12 Mayıs Cumartesi Kayseri Kılıçaslan Eğitim Kurumları Saat- 10:30

16 Mayıs Altındağ Hamamönü Ankara Saat-19:00

17 Mayıs Perşembe Aksaray Valilik ve Üniversite Konferans

22 Mayıs İç İşleri Bakanlığı Yenimahalle Ankara

23 Mayıs Çarşamba Amasya Üniversitesi Nabî Konulu Konferans Saat-19:00

Can Veren Pervaneler Programımız Yeni Bölümleri ile TRT Anadolu Ekranlarında.

Her Salı Saat: 22:50′de TRT Anadolu’da

2.Bölüm

3.Bölüm

4.Bölüm

 O âkıller ki râhın semt-i takdîr eylemişlerdir
Çıkar yolancak oldur hüsn-i tedbîr eylemişlerdir

 O akıllı kimseler ki, takdîre yönelmişler yani teslim olmuşlar; tek çıkar yol zaten odur,
mâşâallah güzel bir yol tutmuşlar. Öyle ya “Men âmene bil-kaderi emine min-el kederi” (Kadere îmân eden kederden emîn olur).

 Şerâr-ı âhı dâne eşk-i çeşmi âb kılmışlar
O sayyâdân ki murg-i kâmı nahcîr eylemişlerdir

 Şerâr : Kıvılcımlar
Eşk-i çeşm : Gözyaşı
Sayyâd : Avcı
Murg :  Kuş
Kâm : Mutluluk
Nahcîr : Av

 Kafes avı şöyle yapılır: Yere koyduğunuz bir kafesin içine bir avuç arpa tanesi ile biraz
su koyarsınız. Yem veya su için kafese giren kuş, kapağın kapanması ile
avlanmış olur. (Tecrübeli avcılar kafes avını tasvip etmezler, çünkü mertliğe
aykırı bulurlar.)

İşte şairimizdiyor ki; saadet kuşunu avlayabilmek için dâne ve su yerine; (Ah!)
kıvılcımlarını ve gözyaşını koyacaksın. Fuzûlî’nin beytini hâtıra getiriyor:

 Fuzûlî dehrden kâm almak olmaz olmadan giryân
Sadef su almayınca ebr-i nîsândan güher vermez

 [Ağlamadan maksada kavuşulamaz dünyada. Sadef
de nisan yağmuru almadan inci vermiyor malûm.]

 Devam edelim İzzet Molla’nın gazeline:

 Me’âl-i aşk çıkmaz sözlerinden Kays u Ferhâd’ın
O bahsi her biri bir başka takrîr eylemişlerdir

 Me’âl-i aşk : Aşkın manâsı

Kays : Mecnûn’un adı

Takrîr etmek :  Îzâh etmek, sözlü anlatmak

 Aşkın gerçek manâsını Ferhad’ın da, Mecnûn’un da sözlerinden anlamak mümkün değil. Farklı farklı anlatmışlardır zaten.

 Kiminbaşında sevdâ varsa bir bir toplayıp uşşâk
Gelince tâ ser-i Mecnûn’a zencîr eylemişlerdir

Herkesin sevda namına çektiklerini toplamış da aşıklar, vakti gelince
Mecnûn’un başına zincir etmişler. Bütün aşıklara model olmuş böylelikle Mecnûn.

Yıkıldı hâtırım şâd eyledim hussâdı hamd olsun
Anın nakzıyla çok vîrâne ta’mîr eylemişlerdir

Hussâd : Hasetçiler
Nakz etmek : Bozmak, yıkmak

 Benim gönlüm yıkıldı ama bu sayede hasetçilerim sevindi, elhamdülillah!

Rakîb olsun sevindi sâyesinde baht-ı bî-dâdın
Felekden çekdiğim cevr ile tebşîr eylemişlerdir

 Bî-dâd : Acımasız
Tebşîr : Müjde
Cevr : Acı, dert

Beni hep üzen bahtım hiç değilse rakîbi sevindirdi; öyle ki çektiğim ızdırâbı
birbirlerine müjdeliyorlar. Ben üzüldüm ama sevinen var…

 Bilinse aşk-ı mutlak kimse olmaz İzzetâ âşık
Koyup nâmın muhabbet hüsn-i ta’bîr eylemişlerdir

 Mutlak aşkın ne olduğu bilinse ortada aşık falan kalmaz da; insanlar küçük duygu ve
eğilimlerine muhabbet adını vermişler. Aslında muhabbet ile alakası bile yok.
“Nefsin arzusuna aşk adını vermek, altın taç giydirilmiş kel kör bir başa
benzer”. Fakat insanlar böyle adlandırmışlar, ne yapalım hüsn-ü tabir etmişler.

Olanlar genc-i lâ-yefnâya mâlik künc-i râhatde
Koyup dünyâyı azm-i der-geh-i Pîr eylemişlerdir

 Genc : Hazine
Lâ-yefnâ : Kaybolmaz, tükenmez
Künc : Köşe
Azm etmek : Yönelmek, o tarafa doğru gitmek

 Gerçek hazineye sahip olanları (gerçek aşıkları) söyleyeyim; onlar dünyaya
kıymet vermeyip, Allah dostunun kapısına yönelenlerdir.

 Başta belirttiğim gibi bu gazel Şeyh Gâlib’e nazîre. Merhûmun gazelinden
örnek beyt olmadan olmaz:

 Devirde sâkıyân-ı zehr-i minnet ber-murâd olsun
Bizi kat’-ı recâ bahşıyla memnûn eylemişlerdir

 Bir iyilik yapınca zamâne insanı hemen arkasından başa kakıyor ya; onların bu tavrı için
doğrusu minnettarım. Zira o sayede insanlardan bir şey beklemekten kurtulduk
da, yalnız Allah’a tevekkül şuuruna erdik.

Adres : Bayırdır 1. Sokak No: 15/23 Sakarya / Kızılay / Ankara

18 Ocak Çarşamba Saat 19:00 Altındağ Hamamönü Sohbeti

7-21 Aralık Çarşamba Saat 19:00 Altındağ Hamamönü

12 Aralık Pazartesi Kayseri Erciyes Üniversitesi Konferans

14 Aralık Çarşamba Saat 17:00 Turgut Özal Üniversitesi Ankara Konferans

27 Aralık Salı Isparta Süleyman Demirel Üniversitesi Konferans

Bu edebiyatı kötüleyip yok etmek için her şey yapıldı. “Bu edebiyat halktan kopuk, yüksek zümreye hitap ediyor, bu edebiyatı sadece padişahlar anlıyor” türünden safsatalar insanımızın zihninde öyle bir yer etti ki değiştir bu yanlış fikri değiştirebilirsen. Büyük bir yanlış doğru diye kabul ettirildi ve doğruları öğretmek zorlaştı. Hâlbuki halktan kopuk dedikleri edebiyatın söz ustaları halkın ta kendisiydi. Çeşitli mesleklere sahip bu insanlar aynı zamanda sanatla uğraşıyor ve muhteşem kültürümüzü ilmek ilmek dokuyorlardı. Şiirlerini halkın içinde ve halkın içinden yazıp yine onların beğenisine sunuyorlardı. Takdir topluyorlardı, bir şaheser meydana getiriyorlardı. Sonra da bu eserler, müzelerin nadide parçaları gibi tarihteki yerlerini alıyordu.

Günümüzde Osmanlıyı doğru anlamak için mücadele edilirken reddettiğimiz mirasın pişmanlığı içindeyiz. Bu pişmanlık ne kadar artarsa bu kültürden istifade de o kadar artar.
Peki divan edebiyatını sevmek için ne yapmalıyız?

Hayati İnanç Bey’i tanımanızı tavsiye ederim. Edebiyatçı ve divan edebiyatı âşığı biri olmama rağmen Hayati İnanç Bey’i dinlerken bu edebiyata aşkım daha da artıyor ve bu konuda ne kadar cahil olduğumu daha da iyi anlıyorum. İstanbul’a geldiği zaman konferanslarını bizzat takip ettiğim, TRT’deki “Can Veren Pervaneler” programı vasıtasıyla insanımıza hitap eden, bu engin kültürü bir kişiye bile anlatabilsem kârdır fikriyle hareket eden; nefis üslubu, kıvrak zekâsı, mükemmel insanlığı ve şaşırtan tevazusuyla gönüllerin sultanı olmuş bir kelam ehli.

Kendisini divan edebiyatının neferlerinden kabul eden, ezberlediği 8000 civarında beyitle bu kültüre hizmet eden âbide şahsiyet. Divan edebiyatının inceliğini, anlamını, kıymetini… yani divan edebiyatını anlamak için Hayati Bey’i dinlemek, anlamak ve tanımak lazım.

Geçtiğimiz hafta İstanbul’da, İhlas Kolejlerinde Hayati İnanç rüzgârı esti. Esintinin şiddetini ölçecek ve programı özetleyecek tek cümle programı takip eden öğrencilerimin birinden geldi: “Hocam, Hayati Bey’in okuduğu beyitlerin günümüz Türkçesi ile açıklaması yapılmasaydı hiç anlamayacaktım. Ama hiç açıklanmamış dahi olsa programı saatlerce bıkmadan takip ederdim.”
Divan edebiyatını anlarsak kültürümüzü, neler kaybettiğimizi ve neleri kazanabileceğimizi çok daha iyi anlarız. Eğer rehberimizi doğru seçersek!

İbrahim CEBECİ