Học chính tả

Vì sao Phần Lan có nền giáo dục tốt?

noreply@blogger.com (Thuận Nguyễn Đức) — Thu, 02 Apr 2015 07:00:00 +0000

Các chương trình đào tạo giáo viên của Phần Lan rất khắt khe và thường chỉ 1/10 ứng viên được nhận mỗi năm. Những sinh viên may mắn này phải học 5-6 năm trước khi được phép đứng lớp.

Phần Lan được thế giới đánh giá rất cao về hệ thống giáo dục. Nhiều người nghĩ rằng việc các giáo viên phải trải qua cuộc đua gắt gao như thế này chính là chìa khóa mang đến nền giáo dục tốt và nhờ đó đã nâng cao thành tích của học sinh Phần Lan. Vì chỉ có 10% ứng viên vượt qua hệ thống kiểm tra khắt khe, nên bí mật của Phần Lan là tuyển dụng các giáo viên mới từ những ứng viên hàng đầu. Điều này đã giúp các chính phủ và tổ chức tìm ra được những cách làm mới để có những tài năng trẻ tốt nhất cho hệ thống giáo dục.

Mạng lưới sát hạch và tuyển dụng giáo viên của Phần Lan khắt khe đến mức nào? Kỳ kiểm tra đầu vào có 2 phần. Tất cả sinh viên đầu tiên phải trải qua kỳ thi viết quốc gia. Những người làm bài tốt nhất sẽ được mời tham dự phần hai, là kỳ kiểm tra năng lực cụ thể của từng trường đại học. Tại Đại học Helsinki, 60% trong số 120 sinh viên được nhận sẽ được lựa chọn dựa trên số điểm của họ trong kỳ thi đầu vào, và số điểm của họ trong các bài thi mà họ đã hoàn thành trong toàn bộ quá trình học tập ở trường phổ thông; 40% còn lại sẽ được cử đi học dựa trên điểm số của họ trong riêng kỳ thi đầu vào.

Mùa xuân năm ngoái, 1.650 sinh viên đã tham gia kỳ thi viết quốc gia. Các ứng viên đạt được số điểm từ 1 đến 100 điểm. 1/4 sinh viên được nhận là những người nằm trong top 20% có học vấn rất tốt và 1/4 nữa là những người thuộc nhóm ở nửa dưới. Điều này có nghĩa là một nửa trong số các sinh viên năm nhất nhằm trong khoảng điểm 51-80. Có thể gọi đó là những người có năng lực ở mức trung bình. Những đồn đại cho rằng Phần Lan tuyển dụng những sinh viên "giỏi nhất và sáng giá nhất" để đào tạo thành giáo viên là chuyện hoang đường. Trong thực tế, họ tuyển dụng rất đa dạng sinh viên ở nhiều mức độ học vấn khác nhau. Thực ra, trường Đại học Helsinki có thể dễ dàng lựa chọn ra những người tốt nhất và sáng giá nhất trong rất nhiều ứng viên mỗi năm.

Nhưng họ không làm như thế vì họ biết tiềm năng dạy học tiềm ẩn trong nhiều đối tượng khác nhau. Chẳng hạn, các vận động viên trẻ, các nhạc sỹ và những nhà lãnh đạo tuổi trẻ thường có những tính cách của những giáo viên giỏi, nhưng họ lại không có hồ sơ học tập tốt nhất. Hệ thống tuyển dụng giáo viên của Phần Lan cho thấy thay vì lựa chọn những người "giỏi nhất và sáng giá nhất", tốt hơn là hãy thiết kế một hệ thống đào tạo giáo viên sao cho có thể cho ra những người trẻ giỏi nhất có năng khiếu dạy học bẩm sinh, tự nhiên.

Nghề giáo viên đã trở thành một chủ đề nóng đối với các nhà cải cách giáo dục trên thế giới. Tại Anh, các nhà hoạch định chính sách từ Thủ tướng David Cameron trở xuống đều có những ý kiến tranh luận để nâng cao giáo dục, thu hút những người thông minh làm giáo viên. Các tổ chức quốc tế như OECD và McKinsey & Company, Sir Michael Barber for Pearson, và tại Mỹ, chuyên gia giáo dục Joel Klein hiện đang làm việc trong tập đoàn truyền thông News Corporation của "ông trùm" Rupert Murdoch, đều tuyên bố chất lượng của hệ thống giáo dục không thể vượt qua chất lượng của chính các giáo viên. Đây thực ra đều là những suy nghĩ hoang đường và các chính sách, công cuộc cải tổ giáo dục cần tránh xa suy nghĩ này.

Cần phải thừa nhận rằng những sinh viên học giỏi nhất không nhất thiết sẽ là những giáo viên tốt nhất. Hệ thống giáo dục thành công phải quan tâm hơn đến việc tìm kiếm, lựa chọn những con người đúng đắn để trở thành những giáo viên yêu nghề.

Hoàng Lan

Theo The Guardian

Đổi mới chương trình, SGK: Nên bắt đầu từ tình trạng viết sai chính tả!

noreply@blogger.com (Thuận Nguyễn Đức) — Sat, 20 Sep 2014 14:06:00 +0000

(Dân trí) - Góp ý về xây dựng chương trình, sách giáo khoa mới, nhiều chuyên gia giáo dục cho rằng, điều quan trọng nhất là phải thay đổi phương pháp dạy học. Nếu có phương pháp dạy tốt học sinh đã không tái mù chữ, đã viết đúngchính tả và viết câu cú không sai.

Khá nhiều học sinh hiện nay viết sai lỗi chính tả.

Lo ngại về trình độ Tú tài hiện nay!

Đâu là những bất cập chính trong nền giáo dục phổ thông ở nước ta hiện nay? Phân tích về bất cập trên, GS.TS Nguyễn Lân Dũng cho rằng, chất lượng giáo dục phổ thông chưa cao (mặc dầu tỷ lệ đỗ tốt nghiệp THPT là rất cao) nên đầu vào của các trường ĐH, CĐ chưa tương xứng với yêu cầu. Trong khi các ngành Khoa học cơ bản là xương sống của nền khoa học nước nhà thì số thí sinh vào các ngành Khoa học cơ bản ngày càng ít, với chất lượng ngày càng thấp.

Đặc biệt, với ngành Khoa học xã hội với kết quả hàng ngàn bài thi môn Lịch sử bị điểm 0 cho thấy một thực trạng hết sức đáng lo ngại về trình độ của Tú tài hiện nay. Chưa nói đến những yêu cầu cao siêu, chỉ xem một bức thư xin nghỉ học của một học sinh lớp 10, tuy chỉ có mươi dòng nhưng ngoài việc chữ rất xấu, viết hoa tùy tiện, còn thật đáng xấu hổ khi mắc những lỗi chính tả mà có lẽ học sinh tiểu học cũng không thể mắc phải như viết ngỉ học, hôm lay, chong lúc, có ngịch, xa xút, emngĩ, học xinh, nhà chường, cho lên, phụ hunh…

Minh chứng thêm về vấn đề này, GS Nguyễn Lân Dũng cho biết, do ông phụ trách mục Hỏi gì đáp nấy của một tờ báo và nhiều chương trình Hỏi đáp của truyền hình nên nhận rất nhiều thư của học sinh phổ thông. Các em viết sai chính tả đến không thể tưởng tượng được, bệnh “ngoài da” viết là “ngoài ra”, câu không có chấm, phẩy, sai hết ngữ pháp cơ bản. Thế học văn để làm gì?. Học Văn ở phổ thông nên nhằm giúp để các em viết cho đúng, viết cho hay và biết hưởng thụ, yêu thích văn học - GS Dũng nhấn mạnh.

Phân tích sâu hơn về những bất cập trong chương trình và sách giáo khoa (SGK) hiện nay , GS Nguyễn Lân Dũng dẫn chứng về chương trình, SGK Sinh học ở bậc phổ thông, ông cho rằng: “Bộ SGK Sinh học là cố gắng lớn của nhiều tác giả nhưng rất tiếc là chương trình lại không hợp lý. Rõ ràng là nhiều vấn đề nhưng các vấn đề đưa ra ở đây rất “nông”. Tôi đã mua trên 70 cuốn SGK Sinh học ở bậc phổ thông ở các nước và thấy chương trình ở ta chẳng giống nước nào cả, vừa nặng lại vừa thấp. Bên cạnh đó, hầu hết như tất cả các môn học ở khoa Sinh Trường ĐH Sư phạm đều có trong chương trình phổ thông. Như vậy có thể thấy trong cuốn Sinh học chương trình phổ thông có quá nhiều nội dung, quá nhiều chi tiết không cần thiết trong khi số giờ lại quá ít”.

Đồng quan điểm trên, GS.TS Trần Đình Sử cho hay: “Mặc dù chương trình và SGK tốt, có chất lượng là một chuyện mà năng lực quản lý, năng lực dạy học của giáo viên không thực hiện được, việc tổ chức, thi, kiểm tra trong thực tế không đánh giá được, không khích lệ được học sinh học tập là một chuyện khác. Thời gian qua chính do sự quản lý yếu kém cũng như lúng túng trong phương pháp dạy học đã không chỉ hạn chế ưu thế của SGK, mà còn gây nhiều bức xúc cho xã hội như học thêm dạy thêm, bài thi theo lối học tủ, bài học ghi theo lối đọc chép. Đó là yếu kém về phương pháp dạy học mà đến nay vẫn chưa khắc phục được”.

“Nếu có phương pháp dạy tốt học sinh đã không tái mù chữ, đã viết đúngchính tả và viết câu cú không sai. Vì thế cần nghiên cứu rõ thực trạng về phương pháp dạy học và phương hướng giải quyết nó như thế nào, một khi toàn bộ chương trình đã thay đổi, còn phương hướng đào tạo, bồi dưỡng giáo viên chưa thấy có gì đổi mới cả” - GS Trần Đình Sử bày tỏ.

Đừng bắt trẻ con phải hao tổn trí tuệ vào những con số thống kê vô hồn

Đưa ra giải pháp khắc phục những bất cập trên, GS Nguyễn Lân Dũng cho biết: “Không có lý gì học sinh chúng ta không tiếp thu nổi vốn kiến thức chung mà học sinh các nước khác đang được truyền thụ. Càng không có lý gì với muôn vàn khó khăn về trình độ giáo viên, về phòng thí nghiệm, về đời sống mà học sinh ta lại phải học một chương trình nặng nề hơn học sinh các nước khác. Cần rà soát lại và có so sánh cụ thể với chương trình của phần lớn các nước khác. Với thời đại thông tin phát triển như hiện nay đừng bắt bọn trẻ phải hao tổn trí tuệ để nhét vào đầu những con số thống kê vô hồn và thường xuyên biến động. Những gì thầy cô cũng không nhớ nổi thì có lý gì bắt học sinh phải nhớ”.

Bên cạnh đó, GS Dũng đề nghị: “Cần chấn chỉnh xu hướng tốt nghiệp THPT nhất thiết có phải cố bằng được việc thi vào các trường ĐH, CĐ. Muốn học sinh vào học các trường dạy nghề thì phải chấn chỉnh ngay nội dung chương trình và chất lượng đào tạo. Đặc biệt không có lý do gì giáo viên tiếp tục dạy học theo kiểu thày dạy trò ghi, kể cả bắt chép lại nguyên văn như trong SGK; không có lý gì còn tồn tại những giáo viên chưa đạt chuẩn vẫn tiếp tục đứng lớp…

Băn khoăn về Đề án đổi mới chương trình, SGK lần này, GS Trần Đình Sử băn khoăn cho biết, chưa hiểu vì sao Chính phủ lại tách chương trình và SGK ra riêng thành một đề án riêng, còn các vấn đề cơ bản quan trọng khác trong công cuộc đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục phổ thông thì để cho đề án khác hay sao? Như thế làm sao đồng bộ và làm sao đảm bảo kết quả thực hiện chương trình và SGK lần này?

GS.TS Sử cho rằng: “Xây dựng chương trình và SGK chỉ là kế hoạch dạy học, còn SGK chỉ là tài liệu dạy và học mà thôi, không có gì là quá khó, nhất là khi chúng ta đã có kinh nghiệm biên soạn chương trình theo Nghị quyết 40 của Quốc hội vào năm 2000, và đã có những bộ SGK tốt của giai đoạn hiện hành. Chỉ cần tham khảo một số kinh nghiệm của một số nước là có thể làm được. Cái khó là làm sao có được một đội ngũ giáo viên có phương pháp mới tương ứng với chương trình, lôi cuốn học sinh vào phương thức đào tạo mới tạo ra hiệu quả đầu ra như toàn dân mong muốn”.

“Chính phủ nên nhìn vào mục tiêu đổi mới căn bản toàn diện nền giáo dục như một bộ máy vận hành tổng thể để chỉ đạo dự thảo đề án. Không nên coi chương trình và SGK, một khâu trong bộ máy ấy như là khâu quan trọng nhất, quyết định nhất, dễ rơi vào phiến diện. Việc thực hiện Nghị quyết 40/2000, Quốc hội ta đã làm như thế này rồi và đã hạn chế rất nhiều hiệu quả, chẳng lẽ chúng ta lần này lại lặp lại vết xe cũ” - GS.TS Trần Đình Sử kiến nghị.

dantri.com.vn Hồng Hạnh

Thành công chỉ đến khi chúng ta cố gắng hết sức và không ngừng hoàn thiện bản thân mình

noreply@blogger.com (Học chính tả) — Fri, 12 Sep 2014 16:31:00 +0000

Đề bài: Thành công chỉ đến khi chúng ta cố gắng hết sức và không ngừng hoàn thiện bản thân mình

Bài làm:

Khi sinh ra, bản năng sinh tồn là cái mà mỗi con vật có được.Chúng có thể đứng lên bằng chính đôi chân mình có thể chạy nhảy. Tạo hoá đã ưu ái ban cho chúng những khả năng kì diệu đó. Nhưng con người thì khác khisinh ra tiếng khóc chào đời là tất cả những gì họ có được. Tiếng oa oa cất lên chỉ đơn giản cho mọi người biết một mầm sống mới đã ra đời. Nhưng mầm sống đó sẽ ra sao? và tương lai của nó sẽ như thế nào. Cuộc sống phía trước là của chính nó và do nó quyết định.Giống như một nhà triết học đã nói :” mỗi con vật khi sinh ra đều là tất cả những gì nó có .Chỉ có con người là ngay từ thuở lọt lòng thì chẳng là gì cả .Nó làm thế nào thì nó sẽ trở thành như thế ấy ,và nó phải làm bằng tự do của chình nó Tôi chỉ có thể trở thành kẻ do chính tôi làm ra”. “Mỗi con vật khi sinh ra đều là tất cả những gì nó có .Chỉ có con người là ngay từ thuở lọt lòng thì chẳng là gì cả”Thoạt đầu câu nói này có vẻ vô lý nhưng khi để ý từng câu từng chữ thì đây đúng là một quy luật của tự nhiên.Điều rõ ràng nhất ta có thể thấy được chính là thú non của một giống loài nào đó khi sinh ra đều mang tất cả những đặc điểm hình thái và cả tính chất của bố mẹ.Mèo con vừa mới sinh ra đã được thừa hưởng tất cả những đặc điểm của mèo bố mẹ .Màu lông bao phủ cơ thể giống với bố hoặc mẹ móng vuốt sắc nhọn phục vụ cho thói quen bắt chuột sau này. Hay một đàn rùa con vừa cắn đứt vỏ trứng chui ra ngoài về với biển khơi nhưng tại sao thú non yếu ớt như vậy làm sao bơi được trong dòng nước lạnh lẽo kia nhưng mẹ tạo hoá đã ban cho chúng khả năng đó hai chân như hai mái chèo có thể di chuyển dễ dàng trong làn nước . Những khả năngđặc biệt đó chỉ có thể thấy ở loài vật sống trên Trái đất . Nhưng còn con người thì sao? Một cô bé hay cậu bé vừa chào đời trông bụ bẫm kháu khỉnh nhưng không ai có thể nhìn nó mà đoán biết được bố mẹ nó là ai.Cơ thể yếu ớt kia không thể nào tự chống chọi với những khắc nghiệt của cuộc sống bên ngoài .Không như những con vật khi mở mắt thấy ánh sáng mặt trời cũng là lúc chúng phãi bươn chải lo cho cuộc sống cùa mình. Cũng có những giống loài được sự chăm sóc của bố mẹ nhưng theo nặm tháng chúng sẽ tự lập và có thể không bao giò được gặp lại bố mẹ nữa. khác rất nhiều so với con người .Con người chúng ta ngay từ khi sinh ra tuy không sở hữu bất cứ thứ gì nhưng đã được đón nhận bao nhiêu tình thương yêu dịu dàng của mẹ và sự chăm sóc chu đáo của cha…. Theo thời gian chúng ta lớn lên từng ngày trong vòng tay ấm áp đó.

Cuộc sống thì không bao giờ êm dịu như vậy và luôn trớ trêu với nhiều người.Nhiều đứa bé sinh ra không biết mặt cha và cũng không biết thế nào là ngọt nào của sữa mẹ.. Nhưng chúng cũng lớn lên theo năm tháng và trở thành một công dân của một đất nước nhưng tương lai và cuộc sống thì bị chôn sâu trong bốn bức tường của sự bất hạnh và cô đơn.

Vừa lọt lòng mỗi người không là gì cả và củng có những số phận bất hạnh không có quyền được biết đấng sinh thành ra mình. Nhưng không vì thề mà tương lai và cuộc sống kia trở nên mù mịt và tối tăm.và họ không có cái quyền được mơ ước hay hi vọng.và tương lai tươi sáng , thành công và vinh quang se không bao giờ thuộc về họ.vì tất cả những mơ ước cao đẹp ấy không phãi được quyết định bởi hoàn cảnh sinh ra mà chính là do ý chí quyết tâm của mỗi người. “Nó làm thế nào thì nó sẽ trở thành như thế ấy , và nó phải làm bằng tự do của chình nó Tôi chỉ có thể trở thành kẻ do chính tôi làm ra”. Vế sau câu nói của nhà triết hoc như một lời khuyên cho chúng ta phải luôn biết vươn lên trong cuộc sống, phải có hoài bảo và lý tưởng và vạch ra một mục đích rõ ràng cho cuộc sống bản thân. Không bao giờ biết chùn bước trước bất cứ khó khăn nào. Thanh niên ngày nay không chỉ vùi đầu vào sách vở như đàn anh lớp trước. Cuộc sống hiện đại khoa học kĩ thuật tiến bộ thói quen hằng ngày không gói gọn trong bốn bức tường chỉ có học học và học. Thời gian hằng ngày dường như được mở rộng hơn với rất nhiều những hoạt động thú vị như chiến dịch mùa hè xanh. Thanh niên được tự do vô tư đến những vùng khó khăn giúp đỡ nhân dân nghèo vùng sâu vùng xa hay những chuyến đi ngắn ngày chỉ đơn giản là chia sẻ quà bánh cho những trẻ em ở những làng trẻ mồ côi, tất cả đều xuất phát từ lòng tình nguyện và sự yêu thương giống nòi. Thanh niên ngày nay không chỉ học tập tốt lao động tốt mà còn có cả lòng nhân ái khoan dung. Những điều kiện đó chính là nền tảng cho sự thành công sau này. Sự thành công đó họ đạt được là do chính đôi tay và khối óc của họ không dựa dẫm vào bất cứ ai……”Khát vọng chính là nguồn động lực có sức mạnh vô biên, tiềm tàng bên trong mỗi con người. Động lực này được thể hiện qua những hành động liên tục và bền bỉ, để con người không bao giờ từ bỏ ước mơ, không bao giờ khuất phục hoàn cảnh.” Quả thật như cau danh ngôn con người có thề đạt được tât cả khi có khát vọng bạn chi thật sự thất bại khi ban từ bỏ khi ước mơ và cố gắng. Nhưng những ý chí quyết tâm kia không phải lúc nào cũng mỉm cười với mọi người và sẽ không tìm đến bất cứ ai ,chỉ có những người luôn có gắng vươn lên trong cuộc sống vượt qua mọi khó khăn và đến lúc những khó khặn kia ko làm chùng bước họ thì chính là lúc họ tím được những hạnh phúc và những khám phà bổ ích cho bản thân. Và có một số đông sẽ không bao giờ khám phá ra những chân lý đó vì sự bi quan luôn yếu lòng trước những khó khăn vấp phải. Thất bại là khởi đầu của sự thành công và thất bại chỉ là thành công khi chúng ta cố gắng hết sức và không ngừng hoàn thiên mình. Con người khi sinh ra không là gì cả chỉ là mầm sống mới được sinh ra chỉ là một đúa trẻ sơ sinh không tên tuổi, Nhưng bằng tất cả sự nổ lực không ngừng lòng quyết tâm bền bỉ và ý chí vươn lên thì mầm sống ấy sẽ lớn lên và sinh hoa kết trai góp cho đời những hương sắc.Và khi chết đi họ đã có được tất cả mặc dù không còn trên cỏi đời này nữa .

“Tạo lập! Xây dựng! Phục vụ!Đó là những mệnh lệnh của thiên nhiên.Hãy làm theo những mệnh lệnh đó, và bạn sẽ thấy sự giàu sang và phong phú của vũ trụ là vô tận.” hãy sống hết mình và khong ngừng phấn đấu ban sẽ tìm thấy được tất cả và làm chủ mọi thứ vì “Tôi chỉ có thể trở thành kẻ do chính tôi làm ra”.mà.không phảido ai khác sắp đặt hay ép buộc và tư do chính là trang mà chúng ta có được.

Bỏ môn rèn chữ hay xem trọng “nét chữ, nết người”?

noreply@blogger.com (Học chính tả) — Wed, 10 Sep 2014 12:06:00 +0000

Tiến sĩ Vũ Thu Phương - giảng viên khoa Giáo dục tiểu học, Đại học Sư phạm Hà Nội - đưa ra quan điểm cần phải bỏ việc rèn luyện chữ đẹp vì tốn thời gian và gánh nặng cho học sinh.

Theo tiến sĩ Hương, “nét chữ, nết người” không có nghĩa là người chữ xấu đi liền với nết xấu. Viết chữ đẹp là điều rất đáng ghi nhận, nhưng đó là kỹ năng, kém một chút không quan trọng. Cho nên, chỉ cần yêu cầu học sinh viết đúng chính tả, sạch sẽ, không bị nhầm sang chữ khác là được.

Đồng quan điểm này, PGS Nguyễn Hữu Hợp - trong một bài viết trên VN Express - cho rằng “nét chữ, nết người” đã quá lạc hậu. Việc ép trẻ viết chữ đẹp làm chậm tư duy, hình thành một số tính cách xấu như cáu bẳn, chán học, sợ học. Trên thế giới, không có nước nào tổ chức, rèn cho học sinh viết chữ đẹp để giáo dục nết cả. Bởi nét chữ chỉ phản ánh một khía cạnh nhỏ của nhân cách mà thôi.

PGS Nguyễn Hữu Hợp còn phân tích, ép viết chữ đẹp làm chậm tư duy của trẻ. Bởi vì khi tập trung nắn nót nét chữ, học sinh không tập trung vào quá trình tư duy nội dung. Trong lúc đó, tư duy là yếu tố quan trọng hàng đầu trong giáo dục. Ai cũng hiểu, quan trọng là nội dung viết ra chứ không phải là chữ viết.

Ngược lại với quan điểm trên, GS Hồ Ngọc Đại quả quyết, chữ đẹp là truyền thống của người Việt. Trẻ phải yêu con chữ, từ đó xây dựng nét đẹp tâm hồn. Phải khuyến khích viết chữ đẹp, đúng quy chuẩn tạo thành nếp ngay từ thuở bé. Tuy nhiên, GS Hồ Ngọc Đại đưa ra giải pháp rất hài hòa, đó là nhà trường và gia đình bố trí thời gian hợp lý để dạy trẻ luyện chữ đẹp, không để việc đó trở thành gánh nặng cho các em.

Nguyên Thứ trưởng Bộ GD ĐT Trần Xuân Nhĩ không ủng hộ việc dẹp rèn chữ viết vì đó là cần thiết, rèn con người tính chỉn chu, không cẩu thả. Mọi người rèn chữ đẹp là điều tốt, cho nên cần phải tổ chức thực hiện như thế nào cho hợp lý.

GS Nguyễn Minh Thuyết có góc nhìn “trung dung” hơn. Theo ông, dẹp việc rèn chữ đẹp hay xem nó như là việc quan trọng đều là cực đoan. Từ xa xưa, người Việt coi trọng nét chữ vì nó rèn luyện tính cẩn thận, kiên nhẫn, thẩm mỹ cho con người. Nhưng quá coi trọng việc rèn chữ, đẩy gánh nặng lên vai phục huynh, học sinh vì phải cho con đi học ngày đêm chỉ vì rèn chữ là không phù hợp. Ông phân tích: “Không thể để trẻ viết chữ cẩu thả, nguệch ngoạc, nhưng cũng không nên mất quá nhiều thời gian vào việc này, vừa gây áp lực cho trẻ, vừa không còn thời gian để dạy các cháu những nội dung bổ ích khác”.

Dẹp hay không môn học rèn chữ trong nhà trường trở thành vấn đề thu hút sự quan tâm của phụ huynh, thầy cô và các nhà quản lý giáo dục. Đây là vấn đề quan trọng, cần sự tham gia ý kiến từ cộng đồng xã hội. Báo Lao Động mở diễn đàn này, rất mong sự đóng góp của bạn đọc.

Nguồn: laodong.com.vn

Phân tích bài thơ Cảnh khuya của Hồ Chí Minh

noreply@blogger.com (Học chính tả) — Tue, 09 Sep 2014 09:00:00 +0000

Trong một đêm ánh trăng sáng tỏ giữa chiến khu Việt Bắc, nơi mà Bác Hồ đang trực tiếp lãnh đạo toàn dân đấu tranh chống thực dân Pháp, giữa lúc thong thả dạo chơi quanh vùng, thưởng thức cảnh đẹp của đêm trăng, Bác đã ngâm lên một bài thơ tả cảnh với tâm tư lo lắng nỗi nước nhà đang bước vào cuộc kháng chiến của toàn dân. Và bài thơ Cảnh khuya ra đời.

Đề bài: Phân tích bài thơ Cảnh khuya của Hồ Chí Minh

Bài làm:

Bác Hồ là vị cha già kính yêu, là lãnh tụ cách mạng thiên tài của dân tộc, nhưng đồng thời Người cũng là một nhà thơ lớn sánh vai cũng các thi nhân khắp Đông Tây kim cổ. Trong những năm tháng chiến đấu chống Pháp gian khổ của dân tộc, bên cạnh những chủ trương, chiến lược đánh đuổi giặc tài tình, Người còn có những vần thơ khiến lòng người rung động. "Cảnh khuya" là một thi phẩm trong số ấy:

Tiếng suối trong như tiếng hát xa

Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa

Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ

Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà.

Bài thơ ra đời giữa lúc cuộc kháng chiến chống Pháp của dân tộc ta đang hồi gay go, quyết liệt: năm 1947. Trên chiến khu Việt Bắc, sau những giờ phút mỏi mệt, trong cảnh đêm của núi rừng, Người bồi hồi xúc động trước cảnh đêm khuya êm ái. Điều đầu tiên Bác cảm nhận được nơi thiên nhiên hoang sơ là tiếng suối róc rách tuôn theo dòng chảy:

Tiếng suối trong như tiếng hát xa

Lối so sánh của Bác thật kì lạ! Tiếng suối vốn được cảm nhận bằng thính giác nhưng nghe tiếng suối Người cảm nhận được độ “trong” của dòng chảy. Dòng suối ấy hẳn rất ngọt lành, trong mát, đó hẳn cũng là thứ quà riêng mà thiên nhiên núi rừng ban tặng riêng cho những người chiến sĩ trên đường hành quân xa xôi mệt mỏi. Chẳng những vậy, tiếng suối trong nhưng là “trong như tiếng hát xa”. “Tiếng hát xa” là thứ âm thanh rất đặc biệt. Đó phải là tiếng hát rất cao để có sức lan toả mạnh mẽ, để từ xa con người vẫn có thể cảm nhận được. Đó cũng là tiếng hát vang lên trong thời khắc yên lặng bởi nếu không, nó sẽ bị lẫn vào biết bao âm thanh phức tạp của sự sống, liệu từ xa, con người còn có thể cảm nhận được? Điều thú vị trong câu thơ của Bác Hồ là một âm thanh của tự nhiên được so sánh với tiếng hát của con người. Điều đó thể hiện cảm hứng nhân vãn sâu sắc trong những vần thơ của Bác.

Cảnh đêm khuya hẳn trong trẻo, tĩnh lặng đến nhường nào Người mới có thế lắng nghe được tiếng suối long lanh ấy. Điều này không khó hiểu bởi không gian núi rừng thường được bao phủ bởi nhịều âm thanh phong phú: tiếng chim kêu, tiếng gió thổi, tiếng cây rừng xao xác tiếng muông thú gọi bầy... Trong bài thơ “Cảnh rừng Việt Bắc”, Bác đã từng viết:

Cảnh rừng Việt Bắc thật là hay

Vượn hót chim kêu suốt cả ngày

Vậy thì có lẽ, đây là chút yên ả hiếm hoi của thiên nhiên núi rừng vào thời khắc đêm khuya. Thiên nhiên yên tĩnh nhưng cũng là tâm hồn con người yên tĩnh, thanh thản hoà mình vào vẻ đẹp của tự nhiên. Thiên nhiên vào giây phút ấy thật hữu tình biết mấy:

Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa

Hai từ "lồng" cùng nằm trong một câu thơ tạo những ấn tượng rất đặc biệt. "Lồng" là dộng từ chỉ việc các vật nằm vào trong một cách thặt khớp để tạo thành một chỉnh thể. Câu thơ hữu tình như một bức tranh duyên: ánh trăng mênh mông toả sáng bao trùm lên cây cổ thụ, bóng cây cổ thụ lại dịu dàng phủ mình lên những nhành hoa. Bác dùng từ "lồng" rất "đắt", nó trở thành "nhãn tự" cho câu thơ. Chỉ với một từ ấy, cảnh vật như đang giao hoà, nương dựa vào nhau một cách duyên dáng, đáng yêu. Đôi mắt người chiến sĩ cách mạng Hồ Chí Minh thật hữu tình, bác ái.

Cảnh khuya sống động, có hồn bao nhiêu càng chứng tỏ một điều: người thưởng cảnh đang xa rời giấc ngủ yên bình thường nhật. Bởi vậy nên:

Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ

Cảnh khuya trong trẻo, tĩnh lặng càng làm nổi bật hình ảnh Bác Hồ thao thức không yên trong đêm vắng. Người hoà mình vào thiên nhiên để cất tiếng thơ ngợi ca thiên nhiên núi rừng song đó chỉ là giây phút phiêu du vào mây gió còn tâm hồn người thực sự đang gửi gắm ở một chân trời khác: Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà Câu thơ vang lên như một sự bừng tỉnh cho người đọc. Ta cứ ngỡ Bác đang thảnh thơi thương cảnh chơi trăng nhưng kì thực tấm lòng người vẫn đau đáu cho nỗi niềm non nước. Bác "chưa ngủ" vì một lẽ rất Hồ Chí Minh: “vì lo nỗi nước nhà”. Nói vậy bởi Bác đã có nhiều đêm không ngủ, nhiều đêm trở trăn vì cuộc kháng chiến của dân tộc:

Một canh, hai canh, lại ba canh

Trằn trọc băn khoăn giấc chẳng lành

Canh bốn, canh năm vừa chợp mắt

Sao vàng năm cánh mộng hồn quanh

Vậy là, dù có tạm để lòng mình hướng đến cảnh vật xung quanh (một lời hỏi thăm người bạn muôn đời của thi nhân kim cổ) tâm hồn Bác vẫn luôn dành trọn tâm tình cho non sông, dân tộc. Và nói như nhà thơ Minh Huệ:

Đêm nay Bác ngồi đó

Đêm nay Bác không ngủ

Vì một lẽ thường tình

Bác là Hồ Chí Minh

Bài thơ khép lại với bao dư âm mênh mang lan toả. Đã hơn một lần chúng ta xúc động trước tấm lòng cao cả, bác ái của Bác Hồ nhưng mỗi lần đọc lại “Cảnh khuya” ta lại bồi hồi với những tâm tình của một người mà cả cuộc đời chưa bao giờ nghỉ ngơi, chưa bao giờ an mình trong giấc ngủ.

Nỗi lòng với chính tả Việt Nam

noreply@blogger.com (Học chính tả) — Fri, 05 Sep 2014 16:47:00 +0000

Vấn đề viết đúng tiếng Việt vẫn được giới làm báo, làm sách nhắc đến từ lâu và chỉ chau mày hay lắc đầu mỗi khi đọc một bản thảo hay một ấn phẩm có nhiều "lỗi" chính tả. Sau đấy lại thôi, không bàn đến nữa, làm như chuyện viết sai tiếng Việt là một thứ bệnh nan y của người Việt Nam, đành chấp nhận, phải "sống với nó" vậy. Điều lạ là ngay từ trong học đường, ở cấp tiểu học đã có những giờ chính tả để dạy cho học sinh viết đúng tiếng mẹ đẻ. Ấy vậy mà khi đã trưởng thành, trên cương vị nhà văn, nhà báo, nhà thơ - điều này cũng xẩy ra ngay trong giới cầm bút Pháp - lỗi chính tả lại không được xem là một giá trị cần phải gìn giữ.

Ngược lại, khi nói đến "Lỗi chính tả" thì một số rất đông đảo người làm văn học, viết sách, làm thơ lại dựa vào một cuốn tự điển hay, tệ hơn, trên một thói quen nào đó để quả quyết sự viết đúng của một số chữ, không cần đếm xỉa đến công dụng của chính tả.

Kẻ viết bài này không có ý áp đặt một khuôn phép chính tả vì đấy là nhiệm vụ của một Viện hàn lâm đặc trách về ngôn ngữ. Nhưng gần đây, trước những sự xác định nên xem ngôn ngữ được dùng trong các từ điển Miền Bắc như một giá trị tuyệt đối, nên dùng làm tiêu chuẩn, của vài cán bộ văn hóa cộng sản nêu lên, và hơn nữa, trước lối nhắm mắt chấp nhận những tiêu chuẩn chính tả đã được một số từ điển gia, pháp lý gia hay thần học gia tên tuổi sử dụng, tưởng cũng nên đặt lại vắn đề "lỗi chính tả" một cách dân chủ tiến bộ và thông minh hơn.

Từ xưa, do địa vị "nôi văn hóa Việt", ngôn ngữ Miền Bắc được xem như tiêu chuẩn để viết đúng tiếng Việt. Và trong gần hai thế kỷ, tinh thần thống trị ấy được giới làm văn chấp nhận một cách thoải mái vì tính "chuộng nhàn" vốn là một dân-tộc-tính của ta. Trong khi ấy, ngay vào buổi sơ khai của nền văn học quốc ngữ, Phan Kế Bính đã có những nhận xét rất nghiêm chỉnh về những sai lầm chính tả trong tiếng nói của mỗi vùng Bắc, Trung, Nam.

Ví dụ: Người Bắc nói : ông zời (ông trời), mặt zăng (mặt trăng), uống ziệu (uống rượu), zồng cây ăn chái (trồng cây ăn trái), phong chào chanh đấu (phong trào tranh đấu), nhọ nhem (lọ lem), con zộng (con nhộng), con zện zăng tơ (con nhện giăng tơ), zọng zao hàng (giọng rao hàng), xự zối zá (sự dối trá) v.v... Do đó, có sự lầm lẫn trong cách viết những chũ bắt đầu bằng tr, ch, gi, d, nh, s, x ...

Nguời Trung (người Huế), không quen (vì ngại hay không thấy là cần thiết) phân biệt dấu hỏi dấu ngã, cũng như lẫn lộn những chữ :

nh/gi đầu chữ - ví dụ : cái già (cái nhà)

con giện (con nhện)

c/t cuối ch" - ví dụ : rửa mặc (rửa mặt) - chuyện lặc vặc (chuyện lặt vặt)...

- n/ng cuối chữ - ví dụ : ăng cơm (ăn cơm) - băng khoăng (băn khoăn) ...

Nhiều nhà văn người Nam cũng có tinh thần ấy, không chú trọng sự phân biệt hỏi ngã, và có những lầm lẫn về chính tả như người Trung. Ngoài ra còn có sự lẫn lộn :

- v/gi như : giội giàng giủ nhao đi giề (vội vàng rủ nhau đi về)

- ượu/ụ như : ún giụ (uống rượu)

- t/c và au/ao như : giủ nhao chơi cúc bắt (rủ nhau chơi cút bắt) - trời mưa như trúc (trút) v.v...

Nói như vậy không có nghĩa là người Nam, người Trung cũng như người Bắc nói chuyện với nhau không ai hiểu ai cả vì tiếng nói của mỗi địa phương đầy rẫy những lỗi!

Vậy vấn đề là thế nào là "lỗi" chính tả? Nên xác định như thế nào để thống nhất chính tả tiếng Việt? Trước hết, không nên dựa vào thói quen hay vì có một "vị chức sắc văn học" nào đấy đã dùng nên mọi người phải rập khuôn theo.

Trước khi nói đến sự xác định - chuyện ấy "còn khuya", vả lại, đấy là việc làm của một viện hàn lâm ngôn ngữ quốc gia - tôi xin tạm đặt một nguyên tắc chính về "sự" viết đúng : một chữ viết đúng không tạo sự lẫn lộn ý nghĩa với một chữ khác.

Ví dụ: con dao, dao động (chuyển động đong đưa) - giao thiệp (vận chuyển sang nơi khác)

nổi trôi (nằm trên mặt nước) > nông nổi (không sâu) - nỗi niềm, nông nỗi (trạng thái tâm hồn).

trinh tiết (không bị hoen ố) - chiến chinh (đi xa)

Nếu không, có thể tùy tiện mà dùng trong khi chờ đợi thẩm quyền của một viện hàn lâm đặc trách xác định thể thức chính tả.

Ví dụ:

dòng sông = giòng sông nhưng không nên viết dòng dống, dòng dã ! (mời xem phần phụ lục)

sử dụng = xử dụng nhưng không thể viết xử xanh, sử án, ngu suẩn v.v...

lầm lỗi = nhầm lỗi nhưng không ai viết nhầm nhì (lầm lì)

dơ duốc = nhơ nhuốc nhưng không nên dùng nhơ nháy (dơ dáy), nhơ nháng (dơ dáng)

giữ dìn # giữ gìn , dữ dìn v.v... (d và gi là một âm để hợp với một âm khác. Ví dụ : d+ơ, d+ìn - gi+a, gi+ỏi ) Trường hợp chữ gì là trầm bình thanh của âm gi ?

Vậy trong những đoạn sau đây, tôi xin bàn riêng về vấn đề :

1- dấu hỏi, dấu ngã

2- phận biệt tr và ch (đầu chữ)

3- phân biệt d, và gi (đầu chữ)

4- n và ng (cuối chữ)

5- c và t (cuối chữ)

***

I- Dấu hỏi và dấu ngã

1- Nguyên tắc chung, căn bản : Tiếng Việt gồm có những chữ thuần túy Việt nam và những chữ hán-việt. Vậy khi áp dụng "luật" hỏi, ngã phải cần phân biệt tiếng Việt thuần túy và tiếng hán-việt (tiếng tàu trở thành tiếng việt)

1- Tiếng Việt thuần túy là những tiếng đã có sẵn trong ngôn ngữ của ta : nhà, vườn, ruộng, ăn, uống, đi, nằm, ngồi, buồn, vui, giận, ghét v.v...

Những chữ hán (chữ tàu) đồng nghĩa với những chữ ấy như : gia, viên, điền, thực, ẩm, hành, ngọa, tọa, sầu, hỉ, nộ, hỉ v.v... được đem dùng trong ngôn ngữ của ta gọi là chữ hán-việt.

Vậy làm thế nào để phân biệt được chữ nào là thuần túy Việt-nam? Ngoài những trạng từ thường có dạng đơn âm như đã, cũng, những, mải, mãi, hãy, để, cả, rồi, mà, nhưng, vì, nếu, như, nếu như v.v... cách phân biệt tốt nhất là suy từ những chữ kép láy. Kép láy là những chữ có một tiếng chính (có nghĩa) và một tiếng phụ (không có nghĩa) được ghép vào để nghe cho êm tai (euphonie). Ví dụ : buồn-bã, vui-vẻ, nhớ-nhung, ồn-ào, lo-lắng, chát-chúa, v.v...

Một tiếng đơn âm trở thành kép láy phải theo định luật phối âm (assonance) của tiếng Việt.

1a- Định luật ấy là :

* Huyền < > ngã < > nặng

- dấu huyền/ dấu ngã : bẽ-bàng, rõ-ràng

- dấu ngã/ dấu nặng : rõ-rệt, rũ-rượi

- dấu ngã/ dấu ngã : đĩ thõa,

- dấu huyền/ dấu huyền : bàng-hoàng, chàng-ràng

- dấu nặng/ dấu nặng : bịn-rịn, lục-đục.

- dấu huyền/ dấu nặng : nặng-nề, bề-bộn * Hỏi < > sắc < > không

- không dấu/ dấu hỏi : bỏ-bê, vui-vẻ, bảnh bao, hở hang...

- dấu hỏi/ dấu sắc : lở-lói, rả-rích, hí hửng

- dấu hỏi/ dấu hỏi : đỏng đảnh, xởi-lởi, lỉnh-kỉnh, lủng củng...

- không dấu/ không dấu : lông bông, lang thang, thênh thang, mênh mông...

- không dấu/ dấu sắc : le lói, thâm thúy, trơ tráo, nhâng nháo...

- dấu sắc/ dấu sắc : tí-tách, nhắng nhít, rối rít, thút thít...

1b- Cách suy ra dấu hỏi, ngã : Nhờ định luật ấy, ta có thể nhận diện được dấu hỏi, dấu ngã đối với một số chữ đơn âm như :

rõ < rõ ràng, rõ rệt

ngỡ < ngỡ ngàng, lỡ làng

rảnh < rảnh rang, bảnh bao

hỏi < hỏi han, lở lói

nở < nở nang, hở hang

ngỗ < ngỗ nghịch # ngổ-ngáo

ngẩm < ngán ngẩm # ngẫm nghĩ = ngẫm + nghĩ)

mải < mê mải (mải làm quên ăn) # mãi (làm việc mãi không thôi)

Chú ý : Do đó, ta có thể giải thích được nguyên nhân của nh"ng âm hỏi, ngã trong những trường hợp sau :

cũng = cùng

đã = đà

tĩnh = tịnh

ngỡ = ngờ v.v...

1c- Ngoại lệ : Tuy nhiên, trong bất cứ ngôn ngữ hay văn phạm nào cũng vậy, luôn luôn có những ngoại lệ buộc ta phải thận trọng khi dùng dấu hỏi, dấu ngã. Ví dụ :

- trong những chữ kép gồm có hai chữ đều có nghĩa : ủ-rũ (ủ-ê + rũ rượi); rảnh rỗi (rảnh rang + rỗi)

- nhiều tiếng không đứng trong định luật nói trên như : trơ trẽn, phỉnh phờ, ngoáo ộp, xiêng xẹo, lam lũ, mỏi mòn, ngoan ngoãn, khe khẽ v.v...

Cũng may mà những trường hợp ngoại lệ không có nhiều nên không đến nỗi làm nản lòng người có dụng tâm viết chính tả đúng!

2- hỏi, ngã trong chữ hán -việt

Như trên đã nói, khi các cụ của chúng ta đem dùng tiếng tàu trong ngôn ngữ của ta, các cụ đã nghiên cứu thông minh về cách phát âm của tiếng tàu. Tôi nói thông minh vì tiếng tàu không có nhiều thanh (son) - hỏi, ngã, th, tr, đ, r, n - như tiếng việt và hơn nữa không có nhiều âm (ton) - nhị âm (diphtongue), tam âm (triphtongue) như của ta, nhưng các cụ đã nhận thấy được sự dị biệt của mỗi chữ nên đã đem dấu hỏi, dấu ngã vào những tiếng hán-việt ấy.

Ví dụ : phụ =/= phủ

ương =/= ang

iêu =/= iu

phúc =/= phú

Do đấy, dấu hỏi, dấu ngã được đặc biệt dùng cho mỗi loại chữ hán-việt. Tổng quát, ta nhận thấy những loại sau đây :2a - Chỉ dùng dấu hỏi những chữ bắt đầu bằng:

A - Â : ải, ảnh, ẩm, ẩn, ẩu v.v...

B : bản, bảng, bảo, bỉ, biển, bổng lộc, bỉnh bút , biển lận v.v..

Ngoại lệ : bãi chức, bãi triều

C : cải, cảm, cảo, cẩm, cảng v.v... Ngoại lệ : long cỗn, cưỡng bách, lưu cữu

CH : chẩn, chỉnh, chỉ, chủng, chưởng, chử (cái chày)

D : Không có ngoại lệ

Đ : đả, đảm, đảng, đảo, đẳng, điểm, điển, điểu, đỉnh v.v...

Ngoại lệ : đãi, đễ, đỗ

GI : giả, giảng, giản, giảng, giảo v.v...

K, KH : kiểm, kỷ (ghế), thế kỷ, kỷ cương, khả, khảo, khiển, khổ, khoản, khuyển, khủng...

Ngoại lệ : kỹ thuật, kỹ lư"ng...

PH : phản, phẩm, phỉ, phổ, phủ v.v...

Ngoại lệ : phẫn, phẫu

S : sản, sảng, sảnh, liêm sỉ, sổ, sở, sủng, sử, sửu v.v...

Ngoại lệ : sãi vãi, sĩ tử, sĩ phu, suyễn.

T : tải, tảng, tảo, tẩy, tẩu, tiểu, tỉnh tủy, tổ, tuyển, tử v.v...

Ngoại lệ : tẫn, tễ, tiễn, tiễu trừ, tĩnh mịch, tuẫn tiết.

TH : thải, thảm, thưởng, thủy, thủ, thủy v.v... Ngoại lệ : thuẫn, thũng

U : ủ, uẩn, uyển, ủng v.v...

X : xảo quyệt, ung xỉ, ngu xuẩn, xử v.v... Ngoại lệ : xã thôn.

Y : ỷ (dựa vào), yểm trợ v.v...

2b- Chỉ dùng dấu ngã, những chữ bắt đầu bằng :

D : dã man, kiều diễm, dĩ nhiên, dung dưỡng v.v...

L : lũng đoạn, lõa thể, lưỡng lự v.v...

M : mã lực, miễn dịch, mãnh, mãng v.v...

N : niển (nghiên mực), niểu (hiếm dùng)

NH : nhiễu loạn, mộc nhĩ, thanh nhã v.v...

V : vĩnh viễn, võ công, võng v.v...

2c- Đặc biệt : Khi dùng dấu hỏi, khi dùng dấu ngã, những chữ bắt đầu :

bằng H :

hải cảng # kinh hãi

hảo, hiểm, hiển, hiểu, hỏa, hoảng, hổ phách, hủ, hủy, hưởng

hãm hại, hãn mã, hãnh diện, trì hoãn, hỗ tương, hỗn hợp, huyễn hoặc, hữu trách.

bằng Q :

quĩ đạo, thủ qũy,

quảng đại, quỉ quái .

3 - Kết luận :

Vấn đề dấu hỏi, dấu ngã, thiết nghĩ, không nên xem là tiên quyết trong ngôn ngữ và văn chương. Nó chỉ là một sự tô điểm cho sự phát âm, lúc nói và lúc hát chứ không hẳn là một điểm trọng yếu về giá trị văn chương. Khi nằm trong khuôn khổ của một câu hay một cụm chữ (contexte), dù viết sai, ta vẫn hiểu được ý nghĩa của chữ được dùng kia mà! Bằng chứng là người Trung (Huế), người Nam không chú trọng hỏi, ngã lắm nhưng văn chương của họ cũng không đến nỗi nào. Nếu cho vấn đề hỏi ngã này là quan yếu hoặc thích xem đấy là một "cái gì thêm lên" (un plus) cho tiếng Việt được hay, đẹp thì nên dụng tâm học hỏi cách viết cho đúng. Thế thôi. Còn không thì không nên đặt thành vấn đề tranh luận rườm rà, tạo nên những mặc cảm kỳ quái.

Trong tinh thần ấy, tôi chỉ mong là những nhận xét về cách nhận diện dấu hỏi, dấu ngã trên đây không làm nản lòng "khách mộ điệu" mà thôi.

Phụ lục :

1- Những cái vô lý trong Tự điển Việt-Pháp (Lê Khả Kế + Nguyễn Lân) của nhà xuất bản Khoa học xã hội ở Hà nội.

Để góp ý về sự bàn cãi về riêng chữ D và GI, vì có nhiều bạn dùng quyển tự điển này để xác định cách viết D và GI, với tất cả lòng kính quí của tôi, tôi xin chép ra đây vài điểm "trục trặc" của hai Cụ Lê-khả Kế và Nguyễn Lân. (Nguyễn Lân, bút hiệu là Từ-Ngọc, tác giả "Cậu bé nhà quê" là thầy dạy pháp văn và việt-văn đầu tiên của tôi, năm 1943)

2a- Vô lý : Với một tinh thần khẳng định dựa trên quan niệm "tiếng Bắc" được phát âm đúng, nên dùng làm tiêu chuẩn chính tả cho ch" viết, ta có thể thấy những điểm "ngoan cố" sau đây :

tr. 195 : con dộng - tr. 752 : con nhộng

tr. 279 : dấp giọng - tr. 739 : nhấp giọng

tr. 287 : diếc móc - tr. 745 : tr.nhiếc móc tr. 290 : dịp - tr. 748 : nhịp nhàng

tr. 295 : dơ bẩn, dơ duốc - tr. 754 ; nhơ nhuốc, nhơ nhớp

tr. 294 : dồi (boudin) - tr. 751 : nhồi nhét (bourrer) . Có sự lẫn lộn, trong khi sự khác nhau là dồi bột (nhào bột=pétrir) và nhồi nhét (bourrer) vân vân...

Cái vô lý là hai tác giả chỉ dựa vào "thói quen" phát âm của miền Bắc để xác định cách dùng chữ D.

2b- Chữ D dùng cho những chữ sau đây có thể tạo ra nhầm lẫn, vậy ta nên chọn lực một cách viết.

Ví dụ :

dây (vết bẩn vấy, dính dấp bừa bãi)# dây dưa (kéo dài trong một th(c)i gian dài) # giây (sợi giây, giây phút)

dấu (vết hằn không phai lạt, để ghi nhận) # giấu (cất giấu)

Dấm (chất nước chua) # nhấm (ăn, uống từng miếng nhỏ). Không thể dùng dấm dẳng được. (tr.276)

Dìm (ấn xuống) : không thể viết gìm được vì gì+m hay g+ìm đều "lỗi" chính tả.

vân vân...

2c- Tiện đây, nhân lúc xem kỹ những chữ bắt đầu bằng D của quyển tự điển ấy, tôi cũng xin nêu lên một trường hợp sai lầm để, khi ta trân trọng văn học thì ta phải biết suy nghĩ, chứ không nên cúi đầu tuân phục những tự điển gia quá. Ví dụ : dễ ợt = facile comme un bonjour. Tiếng Pháp dùng : simple comme bonjour vì :

- facile khác với simple

- phải dùng comme bonjour vì người Pháp dùng dire bonjour à quelqu'un, souhaiter le bonjour à quelqu'un.

Tóm lại, nếu ta cứ nhắm mắt tin theo các quyển tự điển, trong khi chưa có một viện hàn lâm xác định chính tả Việt nam và từ đó bào chữa cho được "sự viết đúng" của mình thì... lộn xộn lắm. Nên để tự nhiên thì hơn.

2- Để làm nhẹ bớt nỗi lo của những người viết văn, làm thơ hay đặt lời cho các bản nhạc, tôi xin viết ra đây một bản văn 'khá nổi tiếng" để xem chư vị thiết tha đến sự trong sáng của văn chương việt nam có bị lu mờ hay không.

Tôi yêu đời cùng với cảnh lầm thang, cảnh thương tâm ghê gớm hay dịu giàng, cảnh rực rở, ái ân hay giử gội.

Anh dù bảo tính tình tôi thay đổi, không chuyên tâm, không chủ nghỉa, nhưng cần chi?

Tôi chỉ là một khách tình si, ham vẻ đẹp có muôn hình, muôn thể. Mượng lấy bút nàng Li-tao tôi vẻ và mượn câu đàng ngàng phiếm tôi ca, vẻ đẹp u chầm, đắm đuối hay ngây thơ, củng như vẻ đẹp cao xiêu, hùng cháng của non nước, của thi văng, tư tưởng...

Chắc chư vị vẫn hiểu được ?

Mạnh-Bích

Phân tích bài thơ Nhớ con sông quê hương phần mở đầu

noreply@blogger.com (Học chính tả) — Fri, 05 Sep 2014 08:53:00 +0000

Ảnh Nhà Thơ Tế Hanh

Tế Hanh rất thật thà, rất hiền lành trong sáng tác, cho nên thơ của ông không uyên bác suy tưởng như Chế Lan Viên hay trau chuốt sang trọng như thơ Bích Khê, không đắm say bồng bột như Xuân Diệu hay thăng hoa biến ảo như Hàn Mặc Tử, nhưng nó vẫn có một phong cách riêng đủ ghi dấu ấn một tấm lòng, khiến ông chinh phục được cả những bạn đọc khó tính.

Đề bài: Phân tích bài thơ Nhớ con sông quê hương phần mở đầu

Bài làm:

Cái làng quê nghèo ở một cù lao trên sông Trà Bồng đã nuôi Dưỡng tâm hồn Tế Hanh, trở thành nguồn cảm xúc vô tận để ông viết nên những vần thơ tha thiết, lai láng như : “Nhớ con sông quê hương”, “Quê hương”, “Trở lại con sông quê hương”. Trong dó có đoạn mở bài của Bài văn Nhớ con sông quê hương

Quê hương tôi có con sông xanh biếc

Nước gương trong soi tóc những hàng tre

Tâm hồn tôi là buổi trưa hè

Tỏa sáng dưới dòng sông láp loáng

Sinh ra và lớn lên trên mảnh đất miền Trung - Quãng Ngãi, một vùng đất cằn cỗi, quanh năm chỉ có gió và cát, một vùng quê nghèo. Do hoàn cảnh bắt buộc, ông rời xa quê hương từ thuở thiếu thời. Trong thời gian xa quê ông viết rất nhiều tác phẩm, chủ yếu là về quê hương, bằng tất cả những tình yêu, nỗi nhớ của mình. Một vùng đất đầy thơ mộng và rất đẹp trong thơ Tế Hanh. Trong đó có phần

Quê hương tôi có con sông xanh biếc

Nước gương trong soi tóc những hàng tre

Xa quê, xa cả con sông. Có thể nói đó là nỗi đau của ông.
Qua những kỉ niệm, hồi tưởng về con sông trong “nỗi nhớ con sông quê hương”, Tế Hanh đã thể hiện một tình yêu quê hương tha thiết, mãnh liệt, một hình ảnh quê hương thân thiết, ruột rà.

Tâm hồn tôi là buổi trưa hè

Tỏa sáng dưới dòng sông láp loáng

Và cũng thật tự nhiên khi những hồi tưởng của tác giả lại có sức lay động thật mãnh liệt đến độc giả. Khi không gian kỷ niệm hiện lên trong ngần, tỏa nắng và mát rượi, đó cũng là lúc quê hương hiện hữu gần gũi, quyện hòa với hồn người.

Đối với Tế Hanh, quê hương luôn là bông hoa đẹp nhất trong vườn hoa.. Dù ở phương trời nào lòng ông vẫn nhớ quê hương, nó luôn dạt dào, cháy bỏng trong ông khiến nhà thơ thấy được hình ảnh quê hương liên tục hiện ra. Quê hương chính là sức sống của ông, ở một khía cạnh nào đó, ta lại thấy tình yêu quê hương của Tế Hanh rất đa chiều và phức tạp. Lúc da diết, ngập tràn với “Nhớ con sông quê hương”, nhưng lúc khác lại cho người đọc thấy một hồn thơ trẻ trung phơi phới của “Quê hương”. Nhưng dù ở góc độ, khía cạnh nào thì nó đều ẩn chứa một tình yêu, nỗi khát khao đoàn tụ, bày tỏ khát vọng gặp gỡ cụ thể. Không như thơ Huy Cận, Lưu Trọng Lư đầy chất mộng ảo, không như thơ Hàn Mặc Tử, Chế Lan Viên hun hút sầu thương, thơ Tế Hanh trong sáng, khoẻ mạnh, đắm đuối rất thực. Bởi ông có một vùng quê bằng xương, bằng thịt, mà ông luôn dõi theo bằng đôi mắt rất thực, bằng trái tim có địa chỉ rõ ràng.

Có thể nói những bài thơ về quê hương trước và hai mươi năm sau Cách mạng Tháng Tám của Tế Hanh đã cất lên một tiếng ca trong trẻo, nồng nàn, thơ mộng về con sông hiền hòa đã. Mỗi chúng ta một lần nữa vui mừng khi được giao tiếp với một hồn thơ khoẻ mạnh, trong sáng song lại rất đỗi bình dị mà sâu sắc. Nó không hề làm nặng đầu ta với những bóng dáng siêu hình hay những vô thức u minh, nó chấp cánh mộng mơ, bồi đắp cho mỗi chúng ta tình yêu quê hương thắm thiết, là điểm trở về bình yên của ta trong cuộc đời nhiều bươn trải, cũng là sự thôi thúc ta vươn lên.

(Tác giả: Nguyễn Văn Dinh)

Phân tích bài thơ Tỏ lòng (Thuật hoài) của Phạm Ngũ Lão

noreply@blogger.com (Học chính tả) — Thu, 04 Sep 2014 08:47:00 +0000

Phạm Ngũ Lão (1255-1320) là một vị danh tướng tài ba đời Trần, trăm trận trăm thắng, văn võ toàn tài. Tác phẩm của ông chỉ còn lại hai bài thơ chữ Hán: “Thuật hoài” (Tỏ lòng) và “Vãn Thượng tướng Quốc công Hưng Đạo Đại vương”. Trong đó bài thơ Tỏ lòng (Thuật hoài) được xem là một trong những kiệt tác chứa chan tình yêu nước và niềm tự hào dân tộc cùng với những “Hịch tướng sĩ” của Trần Quốc Tuấn, “Bạch Đằng giang phú” của Trương Hán Siêu v.v…

Đề bài: Phân tích bài thơ Tỏ lòng (Thuật hoài) của Phạm Ngũ Lão

Bài làm:

Phạm Ngũ Lão thường được nhớ đến với hình ảnh người anh hùng xuất thân ở tầng lớp bình dân,ngồi đan sọt mà lo việc nước. Trải qua bao nhiêu thăng trầm, chàng trai làng Phù Ủng ấy đã trở thành một nhân vật lẫy lừng lịch sử với những chiến công to lớn trong kháng chiến chống quân Nguyên - Mông.

Phạm Ngũ Lão (1255-1320) là một danh tướng đời Trần, trăm trận trăm thắng, văn võ toàn tài. Tác phẩm của ông chỉ còn lại hai bài thơ chữ Hán: “Thuật hoài” và “Vãn Thượng tướng Quốc công Hưng Đạo Đại vương”.

Phạm Ngũ Lão là người văn võ song toàn.Văn thơ của ông để lại không nhiều,nhưng Thuật hoài là bài thơ nổi tiếng hừng hực hào khí Đông A của lịch sử giai đoạn thế kỷ X đến XV.
Bài thơ “Tỏ lòng” thể hiện niềm tự hào về chí nam nhi và khát vọng chiến công của người anh hùng khi Tổ quốc bị xâm lăng. Nó là bức chân dung tự hoạ của danh tướng Phạm Ngũ Lão.

Hoành sóc giang san kháp kỉ thu
Tam quân tì hổ khí thôn ngưu
Nam nhi vị liễu công danh trái
Tu thính nhân gian thuyết Vũ Hầu.

Cầm ngang ngọn giáo (hoành sóc) là một tư thế chiến đấu vô cùng hiên ngang dũng mãnh. Câu thơ “Hoàng sóc giang sơn kháp kỷ thu” là một câu thơ có hình tượng kỳ vĩ, tráng lệ, vừa mang tầm vóc không gian (giang sơn) vừa mang kích thước thời gian chiều dài lịch sử (kháp kỷ thu). Nó thể hiện tư thế người chiến sĩ thuở “bình Nguyên” ra trận hiên ngang, hào hùng như các dũng sĩ trong huyền thoại. Chủ nghĩa yêu nước được biểu hiện qua một vần thơ cổ kính trang nghiêm: cầm ngang ngọn giáo, xông pha trận mạc suốt mấy mùa thu để bảo vệ giang sơn yêu quý.

Đội quân “Sát Thát” ra trận vô cùng đông đảo, trùng điệp (ba quân) với sức mạnh phi thường, mạnh như hổ báo (tỳ hổ) quyết đánh tan mọi kẻ thù xâm lược. Khí thế của đội quân ấy ào ào ra trận. Không một thế lực nào, kẻ thù nào có thể ngăn cản nổi. “Khí thôn Ngưu” nghĩa là khí thế, tráng chí nuốt sao Ngưu, làm át, làm lu mờ sao Ngưu trên bầu trời. Hoặc có thể hiểu : ba quân thế mạnh nuốt trôi trâu. Biện pháp tu từ thậm xưng sáng tạo nên một hình tượng thơ mang tầm vóc hoành tráng, vũ trụ: “Tam quân tì hổ khí thôn Ngưu”. Hình ảnh ẩn dụ so sánh: “Tam quân tì hổ…” trong thơ Phạm Ngũ Lão rất độc đáo, không chỉ có sức biểu hiện sâu sắc sức mạnh vô địch của đội quân “Sát Thát” đánh đâu thắng đấy mà nó còn khơi nguồn cảm hứng thơ ca; tồn tại như một điển tích, một thi liệu sáng giá trong nền văn học dân tộc:

Thuyền bè muôn đội;
Tinh kỳ phấp phới
Tỳ hổ ba quân, giáo gươm sáng chói…”

(Bạch Đằng giang phú)

Người chiến sĩ “Bình Nguyên” mang theo một ước mơ cháy bỏng: khao khát lập chiến công để đền ơn vua, báo nợ nước. Thời đại anh hùng mới có khát vọng anh hùng! “Phá cường địch, báo hoàng ân” (Trần Quốc Toản) – “Đầu thần chưa rơi xuống đất, xin bệ hạ đừng lo” (Trần Thủ Độ). “…Dẫu cho trăm thân này phơi ngoài nội cỏ, nghìn xác này gói trong da ngựa, ta cũng cam lòng” (Trần Quốc Tuấn)… Khát vọng ấy là biểu hiện rực rỡ những tấm lòng trung quân ái quốc của tướng sĩ, khi tầng lớp quý tộc đời Trần trong xu thế đi lên đang gánh vác sứ mệnh lịch sử trọng đại. Họ mơ ước và tự hào về những chiến tích hiển hách, về những võ công oanh liệt của mình có thể sánh ngang tầm sự nghiệp anh hùng của Vũ Hầu Gia Cát Lượng thời Tam Quốc. Hai câu cuối sử dụng một điển tích (Vũ Hầu) để nói về nợ công danh của nam nhi thời loạn lạc, giặc giã:

Công danh nam tử còn vương nợ

Luống thẹn tai nghe chuyện Vũ Hầu

"Công danh" mà Phạm Ngũ Lão nói đến trong bài thơ là thứ công danh được làm nên bằng máu và tài thao lược, bằng tinh thần quả cảm và chiến công. Đó không phải là thứ “công danh” tầm thường, đậm màu sắc anh hùng cá nhân. Nợ công danh như một gánh nặng mà kẻ làm trai nguyện trả, nguyện đền bằng xương máu và lòng dũng cảm. Không chỉ “Luống thẹn tai nghe chuyện Vũ Hầu”, mà tướng sĩ còn học tập binh thư, rèn luyện cung tên chiến mã, sẵn sàng chiến đấu “Khiến cho người người giỏi như Bàng Mông, nhà nhà đều là Hậu Nghệ có thể bêu được đầu Hốt Tất Liệt ở cửa Khuyết, làm rữa thịt Vân Nam Vương ở Cảo Nhai,…” để Tổ quốc Đại Việt được trường tồn bền vững: “Non sông nghìn thuở vững âu vàng” (Trần Nhân Tông).

Nếu ở hai câu đầu giọng điệu sôi nổi hùng tráng thì đến đây âm hưởng thơ bỗng dưng như một nốt trầm lắng lại. Điều đó rất phù hợp với lời bộc bạch, tâm sự, bày tỏ nỗi lòng của nhà thơ. Nói cách khác âm hưởng thơ góp phần thể hiện nỗi lòng của Phạm Ngũ Lão.

Nam nhi vị liễu công danh trái

Tu thính nhân gian thuyết Vũ hầu.

(Công danh nam tử còn vương nợ

Luống thẹn tai nghe chuyện Vũ hầu).

Vẻ đẹp của người trai thời Trần không chỉ thể hiện ở cái tư thế, khí phách, tầm vóc, sức mạnh mà còn thể hiện ở cái chí, cái tâm của người tráng sĩ. Cái chí, cái tâm ấy gắn liền với quan niệm chí làm trai. Theo Phạm Ngũ Lão chí làm trai phải gắn liền với hai chữ công danh, Chí làm trai này mang tinh thần, tư tưởng tích cực, gắn với ý thức trách nhiệm, lập công (để lại sự nghiệp), lập danh (để lại tiếng thơm cho đời). Chí làm trai đó được coi là món nợ đời phải trả. Trả xong nợ công danh có nghĩa là hoàn thành nghĩa vụ đối với dân, với nước. Quan niệm lập công danh đã trở thành lý tưởng sống của trang nam nhi thời phong kiến. Sau này Nguyễn Công Trứ cũng khẳng định:

Đã mang tiếng ở trong trời đất

Phải có danh gì với núi sông

Đặt trong thời đại của Phạm Ngũ Lão, chí làm trai này đã cổ vũ con người từ bỏ lối sống tầm thường, ích kỉ, sẵn sàng chiến đấu hi sinh vì sự nghiệp lớn lao “cùng trời đất muôn đời bất hủ”. Phạm Ngũ Lão cũng từ cái chí, cái nợ nam nhi, nam tử đó mà cùng dân tộc chiến đấu chống xâm lược bền bĩ, ròng rã bao năm. Đặc biệt ở đây cũng từ cái chí, cái nợ đó mà nảy sinh trong tâm trạng một nỗi thẹn. Nói cách khác cái tâm thể hiện qua nỗi thẹn…

Phạm Ngũ Lão “thẹn” chưa có tài mưu lược lớn như Vũ Hầu Gia Cát Lượng đời Hán để trừ giặc, cứu nước. Thẹn bởi vì so với cha ông mình chưa có gì đáng nói. Gia Cát Lượng là quân sư của Lưu Bị, mưu trí tuyệt vời, song điểm làm cho Gia Cát Lượng nổi tiếng là lòng tuyệt đối trung thành với chủ. Vì thế “luống thẹn tai nghe chuyện Vũ hầu” thực chất là một lời thề suốt đời tận tuỵ với chủ tướng Trần Hưng Đạo, “thẹn” còn được hiểu là cách nói thể hiện khát vọng, hoài bão muốn sánh với Vũ hầu. Xưa nay, những người có nhân cách vẫn thường mang trong mình nỗi thẹn.

Nguyễn Khuyến trong bài thơ “Thu vịnh” từng bày tỏ nỗi thẹn khi nghĩ tới Đào Tiềm – một danh sĩ cao khiết đời Tấn. Đó là nỗi thẹn của người có nhân cách. Trong bài Thuật hoài,Phạm Ngũ Lão thẹn vì chưa trả xong nợ nước. Đó là nỗi thẹn có giá trị nhân cách. Nỗi thẹn ấy không làm cho con người trở nên nhỏ bé mà trái lại nâng cao phẩm giá con người. Đó là cái thẹn của một con người có lý tưởng, hoài bão vừa lớn lao, vừa khiêm nhường. Nỗi thẹn của một con người luôn dành trọn cái tâm cho đất nước, cho cộng đồng. Như vậy, Phạm Ngũ Lão vừa đề cao cái chí, vừa đề cao cái tâm của con người Việt Nam đời Trần. Đó chính là con người hữu tâm trong thơ ca trung đại Việt Nam.

Tóm lại bài thơ Thuật hoài của Phạm Ngũ Lão đã thể hiện được quan niệm về con người trong văn học phương Đông. Hình ảnh tráng sĩ – con người Việt Nam đời Trần vừa mang tầm vóc vũ trụ, vừa có ý thức, trách nhiệm cộng đồng, vừa lắng sâu một nỗi lòng cao cả. Nói cách khác ba kiểu con người: con người vũ trụ, con người cộng đồng và con người hữu tâm đồng hiện, hài hoà. Chính ý thức trách nhiệm với đất nước (con người cộng đồng) nên sẵn sàng xông pha cứu nước với tư thế và tầm vóc lớn lao (con người vũ trụ) và luôn biết nghĩ suy, khát vọng (con người hữu tâm)… Dáng đứng Việt Nam, con người Việt Nam đời Trần cao đẹp làm sao!

“Bài thơ nêu cao lý tưởng trai thời loạn. Lý tưởng trai thời loạn là “cắp ngang ngọn giáo”, luôn ở tư thế sẵn sàng chiến đấu dẹp giặc cứu nước. “Nợ công danh” lúc này là trách nhiệm của người thanh niên đối với đất nước khi có giặc ngoại xâm… Người thanh niên thời đại ấy đã ý thức được trách nhiệm cao cả của mình đối với Tổ quốc. Từ bài thơ còn nổi lên hình ảnh quân đội cứu nước, ngùn ngụt khí thế của hổ báo nuốt trâu. (Nguyễn Sĩ Cẩn)

“Cầm ngang ngọn giáo mà trấn giữ non sông. Ngọn giáo ấy phải đo bằng chiều ngang của non sông. Thế thì con người cầm ngang ngọn giáo bảo vệ Tổ quốc ấy tất phải được đo bằng kích thước của trời đất. Con người có tầm vóc vũ trụ như vậy đã đồng nhất với non sông . Tầm vóc hoành tráng, tư thế vững chắc ấy của dân tộc ta có cơ sở từ tinh thần làm chủ đất nước sâu sắc, từ ý chí bảo vệ đất nước rất kiên cường. Với tinh thần ấy, nhân dân ta đã làm nên những chiến công oanh liệt ở Chương Dương, Hàm Tử, Chi Lăng, v.v… và nhất là Bạch Đằng” (Đinh Gia Khánh)

Xem thêm bài: Cảm tưởng về bài thơ Tỏ lòng của Phạm Ngũ Lão

Bài văn về mẹ xúc động của nữ sinh lớp 10 chuyên Hóa

noreply@blogger.com (Học chính tả) — Wed, 03 Sep 2014 06:45:00 +0000

Độc giả Trần Thị Sương, một người mẹ bày tỏ sự ngỡ ngàng khi bất ngờ đọc bài văn của cô con gái lớp 10 viết về mình

Tình mẹ, một tình cảm thiêng liêng, cao quý luôn hiện hữu trong mỗi người con dành cho đấng sinh thành của mình. "Lên non mới biết non cao, Có con mới biết công lao mẹ già!". Tình yêu của người mẹ hiền dành cho mỗi chúng ta, không thể nói hết bằng lời. Và cho dù có đi, ở đâu thì đúng thật, không ai tốt, chăm sóc, lo lắng cho chúng ta bằng chính cha mẹ...

Cô học trò nhỏ, con gái của độc giả Trần Thị Sương, đang học lớp 10 chuyên Hóa Trường THPT chuyên Lê Quí Đôn (Đà Nẵng) đã gửi gắm những tình cảm thiêng liêng dành cho mẹ vào trong chính bài văn của mình. Mời độc giả cùng theo dõi:

-----------------------------------

Mọi người chúng ta ai cũng được sinh ra và lớn lên trong vòng tay âu yếm của mẹ hiền. Vẫn biết bên mình có biêt bao nhiêu người thân yêu - đến trường ta có bạn bè thân thương, có ngôi trường thương mến, có thầy cô kính yêu hằng ngày vỗ về, dạy dỗ ... nhưng chắc chẵn có ai không cảm nhận được tình yêu thương đầy ắp, nồng ấm của người mẹ hiền đi theo ta đến suốt cuộc đời là cao cả nhất.

Tình yêu đó cứ lớn dần theo năm tháng, đến bây giờ khi bước chân vào trường trung học phổ thông ta mới phần nào hiểu được tình yêu thiêng liêng của mẹ.

Một sớm mai thức dậy, ta đã cảm nhận được bàn tay mẹ hiền ôm ấp đêm qua, giờ đây lại chuẩn bị nắm cơm buổi sáng trước lúc ta đến trường. Khi ta vào lớp, bàn tay mẹ lại tần tảo nắng mưa ngoài nương rẫy lo cho ta buổi cơm thường nhật, từng mãnh áo ấm trong những tiết trời lập đông. Cứ thế, tình mẫu tử luôn hiện hữu, cứ mãi chở che, mơn trớn, vỗ về, yêu thương, trìu mến trên mỗi nẻo đường con đến lớp.

Tình mẹ tràn đầy, trinh trắng như mặt nước hồ thu buổi sớm mà vẫn chân chất, mộc mạc, gần gũi tinh tươm tựa trang giấy học trò. Có lẽ khi con người còn chưa biết mặt chữ thì tình mẫu tử đã thể hiện đủ đầy, lung linh như ánh trăng rằm trong những câu ca dân gian xưa. Nay trên tất cả các phương tiện trao đổi thông tin, nghệ thuật, hình ảnh người mẹ lại càng được tôn vinh hơn nhưng chắc vẫn chưa bao giờ đủ để nói lên sự hy sinh và tình yêu người mẹ dành cho ta.

Từ tấm bé, khi biết cảm nhận cuộc đời, tình mẹ luôn dần lớn lên bên con theo năm tháng...“ Ầu ơ ... ví dầu cầu ván đóng đinh, Cầu tre lắc lẻo gập ghềnh khó đi, Khó đi mẹ dắt con đi...” Câu hát ru con bất ngờ của nhà ai hàng xóm trong đêm sâu quạnh quẽ của miền quê có lẽ cũng đủ đưa ta theo nguồn yêu thương của tình mẹ bao la! Tình mẹ thể hiện mọi nơi trên trái đất nầy với bất kỳ không gian nào. Một sớm mai trong bài giảng của Thầy ở lớp, vẫn còn nhớ như in câu hò đầm ấm, du dương mà mênh mông tình mẫu tử: “Hò ơ! Mẹ già như chuối chín cây, Gió lay mẹ rụng... gió lay mẹ rụng ... con phải mồ côi!”

Buổi chiều về, đem cảm xúc nầy thổ lộ với Ba, con lại nghe Ba sụt sùi tiếc thương đã một lần lầm lỡ khi vô tình để mẹ buồn lúc tuổi thời cắp sách. Ba rất sợ mồ côi chăng? Có lẽ thế! Mồ côi với tình yêu thiêng liêng bất tận! mồ côi bàn tay chăm bẵm tự buổi sơ sinh! Mồ côi sự chở che từ tấm bé! Mồ côi ngay cả lúc đã là người lớn như Ba! Mồ côi sự nuông chiều trong thời thơ dại! Mồ côi cả trong buổi xế chiều!... Ba chỉ ngậm ngùi đọc câu ca dao xưa cũ:

“Công cha như núi Thái sơn.

Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra”.

Ta chợt rùng mình sợ hãi thật sự nếu trên đời nầy, ta hay bất kỳ ai lỡ thiếu vắng đi một tình yêu thương của mẹ hiền!

Một đêm sốt xoàng thôi ta đủ biết mẹ chẳng bao giờ yên giấc, bàn tay mẹ nhẹ nhàng sờ trán thăm khám nhiệt độ, đắp chăn, tất tả lo thuốc men, rồi mẹ nấu lá xông mà khi nhỏ ta cứ ngỡ nồi lá xông là thuốc thần để con hết bệnh!

“Con ho lòng mẹ tan tành, Con sốt lòng mẹ như bình nước sôi”.

Cơn sốt của con đã là cơn lửa đốt lòng mẹ! Cơn ho của con chắc đã làm khuôn mặt mẹ thêm hằn những vết chân chim!

Hình ảnh người mẹ luôn bên đời ấm áp, mãi hy sinh, chở che! Cất tiếng khóc đầu tiên chào đời là ta đã nằm trọn trong tình yêu thương đó. Từng bước đi chập chững trước tiên của đời người, ai đã cầm tay ta dắt đi từng bước một? khi lỡ ngã đau, ai lên tiếng xít xoa? Cảm nhận được nổi đau lúc nầy là ai ngoài mẹ? Ai mừng vui nhất khi ta cất tiếng nói bi bô? Khi bước chân vào trường, đằng sau ta không bao giờ thiếu vắng cặp mắt dõi theo đầy lo lắng của mẹ hiền! Và có ai tả được ánh mắt mừng vui của mẹ mỗi khi ta được điểm mười ?

Giờ đây, khi ngồi trên ghế nhà trường với những trang sách mới thơm tho như còn phảng phất mùi hương lúa mới đồng quê và những giọt mồ hôi tảo tần của mẹ, với bộ trang phục màu xanh hôm nay đây chắc không thiếu đi niềm hy vọng cho con nên người tự miền quê xa lắc! Khi phố lên đèn ta chắc mẹ mới rời công việc đồng áng, thoăn thoắt bước chân về nhà dưới làn sương đêm mà mẹ chưa một lần ta thán!

Còn nhớ như in những lúc học bài khuya, mẹ vẫn thức cùng con và ngồi bên may vá, khâu lại từng chiếc khuy, đắp bạ từng mãnh vai áo đã sờn. Ngồi bên con, chắc mẹ sợ con thức khuya không đủ sức mai dậy sớm đến trường, mẹ lại tất tả lo cho con từng ly nước cam ngọt lịm tình yêu thương. Đến khi con chim nhạn lạc bầy kêu sương đâu đó giữa không gian miên mang của đêm miền quê xứ Quảng, con lại lo rằng để mẹ cùng thức quá khuya làm sao ngày mai mẹ tiếp tục ra đồng dưới nắng?

Cũng đã có nhiều lần phạm lỗi, sau cái nhìn nghiêm khắc của mẹ, ta vẫn nhận được sự vỗ về bằng những lời khuyên mộc mạc, chân tình nhưng lắng sâu nỗi bao dung. Mỗi lần như vậy, con như lớn thêm lên, cứng cáp hơn lên và tự hứa với lòng sẽ không bao giờ phạm lỗi. Ta có biết đâu tuổi thơ vẫn cứ êm đềm trôi đi trong lúc lưng mẹ ngày thêm còng xuống theo dấu ấn ngiệt ngã của tháng năm, lỗi lầm xưa con e rằng chưa có dịp nào chuộc lại, tóc mẹ lại trắng thêm khi ta chưa kịp nên người!

Ngày tựu trường phổ thông trung học chuyên, hai mẹ con rụt rè trên phố như không khí “ngày tựu trường đầu tiên” của Thanh Tịnh. Trong trang phục của quê nghèo lạ lẩm tại góc phố phồn hoa nhưng con vẫn cảm nhận được sự rắn rỏi, cứng cáp của mẹ để con vững tin mà tiếp xúc môi trường mới mẽ. Có ai đó thì thầm xót xa, ái ngại nhưng có gì đâu? Người ta có thể có nhiều thứ hơn nhưng con vẫn tin rằng con đã có một gia sản quí nhất trên đời chưa chắc ai sánh kịp đó là tình mẹ của con!

Hôm nay trên chiếc xe đạp mẹ mua cho con vẫn còn thơm mùi sơn mới, con đến trường trong niềm hân hoan như đang trong vòng tay mẹ, con đã tiếp cận môi trường mới, Thầy cô mới, bạn bè mới trong veo tuổi thơ học trò, con chắc vẫn không bao giờ thiếu sự lo lắng, nhớ thương của người mẹ hiền tần tảo.

Cuộc đời mẹ là cả một đời mãi hy sinh cho con, tình yêu của mẹ dành cho con mênh mông như trời biển vẫn như câu ca dao xưa đó thôi: “Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra”, và nước trong nguồn vẫn luôn chảy mãi như để tình mẹ luôn tồn tại vĩnh hằng!

Giờ đây, khi còn ngồi trên ghế nhà trường, tưởng như báo đáp công ơn trời biển của mẹ bằng cả sự quyết tâm học hành của con! Con hứa với mẹ con sẽ giữ mãi màu xanh đồng phục của con bên cạnh bạn bè con, của trường con luôn trong sáng như niềm tự hào của chính con, như niềm hy vọng ngọt ngào vô tư của mẹ hiền dành cho con.

Mẹ ơi! Tình mẹ thật bao la! Con chỉ là đứa bé thích luôn được nằm trong vòng tay âu yếm, trìu mến của mẹ, của gia đình! Con nguyện sẽ gắng học thật tốt để rèn luyện bản thân con nên người, góp một phần nhỏ bé cho xã hội, đem lại nguồn vui, niềm hy vọng cho mẹ, cho gia đình thương yêu của mình./.

Nguồn: Giaoduc.net.vn

Bài văn xúc động của cô học trò nhỏ

noreply@blogger.com (Học chính tả) — Tue, 02 Sep 2014 16:32:00 +0000

Đề bài: Em hãy viết những cảm xúc của mình về một người thân nay đã xa.

Bài làm:

“Tôi có một gia đình nhỏ bé. Bố, mẹ và cậu em trai nghịch ngợm lắm. Bố thì bận công việc suốt ngày những lại nấu ăn rất giỏi và vui tính nữa. Bao giờ cũng vậy, vào cuối tuần là bố trổ tài nấu nướng. Khi bầy thức ăn lên bàn rồi, tôi mới thấy bố tài ba đến thế nào.

Bố hay cười và vì thế mà không khí gia đình tôi rất vui. Bố rất yêu hoa phong lan và thường chăm sóc nó. Đặc biệt là giò phong lan móng rồng mầu vàng.

Chiều nào cũng vậy, tôi cùng bố lên chăm sóc những khóm hoa phong lan ấy. Hương thơm của hoa, sự chăm chỉ của tôi và bố khiến giàn hoa nhà tôi đẹp lắm! Tôi thấy mình có một gia đình thật là hạnh phúc.

Nhưng rồi, niềm hạnh phúc của gia đình tôi thật là ngắn ngủi. Mẹ đi làm về muộn hơn. Bố mẹ thường đóng cửa và cãi vã nhau. Lúc đó, tôi và em chỉ biết bảo nhau im lặng.

Tôi sợ không khí ấy, sợ một điều gì đó sẽ đến với gia đình mình. Thế rồi nó đã đến thật.

Tôi khóc mãi khi nghe mẹ nói với tôi rằng: Bố mẹ sẽ ly hôn, em sẽ ở với bố và con sẽ ở với mẹ. Tôi xin mãi mà bố mẹ không nghe lời tôi.

Tôi khóc, em trai cũng vậy. Tôi ôm em trai và buồn vô cùng khi nghĩ rằng nó sẽ phải về một nơi xa để sống cùng bố và ông bà nội.

Bố và em đi rồi. Trong nhà bây giờ chỉ còn tôi với mẹ. Tôi thấy căn nhà rộng quá. Tối đến, mẹ vào phòng làm việc rồi, chỉ còn mình tôi. Tôi nhớ em, nhớ bố. Tôi nhớ bố lắm. Bằng giờ này mọi khi bố cũng lúi cúi trong phòng làm việc, bên bản vẽ.

Tôi nhớ tiếng bố đi hay kéo đôi dép xốp lẹt xẹt, nhớ cách bố hút thuốc lá, nhớ tiếng ho của bố, nhớ nụ cười của bố. Tôi nhớ những buổi tối cuối tuần với bữa ăn mà bố chế biến cùng nụ cười bố hiền từ biết bao.

Tôi không ngủ được. Suốt đêm tôi nghĩ về bố, nghĩ về ngôi nhà rộng và lạnh lẽo chỉ có hai mẹ con, tôi khóc ướt đầm cả gối mà mẹ không biết.

Mấy tuần rồi, tôi không dám lên tầng để tưới cho những giò hoa phong lan. Tôi sợ lên đó. Vì nơi đó sẽ gợi nhớ hình ảnh thân yêu và cặm cụi của bố mỗi buổi chiều ngày xưa. Bố yêu hoa lắm mà. Tôi không lên đó nữa.

Nhưng rồi chiều nay, không hiểu sao, tôi đã lò dò bước lên. Khi nhìn những giò hoa phong lan yêu quí, tôi ngồi xụp xuống và không ngăn được dòng nước mắt.

Những giò hoa phong lan của bố xanh mướt là thế, hoa đẹp là thế mà đang dần chết héo vì thiếu nước. Những chiếc lá lan vàng úa, khô khỏng. Tôi vội vã tưới nước và thì thầm nói lời xin lỗi... Tha lỗi cho ta nhé Lan. Tại tao sợ nhìn chúng mày... Tại tao nhớ bố quá.

Lâu rồi, tôi không gặp bố. Mà có lẽ gần một tháng rồi, bố không gọi điện cho tôi. Tôi nhớ bố và mong gặp bố biết chừng nào. Bố ơi! Con nhớ bố lắm! Biết đến bao giờ bố và em trở về ngôi nhà mình để cả nhà lại sống như ngày xưa hả bố? Con nhớ bố lắm bố ơi!”

Đọc bài viết của con bé, mình không kìm nổi xúc động và bảo ngay: Cho cô xin số điện thoại của bố.! Mình chạy ra ngoài và gọi.

Không biết trước sau mình đã nói những gì bởi vì mình nói trong một tâm trạng đầy xúc động.

“Tôi là giáo viên dậy văn của cháu. Tôi không biết hoàn cảnh gia đình mình cho đến khi đọc bài văn của cháu hôm nay.

Có thể vì một lý do nào đó mà gia đình mình không còn vẹn toàn song là một giáo viên, cũng là một người mẹ nữa, tôi mong anh chị đừng làm tổn thương con trẻ, bù đắp cho cháu để nó không cảm thấy mất mát quá.

Bởi vì tôi thấy trong bài viết , cháu nó rất yêu bố, rất mong gặp bố, mong bố trở về. Tự nhiên tôi nghĩ đến trách nhiệm và đôi khi là sự ích kỷ của người lớn chúng ta anh ạ.

Chúng ta mải mê quá, tìm điều gì xa xôi mà không để ý tới tình yêu thương và hạnh phúc của các con mình đang dành cho ta đang ở rất gần.

Tôi xin lỗi vì nói nhiều tới chuyện gia đình xong mong anh hãy trở về thăm cháu nhiều hơn anh ạ, gọi điện cho cháu nữa. Con gái anh là một đứa trẻ nhậy cảm và giàu tình yêu thương... nó rất yêu anh.”

Có thể người cha ấy nhận ra cảm xúc của mình khi nói nên giọng trầm xuống buồn bã. Người cha ấy nói lời cảm ơn mình và xin lại bài văn viết của con gái. Anh hứa sẽ về thăm cháu thường xuyên hơn và vì hoàn cảnh công việc luôn phải xa nhà. Anh hứa sẽ dành nhiều thời gian hơn cho con gái...

Sau buổi học, mẹ cô bé đến đón, mình gọi ra một góc và nói chuyện đó. Người mẹ trẻ nghe xong câu chuyện về con gái không nói một câu nào mà chỉ ngồi khóc mãi không thôi.

Có lẽ một điều linh cảm nào đó cho mình biết nguyên nhân có thể bắt đầu từ người mẹ và sau đó mình đã không lầm.

Một tuần sau, con bé thì thầm nói với mình. Bố em về thăm em cô ạ. Một tuần 3 lần cô ạ. Bố còn gọi điện liên tục cho em nữa. Bố nói chuyện với mẹ rất lâu cô ạ. Đôi mắt con bé ngập đầy hạnh phúc.

Hết học kỳ 1 con bé lại thì thầm thông báo: Bố em nói rằng: Hết học kỳ I này sẽ chuyển cho em trai lên thành phố học cô ạ. Em vui lắm.

Và một thông báo mới toanh trước khi nghỉ tết. Bố và em trai em về nhà ăn Tết rồi cô ạ. Bố chuyển hết đồ về nhà rồi. Chiều qua, em với bố lại lên tưới hoa phong lan. Bố mẹ em làm hòa với nhau rồi cô ạ. Cô ơi! Có phải là do bài văn của em không cô.?

Viết thư cho người thân

noreply@blogger.com (Học chính tả) — Tue, 02 Sep 2014 16:28:00 +0000

Đề bài: Viết một bức thư ngắn (khoảng 10 câu) cho người thân của em ở xa.

Bài làm:

Thanh Hóa, ngày 12 tháng 4 năm 2013

Lê Thị Mai Chi

Dì Mai kính mến!

Lâu rồi cháu không được gặp Dì, cháu nhớ Dì lắm!

Dạo này Dì có khỏe không? Chắc chú Chương cũng khỏe, Dì nhỉ? Dì nhớ ăn nhiều cho “em Nhím” chóng lớn đấy.

Ở ngoài này, gia đình cháu vẫn bình thường. Em Vân bây giờ ngoan hơn rồi, Dì ạ. Buổi sáng, mẹ gọi em dậy đi học là em dạy ngay, không còn nhõng nhẽo như trước nữa. Cháu cũng vừa mới thi xong kỳ thi giải toán qua mạng cấp Tỉnh. Hôm đi thi, cháu mệt nên làm bài không tốt, cháu hứa với Dì năm sau sẽ làm bài tốt hơn.

Dì à! Cháu nhớ năm ngoái được vào Vinh chơi, chú Chương cho bọn cháu đi siêu thị. Cháu còn được thưởng thức những món ăn ngon của thành phố Vinh.

Thư đã dài, cháu dừng bút đây. Cháu chúc Dì, chú Chương và “em bé” mạnh khỏe. Cháu mong thời gian trôi thật nhanh, để được nghỉ hè, vào Vinh thăm Dì.

Cháu của Dì: Chi

Bài văn hay của một học sinh lớp 10

noreply@blogger.com (Học chính tả) — Mon, 01 Sep 2014 06:18:00 +0000

Đây là bài văn rất đặc biệt của cô bé lớp 10. Điều lạ không phải vì bài văn đạt điểm 9+, cũng không phải chỉ vì hành văn ấn tượng, mà nó còn lạ ngay từ lời tâm sự của giáo viên với cô học trò nhỏ là tác giả bài văn.

Đề bài: Một bài học sâu sắc, ý nghĩa mà cuộc sống đã tặng cho em

Bài làm:

Bản chất của thành công

Đã bao giờ bạn tự hỏi thành công là gì mà bao kẻ bỏ cả cuộc đời mình theo đuổi? Phải chăng đó là kết quả hoàn hảo trong công việc, sự chính xác đến từng chi tiết? Hay đó là cách nói khác của từ thành đạt, nghĩa là có được một cuộc sống giàu sang, được mọi người nể phục? Vậy thì bạn hãy dành chút thời gian để lặng mình suy ngẫm. Cuộc sống sẽ chỉ cho bạn có những người đạt được thành công theo một cách giản dị đến bất ngờ.

Thành công là khi bố và con trai có dũng khí bước vào bếp, nấu những món ăn mẹ thích nhân ngày 8-3. Món canh có thể hơi mặn, món cá sốt đáng lẽ phải có màu đỏ sậm thì lại ngả sang màu… đen cháy. Nhưng nhìn mâm cơm, mẹ vẫn cười. Bởi vì hai bố con không thể thành công trên “chiến trường” bếp núc, nhưng lại thành công khi tặng mẹ “đoá hồng” của tình yêu. Một món quà ý nghĩa hơn cả những món quà quý giá, hạnh phúc ấy long lanh in trong mắt mẹ.

Thành công còn là hình ảnh một cậu bé bị dị tật ở chân, không bao giờ đi lại bình thường được. Từ nhỏ cậu đã nuôi ước mơ trở thành cầu thủ bóng đá. Sau bao nỗ lực khổ luyện, cậu bé trở thành cầu thủ dự bị trong một đội bóng nhỏ, và chưa bao giờ được chính thức ra sân. Nhưng đó không phải là thất bại. Trái lại, thành công đã nở hoa khi cậu bé năm xưa, với bao nghị lực và quyết tâm, đã chiến thắng hoàn cảnh để theo đuổi ước mơ từ ngày thơ bé. Thành công ấy, liệu có mấy người đạt được?

Sau mỗi mùa thi đại học, có bao “sĩ tử” buồn rầu khi biết mình trở thành “tử sĩ”. Hai bảy điểm, cao thật đấy. Nhưng cao mà làm gì khi NV1 lấy tới hai bảy phẩy năm? Đó thật ra không phải là thất bại, chỉ là khi thành công - bị - trì - hoãn mà thôi. Cuộc sống vẫn chào đón họ với NV2, NV3. Quan trọng là họ đã nỗ lực hết sức để khẳng định mình. Đó là ý nghĩa vẹn nguyên của các kỳ thi, và cũng là bản chất của thành công.

Ngày còn nhỏ, tôi đã được đọc một câu chuyện rất xúc động. Chuyện kể về một cậu bé nghèo với bài văn tả lại mẹ - người phụ nữ đã che chở cuộc đời em. Cậu bé viết về một người mẹ với mái tóc pha sương, với đôi bàn tay ram ráp nhăn nheo nhưng dịu hiền và ấm áp. Cậu kết luận rằng: bà ngoại là người mẹ - người phụ nữ đã nâng đỡ em trong suốt hành trình của cuộc đời. Bài văn lạc đề, phải về nhà viết lại. Nhưng đó mới chính là một tác phẩm thành công, bởi ở đó chất chứa tình yêu thương của đứa cháu mồ côi dành cho bà ngoại. Liệu có thành công nào, tình cảm nào thiêng liêng hơn thế?

Nhiều năm trước, báo chí từng vinh danh một cậu học trò nghèo thi đậu đại học với vị trí thủ khoa. Đối với cậu, đó là một thành công lớn. Nhưng có một thành công khác, lặng thầm mà lớn lao, đó là chiến thắng của một người cha gần 20 năm trời đạp xích lô nuôi con ăn học. Bao niềm tin và hi vọng hiện lên trên gương mặt vốn đã chịu nhiều khắc khổ. Và ngày con trai đậu đại học cũng là ngày tốt nghiệp khoá - học - của - một - người - cha.

Tôi biết có một nữ sinh tốt nghiệp đại học với tấm bằng loại ưu gần hai mươi năm trước. Với tài năng của mình, cô có thể gặt hái thành công trên con đường sự nghiệp và danh vọng. Nhưng cô sinh viên năm ấy đã chấp nhận hi sinh những cơ hội của đời mình để trở thành một người vợ đảm đang, một người mẹ dịu hiền của hai cô công chúa nhỏ. Cho tới bây giờ, khi đã là một phụ nữ trung niên, Người vẫn nói với tôi rằng: “Chăm sóc bố và hai con chu đáo, đối với mẹ đã là một thành công lớn”. Mỗi khi nghe câu nói ấy, tôi lại rơi nước mắt. Gia đình là hạnh phúc, là thành quả đẹp đẽ của đời mẹ, và chúng tôi phải cảm ơn mẹ vì điều đó.

Con người luôn khát khao thành công, nhưng mù quáng theo đuổi thành công thì thật là vô nghĩa. Bạn muốn mình giàu có, muốn trở thành tỷ phú như Bill Gates? Vậy thì hãy gấp đồng tiền một cách cẩn thận rồi trao nó cho bà cụ ăn xin bên đường. Với việc làm đẹp đẽ ấy, bạn sẽ cho mọi người hiểu được bạn không chỉ giàu có về vật chất mà còn giàu có tâm hồn. Khi đó, bạn đã thực sự thành công.

Cũng có khi bạn ước mơ thành công sẽ đến với mình như đến với Abramovich - ông chủ của đội bóng toàn những ngôi sao? Thành công chẳng ở đâu xa, chỉ cần bạn dành thời gian chăm sóc cho “đội bóng” của gia đình bạn. Ở đó, bạn nhận được tình yêu thương vô bờ bến, thứ mà Abramovich không nhận lại được từ những cầu thủ của ông ta. Thành công đến với mọi người một cách giản dị và ngọt ngào như thế!

Bạn được sinh ra, đó là một thành công vĩ đại của cha và mẹ. Trách nhiệm của bạn là phải gìn giữ cho vẻ đẹp hoàn thiện của thành công ấy. Đừng bao giờ ủ ê nghĩ rằng cuộc sống là một chuỗi của thất bại, bởi như một giáo sư người Anh từng nói: “Cuộc sống này không có thất bại, có chăng là cách chúng ta nhìn nhận mọi việc mà thôi”. Còn đối với tôi, thành công là khi ai đó đọc được bài viết nhỏ này. Có thể sẽ chẳng được điểm cao, nhưng gửi gắm được những suy nghĩ của mình vào trang viết, với tôi, đó là một thành công.

Lời phê của cô giáo dạy văn

Cảm ơn em đã tặng cô một bài học, một lời động viên vào lúc cô cần nó nhất.

Em đã thực sự thành công đấy. Mong em tiếp tục thành công.

Nguồn: St

Phân tích đoạn đầu bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng

noreply@blogger.com (Học chính tả) — Mon, 01 Sep 2014 02:53:00 +0000

Trong Tây Tiến của Quang Dũng, đoạn đầu bài thơ chính là một bức tranh chân thực nhất về cuộc sống của những người lính trong quân đoàn Tây Tiến, họ đã vượt qua bao nhiêu khó khăn trở ngại bằng nghị lực phi thường và niềm lạc quan mạnh mẽ của những con người trẻ tuổi.

Đề bài: Phân tích đoạn đầu bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng

Bài làm:

"Đoàn vệ quốc quân 1 lần ra đi nào có mong chi đâu ngày trở về. Ra đi ra đi bảo tồn sông núi, ra đi ra đi thà quyết không lui". Vâng! Đã có bao đoàn vệ quốc quân ra đi như thế, biết bao người lính đã "quyết tử cho tổ quốc quyêt sinh" để rồi "dòng tên anh khắc vào núi đá" khắc sâu vào tâm khảm của những thế hệ con người việt nam với dáng đứng đã tạc vào thế kỉ. Văn học với sứ mệnh thiêng liêng của nó đã khắc họa một cách vĩnh cửu vào tâm hồn người đọc hình ảnh những người con anh hùng của đất nước đã ngã xuống vì nền độc lập của Tổ quốc trong suốt trường kỳ lịch sử. Mà lật dở lại những trang lịch sử vàng của một thời chiến đấu oanh liệt được viết lên bằng những trang thơ của dân tộc Việt Nam.Người ta sẽ còn không quên nhắc đến cái tên Tây Tiến của quang Dũng.Đặc biệt là những hình ảnh trong đoạn thơ mở đầu:

Sông mã xa rồi Tây Tiến ơi!
Nhớ về rùng núi nhớ chơi vơi
....
Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói
Mai Châu mùa em cơm nếp xôi

Chỉ mới bắt đầu bài thơ đã là tiếng gọi tha thiết ".. Tây Tiến ơi!"đã bật lên bởi một nỗi nhớ sâu sắc, cồn cào,vang lên tha thiết như tiếng gọi người thân yêu. Từ cảm"ơi!"bắt vần với từ láy"chơi vơi"tạo nên âm hưởng câu thơ sâu lắng, bồi hồi, ngân dài, từ lòng người vọng vào thời gian năm tháng, lan rộng lan xa trong không gian,cảm giác về một nỗi nhớ da diết, mêng mang lan mãi đến từng nhịp đập của trái tim nơi người đọc. Nỗi nhớ tạo nguồn cảm xúc giúp nhà thơ xóa dần sương khói của thời gian, không gian xa vời vợi. Để làm hiện lên trong tâm tưởng của những kỉ niệm đã gắn bó với cuộc đời của tác giả:

Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi !
Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi

Với thủ pháp "lắng dần"của điện ảnh tác gải đã để hình ảnh Sông Mã là hình ảnh đầu tiên gọi về nỗi nhớ. Để rồi dòng sông Mã mờ dần cho dòng cảm xúc miên man nhớ về Tây Bắc choáng ngợp tâm hồn nhà thơ: "Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi !"

Câu thơ như tiếng gọi chân thành, tha thiết xuất phát từ trái tim và tâm hồn người thi sĩ. Bằng cách sử dụng câu cảm thán và thủ pháp nghệ thuật nhân hoá, câu thơ trở nên đẹp diệu kỳ. Đó là âm hưởng ngân lên từ những chữ "xa rồi"và chữ "ơi"đầy cảm xúc nhớ thương Câu thơ vang lên như một lời bộc bạch lại như một lời gọi. Nỗi nhớ thương nỗi nhớ như nén chặt, bỗng trào dâng.Trong đó ấn chứa cả sự nhớ nhung, tiếc nuối. Câu thơ 7 chữ mà có 4 chữ là tên riêng, đó cũng là lời gửi chốn về nỗi nhớ: Vùng đất miền Tây mà con sông Mã đã trở thanh biểu tượng mỗi lần người ta nhắc đến mảnh đất của chiến trường chiến đấu oanh liệt của bao đứa con của Tổ quốc nhìn lại ngậm ngùi."Sông Mã"ko đơn thuần là 1 con sông – nơi đã từng là địa bàn hoạt động của đoàn quân Tây Tiến – mà nó đã trở thành 1 hình ảnh hiện hữu, 1 chứng nhân lịch sử trong suốt cuộc đời người lính Tây Tiến với bao nỗi vui buồn, máu hoa,được mất.
Và đoàn quân Tây Tiến"nhớ Tây Tiến"là nhớ đến một thời gian chiến đầu đầy kỉ niệm gắn với tên đất, tên sông khó phai mờ. Thời gian chiến đấu ấy con sông Mã cũng giống như một đồng chí, ngươi bạn đường từng chứng kiến và chia sẻ bao nỗi buồn vui của người lính Tây Tiến. Ba chữ "Tây Tiến ơi"cất lên như một tiếng gọi khẽ lay động tâm hồn người đọc."Tây Tiến"ko chỉ để gọi tên 1 đơn vị bộ đội mà nó đã trở thành 1 người bạn "tri âm tri kỉ"để nhà thơ giãi bày tâm sự. Làm nỗi nhớ gọi nỗi nhớ đưa nhà thơ vào một trạng thái đặc biệt:

Nhớ về rừng nuí nhớ chơi vơi

Câu thơ thứ 2 với điệp từ"nhớ"được lặp lại 2 lần đã diễn tả nỗi nhớ như 1 cơn thác lũ tràn vào tâm trí đẩy ông vào trạng thái bồng bềnh, hư ảo. "Nhớ chơi vơi"là nỗi nhớ không định hình,chập trờn hư thực, vừa tha thiết, thường trực, vừa mênh mang, đầy ám ảnh, vừa mở ra không gian tiềm thức vừa như gọi ra không gian trập trùng của núi đèo rộng lớn. Cách hiệp vần"ơi"làm câu thơ như ngân vang, phù hợp với biên độ của cảm xúc nỗi nhớ trải dài và rộng từ cảnh vật đến con người - Từ sông Mã, núi rừng Tây Bắc đến đồng đội, đồng chí và đoàn binh Tây Tiến. Vì gắn bó yêu thương, cùng vào sinh ra tử và lại"nay đã xa rồi"nên mới có nỗi nhớ da diết triền miên như thế giống như những câu ca dao của Việt Nam còn mãi:

Ra về nhớ bạn chơi vơi
Nhớ chiếu bạn trải
Nhớ chăn bạn nằm

Nếu hai câu đầu với cách dùng từ chọn lọc, gợi hình gợi cảm đã mở cửa cho nỗi nhớ trào dâng mãnh liệt trong tâm hồn nhà thơ. Thì đến với hai câu thơ tiếp theo độc giả lại là hình ảnh đoàn quan Tây Tiến nhơ mờ ảo, ẩn hiện trong sương khói,nơi những địa danh lạ:

Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi
Mường Lát hoa về trong đêm hơi

Hai câu thơ vừa tả thực, vừa sử dụng bút pháp lãng mạn. Quang Dũng đã liệt kê hàng loạt các địa danh như: Sài Khao, Mường Lát, Pha Luông … gợi ra đia bàn rộng lớn những cái tên mang âm hưởng của rừng núi hoang vu.Nhưng được nhắc đến với bao nhiêu kỉ niệm yêu thương. Những địa danh này đã từng gắn bó thân thiết với kỉ niệm của nhà thơ. Ngoài ra nó còn gợi cho chúng ta cảm giác đầy là những vùng heo hút, xa xôi của chốn núi rừng sâu, rừng thẳm.Núi rừng Tây Bắc đẹp hùng vĩ mà dữ dội, một vùng đất có địa hình hiểm trở, khí hậu khắc nghiệt, nơi rừng thiêng nước độc. Có những đêm dài hành quân người lính Tây Tiến vất vả đi trong đêm dày đặc sương giăng, ko nhìn rõ mặt nhau."Đoàn quân mỏi "nhưng tinh thần không mỏi". Bởi ý chí quyết tâm ra đi vì Tổ quốc đã làm cho những trí thức Hà thành yêu nước trở nên kiên cường, bất khuất hơn. Quang Dũng đã rất tài tình khi đưa hình ảnh"sương"vào đây để khắc hoạ rõ hơn sự khắc nghiệt của núi rừng Tây Bắc trong những đêm dài lạnh lẽo. Cũng miêu tả về "sương", Chế Lan Viên cũng đã viết trong "Tiếng hát con tàu":

Nhớ bản sương giăng, nhớ đèo mây phủ
Nơi nao qua lòng lại chẳng yêu thương

Các chi tiết "sương lấp" và "đêm hơi" gợi tả cảnh đoàn binh Tây Tiên hành quân trong biển sương mù dày đặc, trong màn đêm hoi núi gió rét căm căm đương lấp cả đường đi, lấp dáng người trong mờ mịt.. Nhưng dù có mỏi mệt vì thiên nhiên khắc nghiệt của núi rừng, vẫn thưởng thức hương thơm của các loài hoa: "Mường Lát hoa về trong đêm hơi"
Bốn câu thơ tiếp theo là hình ảnh núi rừng Tây Bắc hùng vĩ, hiểm trở và dữ dội hiện lên trong nỗi nhớ như một bức tranh hùng tráng. Mà theo cách nói của Xuân Diệu "Thi trung hữu họa":

Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm
Heo hút cồn mây súng ngửi trời

Ngàn thước lên cao ngàn thước xuống
Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi

Thiên nhiên Tây Bắc, qua ngòi bút lãng mạn của Quang Dũng, được cảm nhận với vẻ đẹp vừa đa dạng vừa độc đáo, vừa hùng vĩ vừa thơ mộng, hoang sơ mà ấm áp. Có những lúc người lính Tây Tiến phải vất vả để trèo lên đỉnh chạm đến mây trời. Quang Dũng đã khéo léo sử dụng từ"thăm thẳm"mà ko dùng từ"chót vót". Bởi nói"chót vót"người ta còn có thể cảm nhận và thấy được bề sâu cuả nó nhưng"thăm thẳm"thì khó có ai có thể hình dung được nó sâu thế nào. Bằng những từ láy gợi hình ảnh rất cao như"khúc khuỷu","thăm thẳm","heo hút", nhà thơ đã làm cho người đọc cảm nhận được cái hoang sơ, dữ dội cuả núi rừng Tây Bắc. Những nẻo đường hành quân chiến đầu như kéo dài đến về tận với bao núi, đèo, cồn, dốc.Dốc lên thì "khúc khuỷu "quanh co, gập ghềnh. Không những thế, thiên nhiên của núi rừng Tây Bắc không chỉ dừng đem lại sự kinh ngạc, hãi hùng cho những con người muốn bước lên mình nó bằng dốc lên, để vượt núi nhìn dốc xuống "thăm thẳm "dấn xuống vực sâu.
Các từ láy "khúc khủu", "thăm thẳm", "héo hút" kết hợp với cách ngắt nhịp 3/4 như chặt đôi câu thơ, mật độ thanh trắc đặc khiên câu thơ trúc trắc gợi sự vất cả, nhọc nhằn góp phần làm tượng hình nên hình ảnh núi rừng Tây Bắc ghập ghềnh, hiểm trở. Quang Dũng không những thông minh trong cách dùng các từ láy miêu tả núi nơi địa đầu tổ quốc này mà cả câu thơ đều dùng thang trắc mà họa lên cả bức tranh núi non gồ ghề, sắc cạnh của các dãy núi đã tai mèo. Trước ngọn núi như thế những người chiến sĩ của chúng ta như thế nào. Người đọc những tưởng Quang Dũng sẽ miêu tả lại những khó khăn mà những chàng trai trẻ tuổi ấy sẽ vượt qua thì không cần quá dài dòng, Quang Dũng chỉ hạ 3 chữ "súng ngửi trời".
"Súng ngửi trơi"là hình ảnh nhân hóa táo bạo, đặc tả sự chót vót của dốc núi không chỉ vẽ ra địa thế đỉnh cao ngút trời của những ngọn núi quanh năm bị bao phủ mây mà còn thể hiện được nét tinh nghịch khỏe khoắn, vẫn có thể trêu đìa vô tư sau một chặng đường hành quân vất cả, mệt nhọc của các anh lính TT tính hôn nhiên, lạ quan, hóm hỉnh và yêu đời của những người lính trẻ vượt qua gian khó. Họ thấy mình như đang đi trong mây và đầu súng hạm tới trời đúng với tinh thần

Khó khăn nào cũng vượt qua

Kẻ thù nào cũng đánh thắng!

Hình ảnh nhân hoá, ẩn dụ "súng ngửi trời"được dùng rất hồn nhiên và cũng rất táo bạo, vừa ngộ nghĩnh, vừa có chất tinh nghịch của người lính, cho ta thấy bên cạnh thiên nhiên hiểm trở còn hiện lên hình ảnh người lính với tư thế oai phong lẫm liệt nơi núi rừng hoang vu. Câu thơ sử dụng nhiều thanh trắc đã tạo nên vẻ gân guốc, nhọc nhằn đã nhấn mạnh được cảnh quang thiên nhiên Tây Bắc thật cheo leo, hiểm trở. Đứng trên đỉnh dốc núi cao, họ nhìn xuống con đường hiểm trở vừa vượt qua và con đường gấp khúc sẽ đi xuống. Đường lên dốc và đường xuống dốc đều thăm thẳm, hun hút. Hình ảnh thơ thật đối xứng, câu thơ như một đường thẳng bị bẻ gấp lại:

Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống

Điệp từ "ngàn thước" đã mở ra 1 không gian nhìn từ trên xuống cũng như từ dưới lên thật hùng vĩ. Bên cạnh đó, quang dũng còn khắc họa lại ngọn núi sừng sững, cao vút hai bên dốc núi nhìn lên thì cao chót vót nhìn xuống thì sâu thăm thẳm.

Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống

đối lập khiến ngưởi đọc rơi vào cảm giác bất ngờ, như một làn sương lạnh thốc vào giác quan chứng kiến cảnh vật biến động nhanh đến chóng mặt.
Sau ba câu thơ gân guốc, táo bạo, hơi thở dữ dội, mạnh mẽ. Tập chung khắc họa cái dữ dội tột đỉnh của thiên nhiên Tây Băc Quang Dũng đã sử dụng toàn thanh bằng với nhạ điệu nâng nâng, mênh mang thê hiện ánh mắt vô cùng thơ mộng của người lính Tây Tiến. Bên cạnh cái hiểm trở, hoang sơ ta cũng thấy được vẻ đẹp trữ tình nơi núi rừng:

Nhà ai Pha Lương mưa xa khơi

Câu thơ như tiếng thở phào nhẹ nhõm của người lính sau khi vượt qua đèo cao, núi sâu. Họ tạm dừng chân bên một dốc núi, phóng tầm mắt ra xa qua một không gian mịt mùng của sương rừng, mưa núi để ngắm nhìn những ngôi nhà đang thấp thoáng trôi nhẹ nhàng giữa biển mưa. Câu thơ giống như một gam màu lạnh giữa gam màu nóng trong hội họa dịu lại và xa mất cả khổ thơ tạo nên một cảm giác êm đềm.
Xa xa, lẫn trong màn mưa núi sương rừng, bản làng mờ ảo, thấp thoáng trong thung lũng, lúc ẩn lúc hiện. Có những cơn mưa rừng chợt đến đã để lại bao giá rét cho người lính Tây Tiến. Nhưng dưới ngòi bút của Quang Dũng, nó trở nên lãng mạn, trữ tình hơn. Nhà thơ đã thông minh, sáng tạo khi nói đến mưa rừng bằng cụm từ"mưa xa khơi". Nó gợi lên 1 cái gì đó rất kì bí, hoang sơ giữa chốn núi rừng. Câu thơ thứ 7 với 8 thanh bằng như làm dịu đi vẻ dữ dội, hiểm trở của núi rừng và mở ra 1 bức tranh thiên nhiên nơi núi rừng đầy lãng mạn. Những câu thơ Tây Tiến giàu chất tạo hình hôm nay gợi nhớ những dòng thơ trong "Chinh phụ ngâm khúc"

Hình khe thế núi gần xa
Đứt thôi lại nổi, thấp đà lại cao
Sương đầu núi buổi chiều như dữ dội
Nước lòng khe nẻo suối còn sâu

8 câu thơ đầu của bài thơ Tây Tiến là nỗi nhớ về núi rừng Tây Bắc, về đồng đội Tây Tiến. Qua những chi tiết đặc tả về thiên nhiên núi rừng Tây Bắc, nó đã trở thành 1 kí ức xa xôi trong tâm trí nhà thơ. Đó là 1 nỗi nhớ mãnh liệt cuả người lính Tây Tiến nói riêng và cuả những người lính nói chung.
Thiên nhiên dữ dội và khắc nghiệt nhưu vậy nên cuộc hành quân của người lính Tây Tiên vô vùng gian khổ đến nỗi.

Anh bạn dãi dầu không bước nữa
Gục lên súng mũ bỏ quên đời

Câu thơ viết về một hiện thực khốc liệt ấy thế lại được nói bằng giọng nhẹ nhàng, thấm thía"…không bước nữa"và "gục lên súng mũ"gợi tư thế ngạo nghễ của người lính Tây Tiến. Chữ"dãi dầu"đã lột tả được hết sự khốc liệt của cuộc chiến đấu. Bao nhiêu sóng gió, hiểm nguy, gian khổ phủ lên đầu người lính nên mệt mỏi, dãi dầu là những phút giây đương nhiên. Người lính Tây Tiến không rũ bỏ, quay lưng lại với kháng chiến, phải chăng phút giây phó mặc, bất cần, đầy ngạo nghễ của người lính cũng là điều tất yếu đó sao. Các anh đã không bước tiếp được nữa trên con đường hành quân đầy gian khổ. Cái chế của các anh được miêu tả nhẹ nhàng, than thản"bỏ quên đời". Ba chữ cuối:"bỏ quên đời"thể hiện tinh thần, thái độ của người lính trước cái chết, xem như đó là điều hiển nhiên, nhẹ tựa lông hồng. Các anh lên đường, đến với núi rừng miền Tây và biết rằng:"Cổ lai chinh chiến kỉ nhân hồi"(xưa nay chinh chiến mấy ai trở về)Họ chủ động chấp nhận cái chết, coi nó chỉ đơn giản như một giấc ngủ mà thôi. Hình ảnh về người lính anh dũng hi sinh ấy sau này ta còn bắt gặp trong "Dáng đứng Việt Nam":

Và anh chết trong khi đang đứng bắn

Máu anh phun theo lửa đạn cầu vồng

Câu thơ đã tiếp tục cảm hứng bi tráng khi xây dựng chana dung người lính Tây Tiến. Đây là hình cảnh vừa bi vừa hùng mang không khí thời địa. Họ ra đi chiến đấu với lời thề thiêng liêng: "Quyết tử cho tổ quốc quyết sinh"Mỗi cuộc ra đi đều không hẹn ngày trở về giống như một lời ca thịnh hành thời đó:"Đoàn vệ quốc quân là có xa chi đâu ngày trở về".
Hai câu thơ của Quang Dũng dẫu có buồn vì nói đến mất mát, hi sinh nhưng vẫn không bị lụy về thái dộ của người hi sinh. Người chiến sĩ ở đây dẫu không áp đảo được khó khăn nhưng họ không chịu khuất phục. Họ đứng trên cái chết, coi cái chết"nhẹ tựa lông hồng"và sẵn sàng đón nhận nó vì Tổ quốc thân yêu.
Bấy nhiều khắc nghiệt kể ra mà người lính phải chịu đứng vẫn phải là tất cả bởi vùng rừng núi miền tây ấy còn là nơi ngự trị của những kẻ âm u, hoang dã, của thác cao, sông sâu, thác dữ. sự âm u, hoang dã ấy không chỉ được mở ra theo chiều không gian mà được khám phá ở chiều thời gian tạo ra những đe dọa khủng khiếp luôn dình dập con người:

Chiều chiều oai linh thác gầm thét,
Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu người

Người ta hay nói đến rừng thiêng nước độc, lam sơn chướng khí. Với rừng núi Tây Bắc, cứ mỗi buổi chiều tà lại nghe tiếng thác gầm thét đổ xuống từ trên cao và cứ mỗi đêm sâu lại nghe tiếng cọp gầm. Âm thanh nào cũng ghê rợn. Quang Dũng bằng tài thẩm âm của mình đã cụ thể hóa và làm sống động hóa những nhận xét của người đời. Vậy chỉ với hai câu thơ, Quang Dũng đã phát huy tối đa trí tưởng tượng để cực tả vẻ hoang sơ, hùng vĩ của núi rừng, miền đất ấy còn chứa nhiều điều hoang sơ và huyền bí của miền rừng núi Tây Bắc.Cảnh hoang vu của núi rừng Tây Bắc đúng là thử thách ghê gớm đối với người lính Tây Tiến khi mà"chiều chiều","đêm đếm"chỉ nghe thấy tiếng"thác gầm thét", "vọp trêu người". Các từ láy chỉ biên độ lặp lại thường xuyên của thơi gian kết hợp với biện pháp nhân hóa"thác gầm thét", "cọp trêu người "đã nhấn mạnh vẻ bí hiểm, dữ dội, hoang dã chứa đầy nguy hiểm, cái chết luôn luôn rình rập đe dọa người lính của núi rừng miền Tây. Nhà thơ Trần Lê Văn từng viết "Hai chữ có dấu nặng đi với nhau nghe nặng như tiếng chân cọp", trước đó lại kết hợp với cá hai thanh bằng đã tạo lên một quá trình rình mồi rồi bất ngờ vồ mồi của loài cọp dữ dội, quyết liệt trên trang giấy Giữ nhưng kỉ niệm gian khổ, khắc nghiệt như thế. Đoạn thơ đã khép lại bằng một ấn tượng thật ấm áp và ngọt ngào

Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói
Mai Châu màu em cơm nếp xôi

Những hiểm nguy vẫn rình rập đâu đó, những nét dữ dội quyết liệt mà đoàn binh Tây Tiến đã một thời vượt qua.Trên đuờng hành quân treo neo đầy trắc trở đoàn quân dừng lại nghỉ chân nơi những bản làng. Một bữa cơm nóng bốc khói. Hương vị ngọt ngon của những nắm xôi nếp thơm do những bông hoa của núi rừng Tây Bắc đem tới đẫ khiến cho các chàng trai hào hao, phong nhã như quên đi tất cả nỗi vất vả về thể xác suôt dọc đường để đón nhạn tình quân –dân thắm thiết. Hương vị của nếp xôi, hương vị của lòng người. Chiến binh Tây Tiến hào hùng mà cũng rất đỗi hào hoa, rất nhạy cảm trước vẻ đẹp thiên nhiên và sự đằm thắm tình người. Hai câu thơ không có cảnh thiên nhiên miền Tây, chỉ có cảnh sinh hoạt đời sống thường ngày. Sau những câu thơ rất dữ dội và gân guốc là một cảm xúc thơ đằm thắm, thiết tha. Câu cảm thán gợi nỗi bâng khuâng khi hồi tưởng lại những kỉ niệm ấm áp: lúc đoàn binh dừng lại sau một đoạn đường hành quân vất vả, lều trại được dựng lên ở một bản làng, một bếp lửa ánh đỏ hồng, một nồi xôi hương bay ngào ngạt, khói bếp khói cơm bay lên hòa quyện vào khói lam chiều. Đồng đội lại quây quần bên nhau, quên đi bao vất vả, gian khổ. Chiến tranh lùi lại vào một góc khuất nào đó nhường chỗ cho một cảnh sinh hoạt tươi vui. Mãi là mảnh tâm hồn của ngườii cán bộ kháng chiến là kỉ niệm đẹp của anh bộ đội cụ Hồ trong 9 năm kháng chiến chống Pháp:

Anh nắm tay em cuối mùa chiến dịch
Vắt xôi nuôi em giấu giữ rừng
Đất Tây Bắc tháng ngày không có lịch
Bữa xôi đầu còn tỏa nhớ mùi hương
(Tiếng hát con tàu - Chế Lan Viên)

Đoạn thơ đã cho thấy nét tài hoa trong phong cách của Quang Dũng câu thơ đỡ câu thơ, hình ảnh đỡ hình ảnh để giữa sự trùng điệp của núi rừng sự gian lao của hành trình những người lính Tây Tiến vẫn có phút dừng chân thư thái yên bình những hình ảnh lãng mạn, trữ tình, thơ mộng.

Một số mẹo khắc phục lỗi chính tả

noreply@blogger.com (Học chính tả) — Mon, 01 Sep 2014 00:55:00 +0000

Có thể nói, chính tả là một vấn đề có tính phổ quát đối với mọi thứ chữ viết ghi âm được dùng hiện nay trên thế giới. Ở mỗi thứ chữ viết ghi âm, bao giờ cũng có vấn đề nên viết thế nào cho đúng chính tả.

Tiếng Việt là ngôn ngữ thống nhất. Chính tả tiếng Việt về căn bản là một chính tả thống nhất. Tuy nhiên, do tiếng Việt có nhiều phương ngữ, thổ ngữ nên bên cạnh tính thống nhất là chủ đạo, nó cũng có những nét dị biệt khá rõ ràng trong cách phát âm, cách dùng từ giữa các vùng và tạo ra ấn tượng mạnh mẽ về sự tồn tại trong thực tế ba “giọng” nói khác nhau: “ giọng miền Bắc, giọng miền Trung và giọng miền Nam”, tương ứng với ba vùng phương ngữ Bắc Bộ, Trung Bộ và Nam Bộ. Đặc điểm phát âm đặc trưng cho từng vùng khác với phát âm chuẩn chính là nguyên nhân dẫn đến những cách viết sai chính tả. Chẳng hạn, chính tả phân biệt tr và ch, s và x…nhưng phát âm của người Hà Nội không có sự phân biệt này. Vì vậy, khi viết, họ rất dễ nhầm lẫn các phụ âm này với nhau. Trong khi đó, phát âm của người miền Trung lại không phân biệt thanh hỏi/ thanh ngã nên khi nói cũng như khi viết, họ thường nhầm lẫn các thanh ấy v.v…

Trong thực tế, những lỗi chính tả thường gặp trong tiếng Việt khá đa dạng, phản ánh bức tranh phương ngữ của tiếng Việt trên các miền đất nước. Song, lỗi chính tả mà chúng ta hay mắc phải nhất làlỗi về phụ âm đầu. Để khắc phục lỗi này, chúng ta có nhiều cách. Tuy nhiên, trong khuôn khổ bài viết này, chúng tôi sẽ đề cập tới giải pháp khắc phục lỗi chính tả một cách đơn giản và tương đối hiệu quả, đó là dùng các mẹo chính tả.

Có thể coi, mẹo chính tả là những cách thức giản tiện, dễ nhớ do các nhà ngôn ngữ đặt ra. Mẹo chính tả giúp cho người viết dễ dàng tìm ra cách viết đúng một cách nhanh nhất mà không cần phải tra cứu từ điển.

1.Lẫn lộn L và N

Đây là lỗi khá phổ biến ở ngoại thành Hà Nội và đồng bằng Bắc Bộ nói chung. Sự lẫn lộn về mặt từ vựng đã khiến nhiều trường hợp trong khi nói và viết đã nhầm lẫn giữa L và N. Để khắc phục lỗi này, ta có các mẹo sau:

*Mẹo về âm đệm: L có thể đứng trước âm đệm, còn N thì không.

Theo thống kê, các vần có âm đệm trong tiếng Việt là oa, oă, uâ, oe, uê, uy. Vì vậy, chỉ cần nhớ câu sau “ Ngoa ngoắt Tuấn khoe quê Thúy”để nhận biết vần có âm đệm là có thể áp dụng mẹo này.

Theo mẹo này, ta có thể yên tâm viết: lòa xòa, cái loa,loắt choắt, loăn quăn, luẩn quẩn, lí luận, quần loe, lóe sáng, luyến tiếc, luyện tập, lũy thừa, liên lụy…

Mẹo này có một ngoại lệ: noãn nghĩa là trứng chỉ dùng trong hai từ Hán Việt là noãn cầu và noãn sào.

Mẹo láy âm : Khi ở vị trí thứ nhất trong một từ láy âm, L có thể láy âm với các âm đầu khác, còn N thì không có khả năng này.

Vậy, nếu gặp một tiếng không rõ viết với L hay N, ta hãy thử tạo một từ láy âm phụ âm đầu. Nếu tiếng đó có thể đứng trước thì nó được viết với L.

Sau đây là một số ví dụ về khả năng láy phụ âm đầu rất rộng rãi của L:

- L láy với B: lắp bắp, lõm bõm, lạch bạch, lấn bấn, lu bù…

- L láy với C (K, Q): la cà, lục cục, lấn cấn, lẩm cẩm, luẩn quẩn, loăng quăng…

- L láy với D: lở dở, lim dim, lai dai…

- L láy với Đ: lốm đốm, lục đục, lờ đờ, lao đao, long đong, lênh đênh…

- L láy với H: lúi húi, loay hoay…

- L láy với M: lơ mơ, liên miên, lễ mễ, lan man, lề mề…

- L láy với X: lao xao,lăng xăng, loăn xoăn, lèo xèo…

- L láy với T: le te,lon ton, lách tách, lung tung, lả tả…

- L láy với R: lai rai, lâm râm, lè rè…

- L láy với V: lởn vởn, lảng vảng, lặt vặt…

- L láy với CH: loắt choắt, loạc choạc, lanh chanh,loạng choạng…

- L láy với NH: lăng nhăng, lam nham, lải nhải, lảm nhảm…

- L láy với KH:lom khom, lọm khọm, lụ khụ…

- L láy với NG: lơ ngơ, loằng ngoằng, lêu nghêu…

Trong trường hợp tiếng đang xét ở vị trí thứ hai của từ láy âm, ta lại có một quy tắc khác: L láy âm với các âm khác ngoài GI và âm đầu zêzo mà không láy âm với các âm khác.

Chẳng hạn ta có:

- L láy âm với B: bông lông, bảng lảng, bằng lăng…

- L láy với CH: chói lọi, cheo leo,chìm lỉm…

- L láy với KH: khóc lóc, khéo léo, khét lẹt…

Trong khi đó, N chỉ láy với GI và âm đầu zêzo: giãy nảy, gian nan,áy náy, ảo não…

Mẹo đồng nghĩa lài- nhài: Khi gặp một tiếng chưa rõ viết với L hay N mà thấy đồng nghĩa với một tiếng khác viết với NH thì có thể kết luận tiếng chưa rõ ấy sẽ được viết với L.

Có thể minh họa mẹo này qua các ví dụ sau: Lài- nhài, lầm- nhầm, lem- nhem, lời- nhời, loáng – nhoáng, lố lăng- nhố nhăng…

2. Lẫn lộn TR với CH

* Mẹo thanh điệu trong từ Hán- Việt: Những từ Hán- Việt mang dấu nặng và dấu huyền đều chỉ đi với TR mà không đi với CH.

- TR đi với dấu nặng: Trịnh trọng, trị giá, trụy lạc, trục lợi, trụ sở, vũ trụ, thổ trạch,trạm xá, hỗ trợ, triệu phú, trận mạc…

- TR đi với dấu huyền: Truyền thống, từ trường, trần thế , trù bị, trùng hợp, phong trào, lập trường ,trầm tích, trừng trị…

* Mẹo láy âm: CH láy âm với các phụ âm khác ở vị trí đứng trước hoặc đứng sau, trái lại TR không láy âm đầu với các phụ âm khác , trừ bốn ngoại lệ đều là láy với L: Trọc lóc, trụi lũi, trót lọt, trẹt lét…

- CH đứng ở vị trí thứ nhất: Chơi bời, chèo bẻo, cheo leo, chìm lỉm, chi li, chói lọi, chểnh mảng, chào mào, chộn rộn, chình rình,choáng váng, chờn vờn, chon von, chơi vơi, chót vót, chênh vênh, chạng vạng…

- CH đứng ở vị trí thứ hai: Loắt choắt, lau chau, lanh chanh, lã chã, loạng choạng, lởm chởm,loai choai…

* Mẹo đồng nghĩa tranh – giành: Khi gặp một tiếng chưa rõ viết với CH hay TR mà lại đồng nghĩa với một từ viết với GI thì từ đó phải được viết với TR.

Ví dụ: Tranh- giành, nhà tranh- nhà gianh, trầu – giầu, trai- giai, trăng- giăng, tráo trở- giáo giở,, trối trăng- giối giăng, trời- giời, tro- gio, trả- giả…

Mẹo trường từ vựng:

- Mẹo cha- chú: Những từ chỉ quan hệ thân thuộc trong gia đình thì viết với CH chứ không viết với TR: Cha, chú, chị, chồng, cháu, chắt, chút , chít…

- Mẹo chum- chạn: Đồ dung trong gia đình được viết với CH chứ không viết với TR: Cái chạn, cái chum, cái chai, cái chiếu, cái chăn, cái chõng, cái chày giã gạo, cái chổi, cái chuồng gà, cái chĩnh, cái chậu…( Có một ngoại lệ: Cái tráp).

Mẹo kết hợp âm đệm: TR không đi với các vần oa, oă, oe. Chỉ có CH là đi với các vần này.

Lẫn lộn S và X

* Mẹo kết hợp âm đệm: S không đi với các vần oa, oă,oe, uê, chỉ có X là đi với các vần này.

Ví dụ: Xoa tay, xoay xở, cây xoan, xoắn lại, tóc xoăn, xòa tay, xoen xoét, xuề xòa, xuyên qua…(Có các trường hợp ngoại lệ như soát trong rà soát, kiểm soát…, soạn trong soạn bài và những trường hợp điệp âm đầu trong từ láy: suýt soát, sột soạt, sờ soạng…

Mẹo láy âm: Chỉ có X mới láy âm với các âm đầu khác, còn S không có khả năng này.

Ví dụ như: Bờm xơm, bờm xờm, lao xao, lòa xòa, liêu xiêu, loăn xoăn, liểng xiểng, lộn xộn, lì xì, xoi mói, xích mích,…

Mẹo từ vựng:

- Tên các thức ăn và đồ dùng liên quan đến việc nấu nướng, ăn uống thường viết với X. Ví dụ như: Xôi, xa lat, lạp xường, xúc xích, cái xanh, cái xoong, cái xiên nướng thịt…

- Hầu hết các danh từ còn lại viết với S. Chặng hạn như: Ông sư, bà sãi, cây sen, cây sim, cây sồi, cây sung, cái sọt, sợi dây, sao, sương giá, sông, suối, sấm, sét…( Có các trường hợp ngoại lệ : Chiếc xe, cái xuồng, cây xoan, cây xoài, trạm xá, xương, cái túi sách hay cái xắc, cái xẻng, mùa xuân…

4. Lẫn lộn R với D và GI

Người miền Bắc không phân biệt R với D và GI trong phát âm nên thường lẫn lộn chúng trong chữ viết. Có thể dùng một số mẹo đơn giản sau để khắc phụ lỗi này.

Mẹo về âm đệm: R và GI không kết hợp với âm đệm, chỉ có D mới kết hợp với các vần này. Chẳng hạn như: Dọa nạt, hậu duệ, kiểm duyệt, duy trì, duy nhất…(Trường hợp ngoại lệ roa trong cu- roa).
Mẹo láy âm “Co ro- bịn rịn”: R láy âm với B và C ( K) là những hình thức mà D không có. Ví dụ như:Bịn rịn, bủn rủn, bứt rứt, bối rối, co ro, cập rập…
Mẹo run rẩy- rừng rưc: Những từ láy điệp âm đầu R mô phỏng tiếng động tượng thanh,chỉ sự rung động ở nhiều cung bậc khác nhau, chỉ những sắc thái ánh sáng động, tươi, chói đều viết với R. Ví dụ như: Rì rào, rả rích, răng rắc, rầm rập, róc rách, rúc rích, ra rả, run rẩy, rung rinh, rón rén, rập rình, rạo rực, rần rật, rực rỡ, rừng rực, roi rói, rạng rỡ…

Trên đây là các mẹo để khắc phục lỗi chính tả. Tuy nhiên, đó không phải là cách duy nhất. Những mẹo nêu trên chỉ là một trong rất nhiều cách để giúp chúng ta viết đúng chính tả. Song, có thể nói, các mẹo chính tả đó có tác dụng như những đơn thuốc mà các nhà ngôn ngữ học đã pha chế cho chúng ta( bằng cách hệ thống hóa các hiểu biết thực tế và các tri thức ngữ học thành những công thức giản tiện), giúp cho việc chữa lỗi chính tả hàng ngày./.

Mỹ Hạnh

Để viết đúng chính tả tiếng Việt

noreply@blogger.com (Học chính tả) — Sun, 31 Aug 2014 18:38:00 +0000

Để viết đúng chính tả tiếng Việt

Bài liên quan: Chính tả và một số đặc điểm của chuẩn chính tả

1. Các lỗi về thanh điệu:

Trong các lỗi về thanh điệu thì viết sai dấu hỏi và dấu ngã là phổ biến nhất. Để chữa lỗi này, có thể dùng những mẹo luật sau đây:

1.1 Huyền ngã nặng, sắc hỏi không

1.1.1. Trong các từ láy âm đầu (thuần Việt), thanh ngã đi với thanh huyền hoặc thanh nặng, thanh hỏi đi với thanh sắc hoặc thanh ngang (không dấu)

Ví dụ:

a) Huyền ngã nặng: dễ dàng, rõ ràng, buồn bã, hờ hững, cãi cọ, rõ rệt, mạnh mẽ, gặp gỡ,…

Sắc hỏi không: bảnh bao, sửa sang, hăm hở, thong thả, gửi gắm, rải rác, hớn hở, mát mẻ,…

Chú ý:

- Những từ láy không có phụ âm đầu (hay nói đúng hơn, có phụ âm đầu zê-rô) cũng theo quy tắc này: ầm ĩ, ỡm ờ, õng ẹo, âm ỉ, oi ả, óng ả, êm ả, ê ẩm, ủ ê, ít ỏi, ỉ eo,…

- Có một số từ ngoại lệ là: bền bỉ, hoài hủy, hồ hởi, mình mẩy, niềm nở, phỉnh phờ, vỏn vẹn, ve vãn, ễnh ương.

- Từ nông nỗi (có nghĩ tương tự như nỗi niềm ) trong câu “Làm sao ra nông nỗi ấy” là một ngoại lệ; còn từ nông nổi (có nghĩa là nông cạn ) thì theo đúng quy tắc.

- Từ hẳn hòi là một ngoại lệ, có nghĩa gần giống như hẳn hoi (là một từ theo đúng quy tắc).

1.1.2. Trong các từ láy toàn bộ có hiện tượng biến âm, thanh ngã đi với thanh huyền, còn thanh hỏi thì đi với thanh ngang (không dấu).

Ví dụ:

a) ngã – huyền: đằng đẵng, sừng sững, vò võ…

hỏi – ngang: mơn mởn, lanh lảnh, văng vẳng…

Chú ý: Có một số ngoại lệ là: lẳng lặng, khe khẽ, ngoan ngoãn, se sẽ.

1.1.3. Quy tắc Huyền ngã nặng, Sắc hỏi không còn tác dụng trong hiện tượng biến âm, tạo từ, khiến cho một số từ có nghĩa giống nhau hay gần giống nhau mà chỉ khác nhau về thanh.

Ví dụ:

a) Huyền ngã nặng: lãi (lời – lợi), cũng (cùng), dẫu (dù), đã (đà), ngỡ (ngờ), cỗi (cội), đỗ (đậu), giẫm (giậm), chĩa (chìa), mõm (mồm), trĩu (trịu)…

Sắc hỏi không: chửa (chưa), tản (tán – tan), cảm ơn (cám ơn), nghĩa (ngãi – nghì), thảo (tháu), cản (can), chẳng (chăng), thả (tha)…

Chú ý: Có các ngoại lệ: lẽ (lí), lõm (lỏm)

Cũng trong hiện tượng biến âm tạo từ này, có một số từ đồng nghĩa hay gần nghĩa nhau mà chỉ khác nhau có phụ âm đầu. Nhận xét này cũng có thể giúp ta viết đúng dấu hỏi hay dấu ngã.

Ví dụ:

khẽ – sẽ, ngẫm – gẫm, rữa – vữa…

xẻ – chẻ, phỏng – bỏng, vổng – chổng…

1.1.4. Đối với những từ như sửa chữa, lỡ dở, ủ rũ…, ta có thể phân tích ra từng thành phần cấu tạo, rồi áp dụng quy tắc Huyền ngã nặng, Sắc hỏi không cho từng thành phần, thì có thể viết đúng chính tả.

sửa chữa = sửa sang + chữa chạy > sửa chữa

lỡ dở = lỡ làng + dở dang > lỡ dở

ủ rũ = ủ ê + rũ rượi > ủ rũ

Đối với những từ như bỡ ngỡ, bẽn lẽn… , ta có thể liên tưởng đến những từ ngỡ ngàng, trơ trẽn…

1.2. Dân Việt Nam mạnh lắm

1.2.1 Quy tắc này có nghĩa là ”Những yếu tố Hán Việt có phụ âm đầu là D, V, N (kể cả NH, NG, NGH), M, L thì viết với dấu ngã”

D: dã man, dũng sĩ, anh dũng , bồi dưỡng , diễn đạt, diễn viên, diễm lệ, kiều diễm, dẫn chứng, sở dĩ , dĩ nhiên, bất đắc dĩ , dữ liệu…

V: vĩ đại, hùng vĩ , vũ khí, vũ lực, vũ trang, dĩ vãng , vãng lai, vĩnh viễn , viễn thị, vĩ tuyến, cổ vũ , vũ khúc…

N: nỗ lực, phụ nữ, tầm nã, truy nã , trí não … nhẫn nại, kiên nhẫn , thanh nhã , truyền nhiễm , tham nhũng , phiền nhiễu , nhũng nhiễu , thổ nhưỡng … ngẫu /i] nhiên, bản ngã , ngũ cốc, đội ngũ , ngôn ngữ , tín ngưỡng … nghĩa vụ, chủ nghĩa, nhân nghĩa , nghiễm nhiên…

M: mã số, mã lực, mãnh liệt, mẫn cảm, mĩ mãn , thẩm mĩ , phụ mẫu , mẫu số, miễn phí, miễn cưỡng…

L: lãnh đạo, lãng mạn, nghi lễ , lĩnh vực, chiếm lĩnh , cương lĩnh , triển lãm , kết liễu , lão luyện, lão thành, lữ khách, thành lũy , lưỡng / lự…

Chú ý: Có ngoại lệ: ngãi (“cây thuốc”)

1.2.2. Những tiếng Hán Việt còn lại (có các phụ âm khác) thì viết với dấu hỏi, trừ các ngoại lệ sau đây: bãi khóa, hoài bão , bĩ cực, cưỡng bức, linh cữu , chiêu đãi , quang đãng , phóng đãng , kinh hãi , hãm hại, kiêu hãnh , trì hoãn , hỗ trợ , hỗn hợp, hữu ích, bằng hữu , huyễn hoặc, kĩ năng, phẫn nộ, giải phẫu , cùng quẫn , thủ quỹ , thi sĩ , (bệnh) suyễn , tiễn biệt, thực tiễn , tiễu trừ, thanh tĩnh , tuẫn tiết, mâu thuẫn , (chim) trĩ , dự trữ , xã hội…

2. Lỗi về phụ âm đầu

2.1. Quy tắc i ê e: Quy tắc này giúp ta viết đúng G/GH, NG/NGH, K/C/Q

2.1.1. Chữ G ghi âm “gờ” sẽ được thêm H khi nguyên âm đi sau nó là i (kể cả iê), ê, e; còn các nguyên âm khác đi sau thì nó không được thêm H.

Ví dụ: GH: ghi, ghim, ghìm, ghiền, ghê, ghế, ghen, ghèn, ghét…

(so sánh với G: ga, gà, gã, gặm, gắp, gặp, gẫm, gấc, gật, gõ, gói, gọi, gỗ, gớm, gửi, gù, gương… )

Chú ý: G trong gì, gìn, giã, giết, giêng, giếng… không phải ghi âm “gờ” mà lại ghi âm “giờ”.

2.1.2. Chữ NG ghi âm “ngờ” sẽ được thêm H khi nguyên âm đi sau nó là i (kể cả iê), ê, e; còn trường hợp khác thì không thêm H.

Ví dụ: NGH: nghi, nghỉ, nghĩ, nghiện, nghiệp, nghiên, nghề, nghênh, nghếch, nghe, nghẹn, nghẹt…

(so sánh với NG: ngà, ngang, ngắm, ngất, ngó, ngọng, ngốn, ngờ, ngủ, ngữ, ngước… )

2.1.3. Để ghi âm “cờ”, ta viết K khi nguyên âm đi sau là i (kể cả ia, iê), ê, e; các nguyên âm khác đi sau thì viết C; còn khi có âm đệm thì viết Q.

Ví dụ:

K: kí, kia, kiếm, kiến… kê, kể, kết… kè, kẻ, kén…

C: cá, can, cắp, cân… có, còm, con, cô, cơ… cụ, của, củi, cuốc…

Q: qua, quang, quắc, quê, quên… quy, quyên, quyết…

2.2. Giao tranh cho tôi cầm: Quy tắc này giúp ta viết đúng GI- (chứ không viết D-)

2.2.1. Nếu gặp một từ không biết viết GI- hay D- thì ta viết GI- khi từ ấy có nghĩa gần giống với một từ khác có phụ âm đầu là TR-, CH-, T-, hay C- (K-).

Ví dụ:

GI- ~ TR-: giành ~ tranh, giao ~ trao, giở ~ trở, giương ~ trương…

GI- ~ CH-: giấu ~ che, gì ~ chi, giống ~ chủng…

GI ~ T: giặc ~ tặc, giã từ ~ tạ từ, giọng ~ tiếng…

GI- ~ C- (K-): giác ~ cắc, giăng ~ căng, giỗ ~ kị…

2.2.2. Các sinh viên vùng Quảng Bình – Quảng Trị – Thừa Thiên có thể liên hệ với tiếng địa phương của mình để dễ nhớ hai trường hợp: GI- ~ TR- (già ~ tra, giun ~ trùn) và GI- ~ CH- (giữ ~ chự, giòn ~ chon)…

2.3. Dặn đến nhà thương: Quy tắc này giúp ta viết đúng D- (chứ không viết GI-).

2.3.1. Nếu gặp một từ không biết viết D- hay GI-, thì ta viết D- khi từ ấy có nghĩa gần giống với một từ khác có phụ âm đầu là Đ, NH, hay TH.

Ví dụ:

D- ~ Đ-: dao ~ đao, dĩa ~ đĩa~, dằn ~ đằn…

D- ~ NH-: dồi ~ nhồi, dơ ~ nhơ, dịp ~ nhịp…

D- ~ TH-: dư ~ thừa, dược ~ thuốc…

2.3.2. Các sinh viên vùng Quảng Bình – Quảng Trị – Thừa Thiên có thể liên hệ với tiếng địa phương của mình để dễ nhớ trường hợp: D- ~ Đ- (da ~ đa), dai ~ đai, dầm ~ đầm…)

3. Lỗi về phụ âm cuối

Sinh viên Trung và Nam Bộ thường lẫn lộn –N với NG, và –T với –C.

3.1. Để viết đúng các phụ âm cuối này, cách tốt nhất là liên hệ với những từ đồng nghĩa hay gần nghĩa:

Ví dụ:

-N: an (yên), can (cản, ngăn), cuốn (quyển), buồn (muộn), lằn (hằn), ngàn (nghìn), chán (nản, ngán)…

-NG: đang (đương), vàng (hoàng), sảng (hoảng), kháng (chống), làng (hương), buồng (phòng)…

-T: viết (bút), gặt (cắt, chặt), hạt (hột), ngạt (ngột), sát (giết), mẹt (tẹt, trẹt), trát (trét), xem xét (quan sát)…

-C: tạc (đục), phước (phúc), rán sức (tàn lực), tam giác (ba góc)…

3.2. Trong những từ láy toàn bộ có hiện tượng biến âm, -T chuyển thành –N và –C chuyển thành -NG.

Ví dụ:

-T > -N: chát chát > chan chát, thoắt thoắt . thoăn thoắt, mát mát > man mát, sát sát > san sát…

-C > -NG: rắc rắc > răng rắc, biếc biếc > biêng biếc, vặc vặc > vằng vặc, phắc phắc > phăng phắc…

Chú ý: Cần phân biệt những cặp từ sau đây:

man mát “hơi mát” = man mác “mênh mông”

phăn phắt “rập ràng” = phăng phắc “im lặng”

bàn bạc “thảo luận” = bàng bạc “rải rác khắp nơi”

4. Những nhận xét bổ sung

4.1. Những từ láy vần thường có hai âm tiết giống nhau về thanh điệu. Do đó, thường có khả năng là cả hai âm tiết đều có dấu ngã hay cả hai đều có dấu hỏi.

Ví dụ:

bẽn lẽn, lã chã, lẽo đẽo, lỗ chỗ, lõm bõm, lững thững…

bủn rủn, đủng đỉnh, lảo đảo, lẩm cẩm, lủng củng, lỏng lẻo…

4.2. Nói chung trong tiếng Việt, những từ có nghĩa giống nhau hay gần nhau thì thường là có hình thức giống nhau. Ta có thể lợi dụng đặc điểm này để có thể viết đúng chính tả cho một số vần như sau:

–uôi : đuôi, chuôi, cuối

–ư t: bứt, rứt, dứt, đứt, giựt, nứt, sứt

–at : bạt, gạt, ngạt, phát, phạt, sạt, tát, tạt

–ăt : cắt, chặt, gặt, hắt, lặt, nhặt, ngắt, tắt, thắt, vắt, vặt, xắt

–oi : oi, lòi, ngoi, ngòi, thòi, hói, khói, chòi, đòi, mòi, nòi, roi, soi, voi, vòi, xoi, xói…

–en : chen, kén, len, lẻn, lén, nén, then, xen

4.3. Để ghi âm , chữ Việt ta có hai chữ là I và Y. Nhà nước (năm 1984) có quy định như sau:

- Nếu không có sự thay đổi về âm hay nghĩa (trừ trường hợp Y đi sau âm đệm), thì thay Y bằng I.

Ví dụ: hi sinh, kỉ niệm, lí luận, thẩm mĩ , kĩ thuật… (huy chương, sơn thủy, quý báu…)

- Nếu âm đứng một mình hay ở đầu từ thì viết bằng Y, trừ vài trường hợp đã theo thói quen cũ.

Ví dụ: ý nghĩa, y tế, ỷ lại, yêu thương, yên ổn…

(theo Tiếng Việt Thực Hành – Vương Hữu Lễ, Đinh Xuân Quỳnh, Nhà xuất bản Thuận Hóa – 1998)

Hai bài văn điểm 10

noreply@blogger.com (Học chính tả) — Sun, 31 Aug 2014 00:13:00 +0000

Bài văn thứ nhất là của một em học sinh lớp 8, tên Nguyễn Thị Kiều Vân, sinh ngày 17/1/1997, dự thi môn Ngữ văn ngày 17/9/2010.

“Tuổi thơ tôi không được may mắn như bao đứa trẻ khác. Từ khi sinh ra tôi đã mồ côi cha. Một mình mẹ nuôi tôi khôn lớn, mẹ là người cha, người mẹ tuyệt vời nhất trên đời này. Nhưng khi tôi lên chín tuổi, thời gian quá ngắn giữa mẹ và tôi thế nhưng mẹ đã bỏ tôi một mình bơ vơ trên cõi đời này mà ra đi. Chỉ chín tuổi tôi còn quá nhỏ để hiểu được sâu sắc việc mãi mãi không có mẹ bên cạnh. Như hình ảnh ngày nào của mẹ thì không bao giờ phai trong tôi, mỗi bước chân tôi đi như có bóng mẹ soi đường, chỉ tôi. Mẹ là người sống mãi mãi trong lòng tôi.

Mẹ tôi là người phụ nữ mạnh mẽ, mẹ luôn sống vì tôi. Tuy cuộc sống vất vả và phải sống chung với căn bệnh hiểm nghèo nhưng mẹ sống rất lạc quan, yêu đời. Mẹ tôi cao, làn da xám đen vì nắng gió. Khuôn mặt phúc hậu, hiền từ. Mẹ luôn dạy bảo tôi những điều tốt nhất. Mẹ động viên tôi những khi tôi buồn, tôi thất bại. Mẹ luôn lo lắng, mang những điều tốt đẹp đến cho tôi còn tôi thì chỉ biết làm mẹ buồn, mẹ khóc.

Mẹ dạy tôi rất nhiều điều “Phải sống trung thực, ngay thẳng. Phải biết ơn nhưng không được nhớ oán. Phải biết tha thứ yêu thương người khác. Nhất định chị em phải đoàn kết với nhau mà sống, đừng để mọi người chê cười con không có dạy”. Đó là tất cả những gì mẹ để lại cho tôi trước lúc ra đi. Lúc đó, tôi chẳng hiểu gì cả, tôi sống vô tư có mẹ cũng như không có mẹ. Nhưng Mẹ ơi? Giờ con mới hiểu mồ cô mẹ là gì? Giờ con mới biết những lời nói đó là tài sản quý giá nhất mà mẹ đã dành cho con. Con nhớ me nhiều lắm, nhất định cn sẽ làm theo những gì mẹ dạy.

Mẹ tôi đã vượt qua khó khăn để sống và tôi cũng sẽ thế. Mẹ luôn là một vầng ánh sáng soi dẫn đường tôi. Những nụ cười của mẹ sao nó cứ hiện mãi trong đầu tôi cả lúc mẹ ra đi nữa. Giờ tôi muốn được nắm tay mẹ, muốn được ngồi vào mẹ nhưng tôi không thể! Mẹ tôi rất thương yêu tôi, mẹ đã hi sinh cuộc đời mình để tôi được sống tốt hơn. Ngày ấy, lúc mẹ đau đớn giữa đêm khuya, thấy mẹ đau tôi chẳng biết làm gì mà chỉ biết khóc. Mẹ nắm tay tôi và cười trong những giọt nước mắt “Mẹ không sao đâu con. Thế là tôi đã ngủ thiếp đi, sao tôi lại khờ dại đến ngu ngốc thế chứ? Tôi hiểu mẹ yêu tôi nhường nào và tôi cũng vậy. Tuy giờ không có mẹ bên cạnh nhưng mẹ vẫn sống trong tâm trí tôi. Tôi sẽ sống thật tốt để mẹ được vui lòng, giờ tôi chỉ có thể làm được thế thôi.

Mẹ tôi là người thế đó, tôi chỉ có thể nói là mẹ tôi rất tuyệt. Mẹ là người tôi yêu quý nhất trên đời và dù me đi xa nhưng mẹ vẫn như còn đó đứng bên cạnh tôi. Giá như, tôi được sống với mẹ dù chỉ là một ngày. tôi sẽ chăm sóc cho mẹ, việc mà tôi chưa từng làm, tôi sẽ làm mẹ vui, không làm mẹ phải khóc. Và điều tôi muốn nói với mẹ là “Mẹ ơi! Con yêu mẹ rất nhiều, con rất muốn được sống và lo cho mẹ. Mẹ ơi! Con rất muốn”.

Hỡi những ai còn mẹ thì đừng làm mẹ mình phải khóc, dù chỉ là một lần!”

Ảnh minh họa

Bài văn thứ 2 là của em Phạm Thị Thu Hà, một học sinh lớp 6. Bài văn được viết trên giấy kẻ ô ly vuông, cũng dài hơn 2 trang giấy và điểm tối đa cũng là 10

“Những ngôi sao thức ngoài kia

Chẳng bằng mẹ đang thức vì chúng con.

Đêm nay con ngủ giấc tròn

Mẹ là ngọn gió của con suốt đời”

Cứ mỗi lần nghe những câu thơ này của nhà thơ Trần Quốc Minh vang lên, thì em lại chọt nghĩ đến người mẹ thân yêu của em. Em cảm thấy thật bất hạnh cho những ai không có mẹ, bởi vì mẹ là người dành trọn mọi sự thương yêu chăm sóc cho chúng ta. Và mẹ em chính là nguời như vậy đó.

Mẹ năm nay đã gần bốn mươi tuổi nhưng ai cũng nói mẹ già hơn so với tuổi, có lẽ vì gánh nặng cuộc đời chăng? Công việc của mẹ rất giản dị đó chính là làm ruộng. Sở thích của mẹ rất khác với mọi người, đó chính là làm việc. Mẹ có dáng người dong dỏng cao, nước da ngăm đen đã bị rám nắng, mái tóc của mẹ dài ngang lưng đã bị cháy nắng ngoài đồng ruộng, nắng chói để đem lại cho em một cuộc sống ấm no. Khi đi làm mẹ thường búi tóc lên, để lộ ra mấy cộng tóc xoăn trông thật duyên dáng. Đi với mái tóc ấy chính là khuôn mặt hình trái xoan của mẹ. Vầng trán của mẹ cao rộng, có lúc nheo lại lộ vẻ suy tư. Năm tháng, thời gian đã hằn lên khuôn mặt mẹ những nếp nhăn nho nhỏ.

Nhưng thời gian cũng không thể xóa nhòa được nét dịu hiền, phúc hậu trên khuôn mặt ấy. Đôi mắt mẹ đen láy thấm đượm sự bao dung, trìu mến. Người ta thường nói “Đôi mắt là cửa sổ của tâm hồn” quả là không sai. Nhìn vào đôi mắt mẹ, em có thể đoán được những suy nghĩ trong mẹ. Những lúc em làm được việc tốt đôi mắt ấy hạnh phúc như cười. Và cũng từng đỏ hoe khi mỗi lần em làm điều sai trái. Nhìn vào đôi mắt mẹ, em tự trách mình vì đã làm mẹ buồn. Cùng với đôi mắt mẹ là cặp lông mi dài và đôi chân mày lá liễu dày. Mũi mẹ cao cao, cái miệng nho nhỏ, khi cười để lộ hàm răng trắng, đều như hạt bắp.

“Bàn tay ta làm nên tất cả

Có sức người sỏi đá cũng thành cơm”

Đúng vậy! nhờ có bàn tay đầy nghị lực của mẹ đã nuôi em khôn lốn đến chừng này. Bàn tay ấy đã bị bao sậm, hằn những vết nứt nẻ. Bao nhiêu vết là bấy nhiêu vất vả gian lao của mẹ. Đôi bàn chân cũng vậy, nó cũng đã bị nứt nẻ. Những khi trời trở lạnh, đôi bàn chân ấy lại đau, nhức khiến mẹ phải ngâm vào nước muối. Đôi vai mẹ gầy gộc đã trở bao nhiêu là mưa nắng. Nhìn tất cả những thứ ấy em cảm thấy yêu mẹ thật nhiều, thật nhiều.

Nhìn bàn tay mẹ chăm sóc từng đám lúa, luống rau, em cảm thấy mẹ yêu cây cỏ đến chừng nào. Mẹ là một người mà không thể thiếu trong gia đình. Hằng ngày, mẹ như một cô tấm với những công việc như nấu ăn, giặt giũ, dọn nhà… thật nhanh nhẹn, gọn gàng. Dù nhà cửa có bề bộn đến mấy, mà nếu được bàn tay siêng năng của mẹ thì sẽ trở nên gọn gàng. Vì lo cho cuộc sống của gia đình mà mẹ chẳng bao giờ rảnh rỗi cả, hết việc nhà rồi lại làm ruộng.

Mẹ là một người luôn dành trọn mọi sự yêu thương và lo toan cho em. Lúc em làm điều gì sai trái, mẹ không la mắng gì đâu mà mẹ dạy em những điều hay lẽ phải, khiến em luôn ghi nhớ trong lòng. Tuy mẹ bận rộn lắm nhưng mẹ vẫn luôn quan tâm tới công việc học hành của em. Lúc em đau ốm, mẹ là bàn tay ấm áp, che chở cho em vượt qua.

Đối với mọi người trong làng xóm, mẹ rất hòa nhã, cởi mở với họ nên ai cũng quý mến mẹ. Trong công việc, mẹ rất nhiệt tình nên mỗi lần đi dặm hay gặt lúa thì ai cũng kêu mẹ đi.

Thế đấy! Người mẹ thân yêu của em là như vậy đó, mẹ là một người rất yêu thương đứa con của mình. Em yêu mẹ lắm! Yêu mẹ rất nhiều. Em tự nhủ rằng sẽ cố gắng học tập thật giỏi để trở thành con ngoan, trò giỏi, cháu ngoan Bác Hồ, mai sau đền đáp công ơn to lớn của mẹ đã bao năm chăm lo cho em từ miếng ăn đến giấc ngủ.

“Mẹ như biển cả mênh mông

Con luôn ghi nhớ công ơn của người”.

Ảnh minh họa

Giúp học sinh lớp 1 ghi nhớ chính tả

noreply@blogger.com (Học chính tả) — Sun, 31 Aug 2014 00:07:00 +0000

Chúng ta đều biết, thuật ngữ “ Chính tả ” hiểu theo nghĩa gốc là “ Phép viết đúng” hay “ Cách viết chữ được coi là chuẩn”. Chính tả là hệ thống các quy tắc về cách viết thống nhất cho các con chữ, chữ, từ, dấu thanh (hệ thống các kí hiệu) của một ngôn ngữ.

Bé tập viết

Nói cách khác, chính tả là những chuẩn mực của ngôn ngữ viết được thừa nhận trong ngôn ngữ toàn dân. Chính tả trước hết là sự quy định có tính chất xã hội, một sự quy định có tính chất bắt buộc gần như tuyệt đối. Một ngôn ngữ văn hoá không thể ai muốn viết thế nào thì viết, ai muốn hiểu thế nào thì hiểu. Bởi vậy không thể không có một quy tắc chính tả thống nhất. Chính tả có thống nhất thì việc giao tiếp bằng ngôn ngữ viết mới không gặp trở ngại giữa nơi này với nơi khác, giữa địa phương này với địa phương khác cho dù phát âm có khác nhau, nó là cầu nối giữa các thế hệ từ đời này sang đời khác. Chính tả thống nhất còn là một trong những biểu hiện của trình độ văn hoá phát triển của cả một dân tộc.

Do chữ viết của Tiếng Việt là chữ viết ghi âm, vì vậy nguyên tắc chính tả chú yếu của Tiếng Việt là nguyên tắc ngữ âm học, nghĩa là mỗi âm vị được thể hiện bằng một (hoặc một tổ hợp) chữ cái, mỗi âm tiết, mỗi từ có một cách viết nhất định.

Nói rằng chữ viết Tiếng Việt là chữ viết ghi âm, giữa cách đọc và cách viết thống nhất với nhau, đọc thế nào thì viết thế ấy. Tuy nhiên trong thực tế chính tả tiếng việt không dựa hoàn toàn vào cách phát âm của bất cứ một phương ngữ nào, bởi mỗi phương ngữ đều có những sai lệch so với chính âm nên có lẽ đây là lí do chính dẫn đến việc học sinh ( kể cả người lớn) viết sai chính tả do phát âm không chuẩn ở một số vùng, một số địa phương.

Chính vì thế để dạy học Tiếng Việt tốt cho HS tiểu học nói chung và HS lớp Một nói riêng. Muốn hình thành và phát triển ở HS các kĩ năng tiếng việt như Nghe, Đọc, Nói, Viết để HS học tập, giao tiếp, trao đổi tư tưởng, tình cảm, cảm xúc… trong môi trường hoạt động, các tình huống giao tiếp thì đòi hỏi người học sinh phải hiểu và sử dụng đúng từ ngữ tiếng việt cả trong ngôn ngữ nói và văn bản viết. Môn Tiếng Việt là một môn học thật sự quan trọng trong việc hình thành nhân cách cho HS. Ở lớp Một trong tất cả các phân môn, các tiết học của Tiếng Việt đều hướng đến mục đích phát triển ngôn ngữ nói- viết (Từ Tập đọc, Tập viết đến Chính tả ). Học sinh lớp Một bước đầu hiểu để diễn đạt bằng ngôn ngữ, từ đó hình thành văn bản hoàn chỉnh( ở mức đơn giản).

Chúng ta biết rằng Tiếng Việt của chúng ta rất đa dạng và muôn màu sắc. Học Tiếng việt là để sử dụng chứ không chỉ để biết. Việc học sinh lớp Một hiểu và sử dụng đúng từ ngữ Tiếng việt trong văn bản viết như thế nào để có hiệu quả mới là phương thức dạy - học theo yêu cầu mục tiêu mới. Trong đó điều quan trọng là trong mỗi tiết học Chính tả của học sinh lớp Một giáo viên thường xuyên có cách hướng dẫn phù hợp, dễ nhớ để học sinh bước đầu hiểu và ghi nhớ các quy tắc chính tả sơ giản nhất.Vì bản thân việc học sinh viết đúng chính tả hay không sẻ phản ánh việc học sinh hiểu hay không các ngôn từ đang sử dụng. Điều này đặt ra cho giáo viên dạy Tiểu học nói chung và giáo viên dạy lớp Một nói riêng một nhiệm vụ hết sức quan trọng, thường xuyên trong dạy học Chính tả là hướng dẫn và nhắc học sinh ghi nhớ quy tắc chính tả. Muốn làm được điều đó người dạy ngoài việc hướng dẫn học sinh lĩnh hội những thông tin về từ ngữ Tiếng việt còn đòi hỏi cả lương tâm, trách nhiệm và tâm huyết nghề nghiệp của mỗi người.

Tục ngữ có câu “Uốn tre từ thuở còn măng”. Tuổi lớp Một là một thời điểm để giáo viên có điều kiện rèn 4 kĩ năng về nghe, đọc, nói, viết tốt nhất.

Ảnh minh họa

Trong thực tế dạy học Chính tả cho học sinh lớp Một (ở học kì II). Phần lớn học sinh viết sai lỗi chính tả là học sinh chưa nắm được ngôn từ phổ thông nên phát âm lệch chuẩn, chưa nắm được quy tắc chính tả, thiếu tính cẩn thận, không hiểu nghĩa từ. Mặt khác một phần nguyên nhân là người dạy chưa hướng dẫn cho học sinh cụ thể để học sinh phân biệt rõ các từ ngữ khi dùng( phát âm sai do phương ngữ).

Tuy rằng môn Chính tả đối với học sinh lớp Một còn rất mới mẻ, các yêu cầu chưa cao. Việc một học sinh hoàn thành một bài chính tả trọn vẹn (không mắc bất kì một lỗi chính tả nào) được hoàn thiện dần từ lớp Một đến lớp Ba. Nhưng thực tiễn dạy học cho thấy trong day học chúng ta không nên biến những kiến thức đơn giản thành những kiến thức phức tạp mà nên đơn giản hoá những kiến thức phức tạp để học sinh dễ tiếp cận và tiếp thu hơn. Đối với học sinh lớp Một cũng vậy, dù yều cầu của một tiết Chính tả còn ở mức đơn giản nhưng người dạy không nên chỉ chờ đợi vào những điều tốt đẹp ngày mai, mà ngay từ hôm nay, ngay từ lúc này cần phải biết sửa chữa những sai sót, phải biết giúp học sinh ghi nhớ những quy tắc chính tả đơn giản đầu tiên ấy để làm tiền đề vững chắc cho sự hoàn thiện ở các lớp học tiếp theo.

Thực tiễn đó chứng tỏ việc học sinh nắm được các quy tắc để viết chính tả là hết sức cần thiết đối với mỗi người giáo viên khi dạy- học phân môn Chính tả trong Tiếng việt.

Từ những cơ sở lí luận và thực tiễn trên. tôi xin trình bày kinh nghiệm nhỏ mà tôi đã thực hiện có hiệu quả trong việc dạy- học Chính tả: “Giúp học sinh lớp Một ghi nhớ quy tắc chính tả”.

Tiếng việt là một môn học hình thành nhân cách cho học sinh một cách toàn diện. Việc học sinh tiểu học nói chung và học sinh lớp một nói riêng viết đúng chuẩn không phải các em chỉ học một phân môn Chính tả là đủ mà nó phải là sự tổng hợp của nhiều phân môn như: Học vần, Tập viết, Tập đọc, Kể chuyện, Luyện từ và câu, …. Có như thế thì các em mới viết đúng ( chữ nào thì viết hoa, cách trình bày một bài viết), viết đẹp. Ngoài ra giáo viên phải sửa lỗi cho học sinh bất cứ lúc nào, trong các giờ học, trong sinh hoạt, trong giao tiếp, …. Một khi học sinh nắm vững quy trình viết, đơn vị từng con chữ, các dấu thanh, dấu câu… ngay từ lớp Một thì đó sẽ là cơ sở cơ bản để các em học tốt Chính tả ở các lớp trên.

Chúng ta biết rằng ở lứa tuổi học sinh lớp Một tư duy phán đoán còn hạn chế nên việc hướng dẫn các em nắm được các quy tắc chính tả được bắt đầu bằng những biện pháp ghi nhớ máy móc như: Học sinh phát âm đúng, nắm đúng quy trình viết, đơn vị các con chữ, các dấu thanh, cách trình bày bài viết, …. Mặt khác khi dạy Chính tả, Tập đọc, phần giải nghĩa tiếng, từ giáo viên cần vận dụng từ điển Tiếng việt, lấy ví dụ làm sao gần gũi, sát hợp với những hiểu biết của học sinh đồng thời đưa ra những trường hợp sai để so sánh, đổi chiếu… qua đó giúp học sinh nhận ra cách viết đúng chính tả. Một yêu cầu cũng hết sức quan trọng trong việc giúp học sinh viết đúng chính tả là việc giáo viên chấm chữa bài. Khi chấm bài cho học sinh giáo viên cần tổng hợp các lỗi sai chính tả để kịp thời uốn nắn, sữa chữa, giúp học sinh tiến bộ.

Để giúp học sinh lớp Một viết chính tả đúng chuẩn, biết sử dụng các quy tắc chính tả đúng chỗ, đúng lúc…. Ngay từ tuần học thứ nhất đến tuần học thứ sáu giáo viên cần phải nỗ lực tập trung dạy cho tất cả học sinh trong lớp đều viết được, viết đúng quy trình, độ cao, độ dài các chữ ghi âm, các dấu thanh. Học âm chữ, tiếng nào học sinh viết (đọc) được thành thạo chắc chắn các âm, chữ, tiếng đó.

Cô và học sinh lớp 1

Trong sáu tuần đầu giáo viên rèn cho học sinh nghe viết trong khâu kiểm tra bài cũ( đọc âm, tiếng, từ). Ngoài ra cứ đến bài ôn tập giáo viên đọc các âm, tiếng, từ cho học sinh nghe viết vào bảng con. Trong quá trình học sinh viết kết hợp sữa sai về độ cao, độ dài con chữ, chữa viết sai lỗi chính tả. Đây là hình thức rèn nghe viết ở bước sơ giản nhưng rất quan trọng.

- VD: Bài 16- ôn tập (SGK, Tiếng Việt 1- tập 1, trang 34).

Giáo viên đọc cho học sinh nghe viết một số âm, tiêng, từ như: n, th, nô, ni, na, đỏ, mà , mỡ, …., tổ cò.

Kết thúc 6 tuần đầu các em đã hoàn toàn nắm được độ cao, độ dài con chữ, các dấu thanh… Sang tuần thứ 7 học sinh chỉ cần dùng các âm đã học để ghép thành vần.

- VD: Bài 29: vần ia. Các em chỉ việc viết i đứng trước, a đứng liền sau thì được vần ia.

Chính vì thế từ tuần 7 trở đi nhiệm vụ chính của giáo viên là tiếp tục hình thành kỹ năng nghe viết cho học sinh. Tuỳ đặc điểm đối tượng học sinh mà giáo viên lựa chọn vần, tiếng, từ, câu cho phù hợp trình độ học sinh, không đòi hỏi quá cao với các em. Phải cho học sinh đi từ dễ đến khó và phải được duy trì liên tục để học sinh khắc sâu vào trí nhớ mới có hiệu quả.

Từ tuần 23 trở đi các em học chính tả dạng tập chép hoặc nghe viết lại một đoạn văn, một bài thơ. Các bước dạy chính tả dạng tập chép và nghe viết cơ bản là như nhau, chỉ khác là: Một dạng học sinh nhìn bài viết có sẵn để chép lại (sao lại), còn một dạng nghe viết tức là học sinh phải sử dụng nhiều giác quan như: Thính giác, thị giác và phải nhớ để ghi lại những điều giáo viên đọc.

Cứ ba bài chính tả tập chép thì đến một bài nghe viết (quy định ở sách TV 1- tập 2). Cho nên “dạng chính tả tập chép” là cơ sở để các em làm quen cách trình bày viết đúng, chính xác một đoạn văn, bài thơ, rèn kỹ năng chép tối thiểu đạt tốc độ 2 tiếng/ phút theo mục tiêu phân môn chính tả. Vì thế với các bài chính tả tập chép giáo viên cần chú trọng dạy kỹ thuật, thao tác để các em nắm vững quy tắc viết chính tả.

Trong quá trình giảng dạy trên cơ sở học sinh ghi nhớ các quy tắc chính tả máy móc tôi đã sử dụng một số cách hướng dẫn học sinh dễ nhớ như sau:

Một là: Để học sinh viết đúng chính tả thì bước đầu tiên trong dạy- học người dạy cần giúp học sinh nắm vững các bước sau:

– Cho học sinh đọc bài chính tả (chú ý phát âm đúng).

– Hướng dẫn viết từ khó vào bảng con, đọc các từ khó (chú ý phát âm đúng).

– Hướng dẫn cách trình bày về cách trừ lề, ghi tên môn, tên bài.

– Giáo viên hướng dẫn kỹ khi nào cần viết hoa (chữ đầu câu, tên riêng…). Học sinh phải biết đây là quy tắc chính tả buộc phải tuân theo. Khi gặp trường hợp dấu chấm xuống dòng thì phải viết lùi vào một ô, cách ghi dấu (,), dấu chấm than (!), dấu hai chấm (:), gạch đầu dòng (-), dấu hỏi (?).

- Nếu là viết bài thơ thì tuỳ vào thể loại thơ có số chữ nhiều hay ít mà trình bày cho cân đối với trang giấy và viết xong mỗi câu thơ thì phải xuống dòng, chữ đầu dòng lại viết hoa.

Hai là:Với chính tả “nghe viết” các bước giáo viên thực hiện như tiết tập chép nhưng yêu cầu cao hơn ( học sinh nghe để viết) nên ngoài việc khi viết giọng đọc của giáo viên phải thong thả, phát âm chuẩn, dứt khoát. Trong quá trình viết giáo viên thỉnh thoảng nêu một số câu hỏi cho học sinh như: Chữ đầu câu phải viết như thế nào? (viết hoa); Chấm xuống dòng phải viết như thế nào? (lùi vào một ô, viết hoa)….

Giáo viên hướng dẫn học sinh kết hợp phát âm và tri giác chữ viết. Cách ghi nhớ mối liên hệ giữa âm thanh ngôn ngữ và kí hiệu chữ viết. Đây là phương pháp trực quan không thể thiếu đổi với học sinh lớp Một - Là giai đoạn đầu khi tiếp cận với môn Chính tả. Cách này giáo viên viết sẵn các từ khó vào bảng con( bìa cứng hoặc bảng lớp), tạo điều kiện cho học sinh được quan sát chữ viết, tự phân tích tiếng theo 3 bộ phận: Phụ âm đầu, vần, thanh.

VD: “cố gắng”: g + ăng + thanh sắc = gắng

Khác với “gắn bó”: g + ăn + thanh sắc = gắn ….

Từ việc cho học sinh phân tích, giáo viên cho học sinh đánh vần tiếng “gắng”, “gắn” hoặc giáo viên yêu cầu 2 học sinh của hai tổ lên bảng ghi 2 từ do giáo viên yêu cầu, cả lớp viết bảng con. Sau đó cho lớp nhận xét, so sánh. Giáo viên kết luận, bổ sung.

Quan sát sẽ giúp các em nhận rõ những đường nét, thao tác viết và bằng sự ghi nhớ thị giác các em sẽ nắm được cách viết của các từ đó, ghi nhớ mặt chữ lâu hơn.

Bên cạnh đó khi đọc cho học sinh viết chính tả( hay tập chép) giáo viên hướng dẫn viết các tiếng có dấu thanh , /, ?, ~ , để học sinh phân biệt bằng biện pháp ghi nhớ thính giác.

VD: Giáo viên đọc chậm tiếng “ bẻ ”, yêu cầu 3 học sinh viết bảng lớp, cả lớp viết bảng con. Sau đó cho lớp so sánh, nhận xét và sửa chữa đúng.

Từ cho học sinh quan sát, nhận diện, ghi nhớ các âm, vần, tiếng…đối với học sinh lớp Một sẽ là cơ sở giúp các em năm được cách phát âm và viết đúng chính tả.

Ba là: Cùng kết hợp với cách hướng dẫn học sinh ghi nhớ quy tắc chính tả bằng trực quan trong dạy học Chính tả tôi sử dụng phương pháp so sánh. Đây là phương pháp được sử dụng nhiều trong các loại bài chính tả. Mặc dù với học sinh lớp Một các bài chính tả chỉ chú yếu ở dạng tập chép và nghe đọc ( một đoạn văn ngắn).Tuy nhiên tôi đã sử dụng cách so sánh, đối chiếu lồng vào các bài chính tả âm – vần để khắc phục những lỗi sai do viết theo phát âm phương ngữ. Cách hướng dẫn này cần kết hợp chặt chẽ cùng lúc với phương pháp trực quan. Giáo viên phải căn cứ vào đặc điểm địa phương và thực tế phát âm của học sinh để lựa chọn các bài tập chính tả, các từ dùng để đối chiếu phù hợp với phương ngữ. Người dạy hướng dẫn học sinh phân biệt một số tiếng, từ mà học sinh dễ sai lẫn khi phát âm, dẫn đến sai lệch về ngữ nghĩa, dẫn đến chữ viết sai.

VD: “ Cỏ ” với “ Có ” ; “ Cỗ ” với “ Cổ ” ;

“ Nghĩ ” với “ Nghỉ ” ; “ Cũ ” với “ Củ ”…

Bốn là: Hướng dẫn học sinh ghi nhớ hình thức chữ viết của từ và nghĩa của từ mà học sinh biểu hiện (phương pháp giải thích). Phương pháp này nhằm khắc sâu ghi nhớ cho học sinh. Việc giải thích thường tập trung về mặt ngữ nghĩa hoặc giải thích về mặt quy tắc. Chẳng hạn như giáo viên giải thích cho các em hiểu về sự khác biệt giữa các từ: “ lo” – “ no”, “ xinh” – “ sinh”, “ chúng” – “ trúng” …

VD: – Nam rất lo lắng làm bài tập. // Buổi sáng Nam ăn rất no.

Để học sinh nắm nghĩa và định hình cách viết đúng. Giáo viên có thể hướng dẫn một số “ mẹo” giúp các em ghi nhớ quy tắc chính tả như:

– Với cặp từ “ ch – tr ”, giáo viên giải thích một cách dễ nhớ rằng: Những từ chỉ quan hệ gia đình trong Tiếng việt thường viết “ ch ” ví dụ như: cha, chú, chị, cháu,… .Những từ chỉ đồ vật trong gia đình cũng thường viết “ ch ”, ví dụ như: chén, chăn, chiếu, chảo, chậu, chổi,… .Còn những từ có nghĩa trơ trụi thì thường viết “ tr ”, ví dụ như: trần trụi, trống trái, trống không,.…

Sau đó cho học sinh tự tìm một vài từ để ghi nhớ, và nhắc lại quy tắc chính tả đó.

Hay như với trường hợp ng/ngh; g/gh; k/c giáo viên thường xuyên nhắc nhở trong suốt quá trình học là : Khi đứng trước nguyên âm i, iê, ê, e thì viết “ngh”, “gh”, “k”.Ví dụ: nghỉ hè, con nghé, ghế gỗ, cái kéo,….Còn khi đứng trước các nguyên âm còn lại như a, ă, ô, ơ,… thì viết “c”, “ng”, “ngh”. Ví dụ: ngân nga, gà ri, con cá,….

Ngoài các cách hướng dẫn đó, giáo viên có thể hướng dẫn học sinh ghi nhớ các quy tắc chính tả để viết đúng bằng một số mẹo vặt gần gũi, dễ phân biệt, dễ nhớ như: Khi viết “i” hay “y” thì giáo viên hỏi học sinh là: “Tay” dài hay “Tai” dài, học sinh sẻ trả lời là “Tay” dài, vậy “Tai” dài nên khi viết tiếng “Tay” phải viết “y”; “Tai” ngắn nên khi viết tiếng “Tai” phải viết “i”.

Hay như khi hướng dẫn học sinh viết các tiếng có vần “yêu, yên, yêm, uyên” hay “ iêu, iên, iêm”, giáo viên hướng dẫn cho học sinh biết và ghi nhớ là: Bản thân vần “yêu, yên, yêm, uyên” có “y” đã là một tiếng, nên nó chỉ việc thêm đấu thanh (sắc, hỏi) vào là tạo nên tiếng mới mà không cần phải có âm đầu. Ví dụ: yêu quý, chim yến, yếm dãi, uyên ương.…Nhưng với âm “iêu, iên, iêm” có “i” thì buộc phải có âm đầu ghép với nó thì mới thành tiếng mới.

Ví dụ: Buổi chiều, kiên cường, thanh kiếm,… .

Trước khi giáo viên đọc cho học sinh viết một từ giáo viên hướng dẫn cho học sinh hiểu nghĩa của từ đó bằng cách mô tả sơ lược hoặc đặt câu hỏi với từ đó giúp học sinh “liên tưởng” hoặc “so sánh” ngắn gọn về chữ khó viết ngay trong khi đọc chính tả.

Ví dụ: Giáo viên đọc một từ có hình thức ngữ âm là “za” thì học sinh sẻ rất lúng túng trong việc xác định hình thức chữ viết của từ này. Nhưng để học sinh dễ dàng viết đúng chính tả thì giáo viên đọc là “gia đình” hoặc “da thịt” hay “ra vào”(kết hợp hướng dẫn để học sinh dễ phân biệt hình thức chữ viết d/ gi/ r).

Đối với học sinh lớp Một phần lớn các cách ghi nhớ quy tắc chính tả là ghi nhớ máy móc mà chưa đề cao lắm đến ghi nhớ có ý thức. Tuy nhiên nó là cơ sở quan trọng ban đầu để học sinh học tốt chính tả ở các lớp trên. Chính vì thế mỗi giáo viên chủ nhiệm lớp Một phải thật sự quan tâm đến từng học sinh thì mối có kết quả.

Việc hướng dẫn học sinh tiểu học nói chung và học sinh lớp Một nói riêng ghi nhớ các quy tắc chính tả là một vấn đề cần được quan tâm thường xuyên. Đòi hỏi mỗi giáo viên không chỉ hướng dẫn các em lĩnh hội được kiến thức, kỹ năng,…, mà cần có lương tâm, tình yêu nghề và trách nhiệm cao.

Trên đây là kinh nghiệm nhỏ của tôi khi hướng dẫn học sinh lớp Một ghi nhớ quy tắc chính tả. Hy vọng sẽ được các bạn đồng nghiệp gần xa góp ý bổ sung để giúp học sinh không chỉ ở những vùng học sinh phát âm phương ngữ lệch chuẩn; không những đối với học sinh lớp Một mà đối với tất cả học sinh tiểu học ở mọi miền trên đất nước ghi nhớ quy tắc chính tả tốt hơn.

Tác giả bài viết: Trần Thị Yến

Rèn chính tả cho học sinh tiểu học – Các biện pháp tiến hành

noreply@blogger.com (Học chính tả) — Fri, 29 Aug 2014 18:35:00 +0000

Trong quá trình dạy học để khắc phục được lỗi chính tả cho học sinh thì việc phân loại học sinh theo các lỗi chính tả học sinh thường hay mắc phải là việc làm đầu tiên để giáo viên có cơ sở lập ra kế hoạch chữa lỗi chính tả cho các em. Có hai loại lỗi chính tả phổ biến, đó là: lỗi chính tả theo phương ngữ và loại lỗi do học sinh không nắm vững qui tắc chính tả.

Ảnh minh họa

Tiến hành rèn chính tả:

Sau khi phân loại, điều tra việc rèn cho học sinh nắm vững quy tắc chính tả thì chúng ta dễ dàng thực hiện được qua cách xây dựng các qui tắc chính tả và giúp học sinh ghi nhớ.

Ví dụ: viết “g” trước: a, ă, â, o, ô, ơ, u ,ư; viết “gh” trước: e, ê, i

Đối với các học sinh mắc các loại lỗi chính tả theo phương ngữ thì các loại lỗi các em thường viết sai như: s/x; ch/tr; r/d/gi; an/ang; dấu hỏi/dấu ngã…

Chính vì những lý do trên, khi đọc mẫu cho học sinh viết chính tả, giáo viên phải đọc đúng và chuẩn xác. Nếu giáo viên đọc không đúng, không chuẩn thì học sinh sẽ viết sai lại càng sai nhiều hơn. Những ảnh hưởng của phương ngữ trong quá trình đọc cho học sinh viết chính tả sẽ dẫn đến hiệu quả dạy học chính tả kém.

Đến phần hướng dẫn chính tả, giáo viên cung cấp cho học sinh các qui tắc chính tả, các mẹo chính tả hoặc có thể giải nghĩa một số từ ngữ để học sinh khắc sâu các hiện tượng chính tả.

Ví dụ: Khi hướng dẫn học sinh viết từ: “nghĩ ngợi” thì giáo viên hướng dẫn cách viết theo nhóm thanh điệu: huyền-ngã-nặng/sắc-hỏi-ngang; khác với cách viết từ “nghỉ ngơi” (chú ý những trường hợp ngoại lệ).

Giáo viên cho học sinh đọc thầm bài chính tả và tự nêu lên những từ ngữ mà các em cảm thấy khó viết. Giáo viên viết toàn bộ từ lên bảng, cho học sinh phân tích, so sánh để nắm vững cách viết.

Ví dụ: Viết tiếng “trường” – học sinh phân tích: viết tr + ương + dấu huyền

Sau khi học sinh phân tích xong, giáo viên cho học sinh đọc lại từ mà học sinh đã phân tích để cho học sinh nắm vững cách đọc đúng, từ đó viết đúng. Sau đó, giáo viên cho học sinh viết lại những từ đó vào bảng con nhằm để tái hiện lại cách viết từ ngữ đó.

Đầu năm học, giáo viên cho mỗi học sinh chuẩn bị một cuốn: “Sổ tay chính tả” để sau khi viết bảng con xong thì học sinh mở sổ tay ra ghi lại những từ mà học sinh đã luyện viết nhằm để ghi nhớ và khắc sâu những hiện tượng chính tả đó và tránh viết sai ở lần sau.

Chính vì vậy, khi dạy chính tả, giáo viên có thể tùy thuộc vào đặc điểm phương ngữ của học sinh lớp mình dạy mà lựa chọn những từ ngữ luyện viết đúng để các em luyện tập cho phù hợp.

Trong phần chấm chữa bài chính tả, ngoài những học sinh đến lượt chấm thì giáo viên nên chấm bài mà những học sinh thường mắc nhiều lỗi chính tả. Từ đó, giáo viên kịp thời nhận xét và chữa lỗi cho các em; chỉ rõ cho các em thấy những lỗi viết sai của mình hoặc hướng dẫn cho các em tự chữa lỗi của mình hoặc có thể nhờ một học sinh khá giỏi giúp cho các em chữa lỗi.

Đối với bài viết mẫu của giáo viên trên bảng phụ để hướng dẫn cho học sinh chữa lỗi thì chữ viết của giáo viên phải rõ ràng, đúng theo mẫu chữ đã qui định; thực hiện theo phương châm: “Mỗi thầy, cô giáo là một tấm gương sáng cho học sinh noi theo”. Để làm được điều đó, mỗi thầy cô giáo phải ra sức luyện tập chữ viết của mình.

Các bài tập chính tả

Các bài tập dạy học sinh chính tả là một hình thức đưa học sinh vào hoạt động thực hành và viết chính tả có ý thức. Chỉ có thông qua con đường luyện tập thực hành thì mới hình thành được năng lực viết chính tả cho học sinh một cách có hiệu quả. Để có hiệu quả thì việc luyện tập phải có mục đích, phải có nội dung và hình thức luyện tập phong phú và đa dạng.

Có một số bài tập âm vần có thể là bắt buộc đối với tất cả các đối tượng học sinh nhưng cũng có thể là bài tập lựa chọn cho học sinh theo từng vùng phương ngữ được đặt trong dấu ngoặc đơn. Đây là nội dung dạy học thể hiện rõ nhất quan điểm dạy học chính tả theo phương ngữ.

Khi hướng dẫn học sinh làm bài tập chính tả âm vần, đối với những bài tập bắt buộc tất cả các đối tượng học sinh đều phải làm, nhưng đối với những bài tập lựa chọn, giáo viên không nên quá “cứng nhắc” theo chương trình của Bộ đưa ra mà giáo viên nên căn cứ vào đặc điểm chính tả của học sinh lớp mình phụ trách để lựa chọn những bài tập sao cho phù hợp. Nếu những bài tập nào, giáo viên thấy không phù hợp với tình hình học sinh thì có thể biên soạn lại nội dung bài tập mới thay thế bài tập trong sách giáo khoa.

Ví dụ: Tuần 20 – Bài “Trên đường mòn Hồ Chí Minh” (Tiếng Việt 3)

Phần bài tập âm vần: Điền vào chỗ trống: s/x; uôc/uôt.

Đây là bài tập lựa chọn, giáo viên phải lựa chọn 1 trong 2 cặp âm vần đó để cho học sinh viết hoặc là s/x hoặc là uôc/uôt.

Đối với tiết chính tả có liền 2 bài tập lựa chọn thì giáo viên có thể chọn cho học sinh làm 1 trong 2 bài tập. Nhưng nếu trong bài tập có chỗ không phù hợp thì giáo viên có thể biên soạn lại.

Ví dụ: Tuần 23 – Bài “Nghe nhạc” (Tiếng Việt 3)

Có 2 bài tập lựa chọn, giáo viên có thể chọn cho học sinh làm bài tập 2: Điền vào chỗ trống: l hay n; uc hay ut.

Nhưng nếu học sinh không viết sai l và n thì giáo viên có thể biên soạn lại nội dung bài tập như sau:

Điền vào chỗ trống

a. ch hay tr:

- Buổi …iều; thủy …iều.

- …ong chóng; …ong suốt

b. uc hay ut:

- cây tr. .. ; chim c. ..

- ông b…. ; b…. giảng

Khi thực hiện bài tập để học sinh khỏi thấy giờ học buồn chán và tẻ nhạt. Giáo viên nên thay đổi hình thức luyện tập cho học sinh như: Tổ chức cho học sinh làm bài tập cá nhân; làm bài theo cặp hoặc theo nhóm. Bài làm có thể trình bày vào vở bài tập,vào bảng con, bảng lớp, bảng quay hoặc giấy khổ to.

Có thể, trong cùng một lớp, giáo viên giao cho học sinh này làm bài tập a, học sinh kia làm bài tập b tùy theo lỗi phát âm và lỗi chính tả của từng học sinh. Hoặc có đôi lúc, giáo viên biến bài tập thành một trò chơi để học sinh “Học mà chơi, chơi mà học”.

Ví dụ: giáo viên chuẩn bị một loạt các thẻ từ, trên đó có ghi những từ ngữ chứa cặp âm vần nào đó để học sinh làm luyện tập. Giáo viên yêu cầu học sinh chọn và phân loại những từ nào viết đúng, những từ nào viết sai. Cho học sinh thi đua giữa các nhóm, nhóm nào làm đúng, nhanh thì nhóm đó thắng.

Sau khi học sinh trình bày kết quả bài tập, thì một lần nữa giáo viên khắc sâu lại các quy tắc chính tả và các mẹo chính tả có liên quan đến bài tập.

Cuối giờ học, giáo viên cho học sinh viết lại những lỗi chính tả mà học sinh đã mắc phải đã chữa lỗi vào dưới bài chính tả học sinh đã viết. Khi soạn bài, giáo viên soạn thêm một số bài tập chính tả theo phương ngữ để học sinh luyện tập ở nhà. Giáo viên sẽ chữa các bài tập này vào tiết học sau.

Trên đây là một số kinh nghiệm tôi đã đúc kết được trong quá trình dạy học chính tả. Tùy vào hoàn cảnh giảng dạy cụ thể mà mỗi giáo viên nên tổ chức một giờ dạy theo trình tự hợp lý. Điều quan trọng là phải xuất phát từ đặc điểm ngôn ngữ của học sinh lớp mình phụ trách mà giáo viên lựa chọn nội dung và phương pháp dạy học cho thích hợp. Hiệu quả của một giờ dạy chính tả không chỉ được đo bằng qui trình dạy học và kết quả chấm bài của học sinh trong một tiết học mà còn được đo bằng kết quả hình thành kỹ năng chính tả cho học sinh theo từng khu vực phương ngữ cụ thể sau quá trình dạy học.

Huỳnh Văn Đông

(Trường Tiểu học Hòa Thuận, thị trấn Chợ Lầu, huyện Bắc Bình, tỉnh Bình Thuận)

Lớp 5 – Em hãy tả lại buổi sum họp của gia đình

noreply@blogger.com (Học chính tả) — Wed, 27 Aug 2014 17:39:00 +0000

Đề bài: Em hãy tả lại buổi sum họp của gia đình em hoặc gia đình em quen biết.

Bài làm

Tết năm ngoái, bố mẹ về thăm hai chị em tôi. Cả gia đình tôi lại được ngồi bên nhau trò chuyện thân mật sau một thời gian dài xa cách.

Cả nhà dang ngồi uống trà, đón tết trong phòng khách. ánh đèn nê ông toả ánh sáng xanh dịu. chiếc tủ đứng bằng gỗ cẩm ly được đánh véc ni láng bóng như mặt gương, nổi bật các đường vân như những nét hoa văn kì ảo. ấm trà nóng bốc hương sen nghi ngút bên cạnh đĩa bánh mứt thơm ngon. Cây hoa đào với muôn ngàn cánh hoa nở rộ vẫy chào năm mới. đồ dùng trong nhà được mẹ tôi sắp xếp rất gọn gàng.

Mẹ lấy trong va ly ra hai chiếc hộp quà xinh xắn. Ba nói:

- Nào! hai chị em con mở ra xem bố mẹ mua tặng món quà gì?

- à! Đó chính là một chú thỏ bông ngộ nghĩnh mà tôi mong có được nó từ bấy lâu nay. Bà tôi mang ra một gói kẹo đưa cho hai chị em tôi:

- Hai cháu ăn xong nhớ đánh răng kẻo bị sún thì khổ.

Bé Long chen vào quả quyết:

- Long thương bà này, thương ba, mẹ, chị My và …cô Hiền nữa. Vừa nói Long vừa giơ ngón tay ra đếm làm cho cả nhà phì cười. Ba hỏi với giọng nói sao mà ấm áp quá.

- Thế năm nay con có được giấy khen không?

Tôi thưa với bố và khoe tấm giấy khen:

- Có ạ!

Bố xoa đầu tôi cười:

- Tốt lắm! Cố học giỏi cho mẹ và ba mừng nhé con.

Mẹ nhìn tôi với ánh mắt trìu mến, chứa đựng cả một biển trời yêu thương dành cho tôi. Mẹ nở một nụ cười kín đáo, một niềm vui khôn tả. Trên ti vi chiếu chương trình đón tết. A! ở hồ Gươm đang bắn pháo hoa đẹp quá! Đêm giao thừa đó, cả gia đình tôi quây quần bên nhau suốt đêm.

Cứ năm nào cũng thế, gia đình tôi luôn có được những giờ phút sum họp thật vui vẻ, đầm ấm. Hai chị em tôi thật hạnh phúc trong mái ấm gia đình, trong vòng tay yêu thương của ba mẹ.

Ảnh minh họa

Chính tả và một số đặc điểm của chuẩn chính tả

noreply@blogger.com (Học chính tả) — Sun, 17 Aug 2014 16:50:00 +0000

Chính tả là sự chuẩn hoá hình thức chữ viết của ngôn ngữ. Đó là một hệ thống các quy tắc về cách viết các âm vị, âm tiết, từ, cách dùng các dấu câu, lối viết hoa…

Chuẩn chính tả có những đặc điểm chính sau đây.

Đặc điểm đầu tiên của chuẩn chính tả là tính chất bắt buộc gần như tuyệt đối của nó. Đặc điểm này đòi hỏi người viết bao giờ cũng phải viết đúng chính tả. Chữ viết có thể chưa hợp lí nhưng khi đã được thừa nhận là chuẩn chính tả thì người cầm bút không được tự ý viết khác đi. Ai cũng biết rằng viết “ghế”, “ghen” không hợp lí và tiết kiệm bằng “gế”, “gen” nhưng chỉ có cách viết thứ nhất mới được coi là đúng chính tả. Vì vậy nói đến chuẩn chính tả là nói đến tính chất pháp lệnh. Trong chính tả không có sự phân biệt hợp lí – không hợp lí, hay – dở mà chỉ có sự phân biệt đúng – sai, không lỗi – lỗi. Đối với chính tả, yêu cầu cao nhất là cách viết thống nhất, thống nhất trong mọi văn bản, mọi người, mọi địa phương.

Do chuẩn chính tả có tính chất bắt buộc gần như tuyệt đối cho nên nó ít bị thay đổi như các chuẩn mực khác của ngôn ngữ (như chuẩn ngữ âm, chuẩn từ vựng, chuẩn ngữ pháp). Nói cách khác, chuẩn chính tả có tính chất ổn định, tính chất cố hữu khá rõ. Sự tồn tại nhất nhất hàng thế kỉ của nó đã tạo nên ấn tượng về một cái gì “bất di bất dịch”, một tâm lí rất bảo thủ. Chính vì thế mặc dù biết rằng cách viết “iên ngỉ” hợp lí hơn nhưng đối với chúng ta nó rất “gai mắt”, khó chịu vì trái với cách viết từ bao đời nay. Mặt khác, do tính chất “trường tồn” này mà chính tả thường lạc hậu so với sự phát triển của ngữ âm. Sự mâu thuẫn giữa ngữ âm “hiện đại” và chính tả “cổ hủ” là một trong những nguyên nhân chính làm cho chính tả trở nên rắc rối.

Ngữ âm phát triển, chính tả không thể giữ mãi tính chất cố hữu của mình mà dần dần cũng có một sự biến động nhất định. Do đó, bên cạnh chuẩn mực chính tả hiện có lại có thể xuất hiện một cách viết mới tồn tại song song với nó, ví dụ: “phẩm zá”, “anh zũng” bên cạnh “phẩm giá”, “anh dũng”, “trau dồi” bên cạnh “trau giồi”, “dòng nước” bên cạnh “giòng nước”, v.v… tình trạng có nhiều cách viết như vậy đòi hỏi phải tiến hành chuẩn hoá chính tả

Quy tắc viết Vị trí dấu thanh

noreply@blogger.com (Học chính tả) — Sun, 17 Aug 2014 16:16:00 +0000

Vị trí dấu thanh (huyền, hỏi, ngã, sắc, nặng)

Nguyên tắc chung:
A. Đặt dấu thanh (accent mark) trên chữ cái nào là âm chính.
B. Tính hệ thống, nhất quán cao: vị trí dấu thanh luôn cố định dù từ biến đổi.
Ví dụ: à, hà, hoà, khoảng, hoãn, toán, hoạn… Các dấu thanh “huyền, hỏi, ngã, sắc, nặng” luôn được đặt vào âm chính “a” một cách hợp lý.
1.1 Các âm tiết [-tròn môi] (âm đệm /zero/) có âm chính là nguyên âm đơn:
Đặt dấu thanh vào vị trí của chữ cái.
Ví dụ: á, tã, nhà, nhãn, gánh, ngáng…
1.2 Các âm tiết [+tròn môi] (âm đệm /w/, “o, u”) có âm chính là nguyên âm đơn:
Đặt dấu thanh vào vị trí chữ cái mang âm chính; không đặt dấu thanh vào âm đệm o hoặc u.
oà, oả, oã, oá, oạ
oè, oẻ, oẽ, oé, oẹ
uỳ, uỷ, uỹ, uý, uỵ
Ví dụ: hoà, hoàn, toả, toản, suý, suýt, toạ, toạt…
loè loẹt, khoẻ, khoé, khoét, oẹ, ngoẹo, luý tuý, huỳnh huỵch…
qu+uỳ → quỳ, qu+uỷ → quỷ, qu+uỹ → quỹ, qu+uý → quý, qu+uỵ → quỵ (ghi chú: qu+uy=quuy viết gọn lại là quy)
1.3 Các âm tiết [-khép] có âm chính là nguyên âm đôi “iê, yê, uô, ươ” và âm cuối là “p, t, c, ch, m, n, ng, nh, o, u, i”:
Đặt dấu thanh lên chữ cái thứ hai trong tổ hợp hai chữ cái biểu diễn cho âm chính.
Ví dụ: uốn, ườn, tiến, chuyến, muốn, mượn, thiện, thuộm, người, viếng, muống, cường…
lười, tuổi, khiếu, yếu,
1. 4 Các âm tiết [+khép] là tổ hợp nguyên âm “ia, ya, ua, ưa”:
a. Đặt dấu thanh vào vị trí chữ cái thứ nhất của tổ hợp.
ìa, ỉa, ĩa, ía, ịa
ỳa, ỷa, ỹa, ýa, ỵa
ùa, ủa, ũa, úa, ụa
ừa, ửa, ữa, ứa, ựa
Ví dụ: đỉa, tủa, cứa, thùa, khứa…
b. Đặc biệt: Đặt dấu thanh vào vị trí chữ cái thứ nhì của tổ hợp khi:
* “ia” đi với phụ âm đôi “gi”
gi+ìa → già, gi+ỉa → giả, gi+ĩa → giã, gi+ía → giá, gi+ịa → giạ
* “ua” đi với phụ âm đôi “qu”
qu+ùa → quà, qu+ủa → quả, qu+ũa → quã, qu+úa → quá, qu+ụa → quạ
Thực ra “qu” cũng chẳng là đặc biệt vì chữ cái “q” không bao giờ đứng riêng một mình mà thường phối hợp với “u” thành phụ âm đôi “qu” như các phụ âm đôi khác như: ch, nh, ng, ph, th… Do đó, ta có thể xếp “qu” vào trường hợp 1.2 ở trên

Cảm nhận về bài Bánh trôi nước

noreply@blogger.com (Học chính tả) — Sun, 29 Jun 2014 17:09:00 +0000

Chúng ta đang được sống trong một thế giới tràn đầy hạnh phúc,một thế giới có sự bình đẳng về chủng tộc về mọi tầng lớp dân tộc. Mà trong ta có ai biết được trong xã hội xa xưa người phụ nữ phải chịu đựng một quan niệm cổ hữu sai trái”trọng nam khinh nữ”Sống trong hoàn cảnh đó ,cũng mang trong mình số phận người phụ nữ Hồ Xuân Hương đã viết nên tác phẩm “Bánh trôi nước”

“Thân em vừa trắng lại vừa tròn

Bảy nổi ba chìm với nước non

Rắn nát mặc dầ tay kẻ nặn

Mà em vẫn giữ tấm lòng son”

Chỉ có những chiếc bánh trôi nước mộc mạc giản đơn thế thôi mà tác giả Hồ Xuân Hương đã làm nên một bài thơ nói lên sự chịu đựng, gánh lấy quan niệm sai trái trọng nam khinh nữ của người phụ nữ lúc bấy giờ. Bài thơ chỉ có những vốn từ đơn giản thân thuộc mà chất chứa biết bao nhiêu tình cảm.

“Thân em vừa trắng lại vừa tròn”

Tác giả đã sử dụng mô típ ca dao quen thuộc “Thân em” để ngưởi phụ nữ có thể hóa thân vào những chiếc bánh trôi nước dân dã đáng yêu. Hàm chứa bên trong vẫn là ca ngợi vè đẹp của người phụ nữ biến họ thành những đóa hoa xinh đẹp, lộng lẫy và thắm tươi nhất của cuộc đời. Làm cho cuộc sống này thêm tươi đẹp thêm màu sắc.

“Bảy nổi ba chìm với nước non”

Thành ngữ “bảy nổi ba chìm” được vận dụng tài tình nhằm gợi tả số phận người phụ nữ Việt Nam trong xã hội phong kiến xưa. Để bày tỏ nỗi xúc động thương cảm của bà Hồ Xuân Hương đứng trước số phận lênh đênh chìm nổi chẳng biết đi về đâu của người phụ nữ. Chỉ mặc cho số phận định đoạt. Tôi tự hỏi:”Một người phụ nữ đẹp đến mà vì lẽ gì phải chịu đựng cuộc đời như vậy, chẳng lúc nào được sống trong cuộc sống vui vẻ hạnh phúc?” Tại sao những người đàn ông to lớn khỏe mạnh như thế mà không chịu những số phận khổ cực mà bắt những phụ nữ nhỏ bé kia phải gánh lấy chứ?

“Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn” Tác giả sử dụng một biện pháp kinh tế:đảo ngữ. Nó lên người phụ nữ phải sống lê thuộc. “Tại gia tòng phụ, xuất giá tỏng phu, phu tử tòng tử” . Lúc ở nhà thì phụ thuộc vào cha, cha bảo gì làm nấy chằng giám làm trái. Khi lập gia thất thì phải cung phụng cho chồng , cũng chẳng giám làm sai. Lúc chồng mất sống phận của mình phải nương nhờ vào con của mình. Trên cuộc đời này làm gỉ có quan niệm vô lí đến thế! Vậy biết bao giờ họ mới có được cuộc sống riêng tự lâp cho chính bản thân mình. Họ phải đau khổ biết bao để chịu đựng những thứ đao lí như thế

“Mà em vẫn giữ tấm lòng son"

Giọng thơ tự hào quả quyết biểu thị thái độ kiên trì, bền vững. “Tấm lòng son” tượng trưng cho phẩm chất sắc son thủy chung, chịu thương chịu khó của người phụ nữ Việt Nam đối với chồng con, Với mọi người tuy bị cuộc sống phụ thuộc, đối xử không công bằng trong cuộc đời. Câu thơ thể hiện niềm tự hào và biểu lộ khá đậm tính cách của Hồ Xuân Hương: cảm thương cho người phụ nữ, căm phẫn đối với người chồng.

Bài thơ nói về người phụ nữ Việt Nam thời xưa qua hình ảnh bánh trôi nước – một món ăn dân tộc bằng một thứ ngôn ngữ bình dị, dân gian. Thể thơ thất ngôn tứ tuyệt đã được Việt hóa hoàn toàn. Thơ hàm súc đa nghĩa giàu bàn sắc Xuân Hương. Bài thơ biểu lộ niềm thông cảm và tự hào đối với số phận, thân phận và của người phụ nữ Việt Nam nó có gái trị nhân bản đặc sắc. Nữ sĩ viết với tất cả lòng yêu mến, tự hào bản sắc nền văn hóa Việt.

Thế nào là văn biểu cảm?

noreply@blogger.com (Học chính tả) — Mon, 25 Nov 2013 17:13:00 +0000

Là dạng văn viết bộc lộ tâm tư tình cảm của mình về một sự vật sự việc hoặc về người hoặc vật nào đó. Văn biểu cảm có nhấn mạnh đến yếu tố tâm tư tình cảm,cảm nghĩ cảm xúc của bạn đối với nhân vật bạn đang nói đến hoặc đối với sụ vật hiện tượng mà bạn đang miêu tả.

Ảnh minh họa

Tả lại chú gà trống

noreply@blogger.com (Thuận Nguyễn Đức) — Tue, 17 Sep 2013 17:54:00 +0000

Phương đông vừa ửng hồng, không gian vẫn còn mờ mờ ảo ảo trong màn sương đêm. Bỗng một tiếng gáy vang động xóa tan màn đêm yên tĩnh: "Ò ... ó... o..." làm cho mọi vật bừng tỉnh giấc. Đố các bạn biết đó là tiếng của ai nào? Đó chính là tiếng hát của chú gà trống nhà tôi đấy. Chú được mẹ tôi mua về từ phiên chợ đầu xuân năm ngoái .

Bầy gà nhà tôi có nhiều con lắm. Nhưng duy nhất chỉ có mình chú là khác giới. Mẹ tôi bảo chú thuộc giống gà lai giữa gà nòi và gà tầu bới thế chú to lớn như một "lực sĩ trên võ đài" và đẹp trai như "siêu sao người mẫu". Chú khoác trên mình bộ áo mầu đỏ tía pha những vệt xanh đen, bóng mượt như nhung.

Chao ôi, dáng dấp của chú mới oai vệ làm sao! Trên đâu chú đội một chiếu mũ hình răng cưa như dãy núi trập trùng miền sơn cước nhưng mầu đỏ thắm. Đôi mắt chó tròn lúng la lúng liếng như hai hạt ngọc đưa qua, đưa lại như muốn làm duyên với mấy cô mái mơ trong đàn. Cái mỏ mầu vàng sậm khoằm xuống vừa là phương tiện để kiếm ăn, vừa là vũ khí tự vệ. Hai chân chú cao, to, khỏe được bao bọc bởi một lớp vảy cứng mầu vàng nghệ. Đặc biệt mỗi chân chú có một cái cựa nhọn và sắc. Có lẽ đây cũng chính là thứ vũ khí tự vệ chính đáng khi kẻ thù vô cớ tấn công. Bộ lông đuôi của chú mới đẹp làm sao! Vừa dài, vừa cong lên về phía sau. Mềm mại, duyên dáng như những cành liễu rủ ven hồ.

Chú luôn tỏ ra dũng cảm, ít gây sự vói mọi người, luôn bảo vệ kẻ yếu và đánh bại những kẻ mạnh. Trong sinh hoạt với đàn, có lẽ chú là người có tấm lòng bao dung độ lượng. Mỗi lần tôi vãi thức ăn ra sân, chú cũng chạy đến nhưng không tranh giành với ai cả. Thậm chí có miếng mồi ngon, chú lại chia 5 sẻ 7 cho mấy cô gà mái và lũ gà con.

Sáng nào cũng vậy, khi tiếng chuông nhà thờ ngân lên một hồi dài réo rắt. Đã thấy chú đứng vắt vẻo trên đóng rơm đầu nhà, vỗ cánh phành phạch liên hồi , ngực ưỡn ra đằng trước, bộ lông cổ xù ra. Mỏ há to ngân lên một hồi dài "Ò...ó...o...". Rộn khắp thôn xóm như đánh thức mọi người, mọi vật thức dậy. Người lớn chuẩn bị đi làm, trẻ con ý ới gọi nhau tới lớp.

Tôi rất yêu quý chú gà trống nhà tôi. Không chỉ vì cái mã bên ngoài mà cả một phẩm chất đáng yêu, đáng quý.

Ảnh minh họa

Tả lại cây bàng ở sân trường em gắn bó với sự thay đổi của nó ở các mùa trong năm

noreply@blogger.com (Thuận Nguyễn Đức) — Tue, 17 Sep 2013 17:48:00 +0000

Nhìn từ xa, cây bàng như một chiếc ô khổng lồ nhiều tầng xoè tán chùm bóng mát cả một khoảng sân trường rộng cho chúng tôi vui chơi giải trí sau mỗi giờ học căng thẳng. Lại gần cây bàng tròn, thẳng mầu nâu sẫm như dãi giầu qua nhiều năm tháng. Cây bàng là một loại cây rất nhậy cảm với sự thay đổi của bốn mùa. Nhìn lá bàng người ta có thể nhận biết chính xác các mùa trong năm.

Vào mùa thu, khi tiết trời se lạnh những chiếc lá bàng to như hai bàn tay người lớn vốn mầu xanh đâm chuyển sang mầu vàng gạch quăn dần mép lá rồi vồng lên như hình mo cau. Lúc này nó đó biến sang mầu đỏ tía và khi những chị gió thu tinh nghịch thổi đến nó vội vã bứt ra khỏi cành chao liệng giữa không trung i hệt những cánh tay vẫy chào tạm biệt nơi đã sinh ra mình. Nhìn những chiếc lá bàng nằm trải dài trên sân trường trông mới tuyệt làm sao!

Cứ thế, những chiếc lá bàng chuyển dần mầu sắc cho đến khi những cơn gió lạnh buốt từ phương Bắc tràn về thì cây bàng không còn một chiếc lá nào nữa. Còn lại những cành trơ trụi trông có vẻ khẳng khiu gông mình chịu đựng cái rét lạnh buốt của mùa đông nhưng trong những cành khẳng khiu ấy vẫn trần trề nhựa sống.

Rồi tiết trời như ấm lại, xuân đã về. Chỉ một tuần thôi thì những trồi non xanh li ti đã điểm hết những cành to, cành nhỏ. Thoáng cái đã thấy mầu xanh non bao phủ lấy toàn thân cây và chuyển dần sang mầu xanh đậm. Những chiếc lá của tầng thấp, tầng cao phát triển nhanh đến kì lạ. Từ bé bằng bàn tay trẻ nhỏ mà nay đã phè phè như cái quạt mo.

Cho đến khi mùa hạ về, lá vàng rợp mát cả một khoảng sân và đây là thời điểm mà tụi nhỏ chúng tôi tụm năm tụm bẩy vui đùa nhảy nhót hết sức thỏa mái vào những giờ chơi dưới gốc bàng mát rượi thân yêu này. Bàng còn là nơi gọi chim về tụ hội ca hát nhảy múa trong vòm lá. Càng tô điểm cho cây vẻ đẹp mĩ miều.

Tụi nhỏ chúng tôi yêu cây bàng này lắm bởi nó đã gắn bó với ngôi trường tôi. Nó còn là nơi chứng kiến bao kỉ niệm vui buồn của chúng tôi. Dù mai này có phải xa mái trường, xa cây bàng yêu dấu này thì hình ảnh về cây bàng mãi mãi in đâm trong tâm trí tôi.

Ảnh minh họa