شعری از دبلیو اچ اودن

یادداشت مترجم: این یادداشت رو به شکل پانوشت ندادم چون نخواستم در روند خوانش شما وقفه ایجاد کنم اما فکرکردم شاید باید راجع به "آنتروپوس آپتروس" (Anthropos apteros) توضیح بدهم.  خیلی فکر کردم این دو کلمه را ترجمه کنم یا نه.  ترجیح دادم این کار را نکنم، این دو کلمه آنقدر خاص است که شبیه اسم و فامیل موجودی که در هزارتوگیر کرده درآمده، مثل آزاده کامیار.  به نظرم آمد این دو کلمه برای این موجود شخصیت و هویت ساخته است.  "آنتروپوس" را خیلی‌ها می‌شناسند یعنی "انسان" در مکتب گنوسی به نخستین انسان، "آدم" اطلاق شده است. اما "آپتروس" حتا برای بسیاری از انگلیسی زبانها هم نا ]]> آنتروپوس آپتروس روزها واسه خودش
سوت زد و تو هزارتو چرخید و چرخید،
دلش خوش بود با توجه به طبیعتش
می‌تونه حالا حالاها همین‌طوری جلوه بره.

اما وقتی برای بار صدم بوته‌ای رو دید
که همین یه ساعت پیش از جلوش رد شده بود،
درست جایی که چهار راه به هم می‌رسیدند، ایستاد،
و بلاخره فهمید گم شده.

"من کجا هستم؟" متافیزیک می‌گه
پرسشی نیست که پاسخ نداشته باشه
پس می‌تونم فرض رو براین بذارم که
این هزارتو حتماً یه نقشه داره.

اگه حرف متخصصین الهیات درست باشه،
هر نقشه‌ای بر وجود یک معمار دلالت داره
مطمئنم، هزارتویی که خدا ساخته
یه مدل مینیاتوری از کل کائناته.

آیا داده‌های حاصل از جهان حواس پنج‌گانه
تو همچین موردی مدرک معتبر به حساب می‌آد؟
چی، تو دنیایی که من می‌شناسم، چی
می‌تونه نشونم بده از کدوم راه باید برم؟

عقیدهٔ تمام شاخه‌های علوم ریاضی بر اینه
که خط مستقیم همیشه بهترینه
اما خوب چپ و راست هم یکی در میون
بر طبق تاریخ جور درمیان.

زیبایی شناسی هم بر این باوره
که کار هنر راضی نگه داشتن دله:
باید همهٔ قوانین رو رد کرد، خوب باشه
اما اگه این‌طوریه پس من باید به کدوم راه برم که دلم خوش باشه؟

همچین استدلالی فقط وقتی درسته
که نظریات کلاسیک مورد قبول ما باشه،
این یعنی همون چیزی که درونگراها می‌گن:
ما حق اظهار وجود نداریم.

پیش‌فرض بی‌قید و شرط آدم اینه
که خودش خالق شرایط‌شه
این هزار تو رو خدا نساخته
اگه این‌طور پیچ وا پیچه از گناه منه.
نمی‌تونم به قلب این هزار تو برسم
اما ذهن ناخودآگاه من اونو خوب می‌شناسه؛
برای چی دلسرد بشم
من همین حالا هم رسیده‌ام.

مشکلم اینه که نمی‌تونم نخوام؛
آرزوها انقدر تند حرکت می‌کنند که نمی‌تونند آروم بگیرند؛
من گم شدم چون نمی‌بینم
من گم شدم چون می‌خوام گم باشم.

اگه می‌خوام این‌طوری نباشه، شاید باید،
مثل بعضی معلما،
خودم رو به چنین نتیجه‌ای راضی کنم:
نظریه راه حل نداره.

تمام گزاره‌هایی که راجع به احساس منه
مثل "من گم شده‌ام" واقعیت نداره:
دانش من درست همون‌جایی تموم می‌شه که شروع شده؛
دیوار همیشه بلندتر از قد آدمه.

آنتروپوس آپتروس گیج شده
نمی‌دونه این‌بار کدوم طرف بپیچه
سرش رو بالا می‌گیره و آرزو می‌کنه کاشکی می‌شد یه پرنده باشه
آخه انگار برای پرنده‌ها این تردیدها پوچه و معنایی نداره.
 

شعری از دبلیو اچ اودن

یادداشت مترجم: این یادداشت رو به شکل پانوشت ندادم چون نخواستم در روند خوانش شما وقفه ایجاد کنم اما فکرکردم شاید باید راجع به "آنتروپوس آپتروس" (Anthropos apteros) توضیح بدهم.  خیلی فکر کردم این دو کلمه را ترجمه کنم یا نه.  ترجیح دادم این کار را نکنم، این دو کلمه آنقدر خاص است که شبیه اسم و فامیل موجودی که در هزارتوگیر کرده درآمده، مثل آزاده کامیار.  به نظرم آمد این دو کلمه برای این موجود شخصیت و هویت ساخته است.  "آنتروپوس" را خیلی‌ها می‌شناسند یعنی "انسان" در مکتب گنوسی به نخستین انسان، "آدم" اطلاق شده است. اما "آپتروس" حتا برای بسیاری از انگلیسی زبانها هم نا ]]> http://hezartou.com/article.php?arid=2510&uid=39 http://feedproxy.google.com/~r/hezartou/magazine/~3/7ybPwkPV3TA/article.php Fri, 12 Sep 2008 13:00:00 GMT admin هزارتو آیدا
اصلن هزارتو را دوست داشتم برای همين ايستگاه‌های کوچکِ بی‌منت‌اش، که وسط راه‌ها و بی‌راه‌ها می‌آمد سراغ‌مان، دعوت‌مان می‌کرد بنشينيم، سيبی پوست بگيريم، چايی بنوشيم و دوباره راه بيفتيم تا قرار بعدی، تا ايستگاه بعدی.

هزارتو رنگارنگ بود، طعماطعم. يک‌وقت‌هايی اتوکشيده بود و بدخلق و عبوس، يک‌وقت‌هايی هم خودمانی و دوست‌داشتنی و حديث دل. چه‌همه باهاش سرمان را کرديم توی لاک‌مان، دهليزهای خاک‌گرفته‌مان را گشتيم. به کنج‌های ناشناخته‌ای سرک کشيديم که خودمان را هم شگفت‌زده کرد. يک‌هو حواس‌مان جمع شد که چه‌قدر نگاه‌مان فرق کرده. که سال‌ديده‌گی چه‌همه صيقل‌مان داده.

هزارتو تلنگرهای کوچکی بهمان زد، به تک‌تک‌مان. يادمان آورد «فاصله» چه‌همه تعريف‌اش عوض شده. که اصلن اين مجازستان چه‌جور هزارتو را گذاشته روی ميز کارمان، از همين‌جا بگير تا باقی فاصله‌ها. که چه‌جور از هزار به هيچ‌اش رسانده و از هيچ به همه‌چيز.
که «خيانت»، با آن ظاهر «ترش‌رو»ش، با آن بار منفی‌ای که چيدمان حروف‌اش پخش می‌کند در فضا، کجای زندگی‌مان جا خوش کرده. که چه‌طور فايل‌اش را Hidden کرده‌ايم و حضور مدام‌اش را به روی‌مان نمی‌آوريم.
که «تنهايی» هنوز با تمامِ هياهوی دورمان چه‌همه خود را به رخ می‌کشد. که انگار لاجرم‌ترين پاره‌ی آدمی‌ست.
که در گذار سال‌ها، چه‌جور آرام‌آرام «آيين‌های فردی»مان رنگ عوض می‌کند، پوست می‌اندازد.

هزارتو تمامِ اين‌ماه‌ها –بی‌که حواس‌مان باشد- با هر بارَش ما را ميهمانِ خود کرد، ميهمان بزم کوچک بی‌ادعاش. حالا اما از سفر، از اين‌همه سفر، خسته شده انگار. می‌خواهد پياده شود، خسته‌گی در کند، از قطار بعدی‌ش جا بماند، برای هميشه جا بماند.

کسی چه می‌داند اما، «هزارتو»ست ديگر، يک‌وقت هم ديدی خسته‌گی‌ش که در شد، گرد و خاک‌اش را که تکاند، دوباره شال و کلاه کند و راهیِ جاده شود.

اصلن هزارتو را دوست داشتم برای همين ايستگاه‌های کوچکِ بی‌منت‌اش، که وسط راه‌ها و بی‌راه‌ها می‌آمد سراغ‌مان، دعوت‌مان می‌کرد بنشينيم، سيبی پوست بگيريم، چايی بنوشيم و دوباره راه بيفتيم تا قرار بعدی، تا ايستگاه بعدی.

هزارتو رنگارنگ بود، طعماطعم. يک‌وقت‌هايی اتوکشيده بود و بدخلق و عبوس، يک‌وقت‌هايی هم خودمانی و دوست‌داشتنی و حديث دل. چه‌همه باهاش سرمان را کرديم توی لاک‌مان، دهليزهای خاک‌گرفته‌مان را گشتيم. به کنج‌های ناشناخته‌ای سرک کشيديم که خودمان را هم شگفت‌زده کرد. يک‌هو حواس‌مان جمع شد که چه‌قدر نگاه‌مان فرق کرده. که سال‌ديده‌گی چه‌همه صيقل‌مان داده.

هزارتو تلنگرهای کوچکی بهمان زد، به تک‌تک‌مان. يادمان آورد «فاصله» چه‌همه تعريف‌اش عوض شده. که اصلن اين مجازستان چه‌جور هزارتو را گذاشته روی ميز کارمان، از همين‌جا بگير تا باقی فاصله‌ها. که چه‌جور از هزار به هيچ‌اش رسانده و از هيچ به همه‌چيز.
که «خيانت»، با آن ظاهر «ترش‌رو»ش، با آن بار منفی‌ای که چيدمان حروف‌اش پخش می‌کند در فضا، کجای زندگی‌مان جا خوش کرده. که چه‌طور فايل‌اش را Hidden کرده‌ايم و حضور مدام‌اش را به روی‌مان نمی‌آوريم.
که «تنهايی» هنوز با تمامِ هياهوی دورمان چه‌همه خود را به رخ می‌کشد. که انگار لاجرم‌ترين پاره‌ی آدمی‌ست.
که در گذار سال‌ها، چه‌جور آرام‌آرام «آيين‌های فردی»مان رنگ عوض می‌کند، پوست می‌اندازد.

هزارتو تمامِ اين‌ماه‌ها –بی‌که حواس‌مان باشد- با هر بارَش ما را ميهمانِ خود کرد، ميهمان بزم کوچک بی‌ادعاش. حالا اما از سفر، از اين‌همه سفر، خسته شده انگار. می‌خواهد پياده شود، خسته‌گی در کند، از قطار بعدی‌ش جا بماند، برای هميشه جا بماند.

کسی چه می‌داند اما، «هزارتو»ست ديگر، يک‌وقت هم ديدی خسته‌گی‌ش که در شد، گرد و خاک‌اش را که تکاند، دوباره شال و کلاه کند و راهیِ جاده شود.
http://hezartou.com/article.php?arid=2519&uid=39 http://feedproxy.google.com/~r/hezartou/magazine/~3/k5FxDNKjTlc/article.php Fri, 12 Sep 2008 13:00:00 GMT admin هزارتو امین يک وقت فکر می‌کردیم که یک نیروی خلاق عظیم در وبلاگستان کشف شده؛ نویسندگانی که تک‌تک‌شان خواندن‌شان لذت‌بخش بود و بسیاری از نوشته‌هایشان - هر يک از منظری - یک جور حادثه در زبان فارسی. فکر می‌کرديم اين فردیت‌های جدا و خلاق اگر جمع بشوند چه می‌شود! شايد از اين اجتماع آنلاین نويسندگان چیزهای خیلی جالبی بیرون بیاید. می‌توانستیم کارگاه ادبی بزنیم، مجله‌ی آنلاین، اخبار را پخش کنیم، حتی حزب سیاسی درست کنیم و اعلامیه پخش کنیم. شاید اصلاً انتخابات را با وبلاگ‌ها بردیم. شاید اصلاً انقلاب کردیم! فکر کردیم یک رسانه‌ی کلاً وبلاگی ایده‌ی خوبی است، همکاری جمعی ایده‌ی خوبی است و دموکراسی آنلاین از همه چیز بهتر است. رأی گرفتیم، نظرسنجی کردیم، برای تک تک لينک‌ها نظر خواستیم، برای موضوعات مجله‌مان هم نظرخواهی کردیم. ميزان رأیِ ملتِ بی‌کارِ آنلاين شد. کامنت مقدس شد. پاک کردن‌اش شرم‌آور. نوشته‌ی بی‌کامنت مثل جکی بود که به آن نخندیده باشند.

فکر می‌کرديم می‌شود اجتماعِ آنلاين داشت و کم و کسری‌های اجتماع آفلاين را آن‌جا جبران کرد.

خب اشتباه می‌کردیم.

* * *

وقتی کسی در لابیرنت به بن‌بست می‌خورد می‌تواند دور بزند، راه‌های ديگر را امتحان کند. حتی می‌شود ثابت کرد که با شرايطی - اگر در لابيرنت دور وجود نداشته باشد و راه‌روهایش بر هم عمود باشند - با یک قاعده‌ی ساده آدمِ کور هم می‌تواند راه‌اش را در آن پیدا کند: هرجا روبرويت بسته بود، نود درجه بچرخ (اگر به راست می‌چرخی همیشه به راست، وگرنه هميشه به چپ) و باز مستقیم به راه‌‌ات ادامه بده. حتماً از لابیرنت در خواهی آمد.

يا می‌توان نخ کشید مسیر آمده را تا راه گم نشود.

اما ساده‌ترین راه، هميشه، اگر ممکن باشد، خراب کردن هزارتو است.

* * *

راستی چه بلایی سرمان ]]> يک وقت فکر می‌کردیم که یک نیروی خلاق عظیم در وبلاگستان کشف شده؛ نویسندگانی که تک‌تک‌شان خواندن‌شان لذت‌بخش بود و بسیاری از نوشته‌هایشان - هر يک از منظری - یک جور حادثه در زبان فارسی. فکر می‌کرديم اين فردیت‌های جدا و خلاق اگر جمع بشوند چه می‌شود! شايد از اين اجتماع آنلاین نويسندگان چیزهای خیلی جالبی بیرون بیاید. می‌توانستیم کارگاه ادبی بزنیم، مجله‌ی آنلاین، اخبار را پخش کنیم، حتی حزب سیاسی درست کنیم و اعلامیه پخش کنیم. شاید اصلاً انتخابات را با وبلاگ‌ها بردیم. شاید اصلاً انقلاب کردیم! فکر کردیم یک رسانه‌ی کلاً وبلاگی ایده‌ی خوبی است، همکاری جمعی ایده‌ی خوبی است و دموکراسی آنلاین از همه چیز بهتر است. رأی گرفتیم، نظرسنجی کردیم، برای تک تک لينک‌ها نظر خواستیم، برای موضوعات مجله‌مان هم نظرخواهی کردیم. ميزان رأیِ ملتِ بی‌کارِ آنلاين شد. کامنت مقدس شد. پاک کردن‌اش شرم‌آور. نوشته‌ی بی‌کامنت مثل جکی بود که به آن نخندیده باشند.

فکر می‌کرديم می‌شود اجتماعِ آنلاين داشت و کم و کسری‌های اجتماع آفلاين را آن‌جا جبران کرد.

خب اشتباه می‌کردیم.

* * *

وقتی کسی در لابیرنت به بن‌بست می‌خورد می‌تواند دور بزند، راه‌های ديگر را امتحان کند. حتی می‌شود ثابت کرد که با شرايطی - اگر در لابيرنت دور وجود نداشته باشد و راه‌روهایش بر هم عمود باشند - با یک قاعده‌ی ساده آدمِ کور هم می‌تواند راه‌اش را در آن پیدا کند: هرجا روبرويت بسته بود، نود درجه بچرخ (اگر به راست می‌چرخی همیشه به راست، وگرنه هميشه به چپ) و باز مستقیم به راه‌‌ات ادامه بده. حتماً از لابیرنت در خواهی آمد.

يا می‌توان نخ کشید مسیر آمده را تا راه گم نشود.

اما ساده‌ترین راه، هميشه، اگر ممکن باشد، خراب کردن هزارتو است.

* * *

راستی چه بلایی سرمان ]]> http://hezartou.com/article.php?arid=2515&uid=39 http://feedproxy.google.com/~r/hezartou/magazine/~3/lL94Rs9HiQk/article.php Fri, 12 Sep 2008 13:00:00 GMT admin هزارتو بامداد

پسر سر-به-هوا توی کوچه قدم می‌زند، سرش به هوای پنجره‌هاست؛ بازی ِ هرشبه‌اش با خودش. یک پنجره هست آن‌بالا سمت ِ چپ، خیلی هم بالا نیست ولی، دو طبقه خانه میان این‌همه طبقه، طبقه‌ای نیست. پنجره‌های روشن را پرده‌های یک‌دست آبی، سرتاسر پوشانده. پشت ِ آبی‌ها پر از سر-و-صداست.

این‌طرف ِ آن پرده‌های آبی ِ سرتاسر پوشاننده‌ی پنجره، همان‌ها که آن‌طرف‌شان و چندمتری پایین‌تر پسری قدم زنان در شب می‌رود، این‌طرف ِ این پرده‌ها عده‌ای در حال رقص‌اند (همه مردان و پسران‌اند فقط!) و عده‌ای هم از مرد زن و دختر و پسر (زن‌ها بعضی چادر رنگی به‌سر، بعضی مقنعه، بعضی روسری‌ها به‌زور مانده بر سر) نشسته به‌دور و دست‌زنان. ضبط هم می‌خواند: "مثل شکوفه‌های سیب قشنگ و دور از دسترسی، وقتی می‌یای بهار می‌یاد..."
وسط این شلوغی دختر و پسربچه‌ها دوان از پی هم از لا-به-‌لای جماعت ِ رقصان و نشسته و از زیر تابلوی عکسی قدیمی از یک مرد که سال‌هاست همان‌جا جا خوش کرده، ویراژ می‌دهند و حواس‌شان هست که پیش‌دست‌ها و ظرف‌های میوه را چپه نکنند.
صدا که به صدا نمی‌رسد ولی کسی دیگری را صدا می‌کند. حرف از دیر شدن و تاکسی و این‌هاست. یکی از همان آقاها که می‌رقصید از جمع جدا می‌شود و گوشه‌ای با آقای دیگر که مسن‌تر از خودش است صحبت می‌کند.
همین‌طرف ِ پرده‌های آبی را که بگیری و عقب-عقب از میان همه‌ی جمعیت عبور کنی، ته ِ سالن می‌رسی به پرده‌های آبی ِ دیگری و پنجره‌ای. پشت این پنجره‌ها یک حیاط است. باید ولی کلی پله را از روی مهتابی ِ این‌طرف ِ پرده‌های آبی پایین بروی تا برسی به خود حیاط. گل‌ها و درخت‌های حیاط را هم که رد کردی، آن‌طرف چندتایی از همان آدم‌های بالا را می‌بینی و همانی را که از جمع ِ رقصنده‌گان جدا شد. سر-و-صداهای بزن-برقص بالا تا این‌جا هم شنیده می‌شود. چمدان بزرگ را می‌گذارد توی صندوق عقب و تا راننده در صندوق را ببندد و برگردد پشت فرمان، رو-بوسی‌ها شروع شده و همان گپ-و-گفت‌های همیشه‌گی ِ آخر کار. هوا هم که سرد است. می‌نشیند و تند شیشه‌ی پنجره را پایین می‌دهد، ماشین راه می‌افتد، دست تکان می‌دهد و دست تکان می‌دهند، حالا سر می‌گرداند عقب و از پنجره‌ی پشت ِ ماشین دست تکان می‌دهد و هم‌چنان دست تکان می‌دهند، کوچه تمام می‌شود و راننده می‌پیچد.

آن‌ها در شب می‌رانند [آن‌ها واقعن در شب می‌رانند، این نام یک فیلم نیست!]، هوا سرد است. توی پیاده‌روها چندان کسی پیدا نیست. خیابان‌ها هم حتا خلوت‌اند. راننده یکهو می‌گوید:
- این بیل‌بورده رو ببین آقا، ببین ببین!
- خب؟ چی بود مگه؟
- شما «لیلا» رو دیدی آقا؟
- «لیلا»ی مهرجویی؟
- آره آقا همون.
- آره دیدم. چه‌ربطی داره؟
- د ِ خوب ندیدی فیلمو آقا خوب ندیدی، می‌فهمیدی وگرنه.
- چرا اتفاقن خوب دیدم. من دبیرستانی بودم که «لیلا» اکران شد. (می‌زند زیر خنده) اتفاقن اون‌وقتا تازه دوس‌دخترم پیدا کرده‌بودم، با هم رفتیم سینما، همون که چند دیقه پیش از جلوش رد شدیم و جای پرده نمایش‌گر داشت؛ اون‌وقتا نمایش‌گر نداشت البته. دوبارَم رفتیم اتفاقن. بعد ِ اونم چندبار تو ویدیو دیدم یا وقتی تله‌وزیون پخشش کرده.
- یاد خاطرات کردیا آقا. ولی شما با این جوونیت یادت نمونده دیگه، ]]>

پسر سر-به-هوا توی کوچه قدم می‌زند، سرش به هوای پنجره‌هاست؛ بازی ِ هرشبه‌اش با خودش. یک پنجره هست آن‌بالا سمت ِ چپ، خیلی هم بالا نیست ولی، دو طبقه خانه میان این‌همه طبقه، طبقه‌ای نیست. پنجره‌های روشن را پرده‌های یک‌دست آبی، سرتاسر پوشانده. پشت ِ آبی‌ها پر از سر-و-صداست.

این‌طرف ِ آن پرده‌های آبی ِ سرتاسر پوشاننده‌ی پنجره، همان‌ها که آن‌طرف‌شان و چندمتری پایین‌تر پسری قدم زنان در شب می‌رود، این‌طرف ِ این پرده‌ها عده‌ای در حال رقص‌اند (همه مردان و پسران‌اند فقط!) و عده‌ای هم از مرد زن و دختر و پسر (زن‌ها بعضی چادر رنگی به‌سر، بعضی مقنعه، بعضی روسری‌ها به‌زور مانده بر سر) نشسته به‌دور و دست‌زنان. ضبط هم می‌خواند: "مثل شکوفه‌های سیب قشنگ و دور از دسترسی، وقتی می‌یای بهار می‌یاد..."
وسط این شلوغی دختر و پسربچه‌ها دوان از پی هم از لا-به-‌لای جماعت ِ رقصان و نشسته و از زیر تابلوی عکسی قدیمی از یک مرد که سال‌هاست همان‌جا جا خوش کرده، ویراژ می‌دهند و حواس‌شان هست که پیش‌دست‌ها و ظرف‌های میوه را چپه نکنند.
صدا که به صدا نمی‌رسد ولی کسی دیگری را صدا می‌کند. حرف از دیر شدن و تاکسی و این‌هاست. یکی از همان آقاها که می‌رقصید از جمع جدا می‌شود و گوشه‌ای با آقای دیگر که مسن‌تر از خودش است صحبت می‌کند.
همین‌طرف ِ پرده‌های آبی را که بگیری و عقب-عقب از میان همه‌ی جمعیت عبور کنی، ته ِ سالن می‌رسی به پرده‌های آبی ِ دیگری و پنجره‌ای. پشت این پنجره‌ها یک حیاط است. باید ولی کلی پله را از روی مهتابی ِ این‌طرف ِ پرده‌های آبی پایین بروی تا برسی به خود حیاط. گل‌ها و درخت‌های حیاط را هم که رد کردی، آن‌طرف چندتایی از همان آدم‌های بالا را می‌بینی و همانی را که از جمع ِ رقصنده‌گان جدا شد. سر-و-صداهای بزن-برقص بالا تا این‌جا هم شنیده می‌شود. چمدان بزرگ را می‌گذارد توی صندوق عقب و تا راننده در صندوق را ببندد و برگردد پشت فرمان، رو-بوسی‌ها شروع شده و همان گپ-و-گفت‌های همیشه‌گی ِ آخر کار. هوا هم که سرد است. می‌نشیند و تند شیشه‌ی پنجره را پایین می‌دهد، ماشین راه می‌افتد، دست تکان می‌دهد و دست تکان می‌دهند، حالا سر می‌گرداند عقب و از پنجره‌ی پشت ِ ماشین دست تکان می‌دهد و هم‌چنان دست تکان می‌دهند، کوچه تمام می‌شود و راننده می‌پیچد.

آن‌ها در شب می‌رانند [آن‌ها واقعن در شب می‌رانند، این نام یک فیلم نیست!]، هوا سرد است. توی پیاده‌روها چندان کسی پیدا نیست. خیابان‌ها هم حتا خلوت‌اند. راننده یکهو می‌گوید:
- این بیل‌بورده رو ببین آقا، ببین ببین!
- خب؟ چی بود مگه؟
- شما «لیلا» رو دیدی آقا؟
- «لیلا»ی مهرجویی؟
- آره آقا همون.
- آره دیدم. چه‌ربطی داره؟
- د ِ خوب ندیدی فیلمو آقا خوب ندیدی، می‌فهمیدی وگرنه.
- چرا اتفاقن خوب دیدم. من دبیرستانی بودم که «لیلا» اکران شد. (می‌زند زیر خنده) اتفاقن اون‌وقتا تازه دوس‌دخترم پیدا کرده‌بودم، با هم رفتیم سینما، همون که چند دیقه پیش از جلوش رد شدیم و جای پرده نمایش‌گر داشت؛ اون‌وقتا نمایش‌گر نداشت البته. دوبارَم رفتیم اتفاقن. بعد ِ اونم چندبار تو ویدیو دیدم یا وقتی تله‌وزیون پخشش کرده.
- یاد خاطرات کردیا آقا. ولی شما با این جوونیت یادت نمونده دیگه، ]]> http://hezartou.com/article.php?arid=2512&uid=39 http://feedproxy.google.com/~r/hezartou/magazine/~3/KQdDbMl8E70/article.php Fri, 12 Sep 2008 13:00:00 GMT admin هزارتو ساسان م. ک. عاصی گمان می‌کنم نباید از عکس یادگاری دسته‌جمعی دلِ خوشی داشته باشم. توی آخرین عکس ازین دست که دارم به‌شدت بدریخت افتاده‌ام. آن عکس مربوط می‌شود به سال 83؛ روز تولدم، همراهِ اعضای گروه تئاترمان، جلوی پنجره‌ای که تمام دیوار طبقه‌ی دوم ساختمانی که توش تمرین می‌کردیم را پوشانده.
می‌توانم بگویم همه‌مان در خنده‌دارترین و ناجورترین ژست عمرمان توی آن عکس ثبت شده‌ایم؛ و بدون اغراق و شکسته‌نفسی باید بگویم من رتبه‌ی اول بدشکلی را در آن عکس به دست آورده‌ام. موقعیت‌ام توی عکس تقریباً این‌طوری است:
نزدیک سمت چپ کادر ایستاده‌ام و شانه‌هایم کمی افتاده‌اند که هیچ‌ربطی به دست دو تا از بچه‌ها که روی‌شان است ندارد. اگر کیک تولد و کیسه‌‌ای که هدیه‌ام ـ یک صندلی بادی آبی‌رنگ ـ توش تقریباً چپانده شده دست‌ام نباشد به هیچ‌وجه نمی‌شود فهمید که تولد من است (شاید حتی نمی‌شود فهمید تولدی در کار است). بهت‌زده به روبرویم خیره شده‌ام و کنجکاوترین کاشفان هم نمی‌توانند ردی از لبخند روی صورت‌ام پیدا کنند؛ هرچند اخم هم نکرده‌ام. شاید بهترین واژه‌ای که بتواند حالت چهره‌ام را توضیح بدهد این باشد: "میخ"!
کاری به این نداشته باشیم که اصلاً رسمی و ادبی نیست این واژه، مهم این است که وقتی می‌گویم مثل "میخ" ایستاده‌ام تازه رد محوی از لبخند را هم روی چهره‌ام می‌بینم. به‌نظر می‌رسد منتظرم کار عکاس تمام شود تا فریادزنان و شادی‌کنان بدوم طرف دیوار روبرو و با صورت بکوبم توش و بعد بنشینم و خوشحالانه همان لبخند میخ‌وار را بازیابی کنم. به‌هرحال این میخ بودن تمام بدی حالت‌ام را توصیف نمی‌کند. سر و وضع‌ام هم کلی جای حرف دارد.
موهایم تقریباً کوتاه‌اند و، با این حساب که موهای خیلی صافی دارم، تعجبی ندارد اینکه آنها هم میخ‌وار در حال مناجات باشند. سبیل تُنُکی پشت لب‌ام به چشم می‌خورد که از دو سو اشاره می‌کند به خط ریش بسیار بلند و بدشکل‌ام. آن‌قدر بدشکل که حتی می‌توانم درباره‌اش واژه‌ی مزخرف پازلفی را به کار ببرم. بله!‌ سبیل تنک‌ام پازلفی‌های بلندی را، مثل پازلفی‌های انگلیسی‌های قرن نوزدهمی که تا سه انگشت زیر گوش و پایین فک ادامه دارند، نشانه گرفته... بگذارید بیشتر از این حسن جمال‌ام را نگویم!  فقط این را اضافه کنم که یقه‌ی سیاه و سفید و قرمز لباس تمرین‌ام هم از بین یقه‌ی باز پیراهن سفیدم زده بیرون. انگار پیراهن را هول تن کرده‌ام که چیزی رسمی‌تر پوشیده باشم.
فکر نکنم توی هیچ عکس دیگری‌م، ‌حتی همان‌روزها با آن پازلفی‌ها، تا این حد مضحک ثبت شده باشم، هرچند باید اعتراف کنم کلاً ‌آدم خوش‌عکسی به حساب نمی‌آیم. به‌هرحال و با تمام این احوال، ‌باید بگویم این عکس یادگاری را خیلی دوست دارم. همان سال شش ماه تمام گذاشته بودم‌اش گوشه‌ی تابلویی که بالای میز کارم آویزان کرده بودم... و جدای از اینکه تماشای این عکس چقدر خاطرات آن سال‌ها و روزها را در ذهن‌ام زنده می‌کند، باز باید بگویم، برخلاف انتظارم، واقعاً عکس یادگاری دسته‌جمعی گرفتن را دوست دارم. دوست دارم بعد از سال‌ها به چهره‌ی خودم و دوستان‌ام توی عکس‌ها خیره بشوم و یادم بیاید چه می‌کردم و چه می‌کردیم. خیره بشوم به چهره‌ی دوستان‌ام و خودم، و سعی کنم به خاطر بیاورم در ]]> گمان می‌کنم نباید از عکس یادگاری دسته‌جمعی دلِ خوشی داشته باشم. توی آخرین عکس ازین دست که دارم به‌شدت بدریخت افتاده‌ام. آن عکس مربوط می‌شود به سال 83؛ روز تولدم، همراهِ اعضای گروه تئاترمان، جلوی پنجره‌ای که تمام دیوار طبقه‌ی دوم ساختمانی که توش تمرین می‌کردیم را پوشانده.
می‌توانم بگویم همه‌مان در خنده‌دارترین و ناجورترین ژست عمرمان توی آن عکس ثبت شده‌ایم؛ و بدون اغراق و شکسته‌نفسی باید بگویم من رتبه‌ی اول بدشکلی را در آن عکس به دست آورده‌ام. موقعیت‌ام توی عکس تقریباً این‌طوری است:
نزدیک سمت چپ کادر ایستاده‌ام و شانه‌هایم کمی افتاده‌اند که هیچ‌ربطی به دست دو تا از بچه‌ها که روی‌شان است ندارد. اگر کیک تولد و کیسه‌‌ای که هدیه‌ام ـ یک صندلی بادی آبی‌رنگ ـ توش تقریباً چپانده شده دست‌ام نباشد به هیچ‌وجه نمی‌شود فهمید که تولد من است (شاید حتی نمی‌شود فهمید تولدی در کار است). بهت‌زده به روبرویم خیره شده‌ام و کنجکاوترین کاشفان هم نمی‌توانند ردی از لبخند روی صورت‌ام پیدا کنند؛ هرچند اخم هم نکرده‌ام. شاید بهترین واژه‌ای که بتواند حالت چهره‌ام را توضیح بدهد این باشد: "میخ"!
کاری به این نداشته باشیم که اصلاً رسمی و ادبی نیست این واژه، مهم این است که وقتی می‌گویم مثل "میخ" ایستاده‌ام تازه رد محوی از لبخند را هم روی چهره‌ام می‌بینم. به‌نظر می‌رسد منتظرم کار عکاس تمام شود تا فریادزنان و شادی‌کنان بدوم طرف دیوار روبرو و با صورت بکوبم توش و بعد بنشینم و خوشحالانه همان لبخند میخ‌وار را بازیابی کنم. به‌هرحال این میخ بودن تمام بدی حالت‌ام را توصیف نمی‌کند. سر و وضع‌ام هم کلی جای حرف دارد.
موهایم تقریباً کوتاه‌اند و، با این حساب که موهای خیلی صافی دارم، تعجبی ندارد اینکه آنها هم میخ‌وار در حال مناجات باشند. سبیل تُنُکی پشت لب‌ام به چشم می‌خورد که از دو سو اشاره می‌کند به خط ریش بسیار بلند و بدشکل‌ام. آن‌قدر بدشکل که حتی می‌توانم درباره‌اش واژه‌ی مزخرف پازلفی را به کار ببرم. بله!‌ سبیل تنک‌ام پازلفی‌های بلندی را، مثل پازلفی‌های انگلیسی‌های قرن نوزدهمی که تا سه انگشت زیر گوش و پایین فک ادامه دارند، نشانه گرفته... بگذارید بیشتر از این حسن جمال‌ام را نگویم!  فقط این را اضافه کنم که یقه‌ی سیاه و سفید و قرمز لباس تمرین‌ام هم از بین یقه‌ی باز پیراهن سفیدم زده بیرون. انگار پیراهن را هول تن کرده‌ام که چیزی رسمی‌تر پوشیده باشم.
فکر نکنم توی هیچ عکس دیگری‌م، ‌حتی همان‌روزها با آن پازلفی‌ها، تا این حد مضحک ثبت شده باشم، هرچند باید اعتراف کنم کلاً ‌آدم خوش‌عکسی به حساب نمی‌آیم. به‌هرحال و با تمام این احوال، ‌باید بگویم این عکس یادگاری را خیلی دوست دارم. همان سال شش ماه تمام گذاشته بودم‌اش گوشه‌ی تابلویی که بالای میز کارم آویزان کرده بودم... و جدای از اینکه تماشای این عکس چقدر خاطرات آن سال‌ها و روزها را در ذهن‌ام زنده می‌کند، باز باید بگویم، برخلاف انتظارم، واقعاً عکس یادگاری دسته‌جمعی گرفتن را دوست دارم. دوست دارم بعد از سال‌ها به چهره‌ی خودم و دوستان‌ام توی عکس‌ها خیره بشوم و یادم بیاید چه می‌کردم و چه می‌کردیم. خیره بشوم به چهره‌ی دوستان‌ام و خودم، و سعی کنم به خاطر بیاورم در ]]> http://hezartou.com/article.php?arid=2521&uid=39 http://feedproxy.google.com/~r/hezartou/magazine/~3/O45wZ3gyPto/article.php Fri, 12 Sep 2008 13:00:00 GMT admin هزارتو سپینود ناجیان و ما بودیم که بالا می‌رفتیم.
و آن‌ها به ما خیره بودند
و ما به آسمان...
(بخشی از منظومه‌ی بلندبالای «وَ» برای اتصال تمام هستی به بقیه‌ی دیگر هستی.س.ن.)

یک قبرستان است این‌جا. من هنوز ندیده بودم‌اش. یک قبرستان که نمای خیلی دورش سبز است. پر از درخت‌. کُرپه‌های سبز رنگی که مثل توپ در هم فرو رفته‌اند. باران زیاد می‌بارد. جوری که همه چیز را می‌شوید. این‌جا غبار نیست و خاک ذرات  هم‌گن و قابل تشخیصی دارد. تصور من از این قبرستان است، که یک جنگل، روی سطحی جدا کننده از آدم‌هایی سبز شده که روان و روح هر کدام از این آدم‌ها از میان آوندها و تنه‌‌ی این درخت‌ها گذشته و خودش را با لمس آخرین برگ هر درخت به آسمان رسانده. جایی که همه‌ی آدم‌ها آن‌جا به رویاهاشان می‌رسند. رویای پرواز، رویای قد کشیدن، رویای مهربان بودن و پیش هم بودن و یافتن گم‌شده‌های خود. تنیدن در طبیعت و رسیدن به یک آبیِ زلال و و پاک. گره زدن عناصر چهارگانه و یافتن راز هستی. پاسخی برای تمام پرسش‌های ازلی و ابدی.

امروز قبرستان را دیدم. بی‌دوربین و بی‌نقشه و خالی رفته بودم. آن قدر خالی که می‌شد بخوابم توی یک گودالی با دست کنده و خوش‌حال باشم از این انتخاب‌ام هم. رفته بودم تا میان آن سبزی وهم‌آلود فکر کنم تا بل‌که بیایم و بنویسم. اما انگار اشتباه بود. بی‌خیال و سرخوش برگشتم خانه با دو عدد نان داغ زیر بغل‌ام، دست‌‌ام می‌رفت زیر بغل و می آمد که بیرون،  لپ‌ها  پر بود و می‌جنبید. چقدر زیبا شد مرگ یک هو. چقدر خوب که آدم برود زیر خاک و بشود خوراک درختان و برود زیر سقف آسمان. حالا دیگر رنگ و روی همه چیز می‌رود. همه‌ی چیزهای رنگارنگ. همین هم شد. حالا دیگر هیچ چیز مهم نیست. هر کدام ما به سمتی می‌رویم. یکی شاد و یکی غم‌گین. یکی ناامید و یکی نه. بخواهی فکرش را کنی از اول هم چیزی قرار نبود باشد و حالا هم چیزی نیست. هزارتو هم هزار تو دارد. یکی‌اش مال تو. یکی‌اش مال من. می‌گیریم و می‌رویم تا خود سقف آسمان.

 

پ.ن. نوشتن این متن همان قدر که سهل بود، ممتنع بود و زمان-بَر. شوخی نیست و شوخی نمی‌کنم و نخندید. اول که من به خود نامده بودم و آمدنم بهر چه بود؟! حالا هم به خود نمی‌روم. تنها این را می‌دانم که هزارتو اگر فرار است به ماهیت هزارتویی خود وفادار بماند؛ نباید به نتیجه‌ای برسد و باید گم شود. پس توجیه‌ای این میان آفریده شد:  گم شدن، ناپدید شدن...

 دل‌مان خوش شد.

سر همه سلامت.  

 صفاتان.

  ]]> و ما بودیم که بالا می‌رفتیم.
و آن‌ها به ما خیره بودند
و ما به آسمان...
(بخشی از منظومه‌ی بلندبالای «وَ» برای اتصال تمام هستی به بقیه‌ی دیگر هستی.س.ن.)

یک قبرستان است این‌جا. من هنوز ندیده بودم‌اش. یک قبرستان که نمای خیلی دورش سبز است. پر از درخت‌. کُرپه‌های سبز رنگی که مثل توپ در هم فرو رفته‌اند. باران زیاد می‌بارد. جوری که همه چیز را می‌شوید. این‌جا غبار نیست و خاک ذرات  هم‌گن و قابل تشخیصی دارد. تصور من از این قبرستان است، که یک جنگل، روی سطحی جدا کننده از آدم‌هایی سبز شده که روان و روح هر کدام از این آدم‌ها از میان آوندها و تنه‌‌ی این درخت‌ها گذشته و خودش را با لمس آخرین برگ هر درخت به آسمان رسانده. جایی که همه‌ی آدم‌ها آن‌جا به رویاهاشان می‌رسند. رویای پرواز، رویای قد کشیدن، رویای مهربان بودن و پیش هم بودن و یافتن گم‌شده‌های خود. تنیدن در طبیعت و رسیدن به یک آبیِ زلال و و پاک. گره زدن عناصر چهارگانه و یافتن راز هستی. پاسخی برای تمام پرسش‌های ازلی و ابدی.

امروز قبرستان را دیدم. بی‌دوربین و بی‌نقشه و خالی رفته بودم. آن قدر خالی که می‌شد بخوابم توی یک گودالی با دست کنده و خوش‌حال باشم از این انتخاب‌ام هم. رفته بودم تا میان آن سبزی وهم‌آلود فکر کنم تا بل‌که بیایم و بنویسم. اما انگار اشتباه بود. بی‌خیال و سرخوش برگشتم خانه با دو عدد نان داغ زیر بغل‌ام، دست‌‌ام می‌رفت زیر بغل و می آمد که بیرون،  لپ‌ها  پر بود و می‌جنبید. چقدر زیبا شد مرگ یک هو. چقدر خوب که آدم برود زیر خاک و بشود خوراک درختان و برود زیر سقف آسمان. حالا دیگر رنگ و روی همه چیز می‌رود. همه‌ی چیزهای رنگارنگ. همین هم شد. حالا دیگر هیچ چیز مهم نیست. هر کدام ما به سمتی می‌رویم. یکی شاد و یکی غم‌گین. یکی ناامید و یکی نه. بخواهی فکرش را کنی از اول هم چیزی قرار نبود باشد و حالا هم چیزی نیست. هزارتو هم هزار تو دارد. یکی‌اش مال تو. یکی‌اش مال من. می‌گیریم و می‌رویم تا خود سقف آسمان.

 

پ.ن. نوشتن این متن همان قدر که سهل بود، ممتنع بود و زمان-بَر. شوخی نیست و شوخی نمی‌کنم و نخندید. اول که من به خود نامده بودم و آمدنم بهر چه بود؟! حالا هم به خود نمی‌روم. تنها این را می‌دانم که هزارتو اگر فرار است به ماهیت هزارتویی خود وفادار بماند؛ نباید به نتیجه‌ای برسد و باید گم شود. پس توجیه‌ای این میان آفریده شد:  گم شدن، ناپدید شدن...

 دل‌مان خوش شد.

سر همه سلامت.  

 صفاتان.

  ]]> http://hezartou.com/article.php?arid=2520&uid=39 http://feedproxy.google.com/~r/hezartou/magazine/~3/fosRuGL_w2g/article.php Fri, 12 Sep 2008 13:00:00 GMT admin هزارتو سرزمین رویایی

هزارتوی نزدیکی، حرف‌های درگوشی، چشمان مادربزرگ، سرزمین تلخ مادری، جهان سوم، زندان، اشک. هزارتوی پدر، جاده، فاصله، من. هزارتوی موسیقی، آخرین دیدار، صدا، بلوغ، تکامل و غرور. هزارتوی مرزهای جوهری، داستان، آدم‌های متظاهر، مذهب، عرفان، تجدد، ماسک‌هایی با طرح دین. هزارتوی ریتم، دریا، گنگ خواب دیده، تاریخ، سال‌های سیاه، دوستان غریب، رفیقان شفیق. هزارتوی بغض، آه، کینه، عشق، درد، خاطره، زخم تو یادگار بر دل.


هر روز و همه روز از سحر تا غروب، کلاف رویایی هزاران دالان هزارتو را در سر می‌پرورانیم و نمی‌دانیم. با خود حرف می‌زنیم از همه و هیچ. دالان‌ها را به سعی طی می‌کنیم و تودرتو و خم در خم آن را به یاد می‌سپاریم شاید روزی به کار آید. دالان‌های زندگی اما بی‌شمارند و ما در خم اولین کوچه نفس تازه می‌کنیم.


نقل روایت از همه‌ی این هزاران تو غیرممکن می‌نماید. آنچه گفته شد ریگی بود از این بیابان. هر کس خود مسول شناخت توهای زندگی‌اش است. که اگر شناخت و مطمئن قدم برداشت در انتهای راه افسوس بر لب نخواهد خواند. باقی توها را می‌سپاریم به شما و سعی ساقی و عمر باقی. باشد که آن لحظه‌ی آخر خنده بر لب، چشم ببندیم. چنین باد.


هزارتوی نزدیکی، حرف‌های درگوشی، چشمان مادربزرگ، سرزمین تلخ مادری، جهان سوم، زندان، اشک. هزارتوی پدر، جاده، فاصله، من. هزارتوی موسیقی، آخرین دیدار، صدا، بلوغ، تکامل و غرور. هزارتوی مرزهای جوهری، داستان، آدم‌های متظاهر، مذهب، عرفان، تجدد، ماسک‌هایی با طرح دین. هزارتوی ریتم، دریا، گنگ خواب دیده، تاریخ، سال‌های سیاه، دوستان غریب، رفیقان شفیق. هزارتوی بغض، آه، کینه، عشق، درد، خاطره، زخم تو یادگار بر دل.


هر روز و همه روز از سحر تا غروب، کلاف رویایی هزاران دالان هزارتو را در سر می‌پرورانیم و نمی‌دانیم. با خود حرف می‌زنیم از همه و هیچ. دالان‌ها را به سعی طی می‌کنیم و تودرتو و خم در خم آن را به یاد می‌سپاریم شاید روزی به کار آید. دالان‌های زندگی اما بی‌شمارند و ما در خم اولین کوچه نفس تازه می‌کنیم.


نقل روایت از همه‌ی این هزاران تو غیرممکن می‌نماید. آنچه گفته شد ریگی بود از این بیابان. هر کس خود مسول شناخت توهای زندگی‌اش است. که اگر شناخت و مطمئن قدم برداشت در انتهای راه افسوس بر لب نخواهد خواند. باقی توها را می‌سپاریم به شما و سعی ساقی و عمر باقی. باشد که آن لحظه‌ی آخر خنده بر لب، چشم ببندیم. چنین باد.
http://hezartou.com/article.php?arid=2518&uid=39 http://feedproxy.google.com/~r/hezartou/magazine/~3/OjBkyTsC0AE/lastpage.php Fri, 12 Sep 2008 13:00:00 GMT admin هزارتو نورمن لِوین همسرم معمولن از طزیق آگهی‌های روزنامه‌ی تایمز خانه‌ای پیدا می‌کند. یک‌بار خانه‌ی مردی را اجاره کردیم که در مناطق فقیر آفریقا هتل می‌ساخت تا سیاه‌های پول‌دار امریکایی بتوانند به دیدن زادگاه اجدادشان بروند. یک تابستان دیگر در خانه‌ی مهندس معماری بودیم که تقریبن همه‌چیزش با کنترل‌ از راه دور کار می‌کرد. بار سوم در خانه‌‌ای اقامت کردیم که صاحب‌اش داشت از همسرش جدا می‌شد –به‌دلیل عدم تمکین- و می‌خواست از کشور خارج شود.
در ژوئن امسال، همسرم یک آگهی به این مضمون دید: «خانه‌ی پزشکی در لندن جهت اجاره برای مدت سه‌هفته با اجاره‌بهای مناسب موجود است.» همسرم به آن شماره تلفن کرد و تصمیم گرفتیم آن خانه را اجاره کنیم.
این خانه در مرکز شهر، و نزدیک ایستگاه کنزینگتن ِ جنوبی بود و تا پارک کنزینگتن فاصله‌ی زیادی نداشت. تاکسی ما را در ایستگاه پَدینگتن سوار کرد –مردم لندن در روزهای گرم تابستان چه‌قدر رنگ‌پریده به‌نظر می‌رسیدند- و به خیابان عریضی برد، و مقابل خانه‌ی ویلایی سفیدرنگی ایستاد که در باغچه‌ی جلو آن بوته‌های اقاقیا کاشته بودند. یک‌بطری شیر گرم جلو در بود. در را باز کردم و چمدان‌های‌مان را بردم تو.
تلفن داشت زنگ می‌زد.
گفتم: «الو...»
صدای جوانی پرسید: « اِی. بی. سی؟»
گفتم: «متأسفم. شماره را اشتباه گرفته‌اید.»
- «شماره‌ی شما چند است؟»
- «۴۲۳۱ نایتزبریج.»
- «شماره درست است.»
گفتم: «حتمن اشتباه شده، اینجا خانه‌ی یک دکتر است.»
پرسید: «دکتر هست؟»
گفتم: «نه، رفته تعطیلات.»
- «می‌توانم برایش پیغام بگذارم؟»
«بیمار هستید؟»
او گفت: «نه، بگویید وایت تلفن کرد. دیوید وایت از سامِرسِت. شش‌ماه می‌شود که دست‌نویس کتابم را به او داده‌ام. قرار بود ماه ِ پیش جواب بدهد. تابه‌حال چهار نامه برای‌اش نوشته‌ام.»
«حتمن به او می‌گویم.»
مرد جوان با تردید گفت: «اگر فرصت بیشتری می‌خواهد، از نظر من اشکالی ندارد.»
گفتم: «خیلی‌خوب.» و گوشی را گذاشتم.
به همسرم گفتم: «معلوم نیست اینجا چه‌خبر است!»
ولی او و بچه‌ها مشغول وارسی ِ بقیه‌ی خانه بودند.
خانه‌ی بزرگی بود و نشانه‌های زندگی در سرتاسر آن دیده می‌شد. اتاق جلویی اتاق بچه‌ها بود با اسباب‌بازی‌های جورواجور، تخته‌سیاه، کتاب‌های کودکان و پُسترهایی که به دیوار چسبانده بودند. در اتاق نشیمن، نیمه‌ی پایین دیوارها را قفسه‌های کتاب پوشانده بود. راهرو، دو طرف راه‌پله، و پاگرد پله‌ها هم پر از کتاب بود. خانه سه حمام مجزا داشت. در اتاق ناهارخوری، بیشتر اوقات گربه‌ی دست‌آموزی روی بخاری نفتی خوابیده بود. و باغچه‌ی پشت خانه یکپارچه چمن بود و دورش گل‌کاری شده بود. حوضی با ماهی‌های قرمز داشت و درخت راشی هم در انتهای آن دیده می‌شد.
تلفن زنگ زد و صدای لرزانی گفت: «ممکن است با دکتر جونز صحبت کنم؟»
- «متأسفم، او رفته تعطیلات.»
- «کِی برمی‌گردد؟»
- «سه‌هفته‌ی دیگر.»
- «من نمی‌توانم این‌همه صبر کنم. فردا باید به نیویورک بروم.»
- «می‌خواهید برایش ]]> همسرم معمولن از طزیق آگهی‌های روزنامه‌ی تایمز خانه‌ای پیدا می‌کند. یک‌بار خانه‌ی مردی را اجاره کردیم که در مناطق فقیر آفریقا هتل می‌ساخت تا سیاه‌های پول‌دار امریکایی بتوانند به دیدن زادگاه اجدادشان بروند. یک تابستان دیگر در خانه‌ی مهندس معماری بودیم که تقریبن همه‌چیزش با کنترل‌ از راه دور کار می‌کرد. بار سوم در خانه‌‌ای اقامت کردیم که صاحب‌اش داشت از همسرش جدا می‌شد –به‌دلیل عدم تمکین- و می‌خواست از کشور خارج شود.
در ژوئن امسال، همسرم یک آگهی به این مضمون دید: «خانه‌ی پزشکی در لندن جهت اجاره برای مدت سه‌هفته با اجاره‌بهای مناسب موجود است.» همسرم به آن شماره تلفن کرد و تصمیم گرفتیم آن خانه را اجاره کنیم.
این خانه در مرکز شهر، و نزدیک ایستگاه کنزینگتن ِ جنوبی بود و تا پارک کنزینگتن فاصله‌ی زیادی نداشت. تاکسی ما را در ایستگاه پَدینگتن سوار کرد –مردم لندن در روزهای گرم تابستان چه‌قدر رنگ‌پریده به‌نظر می‌رسیدند- و به خیابان عریضی برد، و مقابل خانه‌ی ویلایی سفیدرنگی ایستاد که در باغچه‌ی جلو آن بوته‌های اقاقیا کاشته بودند. یک‌بطری شیر گرم جلو در بود. در را باز کردم و چمدان‌های‌مان را بردم تو.
تلفن داشت زنگ می‌زد.
گفتم: «الو...»
صدای جوانی پرسید: « اِی. بی. سی؟»
گفتم: «متأسفم. شماره را اشتباه گرفته‌اید.»
- «شماره‌ی شما چند است؟»
- «۴۲۳۱ نایتزبریج.»
- «شماره درست است.»
گفتم: «حتمن اشتباه شده، اینجا خانه‌ی یک دکتر است.»
پرسید: «دکتر هست؟»
گفتم: «نه، رفته تعطیلات.»
- «می‌توانم برایش پیغام بگذارم؟»
«بیمار هستید؟»
او گفت: «نه، بگویید وایت تلفن کرد. دیوید وایت از سامِرسِت. شش‌ماه می‌شود که دست‌نویس کتابم را به او داده‌ام. قرار بود ماه ِ پیش جواب بدهد. تابه‌حال چهار نامه برای‌اش نوشته‌ام.»
«حتمن به او می‌گویم.»
مرد جوان با تردید گفت: «اگر فرصت بیشتری می‌خواهد، از نظر من اشکالی ندارد.»
گفتم: «خیلی‌خوب.» و گوشی را گذاشتم.
به همسرم گفتم: «معلوم نیست اینجا چه‌خبر است!»
ولی او و بچه‌ها مشغول وارسی ِ بقیه‌ی خانه بودند.
خانه‌ی بزرگی بود و نشانه‌های زندگی در سرتاسر آن دیده می‌شد. اتاق جلویی اتاق بچه‌ها بود با اسباب‌بازی‌های جورواجور، تخته‌سیاه، کتاب‌های کودکان و پُسترهایی که به دیوار چسبانده بودند. در اتاق نشیمن، نیمه‌ی پایین دیوارها را قفسه‌های کتاب پوشانده بود. راهرو، دو طرف راه‌پله، و پاگرد پله‌ها هم پر از کتاب بود. خانه سه حمام مجزا داشت. در اتاق ناهارخوری، بیشتر اوقات گربه‌ی دست‌آموزی روی بخاری نفتی خوابیده بود. و باغچه‌ی پشت خانه یکپارچه چمن بود و دورش گل‌کاری شده بود. حوضی با ماهی‌های قرمز داشت و درخت راشی هم در انتهای آن دیده می‌شد.
تلفن زنگ زد و صدای لرزانی گفت: «ممکن است با دکتر جونز صحبت کنم؟»
- «متأسفم، او رفته تعطیلات.»
- «کِی برمی‌گردد؟»
- «سه‌هفته‌ی دیگر.»
- «من نمی‌توانم این‌همه صبر کنم. فردا باید به نیویورک بروم.»
- «می‌خواهید برایش ]]> http://hezartou.com/lastpage.php?uid=39 http://feedproxy.google.com/~r/hezartou/magazine/~3/L6rcYKVk_RE/firstpage.php Fri, 30 May 2008 13:00:00 GMT admin خدا شجاع‌الدین شفا  

1) تفاوت‌هایی سترگ‌تر از اشتراک: خدا در یهودیت، مسیحیت و اسلام [1]
آنچه امروز در جهانِ مسیحیت به‌نام کتابِ مقدس (Bible) عرضه می‌شود، مجموعه‌ای از دو بخش ”عهدِ عتیق“ و ”عهدِ جدید“ است که تورات قسمتی از بخش اول و انجیل قسمتی از بخش دوم آن است. عهدِ عتیق که پنج کتابِ اولِ آن اختصاصاً ”توراه“ نام دارد، جمعاً شامل 24 کتاب است که نه تنها به‌صورتِ یک‌جا نازل نشده‌اند، بلکه تدریجاً و در طولِ بیش از یک‌هزار سال توسطِ افراد یا گروه‌هایی از کاهنانِ یهودی به اسم 26 پیغمبری که نام‌شان بر این کتاب‌ها نهاده شده نوشته شده‌اند. عهدِ جدید نیز که چهار کتابِ اولِ آن اختصاصاً انجیل نامیده می‌شود، جمعاً شامل 27 کتاب و رساله است که در طولِ دو قرن توسطِ افرادی مختلف نوشته شده‌اند که هیچ‌یک از آن‌ها از حواریونِ عیسی نبوده‌اند. خودِ عیسی تا هنگام مرگِ خویش اساساً از وجودِ کتابی به‌نام انجیل بی‌خبر بوده است.
[اما] تقریباً همه‌یِ مسلمانانِ جهان – من‌جمله ایرانیان – بر این تصورند که تورات و انجیل دو کتابی هستند که از جانبِ خداوند بر موسی و عیسی نازل شده‌اند، به‌همان صورت که قرآن بر محمد نازل شده است. این اعتقاد عمدتاً از تصریح خودِ قرآن ناشی شده است که: ”آن خدایی که قرآن را بر تو (محمد) فرستاد، تورات و انجیل را نیز بر موسی و عیسی فرستاد.“ (به‌عنوانِ نمونه: سوم از آلِ عمران) ولی واقع امر این است که تورات و انجیل، هیچ‌کدام نه کتابی واحد هستند و نه موسی و عیسی آن‌ها را به‌صورتِ وحی از آسمان دریافت داشته‌اند. در تاریخ مذاهبِ جهان تنها شخص دیگری به‌غیر از محمد که مدعی دریافتِ مستقیم کتابی از جانبِ خداوند شده، جوزف اسمیت بنیان‌گذار فرقه‌یِ مذهبی مورمون در آمریکا [2] است.
اصل زیربنائی هر سه آئین ”توحیدی“ این است که آفریننده و گرداننده‌یِ کائنات خدایِ واحدی است که در تورات یهوه، در انجیل پدر آسمانی و در قرآن الله نام دارد. در هر سه‌یِ این کتاب‌ها آفرینش کائنات و خلقتِ آدم به‌دستِ این خداوند به‌صورتی مشابه روایت شده است. پیامبرانی که وی برایِ نوع بشر می‌فرستد پیامبرانی مشترک هستند، و قوانین مذهبی که اعلام می‌دارد قوانینی غالباً مشابهند. با اینهمه، ماهیتِ آسمانی و زمینی این خدا در آئین‌هایِ یهودی و مسیحی و اسلام به‌صورتی چنان بنیادی با یکدیگر تباین و گاه صریحاً تناقض دارد که غالباً یکی دانستن این سه خدا را غیرممکن می‌کند. جهانِ توحیدی اگر هم در تئوری یک خدایِ واحد بیش ندارد، در عمل دارایِ سه خدا است که وجوهِ اختلافِ آن‌ها بیش‌تر از وجوهِ مشترکشان است.
خدایِ تورات که يهوه نام دارد (و در تورات 6823 بار از او نام برده شده است) صرفاً خدایِ قوم يهود است و خودش نيز خدایی صددرصد يهودی است. پیامبرانی که از جانبِ خود می‌فرستد منحصراً پیامبرانِ ملتِ یهودند و به کفر یا ایمانِ دیگران کاری ندارند. تعالیم و قوانین آنان کلاً بر این محور می‌گردد که منافع خاص قوم یهود از هر راهی که لازم باشد حفظ شود، ولو این مستلزم آن باشد که مسائل اخلاقی و انسانی بسیاری زیر پا گذاشته شوند و حقوق مشروع ملت‌هایِ دیگری نادیده گرفته شوند یا ]]>  

1) تفاوت‌هایی سترگ‌تر از اشتراک: خدا در یهودیت، مسیحیت و اسلام [1]
آنچه امروز در جهانِ مسیحیت به‌نام کتابِ مقدس (Bible) عرضه می‌شود، مجموعه‌ای از دو بخش ”عهدِ عتیق“ و ”عهدِ جدید“ است که تورات قسمتی از بخش اول و انجیل قسمتی از بخش دوم آن است. عهدِ عتیق که پنج کتابِ اولِ آن اختصاصاً ”توراه“ نام دارد، جمعاً شامل 24 کتاب است که نه تنها به‌صورتِ یک‌جا نازل نشده‌اند، بلکه تدریجاً و در طولِ بیش از یک‌هزار سال توسطِ افراد یا گروه‌هایی از کاهنانِ یهودی به اسم 26 پیغمبری که نام‌شان بر این کتاب‌ها نهاده شده نوشته شده‌اند. عهدِ جدید نیز که چهار کتابِ اولِ آن اختصاصاً انجیل نامیده می‌شود، جمعاً شامل 27 کتاب و رساله است که در طولِ دو قرن توسطِ افرادی مختلف نوشته شده‌اند که هیچ‌یک از آن‌ها از حواریونِ عیسی نبوده‌اند. خودِ عیسی تا هنگام مرگِ خویش اساساً از وجودِ کتابی به‌نام انجیل بی‌خبر بوده است.
[اما] تقریباً همه‌یِ مسلمانانِ جهان – من‌جمله ایرانیان – بر این تصورند که تورات و انجیل دو کتابی هستند که از جانبِ خداوند بر موسی و عیسی نازل شده‌اند، به‌همان صورت که قرآن بر محمد نازل شده است. این اعتقاد عمدتاً از تصریح خودِ قرآن ناشی شده است که: ”آن خدایی که قرآن را بر تو (محمد) فرستاد، تورات و انجیل را نیز بر موسی و عیسی فرستاد.“ (به‌عنوانِ نمونه: سوم از آلِ عمران) ولی واقع امر این است که تورات و انجیل، هیچ‌کدام نه کتابی واحد هستند و نه موسی و عیسی آن‌ها را به‌صورتِ وحی از آسمان دریافت داشته‌اند. در تاریخ مذاهبِ جهان تنها شخص دیگری به‌غیر از محمد که مدعی دریافتِ مستقیم کتابی از جانبِ خداوند شده، جوزف اسمیت بنیان‌گذار فرقه‌یِ مذهبی مورمون در آمریکا [2] است.
اصل زیربنائی هر سه آئین ”توحیدی“ این است که آفریننده و گرداننده‌یِ کائنات خدایِ واحدی است که در تورات یهوه، در انجیل پدر آسمانی و در قرآن الله نام دارد. در هر سه‌یِ این کتاب‌ها آفرینش کائنات و خلقتِ آدم به‌دستِ این خداوند به‌صورتی مشابه روایت شده است. پیامبرانی که وی برایِ نوع بشر می‌فرستد پیامبرانی مشترک هستند، و قوانین مذهبی که اعلام می‌دارد قوانینی غالباً مشابهند. با اینهمه، ماهیتِ آسمانی و زمینی این خدا در آئین‌هایِ یهودی و مسیحی و اسلام به‌صورتی چنان بنیادی با یکدیگر تباین و گاه صریحاً تناقض دارد که غالباً یکی دانستن این سه خدا را غیرممکن می‌کند. جهانِ توحیدی اگر هم در تئوری یک خدایِ واحد بیش ندارد، در عمل دارایِ سه خدا است که وجوهِ اختلافِ آن‌ها بیش‌تر از وجوهِ مشترکشان است.
خدایِ تورات که يهوه نام دارد (و در تورات 6823 بار از او نام برده شده است) صرفاً خدایِ قوم يهود است و خودش نيز خدایی صددرصد يهودی است. پیامبرانی که از جانبِ خود می‌فرستد منحصراً پیامبرانِ ملتِ یهودند و به کفر یا ایمانِ دیگران کاری ندارند. تعالیم و قوانین آنان کلاً بر این محور می‌گردد که منافع خاص قوم یهود از هر راهی که لازم باشد حفظ شود، ولو این مستلزم آن باشد که مسائل اخلاقی و انسانی بسیاری زیر پا گذاشته شوند و حقوق مشروع ملت‌هایِ دیگری نادیده گرفته شوند یا ]]> http://hezartou.com/firstpage.php?uid=38 http://feedproxy.google.com/~r/hezartou/magazine/~3/6_QTgh6Tds4/article.php Fri, 30 May 2008 13:00:00 GMT admin خدا سام واثقی

اینک اینجا، من نشسته‌ام، شِکل می‌بخشم به انسان‌ها،
نقشی از نقشِ خودم
جنسی از تبارِ من، که می‌دانم
خنده وُ گریه،
لذّت وُ شادی، درتَوان‌اش هست، یا
پشت‌کردن
به‌تو، همچو من!

ی.و. گوته، پرومِتِئوس 1774


آخرین‌بار بود، که قرار‌گذاشته بودیم، همدیگر را ببینیم: او، که ’نویسنده‘ی این داستان بود و من، که ’خواننده‘‌اش بودم.

و با‌اینکه به پهنای اقیانوسِ اطلس از‌هَم فاصله داشتیم ـ «او» در شهرکی نزدیک مونرئال (Montréal) در سرمای زمستان 2003 در آپارتمانی اجاره‌ای کنارِ میزِ وسطِ اطاقِ نشیمن، که اطاقِ خواب، اطاقِ کار... و در گوشه‌ای نیز ’کمی‘ آشپز‌خانه بود، نشسته‌بود و با حوصله می‌نوشت؛ من در برلینِ شرقی، که البتّه دیگر بلوکِ شرق حساب نمی‌شد، گوشه‌ی دِنجی در کتاب‌خانه‌ی دانشگاه هومبولدت (Humboldt) رونوشت‌ها و کتاب‌هایم را جمع‌می‌کردم، تا هر‌چه‌زودتر به قرار ملاقات‌ِمان در یک عتیقه‌فروشی در "خیابان اونترـ‌دِن‌ـ‌لیندِن" (Straße Unter-den-Linden)، نزدیکِ دروازه‌ی براندِنبورگ (Brandeburger Tor) بِرِسَم.

نگاهی به ساعتِ کهنه‌ی روسی‌ام انداختم، که بَعد از ’فروریختن‘ دیوار بِرلین (به اصطلاح خودِ آلمانی‌ها Fall der Mauer) از یک سربازِ روس خریده‌بودم ـ در‌آن‌هنگام سربازانِ روس، پیش‌از ترکِ آلمان، هر‌چه داشتند ’آب‌می‌کردند‘ تا با ’جیبِ پُر‘ به‌خانه برگردند ـ و پیش‌از‌آن‌که این جمله‌ طولانی‌تر شود و بیشتر دَرهَم گِرِه‌بخورد، حساب‌دستم‌‌آمد که احتمالاً دیر می‌رسم سرِ قرارم. می‌دانستم، که این آخرین‌ دیدارِ من با «او» خواهد‌بود، «این موضوع» باید تمام می‌شد، ذهنم به‌اندازه‌ی کافی ـ شاید هم بیش‌از‌حدّ ـ مشغول «او» شده‌بود. می‌خواستم برای آخرین‌بار با «او» صحبت کنم: دِرریدا (Jacques Derrida) می‌گفت "آدم ’ناگزیر‘ همه چیز را با ’به‌یاد‌آوردن‘ شروع می‌کند ... این «قانون» (نه ’یک قانون‘ بلکه «قانون») است."

از کتاب‌خانه که بیرون‌زَدَم، خیابان شلوغ بود، عصر یک روز داغ تابستانی سال‌ 2006 ، وسط شهر بِرلین ـ یک لحظه یادِ زمستان‌های سرد مونرئال افتادم. آن روزها مردم وضعِ جیبشان بهتر بود و عصر که می‌شد در خیابان‌ها وِل می‌گشتند و پول خرج‌می‌کردند... قدم‌هایم را تُند‌کردم. به نیمه‌ی راه که ‌رسیدم، پیراهنم دیگر خیس شده بود و حسابی عرق می‌ریختم. ناگهان ’به‌یاد‘ آوردم، چرا به‌‌یادِ ژاک دِرریدا افتاده‌بودم، من دائم با او مُشکل داشتم: همیشه و هر‌جا با حرف‌هایش به ذهنم ’تجاوز‘ می‌کرد‌، "آدم ’ناگزیر‘ همه‌چیز‌را با ’به‌یاد‌آوردن‘ شروع‌می‌کند ... این «قانون» است." من، امّا، می‌خواستم فراموش‌کنم، چرا‌که می‌خواستم به‌خود بقبولانم که "آدم ’ناگزیر‘ همه‌چیز را با ’فراموش‌کردن‘ به‌پایان می‌رساند ... این «قانون» است!" مشکلم، امّا، این‌ بود که..." دیگر کمابیش می‌دویدَم و به نَفَس‌نَفَس افتاده‌بودم "... ژاک دِرریدا حق داشت: حتّی ]]>

اینک اینجا، من نشسته‌ام، شِکل می‌بخشم به انسان‌ها،
نقشی از نقشِ خودم
جنسی از تبارِ من، که می‌دانم
خنده وُ گریه،
لذّت وُ شادی، درتَوان‌اش هست، یا
پشت‌کردن
به‌تو، همچو من!

ی.و. گوته، پرومِتِئوس 1774


آخرین‌بار بود، که قرار‌گذاشته بودیم، همدیگر را ببینیم: او، که ’نویسنده‘ی این داستان بود و من، که ’خواننده‘‌اش بودم.

و با‌اینکه به پهنای اقیانوسِ اطلس از‌هَم فاصله داشتیم ـ «او» در شهرکی نزدیک مونرئال (Montréal) در سرمای زمستان 2003 در آپارتمانی اجاره‌ای کنارِ میزِ وسطِ اطاقِ نشیمن، که اطاقِ خواب، اطاقِ کار... و در گوشه‌ای نیز ’کمی‘ آشپز‌خانه بود، نشسته‌بود و با حوصله می‌نوشت؛ من در برلینِ شرقی، که البتّه دیگر بلوکِ شرق حساب نمی‌شد، گوشه‌ی دِنجی در کتاب‌خانه‌ی دانشگاه هومبولدت (Humboldt) رونوشت‌ها و کتاب‌هایم را جمع‌می‌کردم، تا هر‌چه‌زودتر به قرار ملاقات‌ِمان در یک عتیقه‌فروشی در "خیابان اونترـ‌دِن‌ـ‌لیندِن" (Straße Unter-den-Linden)، نزدیکِ دروازه‌ی براندِنبورگ (Brandeburger Tor) بِرِسَم.

نگاهی به ساعتِ کهنه‌ی روسی‌ام انداختم، که بَعد از ’فروریختن‘ دیوار بِرلین (به اصطلاح خودِ آلمانی‌ها Fall der Mauer) از یک سربازِ روس خریده‌بودم ـ در‌آن‌هنگام سربازانِ روس، پیش‌از ترکِ آلمان، هر‌چه داشتند ’آب‌می‌کردند‘ تا با ’جیبِ پُر‘ به‌خانه برگردند ـ و پیش‌از‌آن‌که این جمله‌ طولانی‌تر شود و بیشتر دَرهَم گِرِه‌بخورد، حساب‌دستم‌‌آمد که احتمالاً دیر می‌رسم سرِ قرارم. می‌دانستم، که این آخرین‌ دیدارِ من با «او» خواهد‌بود، «این موضوع» باید تمام می‌شد، ذهنم به‌اندازه‌ی کافی ـ شاید هم بیش‌از‌حدّ ـ مشغول «او» شده‌بود. می‌خواستم برای آخرین‌بار با «او» صحبت کنم: دِرریدا (Jacques Derrida) می‌گفت "آدم ’ناگزیر‘ همه چیز را با ’به‌یاد‌آوردن‘ شروع می‌کند ... این «قانون» (نه ’یک قانون‘ بلکه «قانون») است."

از کتاب‌خانه که بیرون‌زَدَم، خیابان شلوغ بود، عصر یک روز داغ تابستانی سال‌ 2006 ، وسط شهر بِرلین ـ یک لحظه یادِ زمستان‌های سرد مونرئال افتادم. آن روزها مردم وضعِ جیبشان بهتر بود و عصر که می‌شد در خیابان‌ها وِل می‌گشتند و پول خرج‌می‌کردند... قدم‌هایم را تُند‌کردم. به نیمه‌ی راه که ‌رسیدم، پیراهنم دیگر خیس شده بود و حسابی عرق می‌ریختم. ناگهان ’به‌یاد‘ آوردم، چرا به‌‌یادِ ژاک دِرریدا افتاده‌بودم، من دائم با او مُشکل داشتم: همیشه و هر‌جا با حرف‌هایش به ذهنم ’تجاوز‘ می‌کرد‌، "آدم ’ناگزیر‘ همه‌چیز‌را با ’به‌یاد‌آوردن‘ شروع‌می‌کند ... این «قانون» است." من، امّا، می‌خواستم فراموش‌کنم، چرا‌که می‌خواستم به‌خود بقبولانم که "آدم ’ناگزیر‘ همه‌چیز را با ’فراموش‌کردن‘ به‌پایان می‌رساند ... این «قانون» است!" مشکلم، امّا، این‌ بود که..." دیگر کمابیش می‌دویدَم و به نَفَس‌نَفَس افتاده‌بودم "... ژاک دِرریدا حق داشت: حتّی ]]> http://hezartou.com/article.php?arid=2499&uid=38 http://feedproxy.google.com/~r/hezartou/magazine/~3/otNnlB8W6g0/article.php Fri, 30 May 2008 13:00:00 GMT admin خدا سورا
حال بر اساس سیستم دیالکتیکی مسلما تفکر آنتی تز (برابر نهاد) درست در همین جا می بایست ظهور کند. در عوض چنین کاستی ها و نقدهایی که به سیستم تفکر خدامحوری در نظام جهان بینی انسان وارد می شود تفکری متقابلا به وجود آمد که این بار انسان محوری و در نهایت به رد خداپرستی انجامید. این سیستم تفکری در درجه نخست همانند تمامی حرکتها و تفکرات جدید، هویت خود را از راه پیش کشیدن کاستی های نظام قبلی بدست آورد و سعی کرد در مرحله ی بعد هویت خود را از راه پاسخ گویی به کاستی ها و در نهایت حذف و نابودی سیستم قبل به دست آورد. این به قولی ساختن، ویران کردن و دوباره ساختن اساس تفکر پویای انسان طالب پاسخ است. مسلما در این مسیر، آنچه مهم است اندیشیدن دوباره به مقولاتی است که این نظام (انسان مداری) آن را دسته بندی و شکل داده است و دیدن سازه های سیستم نقد کننده که حال خود را همچون سیستم تفکری نشان داده و هویت خود را ساخته است. مسیری که این نظام آنتی تز طی می کند بسیار به ثبات و اثبات مطالب و مسائلی که پیش رو گذاشته و نقدهایی که از سیستم دیگر کرده کمک می کند. به طور قاطع می توان گفت هیچ سیستم تفکری خالی از کاستی نیست. و در این راه بررسی مجدد این سیستم دیگر ضروری جلوه می کند. راه حلهایی همچون عدم قطعیت و نسبی بودن مسائل به زعم بنده یا سخن از نیروی استعلایی کانت است یا قبول کردن عدم قطعیت و پذیرش نسبیت در معنای مطلق آن! که در دو طرف این مسیر قرار گرفتن خود سئوالات متعددی را به وجود می آورد که گاه توجیه ناپذیر است. حرکت کردن به سمت و سوی به وجود آوردن یک نظام فکری دیگر بر آمده از دو نظام یا نظامهای ]]>
حال بر اساس سیستم دیالکتیکی مسلما تفکر آنتی تز (برابر نهاد) درست در همین جا می بایست ظهور کند. در عوض چنین کاستی ها و نقدهایی که به سیستم تفکر خدامحوری در نظام جهان بینی انسان وارد می شود تفکری متقابلا به وجود آمد که این بار انسان محوری و در نهایت به رد خداپرستی انجامید. این سیستم تفکری در درجه نخست همانند تمامی حرکتها و تفکرات جدید، هویت خود را از راه پیش کشیدن کاستی های نظام قبلی بدست آورد و سعی کرد در مرحله ی بعد هویت خود را از راه پاسخ گویی به کاستی ها و در نهایت حذف و نابودی سیستم قبل به دست آورد. این به قولی ساختن، ویران کردن و دوباره ساختن اساس تفکر پویای انسان طالب پاسخ است. مسلما در این مسیر، آنچه مهم است اندیشیدن دوباره به مقولاتی است که این نظام (انسان مداری) آن را دسته بندی و شکل داده است و دیدن سازه های سیستم نقد کننده که حال خود را همچون سیستم تفکری نشان داده و هویت خود را ساخته است. مسیری که این نظام آنتی تز طی می کند بسیار به ثبات و اثبات مطالب و مسائلی که پیش رو گذاشته و نقدهایی که از سیستم دیگر کرده کمک می کند. به طور قاطع می توان گفت هیچ سیستم تفکری خالی از کاستی نیست. و در این راه بررسی مجدد این سیستم دیگر ضروری جلوه می کند. راه حلهایی همچون عدم قطعیت و نسبی بودن مسائل به زعم بنده یا سخن از نیروی استعلایی کانت است یا قبول کردن عدم قطعیت و پذیرش نسبیت در معنای مطلق آن! که در دو طرف این مسیر قرار گرفتن خود سئوالات متعددی را به وجود می آورد که گاه توجیه ناپذیر است. حرکت کردن به سمت و سوی به وجود آوردن یک نظام فکری دیگر بر آمده از دو نظام یا نظامهای ]]> http://hezartou.com/article.php?arid=2481&uid=38 http://feedproxy.google.com/~r/hezartou/magazine/~3/-OQ8qqv5JRw/article.php Fri, 30 May 2008 13:00:00 GMT admin خدا سیما عبارتِ مشهوری‌ست که می‌گوید راه‌های رسیدن به خداوند متعدّد و به عددِ اَنفُس‌ست. بعضی به طریقت و شب‌بیداری و چلّه‌نشینی، ذاتِ خداوندی را تجربه می‌کنند و برخی دیگر به شریعت و نماز و ذکر و دعا و دیگران به حقیقت. هر یک هم این تجربه را نامی نهاده‌اند؛ بعضی از روشنایی و نیروانا و بعضی از رهایی و فنای فی‌الله سخن می‌گویند.

رابرت میِ متألّه، مُدلی برای نمایشِ شماتیک «خود» دارد که به بیانِ ساده‌شده، می‌توان آنرا هِرَمی چهار بخشی دید که در کَفَش «خودِ» آگاهِ عامل بر پایه‌ی قواعد اجتماعی قرار گرفته و در رأسش «خودِ» روحانیِ عامل بر اساس ایمان. در بین این‌دو، در مرتبه‌ی دوّم «خودِ» ناآگاهِ فرویدی – عمل‌کننده در هیجان – و در وهله‌ی بالاتر، «خودِ» ناآگاهِ یونگی – عمل‌کننده طبق عدالت – استقرار یافته. مِی ادّعا می‌کند که نوکِ هرم همان‌جاست که انسان در تماسِ با خداوند قرار می‌گیرد و به تجربه‌ای روحانی می‌رسد و عالمِ رُبوبی را درمی‌یابد. در واقع تجربه‌ی معنوی انسان، هنگامي حادث می‌شود که با خودِ روحانیش عمل کند. انگار خداوند جایی فرای «خود» و بیرونِ انسان نشسته (همان‌طور که مثلاً اجتماع و گذشته‌ی آدمی‌زاده نسبت به او بیرونی‌ست) و در چنان شرایطی آدمی با او در تماس قرار می‌گیرد. مُدل و شرحِ مِی، البتّه زوایا و نکاتِ دیگری دارد – که در اینجا نیازی به ذکرشان نمی‌بینم. آنچه برایم اهمیّت دارد تجربه‌ی غیرِ قابلِ وصفی‌ست که بعضی انسان‌ها – حتّا در تجربه‌ی روزانه‌شان –گاهی به آن دست می‌یابند و در آن هنگام حالتی بهشان دست می‌دهد که آنرا برخی الهام یا «به دل افتادن» می‌خوانند و بعضی دیگر از آن به آرامش و سکون و اطمینان یاد می‌کنند.

مُدلِ شماتیک مِی – این‌را در خود دارد یا نه – گَُمانی را زنده می‌سازد که انگاری خداوند فَرای انسان نشسته و آدمی در لحظاتی، با بالارفتن از پلّه‌های نَفْس – احتمالاً بعد از تلاشها و دشواری‌ها – در موقعیّتی قرار می‌گیرد و به آنی حالتی معنوی به او دست می‌دهد. نه که مُدل می دقیقاً حاوی چنین تمایزی باشد؛ امّا در نظرم نماینده‌ی آن شیوه‌هایی از نزدیکی به خداوند است که او را تنها در اوقاتی خاص و تحتِ شرایطی ویژه قابل دسترس می‌دانند و لازمه‌ی تماسِ با خداوند را تعالی و بالارفتن از مراحلِ مختلفِ نفس و رسیدن به آن وجودِ بیرونی و ماورایی می‌بینند.

امّا در برابرِ این نگاه، احتمالاً می‌توان از دیدگاهِ دیگری صحبت کرد. نگاهی رهاتر که در آن خداوند در تمامِ لحظات و بدونِ پیش‌شرطْ قابلِ دسترس است؛ چنان‌که هر فردِ نزدیک و شخصِ رفیقی قابلِ دسترس است. در این چشم‌انداز، ایمانْ معنایی غیر از فنا شدن می‌دهد: خودِ متعالی غریبی در کار نیست؛ خودی که انسان باید به آن برسد، همان خودِ واقعی اوست. او در تمامِ لحظات و هر وقت که بخواهد، می‌تواند در تماس با خدواند قرار گیرد. رویارویی شخص و خداوند، رویارویی مجذوبانه‌ای‌ست که در آن فرد و خداوند هر دو هم را خطاب می‌کنند:‌ خطابی به صیغه‌ی مفرد و صمیمانه. چنین تماسی هول و وَلایی را که موسا تجربه کرد؛ دردِ عیسا را بر صلیب و چندین و چند روز نشستنِ بودا را زیرِ درخت در خود ندارد. آنچه هست خدای همیشه در دسترسی‌ست که با شخصی‌ترین آیین‌ها و ]]> عبارتِ مشهوری‌ست که می‌گوید راه‌های رسیدن به خداوند متعدّد و به عددِ اَنفُس‌ست. بعضی به طریقت و شب‌بیداری و چلّه‌نشینی، ذاتِ خداوندی را تجربه می‌کنند و برخی دیگر به شریعت و نماز و ذکر و دعا و دیگران به حقیقت. هر یک هم این تجربه را نامی نهاده‌اند؛ بعضی از روشنایی و نیروانا و بعضی از رهایی و فنای فی‌الله سخن می‌گویند.

رابرت میِ متألّه، مُدلی برای نمایشِ شماتیک «خود» دارد که به بیانِ ساده‌شده، می‌توان آنرا هِرَمی چهار بخشی دید که در کَفَش «خودِ» آگاهِ عامل بر پایه‌ی قواعد اجتماعی قرار گرفته و در رأسش «خودِ» روحانیِ عامل بر اساس ایمان. در بین این‌دو، در مرتبه‌ی دوّم «خودِ» ناآگاهِ فرویدی – عمل‌کننده در هیجان – و در وهله‌ی بالاتر، «خودِ» ناآگاهِ یونگی – عمل‌کننده طبق عدالت – استقرار یافته. مِی ادّعا می‌کند که نوکِ هرم همان‌جاست که انسان در تماسِ با خداوند قرار می‌گیرد و به تجربه‌ای روحانی می‌رسد و عالمِ رُبوبی را درمی‌یابد. در واقع تجربه‌ی معنوی انسان، هنگامي حادث می‌شود که با خودِ روحانیش عمل کند. انگار خداوند جایی فرای «خود» و بیرونِ انسان نشسته (همان‌طور که مثلاً اجتماع و گذشته‌ی آدمی‌زاده نسبت به او بیرونی‌ست) و در چنان شرایطی آدمی با او در تماس قرار می‌گیرد. مُدل و شرحِ مِی، البتّه زوایا و نکاتِ دیگری دارد – که در اینجا نیازی به ذکرشان نمی‌بینم. آنچه برایم اهمیّت دارد تجربه‌ی غیرِ قابلِ وصفی‌ست که بعضی انسان‌ها – حتّا در تجربه‌ی روزانه‌شان –گاهی به آن دست می‌یابند و در آن هنگام حالتی بهشان دست می‌دهد که آنرا برخی الهام یا «به دل افتادن» می‌خوانند و بعضی دیگر از آن به آرامش و سکون و اطمینان یاد می‌کنند.

مُدلِ شماتیک مِی – این‌را در خود دارد یا نه – گَُمانی را زنده می‌سازد که انگاری خداوند فَرای انسان نشسته و آدمی در لحظاتی، با بالارفتن از پلّه‌های نَفْس – احتمالاً بعد از تلاشها و دشواری‌ها – در موقعیّتی قرار می‌گیرد و به آنی حالتی معنوی به او دست می‌دهد. نه که مُدل می دقیقاً حاوی چنین تمایزی باشد؛ امّا در نظرم نماینده‌ی آن شیوه‌هایی از نزدیکی به خداوند است که او را تنها در اوقاتی خاص و تحتِ شرایطی ویژه قابل دسترس می‌دانند و لازمه‌ی تماسِ با خداوند را تعالی و بالارفتن از مراحلِ مختلفِ نفس و رسیدن به آن وجودِ بیرونی و ماورایی می‌بینند.

امّا در برابرِ این نگاه، احتمالاً می‌توان از دیدگاهِ دیگری صحبت کرد. نگاهی رهاتر که در آن خداوند در تمامِ لحظات و بدونِ پیش‌شرطْ قابلِ دسترس است؛ چنان‌که هر فردِ نزدیک و شخصِ رفیقی قابلِ دسترس است. در این چشم‌انداز، ایمانْ معنایی غیر از فنا شدن می‌دهد: خودِ متعالی غریبی در کار نیست؛ خودی که انسان باید به آن برسد، همان خودِ واقعی اوست. او در تمامِ لحظات و هر وقت که بخواهد، می‌تواند در تماس با خدواند قرار گیرد. رویارویی شخص و خداوند، رویارویی مجذوبانه‌ای‌ست که در آن فرد و خداوند هر دو هم را خطاب می‌کنند:‌ خطابی به صیغه‌ی مفرد و صمیمانه. چنین تماسی هول و وَلایی را که موسا تجربه کرد؛ دردِ عیسا را بر صلیب و چندین و چند روز نشستنِ بودا را زیرِ درخت در خود ندارد. آنچه هست خدای همیشه در دسترسی‌ست که با شخصی‌ترین آیین‌ها و ]]> http://hezartou.com/article.php?arid=2496&uid=38 http://feedproxy.google.com/~r/hezartou/magazine/~3/dJuq5BZ4NsA/article.php Fri, 30 May 2008 13:00:00 GMT admin خدا محسن مؤمنی مَه‌پاره
بسیاری از شما احتمالاً پیش از این داستان «مه‌پاره [1]» را شنیده‌اید. داستانِ پادشاهی که از زنان بدش می‌آمده و بعد به‌واسطه‌ی دیدن نقشی زیبا از چهره‌ی یک شاهزاده، عاشق او می‌شود. اما برای دستیابی به او باید سؤالی از او ‌می‌پرسیده که شاهزاده پاسخ آن را نداند، و پس از گذشت بیست روز و پرسیدن بیست پرسش، بالاخره آن پرسشی که او را به وصال معشوق می‌رساند را درمی‌یابد. (احتمالاً این نقطه آغاز زایش مسابقات بیست سؤالی بوده است) پرسش‌های او برای آنکه وقت‌گیر باشند و در پرتو آن‌ها پادشاه (سوریاکانتا) فرصت بیش‌تری برای دیدن معشوق داشته باشد، در قالب داستان مطرح می‌شده‌اند. هر روز یک داستان و هر داستان دربردارنده‌ی یک معما از شاهزاده‌ی زیبا.
داستان روز نخست، درباره‌ی ملحدی به نام «چارباکا»ست، که هیچ اعتقادی به خدای پیل‌چهر (گانشا گاناپاتی) ندارد. خدایی که تقدیر حوادث را در دست دارد و به پرستندگان خود (در جهان پرآشوب و پرحادثه) بختِ خوش، کامیابی و پیشرفت کار عطا می‌کند. (داستان پیل‌سر شدن این خداوند، به خاطر حفاظت‌اش از مادر نیز از داستان‌های شنیدنی هندوان است.)

داستان گانشا و چارباکا
چارباکا  قصد عروسی دارد. یکی از یاران‌‌اش از او می خواهد که برای به سلامت برگزار شدنِ عروسی، از جهت ادای کفاره‌ی گناهان، نذر و نیازی به درگاه خدای پیل‌چهر کند و از او استمداد طلبد تا زناشویی‌اش از حادثه و بلا در امان باشد. او در پاسخ اظهار می‌دارد که هیچ اعتقادی به گاناپاتی ندارد؛ «چه کسی می‌تواند تصور کند که خدایی با کله‌ی پیل وجود داشته باشد؟« و علاوه بر این معتقد است که عده‌ای شیاد، دغل و مزوّر، وِداها را از پیشِ خود ساخته‌اند و شعار و آیین قربانی علم کرده‌اند و آن‌ها را وسیله‌ی کسبِ درآمد از مردم نادان نموده‌اند، در حالی که در امور طبیعی هیچ دست غیبی‌ای در کار نیست؛ انسان کاری را که اراده کند می‌تواند به انجام رساند و هیچ نیازی به نذر و نیاز ندارد.  «تنها کسانی موفق و کامیاب می‌شوند که نقشه‌ی کار را بر پایه‌ی حزم و خرد استوار سازند. پیشرفت و کامیابی انسان در دست خود اوست.»  
باری، چارباکا عروسی خود را به راه می اندازد و گانشا برای تأدیب این بنده‌ی فرمان‌گریز و اعتقادستیز، گاوی را مأمور می‌کند تا تپاله‌ی مقدس‌اش را بر آستانه‌ی در خانه‌ی چارباکای ملحد بریزد. چارباکا روی تپاله می‌سُرَد و پای‌اش می‌شکند و تا خوب شدن پا عروس می‌میرد. دوست چارباکا او راتخطئه می‌کند و از او می‌خواهد ایمان بیاورد، اما چارباکا اظهار می‌دارد که «چه کسی می‌تواند پیش‌بینی کند که گاوی نکبتی بیاید . در کریاس خانه تپاله‌ بیاندازد. این چه ربطی به گاناپاتی دارد؟ نکند او به‌راستی بر تپاله‌اندازی تمام گاوان جهان نظارت دارد؟» و با این استدلال از پذیرفتن وجودِ خدا سر باز می‌زند. او دوباره بساط عروسی دیگری به راه می‌اندازد، اما این بار برای جلوگیری از حادثه‌ی پیشین گروهی رفتگر به خدمت می‌گیرد تا پیشاپیش حرکت او زمین را بروبند. گاناپاتی برای تادیب او از کلاغی بهره می‌گیرد و سنگی بر سر چارباکا می‌خورد، سرش می‌شکند و عروس‌اش می‌میرد. و در بار سوم که برای جلوگیری از حادثه‌ی ]]> مَه‌پاره
بسیاری از شما احتمالاً پیش از این داستان «مه‌پاره [1]» را شنیده‌اید. داستانِ پادشاهی که از زنان بدش می‌آمده و بعد به‌واسطه‌ی دیدن نقشی زیبا از چهره‌ی یک شاهزاده، عاشق او می‌شود. اما برای دستیابی به او باید سؤالی از او ‌می‌پرسیده که شاهزاده پاسخ آن را نداند، و پس از گذشت بیست روز و پرسیدن بیست پرسش، بالاخره آن پرسشی که او را به وصال معشوق می‌رساند را درمی‌یابد. (احتمالاً این نقطه آغاز زایش مسابقات بیست سؤالی بوده است) پرسش‌های او برای آنکه وقت‌گیر باشند و در پرتو آن‌ها پادشاه (سوریاکانتا) فرصت بیش‌تری برای دیدن معشوق داشته باشد، در قالب داستان مطرح می‌شده‌اند. هر روز یک داستان و هر داستان دربردارنده‌ی یک معما از شاهزاده‌ی زیبا.
داستان روز نخست، درباره‌ی ملحدی به نام «چارباکا»ست، که هیچ اعتقادی به خدای پیل‌چهر (گانشا گاناپاتی) ندارد. خدایی که تقدیر حوادث را در دست دارد و به پرستندگان خود (در جهان پرآشوب و پرحادثه) بختِ خوش، کامیابی و پیشرفت کار عطا می‌کند. (داستان پیل‌سر شدن این خداوند، به خاطر حفاظت‌اش از مادر نیز از داستان‌های شنیدنی هندوان است.)

داستان گانشا و چارباکا
چارباکا  قصد عروسی دارد. یکی از یاران‌‌اش از او می خواهد که برای به سلامت برگزار شدنِ عروسی، از جهت ادای کفاره‌ی گناهان، نذر و نیازی به درگاه خدای پیل‌چهر کند و از او استمداد طلبد تا زناشویی‌اش از حادثه و بلا در امان باشد. او در پاسخ اظهار می‌دارد که هیچ اعتقادی به گاناپاتی ندارد؛ «چه کسی می‌تواند تصور کند که خدایی با کله‌ی پیل وجود داشته باشد؟« و علاوه بر این معتقد است که عده‌ای شیاد، دغل و مزوّر، وِداها را از پیشِ خود ساخته‌اند و شعار و آیین قربانی علم کرده‌اند و آن‌ها را وسیله‌ی کسبِ درآمد از مردم نادان نموده‌اند، در حالی که در امور طبیعی هیچ دست غیبی‌ای در کار نیست؛ انسان کاری را که اراده کند می‌تواند به انجام رساند و هیچ نیازی به نذر و نیاز ندارد.  «تنها کسانی موفق و کامیاب می‌شوند که نقشه‌ی کار را بر پایه‌ی حزم و خرد استوار سازند. پیشرفت و کامیابی انسان در دست خود اوست.»  
باری، چارباکا عروسی خود را به راه می اندازد و گانشا برای تأدیب این بنده‌ی فرمان‌گریز و اعتقادستیز، گاوی را مأمور می‌کند تا تپاله‌ی مقدس‌اش را بر آستانه‌ی در خانه‌ی چارباکای ملحد بریزد. چارباکا روی تپاله می‌سُرَد و پای‌اش می‌شکند و تا خوب شدن پا عروس می‌میرد. دوست چارباکا او راتخطئه می‌کند و از او می‌خواهد ایمان بیاورد، اما چارباکا اظهار می‌دارد که «چه کسی می‌تواند پیش‌بینی کند که گاوی نکبتی بیاید . در کریاس خانه تپاله‌ بیاندازد. این چه ربطی به گاناپاتی دارد؟ نکند او به‌راستی بر تپاله‌اندازی تمام گاوان جهان نظارت دارد؟» و با این استدلال از پذیرفتن وجودِ خدا سر باز می‌زند. او دوباره بساط عروسی دیگری به راه می‌اندازد، اما این بار برای جلوگیری از حادثه‌ی پیشین گروهی رفتگر به خدمت می‌گیرد تا پیشاپیش حرکت او زمین را بروبند. گاناپاتی برای تادیب او از کلاغی بهره می‌گیرد و سنگی بر سر چارباکا می‌خورد، سرش می‌شکند و عروس‌اش می‌میرد. و در بار سوم که برای جلوگیری از حادثه‌ی ]]> http://hezartou.com/article.php?arid=2493&uid=38 http://feedproxy.google.com/~r/hezartou/magazine/~3/hnF8uhm0_7o/article.php Fri, 30 May 2008 13:00:00 GMT admin خدا محمد‌حسین واقف
دلم مي‌پرد به سمت آن‌همه تنهايي مانده در پس روزهاي تقويم و ياد خدايي مي‌افتم كه روزگاري از او مي‌ترسيديم و با هم مي‌پرستيديمش. ياد آن همه اميدي كه در آينده‌مان بود. ياد آن همه آرزو. طاقت نمي‌آورم. مي‌بينم امروز نه از او مي‌ترسم و نه مي‌پرستمش. تنها گاهي يادم مي‌افتد چقدر از او طلبكارم. همه‌مان طلبكاريم. آن‌هايي هم كه آن روزها نمي‌پرستيدندش.

گاهي دلم مي‌خواهد خداي اين زمين كسِ ديگري بود. ما هم مي‌رفتيم دنبال خدايانمان روي كوه المپ مي‌گشتيم. كلي خداي شاد و خجسته كه هرقدر هم تصورشان ابلهانه باشد لااقل در ديارشان مردمانِ شاد زندگي مي‌كردند. لابد جناب هرمس ماراناي بزرگ را هم آن‌جا مي‌بينيم.

يادم مي‌افتد روزگاري كسي بود در اين سرزمين. عين القضات بود گويا كه مي‌گفت ابليس و محمد دو روي يك سكه‌اند و يادم مي‌افتد اين همه ملال از پس روزهايي كه شيطاني هم به سراغ آدم نمي‌آيد. شيطان با كساني كار دارد كه كاري با خدايي داشته باشند. ما كه آن قدر تنها شديم كه همان خدا را هم نداريم.

حالا شما هم اگر مي‌بينيد باري از اين دل بر نمي‌داريد و دردي از آن كم نمي‌كنيد لطف كنيد و زحمتتان را كم كنيد و دنبال الاغ ديگري بگرديد كه تاب و توان كشيدن اين همه بار داشته باشد.

زياده عرضي ]]>
دلم مي‌پرد به سمت آن‌همه تنهايي مانده در پس روزهاي تقويم و ياد خدايي مي‌افتم كه روزگاري از او مي‌ترسيديم و با هم مي‌پرستيديمش. ياد آن همه اميدي كه در آينده‌مان بود. ياد آن همه آرزو. طاقت نمي‌آورم. مي‌بينم امروز نه از او مي‌ترسم و نه مي‌پرستمش. تنها گاهي يادم مي‌افتد چقدر از او طلبكارم. همه‌مان طلبكاريم. آن‌هايي هم كه آن روزها نمي‌پرستيدندش.

گاهي دلم مي‌خواهد خداي اين زمين كسِ ديگري بود. ما هم مي‌رفتيم دنبال خدايانمان روي كوه المپ مي‌گشتيم. كلي خداي شاد و خجسته كه هرقدر هم تصورشان ابلهانه باشد لااقل در ديارشان مردمانِ شاد زندگي مي‌كردند. لابد جناب هرمس ماراناي بزرگ را هم آن‌جا مي‌بينيم.

يادم مي‌افتد روزگاري كسي بود در اين سرزمين. عين القضات بود گويا كه مي‌گفت ابليس و محمد دو روي يك سكه‌اند و يادم مي‌افتد اين همه ملال از پس روزهايي كه شيطاني هم به سراغ آدم نمي‌آيد. شيطان با كساني كار دارد كه كاري با خدايي داشته باشند. ما كه آن قدر تنها شديم كه همان خدا را هم نداريم.

حالا شما هم اگر مي‌بينيد باري از اين دل بر نمي‌داريد و دردي از آن كم نمي‌كنيد لطف كنيد و زحمتتان را كم كنيد و دنبال الاغ ديگري بگرديد كه تاب و توان كشيدن اين همه بار داشته باشد.

زياده عرضي ]]> http://hezartou.com/article.php?arid=2486&uid=38 http://feedproxy.google.com/~r/hezartou/magazine/~3/uEEOK8O18RI/article.php Fri, 30 May 2008 13:00:00 GMT admin خدا مخلوق خدا: (تنها، عبوس، با چهره‌ای مه‌گرفته همچون مردگان در تختِ خود فرو رفته است.) لعنت! لعنت! لعنت!
بنده: (عصیان‌وار پیش رویِ خدا ایستاده و به او زل زده است) اهم!
خدا: که بود؟
بنده: من هستم!
خدا: تو؟ کیستی که بی‌فرمانِ من لب به سخن می‌گشایی؟
بنده: اگر تو خالق باشی، ناگزیر من نیز مخلوق هستم.
خدا: نامت چیست؟
بنده: شائول
خدا: از تبار آن قوم سرکش نیستی؟
بنده: آری!
خدا: بویِ یک جهود شامه‌ام را می‌آزارد.
بنده: من هم از بویِ خداوند در رنج هستم.
خدا: ...
بنده: باور کن!
خدا: (بهت‌زده) با من کاری داشتی؟
بنده: نمی‌دانم.
خدا: خوب!
بنده: هان؟
خدا: بگو و برو!
بنده: چرا نیستی؟
خدا: نیستم؟
بنده: می‌گویم چرا نیستی؟
خدا: چه می‌گویی؟
بنده: نیستی چرا؟
خدا: اگر نیستم پس تو با چه کسی سخن می‌گویی؟ خودت؟
بنده: گر می‌بودی هم تنها با خودم حرف می‌زدم. تو شایستگی گفت‌وگو نداری!
خدا: بی‌راهه رفتی. من خودِ تو ام.
بنده: خودِ من؟ خودِ من این‌جا در درون ام لانه دارد و تا جایی که به یاد دارم هیچ‌گاه خود را خدایِ موجود ندانسته است.
خدا: من در نظر تو چیستم؟ آیا نه اینکه خدایِ موجودم؟
بنده: موجود؟ هرگز! تو خدایِ موهومی. وانگهی اگر خدایِ موجودی پس بیرونِ من و در این جهان هستی نه درونِ من.
خدا: من هر دو جا و همه جا هستم.
بنده: هرجایی هستی یعنی؟
خدا: تو بپذیر که من هستم، آن‌گاه بر سر تعبیر راستین آن خودم هدایتت خواهم کرد.
بنده: تو زاییده‌یِ پندار و ترس آدمیانی.
خدا: سخنی نو بگو! این‌ها که گفتی پیش‌تر از بندگانِ کافرکیش خود فراوان شنیده‌ام.
بنده: تو ملعونی!
خدا: چه گفتی؟
بنده: ملعون!
خدا: خاموش! این سخن کهنه از آنِ من است. اگر بنده بگوید اما نوظهوری زهرآگین از واژگان آفریده است. چگونه است که زبانِ من را برایِ خود برمی‌گزینی؟ این چه جسارتی ست که بر من، خدایِ خود، روا داشته‌ای و نفرین من را بر خودم نثار می‌کنی؟
بنده: تو لعنت‌گری هستی که خود ملعونِ سراسر گیتی است.
خدا: گفتی نامت چه بود؟
بنده: شائول
خدا: حق تو و آن قوم خیره‌چشم همان بود که در دریایِ نیل همراه با مصریان نابودتان می‌کردم.
بنده: مگر نکردی؟
خدا: و آیا من نبودم که شما را از رنج بردگی فرعون و از میانه‌یِ نیل به‌سلامت رهانیدم؟
بنده: باور می‌کنی؟
خدا: من در آن عهد ناجی شما بودم. چگونه خود را انکار کنم؟
بنده: انکار کن!
خدا: من خدایِ تو هستم. آفریدگار تو! می‌فهمی؟
بنده: نه!
خدا: نمی‌فهمی؟
بنده: می‌فهمم.
خدا: خوب! گرچه کمی دیرهنگام اما سرانجام بندگی کردی. همیشه این قوم بیش از دیگران برایِ من دردسر داشته‌اند. همیشه می‌بایست برایِ بنی‌اسرائیل بیش از دیگران وقت بگذارم. تا بوده همین بوده!
بنده: خدایِ من هستی اما ملعونی!
خدا: شگفتا! همیشه نیز آنِ ایمانِ این قوم به آنِ الحادِ آنان چشم دوخته است.
بنده: انکار کن!
خدا: چه را؟
بنده: نجات را! تو رهاننده نبودی.
خدا: تو دیوانه‌ای! فرزندانِ اسرائیل همگی به جنونِ انکار دچار هستند.
بنده: دیوانگی در خدایان قاعده و در آدمیان استثناء است.
خدا: کین‌خواهی... این قوم انتقام‌جو از من، خدایِ خود، کینه‌یِ ازلی ]]> خدا: (تنها، عبوس، با چهره‌ای مه‌گرفته همچون مردگان در تختِ خود فرو رفته است.) لعنت! لعنت! لعنت!
بنده: (عصیان‌وار پیش رویِ خدا ایستاده و به او زل زده است) اهم!
خدا: که بود؟
بنده: من هستم!
خدا: تو؟ کیستی که بی‌فرمانِ من لب به سخن می‌گشایی؟
بنده: اگر تو خالق باشی، ناگزیر من نیز مخلوق هستم.
خدا: نامت چیست؟
بنده: شائول
خدا: از تبار آن قوم سرکش نیستی؟
بنده: آری!
خدا: بویِ یک جهود شامه‌ام را می‌آزارد.
بنده: من هم از بویِ خداوند در رنج هستم.
خدا: ...
بنده: باور کن!
خدا: (بهت‌زده) با من کاری داشتی؟
بنده: نمی‌دانم.
خدا: خوب!
بنده: هان؟
خدا: بگو و برو!
بنده: چرا نیستی؟
خدا: نیستم؟
بنده: می‌گویم چرا نیستی؟
خدا: چه می‌گویی؟
بنده: نیستی چرا؟
خدا: اگر نیستم پس تو با چه کسی سخن می‌گویی؟ خودت؟
بنده: گر می‌بودی هم تنها با خودم حرف می‌زدم. تو شایستگی گفت‌وگو نداری!
خدا: بی‌راهه رفتی. من خودِ تو ام.
بنده: خودِ من؟ خودِ من این‌جا در درون ام لانه دارد و تا جایی که به یاد دارم هیچ‌گاه خود را خدایِ موجود ندانسته است.
خدا: من در نظر تو چیستم؟ آیا نه اینکه خدایِ موجودم؟
بنده: موجود؟ هرگز! تو خدایِ موهومی. وانگهی اگر خدایِ موجودی پس بیرونِ من و در این جهان هستی نه درونِ من.
خدا: من هر دو جا و همه جا هستم.
بنده: هرجایی هستی یعنی؟
خدا: تو بپذیر که من هستم، آن‌گاه بر سر تعبیر راستین آن خودم هدایتت خواهم کرد.
بنده: تو زاییده‌یِ پندار و ترس آدمیانی.
خدا: سخنی نو بگو! این‌ها که گفتی پیش‌تر از بندگانِ کافرکیش خود فراوان شنیده‌ام.
بنده: تو ملعونی!
خدا: چه گفتی؟
بنده: ملعون!
خدا: خاموش! این سخن کهنه از آنِ من است. اگر بنده بگوید اما نوظهوری زهرآگین از واژگان آفریده است. چگونه است که زبانِ من را برایِ خود برمی‌گزینی؟ این چه جسارتی ست که بر من، خدایِ خود، روا داشته‌ای و نفرین من را بر خودم نثار می‌کنی؟
بنده: تو لعنت‌گری هستی که خود ملعونِ سراسر گیتی است.
خدا: گفتی نامت چه بود؟
بنده: شائول
خدا: حق تو و آن قوم خیره‌چشم همان بود که در دریایِ نیل همراه با مصریان نابودتان می‌کردم.
بنده: مگر نکردی؟
خدا: و آیا من نبودم که شما را از رنج بردگی فرعون و از میانه‌یِ نیل به‌سلامت رهانیدم؟
بنده: باور می‌کنی؟
خدا: من در آن عهد ناجی شما بودم. چگونه خود را انکار کنم؟
بنده: انکار کن!
خدا: من خدایِ تو هستم. آفریدگار تو! می‌فهمی؟
بنده: نه!
خدا: نمی‌فهمی؟
بنده: می‌فهمم.
خدا: خوب! گرچه کمی دیرهنگام اما سرانجام بندگی کردی. همیشه این قوم بیش از دیگران برایِ من دردسر داشته‌اند. همیشه می‌بایست برایِ بنی‌اسرائیل بیش از دیگران وقت بگذارم. تا بوده همین بوده!
بنده: خدایِ من هستی اما ملعونی!
خدا: شگفتا! همیشه نیز آنِ ایمانِ این قوم به آنِ الحادِ آنان چشم دوخته است.
بنده: انکار کن!
خدا: چه را؟
بنده: نجات را! تو رهاننده نبودی.
خدا: تو دیوانه‌ای! فرزندانِ اسرائیل همگی به جنونِ انکار دچار هستند.
بنده: دیوانگی در خدایان قاعده و در آدمیان استثناء است.
خدا: کین‌خواهی... این قوم انتقام‌جو از من، خدایِ خود، کینه‌یِ ازلی ]]> http://hezartou.com/article.php?arid=2479&uid=38 http://feedproxy.google.com/~r/hezartou/magazine/~3/yq0ysM3wBS4/article.php Fri, 30 May 2008 13:00:00 GMT admin خدا مکابیز http://hezartou.com/article.php?arid=2480&uid=38 http://feedproxy.google.com/~r/hezartou/magazine/~3/ivM9pg-_Akc/article.php Fri, 30 May 2008 13:00:00 GMT admin خدا میرزا پیکوفسکی http://hezartou.com/article.php?arid=2502&uid=38 http://feedproxy.google.com/~r/hezartou/magazine/~3/HTF3PSlEBa4/article.php Fri, 30 May 2008 13:00:00 GMT admin خدا نگین          دخترک٬ توی چمن‌ها بازی می‌کند. یک گل زرد قاصدک می‌چیند و صمغ که از توی ساقه‌ی درشتش چکه می کند روی دامنش٬ بهت‌زده به خون سپیدِ گل زل می‌زند و لب برمی‌چیند:- مُرد! می‌گویم – حیف. هنوز قاصدک نشده‌بود.
و فکر می‌کنم که دیگر هرگز قاصدک نمی‌شود؛ و دیگر حتی فکرش را هم نمی‌تواند بکند که قاصدک شدن چقدر با گل بودن فرق می‌کند.
به دخترک که سوگواراست٬ می‌گویم گل‌ها می‌روند توی زمین. بعد دوباره تبدیل می‌شوند به خاک و می‌روند توی دانه‌های تازه٬ بعد هزارتا از همین گل درمی‌آید. گلت در هزارهزار از خودش٬ دوباره برمی‌گردد. با تمام هزارهزار گل زرد٬ تبدیل به هزارهزار قاصدک رقصان می‌شود. توی هوا چرخ می‌زند و با هزارهزار بال سفید٬ برای هزارهزار بچه‌ی دیگر خبر می‌برد. بعد٬ برای آن هزار هزار بچه‌ تعریف می‌کند٬ که چطور یک گل زرد مرده٬ تبدیل به هزار هزار قاصدک سپید می‌شود. آن‌وقت اگر یک روزی از این‌جا رد شدی٬ بیا و قاصدک‌های گلت را لابه‌لای آن‌ها پیدا کن٬ حتماً می‌شناسی‌اش.
با یک حساب‌سرانگشتی٬ می‌داند که تا چند سال دیگر٬ نصف گل‌های این حوالی٬ نواده‌های همین جنازه‌‌ی زردند. می‌پرسد: آن‌وقت او هم می‌تواند مرا بشناسد؟
زل می‌زنم به دست‌هایش که زیادی کوچک‌اند. می‌گویم  حتماً می‌شناسد. در تمامی پرچمک‌های هزاران هزار قاصدکش٬ حتماً تو را به‌جا می‌آورد و می‌بخشد.
بچه باور می‌کند. دوباره به شوق‌ ِ بازی برمی‌گردد و سبکبار٬ قاصدک‌‌ها را فوت می‌کند.
"خدا" مرا ببخشد. با بچه‌ها نمی‌توان زیاد راست بود.

        زل زده‌ام به صورت کوچکش٬ که لای پارچه‌ی سفید گم می‌شود. کبود است و شأن مُردگی‌اش٬ راهم نمی‌دهد. می‌بردش به جهانی که نمی‌شناسم‌اش. نمی‌توانم صدایش کنم؛  دیگر نمی‌شناسم‌اش.
او را که چیدند٬ هزار هزار لکه‌ی سرخ بر دامن "او" چکید٬ که بازش‌نگرداند. و "او" باید بود٬ تا لکه‌ها را بر دامنش ببینم و کفر بگویم.

دست‌هایش از زیر پارچه‌ پیداست. گل‌های سپیدی را که روی حجم کوچک سپیدش گذاشته‌ایم٬ لمس می‌کنم. گرم‌اند. نه مثل گل‌هایی که تازه چیده باشند٬ ردیف کرده‌باشند پشت ویترین خنک گل‌فروشی٬ قبل از روزهایی که با گلدانی نامعلوم طی کنند؛ روبه‌روی جهانی که هنوز چند صباحی بیشتر از آن را ندیده‌اند.
این گل‌ها گرم‌اند. گرم و مچاله. تقریباً دیگر موقعشان است که بریزی‌شان توی سطل آشغال و دیگر حتی فکرش را هم نکنی. گلدانی هم اگر در کار نباشد٬ از همین حالایش برای ما تمام‌شده به حساب می‌آیند.
هرچند٬ همیشه جلوی گل‌فروشی‌ها پر از گل‌های شکسته است. از سر سهو این‌طور می‌شود. وگرنه هیچ گل‌فروشی٬ نمی‌خواهد گل‌هایش هدر بروند. چاره‌ای نیست. "خدا" باقی‌شان را حفظ کند.
همه می‌دانند؛ با هیچ کلکی نمی‌توان گل‌ها را از شکستن بازداشت. با هیچ ترفندی نمی‌شود جلوی مچاله شدن و از ریخت افتادنشان را گرفت. می‌دانم؛ و بی‌"خدا"یی که ببیند٬ عمر به این کوتاهی را نمی‌توان تاب آورد. باید باشد؛ و هست.
"خدا" مرا ببخشد٬ با مرگ کودکان نمی‌توان زیاد راست بود.
و زل می‌زنم به بنفشی که در چشم بر هم زدنی٬ توی سفیدِ گرم گم می‌شود.
     ]]>          دخترک٬ توی چمن‌ها بازی می‌کند. یک گل زرد قاصدک می‌چیند و صمغ که از توی ساقه‌ی درشتش چکه می کند روی دامنش٬ بهت‌زده به خون سپیدِ گل زل می‌زند و لب برمی‌چیند:- مُرد! می‌گویم – حیف. هنوز قاصدک نشده‌بود.
و فکر می‌کنم که دیگر هرگز قاصدک نمی‌شود؛ و دیگر حتی فکرش را هم نمی‌تواند بکند که قاصدک شدن چقدر با گل بودن فرق می‌کند.
به دخترک که سوگواراست٬ می‌گویم گل‌ها می‌روند توی زمین. بعد دوباره تبدیل می‌شوند به خاک و می‌روند توی دانه‌های تازه٬ بعد هزارتا از همین گل درمی‌آید. گلت در هزارهزار از خودش٬ دوباره برمی‌گردد. با تمام هزارهزار گل زرد٬ تبدیل به هزارهزار قاصدک رقصان می‌شود. توی هوا چرخ می‌زند و با هزارهزار بال سفید٬ برای هزارهزار بچه‌ی دیگر خبر می‌برد. بعد٬ برای آن هزار هزار بچه‌ تعریف می‌کند٬ که چطور یک گل زرد مرده٬ تبدیل به هزار هزار قاصدک سپید می‌شود. آن‌وقت اگر یک روزی از این‌جا رد شدی٬ بیا و قاصدک‌های گلت را لابه‌لای آن‌ها پیدا کن٬ حتماً می‌شناسی‌اش.
با یک حساب‌سرانگشتی٬ می‌داند که تا چند سال دیگر٬ نصف گل‌های این حوالی٬ نواده‌های همین جنازه‌‌ی زردند. می‌پرسد: آن‌وقت او هم می‌تواند مرا بشناسد؟
زل می‌زنم به دست‌هایش که زیادی کوچک‌اند. می‌گویم  حتماً می‌شناسد. در تمامی پرچمک‌های هزاران هزار قاصدکش٬ حتماً تو را به‌جا می‌آورد و می‌بخشد.
بچه باور می‌کند. دوباره به شوق‌ ِ بازی برمی‌گردد و سبکبار٬ قاصدک‌‌ها را فوت می‌کند.
"خدا" مرا ببخشد. با بچه‌ها نمی‌توان زیاد راست بود.

        زل زده‌ام به صورت کوچکش٬ که لای پارچه‌ی سفید گم می‌شود. کبود است و شأن مُردگی‌اش٬ راهم نمی‌دهد. می‌بردش به جهانی که نمی‌شناسم‌اش. نمی‌توانم صدایش کنم؛  دیگر نمی‌شناسم‌اش.
او را که چیدند٬ هزار هزار لکه‌ی سرخ بر دامن "او" چکید٬ که بازش‌نگرداند. و "او" باید بود٬ تا لکه‌ها را بر دامنش ببینم و کفر بگویم.

دست‌هایش از زیر پارچه‌ پیداست. گل‌های سپیدی را که روی حجم کوچک سپیدش گذاشته‌ایم٬ لمس می‌کنم. گرم‌اند. نه مثل گل‌هایی که تازه چیده باشند٬ ردیف کرده‌باشند پشت ویترین خنک گل‌فروشی٬ قبل از روزهایی که با گلدانی نامعلوم طی کنند؛ روبه‌روی جهانی که هنوز چند صباحی بیشتر از آن را ندیده‌اند.
این گل‌ها گرم‌اند. گرم و مچاله. تقریباً دیگر موقعشان است که بریزی‌شان توی سطل آشغال و دیگر حتی فکرش را هم نکنی. گلدانی هم اگر در کار نباشد٬ از همین حالایش برای ما تمام‌شده به حساب می‌آیند.
هرچند٬ همیشه جلوی گل‌فروشی‌ها پر از گل‌های شکسته است. از سر سهو این‌طور می‌شود. وگرنه هیچ گل‌فروشی٬ نمی‌خواهد گل‌هایش هدر بروند. چاره‌ای نیست. "خدا" باقی‌شان را حفظ کند.
همه می‌دانند؛ با هیچ کلکی نمی‌توان گل‌ها را از شکستن بازداشت. با هیچ ترفندی نمی‌شود جلوی مچاله شدن و از ریخت افتادنشان را گرفت. می‌دانم؛ و بی‌"خدا"یی که ببیند٬ عمر به این کوتاهی را نمی‌توان تاب آورد. باید باشد؛ و هست.
"خدا" مرا ببخشد٬ با مرگ کودکان نمی‌توان زیاد راست بود.
و زل می‌زنم به بنفشی که در چشم بر هم زدنی٬ توی سفیدِ گرم گم می‌شود.
     ]]> http://hezartou.com/article.php?arid=2491&uid=38 http://feedproxy.google.com/~r/hezartou/magazine/~3/lknUVo5uQpM/article.php Fri, 30 May 2008 13:00:00 GMT admin خدا نیما قاسمی راز یزدان‌شناسی
تأملات فوئرباخی*

1- « ... گذار تکامل دینی که به طور کلی نشان داده شد به ویژه عبارت از این است که انسان بیشتر و بیشتر از خدا می‌آهیزد و بیشتر و بیشتر به خود اسناد می‌دهد. این به ویژه در باور به وحی آشکار است. آنچه در نسلی دیرتر یا در مردمانی با فرهنگ‌تر، سرشت و یا خرد آن را می‌دهد، برای عصری زودتر یا مردمی کم‌فرهنگ‌تر، داده‌ی خداست.» (ذات مسیحیت) در متنی خواندم که سرخپوستی آمریکایی با ابتکارات و بدعت‌هایی که میان مردم قبیله‌ی خود نهاد در میان همعصران و نسل‌های بعد همچون یک نیم-‌خدا پرستیده شد! این بدعت‌ها چیزی از قبیل تغییر یکی دو رسم خشن حقوقی و جایگزین کردن روش معامله‌ی پایاپای (کالا به کالا) با روش پولی معامله بودند. اما ابداعات آن چنان گره‌گشای کار مردمان بود که مبدع‌اش را به چنان جایگاهی در تاریخ قوم خود رسانید. این سرخپوست – چنانکه شیوه‌ی مردمان کهن است – ابدعات خود را حاصل مشاهدات عرفانی خود در حالت خواب یا خلسه می‌پنداشت. ظریف اینجاست که هر خواننده‌ی این متن – که حتی چیزی از فوئرباخ به گوشش نخورده باشد – با خود می‌گوید چنین ابداعاتی که تا بدین حد برای جوامع پیشرفته، ابتدایی می‌نمایند تنها می‌باید برای یک قبیله‌ی سرخپوست این چنین شگرف جلوه کنند که از قافله‌ی تمدن عقب مانده‌اند. نسبت دادن این نوع ابداعات به مکاشفات ژرف عرفانی و نائل ساختن مبدع‌اش به مقام خدایی یا پیامبری نیز جز از راه توجه به واماندگی این جامعه‌ از کاروان تمدن و فرهنگ نمی‌بایست توضیح داده ‌شود. اما به راستی چه ارتباطی‌ست میان توسعه‌یافتگی یک جامعه و پیشرفت فرهنگی آن، و جایگاه خداوند و نقشی که به او در امور محول می‌کنند؟ پاسخ جسورانه‌ی لودویگ فوئرباخ (Ludwig Feuerbach) صریحاً این است که رابطه‌ای مستقیم میان اسناد امور به خداوند و واماندگی فرهنگی وجود دارد. پیش از آنکه با نقل اقوالی دیگر از فوئرباخ، پاسخ او را به این پرسش به تفصیل دریابیم و مبنای فلسفی باورش را بسنجیم، مایلم اشاره کنم که حکایت سرخپوست سابق الذکر، نمونه‌ای ریشه‌ای (radical) از وضعیتی‌ست که این پرسش را در ما برانگیخته‌است. به عنوان نمونه‌های دیگر کمتر ریشه‌ای، می‌توانیم به این واقعیت اشاره کنیم که در گذشته بشر سخن زیبا یا خردمندانه را نیز به ایزدان شعر یا خرد نسبت می‌داده‌است که بر زبان کاهنان – یعنی کسانی ویژه که توانایی مواجهه با آن ایزدان را داشته‌اند – جاری می‌شده است و حال آنکه امروز کسی در حق بزرگ‌ترین شاعران یا نغزگویان چنین گمانی نمی‌برد. امروز نیز همچون گذشته، هنرمندان و مبدعان مورد تمجید و ستایش‌اند. اما ستایش آنان به جهت خدمتی‌ست که می‌پنداریم در حق بشر می‌کنند و قابلیتی در آنان که در دیگران نیست. ما آنان را به واسطه‌ی این خدمات که ارایه کرده‌اند بهره‌مند از یک جایگاه کیهانی/ متافیزیکی ویژه نمی‌انگاریم. هرچند امروزه نیز در کلام مردمان کوچه و بازار شنیده می‌شود که وقتی می‌خواهند عالی‌ترین تمجید را در حق امری ادا کنند، می‌گویند: « خداست!».

2- « ... تفاوت ذاتی بین انسان و دد چیست؟ ساده‌ترین، عام‌ترین و مردم‌پذیرترین پاسخ این پرسش، آگاهی‌ست: - اما آگاهی به مفهوم دقیق؛ ]]> راز یزدان‌شناسی
تأملات فوئرباخی*

1- « ... گذار تکامل دینی که به طور کلی نشان داده شد به ویژه عبارت از این است که انسان بیشتر و بیشتر از خدا می‌آهیزد و بیشتر و بیشتر به خود اسناد می‌دهد. این به ویژه در باور به وحی آشکار است. آنچه در نسلی دیرتر یا در مردمانی با فرهنگ‌تر، سرشت و یا خرد آن را می‌دهد، برای عصری زودتر یا مردمی کم‌فرهنگ‌تر، داده‌ی خداست.» (ذات مسیحیت) در متنی خواندم که سرخپوستی آمریکایی با ابتکارات و بدعت‌هایی که میان مردم قبیله‌ی خود نهاد در میان همعصران و نسل‌های بعد همچون یک نیم-‌خدا پرستیده شد! این بدعت‌ها چیزی از قبیل تغییر یکی دو رسم خشن حقوقی و جایگزین کردن روش معامله‌ی پایاپای (کالا به کالا) با روش پولی معامله بودند. اما ابداعات آن چنان گره‌گشای کار مردمان بود که مبدع‌اش را به چنان جایگاهی در تاریخ قوم خود رسانید. این سرخپوست – چنانکه شیوه‌ی مردمان کهن است – ابدعات خود را حاصل مشاهدات عرفانی خود در حالت خواب یا خلسه می‌پنداشت. ظریف اینجاست که هر خواننده‌ی این متن – که حتی چیزی از فوئرباخ به گوشش نخورده باشد – با خود می‌گوید چنین ابداعاتی که تا بدین حد برای جوامع پیشرفته، ابتدایی می‌نمایند تنها می‌باید برای یک قبیله‌ی سرخپوست این چنین شگرف جلوه کنند که از قافله‌ی تمدن عقب مانده‌اند. نسبت دادن این نوع ابداعات به مکاشفات ژرف عرفانی و نائل ساختن مبدع‌اش به مقام خدایی یا پیامبری نیز جز از راه توجه به واماندگی این جامعه‌ از کاروان تمدن و فرهنگ نمی‌بایست توضیح داده ‌شود. اما به راستی چه ارتباطی‌ست میان توسعه‌یافتگی یک جامعه و پیشرفت فرهنگی آن، و جایگاه خداوند و نقشی که به او در امور محول می‌کنند؟ پاسخ جسورانه‌ی لودویگ فوئرباخ (Ludwig Feuerbach) صریحاً این است که رابطه‌ای مستقیم میان اسناد امور به خداوند و واماندگی فرهنگی وجود دارد. پیش از آنکه با نقل اقوالی دیگر از فوئرباخ، پاسخ او را به این پرسش به تفصیل دریابیم و مبنای فلسفی باورش را بسنجیم، مایلم اشاره کنم که حکایت سرخپوست سابق الذکر، نمونه‌ای ریشه‌ای (radical) از وضعیتی‌ست که این پرسش را در ما برانگیخته‌است. به عنوان نمونه‌های دیگر کمتر ریشه‌ای، می‌توانیم به این واقعیت اشاره کنیم که در گذشته بشر سخن زیبا یا خردمندانه را نیز به ایزدان شعر یا خرد نسبت می‌داده‌است که بر زبان کاهنان – یعنی کسانی ویژه که توانایی مواجهه با آن ایزدان را داشته‌اند – جاری می‌شده است و حال آنکه امروز کسی در حق بزرگ‌ترین شاعران یا نغزگویان چنین گمانی نمی‌برد. امروز نیز همچون گذشته، هنرمندان و مبدعان مورد تمجید و ستایش‌اند. اما ستایش آنان به جهت خدمتی‌ست که می‌پنداریم در حق بشر می‌کنند و قابلیتی در آنان که در دیگران نیست. ما آنان را به واسطه‌ی این خدمات که ارایه کرده‌اند بهره‌مند از یک جایگاه کیهانی/ متافیزیکی ویژه نمی‌انگاریم. هرچند امروزه نیز در کلام مردمان کوچه و بازار شنیده می‌شود که وقتی می‌خواهند عالی‌ترین تمجید را در حق امری ادا کنند، می‌گویند: « خداست!».

2- « ... تفاوت ذاتی بین انسان و دد چیست؟ ساده‌ترین، عام‌ترین و مردم‌پذیرترین پاسخ این پرسش، آگاهی‌ست: - اما آگاهی به مفهوم دقیق؛ ]]> http://hezartou.com/article.php?arid=2487&uid=38 http://feedproxy.google.com/~r/hezartou/magazine/~3/TkvNE6VVoJc/article.php Fri, 30 May 2008 13:00:00 GMT admin خدا پاشا جوادی
به زغالی طرحی «خلق» می‌کنم، خط می‌زنم، جمله خلط میکنم، باز «خلق» می‌کنم. طرح و خط و کاغذ با هم مچاله می‌کنم. باز «می‌سازم»...«بر زمین می‌زنمش»...

در ذهنم تحلیلی مبهم است از دو پاسخ به ظاهر متضاد به پرسشی مشترک که نمی‌دانم چگونه لباس کلام بپوشانمش. یکی ظاهرا رد می‌کند و دیگری اثبات!! نمی‌دانم چرا ناخودآگاه دیدگاه ریشه مشترک اضداد فروید به ذهنم می‌آید. عشق و نفرت...، ریشه‌های اشتیاق و خواستن در آنچه با قاطعیت سعی در نفی‌اش داریم. به یاد توتم‌پرستان بدوی می‌افتم و هموساپینس نو رسیده. آنان که پدر می‌کشند و به وصال مادر می‌رسند! حال که خود کسوت پدر پوشیده‌اند، خوف خلع لباس به دست پسران تازه بالغشان و تکرار داستان پدرکشی، سائقه اصلی دین و ذمه نزد آدمیان، می‌کنند و چاره‌ای می‌اندیشند و توتمی می‌آفرینند... نخستین قانون... نخستین تابوها...[1]. و نخستین «نام پدر[2]»! اسم دلالتی موجب تاسیس نفسانی قانون. تهدیدی برای تحدید زبانی برای بوجود آمدن قانون...! حوالت تاریخی هایدگر...[3].

تمامی کنکاشهای امروزی تنها در پی پاسخیست مثبت و یا منفی برای «وجود» آفریننده‌ای. من در تداعی‌های نه چندان آزادم در پی علت وجوب پاسخ به وجود این مفهومم. چرا که پاسخ «وجود» یا عدم وجود به پرسش بنیادین دو روی یک سکه هستند، سکه خود از برای چیست؟ چرا این پرسش «بنیادین» است و جوابی بایدش؟ در طبقه‌بندی‌های گونه آدمی گویی نژاد ‌آفرین است و حیاتی!

«حمیت یک ملت به ثروت مادی یا تخیلات افراد آن نیست، بلکه حاصلی مستقیم از نام پدر نزد آن ملت است. نام پدر به این معنیست که فرد فرد جامعه کاری جز اعاده آن به نسل دیگر نمی‌کنند».[4]

این طرح هم ناپخته است... مثل همه طرحهای دیگر.