini başarı ile tamamlandık. 2009 yılında TSK bünyesinde kullanılan Heron'larda otomatik iniş kalkış sistemi bulunmazken, geliştirdiğimiz uçak bu iniş kalkışları otomatik olarak yaptı. O uçakları Batman'da İsrailli askerler indirip kaldırırken, siz tüm ağır şartlar altında girdiğiniz projede bu teknolojiyi sergiliyorsunuz. Uçuşlar sırasında uçaklardan bir tanesi şu an burada açıklayamayacağım bürokratik ve teknik sebeplerden dolayı kaybedildi. Uçuş kriterlerini diğer uçak ile tamamladık. Maalesef gazetelerde başarısı ile değil o zaman düşmesi ile manşet oldu. Rakip firma bu istenen şartları gerçekleştiremedi.

2009 Ekim: Sinop Havalimanı Uçuş Gösterimi Öncesi

2009 Eylül -Ekim'de gerçekleşen gösterimden sonra Savunma Sanayi İcra Komitesi firmamızdan 12 adet kesin 6 adet opsiyonlu olmak üzere 18 adet Taktik İHA almak için sözleşme görüşmelerine başlama kararı aldı, 6 Ocak 2010 tarihinde. Bu karardan sonra sözleşme görüşmeleri aşamasına geçildi. Biz paranın gücüne inanarak hareket eden bir firma değiliz, teknoloji ağırlıklı projelerde motivasyon, inanç, azim ve bilgi birikimi çok daha önemli Elbette sahada başarılı bir şekilde uçmaya odaklanmış bir firmayız, koridorlarda uçmak gibi bir marifetimiz yok.

Ocak ayında 12 kesin 6 opsiyonlu Taktik İHA Blok 2 süreci devreye girdi ve biz 2 yıl içerisinde ürünü teslimata hazır hale getirdik. Sürecin işleyişine ilişkin genel olarak ifade etmekte fayda var; 2012 Ocak'a kadar sözleşme öncesi 4.5 yıllık süreç geçti, sözleşme imzasından sonra uçağı yapmak ise 2.5 yıl sürdü, bu şartlar yabancı firmalara aynı şekilde uygulanmadı maalesef. İsrail’den tedarik edilen Heron'ların veya Aerostar İHA’ların sözleşme süreleri sadece aylar mertebesinde tamamlandı. Bu tarz durumlar milli ve özgün sistem geliştiren firmaların önünde ayrı bir engel teşkil ediyor.

Bayraktar Taktik İHA ve Mini İHA projeleri gerçek anlamda başlı başına bir teknolojik başarı hikâyesi. Baykar insansız hava aracının geliştirilmesinde kilometre taşları neler oldu? Geliştirilme aşamasında en çok hangi alanda sorunlar yaşandı?

Öncelikle tasarım ve fikri sınai mülkiyet hakları ile yüzde 100 milli bir ürün. Uçak ile ilgili tüm ana alt sistemler, uçak sistemleri, yer sistemleri firma bünyesinde geliştirildi. Yüzde 93 yerli sanayi katılımı olan bir üründür ve bu alanında bir rekordur. Zaten yurtdışından ithal ettiğimiz komponentlerin hiçbiri ihracata kısıtlamasına tabi değil, rafta hazır malzemedir. Bu açıdan da savunma sanayisinde bir ilktir.

2014 Kasım: Bayraktar TB2 Teslimat Aşaması

Daha içerisinde elektronik ve yazılım olmadan, mekanik bileşenlerden oluşan bir piyade tüfeğini dahi seri olarak üretmeyen bir ülkede İHA gibi ileri teknoloji bir ürünü yüzde 93 gibi bir yerlilik oranı ile Silahlı Kuvvetlere teslim etmek milli havacılık alanında ülkemiz için tarihi bir başarıdır.

Bu noktada ülkemizde İHA portföyü hakkında bilgi vermek çok faydalı olacak diye düşünüyorum. 2000'li yılından itibaren sözleşmesi imzalanmış 877 milyon dolarlık proje var. Proje portföy bütçesinin yüzde 27’si İsrail menşeili sistemlere aktarılmış. Bunun 250 milyon doları TAI ana yükleniciliğinde İsrail’den tedarik edilen Heron, 20 milyon doları Aerostar uçakları. Geri kalan bütçenin yaklaşık %50’si ANKA, İHA - A, Anka -S projeleri için TAI'ye aktarılmış. Bütçenin yüzde 5'ini ise biz aldık. Bu yüzde 5 bütçe ile Türkiye rekorlarını kıran bir İHA geliştirdik. İrtifa rekorunu, uçuş süresi rekorunu bu uçak kırdı. 5-6 Ağustos 2014 tarihlerinde 24 saat 34 dk. havada kaldı. 14 Haziran 2014 tarihinde 27 bin feet irtifaya çıktı ki, bize tanımlanan uçağın 10 saat uçması isteniyordu, biz 24 saat havada kaldık ve aslında uçak 30 saat uçabilecek kabiliyette. 18 bin feet'e çıkmasını istiyorlardı, 27 bine çıktık ve şu an 30 bin feet'e çıkabiliyoruz. 35 kg faydalı yük sistemi taşıması isteniyordu biz 55 kg faydalı yük sistemi taşıdık.

Askeri ve sivil resmi heyetlerin onayı ile TSK envanterine girmiş Milli ve Özgün İHA Sistemleri üreten tek firmayız, bu başarıyı da bu alana aktarılan bütçenin çok çok az bir kısmı ile yakaladık.

Böyle özel bir alanda ileri teknoloji üretmek çok ciddi bir Ar-Ge yapılanması gerektiriyor değil mi?

Türkiye'de Ar-Ge yapmanın en fizibl olduğu alan savunma sektörü. Çünkü temel alt sistemleri dahi yurtdışından almaya kalksanız sıkıntı ile karşılaşıyorsunuz. Türkiye'de 40 yıldır otomotiv üretimi/montajı yapılıyor ancak halen daha temel fonksiyonları kontrol eden elektronik mikrodenetleyici tabanlı devre kartları üretilemiyor. Böyle bir durum İHA'larda söz konusu olamaz. Zaten siz o sistemi yurtdışından aldığınız zaman onu yerli yapmanın da bir anlamı kalmamıştır.

Baykar Bayraktar TB2 Entegrasyon Aşaması

Türkiye'nin savunmadaki ana problemi temel ana platformlardan ziyade o platformlar içine giren alt sistemlerdeki bağımlılık. Taktik İHA projesinde ise özverili ve yoğun Ar-Ge emeği ile tüm kritik ana alt bileşenler geliştirilmiş durumdalar.

İHA'da multidisipliner bir ekibe sahip olmanız gerekiyor. Uçak mühendisliği, elektronik, yazılım, makina ve robotik kontrol gibi 5 farklı ana disiplin olarak bunu söylüyoruz. Burada, yapmanız gereken faaliyetleri önceliklendirerek ilerlemeniz gerekiyor. En temel bileşenleri özgün yaparak ilerlemeye başladık ve uçuş kontrol sistemine odaklandık. Uçuş sistemini çözünce ataletsel sistem donanımları konusuna eğildik. Onu çözünce güç sistemleri ve ardından uçağın bataryası ve sensör kutuları gibi en temel bileşenlere kadar ilerledik. Bu tür alanların en büyük avantajı eğer tasarım odaklı giderseniz ve sahip olduğunuz beyin sermayeniz iyiyse makina ve teçhizat anlamında çok büyük bir yatırım ihtiyacı yok. Eğer tasarım kabiliyeti varsa bu kabiliyet ile çok büyük tesis yatırımı yapmadan Ar-Ge yapabiliyorsunuz. İHA kendi başına sektör olabilecek bir derinliğe sahip bir alan. Bizim gibi ana entegratör firmaların başarısı ürünlerinin kullanıma girmesi ve bu döngünün devam etmesi ile o alt sektörler de gelişecek. Biz daha şu an o boyutlarda değiliz. Elimizde 12 adetlik sipariş var ve bu kadar adet için yan sanayi oluşturamazsınız. Ekonomik olarak fizibl olmadığı için ayrıca bu alanda sektörel bir derinlik olmamasından dolayı birçok alt sistem bileşenini firma bünyesinde kendi imkanlarımızla geliştirmek zorunda kaldık. Her zaman ilk prototipi tamamlıyoruz. Test ve kalifikasyonu ile tamamlanınca mümkün olduğu ölçüde yan sanayi kullanıyoruz. Takım halinde, içiçe ve proje odaklı matris yapılı bir organizasyona sahibiz.

Her bir proje takımına bir ekip tanımlamak suretiyle fonksiyonel ve matris proje yapısıyla hareket edilmesi gerekiyor. Tasarım ekibinde yer alan kişi aynı zamanda ön iniş takımının geliştirme projesinde bir elektronikçi ile birlikte çalışabilir. Böyle birimlerden oluşturduğunuz ekipler ile teknik müdür ve proje müdürü şeklinde de ekibi ayırarak bir Ar-Ge yapılanması kurduk. Bu yapıyı yazılım tabanlı iş takip sistemleri ve yine yazılım tabanlı ürün yaşam döngüsü (PLM) destek programları ile güçlendirdik.

Bu alandaki temel teknoloji ve kabiliyetler neler?

Uçak mühendisliği, uçak aerodinamik tasarımı, uçak yapısal tasarımı, stabilite tasarımı gibi uçak tasarım ekibi bulunuyor. Özellikle geliştirdiğimiz uçaklar yüzde 100 kompozit malzemeden imal ediliyor. Bu malzemelerin yapısal özelliklerini de analiz edebilecek biçimde ampirik testlerle yapılacak analizleri de kapsayacak biçimde tasarım ve imalata yönelik teknolojiler var. Uçağın içinde girdiğimizde uçuş kontrol sistemleri ve benzer ekipmanlarda analog dijital karışık sinyalli devre tasarımları, RF mikrodalga kart tasarımları, geliştirdiğiniz elektronik sistem ve donanımların askeri standartlarda olmasını sağlayacak bir bilgi birikimi, askeri çevresel şartlar, elektromanyetik yayılım ve alınganlık şartları gibi birçok standartlar var. Geliştirdiğiniz devrenin topraklanmasından, dışarıdan yapılan bir yayına karşı alınganlığa veya çalışacağı şartlara karşı dayanıklılığa kadar birçok bileşen var. Devre tasarımları, devre tasarımlarının paketleme tasarımları, bununla beraber yürüyen güdüm kontrol algoritmaları, bu algoritmaların gerçek zamanlı gömülü yazılım olarak kodlanması için gerekli yazılım mühendisliği ekibi, geliştirdiğiniz sistemlerin entegrasyon aşamaları, bunun yanısıra yürüttüğünüz fonksiyonel test faaliyetleri gibi teknolojileri düşünmek zorundasınız. Yazılım tarafında çiplerin haricinde nesne tabanlı komuta kontrol sistemlerinde kullandığınız yazılımlar, bunların test edildiği test yazılımları, geliştirilen her bir alt bileşene yönelik test yazılımları, bunları ayrı ayrı test ettikten sonra her birisi bir araya gelmesi sonucu yapmanız gereken test yazılımları gibi birbirine bağlı olarak ilerleyen faaliyetler var.

Komuta Kontrol ve Aviyonik Sistemler alanında ne tür çözümler geliştiriyorsunuz?

Taktik İHA Projesi'nde tamamen milli tasarım ve yüzde 93 yerli katkı oranı nasıl ortaya çıkıyor onu açıklayarak başlamak isterim. Örneğin İHA odağında İHA'yı oluşturan platform ile birlikte alt sistemlerin gerçekten katma değeri çok yüksek. Bizde bütün bu alt sistemlerin tamamı birkaç hazır donanım hariç, tarafımızdan Türkiye’de ilk kez geliştirildi ve uçuş testlerinde kullanıldı.

Bu sistemleri, İHA içine giren ve yer sistemleri bileşenleri olmak üzere ikiye ayırıyoruz. Hava aracına baktığımız zaman bunun en kritiği uçuş kontrol sistemidir. Bizim en büyük bilgi birikimimiz de bu alanda zaten. Bu uçak için geliştirdiğimiz uçuş kontrol sistemi; 3 yedekli ve uçağı kontrol eden, birbirine paralel çalışan 3 bilgisayara sahip. Dünyada ilk kez Taktik sınıfı bir sistemde 3 yedekli mimari ve çift yedekli sinir ağına sahip uçuş kontrol sistemi kullanılıyor. Bu sistemi geliştirirken güvenilirlik hesapları yapıldı. Yaptığımız bu hesaplarda milyon saatte bir arıza oranı yakalamak için 3 yedekli olması gerektiğini tespit ettik. Uçuş kontrol sistemimiz, aviyonik sistemlerdeki en ileri standart olan VPX'e uygun geliştirilmiştir. Daha önce VME standartları vardı. Bu sistemde uçağı idare eden 3 farklı mikrodenetleyici var, bunlardan hangisinin uçağı kontrol edeceğine karar veren 3 ayrı mikrodenetleyici daha var. İstediğiniz an bunu havada otomatik switch ediyorsunuz. Uçak bunu size bırakmadan herhangi bir arıza durumunda otomatik switch edecek şekilde ayarlıyor.

Bir diğer donanım ise görev bilgisayarı. Uçağın faydalı yüklerinden gelen verileri kontrol eden bir birim. Hava veri kayıt cihazımız, faydalı yük verilerini gerçek zamanlı kayıt eden bir sistem. Bunların içinde yer alan elektronik bazı komponentleri hazır alarak bir sistem haline getirdiğimiz için o ürünleri rafta hazır malzeme olarak ifade ediyoruz.

Bir diğer konu ise servo aktuatörler. Uçağın üzerinde, kanatçıklarını hareket ettiren ve ön iniş takımlarının açılıp kapanmasını sağlayan, tekerleği çeviren, kuyruk kanadını yönlendiren, gazı, freni idare eden 6 çeşit servo var. Bu servoların tamamı da sürücüleri ve tasarımı ile firma bünyesinde geliştirildi. Çift bus'lı bu servoda çok hassas sıcaklık kestirim algoritmaları var, çok gelişmiş bir kontrol tekniği ile kullanılıyor. Yurtdışında bu özelliklere sahip bir servo yok, benzer bir servoyu almaya kalktığınızda en az 15-20 bin dolar ödersiniz. Uçakta 20 servo kullanıldığından en az yarım milyon dolar yurtdışına ödüyor ve bir de bağımlı oluyorsunuz. Biz tüm servoları özgün olarak geliştirdik ve uçuş testlerinde de doğrulandı.

Bir diğer sistem de güç ünitesi. Uçağın kontrol sistemine beyni; servolara kasları diyebiliriz. Bu durumda güç sistemini kan pompalayan kalbe benzetebiliriz ve yedekli bir mimari ile tasarlanmıştır. Cep telefonlarında kullanılan lityum tabanlı pillerden uçak için batarya geliştirdik. Normalde uçaklarda Ni-Cd, Kurşun Asit bataryalar kullanılırken burada Li polimer bataryalar ve akıllı dengeleme sistemleri geliştirdik. Hücreler arasındaki voltaj farklılıklarını fazla olan voltajı israf etmeden dengeli bir biçimde diğer hücreye aktarma algoritmalarına sahip bir elektronik sistem üretildi.

Üç yedekli Ataletsel Seyrüsefer Sistemi (INS) - GNSS çok önemli katma değere sahip bir ürün. Ataletsel ölçüm üniteleri, tamamen firma bünyesinde yapıldı. GPS donanımında, GPS kartını biz yapmadık ancak rafta hazır olarak yurtdışından aldığımız GPS kartı ile birlikte INS sisteminin bütün yazılımı firmamızda yapıldı. Hem Rus, hem ABD uydularını hem Avrupa'nın geliştirdiği Galileo, hem Çin'in geliştirdiği Beidou, hem de Japonların geliştirdiği QZSS uydu sistemlerini destekliyor. Pitot Statik Tüpü ve Okuyucusunu, yurtdışından satın almaya kalktığınızda 1 adedi 50-60 bin dolardan başlıyor. Bu tüp uçaklardaki en kritik sensördür ve ilk defa Türkiye'de geliştirildi. Uçağın üzerinde güçlendirilmiş kuyruk kamerası, gibi bileşenler yine firma bünyesinde özgün yapıldı.

Yer Sistemleri tarafında ise konsollar, güç sistemleri, kullanıcı arayüz yazılımları, gaz kolu, joystik koluna kadar bünyemizde geliştirildi.

Komuta kontrol sistemimiz donanım bazında 3 yedekli. Aynı zamanda çift bus kullandık. Bus da çift yedekli. Bir servoya "kanatçığı hareket ettir" komutunu da iki ayrı bus'tan veriyorsunuz, bu da çok önemli. Bizden böyle yedekli bir sistem istenmemişti ancak ülkemizde bu uçaklar sivil alanda da kullanılabilir düşüncesiyle çok daha güvenli bir sistem geliştirdik.

Türkiye’de savunma sanayisinde otomasyon ve robot teknolojileri ne oranda kullanılıyor? Siz üretimde robot kullanıyor musunuz? Kullanımı artırmak adına neler yapılabilir?

Savunma sanayisindeki üretim adetleri fabrika seviyesi otomasyon ile karşılaştırılmamalı. Çünkü bizde üretim ölçek ekonomisine uygun değil sipariş üzerine yapılıyor. Savunma sanayinin geliştirdiği sistemlerde otomasyon var. İHA için geliştirdiğiniz uçuş sistemi bir otomasyon sistemidir aynı zamanda. İnsan Makine Arayüzü ve kullanıcı arayüzü geliştiriyorsunuz. İnsan müdahalesi olmadan kendi kendisine stabilizasyonunu ve havadaki farklı meteorolojik koşullarda uçmasını sağlayan, kendi etrafındaki dünyayı algılaması için gerekli sensör donanımlarını ve onlardan aldığı verileri işleyen bir beyin ve işlediği verilerle onu kontrol eden servolar. Komple bir otomasyon sisteminden bahsediyoruz aslında. Güvenilirlik oranı çok yüksek sistemler bunlar.

Otomasyon seviyesinin yüksekliği; içinde yer alan elektronik ekipmanların ne kadar işlem kapasitesine sahip olduğu, sensörlerin ne kadar farklı verileri ölçebilecek yetenekte olduğu ile doğru orantılı oluyor.

2015'te hangi projelere ağırlık veriyorsunuz?

Bir projeye giriyorsunuz ve ilerledikçe daha farklı projeler karşınıza çıkıyor. Bir Taktik İHA'da pitot tüpüne kadar yaptığımız geliştirmelerin her biri aslında farklı birer proje ve katma değeri çok yüksek. Her biri ayrı ayrı ve biraraya geldiğinde başarılı olmalı ki Türkiye'de bu derinlikte İHA Sistemleri yapan tek firma biziz. Türkiye bu alanda bağımsız olmalı, kendi teknolojisi ile var olmalı, dünyaya ismini yazdırmalı diye bir idealiniz var ise bunu yapmak zorundasınız.

Aktif olan Taktik sınıfı İHA Projesinde devam eden bir teslimat süreci daha var. Hedefimiz bunu başarı ile gerçekleştirmek. Daha sonra faydalı yük donanımlarının bu platformlara entegrasyon süreçleri var. Buna paralel olarak özellikle İHA'lara takılan faydalı yük donanımları konusunda belli atılımlarımız var. Faydalı yük olarak; elektrooptik sistemler, termal kameralar, lazer işaretleyiciler, elektronik istihbarat cihazları, elektronik karıştırıcı cihazlar, sinyal istihbarat cihazları, havadan sinyallere göre yön bulan cihazlar gibi büyük katma değeri olan bu ürünlere de odaklanıyoruz. Ayrıca daha büyük ölçekli platformlar konusunda da çalışmalarımız devam ediyor.

Ülkemizde savunma sanayi alanında çalışmak keyifli olduğu kadar zor süreçleri de baştan kabul etmek anlamına geliyor değil mi? Bu sektör ile çalışmanın kolay ve zor yanları nelerdir?

Savunma sanayinde bir ürün geliştirmek ve bunun envantere girerek askerimiz tarafından kullanılması çok büyük bir gurur. Türkiye'de yetişen mühendislik neslinin yurtdışından hazır alınmış ürünlerin kullanım kılavuzlarını uygulaması ve çevirmesi yerine bu tarz ileri teknoloji sistemlerinin geliştirilmesi, tasarımı, bunların prototiplendirilmesi gibi ürün yaşam döngüsü dediğimiz tüm süreçlerinde yer alması gerekiyor. Aldığımız eğitimin hakkını ancak böyle verebileceğimizi düşünüyoruz ancak Türkiye'de geçmişten bu yana kurulu düzen, yurtdışından hazır alım üzerine kurgulanmış ve bunun dönüşümü zaman alıyor. Sıfırdan milli ve özgün sistemler geliştirmek risk almaktır, sonuçları uzun vadelidir ve bağımsızlığın bedeli de budur.Teknoloji yoğun ve stratejik anlamda önemli bu tip projelerde ithal ikame, hazır alım, lisans altında üretim vb. metotlar ise kısa vadede avantajlı gibi gelebilir ancak uzun vadede bağımsızlıktan mahrum bırakır.

2004 yılına kadar bu risk çok az alınıyordu. 2004'ten sonra risk alınsın diye bir irade kondu, ancak eskiden kalma alışkanlıklardan dolayı hala tam olarak alınamıyor. Teknolojik olarak kendinizi ispatlasanız da, yurtdışı ürünlerden üstünlüğünüzü ortaya koysanız dahi yerli ürünlere karşı olan bu direnç bir ölçüde devam ediyor ancak bunun mutlak surette kırılması gerekiyor. Hazır alım modelinden özgün geliştirme modeline geçildi ancak bürokrasideki insan seviyesi bu tarz ileri teknoloji projeleri yürütmeye ne kadar elverişli, ne kadar donanımlı bu tam bir soru işareti. Bugün 9 milyonluk İsveç kendi savaş uçağını yapabiliyorsa veya 8 Milyonluk İsrail dünyadaki İHA ihracatının %60’ını gerçekleştirebiliyorsa ve de Türkiye’de hala milli piyade tüfeği dahi seri üretime geçmemiş ise sistemsel olarak ciddi aksaklıklar var demektir.

Özet olarak, başarısını ortaya koyan yerli firmaların arkasında daha çok durulması gerekiyor. En azından yurtdışı rakipleri ile teknik anlamda aynı kriterlere tabi tutulsun, bu durumda yine milli çözümlerin başarılı olacağından şüphem yok.

Bobby Fischer Teaches Chess

noreply@blogger.com (Haluk Bayraktar) — Wed, 15 Apr 2015 17:20:00 +0000

Öğretme tarzı ve taktikleri ile zevkle okunacak satranç eğitim kitabı. Kitabın en sonundaki Robert James Fischer vs Pal Benko (1965) oyunun son hamleleri Fischer ustalığını çok güzel özetlemiş:

Oyunun hamleleri için

Kodcu.com Kafe Toplantisi

noreply@blogger.com (Haluk Bayraktar) — Thu, 02 Apr 2015 09:53:00 +0000

Mart ayı kafe toplantısında Türkiye’nin milli gururu Baykar makina‘dan Haluk Bayraktar’ıı ağırladık. Haluk bizlere İnsansız Hava Aracı (İHA) teknolojisinde milli elektronik donanım ve yazılım geliştirme süreçlerini nasıl gerçekleştirdiklerini anlattı. Şimdi Haluk ile yaptığımız özel söyleyişiyi yayınlıyoruz.
Bize biraz kendinizden bahseder misiniz?
2000 yılında ODTÜ Endüstri Mühendisliği’nden lisans eğitimini tamamladım. Sonrasında 2 yıl boyunca Columbia Üniversitesi’nde aynı alanda yüksek lisans eğitimine devam ettim. 2004 yılında Boğaziçi Üniversitesi’nde İşletme alanında doktora çalışmalarına başladım. 2004 yılından bu yana aile şirketimiz bünyesinde İnsansız Hava Aracı Teknolojileri konusunda yürütmekte olduğumu Ar-Ge faaliyetleri kapsamında mühendislik yöneticiliği, tasarım, üretim, eğitim vb. ürün yaşam döngüsü kapsamında devam eden süreçlerde aktif olarak yer aldım.

Kodcu Kafe toplantısından bir kare – 26 Mart 2015

Bize çalışma ortamınız ile ilgili bilgi verebilir misiniz?
Farklı disiplinlerden mühendislerin bulunduğu, arge ve üretim faaliyetlerinin içiçe olduğu bir ortam. Tasarım yapılan mekanda dahi CNC tezgahının işleme sesi duyulur.

Kullandığınız bilgisayar hangisi ?
İş faaliyetleri için desktop windows PC, internet ortamında okumalar için Macbook Pro

O olmazsa yarım kalırım dediğiniz bir uygulama/yazılım var mı? Neden ?
MS Excel: Her an hızlı bir şekilde hesap yapabilme imkanını sunmasından dolayı.

Kullandığınız favori todo uygulaması nedir ?
Evernote, Sunrise

Takip ettiğiniz bloglar nedir ?
MIT Tech Review, Fast Company, Popular Mechanics, Engadget etc.

Haluk Bayraktar’a bu değerli bilgiler için teşekkür ediyoruz.

Divan Sohbeti’nde İlk Milli İnsansız Hava Aracının Hikâyesini Bayraktar Kardeşlerden Dinledik

noreply@blogger.com (Haluk Bayraktar) — Mon, 16 Mar 2015 17:18:00 +0000

22 Şubat Pazar günü 31’incisini düzenlediğimiz Divan Sohbeti’nde uzun bir aranın ardından Etiler Saray Muhallebicisi’nde yeniden bir araya geldik. Programda ülkemiz savunma sanayii için önemli başarılara imza atmış olan, ilk milli insansız hava aracını üreten Baykar Makina’nın Genel Müdürü Haluk Bayraktar ve Teknik Müdürü Selçuk Bayraktar’ı misafir ettik.

Yoğun bir katılımla gerçekleşen sohbette, 1984 yılında Özdemir Bayraktar tarafından otomotiv sanayiine yerlileştirmeye tâbi hassas motor, pompa ve dişli kutusu parçalarının imalatı konusunda hizmet etme amacıyla kurulup, 2000’li yıllara kadar bu işlevini sürdüren, daha sonrasında ise havacılığa ve teknolojiye meraklı aile yapısı gereği İnsansız Hava Aracı Sistemleri ve alt sistemlerinin milli olarak tasarlanıp üretilmesi amacıyla yoğun bir Ar-Ge çalışması sürecine giren şirketin hikâyesini Haluk Bayraktar ve Selçuk Bayraktar kardeşlerden dinledik.

Konuklarımız, şirketleri çatısı altında başlattıkları ve 10 yılı aşkın bir süredir devam eden girişimleri, bunlara ilişkin yaşadıkları süreçler, ülkemizin insansız hava aracı teknolojisinde geldiği durumu ortaya koymak ve geleceğe yönelik projeksiyonlarla sektörün resmini ortaya koymayı amaçladılar.

Haluk Bayraktar Bey ilk olarak tedarik, Ar-Ge ve maliyetler açısından savunma sektörünün dünya pazarındaki yerine dair genel bir bakış sundu. Buna göre askeri keşif, gözlem, istihbarat amaçlı sinyal toplama amacıyla % 86 oranında askeri alanda, haberleşme, gözlem, hava tahmini ve jeolojik amaçlı olarak % 14 oranında da sivil arenada kullanılan İnsansız Hava Araçları, şu anda dünyada en fazla Amerika’da kullanılmaktadır.

Ülkemizde ise Savunma Müsteşarlığı tarafından yürütülen projelerle 2004 yılından sonra askeri alanda yurt dışından hazır alım yerine yurt içinde özgün geliştirme modellerine yönelik bir açılım başlamıştır. Savunma sanayii stratejik bir alan olduğu için alanın pek çok sisteminde derinlemesine inilebildiğini belirten Genel Müdür Haluk Bayraktar, bunun önemine şu sözlerle dikkat çekti: “Otomotiv sektöründe ağırlıklı olarak ekonomik fizibiliteler yapılırken, savunma sanayiinde bir insansız uçağın beynini de siz yapmıyorsanız o sizin uçağınız olmayacağı için bunu yapabilmeniz için size destek verilmektedir. Siz de bu yolla bir uçuş sistemini en derinine kadar geliştirip ona sahip olma imkânına kavuşuyorsunuz. Dolayısıyla bu destek savunma sanayii alanında çalışan insanların da bilimsel anlamda derinleşmesine ve gelişmesine vesile olmaktadır. Bu anlamda savunma sektörü insan kaynağı açısından, insan yetiştirme açısından önemli bir alandır.”

Fotoğraf ve videolar eşliğindeki sunumlarıyla Haluk ve Selçuk Beyler’den çalışmalarını dinlediğimiz, yaş ortalaması 30’un altında olan 100 kişilik genç Baykar Makina ekibinin, 65’i çeşitli alanlardan mühendislerden, 35’i de teknisyenlerden oluşmakta. Aynı zamanda akademik çalışmaları da olan, çeşitli üniversitelerle iş birliği içinde olan ekibin, bir atölyede mini insansız uçak üretimiyle başlayıp, Türk Silahlı Kuvvetleri’nin envanterine girme başarısını göstermeleri elbette kolay olmamış. Şu anda Baykar Makina tarafından üretilen 200 insansız hava aracı genelkurmay ve polis teşkilatları bünyesinde kullanılmaktadır. Ayrıca Türkiye’nin ilk yurt dışında Katar’a sattığı 20 adet mini insansız hava aracı, gurur kaynağımız olan Baykar üretimidir.

Yüksek bir motivasyon, azim ve kararlılıkla çalışmalarını sürdüren Baykar Makine’nın son başarısıysa, 2014 Kasım’ında kabul testlerinden geçen ise 27 bin feette 24.5 saat uçan, en hassas koordinatları alabilen, % 93 yerli sanayii ile üretilmiş olan Baykar TB 2 uçaklarıdır. “Ülkemizde ilk defa bu kadar derinlemesine bir uçak projesi yapıldı.” diyen Haluk Bayraktar, “Uçağın beyninden bataryasına, hava veri kayıt cihazları, servoları, en ufak bileşenine kadar Türkiye’de ilk defa yapılmıştır. Tüm elektronik donanımlar, yazılımlar yerli yapımdır. Uçak Heron ve Predatör’lerden farklı olarak “üç yedekli uçuş kontrol sistemi “denilen üç bilgisayara sahiptir. Ürünlerimiz şu anda yolcu uçaklarında dahi olmayan otomasyona sahip çok ileri seviyede ürünlerdir.” sözleriyle de gelinen başarılı noktaya vurgu yaptı.

Sınıfında dünya rekoru kırmış durumda olan uçakların kabul testlerinden derlenen görüntülerini birlikte izlediğimiz sunumun sonunda Haluk Bey, bundan sonra yapılması gerekenleri de şu cümlelerle ifade etti:

“Sonuç olarak ifade etmem gerekirse, biz 100 kişilik bir ekiple Türkiye’de dünya seviyesinde teknolojik olarak en ileri seviyede olduğunu söyleyebileceğimiz bir ürünü geliştirdik ve ülkemize kazandırdık. Ama bu bir ekosistem meselesidir. Sizin kendi başınıza kurum olarak çok başarılı olmanız çok fazla bir şey ifade etmiyor. Bunu destekleyecek her birimin de bu başarıya sahip çıkması lazım. Yani bunu tedarik eden kurumun da, bunun regülasyonunu oluşturan kurumun da, kullanacak olan askerin de, herkesin sahip çıkması gerekiyor. Bu her alanda gerekli bir noktadır, ama savunma ve havacılık sektöründe daha da gereklidir. Bu tip projelerin gelişmesi bir Ar-Ge kültürü ile başlamaktadır. Maalesef bizim gibi hep hazır alım, bitmiş ürün alımı yapan, şartnameleri bu ürünlere göre hazırlanmış bir ülkede, insanları hep hazır ürünlere endeksliyorsunuz. Dolayısıyla da buna muhatap olan insanlar Ar-Ge kültürüne, yeni geliştirilen bir projeye sabır gösteremiyor.”

Ar-Ge çalışmalarını tıpkı bir bebeğin dünyaya gelip, gelişip düşe kalka yürümeyi öğrenmesine benzeten Haluk Bey, “ Biz bu çabayı insansız hava uçağı yapımında gösteriyoruz. Bu anlayışı pek çok farklı alanda oluşturmalıyız ki işte o çok arzu ettiğimiz, çokça ifade ettiğimiz 2023 vizyonuna ulaşabilelim.” diyerek sözlerini noktaladı.

Konuklarımız, dinamik ve dopdolu sunumlarının sonunda dinleyicilerden gelen soruları da cevapladılar.

Kaynak: http://www.byv.org.tr/divan-sohbetinde-ilk-milli-insansiz-hava-aracinin-hikayesini-bayraktar-kardeslerden-dinledik

"Türk Savunma ve Havacılık Sanayisi’nin İHA'lı 10 Yılı!"

noreply@blogger.com (Haluk Bayraktar) — Thu, 12 Mar 2015 18:53:00 +0000

MSI dergisinin Mart 2015 sayısında yayınlanan "Türk Savunma ve Havacılık Sanayisi’nin İHA'lı 10 Yılı!" başlıklı yazıda önemli değerlendirmeler yer almakta.

Yazıdaki en çarpıcı tespit : “Son 10 yılda ABD envanterindeki insansız sistemlerin sayısı 30 kat artmış; İsrail’in İHA ihraç ettiği ülke sayısı ise 50’yi geçmiştir!“

Savunma Sanayinde 2004 yılından bu yana ağırlıklı olarak kullanılan özgün geliştirme modeli en somut haliyle İHA projelerinde uygulandı. Sonuçlarının değerlendirilerek tespit edilen aksaklıkların giderilmesi suretiyle bu tedarik modelinin başarıya ulaştırılması ülkemiz için hayati önem arz etmekte. Buda ancak ilgili tüm otoritelerin konuyu sahiplenmesi ve her daim başarısının takipçisi olması ile gerçekleşecektir. İşte o zaman bu teknoloji devletin bekası, milletin refahı, ordunun güçlenmesi yolunda kullanılacak en önemli araçlardan biri olacaktır.

Yazi'nin baglantisi:

http://bit.ly/1B9kZz5

Yazıyı okuyanlar için düzeltici not: Yazıda yer alan bazı tablolarda Bayraktar TB2 faydalı yük ağırlığı 55 kg yerine 35 kg olarak kullanılmış, ayrıca Heron İHA’sının azami havada kalış süresi değeri gerçek değerinden çok daha yüksek bir değer alınarak hesaplamalar yapılmış.

Dijital Hayat Programi Radyo Soylesisi

noreply@blogger.com (Haluk Bayraktar) — Fri, 06 Feb 2015 11:31:00 +0000

TRT Radyo 1’de her Cuma 15.00’de Bilal Eren'in hazırlayıp & sunduğu Dijital Hayat programımızın 06.02.2015.Cuma günkü değerli konuğu Baykar Makina Genel Müdürü Haluk Bayraktar ile #İHAgoklerde ‘i konuştuk..

İnsansız Hava Aracı Teknolojisi

noreply@blogger.com (Haluk Bayraktar) — Mon, 08 Dec 2014 21:27:00 +0000

Güntay Şimşek'in sunduğu Habertürk Airport programında yayınlanan söyleşim:

Saroz Körfezi üzerinde gün doğarken

noreply@blogger.com (Haluk Bayraktar) — Wed, 06 Aug 2014 02:00:00 +0000

18 bin feet irtifadan Saroz üzerinde günün aydınlanmasını izlerken, öncesinde dikey olarak başlayan sonrasında yataylaşan bir kızıllık ve güneşin doğuşu, hayatımın en etkiyeci anlarından biriydi uykusuz bir şekilde şeltır içerisinde geçen gecenin ardından:

noreply@blogger.com (Haluk Bayraktar) — Thu, 31 Jul 2014 08:54:00 +0000

Sarıyer Garipçe köyü nihai güzergah, karadeniz ve boğaz manzaralı:

Bayraktar TB2'nin ilk ucusu sonrasinda gerceklesen TV reportaji

noreply@blogger.com (Haluk Bayraktar) — Sat, 14 Jun 2014 10:36:00 +0000

Baykar Makina adına Haluk Bayraktar ile röportaj

noreply@blogger.com (Haluk Bayraktar) — Thu, 12 Jun 2014 10:33:00 +0000

Yenimahalle (Sarıyer)

noreply@blogger.com (Haluk Bayraktar) — Sat, 28 Sep 2013 20:02:00 +0000

Doğup büyüdüğüm Yenimahalle'yi insanı, kültürü, mozaiği ve mekanları ile anlatan güzel bir yazı....

YENİMAHALLE

Yazar: İBRAHİM BALCI

Yenimahalle’yi Sarıyer’den sadece ismi ayırır. Antik çağda Neopolis olan semtin adı yine aynı adı taşıyor: Yenimahalle. Yani malum ya Neopolis’in karşılığı Yeni Kent ya da Yenimahalle’dir. Amieton ve Anilton gibi zorlama isimler varsa da kayda değer bulmuyoruz. Sadece bilgi için yazdık.

Sarıyer, Yenimahalle Caddesi bitiminde ve Deniz Apartmanında son bulur. Bu apartman Sarıyer’e dâhildir. Diğer sınır da Yürek Yakan Sokaktır.

1930’lu yıllarda benim bildiğim bu, belki biraz daha sonra ya da evvel! Sokaklara yeni isimler verilmesi için gelen isim heyeti bu sokağa girdiğinde hangi ismi verelim tartışması yaparken, içlerinden biri olan Sarıyer Muhtarı Yusuf Erdinç (benim bildiğim bu) “Yürek Yakan Sokak olsun” diye bağırınca bu isim kabul gördü. Nedeni de Yusuf Beyin, evinin kapısında gördüğü bir Rum kızının güzelliği karşısında adeta kendisinden geçmesi ve güzel kızı çağrıştırması nedeni ile bu ismin verilmesidir. Olur ya? Neden olmasın! Güzele can mı dayanır? Muhtar Haşim Turan Tomurcuk yaşasaydı, olayı detaylı anlatırdı bize! Neyse ruhu şad olsun. Ama olay budur!

Eminönü/Köprü’den 18.10 da kalkan Şehit Hatları yolcu gemisi! Bu geminin yolcuları belli gibidir. Hep aynı vapurla dönerler, hep aynı yerlerde otururlar. Devamlı yolculardan biri gelmesin hemen araştırıp sorarlar ne oldu, hasta mı diye. Ester, Hayganuş, Silvia ve Fatma hanımlar hep yana yana otururlar, Yenimahalle’ye gelene kadar konuşur, dertleşir, günlerinin iyi geçmesini sağlarlardı. Bu dostluklar hanımlar, erkekler arasında onlarca yıl devam etti. Şimdi böyle bir şansı yok Yenimahallelilerin. Arabaya sayısı çoğaldıkça, mertlik bozuldu, mertlik bozulunca da vapur seferleri önce azaltıldı, sonra tamamen kaldırıldı. Nostalji olarak kalması için bile vapur iskelesine tahammül edilemedi onu da yıkıp ortadan kaldırdılar. Çarşı içindeki büyük alan park yapıldı. Eski vapur iskelesinin olduğu yer rıhtım. İyi de oldu yoksa birilerinin yağmasına uğrar elden çıkabilirdi. Parkın olduğu yerde 1925’lerden 1960 ‘lı yıllara kadar halk otobüsleri park ediyordu. Sarıyer – Eminönü, Sarıyer – Taksim otobüslerinin son durağı Yenimahalle ve park ettikleri yerdi bu alandı. Halk otobüsleri kalktı ama hala özlemle söylenir durur. 1940 lı yıllara gelindiğinde 35, 40 halk otobüse çalışıyordu bu iki hatta. Şimdi sadece bir belediye otobüsü var. O da Rumeli Kavağı’nda son durak yapar.

Hadi isim yazalım da ruhlarını şad edelim otobüs sahiplerinin; Niyazi Bey, Muhittin Tercanlı, Arap Osman, Hemşinli Mehmet Bey, Kambur İsmail, Tahsin Baba, Çingene Osman, Ahmet Çayırağa, Cemal Bey, Vahe Bey, İbrahim Bey, Çırçırlı Mustafa Bey, Kıvırcık Ahmet ve İbrahim Çayan Yenimahalle’de otobüs çalıştıranlardan bir kısmıdır.

Yenimahalle aslında Rum semtidir. Türklerin yerleşimi Osmanlı döneminde ve bilhassa 19. yy. da başlamıştır. İlgililer tarafından Bizans döneminden kalan bir mezarın/mezar taşının/lâhitin aranması bunu doğrulamaktır. Görevlilerce birlikte dolaştık Yenimahalle’de, kilise bahçesini gezdik bulamadık. Ancak bildiğimizi aktardık. Böyle bir mezar taşının Rum meşatlığında olduğunu bu meşatlığında 1980’li yıllarda ortadan kaldırılarak çocuk parkı yapıldığını anlattık.

Yenimahalle’de tarih eser aranılacak olursa Kaptan Gazi Çeşmesi (1784) var çarşı içinde, hala bakımlı ve su akarı var. Pazarbaşı’ndaki Jandarma Karakol Binası (1893) (Piyade Karakolu olarak kayıtlarda geçer) var. Rum Kilisesi var 1834 de yapılmıştır. Yenimahalle’de Rum kalmadığı halde kilise açıktır.

Bazı ufak tefek şeyleri de gözden kaçırmamak gerekir. Yenimahalle’de kilisenin olduğu yerde antik çağda denizcilerin koruyucusu Posidon’un heykeli bulunuyordu. Denizciler işlerinin iyi gitmesi, fırtınalardan, kazalardan, belalardan korunmaları için bu heykeli ziyaret edip adakta bulunuyorlardı. Şimdi böyle bir şey yok, bilinsin diye yazdık.

Yenimahalle ve daha çok Pazarbaşı Sarıyer’in sayfiye yeri sayılırdı. Kalburüstü azınlıklar burada yazlığa gelirlerdi. Birbirinden güzel yalılar, konaklar Pazarbaşı’nda bulunuyordu. Pazarbaşı’ndaki yalıların bir kaçının önünde deniz hamamı vardı (Plaj). İlk deniz hamamı Madam Takuyi’nin yalısı önünde bulunuyordu. Hemen yanı başında da Nebioğlu Ahmet Bey’in hamamı vardı. Bu hamam yani Ahmet Beyin deniz hamamı 1980 lı yıllara kadar kullanıldı. Yenimahalle’de halka açık deniz hamamı, (yani plaj) 5.10.1877 Vilayet-i Belediye Kanuni gereğince, halkın açıktan denize girmelerini önlemek için 1878 yazında açıldı. Bilmeyenlere duyurulur!

Yalılar peşi sıra gelir; Nebioğlu Ahmet Bey’in, Fahri Beyin. Dr. Ruknettin Beyin, Madam Takuyi’nin (Şimdi Ercan Düzgit’e ait), İstiraki Hoca’nın (Şimdi Ahmet Derviş Çetin’in), Dr. Alb. Raşit Ölez (son sahibi Topçuoğlu İbrahim Reis). Bu sıradaki son yalı da ise şöhretli kaptanlardan Hikmet Kaptan ömür tüketti. Tek tek ve sıra ile saymayalım da şöyle bir gecelim. Eski Bahriye Nazırlarından Mehmet Paşa’nın yalısı son sahibi Suzan Levi, mükemmel onarmış, hayrını görsün. Cadde üzerinde Serezlilerin Yalısı (Bu yalının son sahibi Tacirler), yanında Kemal Beyin yalısı ve ilerisinde Şahin Bey’in yalısı. Artık yerinde yok, beton yığını bir bina var. Bunun yanında da Ömer Kıran Reis’in yalısı. Bu yalıda II. Dünya Savaşı sırasında askeri birlik konuşlandırıldı. Unutmayalım Kadir Çonker’in yalısı da görkemli ve bakımlı yalılardan biridir. Yenimahalle’nin üst kısımlarına gidince Foto Süreyya’nın görkemli Köşkü hala güzel, alt tarafındaki Ziya Paşa Köşkü perişan! Çarşı içindeki görkemli mimarisi ile dikkat çeken yalı eskiden bir Rum’undu. Sonraları Prof. Emin Erişirgil tarafından satın alındı ama bilahare birkaç kez daha el değiştirdi. Pazarbaşı’nın üst kısımlarında iki önemli köşk dikkat çeker. Biri Haydar Doğ’a ait olan Köşk, diğeri de Makaracıyan Köşküdür. Makaracıyan Köşkü şimdi Tevfik Kavaloğlu’na aittir. Haydar Bey’in köşkü de bir başkası tarafından satın alındı. İki köşkte mükemmel bakımlı!

Hata her yerde yapılır. Tarihi bir eser de Telli Baba’nın mezarı olarak kabul edilen yerdir. 1970 askeri darbesinden sonra, Telli Baba’nın bakım ve onarımı Yenimahalle Muhtarlığına verilmek istendi. Israrla almadılar. Rumeli Kavaklılar ise “Peki” deyip teslim aldılar ve kolları sıvayıp işe koyuldular. Çok da faydasını gördüler. Yenimahalleliler yıllar sonra hata yaptıklarını anladılar ama iş işten geçti.

Yeni mahalle çarşısı gerçekten eski dönemlerde çok hareketli bir çarşıydı! Eski dostlarla bir araya gelip tartıştık ve sayıma geçtik gördük ki: Altı gazinosu, altı bakkalı, fırını, lokantası, meyhanesi, berberi, dişçisi, sucusu, terzisi, yorgancısı, marangozu, kasabı, tekel bayii, iki kahvehanesi, kalaycısı, sepet imalatçısı, oto tamircisi, birkaç seyyar balık satıcısı olan renkli ve hareketli bir çarşı idi. Şimdi ne var? Şöyle bir saymaya kalksak ne aradığımızı bile şaşırırız. Birkaç yıl öncesine kadar hemen hemen hiçbir şey yoktu. Üç dört yıldan beri biraz olsun canlanma başladı.

Yenimahalle’nin edebiyatta da hayli etkin bir yeri vardı eskiden. Fırıldak Bahçe Pazarbaşı’nı geçtikten sonra solda ve tepe üzerinde bulunuyordu. Güzel içimli bir suyu, küçük bir binası vardı içinde. Mükemmel bir çay bahçesi idi. İstanbul’un namlı edebiyatçıları ve müzisyenler Burada toplanır hoş vakit geçirirlerdi. Sarıyer kazasındaki kalburüstü insanların geldikleri bir yerdi. Fırıldakbahçe’ye çok sık gelenler arasında, Halit Ziya, Mahmut Rauf, Ahmet İhsan, Mehmet Asım Us, Ahmet Rasim, Hüseyin Fırat, Lemi Atlı, Rıza Tevfik, Yahya Kemal, Kanuni Sarı Talat, Kanuni Arif Bey, Hanende Mazhar Bey, Serezli Şekip Bey, Tamburi Raşit Molla, Hafız Yusuf Efendi, Kanuni İsmail Nail Bey gibi meşhurlar vardı. Havantepe yolu üzerindeki Fıstık Suyu mesiresi daha çok garibanların rağbet ettikleri bir yerdi.

Yenimahalle Sarıyer’in önemli bir balıkçı semti! Halkın önemli bir bölümü balıkçılıkla uğraşır. Küçük balıkçısı olduğu gibi, büyük teknelerle de balıkçılık hatta açık deniz balıkçılığı yapılmaktadır.

Olta balıkçılığı bu mesleğin bir diğer koludur. Maharet ister, ustalık ve sabır isteyen bir meslektir oltacılık. Yenimahalleli Erol Darcan da iyi oltacılardan biri hatta birincisidir. Erol kendisinden emin bir oltacıdır.

Ekmeğini iğnenin ucu ile kazandığı için, hemen her gün balık peşinde koşar. Denizde çaparisine, oltasına ne takılırsa onu alır ve geçimini temin eder. Başka yok mu elbette ki var. Hele palamut mevsiminde oltacıların sayısı çok daha fazla olur. Çünkü en kolay oltacılık, palamut çaparisi ile yapılan oltacılıktır. Yenimahallenin diğer yaman oltacıları İspirtocu Sabri, Vasil, Aleko, Kemik Hasan, Kemik Selahattin sayılabilir. Usta oltacı sayısı şimdi az. Erol Darcanlı ustalıkta tek gibidir. Başka oltacı yok mu? Var ama onlar balık avlayıp geçimini temin edenler değil, zevk için olta atanlardır. O halde geçelim…

Yenimahalle halkının büyük bir kısmı balıkçılıkla uğraşır. Balıkçılık sahil şeridinde yer alan semtlerin en önemli iş kollarından biridir. Balıkçılık o kadar ileri boyutlara ulaştı ki kıyı balıkçılığı açık deniz balıkçılığına kaydı. Yenimahalle balıkçılıkta en ileri düzeyi yakalamış durumda. Dünün şöhretle balıkçı reislerinin bu gün oğulları ya da torunları iş başında ve son teknoloji ile yapıyor balıkçılığı! Bir kısım eski şöhretli balıkçı reisi de teknolojik gelişmeyi takip edemedikleri için denizden ellerini ayaklarını çektikten sonra, geride kalanları devam ettiremediler mesleği ve teker teker çekildiler denizden, pek çoğu kapağı dışarı attı. Örneğin, şöhretli balıkçılardan Ameşin Şakir Reis’ten sonra Hilmi Reis devam ettirdi mesleği ama o öldükten sonra olan oldu Yaşar Reis devam ettiremedi. Şakir Bayraktar ile kardeşleri Ali ve Recep Reislerde devam ettiremediler mesleği. Ömer Kıran Reis’in, Ahmet Kıran Reis, Keklik Ali (Çınar) Reis’in takımları da balıkçılığı terk ettiler. Aramaya devam edersek birkaç kişi daha bulunabilir!

Büyük boyutlu teknelerle balıkçılık yapanlara gelince; Hacı Orhan Çınar Reis, Mamati Orhan Reis, Mamatiler, Azizler II, Osman Çınar Reis isimli tekneleri genç kuşak reisler yönetiyor. Hacı Orhan Reis’in genç reisleri Murat, Halit ve Ali; Azizler II’nin genç reisleri Sait ve Mesut, Osman Çınar’ın Sinan, Tokerlerin (Türkmenler) Mustafa ve Mehmet, Mamatiler’in İsmail ve Cihan, Mamati Orhan Reis’i n de Hüseyin Reis! Kıyıda köşede bazı balıkçı teknesi/takımı kalmış olabilir, her birini saptamak gibi bir iddiamız yok, gördüklerimizi, bildiklerimi kayda geçiyoruz. Varsa noksanlık kusuru bakılmaya!

Eskiden Yenimahalle’de iki dalyan kurulurdu, şimdi yok! Dalyancılıkta balıkçılığın ayrı bir işkolu idi ama ortadan kalktı. İkisi de Pazarbaşı’nda kurulurdu.

Maalesef geçen yıllar Yenimahalle ile özdeş olanları da beraberinde götürdü. Artık o büyük isimler yok. Nerede Milli Mücadele‘nin yaman ismi Haydar Doğ Bey, nerede Zehra Hocanım, nerede Fahri Bey. Nerede Ziya Bey! Nerede Deli Ömer’in Mustafa Reis, Ahmet Ali Reis, Ömer Kıran Reis, İbrahim Çınar Reis, Mamati Hüseyin Reis hepsi hakkın emrine boyun eğip ayrıldılar dünyadan. Kahvenin önüne oturduğu zaman herkese ayrı bir havada hükmeden Samim Emanet’ın boşluğu doldurulamadı. Ve diğerleri; Muhtar Ali Kutu, Muhtar Tarık Çevik, diğer namını yazmak istemediğimiz Yakup Reis, Sucu Şevket Efendi, Muhtar Kemal, Kirmanoğlu Nejat, Çörçil Ahmet, Kambur Fuat ve diğerleri. Hepsi sırra kadem bastılar… Elbette ki yerlerine yenileri geldi. Gelecek işin tabiatı bu. Hatta eskileri aratmayacaklar da. Ama eskinin özlemi içinde olanlara bunu anlatmak güç. Bunu da biliyorum. Hatta Kenan Beyciğimi bile arar olduk. Zavallı Kenan, Nükhet öldükten sonra zor durumlara düşmüş, gelen haberler öyle. Kilyos’ta gün doldurduğunu duyuyoruz. Ama hala Yenimahalle’nin eski havasını yaşatanlar da var. Gazcı Selim, Kasap Bülent, Engin, Metin ve Kadir Conker kardeşler, Mehmet Emanet, Ayhan Çınar, Selçuk Kavaloğlu, Muhtar Ahmet, Beco, Topçu Nazım, Ali Emanetçi, Ahmet Ali Kaya ve diğerleri… Gazcı Selim yani Selim Bayraktar Yenimahalle’nin en renkli simalarından biridir. Lafını esirgemez, bilgiçtir. İş bilir, tuttuğu işi koparır, fazla da iyi niyetli olunca zaman zaman sıkıntılara da düşer… Be adam sana kim dedi her işi oğluna devret. Sen öyle yaparsan, sana yabancı gelinde gelir, altındaki arabada gider… Aman ha alışkanlık haline gelir konuşma hastalığına bir gem vur ne olur ne olmaz! Bir de bazı taraflarına sahip ol benden hatırlatması! Zira hacılık zor zanaat! Üstelik iktidar baskıcı!!! Mehmet Emanet’in bir de baş ismi var Adil! Gerçekten Adil’dir Mehmet Emanet ama biraz haksızlık yapıyor galiba. Görünüş o dur ki Sarıyer sınırları içindedir ama kendisi ısrarla Yenimahalleliyim diyor! Eee ne yapalım o da öyle olsun, kabulümüzdür! Sinan Çınarı’da unutmamak lâzım. Dostlarım “Sakın ha, pas geçme” diyor. Sinan Çınar’ın, yedi düvele karşı CHP savaşçısı olarak mücadele ettiğini söylüyorlar ve ekliyorlar. Hilmi Çınar’da bir diğer savaşçı! Semih Kandemir ise Yenimahalleliği ile övnür ama yıllardır Sarıyer’deki kulüp kafeteryasını mekân tuttu. Kendi Kafeterya kaptanı, oğlu Armatör gemilerinde süvarı.

Yenimahalle’de mevcut kahve, kahvehane değil adeta siyaset meydanı. Ama illa da AKP bir başkası tu kaka! Buradaki üç beş kişi her şeye hâkim, her şeyin en iyisini ve doğrusunu onlar bilirler. Onlar hep haklıdır. Dedikodu, ıvır zıvır burada ayyuka çıkar. Ha unutmayalım bir açık meydan var; Park! Burası gerçekten harika bir yer. Eskiden otobüslerin park yaptığı yerdi. Ağaçlar altında saatlerce oturulur, sohbet edilir; işler tartışılır, balıkçılık ilk akla gelendir. Burada da dedikodu alır başını gider. Bazen öyle yüksek sesle konuşulur ki hele gece ise ben evin balkonundan konuşmaları rahatlıkla duyarım. Gerçekten siyaset meydanı gibidir Yenimahalle. Dr. Ruknettin Bey DP. nin kurucularından ve Adnan Menderes’in yakın dostlarındandı. Hakkı Kavaloğlu, Yakup Kaptan ve Babür Çevik’te Yenimahalle’den siyaset sahnesine çıkan kişiler oldular ve semtlerini İl Genel Meclisi ve Belediye Meclislerinde temsil ettiler.

Atlamadan yazalım her yıl “Yenimahalle Buraya” sloganı ile verilen yemek partisi öylesine tuttu ki sorma gitsin! Yüzlerce Yenimahalleli gelip eski günleri yad ediyorlar ve hem de karınlarını doyuruyorlar. Böyle bir günü yapmaktan amaç eski Yenimahallelilerin hiç olmazsa yılda bir kez bir araya gelerek hasret gidermeleridir. Ama son sene işin seyri değişti, henüz bir yıllık Yenimahalleli bile olmayanlar da iştirak ettiler. İyi ettiler de hiç olmazsa aldıkları köfteleri ekmek arası yapıp çantalarına koymasalar da işin zevkini ve keyfini kaçırmasalar!

Bu arada yakın zamanda büyük olaylara imza atan Bayraktar ailesinden bahsetmek gerekir. Özdemir Bayraktar ile üç oğlu hepsinin de maşallahı var. Kendilerini yeni buluşlara, yeni teknolojik çalışmalara adamışlar. Özdemir’in çocukluk ve gençlik aşkıydı, uzay ve uçaklar. Bu nedenledir ki İnsansız uçak sevdasına kaptırdı kendini. Çocukları Haluk ile Selçuk da yeteri eğitimi alınca iş kotarıldı ve Türkiye’nin medarı iftiharı olan BAYRAKTAR isimli insansız uçağı (yani heron’u) piyasaya sürdüler. Elbette ki rakipleri vardı. Olmasa zaten rekabet olmazdı. Bu mücadele başarıyı beraberinde getirdi. Şimdi sadece Türk ordusu değil diğer ülkelerin orduları da kullanıyorlar. Duyum doğruysa Özdemir’in küçük oğlu Ahmet tekonoljik çalışmalara katılmaktan çok, ticari işlemler ve para işi ile ilgileniyor. Kısaca deriz ki Özdemir Bayraktar ile çocukları yıllardan beri yaptıkları çalışmalar sonucunda insansız uçak yaparak tarihe geçtiler. Böylece sadece Yenimahalle ve Sarıyer’in değil tüm ülkenin Türkiye’nin gururu oldular. İmkân tanındığında ya da imalat ettikleri bu önemli aracın satışında devletten gereken teşviki görürlerse çok daha büyük buluşmalara imza atacakları muhakkaktır. Bize düşen sadece takdir hislerimizi belirtmek olur. Özdemir’in kardeşi Ömer Bayraktar’ı da unutmayalım, hem iyi bir sporcu ve iyi bir işadamı. Oğlunun talihsiz ölümü olayı meydana gelmeseydi çok daha iyi olurdu ama kader! Bir de İzzet Bayraktar var o da makine mühendisi! Bir diğer Bayraktar ise Dr. Mehmet… Son çıkan yasa ile hastaneden adeta zorla koparılanlardan. Hastaneyi terk etse de Sarıyer’e terk etmeyenlerden. Bu sıralar toplumun tam içine girdi. Geniş arkadaş grubunu bir araya toplayarak çok değişik etkinliklerle günlerini değerlendiriyorlar. Bizler de Sarıyerli bir doktorumuz olması nedeniyle öğünüyoruz.

Yenimahalle de ikinci bir mahalle oluştu: Havantepe. Son yirmi yıl içinde müthiş bir gelişme gösterdi ve tamamı gecekondu olan ama devasa binalarla dikkat çeken bir yerleşim bölgesi meydana geldi. Deniz gören tarafları daha ziyade villa tipi, diğerleri müstakil ev ya da apartman! Dr. Mehmet Bayraktar deniz tarafta konuşlananlardan bir dost! Doktora da bu yakışır der ve Havantepe’den aşağıya ineriz. Ama şunu da hatırlatırız. Havantepe Cami önünden, yüksek gerilim hatlarına kadar giden yola kolluk kuvvetlerinin çok dikkat etmesi gerekir. Zira bu alana konuşlanıp çilingir sofrasını kuranlar, kafayı tütsüleyenler, sigarasını birkaç katlı sarıp dumanını hiç heba etmeden içine içine çekenlerin sayısı hayli fazla. Yani bir yerde ben tehlikeyim diyorlar gibi geliyor bana!

Yahu az kalsın yine atlıyorduk önemli bir olayı. Türkiye’de moda deyince akla gelen Yıldırım Mayruk’un villası da burada. Ortağı, esi, dostu sevgilisi dedikleri Barbaros Şansal’la birlikte her mevsim için hazırladıkları kreasyonları önce villarında teşhir ediyorlar sonra da piyasaya sürüyorlar.

Yenimahalle Spor Kulübünden de iki satır bahsetmek gerekir. Zira Arif Odasbaşı’nın başkanlığındaki yönetim kurulu çok güçlü bir takım yarattı. II. Amatör Ligini Grup Şampiyonu olarak bitirdiler ve I. Amatör Kümeye yükseldiler. Böylece büyük bir başarıya imza attılar. Elbetteki antrenörleri Bülent Akatay’ı da anmak ve kutlamak gerekir! Kutlayalım ama bazı gerçekleri de yazalım: Turan Can Odabaşı’yı yaktı kül etti. Bütün liglerin en iyi ve 7 numarası kale arkasında ısınmaktan yanıp kül olmasına karşın bir türlü oyuna alınmadı. Galiba Bülent hocanın yakışıklılara alerjisi var. Bir yanda Turan, diğer yandan Kerem bir türlü forma giyemediler. Sorduğumuz da onlar çok yakışıklı Büyükliman’da oynar dediler. Hadi hayırlısı! Peki Kaptan Yakup’a ne demeli? Ona laf yok! İyi be! Ama şunu açıkça belirtelim ki yönetim çok başarılı ve I. Amatör Ligte de başarılı olarak İstanbul Süper Amatör ligine yükselmesini sağladılar.

Birazda damdan dama atlayarak dolaşarak bazı notları da kayda geçelim: Yenimahalle geniş ve düz arazisi olmayan bir yer ama hayli futbolcu yetiştirdi. Pazarbaşı’ndaki küçük alan ve Sarıyer’deki Hidayetinbağı futbol sahası olarak kullanıldığı sürece iyi futbolcular yetişti. Yakup Kaptan (Sarıyer-Vefa), Şener Çınar (Sarıyer-Trabzonspor-Adanaspor), Eyüp Odabaşı (Sarıyer-Fenerbahçe-Trabzonspor-Karabük), Yaşar Elmas (Sarıyer-Beşiktaş, Rizespor-Beykoz) Profesyonel Liglerde oynayan futbolcular. Ayrıca Ayhan Çınar, Mehmet Sağlam, Arif Odabaşı gibi uzun yıllar amatör liglerde oynayan futbolcular da var.Hata yaptıksa affola!

Futbolcu çıkarda teknik adam çıkmaz mı? Elbette ki çıkar. Nitekim Yakup Kaptan Sarıyer, Bandırma ve Kapalıçarşı gibi değişik kulüplerde antrenör ve teknik direktör olarak görev yaptı. Keza Yaşar Elmas bir çok kulüpte teknik direktör ve antrenör olarak görev aldı. Ayhah Çınar uzun yıllar Sarıyer Kulübünde yönetici ve altyapısında antrenör olarak çalıştı pek çok futbolcu yetiştirdi. Mehmet Sağlam da Sarıyer ve Yeniköy gibi pek çok kulüpte antrenör olarak görev yaptı.

Yenimahallede iki ibadethane var. Biri Rum kilisesi, diğer Yenimahalle camii! Kilisenin cemaati kalmamış ama bakılıyor, cami ise faal. Ermeni kilisesi ve Museviler için sinagog yok.

Ayrıca Havantepe’de Bala Hatun adını taşıyan bir ilköğretim okulu bulunuyor. Daha önce bir Rum İlkokulu bir de Ermeni İlkokulu vardı. Azınlıklara ait iki okul kapalı, birinin binası yanıp kaybolmuş Ermenilere ait olan bina tarihi eser ve korunuyor.

Yenimahalle’de muhtar Ahmet Çınar! Kimin muhtarı diye tartışılır! Erkekler biz seçmedik istemeyiz diyor ama adam görev de! Erkekler seçmedi ise hanımlar seçti demektir. Öğrendiğimize göre Yenimahalle’de hanımların dediği olurmuş, oldu. Ahmet Çınar’ı hanımlar muhtar seçti, aynan tasdik ederiz. Kendisi de inkâr etmediğine göre mesele yok! Daha önceki yıllarda ise tespit edebildiğimiz kadarı ile Fahri Hamiş, Hüseyin Şefik Sarıer, Cevat Yersu, Kemal Tercanlı, Ali Kudu, Cemil Sağlam, Vehbi Kalayoğlu, Bekir Çınar, Tarık Çevik ve Haşim Turan Tomurcuk muhtarlık yaptılar.

Yenimahalle’de geçici sokaklar hariç, 2 cadde, 42 sokak ve 1 site var. Yanlışım varsa, düzeltilsin.

Yenimahalle eski bir yerleşim bölgesi ama yine de küçük bir yer. Birkaç yıl evveline kadar herkes birbirini tanırdı. Derelerden çok sular aktı ve durum değişti. Şimdi birbirini tanıyanla tanımayanlar adeta eşit durumda. Yani bir-bir berabere!

İnsansız Hava Araçları'nın Sivil Ekonomiye Kazandırılması

noreply@blogger.com (Haluk Bayraktar) — Fri, 02 Aug 2013 06:24:00 +0000

Havacılık teknolojisinde çığır açan ve en son gelişmelerin uygulandığı insansız hava araçlarının sivil maksatlı olarak ayrılmış hava sahasında uçuşlarına izin verecek hukuki düzenlemeye yönelik atılan her adım bu ülkeye hizmettir. Havacılık dünyasını biraz olsun takip edenler bu haberin veriliş tarzının yapılan bir hizmete bilgisizce çamur atmaktan başka bir şey olmadığını çok net görebilir.

Sivil havacılık internet adresinde taslak halinde mevzuat var. Amerikan sivil havacılık otoritesi FAA, 2015 yılını hedef olarak belirledi ayrılmamış hava sahasında uçuşun hukuki regulasyonlarını belirlemek için.. Bizde de mevcut durumda ayrılmış hava sahası için bir adım atılmakta. Bu adımın atılması asıl ayrılmamış hava sahasına entegrasyonu aşamasına bir hazırlık olması açısından da önemli. Doğal olarak bir anda mükemmel her yönüyle tastamam bir mevzuat oluşması beklenemez ilk etapta. Sözkonusu regülasyon başlı başına bir sektörün oluşmasını sağlayacak nitelikte. Taslak halindeki mevzuat okunduğunda bunun hobi amaçlı RC uçuranları kapsamadığı en başında ifade edilmiş. İHA pilotu olmak için PPL lisans gerekliliği değil PPL teorik eğitimi gerektiği, işletme ruhsatı alınma gerekliliği olmadan uçuş yapılabilmesi vb. birçok yapıcı katkı mevcut taslak metinde.

İHA sistemlerinin sivil havacılık uygulamalarında kullanılması adına yürütülen bu çalışmanın en kısa zamanda yürürlüğe girmesini, bu teknolojisinin sivil ekonomik alanlara emniyet ve güven içerisinde katılmasını dilerim.

2002-2012 Bütçe Harcama Oranları

noreply@blogger.com (Haluk Bayraktar) — Mon, 01 Jul 2013 08:04:00 +0000

Yıl 2002: Eğitim harcaması bütçenin %6.2'si, Savunma harcaması %11.9
Yıl 2012: Eğitim harcaması bütçenin %15.1'i, Savunma harcaması %5.2'si

Yine 2002 yılında Devlet bütçesinin %43'ü faiz giderlerine harcanırken, 2012 yılında bütçenin %14.3'ü faiz harcamalarına gider olmuş.

Kim kazanmış kim kaybetmiş?

Türkiye Patent Gelişimi

noreply@blogger.com (Haluk Bayraktar) — Thu, 20 Jun 2013 08:10:00 +0000

Türkiye'nin teknoloji ve inovasyon konusundaki gelişimi için bakılması gereken performans parametrelerinden biride patent başvurularıdır. Ekte grafiği mevcut, 2002'den bu yana 10'a katlamış patent başvuru sayısı. Biliyormuydunuz 1994 yılında Türk Patent Enstitü'sünün kurulmasına kadar Türkiye'de Abdülhamit devrinden (1879) kalmış bir "İhtira Beratı Kanunu" (patent kanunu) yürürlükteydi... Abdülhamit de kızıl sultandı değil mi?

Dış Borcumuz

noreply@blogger.com (Haluk Bayraktar) — Wed, 19 Jun 2013 08:16:00 +0000

Ekonomik değerlendirmelerde salt dış borç toplamından ziyade toplam dış borcun milli gelire olan oranına bakılır. Ayrıca bunun içerisinde kamu ve özel borç detaylarına da inilerek... Bu oran borcunuzu hangi risk seviyesinde ödeyip ödeyemiyeceğinizden, faiz oranlarına kadar birçok faktörü etkilemekte. Dış borç toplamının milli gelire oranı tarihi en yüksek değerini 2001 yılında gördü ve tarihi en düşük seviyeyi ise 2012 yılında (OECD ortalamasının 1/3'nde mevcut durum). Reel & nominal kişi başı milli gelir konusuna odaklanıp (onun dahi reel oranlardan yapılmasına ilişkin bakanlar kurulu kararı bile çıkmış), propaganda diye haykıran ancak borç konusuna gelince körlük yapanlara duyurulur..

Yelkenleri çapuling rüzgarına açmış ekonomistler

noreply@blogger.com (Haluk Bayraktar) — Sat, 15 Jun 2013 08:20:00 +0000

http://haber.stargazete.com/acikgorus/yelkenleri-capuling-ruzgarina-acmis-ekonomistler-/haber-762851

Çapuling rüzgarına yelken açan ekonomistler

noreply@blogger.com (Haluk Bayraktar) — Sun, 09 Jun 2013 05:17:00 +0000

İlk dönemlerinde öfke, nefret, şiddet, kutuplaşma tohumlarının fazlasıyla saçıldığı, ancak an itibariyle sakinleşen ve şölen havasında devam ettiğini gözlemlediğim gösterilerin oluşturduğu puslu havada yabancı kaynaklı veya yerli işbirlikçi ekonomik analizler arzı endam ederek kriz senaryolarını üfürmeye başladı. Köpek balığına benzetilen bu ekonomi medyumları kan kokusu aldımı hiç affetmezler, rakamlarla ilgili sihirbazlıklarını anında fal gibi açarlar.. Üniversite giriş seviyesi ekonomi derslerinin maalesef ingilizce okutulması, diliyle uğraşmaktan gerçek anlamıyla idrak etmenin zorluklarıyla bu cambazlıkları herkes rahatlıkla yakalayamamaktadır. Uzun bir süredir okumadığım bu kişilerin yazıları defalarca direk olarak paylaşılmış şekilde önüme düşünce (Bkz. “Memleketimden iktisat efsaneleri” Hürriyet Gazetesi / Ege Cansen) yazmadan edemedim doğrusu. Şahsen ekonomik durum ve tahminleri bu tür yazarlardan öğrenceğime Almanların dünya kupasında kullandığı ahtapot Paul’una danışmayı tercih ederim veya TEM’den geçen günlük kamyon sayısı ve trafiğini gözlemlemenin daha iyi sonuçlar vereceğine bahse girerim.

Geçmiş sicili biraz kabarık olan malum yazar daha önceki yazılarında da enflasyon büyüme ilişkisine dair yanlışlıklar, Avrupa ortalama Milli Gelir büyümesinin % 3.3, Türkiye’nin ise % 6.9 olduğu 2006 yılında durgunluk geliyor diye ortalığı karıştırdığı, somut rakamlara dayanmadan sezilere dayalı yorumlarına ilişkin kendisine temel güncel ekonomi kitaplarının tavsiye edildiği yazılar dahi yayınlandı. Cari açığın azalması için ihracatın artması gerektiği gibi dahiyene çözüm önerilerini sunan bu yazarın, bu tür fahiş hataları detayları ile objektif bir şekilde Ekonomi Türk kitabında ele alınmakta, Amerikalı matematik özürlü ekonomi öğrencilerinin bile bunlara güleceği ifade edilmektedir.

Rakamlarla oynayarak en olumlu tablo dahi olumsuz gösterilebilmekte bu tür yazılarda. Buna basit bir örnek verelim. En az kazanan yüzdelik dilimdeki fakir halkın geliri, en çok kazanan yüzdelik dilimdeki zenginin gelirinden daha az artıyorsa gelir dağılımı bozulur. Burada gelir dağılımın bozulmasına odaklanarak ekonomi çok kötü durumda şeklinde yorum yapılabilir, halbuki yoksulun geliri artmaktadır. Gelir dağılımı adaleti için Gini katsayısına bakılır. 0 olduğu durumda herkes eşit gelire sahip. Örneğin bizde son on yılda gelir dağılımı düzelen bir grafik sergilemekte. Yine Çin gelir dağılımı bize göre çok bozuk olan ama ekonomik büyümesi her yıl % 10 üzerinden gitmekte… detayını bilmeyenin rahatlıkla düşebileceği bir tuzak.

Dış Borç stoğu konusu üzerinde en fazla hurafe üretilen konular arasında. Bakınız yazıda borç stokunun devamlı arttığı, hiçbir dönemde böyle olmadığı ifade edilerek kıyamet senaryosu çiziliyor. Çok basit şekilde ilkokul öğrencilerinin dahi anlayabileceği basitlikte konuyu ele alalım. Geçen yıl aylık maaşı 2500 TL olan birisinin aylık borcuda 1500 TL iken, bu sene aylık maaşı 5000 TL ve aylık borcu 2500 TL diyelim. Bu kişinin durumu iyiye mi gitmiştir kötüye mi? tabiiki iyiye gitmiştir, ilk durumda borcu gelirinin %60’ı iken son durumda %50’si olmaktadır. Borç artmıştır ama daha rahat bir şekilde ödenmektedir. Borç miktarı değildir mesele milli gelire oranı ile değerlendirilmesi gereken bir paremetredir oda. 2002 yılına göre borç stokunun milli gelire oranı azaldımı azaldı. Bu kadar basit bir konu. Oransal bakamayan mutlak sayı körlüğü zaafinin ilacı matematik öğrenmek, aritmetik değil…

2012 yılı sonu dış borç stokumuz 326 milyar dolar, 80 milyon nüfüsa bölünce 4075 dolar. Şimdi ben kalkıp desemki her Türk bebeği 4075 dolar borçla doğuyor. Buna ne denir? O zaman her doğan Amerikalı bebek 53,000 dolar borçla doğuyor, Amerika’nın ekonomisi bizden 10 kata daha kötü!!!

Aynı mantık hatası milli gelir konusunda da yapılmakta. Milli Gelir büyümesindeki durum Türkiye’nin gelişmekte olan ülkeler ile karşılaştırılması ile mantıklı yorumlar yapılabilir. Dünyadan izole bir ülke değiliz ki bu parametre de kendi başına değerlendirilebilsin… Buna göre 2002-2011 yıl büyüme oranı Avrupa Birliği ortalamasının nerdeyse iki katı durumdayız, gelişmekte olan ülkeler kategorisinde baktığımızda ise Çin, Hindistan‘dan sonra Türkiye gelmektedir.

Son günlerde “Faiz Lobisi” konusuda gündeme gelmiş, algı yönetimine oynayan popüler ekonomistlerimiz bu konuda da çarpıtmalara anında köşe yazılarında sunmaya başlamıştır. Geçen yüzyılın en meşhur fizikçisi Einstein’a ithafen “Evrendeki en büyük kuvvet bileşik faizdir” şeklinde bir söz vardır. Faiz lobisi açık bir şekilde bu kuvveti elde etmeye çalışan, paradan para kazanmaya odaklanan, reel yatırım yapıp, emek vererek kar etmek yerine faiz rantına yönelen grupları ifade etmektedir. Buna rağmen televoleci ekonomistlerimiz bankaların ve yabancı yatırımcıların faizin düşmesini desteklemesi gerektiğini, bu sayede daha fazla kazanç elde edeceklerini ifade etmekte! İşte bu tamda fili kuyruğundan tutarak tarif etmek gibi bir şey! Hiç detayına girmeye gerek olmayan bir konu…

İfade ettiklerim sloganların diz boyu gittiği, dezenformasyonun su gibi aktığı şu ortamda akıl, sezgi, tecrübe süzgecinden geçirme gerekliliğine dair düşüncelerden ibaret, emin olun matematiği zayıf olan birde popüler olan bu tür ekonomistlerin yorumları bulaşıcı türden.. Ekonomik durumumuzu salt dolar, faiz, kur üzerinden esen rüzgara uygun olarak analiz eden yazılar artık bu ülkenin gerçeklerine çok uzak…

Türkiye’nin artan teknoloji yatırımları, son on yılda OECD ülkeri içerisinde ilk 5’e girecek şekilde 10’a katlayan araştırmacı sayısı, yine 12’ye katlayan teknoloji geliştirme bütçe destekleri, 20’ye katlayan Teknopark sayısı, Ar-Ge merkezleri, içeresinde yer aldığım Savunma Sektöründeki yerli yatırım ve milli ve özgün ürün girişimleri vb. birçok farklı örneğin sunulabileceği sayısız dinamizmi ifade eden, kalkınmanın tohumlarının atıldığı atmosfer, reel durum çok daha iyi bir geleceğe işaret ediyor.