ΑΛΗΘΕΙΑ ΚΑΙ ΕΙΛΙΚΡΙΝΕΙΑ

ΚΑΛΑΝΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

KOBAAGDI@HOTMAIL.COM (KOSTAS) — Thu, 17 Dec 2020 22:12:00 +0200

Τα κάλαντα πρόκεινται για ένα συνονθύλευμα αρχαίων ειδωλολατρικών και χριστιανικών εθίμων, οι ρίζες των οποίων ξεκινούν από την αρχαιότητα. Ύστερα περνάνε στο Βυζάντιο και συνταιριασμένα με την αναπαράσταση της νύχτας της γέννησης του Χριστού, παίρνουν καινούργια μορφή και περιεχόμενο.

Παραλλαγές καλάντων ανάλογα την περιοχή

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι πολυποίκιλες παραλλαγές καλάντων που υπάρχουν σε όλη την Ελλάδα. Σχεδόν κάθε περιοχή, κάθε νησί, ενίοτε και κάθε χωριό έχει τα δικά του, ξεχωριστά κάλαντα. Οι στίχοι διαμορφώνονται ανάλογα με τις διαλέκτους και τα ιδιώματα της κάθε περιοχής και η μουσική ανάλογα με την παράδοση του κάθε τόπου. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι περιοχές των Επτανήσων, της Θράκης, της Ηπείρου, των Κυκλάδων, των Δωδεκανήσων, του Πόντου, της Κρήτης και της Μικρά Ασίας.

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι τα παλαιότερα χρόνια τα κάλαντα δεν τραγουδιόντουσαν μόνο, αλλά και παίζονταν από παραδοσιακούς οργανοπαίκτες. Για αυτό τον λόγο, πολλές φορές θύμιζαν περισσότερο παραδοσιακά τραγούδια, παρά κάλαντα. Συνεπώς, το έθιμο αυτό διέπεται από το στοιχείο του αυθορμητισμού, της μουσικότητας και του αυτοσχεδιασμού.

Πανελλήνια κάλαντα

Τα Πανελλήνια κάλαντα πρόκειται ίσως για την πιο φημισμένη εκδοχή, αφού λίγο πολύ όλοι μας τα έχουμε τραγουδήσει όντας μικρά παιδιά.

Καλήν εσπέραν, άρχοντες,

κι αν είναι ορισμός σας,

Χριστού την θεία γέννησιν

να πω στ᾿ αρχοντικό σας.

Χριστός γεννάται σήμερον

εν Βηθλεέμ τη πόλει,

οι ουρανοί αγάλλονται,

χαίρει η φύσις όλη.

Εν τω σπηλαίω τίκτεται,

εν φάτνη των αλόγων,

ο βασιλεύς των ουρανών

και ποιητής των όλων.

Πλήθος αγγέλων ψάλλουσι

το «Δόξα εν υψίστοις»

και τούτον άξιόν εστί,

η των ποιμένων πίστις.

Αν είστε από τους πλούσιους,

φλωριά μην τα λυπάστε,

αν είστε από τους δεύτερους,

ξηντάρες και ζολότες

κι αν είστ᾿ από τους πάμφτωχους

ένα ζευγάρι κότες.

Και σας καληνυχτίζομε,

πάτε να κοιμηθήτε,

ολίγον ύπνο πάρετε,

πάλι να σηκωθήτε,

στην εκκλησιάν να τρέξετε

με άκραν προθυμίαν

και του Θεού ν᾿ ακούσετε

την Θείαν Λειτουργίαν.

Από τα κάλαντα των γυναικών στις φυλακές Αβέρωφ (1948)

Κάλαντα άλλων περιοχών της Ελλάδας

Πελοποννήσου

Χριστούγεννα, Πρωτούγεννα, πρώτη γιορτή του χρόνου,

για εβγάτε, δέστε, μάθετε, πως ο Χριστός γεννιέται,

γεννιέται κι αναθρέφεται στο μέλι και στο γάλα,

το μέλι τρών᾿ οι άρχοντες, το γάλα οι αφεντάδες

και το μελισσοχόρταρο το λούζουντ᾿ οι κυράδες. Κυρά ψιλή, κυρά λιγνή, κυρά γαϊτανοφρύδα, κυρά μ᾿ όταν στολίζεσαι να πας στην εκκλησιά σου,

βάζεις τον ήλιο πρόσωπο και το φεγγάρι αγκάλι

και τον καθάριο αυγερινό τον βάζεις δαχτυλίδι. Εμείς εδώ δεν ήρθαμε να φάμε και να πιούμε, μόνο σας αγαπούσαμε κι ήρθαμε να σας δούμε·

εδώ που τραγουδήσαμε πέτρα να μη ραγίσει

κι ο νοικοκύρης του σπιτιού πολλούς χρόνους να ζήση. Δώστε μας και τον κόκορα, δώστε μας και την κότα,

δώστε μας και πέντ᾿, έξ᾿ αυγά, να πάμε σ᾿ άλλη πόρτα.

Όπως παρατηρούμε, ο ανώνυμος ποιητής προτρέπει τους πολίτες να γιορτάσουν με τον γνωστό ελληνικό τρόπο τα Χριστούγεννα : «για εβγάτε, δέστε, μάθετε πως ο Χριστός γεννιέται». Από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, ο Έλληνας γιορτάζει στην «αγορά», στην πλατεία, στην ύπαιθρο. Η γιορτή σχεδόν ταυτίζεται με έξοδο, επίσκεψη, χορό στην πλατεία του χωριού. Συνήθως η γιορτή είναι τριήμερη· μια μέρα ξεφάντωμα, μια μέρα αφιερωμένη στον Θεό και μια μέρα αφιερωμένη στην οικογένεια.

Με τα Χριστούγεννα, οι Αρκάδες τσοπάνηδες περιμένουν και τα «Πρωτούγεννα», τις πρώτες γέννες στα γιδοπρόβατα. Το «γάλα» των προβάτων και το «μέλι» (βασικοί πόροι επιβίωσης των Αρκάδων) τιμούν το νεογέννητο Θείο Βρέφος το οποίο «αναθρέφεται με μέλι και με γάλα».

Από τα Κάλαντα δεν θα έλειπε ποτέ η καθημερινή ζωή. Ένας κόκορας και «πέντ᾿, έξ᾿ αυγά» ιδιαίτερα για τους Αρκάδες, εκτός από ένα καλό γεύμα, αποτελούσαν και οικονομικό κεφάλαιο· μπορούσαν δίνοντας λίγα αυγά στον μπακάλη, να αγοράσουν τετράδια και ό,τι άλλο ήθελαν. Τι πιο φυσικό λοιπόν να ενσωματωθούν και αυτά τόσο στα τραγούδια τους όσο και στις ευχές τους.

Πόντου

Χριστός γεννέθεν, χαρά στον κόσμον,

ακαλή ώρα, καλή ση μέρα,

ακαλόν παιδίον οψές γεννέθεν,

ψες γεννέθεν, ουρανεστάθεν.

Τον εγέννησεν η Παναία,

τον ανέσταισεν Αειπαρθένος.

Εκαβάλλκεψεν χρυσόν πουλάριν,

εκατήη στο σταυροδρόμιν.

Έρπαξαν ατόν οι σκύλ᾿ Εβραίοι,

σκύλ᾿ Εβραίοι και μίλ᾿ Εβραίοι.

Ας σ᾿ αρχοντικά κι άσ᾿ σην καρδίαν,

γαίμαν έσταξεν, φλογήν κι άσ᾿ εφάνθεν.

Όπου έσταξεν κι εμυροστάθεν,

εμυρίσ᾿ ατόν ο κόσμος όλος.

Να μυρίσ᾿ ατόν κι εσύ, αφέντα,

εκατήη στο σταυροδρόμιν.

Έμπα σον νουντάν κι έλα σην πόρτα,

έξου στέκουν τα παλληκάρια.

Έβγαλ᾿ τον κισέ και δος παράδας

έξου στέκουν τα παλληκάρια.

Και θυμίζουν στον νοικοκύρην,

νοικοκύρην και βασιλέαν.

Τα Ποντιακά Κάλαντα των Χριστουγέννων περιέχουν όλη τη ζωή του θεανθρώπου, από τη στιγμή της γέννησης, μέχρι τη στιγμή της σύλληψης, χωρίς όμως να προχωρούν και στη θανάτωση, γεγονός που θα ερχόταν σε αντίθεση με το χαρμόσυνο γεγονός των Χριστουγέννων. Στα Ποντιακά Πρωτοχρονιάτικα κάλαντα συναντούμε σημαντικές παραλλαγές, με σημαντικότερες αυτές της Γαράσαρης. Όλοι σχεδόν οι στίχοι είναι αφιερωμένοι στην υπό τούρκικη κατοχή Κωνσταντινούπολη, μεταβάλλοντας το χαρμόσυνο μήνυμα της έλευσης της νέας χρονιάς σε θρήνο και μοιρολόι.

Τα κάλαντα στον Πόντο αλλά και στα χωριά όπου εγκαταστάθηκαν οι Πόντιοι μετά το 1923, ψάλλονταν από τα παιδιά μέχρι και την δεκαετία του 1960, το απόγευμα της παραμονής, των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς. Τα παιδιά έβγαιναν συνήθως κατά παρέες δύο, τριών ή περισσοτέρων ατόμων και αντί για τρίγωνα κρατούσαν καράβια που στόλιζαν με διάφορα στολίδια.

Σε κάποια χωριά, όπως στο Οχυρό Δράμας τα μεγαλύτερα παιδιά, κατασκεύαζαν καράβια στα οποία τοποθετούσαν και κεριά τα οποία άναβαν (όταν το επέτρεπε ο καιρός). Το θέαμα ήταν φαντασμαγορικό! Κατά τη διάρκεια δε που έψαλλαν τα κάλαντα, κουνούσαν το καράβι σαν να βρισκόταν σε φουρτουνιασμένη θάλασσα. Τα κάλαντα που έψαλλαν ήταν:

Τρία καράβια αρμένιζαν στης Πόλης τα πογάζια.

Το ’να αρμενίζει με νοτιά, τ’ άλλο με τραμοντάνα

το τρίτο το καλλίτερο…

Τρία καράβια αρμένιζαν στης Πόλης τα πογάζια.

Τό ’να αρμενίζει με πανί, τό άλλο με το γκάζι

το τρίτο το καλλίτερο…

Θράκης

Χριστός γεννιέται, χαρά στον κόσμο,

χαρά στον κόσμο, στα παλληκάρια.

Σαράντα μέρες, σαράντα νύχτες,

η Παναγιά μας κοιλοπονούσε.

Κοιλοπονούσε, παρακαλούσε,

τους αρχαγγέλους, τους ιεράρχες.

Σεις αρχαγγέλοι και ιεράρχες,

στη Σμύρνη πηγαίν’τε, μαμές να φέρ᾿τε.

Άγια Μαρίνα, Άγια Κατερίνα,

στη Σμύρνη πάνε, μαμές να φέρουν.

Όσο να πάνε κι όσο να έρθουν,

η Παναγιά μας ηληυτηρώθη.

Στην κούνια το ’βαλαν και το κουνούσαν

και το κουνούσαν, το τραγουδούσαν.

Σαν ήλιος λάμπει, σα νιό φεγγάρι,

σα νιό φεγγάρι, το παλληκάρι.

Φέγγει σε τούτον το νοικοκύρη, με τα καλά του,

με τα παιδιά του, με την καλή τη νοικοκυρά του…

Τα κάλαντα Χριστουγέννων και Πρωτοχρονιάς της Θράκης, έχουν ρίζες που χάνονται βαθιά μέσα στην ιστορία και παρουσιάζουν μια πραγματικά εξαιρετική ποικιλία. Ειδικότερα η Ανατολική Θράκη ως περιοχή είναι ιδιαίτερα γνωστή για την πλούσια λαογραφική και δημοτική της παράδοση.

Σε πολλά χωριά της Θράκης, τα κάλαντα των Χριστουγέννων τα έλεγαν μεταμφιεσμένοι «για να πάει καλά η χρονιά», όπως έλεγαν. Με τη συνοδεία γκάιντας, έψαλλαν σε κάθε σπίτι ειδικά κάλαντα, ανάλογα με τα πρόσωπα της οικογένειας και τα επαγγέλματά τους. Τα κάλαντα τα έλεγαν είτε στην είσοδο του σπιτιού, είτε μέσα στο σπίτι, ενώ σ’αυτά περιέχονταν παινέματα αλλά και πειράγματα για τον κάθε νοικοκύρη και τα μέλη της οικογένειάς του.

Θρακιώτικα Κάλαντα

Ηπείρου

Ελάτε εδώ, γειτόνισσες

και εσείς γειτονοπούλες,

τα σπάργανα να φτιάξουμε

και το Χριστό ν’ αλλάξουμε.

Τα σπάργανα για το Χριστό,

ελάτε όλες σας εδώ. (δις)

Να πάμε να γυρίσουμε

και βάγια να σκορπίσουμε,

να βρούμε και την Παναγιά,

οπού μας φέρνει τη χαρά.

Τα σπάργανα για το Χριστό,

ελάτε όλες σας εδώ. (δις)

Κοιμάται στα τριαντάφυλλα,

γεννιέται μες στα λούλουδα,

κοιμάται στα τριαντάφυλλα.

Τα σπάργανα για το Χριστό,

ελάτε όλες σας εδώ,

τα σπάργανα να φτιάξουμε

και το Χριστό ν’ αλλάξουμε.

Η σημαντικότερη αναφορά που γίνεται στα κάλαντα Χριστουγέννων της Ηπείρου είναι ένα τοπικό χριστουγεννιάτικο έθιμο, τα «σπάργανα» του Χριστού. Τα σπάργανα δεν είναι άλλο από τηγανίτες στην πλάκα, ένα νοστιμότατο τοπικό γλύκισμα, μελωμένο με ζαχαρόνερο και πασπαλισμένο με καρύδια και κανέλα που το ετοίμαζαν την παραμονή των Χριστουγέννων.

Την παραμονή κυρίως στις πόλεις της Ηπείρου τα παιδιά έβγαιναν στις γειτονιές να πούνε τα χριστουγεννιάτικα κάλαντα. Στα χωριά το έθιμο αυτό δεν ήταν ιδιαίτερα διαδεδομένο γιατί τα σπίτια είναι αραιοκατοικημένα και το κρύο τσουχτερό κρύο δεν επιτρέπει να περπατούν μικρά παιδιά σε μεγάλες αποστάσεις μέσα στο κρύο. Αυτό διατηρείται ακόμη και σήμερα, καθώς πολύ λίγα παιδάκια στην ευρύτερη περιφέρεια της Ηπείρου τριγυρνούν στα σπίτια για να πούνε τα κάλαντα των Χριστουγέννων.

Η σημαντικότερη αναφορά στα κάλαντα Χριστουγέννων της Ηπείρου, το τοπικό χριστουγεννιάτικο έθιμο, τα σπάργανα του Χριστού

Κρήτης

Καλήν εσπέραν, άρχοντες, κι αν είναι ορισμός σας,

Χριστού την θεία γέννηση να πω στ᾿ αρχοντικό σας.

Χριστός γεννάται σήμερον εν Βηθλεέμ τη πόλει,

οι ουρανοί αγάλλονται, χαίρετ᾿ η φύσις όλη.

Εν τω σπηλαίω τίκτεται, εν φάτνη των αλόγων,

ο βασιλεύς των ουρανών και ποιητής των όλων.

Κερά καμαροτράχηλη και φεγγαρομαγούλα

και κρουσταλλίδα του γιαλού και πάχνη από τα δέντρα,

απού τον έχεις τον υγυιό το μοσχοκανακάρη,

λούζεις τον και στολίζεις τον και ’ς το σκολειό τον πέμπεις.

Κι ο δάσκαλος τον έδειρε μ᾿ ένα χρυσό βεργάλι

και η κυρά δασκάλισσα με το μαργαριτάρι.

Είπαμε δα για την κερά, ας πούμε για την βάγια:

Άψε βαγίτσα το κερί, άψε και το διπλέρι

και κάτσε και ντουσούντιζε είντα θα μας ε-φέρεις,

γι᾿ απάκι, για λουκάνικο, για χοιρινό κομμάτι,

γι᾿ απάκι, για λουκάνικο, για αγριμιού κομμάτι,

κι από τον πίρο του βουτσιού να πιούμε μία γεμάτη.

Κι από την μαύρη όρνιθα κανένα αυγουλάκι.

Κι αν το ’χει κάμει η γαλανή ας είναι ζευγαράκι.

Κι από το πιθαράκι σου λάδι ’να κουρουπάκι

κι αν είναι ακροπλιάτερο βαστούμε και τ᾿ ασκάκι.

Φέρε πανιέρι κάστανα, πανιέρι λεπτοκάρυα

και φέρε και γλυκό κρασί να πιουν τα παλληκάρια.

Κι αν είναι με το θέλημα, άσπρη μου περιστέρα,

ανοίξατε την πόρτα σας να πούμε καλησπέρα.

Δώστε μας για τον κόπο μας, ό,τι ’ναι ο ορισμός σας

και ο Χριστός μας πάντοτε να είναι βοηθός σας.

Και εις έτη πολλά!

Ικαρίας

Για σένα κόρη όμορφη

ήρθαμε να τα πούμε

και τα καλά Χριστούγεννα

για να σου ευχηθούμε.

Φέρτε μας κρασί να πιούμε

και του χρόνου να σας πούμε.

Και του χρόνου να σας πούμε,

φέρτε μας κρασί να πιούμε.

Αν έχεις κόρη όμορφη,

βάλε τη στο τσιμπίδι,

και κρέμασε την αψηλά,

να μην τη φαν οι ψύλλοι.

Φέρτε μας κρασί να πιούμε

και του χρόνου να σας πούμε.

Και του χρόνου να σας πούμε,

φέρτε μας κρασί να πιούμε.

Σ’ αυτό το σπίτι που ’ρθαμε

καράβια ’ν’ ασημένια,

του χρόνου σαν και σήμερα

να ’ναι μαλαματένια.

Φέρτε μας κρασί να πιούμε

και του χρόνου να σας πούμε.

Και του χρόνου να σας πούμε,

φέρτε μας κρασί να πιούμε.

Για σένα κόρη όμορφη,

ήρθαμε να τα πούμε

και τα καλά Χριστούγεννα

για να σου ευχηθούμε.

Φέρτε μας κρασί να πιούμε

και του χρόνου να σας πούμε.

Και του χρόνου να σας πούμε,

φέρτε μας κρασί να πιούμε.

https://www.youtube.com/watch?v=x9Ot16Gidf8

Σμύρνης

Καλήν εσπέραν, άρχοντες, κι αν είναι ορισμός σας,

Χριστός γεννάται σήμερον εν Βηθλεέμ τη πόλει.

Εν τω σπηλαίω τίκτεται, εν φάτνη των αλόγων. Κερά ψηλή, κερά λιγνή, κερά καμαροφρύδα.

Κερά μ᾿, όταν στολίζεσαι να πας στην εκκλησία.

Έχεις και κόρην έμορφη, που δεν έχει ιστορία. Μήδε στην πόλη βρίσκεσαι, μήδε στην Καισαρεία.

Έχεις και γιον στα γράμματα, υγιόν εις το ψαλτήρι.

Να τον ’ξιώσει και ο Θεός, να βάλει πετραχήλι.

Δωδεκανήσων

Aύτη είναι η ημέρα

όπου ήρθ᾿ ο Λυτρωτής

από Μαριάμ Μητέρα,

εκ Παρθένου γεννηθείς. (δις)

Άναρχος αρχήν λαμβάνει

και σαρκούται ο Θεός,

ο Αγέννητος γεννάται

εις την φάτνην ταπεινός. (δις)

Όσοι έχετε στα ξένα

να δεχθήτε με καλό

και του χρόνου με υγεία

τον Θεό παρακαλώ. (δις)

Τότε που η Ελλάδα δεν είχε τουρισμό αλλά είχε βιομηχανία.

KOBAAGDI@HOTMAIL.COM (KOSTAS) — Sat, 12 Dec 2020 18:53:00 +0200

Τότε που η Ελλάδα δεν είχε τουρισμό αλλά είχε βιομηχανία που απασχολούσε χιλιάδες εργαζομένους και εξήγε μέχρι και στην Ελβετία…

από τον Δημήτρη Καπράνο

«δημοκρατία»

Κάθε τόσο περνώ έξω από το κτίριο της ΒΙΑΜΑΞ, στη λεωφόρο Καβάλας (Αθηνών ονομάζεται, αλλά έτσι τη λέμε οι παλαιότεροι). Μια μεγάλη ταμπέλα γράφει «Διατίθεται».

Ένα τεράστιο κτίριο, με ιστορία, που παραμένει για πολλά χρόνια άδειο, αχρησιμοποίητο. Απορώ πώς δεν το έχει μισθώσει το Δημόσιο για να στεγάσει υπηρεσίες του.

Κι όμως, εκεί παλλόταν μία από τις κύριες αρτηρίες της εθνικής οικονομίας, μία από τις μεγαλύτερες βιομηχανικές μονάδες της χώρας, ένας κολοσσός της αμαξοποιΐας, που απασχολούσε χιλιάδες εργαζόμενους και εξήγε την παραγωγή του μέχρι και στην Ελβετία!

Γεμάτοι οι ελληνικοί δρόμοι από οχήματα (κυρίως λεωφορεία) με τη φίρμα Biamax (Βιομηχανία Αμαξωμάτων) και τυχεροί όσοι εργάζονταν «στη Βιαμάξ του Φσωτηρόπουλου που είναι σκέτη τράπεζα»…

Ήταν εκείνα τα χρόνια που η Ελλάδα δεν είχε παραδοθεί στον τουρισμό, που τα νησιά δεν ήταν ακόμη «αξιοποιημένα», που η χώρα διέθετε ισχυρές επιχειρήσεις, οι οποίες όχι μόνο κάλυπταν σχεδόν πλήρως τις ανάγκες της εσωτερικής αγοράς, αλλά έκαναν και εξαγωγές!

Ας θυμηθούμε την Πετζετάκις Α.Α., η οποία διέθετε 22 θυγατρικές σε όλο τον κόσμο και ήταν μεταξύ των κορυφαίων εταιριών στο είδος της παγκοσμίως και ας αναφερθούμε σήμερα στη ΒΙΑΜΑΞ, η οποία έστελνε λεωφορεία στην Αφρική, στην Ασία, αλλά και στην… Ελβετία!

Η εταιρία ιδρύθηκε το 1956, αρχικά ως κατασκευάστρια αμαξωμάτων λεωφορείων. Από το 1960 άρχισε η κατασκευή ολοκληρωμένων λεωφορείων και πούλμαν.

Απέκτησε σύντομα δύναμη και πρεστίζ και δικαίως τη θεωρούσαν όλοι εταιρία πρότυπο για τα ελληνικά δεδομένα, με εξελιγμένες διαδικασίες ποιοτικού ελέγχου, τεχνικής εκπαίδευσης, έρευνας και ανάπτυξης.

Όπως αναφέρει η ενδιαφέρουσα έρευνα της Menshouse Team, σε συνεργασία με τη Mercedes-Benz, η επιχείρηση της οικογένειας Φωστηρόπουλου κατασκεύασε ως τα τέλη της δεκαετίας του ’80 χιλιάδες λεωφορεία, πούλμαν, τρόλεϊ, τρακτέρ, απορριμματοφόρα, αμαξώματα, σασί για λογαριασμό άλλων εταιριών κ.τ.λ. Μεγάλες επιτυχίες ήταν τα οχήματα F530 και F580 και κατά δεύτερο λόγο τα R495 και R514.

Η ΒΙΑΜΑΞ ήταν μία από τις μεγαλύτερες ελληνικές επιχειρήσεις, με εργοστάσια σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Λάρισα και το κεντρικό στη λεωφόρο Αθηνών, στο Περιστέρι, που σήμερα η εικόνα εγκατάλειψής του αποτυπώνει πιστά την πορεία της ελληνικής οικονομίας.

«Χάρη στην ευελιξία, την παραγωγική αρτιότητα, τη συνέπεια και την ποιότητα που είχαν τα οχήματα με την υπογραφή της, η αξιοπιστία της ΒΙΑΜΑΞ απέκτησε θρυλικές διατάσεις και πιστοποιείται έως σήμερα από τον μεγάλο αριθμό των διασωθέντων οχημάτων, που παραμένουν σε εξαιρετική κατάσταση. Η εξειδίκευση και η άρτια κατάρτιση των μηχανικών και των βιομηχανικών σχεδιαστών ήταν αντικείμενο συζήτησης σε διεθνές επίπεδο.

Υπήρξε μια περίοδος που στις γραμμές παραγωγής του εργοστασίου στο Μάνχαϊμ της τότε Δυτικής Γερμανίας αγνοούσαν την έννοια “ρομποτικός αυτοματισμός” και την ίδια ώρα στη λεωφόρο Αθηνών η ΒΙΑΜΑΞ είχε ρομποτάκια για κολλήσεις στις βάσεις που εφάρμοζαν το πλαίσιο με το αμάξωμα!

Η πετρελαϊκή κρίση του 1973 έπληξε σε ένα βαθμό την εταιρία, που έχασε ορισμένες αγορές της Μέσης Ανατολής. Το μεγάλο χτύπημα όμως ήρθε εκ των έσω. Στις αρχές του 1980 ψηφίστηκε νόμος που επέτρεπε την αθρόα εισαγωγή μεταχειρισμένων λεωφορείων στην Ελλάδα (θα γινόταν έτσι κι αλλιώς λόγω της εισόδου στην ΕΟΚ) και λίγο καιρό αργότερα η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ υπέγραψε για τις κρατικές ανάγκες την προμήθεια των ουγγρικής κατασκευής Ikarus των μακράν πιο ρυπογόνων και άβολων λεωφορείων που εισήγαγε ποτέ η χώρα. Προτιμήθηκαν δηλαδή εισαγόμενα λεωφορεία, ναι μεν φτηνότερα, αλλά σαφώς κατώτερης ποιότητας από τα ελληνικά. Γιατί άραγε; Ο Μιχάλης Φωστηρόπουλος και η ΒΙΑΜΑΞ είχαν μπει στο μάτι των συνδικαλιστών και των εργατοπατέρων. Αποτέλεσμα ήταν να κριθούν ακατάλληλα τα F580 S που είχαν προταθεί για την ΕΑΣ» αναφέρει η έρευνα.

Τα σωματεία άρχισαν τη μάχη κατά της (επάρατης καπιταλιστικής) εργοδοσίας και κάποιοι εισηγούνταν με πάθος στον τότε αναπληρωτή υπουργό Εθνικής Οικονομίας Γιάννη Ποττάκη τον αποκλεισμό του «δεξιομάγαζου» από κάθε προμήθεια του Δημοσίου…

Η ιδιοκτησία της εταιρίας προσπάθησε να βρει λύσεις, αλλά οι συνδικαλιστές είχαν ισχυρά ερείσματα στην κυβέρνηση και οι απεργίες συνεχίστηκαν.

Η εταιρία άντεξε μέχρι το 1984. Eκλεισε αφήνοντας 400 οικογένειες στοn δρόμο, ενώ εκατοντάδες βιοτεχνίες που εργάζονταν ως προμηθευτές στην εφοδιαστική αλυσίδα της έχασαν πολύ μεγάλο ποσοστό του τζίρου τους.

Και τότε… ήλθαν οι Τούρκοι! Η τουρκική Otomarsan εμφανίστηκε με ζεστό χρήμα και «σήκωσε» το εργοστάσιο σε χρόνο μηδέν. Και έτσι, ενώ η ΒΙΑΜΑΞ συνέχισε για ένα διάστημα με εισαγωγές λεωφορείων, το εργοστάσιο της Otomarsan εξευρωπαΐστηκε με τα «σπλάχνα» της ελληνικής εταιρίας και συνεχίζει μέχρι σήμερα να παράγει μεγάλα οχήματα.

Βεβαίως, δεν έκλεισε τότε μόνο η ΒΙΑΜΑΞ του Φωστηρόπουλου. Χάθηκαν κι άλλες επιχειρήσεις, μέχρι να φθάσουμε στην σημερινή Ελλάδα, που ξεπουλάει τα λιμάνια της και έχει υποθηκεύσει τον -όποιο- πλούτο της για πολλά, πολλά χρόνια…

How many countries in the world have Greek as their official language?

KOBAAGDI@HOTMAIL.COM (KOSTAS) — Mon, 7 Dec 2020 16:16:00 +0200

English has generally been my passport to access weird and wonderful places on our planet. In Argentina or Thailand for example, it helped me get by as I filled my belly, enjoyed local hospitality and got ripped off in the latter. Never really thought how I would fair if I didn't speak English, until of course, I reflected on how many places I've been to where Greek, yes Greek, enabled me to not only travel; it allowed me to interact with locals.

Sitting at a café by the water, in Albania, I was able to order a frappe and meet the locals. I did this by using Greek. My version of it anyway, which is a mix of Lesvos dialect and Greek school dropout. The locals I met in Albania are Greek and Greek Orthodox, residing in one of a hundred towns or villages where Greek is spoken. In the Ukraine, where my Ukrainian is obviously non-existent and few people want to speak to me in English, it was Greek that helped as I visited a few of the dozens of locations where Greek is the main language. In Italy, my standard Modern Greek was enough to get me by in the towns where Greko and Griko are spoken. I could not speak Armenian in Armenia. That was no problem. I simply found the Greek community for a few days.

You see, Greek is a useful language. Even in Brazil, where I visited earlier this year, just as COVID-19 began to break out internationally, I spent time with Greek speakers. My Portuguese, well, it sux! I was grateful that the small Greek community existed, and my new friend Ana Marcia, who is not Greek by heritage, spoke to me in Greek. She is talented enough to have picked up the language from an old partner. In fact, she loves it more than anything when I speak to her in Greek. The only let-down being, that the two Greek restaurants we visited in Rio did not speak to me in Greek.

Why am I telling you all of this?

Recently, La Trobe University made an awful decision. Threatening Modern Greek Studies in a nation where the Greek language remains one of the top spoken languages and where Greek or Cypriot heritage exists in an estimated 500,000 people. I actually believe it is 600,000 as there are many people who are a quarter or one/eighth. Oakleigh in Melbourne may as well be in downtown Athens. The Wolverine for example has a Greek great pappou; Jason Gillespie, brilliant Aussie cricketer who is Aboriginal, also has some Greek heritage.

When I was at Macquarie University, a million years ago, dozens of good people fought hard, to establish a permanent Modern Greek Studies chair. The work of our first professor, the late Vasilis Georgiou, will always live on thanks to everyone who worked hard on the Modern Greek Studies Foundation, Macquarie University Greek Association and supporters/contributors.

The language deserves to be preserved and taught and not because of the high number of Greek people in Australia, for there are other Australians and internationals who want to learn.

Greek was once the lingua franca across the Mediterranean, Balkans, parts of Africa and all the way to parts of India. It was the language of Alexandros, and the Hellenistic Era Greek speaking empires, the Byzantine Empire after 602 AD officially, and Byzantine successor regimes. It was the second language of the Ottoman Empire despite how our people were wiped out in the last few decades. It was also spoken extensively in Tsarist Russia. This gives you a hint at how widely this historic language is.
I recently asked my Facebook friends if they could tell me the countries and republics that these days have Greek as the official language. Everyone picked Greece and Cyprus, naturally. Anyone who picked occupied Northern Cyprus, sorry, but this belongs to Cyprus. When the EU and UN do their job and force the illegal troops off the island it will come under Nicosia again. Until then, this is not a country.

There is one more, which I will come to in a moment. Please don't reach for your TV to watch Meraki TV or listen to the Greek radio, stay with me until I reveal the answer. Sas parakalo!
Albania, Armenia, Hungary, Italy, Romania, and Ukraine recognise Greek as a minority language. I can attest to that as I have been to all the Greek communities in each country. In Calabria and Apulia, Greko\Griko respectively spoken in many towns. I encourage you to visit in 2021

Greek is one of 24 official languages of the EU, and was the official language of the Olympics until the French came along in 1896. A long-held myth or rumour tells us that the US held a plebiscite after the war of revolution to decide if Ancient Greek or English would be spoken there. A number of early presidents could speak ancient Greek, John Adams being an example. In fact to get into Harvard, all you had to do was speak Latin or ancient Greek. Imagine if Washington DC had this type of learning presently. I digress, there was no referendum as such, fake news. However, many people and legislators wanted Greek or another language that had no connection with the British. Scholar Charles Astor Bristed wrote in 1855

“It is still on record that a legislator seriously proposed that the young republic should complete its independence by adopting a different language from that of the mother country, [like] 'the Greek for instance.' But this proposition was summarily extinguished by a suggestion of a fellow representative (Roger Sherman, Connecticut, Congress and member of the committee that drafted the Declaration of Independence) that 'it would be more convenient for us to keep the language as it was, and make the English speak Greek.

Greek was the dominant language of Alexandria until 1960, though I am unsure if it was official. Then president Nasser kicked out all the Europeans. One geographic quarter of Jerusalem is Greek Orthodox, again I was able to get by using Greek here, as I did in Palestine when visiting Greek churches. Greek sits alongside Arabic and Hebrew in a few places in Palestine and Israel, as well as English, making it easy to get around. Of course, being Greek was helpful to all sides in this region.

As for the answer to which other country or republic has Greek as its official language? It was in front of us all along. The Autonomous Hellenic Republic of Mt Athos. The location being Macedonia, Greece. The monks have their own independence, answering to His All Holiness Patriarch Bartholomeos I in Constantinople (Istanbul).

Today, Greek may not be the language that is spoken across most of the known world. It may not even be the dominant language of Melbourne anymore. It is however a language that remains spoken in many, many countries. La Trobe decision makers just need to take a walk to any Greek community around the world, or even to Oakleigh. I urge all readers, rather than spend an hour on social media today, take some of that time to write to La Trobe, to the federal government and any other decision maker. The Greek language is what keeps our community strong. Help keep it that way for centuries to come.

*Billy Cotsis is the author of 1453: Constantinople & the Immortal Rulers and has shot documentaries in Greek communities

ΤΙ ΘΕΛΟΥΝ ΤΩΡΑ ΟΙ ΑΛΒΑΝΟΙ;;;

KOBAAGDI@HOTMAIL.COM (KOSTAS) — Sun, 6 Dec 2020 23:32:00 +0200

Η πρόσφατη είδηση ότι οι Ένοπλες Δυνάμεις μας θωρακίζονται με στρατιώτες στην Γαύδο, το νοτιότερο σημείο της χώρας και στους Οθωνούς, το βορειότερο σημείο στο Ιόνιο Πέλαγος, φαίνεται ότι δεν άρεσε σε κάποιους, οι οποίοι έβαλαν στο στόχαστρο τη χώρα μας. Κι επειδή το μυαλό όλων θα πάει στην Τουρκία, αυτή τη φορά, όχι, δεν έχει να κάνει με τους Τούρκους. Άμεσα τουλάχιστον.

Στους Οθωνούς οι εργασίες κατασκευής του στρατιωτικού φυλακίου προχωρούν. Η τοποθεσία δεν είναι τυχαία καθώς το φυλάκιο θα συμβάλει στην εποπτεία του χώρου από τις ελληνικές δυνάμεις, μετά και την συμφωνία με την Ιταλία για επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια και την προσφυγή στην Χάγη με την Αλβανία.

Ο σύμβουλος ασφαλείας του Δημοκρατικού κόμματος της Αλβανίας και υψηλόβαθμος στρατιωτικός (με εμπειρία στο ΝΑΤΟ), ο Στρατηγός Piro Ahmetaj (Πίρο Αχμετάι), ο οποίος έχει παράδοση στο να εκφράζει ανθελληνικές θέσεις, το τελευταίο διάστημα έχε επιδοθεί σε μπαράζ επιθέσεων εναντίον της Ελλάδας, προσπαθώντας να ξεσηκώσει την κυβέρνηση Ράμα, την οποία κατηγορεί κιόλας για τη συνεννόηση (την όποια τέλος πάντων) με την Ελλάδα.

Ο Αλβανός Στρατηγός αντιτίθεται στην εγκατάσταση του φυλακίου στους Οθωνούς, όπως και στην επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ν.μ. στο Ιόνιο, καθώς, όπως υποστηρίζει, η ελληνική φρουρά στους Οθωνούς, σημαίνει ότι η Ελλάδα έχει μακροπρόθεσμους στόχους (!) αλλάζοντας τη στρατιωτική αντίληψή της σε επέκταση του ελέγχου του θαλάσσιου χώρου.

Τι θέλει να πει δηλαδή ο Αλβανός; Ποιοι είναι αυτοί οι «μακροπρόθεσμοι στόχοι» και τους αναφέρει; Υπονοεί ότι μια χούφτα φαντάροι που θα βρεθούν στο νησί θεωρούνται απειλή για την Αλβανία; Λες και αν ήθελε η Ελλάδα να εισβάλει στην Αλβανία από τους Οθωνούς θα το έκανε…

Από πού προκύπτει ότι η Αλβανία δικαιούται να ομιλεί για το τι θα κάνει η Ελλάδα στην επικράτειά της (εκτός αν ο Στρατηγός θεωρεί τους Οθωνούς γκρίζα ζώνη…), την ώρα μάλιστα που η ίδια δεν μπορεί να φυλάξει τη δική της (θυμηθείτε ότι στον εναέριο χώρο των γειτόνων ελληνικά F-16 έχουν το νου τους);

Σε άρθρο του με ημερομηνία 16 Νοεμβρίου, ο Ahmetaj γράφει: «Από την άλλη πλευρά εάν το θεωρήσουμε πραγματικό νέο ότι Ελλάδα την στιγμή των διαπραγματεύσεων με τη Δημοκρατία της Αλβανίας για την οριοθέτηση των υδάτινων χώρων σχεδιάζει να αναπτύξει στρατιωτικές δυνατότητες σε ένα νησί με 400 κατοίκους μπροστά από μια χώρα μέλος του ΝΑΤΟ, τότε αυτό θα αποτελούσε σοβαρή πρόκληση με συνέπεια την υποβάθμιση του πνεύματος αμοιβαίας εμπιστοσύνης και σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών. Με απλά λόγια θα ήταν ανοησία».

Για ποιο λόγο θα ήταν πρόκληση δεν μας λέει ακριβώς ο Στρατηγός. Εκτός αν θεωρεί ότι το νησί των 400 κατοίκων δεν έχει δικαίωμα σε στρατιωτικές δυνατότητες (σ.σ. υπονοεί κάτι αντίστοιχο με τα όσα λένε οι Τούρκοι για το Καστελλόριζο δηλαδή;).

Σύμφωνα με το ίδιο άρθρο, ο Ahmetaj ζήτησε από τον Αλβανό πρόεδρο Ιλίρ Μέτα να απαιτήσει εξηγήσεις από τον Έντι Ράμα για την αποδοχή της επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ν.μ. και τη «στρατιωτικοποίηση» (σ.σ. σας θυμίζει και κάποιους άλλους οι λέξη;) των Οθωνών, η οποία «απειλεί σοβαρά τη θέση της Δημοκρατίας της Αλβανίας στο κανάλι της Κέρκυρας»!

ΠΩΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑ, ΙΣΠΑΝΙΑ ΚΑΙ ΙΤΑΛΙΑ ΧΑΙΔΕΥΟΥΝ ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ.

KOBAAGDI@HOTMAIL.COM (KOSTAS) — Sun, 6 Dec 2020 22:12:00 +0200

Επειδή πολλοί αφελείς διερωτώνται γιατί η ΕΕ δεν αποφασίζει σκληρά μέτρα κατά της προκλητικής Τουρκίας και “χαιδεύει” τον Ερντογάν, οι απαντήσεις είναι πολλές και πάρα πολύ απλές. Και έχουν, πέραν των γεωπολιτικών και ενεργειακών συμφερόντων, συγκεκριμένα ΑΜΕΣΑ συμφέροντα που ικανοποιούν.

Η Γερμανία τρέμει το σενάριο να…ξαμολήσει ο Ερντογάν στην Ευρώπη ένα μικρό έστω ποσοστό των 3.500.000 προσφύγων – μεταναστών που “φιλοξενεί” στα εδάφη του. Επίσης, έχει να δώσει λόγο στα περίπου 4 εκατομμύρια Τούρκων που ζουν και εργάζονται στη Γερμανία, έχοντας μάλιστα θέσεις στον μηχανισμό των κρατιδίων.( 3 μέλη του Ευρωκοινοβουλίου, 16 μέλη του γερμανικού ομοσπονδιακού κοινοβουλίου, 48 μέλη των περιφερειακών κοινοβουλίων και 423 μέλη δημοτικών συμβουλίων είναι τουρκικής καταγωγής ). Η Γερμανία συνεργάζεται με την Τουρκία στην κατασκευή 6 υποβρυχίων και τα λεφτά δεν είναι καθόλου λίγα. Παρ΄ ό,τι η Γερμανία θεωρεί ότι η στρατιωτική επέμβαση της Τουρκίας στη Συρία παραβιάζει το διεθνές δίκαιο και διαφωνεί με την τουρκική εμπλοκή στη Λιβύη εξακολουθεί να εξάγει οπλισμό στην Τουρκία. Τους πρώτους επτά μήνες του 2020 εγκρίθηκαν εξαγωγές όπλων ύψους 22,8 εκατ. ευρώ προς την Τουρκία. Το 2019 πολεμικά όπλα αξίας 344,6 εκ. ευρώ έφυγαν από τη Γερμανία προς Τουρκία, δηλαδή περισσότερο από το 1/3 των συνολικών γερμανικών εξαγωγών πολεμικών όπλων. Η Γερμανία είναι ο κυριότερος εισαγωγέας τουρκικών προϊόντων συνολικής αξίας 16,6 δισεκατομμυρίων ευρώ αλλά και μεγάλος εξαγωγέας. Οι τουρκικές εισαγωγές από τη Γερμανία ανέρχονται σε 19,2 δισ. ευρώ.(στοιχεία 2019). Στην Τουρκία δραστηριοποιούνται 7.500 γερμανικές επιχειρήσεις, ενώ περίπου 80.000 γερμανο-τουρκικές επιχειρήσεις λειτουργούν στη Γερμανία, με ετήσιο κύκλο εργασιών στο ύψος των 52 δισ. ευρώ, προσφέροντας σχεδόν 500.000 θέσεις εργασίας.

2. Η Τουρκία αποτελεί τον πέμπτο μεγαλύτερο εταίρο της Ε.Ε., τόσο σε εισαγωγές, όσο και εξαγωγές, ενώ οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποτελούν τον πρώτο εταίρο της Τουρκίας στις εμπορικές της συναλλαγές.

3. Η Ισπανία κατασκευάζει τουρκικό αεροπλανοφόρο. Από τον Απρίλιο του 2016 ναυπηγείται από την ισπανο-τουρκική κοινοπραξία, στην οποία μετέχει η Navantia, στα ναυπηγεία του Σεντέφ, στην Κωνσταντινούπολη,το τουρκικό “αεροπλανοφόρο” Anadolu. Το Anadolu σχεδιάσθηκε κατ’ εικόνα και ομοίωση του αντίστοιχου ισπανικού “Χουάν Κάρλος Ι” .Η Navantia μετέφερε όλη την απαραίτητη τεχνολογία και τα σχέδια στην Τουρκία, ενώ η ισπανική πλευρά θα παραδώσει επίσης ένα σύστημα ελέγχου της πλατφόρμας απογείωσης και πέντε γεννήτριες ντίζελ κατασκευασμένες από τη Fabrica de Motores. Η Τουρκία ήταν ένας από τους πέντε μεγαλύτερους αποδέκτες ισπανικών όπλων στον κόσμο το 2019, με αγορές όπως μεταγωγικά αεροσκάφη και συμβόλαια ναυπήγησης πολεμικών σκαφών. Επίσης, η ισπανική τράπεζα BBVA κατέχει σχεδόν το 50% της Garanti Bank το δεύτερο μεγαλύτερο χρηματοπιστωτικό ίδρυμα στην Τουρκία, με 17 εκατομμύρια πελάτες και 920 υποκαταστήματα. Συνολικά οι ισπανικές τράπεζες είναι εκτεθειμένες στην Τουρκία με 82,8 δισ. Στην Τουρκία δραστηριοποιείται και η ισπανική ασφαλιστική εταιρεία MAPFREE, με στοκ επενδύσεων 13 δισ. Στην Τουρκία δραστηριοποιούνται 775 ισπανικές εταιρείες με επενδύσεις 9,52 δισ ευρώ. Στην Ισπανία, δραστηριοποιούνται 85 περίπου τουρκικές εταιρείες.

4. Η Ιταλία, προμηθεύει την Τουρκία με άλλους εξοπλισμούς. Ας δούμε ορισμένα στοιχεία, που έχει δημοσιεύσει και η ΣΗΜΕΡΙΝΗ της Κύπρου, ώστε να γίνει αντιληπτό το μέγεθος των σχέσεων των δύο χωρών.

Η Τουρκία είναι ένας από τους μεγαλύτερους πελάτες της ιταλικής στρατιωτικής βιομηχανίας, ιδιαίτερα των κρατικά ελεγχόμενων εταιρειών όπως οι Leonardo (πρώην Finmeccanica) και Fincantieri. Η Ιταλία εξάγει στην Τουρκία ένα ευρύ φάσμα οπλισμού: από πιστόλια έως πολυβόλα, από χερσαία οχήματα μέχρι αεροσκάφη, από εξοπλισμό που στοχεύει σε βόμβες, τορπίλες, πυραύλους και βλήματα. Σύμφωνα με στοιχεία από τον ιταλικό Τύπο, το 2016, η κυβέρνηση του Ματέο Ρέντζι ενέκρινε εξαγωγές στρατιωτικού εξοπλισμού αξίας άνω των 134 εκατομμυρίων ευρώ στην Τουρκία του Ερντογάν.

Σύμφωνα, μάλιστα, με έκθεση του SIPRI (Stockholm International Peace Research Institute), αναφορικά με το εμπόριο όπλων, μεταξύ 2012-2016 η Τουρκία βρισκόταν στην πρώτη θέση των χωρών εξαγωγής όπλων από την Ιταλία, με 14% επί του συνολικού ποσοστού εξαγωγών. Η Ρώμη πώλησε στην Άγκυρα ακόμη και δορυφόρο.

Το ύψος των συναλλαγών ξεπέρασε το 1 δισ. ευρώ για την παραγωγή 51 ελικοπτέρων τύπου Mangusta στην Τουρκία, που μετονομάστηκε σε TAI T129 ATAK. Η άδεια κατασκευής εγκρίθηκε το 2007, κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης του Ρομάνο Πρόντι, με το ιταλικό δίκτυο αφοπλισμού και τη Διεθνή Αμνηστία να ζητούν την αναστολή της συμφωνίας, λόγω της πιθανότητας χρησιμοποίησης αυτών των ελικοπτέρων επίγειας επίθεσης από την τουρκική αεροπορία στις κουρδικές περιοχές. Ωστόσο, τα ελικόπτερα πουλήθηκαν με την επίσημη δικαιολογία της καταπολέμησης της διεθνούς τρομοκρατίας, ιδιαίτερα της ISIS-Daesh.

5. Γενικά το ευρωπαϊκό χρηματοπιστωτικό σύστημα φοβάται πως μια κατάρρευση της τουρκικής οικονομίας μπορεί να συμπαρασύρει στο χάος πολλές σημαντικές ευρωπαϊκές τράπεζες. Οι ευρωπαϊκές τράπεζες εμπλέκονται πολύ βαθιά στην τουρκική οικονομία. Εχουν παραχωρήσει δάνεια δεκάδων δισ. και είναι εκτεθειμένες και σε δεκάδες δισ. τουρκικών ομολόγων. Το τουρκικό χρέος που κατέχουν ευρωπαϊκές τράπεζες:
– 64 δισεκατομμύρια δολάρια οι ισπανικές
– 24 δισεκατομμύρια δολάρια οι γαλλικές
– 21 δισεκατομμύρια δολάρια οι ιταλικές
– 13 δισεκατομμύρια δολάρια, οι βρετανικές
– 9 δισεκατομμύρια δολάρια οι γερμανικές τράπεζες.

Bankwars.gr

Κυρώσεις εις βάρος της Τουρκίας.

KOBAAGDI@HOTMAIL.COM (KOSTAS) — Sat, 5 Dec 2020 23:09:00 +0200

Του Δημήτρη Μάρδα, Καθηγητή του Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ, π. Αν. Υπουργού Οικονομικών και Υφ/γού Εξωτερικών

Την προηγούμενη εβδομάδα το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέφρασε τη γνώμη του υπερψηφίζοντας την πρόταση περί επιβολής κυρώσεων εις βάρος της Τουρκίας. Η γνώμη του δεν είναι δεσμευτική καθώς δεν συναποφασίζει με το Συμβούλιο στο συγκεκριμένο θέμα. Στη Σύνοδο Κορυφής της 10-11 Δεκεμβρίου θα αποφασίσει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο για την τύχη των σχέσεων ΕΕ-Τουρκίας μετά τη μετάθεση της απόφασής του τον Οκτώβριο του 2020.

Η απάντηση του Ερντογάν –και πριν τη Σύνοδο ενδεχομένως– μπορεί να δοθεί με μια νέα «απόβαση» προσφύγων στα Ελληνικά νησιά. Η έλευση Ευρωπαϊκού στόλου στα επίμαχα νησιά πλησίον της Τουρκίας πριν την απόφαση του Δεκεμβρίου, θα ήταν ίσως μια πρώτη απάντηση στην τουρκική προκλητικότητα.

Η απόφαση της Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ηχεί δύσκολη, λόγω της πολυπλοκότητας των συμφερόντων πολιτικής και κυρίως οικονομικής υφής. Θα ήταν σκόπιμο λοιπόν να επικεντρωθεί στην πρώτη της φάση, σε κυρώσεις με αποδέκτη μόνο την τουρκική κυβέρνηση, μέσω του «κοψίματος» της χρηματοδότησης της Τουρκίας από τον Κοινοτικό προϋπολογισμό και της στέρησης κάθε τεχνικής βοήθειας.

Thanks for reading Hellenic News of America

Subscribe to HNA

Και δεν αναφερόμαστε μόνο στα χρήματα του «Μηχανισμού της Προενταξιακής Βοήθειας», τα οποία για την Τουρκία κατά την περίοδο 2014-20 ανέρχονταν σε 3,5 δις ευρώ, αφού δεν είναι τα μόνα χρήματα που παίρνει από την ΕΕ.

Αποδέκτης μιας τέτοιας κύρωσης είναι οι μερικότερες κυβερνητικές πολιτικές με θέμα την περιφερειακή, την αγροτική ανάπτυξη κ.ά. Μπορούν να εξαιρεθούν μόνο τα χρήματα υπέρ των προσφύγων υπό την προϋπόθεση ότι δεν μεθοδεύεται νέα «απόβασή» τους στα Ελληνικά νησιά.

Μια τέτοια απόφαση έχει τόσο οικονομικές επιπτώσεις όσο και έντονα πολιτικές. Στην ουσία «κόβει» το νήμα του προενταξιακού διαλόγου της Τουρκίας που άρχισε μετ’ εμποδίων το 2005, δίνοντας έτσι ένα στίγμα ιδιαίτερα σαφές. Η Τουρκική κυβέρνηση οφείλει ακόμη, να δώσει επαρκείς εξηγήσεις στην επιχειρηματική της κοινότητα για τις επιλογές της, ικανές να προκαλέσουν στο απώτερο μέλλον προβλήματα αναφερόμενα στο 40% των τουρκικών εξαγωγών, που κατευθύνονται στα κράτη-μέλη της ΕΕ.

Αν η συζήτηση στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο περιστραφεί στην Τελωνειακή Ένωση ΕΕ-Τουρκίας, και το όποιο «πάγωμά» της, αυτό θα θίξει πολλές Ευρωπαϊκές (και Ελληνικές εξαγωγικές) επιχειρήσεις άμεσα… Πράγματι, ένας σημαντικός αριθμός Ευρωπαϊκών εταιριών επένδυσαν στην Τουρκία στο όνομα του ολικού ανοίγματος της αγοράς της ΕΕ μέσα από την πολυσυζητημένη Τελωνειακή Ένωση ΕΕ-Τουρκίας. Αυτή εξασφάλισε την χωρίς εμπόδια των εκεί παραγομένων προϊόντων τους στις αγορές της Ένωσης.

Μια απόφαση αναστολής της Τελωνειακής Ένωσης θα μπορούσε λοιπόν να είναι η έσχατη λύση που θα υιοθετηθεί σε ένα δεύτερο στάδιο, λίγους μήνες μετά, αν η Τουρκική προκλητικότητα συνεχισθεί.

Να υπενθυμίσουμε τέλος ότι κράτη-μέλη της ΕΕ έχουν τοποθετήσει κατά την τελευταία περίοδο στην Τουρκία κεφάλαια της τάξης των 120 δις ευρώ με προεξέχουσα την Ισπανία (64 δις ευρώ), ένα στοιχείο της προαναφερθείσας πολυπλοκότητας και εξέλιξη που προκαλεί εύλογα αντιστάσεις κατά των κυρώσεων.

Η διαδικασία της σύνδεσης και κατόπιν της ένταξης του Τουρκίας στην ΕΕ είναι η πιο ταλαιπωρημένη που υπήρχε ποτέ. Η Τουρκική κυβέρνηση υπέβαλε αίτηση σύνδεσης με την τότε ΕΟΚ στις 31 Ιουλίου 1959, χωρίς καν να ρωτήσει την Εθνοσυνέλευση της χώρας!. Λίγες εβδομάδες νωρίτερα στις 8 Ιουνίου είχε προηγηθεί η ελληνική αίτηση σύνδεσης. Μετά από περιπέτειες, η Συμφωνία Σύνδεσης ΕΟΚ-Τουρκίας υπογράφηκε στις 12 Σεπτεμβρίου 1963.

Η Συμφωνία Σύνδεσης συνοδεύθηκε επίσης και από Χρηματοδοτικά Πρωτόκολλα. Από τότε και κατά τη διάρκεια της επόμενης δεκαετίας οι τουρκικές εξαγωγές προς την ΕΟΚ σχεδόν διπλασιάστηκαν αγγίζοντας το 42% των συνολικών εξαγωγών της από το 23% του 1963.

Βλέποντας η Επιτροπή την προσπάθεια του Κωνσταντίνου Καραμανλή μετά το 1975 για ένταξη της Ελλάδας στην ΕΟΚ και γνωρίζοντας την αντίδραση της Ελλάδας απέναντι στην Τουρκία λόγω της Τουρκικής εισβολής στην Κύπρο, προσπάθησε να αναθερμάνει στις σχέσεις ΕΟΚ-Τουρκίας. Αυτό έγινε επί της τελευταίας κυβέρνησης Ετσεβίτ λίγο πριν το πραξικόπημα του στρατηγού Εβρέν (1980).

Οι εσωτερικές όμως αντιδράσεις εντός της κυβέρνησης οδήγησαν στην άρνηση του Ετσεβίτ για δημιουργία Ευρωπαϊκού κεκτημένου υπέρ της Τουρκίας απέναντι στην προς ένταξη Ελλάδα. Η Τουρκία έχασε την πρώτη της ευκαιρία για να βάλει… πόδι στην ΕΟΚ τότε. Το 1995 τίθεται σε εφαρμογή η Τελωνειακή Ένωσης ΕΕ-Τουρκίας, αναπτερώνοντας έτσι τις ελπίδες της Άγκυρας για μια μελλοντική ένταξη.

Η δεύτερη ευκαιρία της Τουρκίας χάθηκε στη Σύνοδο Κορυφής του Λουξεμβούργου (1997) λίγο μετά την περιπέτεια των Ιμίων. Η κρίση των Ιμίων της στέρησε τον δρόμο προς την ένταξη! Αυτός μισάνοιξε στη Σύνοδο Κορυφής τους Ελσίνκι (1999), όπου η Τουρκία θεωρήθηκε όμως απλώς «επιλέξιμο προς ένταξη κράτος»!.

Την προσπέρασαν τότε οι χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης μαζί με την Κύπρο και την Μάλτα… Τον Οκτώβριο του 2005 αποφασίσθηκε η έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Τουρκίας και έκτοτε καρκινοβατεί όλη αυτή η διαδικασία, η οποία δεν πρόκειται να ανθίσει ποτέ πλέον, καθώς το τρένο της ιστορίας των εντάξεων δεν περνά πολλές φορές..

Γερμανία-Τουρκία Αδελφές χώρες. Ενάντια στην Ελλάδα πάντα.

KOBAAGDI@HOTMAIL.COM (KOSTAS) — Sat, 5 Dec 2020 22:55:00 +0200

Δηλαδή μετά από τρία μνημόνια, Μέρκελ και Σόιμπλε, λαθρομεταναστευτικό και τόσα άλλα, τώρα καταλάβατε τον ανθελληνικό ρόλο της Γερμανίας;

Εκτός εάν είστε αυτοί που επικροτούσατε το "βάστα Σόιμπλε" και φοράγατε κομματικές παρωπίδες.

Τι περιμένατε να πράξει, μια χώρα η οποία είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την Τουρκία;

Έχουν την ίδια αντίληψη περί της γεωπολιτικής, στηρίζει στρατιωτικά και οικονομικά την Τουρκία. Και αυτό φαίνεται σε κάθε σύνοδο, σύσκεψη, δωμάτιο και γωνία.

Και εξηγώ δίνοντας συνοπτικά έξι λόγους:

Ο τρόπος που η Γερμανία αντιμετώπισε την απόφαση του Ερντογάν στο να στείλει μαζικά χιλιάδες λαθρομετανάστες στον Έβρο και στα μικρασιατικά παράλια με σκοπό να περάσουν βιαίως στην Ελλάδα, ΤΟ διαχρονικό γεωπολιτικό έρωτα της Γερμανίας προς την Τουρκία.

Δεύτερον, η Γερμανία φιλοξενεί περίπου 4 εκατομμύρια τουρκικής καταγωγής Γερμανούς υπηκόους. Αυτοί ψηφίζουν και επηρεάζουν τις πολιτικές εξελίξεις. Υπάρχουν 20.000 Γκρίζοι Λύκοι όπου δρουν…ελεύθερα. [1]

Τρίτο, το Γερμανο-Τουρκικό Forum για την ενέργεια[2] είναι ενδεικτικό για το πώς σκέφτεται η Γερμανία τον ενεργειακό χάρτη, αν συνυπολογίσουμε και τις ειδικές σχέσεις που έχουν το Βερολίνο με τη Ρωσία(70% της ενέργειας) και η Ρωσία με την Τουρκία. Με απλά λόγια η Γερμανία δεν θέλει ΑΟΖ Ελλάδας Αιγύπτου, δεν θέλει τον αγωγό East Med γιατί χάνει χρήματα.

Τέταρτο, οι γερμανοτουρκικές σχέσεις ανάγονται στην εποχή της Γερμανικής Αυτοκρατορίας και της αντίστοιχης Οθωμανικής (τέλος 19ου αιώνα), υπήρχαν οι στενές σχέσεις με τους Ναζί [3] [4] και συνεχίζονται μέχρι σήμερα. Οι σχέσεις τους είναι πολιτικές, στρατιωτικές και οικονομικές. Ενδεικτικά αναφέρω ότι παρόλο που η Γερμανία έχει επιβάλλει εμπάργκο στην Τουρκία, εξαιρεί όμως το μεγαλύτερο όμως πρόγραμμα, που δεν είναι τίποτα άλλο από τα υποβρύχια 214, που συνεχίζονται κανονικά.

Τέλος, υπάρχουν 80000 γερμανοτουρκικές επιχειρήσεις με 52 δις τζίρο, ο όγκος των γερμανικών εξαγωγών (2018) ανήλθε στα 21 δις ευρώ, άρα έχουν στενές οικονομικές σχέσεις.

Εν κατακλείδι: Η Γερμανία θα στηρίζει στην πράξη την Τουρκία, με ή χωρίς τον Ερντογάν. Ας καταλάβουμε πλέον, ότι πρέπει να συνεχίσουμε ρεαλιστικά, με μόνη οδό το συμφέρον μας. Η Γερμανία ήταν και είναι απέναντί μας, διαχρονικά και μελλοντικά.

ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΙ 1821:::::::::::::

KOBAAGDI@HOTMAIL.COM (KOSTAS) — Sat, 5 Dec 2020 00:24:00 +0200

Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης είναι, σύμφωνα με τις απαντήσεις, ο απόλυτος σταρ στο πάνθεον των ηρώων (92,7%). Την ίδια στιγμή όμως, για τον Αναστάσιο Πολυζωίδη, πολιτικό και δικαστή που μαζί με τον Γεώργιο Τερτσέτη αρνήθηκαν να υπογράψουν την απόφαση καταδίκης σε θάνατο για εσχάτη προδοσία του Κολοκοτρώνη κ.ά., δηλώνουν άγνοια δύο στους τρεις ερωτώμενους.

Σχετικά με το κρυφό σχολειό, παρά την αμφισβήτησή του από πολλούς ιστορικούς τα τελευταία χρόνια, ποσοστό 70,71% των Ελλήνων συνεχίζει να πιστεύει ότι υπήρξε. Δεν ισχύει όμως το ίδιο για τον αφορισμό της Επανάστασης από τον Πατριάρχη Γρηγόριο Ε΄, γεγονός που, ενώ δεν έχει αμφισβητηθεί και περιλαμβάνεται στη διδασκαλία της μέσης εκπαίδευσης, ένας στους τρεις Ελληνες (33,2%) δηλώνει αβέβαιος ως προς το εάν αυτό συνέβη στην πραγματικότητα, ενώ το 23,3% το αμφισβητεί ευθέως.

Με αφορμή τη συμπλήρωση, το 2021, διακοσίων χρόνων από την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης, το Κέντρο Φιλελεύθερων Μελετών – Μάρκος Δραγούμης (ΚΕΦίΜ) θα εκπονήσει συνολικά τρεις ετήσιες δημοσκοπήσεις με θέμα τη δημόσια πρόσληψη της Επανάστασης του ’21.

Στόχος είναι να αποτυπωθεί με τη μεγαλύτερη δυνατή ευκρίνεια η εικόνα που έχει η ελληνική κοινωνία για το ’21, για τους πρωταγωνιστές και τους αφανείς ήρωες, τον ρόλο των Μεγάλων Δυνάμεων, των ομάδων και των θεσμών, τις τρεις Εθνοσυνελεύσεις και τα Συντάγματα, τον χαρακτήρα της Επανάστασης, αλλά και το πώς αυτή διδάσκεται στο σχολείο.

Η πρώτη δημοσκόπηση, συμπεράσματα της οποίας παρουσιάζουμε και αναλύει ο Αριστείδης Χατζής (διευθυντής Ερευνών στο ΚΕΦίΜ), καθηγητής Φιλοσοφίας Δικαίου και Θεωρίας Θεσμών στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, πραγματοποιήθηκε τον Δεκέμβριο του 2019 από την εταιρεία MARC με τη μέθοδο της πολυσταδιακής τυχαίας δειγματοληψίας με χρήση quota βάσει φύλου, ηλικίας και γεωγραφικής κατανομής, με τηλεφωνικές συνεντεύξεις σε 1.200 νοικοκυριά από 22 ερευνητές της MARC. Οι ερωτήσεις που υποβλήθηκαν ήταν απλές και ευθείς, προκειμένου να αποφευχθούν η επίδραση του πλαισίου και η χειραγώγηση των απαντήσεων. Στόχος της έρευνας, εκτός από την αποτύπωση της πραγματικής εικόνας για το ’21, είναι και το πώς αυτή η εικόνα επηρεάζεται από δημογραφικά και άλλα χαρακτηριστικά: εισόδημα, επίπεδο μόρφωσης, πολιτική τοποθέτηση.

Το κύριο συμπέρασμα είναι ότι όλα αυτά τα χαρακτηριστικά λίγο επηρεάζουν τις απαντήσεις και η εικόνα των Ελληνων πολιτών για την Επανάσταση του ’21 διακρίνεται από ομοφωνία. Στο ερώτημα τι είδους επανάσταση ήταν η ελληνική, το 90,4% απαντάει εθνική, οι περισσότεροι όμως αναγνωρίζουν τον πολυδιάστατο χαρακτήρα της: κοινωνικό, φιλελεύθερο, θρησκευτικό, δημοκρατικό, με τον τελευταίο να υποτιμάται περισσότερο έναντι των άλλων, σε ποσοστό 35,6%, ιδιαίτερα από τη γενιά του Πολυτεχνείου (55-64 ετών). Και πάλι όμως οι διακυμάνσεις, αν και ορατές, δεν είναι εντυπωσιακές. Ο Αγώνας των Ελλήνων ήταν αγώνας για την ελευθερία· η κυρίαρχη άποψη είναι αυτή.

Στη λίστα με τους πιο «δημοφιλείς» της Ελληνικής Επανάστασης, στις πιο χαμηλές θέσεις βρίσκονται μερικές από τις πιο σημαντικές προσωπικότητες. Οι ιδρυτές της Φιλικής Εταιρείας, η οικογένεια Κουντουριώτη, ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος, ο Λόρδος Βύρων. Τον ρόλο του Μαυροκορδάτου τον αναγνωρίζουν οι αριστεροί (πολύ περισσότερο από τους φιλελεύθερους) και οι οικονομικά ισχυρότεροι, ενώ τον απορρίπτουν πλήρως οι αυτοχαρακτηριζόμενοι εθνικιστές. Σχετικά χαμηλά όμως βρίσκεται και ο Ιωάννης Καποδίστριας, μάλλον γιατί δεν συμμετέχει στα πολεμικά γεγονότα της Επανάστασης, αφού έρχεται στην Ελλάδα μετά τη Ναυμαχία του Ναυαρίνου. Αναδεικνύεται σε ηγέτη και πρωταγωνιστή στην τελευταία φάση της Επανάστασης. Θετικότερα αποτιμάται από τους νέους (10,2%) ενώ λιγότερο θετικά για τους μεγαλύτερους σε ηλικία (1,8%), είναι πιο δημοφιλής στα στρώματα με ανώτερο μορφωτικό και εκπαιδευτικό επίπεδο και στους κεντρώους (9,1%) και ελάχιστα στην Αριστερά (2,4%), στους ψηφοφόρους του ΚΚΕ (1%) και όσους δηλώνουν κομμουνιστές (0%). Εχει ενδιαφέρον ότι είναι δημοφιλής ανάμεσα σε όσους δηλώνουν φιλελεύθεροι στις αυθόρμητες απαντήσεις (6,5%) ενώ και πάλι οι φιλελεύθεροι και οι ψηφοφόροι του ΚΙΝΑΛ δίνουν και το ισχυρότερο θετικό πρόσημο στη δράση του.

Οσον αφορά τον ρόλο των Μεγάλων Δυνάμεων, οι Ελληνίδες και οι Ελληνες θεωρούν ότι στην επιτυχία της Επανάστασης πρωταγωνίστησε κυρίως η Ρωσία και όχι η Αγγλία, η οποία συνέβαλε στον μεγαλύτερο βαθμό στη νικηφόρο έκβαση του Αγώνα. Σύμφωνα με τον Αριστείδη Χατζή, η προτίμηση αυτή πιθανόν συσχετίζεται με τη στάση των ιδίων έναντι της σημερινής Ρωσίας, παρά με συγκεκριμένες ενέργειες της ρωσικής πολιτικής που ευνόησαν το ελληνικό ζήτημα. Η Ρωσία επιλέγεται κυρίως από τους μεγαλύτερους σε ηλικία (44-46,5%, έναντι 37,6% στους νέους), τους πολίτες μέσου εισοδήματος (47,1%), τους σοσιαλιστές (48,6% – Αριστερά 46,6% – Κεντροαριστερά 47,8% – ψηφοφόροι ΣΥΡΙΖΑ 48,1%) ακόμη και τους φιλελεύθερους (45,5%). Λιγότερο επιλέγεται μεταξύ των συντηρητικών (30,7%).

Διχασμένη εμφανίζεται η κοινή γνώμη για το αν η Επανάσταση ξεκίνησε την 25η Μαρτίου στη Μονή της Αγίας Λαύρας. Το 42,5% θεωρεί ότι η έναρξη έγινε εκεί τη συγκεκριμένη ημερομηνία, ενώ το 42,7% πιστεύει ότι πρόκειται για μύθο. Ενα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία της έρευνας είναι ότι 42,9% των Ελλήνων θεωρούν ότι οι ίδιοι γνωρίζουν καλά την Επανάσταση, αλλά ταυτόχρονα το 91,1% θεωρεί ότι οι υπόλοιποι τη γνωρίζουν ελάχιστα.

Πολύπτυχο γεγονός, πολύ πιο σύνθετο από ό,τι νομίζουμε
Αριστείδης Χατζής, καθηγητής Φιλοσοφίας Δικαίου και Θεωρίας Θεσμών

Οι Ελληνίδες και οι Ελληνες είναι, δικαίως, υπερήφανοι για την Ελληνική Επανάσταση. Την βλέπουν, όλοι σχεδόν, με τον ίδιο τρόπο. Ως ένα πολεμικό γεγονός, μία σειρά ηρωικών πράξεων και θυσιών, γι’ αυτό θαυμάζουν κυρίως τους στρατιωτικούς της στεριάς και της θάλασσας. Εκτιμούν ταυτόχρονα τη συμβολή όλων των ομάδων που ενεπλάκησαν, αν και αδικούν κάπως τους εμπόρους και τους προεστούς.

Ολοι όσοι συμμετείχαν, πάντως, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο έχουν θετικό πρόσημο στην ελληνική κοινωνία, ακόμα και ομάδες και πρόσωπα που έχουν δαιμονοποιηθεί, όπως οι Φαναριώτες. Φαίνεται όμως να υποτιμώνται η πολιτική, η διπλωματική, η οικονομική και η θεσμική διάσταση του Αγώνα.

Προφανώς, η επιτυχής κατάληξη του Αγώνα οφείλεται κυρίως στην εκπληκτική αντοχή των Ελλήνων που πολεμούν αδιάκοπα για οκτώ χρόνια (1821-1829). Δεν φαίνεται να γνωρίζουν όμως οι περισσότεροι πώς οργανώθηκε πολιτικά το επαναστατικό κρατικό μόρφωμα, ποιους νεωτερικούς θεσμούς υιοθέτησε και πόσο πρωτοποριακά Συντάγματα ψήφισε, ποιοι χρηματοδοτούσαν απλόχερα τον Αγώνα αλλά και ποιος ήταν ο αρχιτέκτονας της αποτελεσματικής εξωτερικής πολιτικής.

Η Ελληνική Επανάσταση ήταν ένα παγκόσμιο γεγονός, η πρώτη πετυχημένη εθνική Επανάσταση στη μεταναπολεόντεια Ευρώπη που οδήγησε σε εθνικό ανεξάρτητο κράτος. Εχει χαρακτηριστικά που θα μας έκαναν διπλά περήφανους αν τα γνωρίζαμε καλύτερα, γιατί αυτό που συμβαίνει στην Ελλάδα εκείνη την περίοδο έχει πολλές πτυχές και είναι πολύ πιο σύνθετο απ’ ό,τι νομίζουμε.

Γυναίκες πρωταγωνίστριες, φιλελεύθερα και δημοκρατικά Συντάγματα, ριζοσπαστικές ιδέες, εφημερίδες και πολιτικός διάλογος, μια παραδοσιακή κοινωνία που δέχεται το νεωτερικό και το εσωτερικοποιεί.

Η Ελληνική Επανάσταση είναι συναρπαστική με πολύ περισσότερους τρόπους από αυτούς που γνωρίζουμε.

Να επαναπροσεγγίσουμε το 1821 χωρίς κρωγμούς
Μαρία Ευθυμίου, ιστορικός

Οι περισσότεροι από εμάς έχουμε εκπαιδευθεί σε σχέση με την Ελληνική Επανάσταση, μέσω πανομοιότυπης πληροφόρησης που στηρίζεται στα σχολικά βιβλία και στους επετειακούς λόγους των δασκάλων μας. Ελάχιστοι έχουμε αναζητήσει περαιτέρω τροφοδότηση και προβληματιστεί προς άλλες κατευθύνσεις. Δεν είναι κακό οι λαοί να έχουν κοινή κατεύθυνση, ωστόσο είναι εξαιρετικά χρήσιμο να ξαναδούμε το ’21 μέσα από τις νέες προσεγγίσεις. Αυτές είναι σε μεγάλο βαθμό διαφορετικές από το κυρίαρχο αφήγημα του Μεσοπολέμου σύμφωνα με το οποίο οι στρατιωτικοί ήταν «καλά παιδιά του λαού», οι πολιτικοί «προδότες της Επανάστασης», ο Κολοκοτρώνης «άγιος», ο Μαυροκορδάτος «δαίμονας», η Αγγλία «ο εκπρόσωπος του κακού».

Δεν πρέπει να μας κάνει εντύπωση το γεγονός ότι, στην παρούσα δημοσκόπηση, οι περισσότεροι από εμάς απαντούμε ότι η συμβολή της Ρωσίας ήταν σημαντικότερη για την έκβαση του Αγώνα απ’ αυτήν της Αγγλίας. Το γεγονός ότι εξαρτηθήκαμε σε μεγάλο βαθμό από την Αγγλία για να ολοκληρωθεί η Επανάσταση και να δημιουργηθεί ανεξάρτητο ελληνικό κράτος, γέννησε αίσθημα μειονεξίας το οποίο επιφέρει εντός μας αναστροφή του γεγονότος.

Προφανώς, νιώθουμε άβολα για το γεγονός ότι δεν τα καταφέραμε μόνοι μας και χρειαστήκαμε τη βοήθεια των μεγάλων δυνάμεων και κυρίως της Αγγλίας. Αυτή, ας μην ξεχνάμε, ήταν ο πιο μισητός εχθρός της τότε Αριστεράς, λόγιοι της οποίας συνέβαλαν, στη διάρκεια του Μεσοπολέμου, να διαμορφωθεί το κυρίαρχο μέχρι σήμερα αφήγημα.

Εχουμε βολευτεί σε μια μονοδιάστατη εικόνα για την Ελληνική Επανάσταση. Και αυτό μας αδικεί. Αδικεί την ευφυΐα μας, αδικεί το επίπεδο των ιστορικών γνώσεων που έχουμε στο μεταξύ κατακτήσει για την προεπαναστατική και την επαναστατική περίοδο, στη βάση και νέων στοιχείων που έχουν εντοπισθεί και αξιοποιηθεί. Είναι σημαντικό να επαναπροσεγγίσουμε το 1821 χωρίς εντάσεις, χωρίς πόλωση, χωρίς κρωγμούς. Η Ελληνική Επανάσταση έχει πλευρές φωτεινές και σκοτεινές αλλά έχει και αναγνώσεις πολιτικές και κοινωνικές πολύ ενδιαφέρουσες που αναδεικνύουν ακόμα περισσότερο το ειδικό βάρος και τη σημασία της. Ως πολίτες μόνο να κερδίσουμε έχουμε από αυτό το ξανακοίταγμα της Ιστορίας. Αρκεί να το χειριστούμε με ουσία, μέτρο και σωφροσύνη. Και χαρά επαναπροσδιορισμού μας.

ΠΥΡΡΕΙΟΣ ΝΙΚΗ

KOBAAGDI@HOTMAIL.COM (KOSTAS) — Sat, 5 Dec 2020 00:13:00 +0200

Στην ιστορία λέγεται ότι ο Πύρρος, βασιλιάς της Ηπείρου (318-272π.Χ.) πραγματοποίησε περίφημες εκστρατείες εναντίον του ανερχόμενου εκείνη την εποχή ρωμαϊκού κράτους. Ο Ηπειρώτης, λοιπόν, βασιλιάς απείλησε τις ρωμαϊκές βλέψεις για επέκταση και κυριαρχία στο χώρο της νότιας Ιταλίας και της Σικελίας μέσα από μία σειρά νικηφόρων, αλλά αιματηρών συγκρούσεων. Σε μια μάχη του εναντίον των Ρωμαίων, κοντά στην πόλη Άσκλο της Απουλίας στην Κάτω Ιταλία, σημείωσε βέβαια σημαντική νίκη, αλλά είχε πολύ μεγάλες απώλειες στο στράτευμά του. Κι όταν οι αξιωματικοί του τού δίνανε κατενθουσιασμένοι συγχαρητήρια για την επιτυχία του, εκείνος ήταν σκεφτικός, σοβαρός, και τους παρατήρησε: «Εάν έτι μίαν μάχην Ρωμαίους νικήσωμεν, απολούμεθα παντελώς»· δηλαδή, «αν ακόμη μια φορά πετύχουμε άλλη μια τέτοια μάχη-νίκη ενάντια στους Ρωμαίους, θα χαθούμε πέρα για πέρα!!!».
Η φράση σήμερα χρησιμοποιείται μεταφορικά και έχει μείνει στους αιώνες, να λέγεται για επιτυχία αμφίβολη. Για νίκη βέβαια, αλλά που έγινε με τόσες απώλειες, ώστε να ισοδυναμεί με σοβαρή ήττα.

24 ΓΝΩΜΙΚΑ ΤΟΥ ΣΩΚΡΑΤΗ

KOBAAGDI@HOTMAIL.COM (KOSTAS) — Fri, 4 Dec 2020 23:27:00 +0200

Ο Σωκράτης ήταν ο σπουδαιότερος κλασικός Έλληνας φιλόσοφος και θεωρείται ως ένας από τους ιδρυτές της δυτικής φιλοσοφίας.

Είναι μια αινιγματική φιγούρα γνωστή κυρίως μέσω των έργων των κλασικών συγγραφέων, ειδικά τα γραπτά των μαθητών του Πλάτωνα και του Ξενοφώντα και τα έργα του Αριστοφάνη.

Κυρίως, οι Διαλόγοι του Πλάτωνα είναι το πιο σημαντικό έργο εκ του οποίου η φιλοσοφία του Σωκράτη επιβίωσε απο την αρχαιότητα εως σήμερα.

Ας θυμηθούμε τη σοφία του, διαβάζοντας 24 διάσημα αποσπάσματα του:

1) “Η μόνη αληθινή σοφία είναι η γνώση οτι δε ξέρεις τίποτα.”

2) “Η ζωή δεν αξίζει όταν δεν είναι αφιερωμένη σε κάποιο σκοπο

3) “Υπάρχει μόνο ένα καλό, η γνώση, και ένα κακό, η άγνοια.»

4) “Δεν μπορώ να διδάξω τίποτα σε κανέναν. Μπορώ μόνο να τον μάθω να σκέφτεται”

5) “Να είσαι ευγενικός,κάθε άνθρωπος που συναντάς μάχεται μια σκληρή μάχη’

6) “Τα σπουδαία μυαλά συζητούν ιδέες, τα μέτρια μυαλά συζητούν τα γεγονότα, τα αδύναμα μυαλά συζητούν για τους άλλους.”

7) “Αν παντρευτείς μια καλή σύζυγο, θα γίνεις ευτυχισμένος.Αν παντρευτείς μια κακή, θα γίνεις φιλόσοφος.

8) “Αυτός που δεν είναι ευχαριστημένος με αυτό που έχει, δεν θα είναι ευχαριστημένος ακόμη και με με ό,τι θα ήθελε να έχει.

9) “Αν δεν πάρεις αυτό που θέλεις, θα υποφέρεις. Αν πάρεις κατι που δεν θέλεις, πάλι θα υποφέρεις.Ακόμη και όταν παίρνεις ακριβώς αυτό που θέλεις, μπορεί ακόμα να υποφέρεις επειδή δεν μπορείς να το κρατήσεις για πάντα. Το μυαλό μας είναι προγραμματισμένο να δυσάρεστείται.

Θέλει να είναι ελεύθερο από την αλλαγή. Χωρίς πόνο, χωρίς τις υποχρεώσεις της ζωής και του θανάτου. Αλλά η αλλαγή είναι ο νόμος και κανένα ποσό προσποίησης δεν θα αλλάξει αυτή την πραγματικότητα.

10) “Μερικές φορές χτίζουμε τοίχους οχι για να κρατήσουν τους ανθρώπους έξω, αλλά για να δούμε ποιος ενδιαφέρεται αρκετά για να τους γκρεμίσει.”

11) “H αρχή της σοφίας είναι η αναζήτηση.”

12) “Για να βρείτε τον εαυτό σας, σκεφτείτε για τον εαυτό σας.

13) “Η εκπαίδευση είναι το άναμμα της φλόγας,όχι το γέμισμα ενός βάζου.

14) “Γνώθι σ ‘αυτόν’

15) “Αυτός που θέλει να αλλάξει τον κόσμο πρέπει να αλλάξει πρώτα τον εαυτό του.

16) “Το μυστικό της ευτυχίας, βλέπετε, δεν βρίσκεται στην αναζήτηση περισσότερο, αλλά στην ανάπτυξη της ικανότητας να ικανοποιείσαι με όσο το δυνατόν λιγότερα.

17) “Το μυστικό της αλλαγής είναι να επικεντρώσεις όλη την ενέργειά σου, όχι στο πως να πολεμήσεις το παλιό, αλλά στην κατασκευή του νέου.

18) “Δεν είμαι Αθηναίος ή Έλληνας, αλλά πολίτης του κόσμου.

19) “Προτιμήστε τις γνώσεις από τον πλούτο, γιατί το πλούτος είναι παροδικός,ενώ η γνώση παντοτινή.

20) “Η κατανόηση της ερώτησης είναι η μισή απάντηση”

21) “Η αληθινή σοφία έρχεται στον καθένα μας όταν συνειδητοποιήσουμε πόσο λίγα γνωρίζουμε για τη ζωή, τους εαυτούς μας και τον κόσμο γύρω μας”

22) “Ο πλουσιότερος είναι αυτός ο οποίος είναι ικανοποιημένος με όσο το δυνατόν λιγότερα’

23) “Το να υπάρχεις σημαίνει να πράττεις ”

24) “Το μυαλό είναι το παν. Γινόμαστε τελικά ό,τι σκεφτόμαστε περισσότερο “

Μητροπολίτης Μεσογαίας Νικόλαος: «Οι ναοί πρέπει να ανοίξουν άμεσα»

KOBAAGDI@HOTMAIL.COM (KOSTAS) — Fri, 4 Dec 2020 23:20:00 +0200

Δήλωση σχετικά με την κατάσταση που επικρατεί με τους κλειστούς ναούς στη χώρα μας έκανε ο Σεβ. Μητροπολίτης Μεσογαίας και Λαυρεωτικής κ. Νικόλαος.

Σε κείμενο του, ο Σεβασμιώτατος, αρχικά αναφέρεται στο άνοιγμα των ναών σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες αλλά και στην Αμερική, υπογραμμίζοντας: «Γιατί στην Ελλάδα τόσο ασφυκτικά τα μέτρα; Γιατί, αντί σταδιακά να χαλαρώνουν, τώρα η λατρεία να αστυνομεύεται; Γιατί εδώ, στον ευλογημένο τόπο μας, που είναι γεμάτος από μοναστήρια, εκκλησάκια και προσκυνήματα, αν πας να ανάψεις ένα κεράκι στον ναό, κινδυνεύεις με πρόστιμο; Να πηγαίνεις σαν κλέφτης ή και λίγο ψεύτης!».

«Μήπως υπήρξε διασπορά της πανδημίας στους ναούς, που ούτως ή άλλως ένας μικρός αριθμός πιστών συμμετείχε, μεγαλύτερη από τα supermarkets και τα καταστήματα; Υπάρχει τέτοια ένδειξη και δεν το γνωρίζουμε; Και πώς εξηγείται η γεωγραφική κατανομή της διασποράς; Μήπως και γι’ αυτό έφταιγαν οι χριστιανοί της Μακεδονίας και της Θράκης, ενώ στην υπόλοιπη Ελλάδα ήταν λιγότερο ευλαβείς; Και αν αρρώστησαν κάποιοι κληρικοί ή μοναχοί, αυτό τί σημαίνει; Ότι κόλλησαν στην Εκκλησία; Και γιατί κόλλησαν οι κληρικοί και όχι οι πιστοί; Μήπως οι υπουργοί και βουλευτές κόλλησαν στα γραφεία τους;», αναρωτιέται.

«Έχουμε ανάγκη από ανάσα. Ασφυκτιούμε! Δεν μπορούμε άλλο», τονίζει και συνεχίζει «Η πίστη είναι πολύ βαθιά ριζωμένη στις καρδιές των πιστών. Είναι πιο αναγκαία από την αναπνοή μας. Τα μέτρα που επιβάλλονται χωρίς να ακούγεται ούτε η ανάσα μας ούτε και η κραυγή μας είναι θανατηφόρα για την ύπαρξή μας. Δεν αντέχουμε. Η ανάγκη της Εκκλησίας και των μυστηρίων της είναι υπαρκτική ανάγκη. Και όσο πλησιάζουν τα Χριστούγεννα το αίσθημα της ασφυξίας επιτείνεται».

Ο Σεβασμιώτατος ζητά οι ναοί την περίοδο των Χριστουγέννων να είναι ανοιχτοί καθώς «ο εκκλησιασμός μας τα Χριστούγεννα πολύ πιο ουσιαστικός από τους στολισμούς, τα δώρα, την εμπορική κίνηση, τις εστιάσεις. Γι’ αυτό βάλαμε πρόθυμα τις μάσκες. Με την ελπίδα ότι θα ανασάνει επιτέλους η ψυχή μας τέτοιες μέρες. Οι ναοί πρέπει να ανοίξουν άμεσα. Με όρους ασφαλώς υγειονομικούς και αυστηρούς. Αλλά και λογικούς».

«Ζητούμε όμως και τον σεβασμό στην πίστη και στην ανάγκη της πνευματικής επιβίωσής μας. Τα μέτρα που εφαρμόστηκαν μας έριξαν στην Εντατική. Χρειαζόμαστε οπωσδήποτε οξυγόνο και… αναπνευστήρα. Χρειαζόμαστε τους ναούς μας ανοιχτούς. Τουλάχιστον όχι κλειδωμένους και επιτηρούμενους. Οι κλειστοί ναοί απειλούν τους πιστούς. Οι ανοιχτοί όλους τους ιούς», καταλήγει.

Αναλυτικά η δήλωση του Σεβασμιωτάτου αναφέρει:

Διαβάζει κανείς ότι στην Αγγλία ανοίγουν οι εκκλησίες για τα Χριστούγεννα. Μαζί με όλες και οι Ορθόδοξες. Από σήμερα και η Ιρλανδία επιτρέπει 50 πιστούς στις λειτουργίες.

Στην Ολλανδία δεν έκλεισαν καθόλου στη δεύτερη φάση, και ας υπήρξε τεράστια έκρηξη κρουσμάτων και θυμάτων της πανδημίας.

Το ίδιο στην Πολωνία, καίτοι κι εδώ η κατάσταση υπήρξε πολύ δριμύτερη από ό,τι στην Ελλάδα.

Στις ΗΠΑ, το Ανώτατο Δικαστήριο απαγόρευσε στην πολιτεία της Νέας Υόρκης να επιβάλει αυστηρά όρια παρουσίας σε οίκους θρησκευτικής λατρείας, ως αντισυνταγματική ενέργεια.

Ο Μακρόν ανακοινώνει άνοιγμα των εκκλησιών στη Γαλλία. Γιατί; Επειδή οι πιστοί είναι λιγότεροι και συνεπώς η απειλή μικρότερη; Ή μήπως επειδή «η τέλεση των θρησκευτικών καθηκόντων είναι συνταγματικό δικαίωμα» στη Γαλλία και στην Αμερική και όχι στην Ελλάδα;

Τώρα βλέπουμε και στην Κύπρο. Επιβάλλονται μέτρα, που δεν στερούν από τον πιστό λαό την αναπνοή του. 75 πιστοί σε κάθε ναό. Η Λεμεσός και η Πάφος ανοίγουν τους ναούς για να γιορτάσουν τον Απόστολο Ανδρέα. Η Πάτρα κλείνει τον Άγιο Ανδρέα για να μη γιορτάσει τον Άγιό της ο λαός! Με αστυνομική επιτήρηση. Και ακολουθούν οι άγιοι του Δεκεμβρίου. Και μετά Χριστούγεννα…

Και διερωτώμαστε: Γιατί στην Ελλάδα τόσο ασφυκτικά τα μέτρα; Γιατί, αντί σταδιακά να χαλαρώνουν, τώρα η λατρεία να αστυνομεύεται;

Γιατί εδώ, στον ευλογημένο τόπο μας, που είναι γεμάτος από μοναστήρια, εκκλησάκια και προσκυνήματα, αν πας να ανάψεις ένα κεράκι στον ναό, κινδυνεύεις με πρόστιμο; Να πηγαίνεις σαν κλέφτης ή και λίγο ψεύτης!

Να μην υπάρχει πρόνοια να πας στο κοιμητήριο να κλάψεις τον άνθρωπό σου, να κάνεις ένα τρισάγιο για την ψυχή του, να ρίξεις λίγο σταράκι ή λίγο χώμα στο μνήμα του!

Γιατί δεν προβλέπεται ούτε ένας πιστός στη θεία λειτουργία ή στις ακολουθίες και απαγορεύονται παντελώς τα μυστήρια (γάμοι και βαπτίσεις) και οι ιεροτελεστίες;

Ακόμη και στις κηδείες η περιοριστική ασφυξία είναι ακατανόητη. Δηλαδή αν πεθάνει μια πολύτεκνη μάνα ή ένας πατέρας, τα αδέλφια, τα παιδιά και τα εγγόνια τους θα εμποδιστούν να πάνε να τους αποχαιρετίσουν, να τους κλάψουν και να προσευχηθούν;

Και τί θα πείραζε ένα μέτρο συμμετοχής των πιστών στους ναούς, όπως στην Κύπρο, ανάλογα με το μέγεθος του ναού και στη βάση των ενδεδειγμένων αποστάσεων ασφαλείας;

Μήπως οι Κύπριοι είναι λιγότερο θερμοί στην πίστη τους, λιγότερο εκδηλωτικοί από ό,τι εμείς και γι’ αυτό ο κίνδυνος εκτροπών είναι μεγαλύτερος στην Ελλάδα από ό,τι εκεί;

Μήπως υπήρξε διασπορά της πανδημίας στους ναούς, που ούτως ή άλλως ένας μικρός αριθμός πιστών συμμετείχε, μεγαλύτερη από τα supermarkets και τα καταστήματα; Υπάρχει τέτοια ένδειξη και δεν το γνωρίζουμε;

Και πώς εξηγείται η γεωγραφική κατανομή της διασποράς; Μήπως και γι’ αυτό έφταιγαν οι χριστιανοί της Μακεδονίας και της Θράκης, ενώ στην υπόλοιπη Ελλάδα ήταν λιγότερο ευλαβείς;

Και αν αρρώστησαν κάποιοι κληρικοί ή μοναχοί, αυτό τί σημαίνει; Ότι κόλλησαν στην Εκκλησία; Και γιατί κόλλησαν οι κληρικοί και όχι οι πιστοί; Μήπως οι υπουργοί και βουλευτές κόλλησαν στα γραφεία τους;

Γιατί γίνονται ανεκτές οι αντιδράσεις και δημόσιες προκλητικές παραβιάσεις κομμάτων ή πολιτικών φορέων και δεν υπάρχει λίγη ανοχή για εκλογικευμένη λειτουργία των εκκλησιών; Γι’ αυτό μιλάμε, όχι για κάτι άλλο.

Έχουμε ανάγκη από ανάσα. Ασφυκτιούμε! Δεν μπορούμε άλλο.

Ποιος φταίει τελικά για όλα αυτά; Ο κακομαθημένος «λαός του Θεού»; Η παθητική στάση της Εκκλησίας; Η έλλειψη κατανόησης από την πλευρά της πολιτείας; Ή μήπως προκαταλήψεις και εχθρικότητα ή ακόμη και διάθεση προσβολής και δίωξης της Εκκλησίας και των πιστών; Τί φταίει;

Άσχετα με το ποιος φταίει, κάτι πρέπει να αλλάξει, με σεβασμό και στην κρισιμότητα της καταστάσεως, αλλά και στην αναγκαιότητα της πνευματικής επιβιώσεώς μας.

Η πίστη είναι πολύ βαθιά ριζωμένη στις καρδιές των πιστών. Είναι πιο αναγκαία από την αναπνοή μας. Τα μέτρα που επιβάλλονται χωρίς να ακούγεται ούτε η ανάσα μας ούτε και η κραυγή μας είναι θανατηφόρα για την ύπαρξή μας. Δεν αντέχουμε. Η ανάγκη της Εκκλησίας και των μυστηρίων της είναι υπαρκτική ανάγκη. Και όσο πλησιάζουν τα Χριστούγεννα το αίσθημα της ασφυξίας επιτείνεται.

Σεβόμαστε όλα τα μέτρα και πρέπει να τα τηρούμε με απόλυτη συνέπεια, και για να προφυλάξουμε τη δική μας και τη δημόσια υγεία ασφαλώς, αλλά και για να περισώσουμε τις τελευταίες αναπνοές της πίστης μας.

Δεχόμαστε ευχαρίστως τα πάντα προκειμένου να μείνουν οι εκκλησιές μας ανοιχτές. Για να μείνει ανοιχτή και μία χαραμάδα ελπίδας μέσα μας. Λίγο φως. Το οξυγόνο της θείας λατρείας μας είναι πολύ πιο αναγκαίο από το οξυγόνο της αναπνοής.

Και ο εκκλησιασμός μας τα Χριστούγεννα πολύ πιο ουσιαστικός από τους στολισμούς, τα δώρα, την εμπορική κίνηση, τις εστιάσεις. Γι’ αυτό βάλαμε πρόθυμα τις μάσκες. Με την ελπίδα ότι θα ανασάνει επιτέλους η ψυχή μας τέτοιες μέρες.

Οι ναοί πρέπει να ανοίξουν άμεσα. Με όρους ασφαλώς υγειονομικούς και αυστηρούς. Αλλά και λογικούς.

Σεβόμαστε την κρίση και τη λογική της προστασίας της υγείας μας. Δεν θέλουμε καθόλου να γίνουμε υπεύθυνοι για την κακή υγεία και τον θάνατο συνανθρώπων μας. Ούτε να ασεβήσουμε στην ευθύνη των αρμοδίων. Ποτέ και καθόλου. Ας αναλάβουμε κι εμείς ως Εκκλησία την ευθύνη που μας αναλογεί.

Ζητούμε όμως και τον σεβασμό στην πίστη και στην ανάγκη της πνευματικής επιβίωσής μας. Τα μέτρα που εφαρμόστηκαν μας έριξαν στην Εντατική. Χρειαζόμαστε οπωσδήποτε οξυγόνο και… αναπνευστήρα. Χρειαζόμαστε τους ναούς μας ανοιχτούς. Τουλάχιστον όχι κλειδωμένους και επιτηρούμενους.

Οι κλειστοί ναοί απειλούν τους πιστούς. Οι ανοιχτοί όλους τους ιούς

ΤΕΧΝΗΤΕΣ ΛΙΜΝΕΣ ΕΝΑΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ ΑΝΕΚΜΕΤΑΛΕΥΤΟΣ ΘΗΣΑΥΡΟΣ

KOBAAGDI@HOTMAIL.COM (KOSTAS) — Tue, 1 Dec 2020 08:33:00 +0200

Λίμνη Λάδωνα
Ο ποταμός Λάδωνας είναι ο κυριότερος παραπόταμος του Αλφειού. Ονομάστηκε έτσι από το Βοιωτικό Λάδωνα μετά το 1307 π.Χ., όταν στην περιοχή πήγαν και εγκαταστάθηκαν Βοιωτοί. Ένα από τα αξιοθέατα είναι το φράγμα του ποταμού, που δημιούργησε σε μια χαράδρα του βουνού Αφροδίσιου τεχνητή λίμνη μεγίστου μήκους 15 χλμ. και επιφάνειας 6.000 στρεμμάτων. Το φράγμα έχει χτιστεί στη θέση Πήδημα, σε υψόμετρο 420 μέτρων. Το τοπίο της λίμνης είναι επιβλητικό και το φυσικό περιβάλλον παρθένο. Το φράγμα της λίμνης του Λάδωνα εντυπωσιάζει γιατί βρίσκεται στερεωμένο στα πρανή των βουνών. Στην τεχνητή λίμνη του Λάδωνα φθάνει κανείς από τα Τρόπαια ή από τη Δάφνη Αχαΐας. Η διαδρομή είναι συναρπαστική και από το δρόμο υπάρχει υπέροχη θέα στη λίμνη και στο φράγμα. Το πιο κομψό και ελαφρύ φράγμα, σε σχέση με τα σημερινά ογκώδη. Τα φράγματα του Λάδωνα στην Αρκαδία και του Άγρα στην Έδεσσα πληρώθηκαν από τις αποζημιώσεις της Ιταλίας προς την Ελλάδα, μετά τον πόλεμο του ’40. Εκτός από χώρος αναψυχής για ήρεμες στιγμές στο ψάρεμα και λίγο δρόσισμα το καλοκαίρι, η λίμνη του Λάδωνα προσφέρεται και για κωπηλασία, ιστιοσανίδα, κολύμπι και βαρκάδα. Η ωραιότερη πλευρά της είναι η βόρεια, κοντά στα σύνορα με το νομό Αχαΐας, από το χωριό Μουριά, με το κλασικό πετρόκτιστο, αλλά ερημωμένο Δημοτικό σχολείο. Ήδη η περιοχή της τεχνητής λίμνης έχει κηρυχθεί σε οικολογικό πάρκο.

Λίμνη Εύηνου
Πολυδιαφημισμένο το φράγμα του Εύηνου, είναι χωμάτινο, ύψους 104 μ., επιφάνειας 3,5 τ. χλμ., που ενώνεται με του Μόρνου. Ολοκληρώθηκε το 2000 και εγκαινιάστηκε και δημιουργήθηκε αυτή η υπέροχη λίμνη. Ενδιαφέρουσα η διαδρομή βαθιά στα όρη της Αιτωλοακαρνανίας, προς την Ευρυτανία. Έλατα, χιονισμένα όρη, χαράδρες, υδάτινα μονοπάτια που ξεφεύγουν από τον Εύηνο (γνωστό και ως Φίδαρη). Τα δυο αντικριστά χωριά, το Νεοχώρι και η Αράχωβα χωρίστηκαν από το νερό, αλλά δανείστηκαν αλπική ομορφιά που καθρεπτίζεται στη λίμνη.

Λίμνη Άγρα
Σε απόσταση 6 χλμ. δυτικά από την Έδεσσα και μεταξύ των χωριών Νησίου και Βρυτών βρίσκονται οι πηγές του Εδεσσαίου ποταμού. Το ποτάμι απλώνεται και κυλάει νωχελικά μέχρι τα πρόθυρα του χωριού Άγρας και μέσω ενός φράγματος μεταμορφώνει τη μικρή λεκάνη σε αβαθή λίμνη με πυκνή βλάστηση, καλαμιώνες και ενδιαφέρουσα ιχθυοπανίδα και ορνιθοπανίδα. Το υδατικό δυναμικό της εμπλουτιζόταν παλαιότερα από τη λίμνη Βεγορίτιδα, μέσω μιας υπόγειας σήραγγας μήκους 7 χλμ. Η λίμνη όσο ήρεμη στέκεται τόσο άγρια και δυνατή καταλήγει, για να ποτίσει τους καταρράκτες της Έδεσσας, 6 χλμ. παρακάτω. Δημιουργήθηκε σ’ ένα τοπίο υγρό από τον ποταμό Βόδα, παραπόταμο του Λουδία. Το φράγμα είναι χωμάτινο, χωρητικότητας 40.000 κυβικών μέτρων και έκτασης γύρω στα 8,5 χιλιάδες στρέμματα. Στα νερά της συναντάμε, εκτός από τις εκλεκτές ποικιλίες καραβίδας, γριβάδια, τούρνες, τσιρόνια, πλατίκες και γουλιανούς, ενώ στους καλαμιώνες της βρίσκουν καταφύγιο βαλτόπαπιες, λαγόνες και αρπακτικά όπως ο φιδαετός και ο σφηκιάρης και μεταναστευτικά πτηνά όπως ροδοπελεκάνοι, κορμοράνοι, νυκτοκόρακες και φυσικά κύκνοι, από τους οποίους στη λαϊκή παράδοση πήρε το όνομα «λίμνη των κύκνων».

Λίμνη Τυχερού
Ο Έβρος λασπώνει από τα νερά του ποταμού, ακόμα και όταν δεν πλημμυρίζει. Μια ιδανική ανάπαυλα είναι η επίσκεψη στο μικρό φράγμα του Τυχερού, στο ομώνυμο χωριό. Τόπος για κούρνιασμα για πάπιες και άλλα πουλιά που αφθονούν στην περιοχή.

Λίμνη Θέρμης
Αποτελεί το στολίδι της Θέρμης. Η λίμνη που έχει σχηματίσει το φράγμα δημιουργεί ένα ξεχωριστό τοπίο, ιδιαίτερης φυσικής ομορφιάς, το οποίο δεν μπορεί ν’ αφήσει αδιάφορους ούτε τους γονείς αλλά ούτε και τα παιδιά. Ο δήμος της Θέρμης έκλεισε μια για πάντα την πληγή της χωματερής, μετατρέποντας την περιοχή σε μεγάλο πάρκο με λίμνη. Αρχικά ήταν οι ανάγκες για το πότισμα που οδήγησαν τη δημοτική αρχή στη δημιουργία του φράγματος για 250.000 κυβικά νερό. Στην περιοχή υπάρχουν καφετέρια - αναψυκτήριο για να χαλαρώνουν οι μεγαλύτεροι, αλλά και αθλητικές εγκαταστάσεις, που περιλαμβάνουν γήπεδα μπάσκετ, τένις και ποδοσφαίρου για τους μικρούς επισκέπτες. Οι μικρότεροι μπορούν να παίξουν στις όχθες της λίμνης, να περπατήσουν στα μονοπάτια και τις γεφυρούλες, να ταΐσουν τις πάπιες και τις χελώνες, να κάνουν πικνίκ στο γκαζόν και γενικά να χαρούν τη φύση σ’ έναν μικρό παράδεισο που βρίσκεται πολύ κοντά στο κέντρο της πόλης. Κοντινός χώρος αναψυχής για τους Θεσσαλονικείς (10 χλμ. μακριά από την πόλη), η λίμνη της Θέρμης αποτελεί παράδεισο.

Λίμνη των πηγών Αώου
Σε απόσταση 20 χλμ. από το Μέτσοβο, σε υψόμετρο 1.400 μ., η λίμνη του Πηγών Αώου, ξαπλώνει την ομορφιά της και το δασικό της πλούτο (έλατα και οξιές) στο Μαυροβούνι. Είναι γειτόνισσα με τον παράδεισο του Εθνικού Δρυμού Βάλια Κάλντα. Χαρακτηριστικό της οι πολλές μικρές νησίδες που σε συνδυασμό με την πλούσια χλωρίδα και πανίδα της περιοχής συνθέτουν ένα τοπίο μαγευτικό. Έχει δημιουργηθεί από φράγμα της ΔΕΗ στην ΒΔ άκρη της. Το σκηνικό, σχεδόν αλπικό, αναδεικνύεται με μοναδικές στιγμές ιδιαίτερα το χειμώνα και την άνοιξη, εμπλουτισμένο με άφθονα ψάρια, αρκετά είδη αρπακτικών, αλλά και παρυδάτιων πουλιών.

Λίμνη Πηνειού
Η τεχνητή λίμνη φράγματος του Πηνειού ποταμού βρίσκεται στην Ηλεία, ΒΑ της Αμαλιάδας, ανατολικά της αρχαίας Ήλιδας, πάνω από την αρχαία Ήλιδα, 20 χλμ. περίπου από την ακτή που βρίσκεται στο χωριό Κέντρο. Ο ορεινός όγκος του νομού Ηλείας παραμένει ανεξερεύνητος για τους πολλούς. Καταπράσινος, σμιλεμένος από εξαίρετα φαράγγια, πλουτίζει ακόμα περισσότερο τη συλλογή ενδιαφερόντων με τη λίμνη του Πηνειού. Οι ανάγκες για την άρδευση του κάμπου δημιούργησαν στη δεκαετία του ’60 την τεχνητή λίμνη, που με τα χρόνια εξελίχθηκε σε χώρο αναψυχής αθλητών, ποδηλατών, περιπατητών. Το δημοτικό αναψυκτήριο-εστιατόριο, βολεμένο στο ωραιότερο σημείο, λειτουργεί όλο το χρόνο.

Λίμνη Ζαρού
Τα άνυδρα πόδια του κρητικού βουνού, ο κάμπος της Μεσαράς, δεν ζούσαν από τον τουρισμό, αλλά από καλλιέργειες (ελιές και οπωροκηπευτικά). Παλαιότερα στη λεβεντογέννα νήσο έπεφταν βροχή το ΜΟΠ (Μεσογειακά Ολοκληρωμένα Προγράμματα), που στην περιοχή του Ζαρού δε σπαταλήθηκαν. Δημιούργημά τους είναι η πανέμορφη και τόσο φιλική για περιπάτους και ξεκούραση, λίμνη Ζαρού, από το νερό του ποταμού Κουτσουλίδη. Με έργα της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης, τα νερά συγκέντρωσαν 22 στρέμματα άνυδρης γης. Από τα ίδια νερά προσπαθεί να γεμίσει (χρόνια τώρα) το κοντινό φράγμα της Φανερωμένης, χωρητικότητας 17.000.000 κυβικά μέτρα.

Λίμνη Θησαυρού
Σπάνια ένα ποτάμι κρατάει σε τόση μεγάλη διαδρομή την ομορφιά του, όπως ο Νέστος. Ανηφορίζοντας προς το νομό Δράμας, 13 χλμ. από το Παρανέστι, το τελευταίο «φως» ζωής στην παραμεθόριο πριν από τη Βουλγαρία, προχωράμε δίπλα στη οφιοειδή πορεία του ποταμού. Σε λίγο φαίνεται η λίμνη. Στην αρχή φαίνονται καφετιές φέτες γης, νησάκια που επέζησαν από το πνίξιμό της. Στη συνέχεια το νερό απλώνει όλες του τις δυνάμεις και η λίμνη γίνεται τεράστια.

Λίμνη Σφηκιάς
Για μια ακόμα φορά ο Αλιάκμονας μαντρώνεται σε μια λίμνη, τη λίμνη Σφηκιάς. Το φράγμα της εντυπωσιάζει τον επισκέπτη με τα φιόρδ που σχηματίστηκαν από τις έντονες χαράδρες και το μικρό πλάτος. Το τεχνικό έργο μετεξελίχτηκε σε καταφύγιο παρυδάτιων και μεταναστευτικών πουλιών.

Λίμνη Πουρναριού
Η λίμνη Πουρναρίου γεννήθηκε από τον Άραχθο και είναι κοντά στην Άρτα. Το φράγμα είναι χωμάτινο, εντυπωσιακό και είναι το δεύτερο σε μέγεθος μετά του Μόρνου. Η λίμνη είναι δύσκολη στην προσέγγιση και θέλει πόδια για να τη θαυμάσετε, με πρόσβαση εύκολη μόνο το παραλίμνιο χωριό Κάτω Καλεντίνη. Η πιο εντυπωσιακή διαδρομή με το αυτοκίνητο είναι προς τα χιονισμένα Τζουμέρκα και το χωριό Καταρράκτης, όπου προς την απόληξη της λίμνης το νερό παίρνει το χρώμα της πυκνής βλάστησης, ενώ από τα πρανή της λίμνης κατηφορίζουν εντυπωσιακοί καταρράκτες. Πράγματι ένα ονειρικό τοπίο.

Λίμνη Επτά πηγών
Σε ένα τοπίο απαράμιλλης ομορφιάς, σε έναν επίγειο παράδεισο συναντά κανείς την περιοχή «Επτά Πηγές». Η περιοχή πήρε το όνομα της από τις 7 φυσικές πηγές από τις οποίες αναβλύζει το νερό που προέρχεται από τον ποταμό Λουτάνη κι είναι διάσπαρτες σε μια πλαγιά. Το νερό που αναβλύζει σχηματίζει στη συνέχεια ένα ποταμάκι, που περνά μέσα από μια σήραγγα για να καταλήξει σε μια μικρή λίμνη. Η λίμνη δημιουργήθηκε με την κατασκευή ενός φράγματος, που η υπερχείλισή του δημιουργεί έναν καταρράκτη. Στα νερά αυτά ζει το σπάνιο είδος ψαριού «Γκιζάνι» (που απαντάται μόνο στα ρυάκια στη Ρόδο), όπως επίσης, παγώνια, πάπιες, χήνες, χελώνες, χέλια και καβούρια. Η κατασκευή της σήραγγας και όλων των έργων στην περιοχή Κολυμπίων, άρχισαν από μια γαλλική εταιρία και ντόπιους εργάτες το 1920 για να ολοκληρωθούν το 1931. Έχει μήκος 150 μέτρα, το πλάτος της κυμαίνεται από 10 ως 50 μέτρα και το βάθος της από 1 ως 8 μέτρα. Λειτουργεί ως αποθετήρας νερού που χρησιμοποιείται για άρδευση στη περιοχή Κολύμπια. Στη μέση περίπου της λίμνης υπάρχει ένα πηγάδι που χρησιμεύει ως φωταγωγός και αεραγωγός. Τόσο η διαδρομή προς τη λίμνη, όσο και η ρεματιά με τα αιωνόβια πλατάνια και πεύκα, χαρακτηρίζονται από απερίγραπτα υπέροχες φυσικές ομορφιές. Το τοπίο ομορφαίνουν τα παγώνια, που ανοίγουν τα φτερά τους για να καλωσορίσουν τους επισκέπτες τους. Η λίμνη των Επτά Πηγών στη Ρόδο είναι ο μοναδικός χώρος στη Ρόδο που μπορεί κανείς να κάνει μπάνιο σε γλυκό νερό και να απολαύσει τη δροσιά του τρεχάμενου νερού και του δάσους που περιβάλει τη λίμνη. Μετά την έξοδο από τη σήραγγα πρέπει να προχωρήσει κανείς αριστερά για να φτάσει στο φράγμα με τον καταρράκτη.

Λίμνη Απολακκιάς
Πρώτοι που δίδαξαν τη συγκέντρωση νερού για αρδευτικούς λόγους ήταν οι Ρωμαίοι. Τους ακολούθησαν στην Ιστορία οι Ιταλοί, που εγκαταστάθηκαν στα Δωδεκάνησα. Το νησί της Ρόδου, είναι αλήθεια, δεν έχει ανάγκη από στολίδια, γιατί έχει πολλά. Αλλά το φράγμα της Απολακκιάς (και της Λαχανιάς) προσθέτουν νέες ενδιαφέρουσες εικόνες.

Λίμνη Μεταλλείου
Στα σύνορα με τη FYROM, κοντά στο Σκρα και 15 χλμ. από την Αξιούπολη, σε μια πανέμορφη τοποθεσία, στην περιοχή του Κιλκίς, βρίσκεται μια τεχνητή λίμνη γνωστή και ως «Λίμνη Μεταλλείου». Δημιουργήθηκε το 2000 από το φράγμα Κοτάντερε, έχει μήκος 2 χλμ. και βάθος 35 μ. και είναι ιδανική για ψάρεμα πέστροφας, για ξεκούραση και φυσιολατρικές δραστηριότητες. Το τοπίο χαρακτηρίζεται από πανέμορφα δάση και φυσική ομορφιά, ενώ η πρόσβαση και περιήγηση είναι δυνατή μέσω καλών δασικών δρόμων.

Λίμνη Λούρου
Ο ποταμός Λούρος έχει μήκος 75 χλμ. και εκβάλλει στον Αμβρακικό κόλπο, όπως και ο Άραχθος. Κυλάει παράλληλα με τον Άραχθο και οι πηγές του βρίσκονται κάπου κοντά στο βουνό Τόμαρος. Τον πλούτο του Λούρου τον μάντρωσαν οι Ρωμαίοι από την εποχή της Κλεοπάτρας και του Μάρκου Αντωνίου, που τόσο άδοξα κατέληξε ο δεσμός τους και η δόξα τους στο Άκτιο, έξω από την Πρέβεζα. Στη διαδρομή Φιλιππιάδα-Ιωάννινα, 10 χλμ. μετά τη Φιλιππιάδα, συναντάμε πάνω στο δρόμο στριμωγμένη από το μικρό φράγμα του Λούρου, μια μικρή λίμνη. Είναι 52 περίπου ετών, συνομήλικη με τη λίμνη Άγρα, ένα από τα παλαιότερα φράγματα στην Ελλάδα. Απέχει από την Αθήνα περίπου 420 χλμ. και η λεκάνη απορροής του ταμιευτήρα έχει έκταση 319 τ. χλμ. Στην περιοχή υπάρχουν πουλιά και στη λίμνη ψάρια, πέστροφες και χέλια, που ξεσηκώνουν τους κατοίκους του Άη-Γιώργη, του διπλανού χωριού να τα ψαρέψουν. Λίγο πιο πάνω το εκπληκτικό τοπίο του Άη-Γιώργη με το περίφημο ρωμαϊκό υδραγωγείο, που υδροδοτούσε τη ρωμαϊκή Νικόπολη, την πόλη «δόξα και τιμή» στο νικητή της ναυμαχίας στο Άκτιο, Οκταβιανό, που μετονομάστηκε Αύγουστος.

Κρεμαστών (η εντυπωσιακή)
Στην τοποθεσία Τσαγκαράλωνα σε ένα χάσμα του βουνού αποκαλύπτεται το πανόραμα της λίμνης των Κρεμαστών, η μεγαλύτερη τεχνητή λίμνη της Ελλάδας. Δημιουργήθηκε μετά την κατασκευή του ομώνυμου φράγματος, το 1963, από τη συσσώρευση των υδάτινων όγκων του ποταμού Αχελώου και των παραποτάμων του, Αγραφιώτη, Τρικεριώτη και Μέγδοβα. Η λίμνη με έκταση 68.532 στρεμμάτων, βρίσκεται ανάμεσα στους νομούς Ευρυτανίας και Αιτωλοακαρνανίας, που ενώνονται μέσω της Γέφυρας της Επισκοπής. Σε άλλο σημείο υπάρχει και η Γέφυρα της Τατάρνας, κοντά στο ομώνυμο μοναστήρι. Το φράγμα έχει ύψος 160 μέτρα, μήκος 457 μέτρα και πλάτος στη βάση 160 μέτρα. Αποτελεί το μεγαλύτερο γεώφραγμα στην Ευρώπη. Στη λίμνη γίνονται διάφορες αθλητικές δραστηριότητες Canoe-Kayak.

Πολυφύτου (η μεγαλύτερη)
Είναι λίμνη του ποταμού Αλιάκμονα, στο νομό Κοζάνης. Σχηματίστηκε το 1973 μετά την κατασκευή του ομώνυμου φράγματος (Πολυφύτου) στον ποταμό και καλύπτει έκταση 56.793 στρεμμάτων. Η λίμνη αποτελεί ιδιοκτησία της ΔΕΗ, αλλά παραχωρήθηκε στους γύρω κατοίκους για εκμετάλλευση. Διασχίζεται από τη Γέφυρα Σερβίων και τη μικρότερη Γέφυρα Ρυμνίου. Η μεγαλύτερη έκταση της λίμνης βρίσκεται στην επικράτεια του δήμου Σερβίων. Στα νερά της έχουν καταγραφεί 17 είδη ψαριών, ενώ η περιοχή αποτελεί σημαντικό βιότοπο. Σε έρευνα διαπιστώθηκαν υπερβάσεις ως προς τη συγκέντρωση μολύβδου, ενώ η κατάσταση της λίμνης χαρακτηρίστηκε «μέτρια».

Κερκίνη (σκέτο)
Σχηματίστηκε το 1932 με τη δημιουργία φράγματος στην περιοχή του Λιθότοπου, για να συγκρατεί τα νερά του ποταμού Στρυμόνα κι αργότερα χρησιμοποιήθηκε ως μέρος αποθήκευσης νερού για την άρδρευση της πεδιάδας του νομού. Βρίσκεται στο νομό Σερρών, 45 χλμ. ΒΔ της πόλης των Σερρών και 100 χλμ. από τη Θεσσαλονίκη. Το 1982, λόγω της μείωσης της χωρητικότητας της λίμνης εξαιτίας των φερτών υλών από το Στρυμόνα, κατασκευάστηκε νέο φράγμα. Η έκταση της λίμνης είναι 37.688 στρέμματα. Προστατεύεται από τη σύμβαση Ραμσάρ κι αποτελεί τμήμα του ευρωπαϊκού δικτύου «Φύση 2000». Στην περιοχή συναντάμε πολλά είδη θηλαστικών, όπως το τσακάλι, το λύκο, την αγριόγατα, τη βίδρα, τη νυφίτσα, το ζαρκάδι, το λαγό, το αγριογούρουνο. Υπάρχουν 10 είδη αμφίβιων και περίπου 20 είδη ερπετών. Η ιχθυοπανίδα είναι επίσης πλούσια αφού υπάρχουν 30 είδη ψαριών με κυριότερα τα χέλια. Στη γύρω περιοχή έχουν καταγραφεί περίπου 300 είδη πουλιών. Η Λαγγόνα και ο Αργυροπελεκάνος που ζουν εκεί είναι μοναδικά στον κόσμο είδη, και απειλούνται με εξαφάνιση. Υπάρχουν και πολλά σπάνια αρπακτικά όπως ο χρυσαετός, ο βασιλαετός, ο πετρίτης, ενώ η περιοχή αποτελεί πεδίο έρευνας σχετικά με τους υγρότοπους και τη διαχείριση τους. Στη λίμνη ζει και ο πιο μεγάλος πληθυσμός βουβαλιών στην Ελλάδα (πάνω από 500). Τα τελευταία χρόνια η Κερκίνη γνωρίζει μεγάλη τουριστική ανάπτυξη. Η λίμνη και η γύρω περιοχή προσφέρεται για περιβαλλοντική εκπαίδευση και αποτελεί ιδανικό μέρος για την ανάπτυξη του οικοτουρισμού.

Καστρακίου («φωτίζει» τα Επτάνησα)
Τεχνητή λίμνη κοντά στα χωριά Καστράκι και Μπαμπαλιό της Αιτωλοακαρνανίας, πάνω στην κοίτη του ποταμού Αχελώου, στην περιοχή συμβολής του με τον παραπόταμο Ίναχο. Υδροηλεκτρικό έργο της δεκαετίας του 1960, που φωτίζει μέχρι την Κεφαλονιά, τη Ζάκυνθο και τη Λευκάδα. Μετέτρεψε την άγονη περιοχή σε γόνιμη, ποτίζοντας 120.000 στρέμματα γης, αλλά και τον πληθυσμό της πόλης του Αγρινίου. Σχεδό ενώνεται με τη λίμνη Στράτου. Η έκταση της επιφάνειας της λίμνης που έχει δημιουργηθεί είναι 26.800 στρέμματα και περιέχει 1.000.000 κυβικά μέτρα νερό, που σκέπασαν σχεδόν όλο τον τόπο. Απ’ τα χωριά Μαλατέικα και Μπαμπαλιό, όλοι οι κάτοικοι υποχρεώθηκαν σε αναγκαστική μετανάστευση, μικρό όμως τμήμα απ’ αυτούς ανασυγκρότησε οικισμούς σε παραλίμνιες περιοχές. Η λίμνη δημιουργήθηκε από ένα δεύτερο φράγμα στον Αχελώο ποταμό, με ύψος 95 μέτρα, μήκος 530 μέτρα και πλάτος στη βάση 380 μέτρα. Εκεί υπάρχει υδροηλεκτρικός σταθμός της ΔΕΗ που εξοικονομεί σημαντική ενέργεια από πετρέλαιο και τη μόλυνση από αυτό του περιβάλλοντος.

Ταυρωπού (η βασίλισσα)
Η τεχνητή λίμνη Πλαστήρα βρίσκεται στο οροπέδιο της Νεβρόπολης στο νομό Καρδίτσας, και το επίσημό της όνομα είναι λίμνη Ταυρωπού. Σχηματίστηκε το 1959 με την ολοκλήρωση του φράγματος στον ποταμό Ταυρωπό ή Μέγδοβα, και η ιδέα για την κατασκευή της αποδόθηκε στον στρατιωτικό και πολιτικό Νικόλαο Πλαστήρα. Όταν το 1935 επισκέφθηκε τη γενέτειρά του, όπου είχαν σημειωθεί καταστροφικές πλημμύρες στη περιοχή και τη Μακεδονία από συνεχείς βροχοπτώσεις, βλέποντας τον χώρο φέρεται να είπε: «εδώ μια μέρα θα γίνει λίμνη», απ’ όπου και το πιο γνωστό της όνομα. Η χρηματοδότησή της έγινε από χρήματα που χρωστούσε η Ιταλία στην Ελλάδα και την κατασκευή ανέλαβε γαλλική εταιρεία. Περιέχει 400 εκατ. κυβικά μέτρα νερού, έχει μέγιστο μήκος 12 χλμ., μέγιστο πλάτος 4 χλμ., συνολική επιφάνεια 22.000 στρέμματα, ενώ το μέγιστο βάθος της είναι περίπου 60 μέτρα και το ανώτατο υψόμετρο της 750 μ. Το νερό της χρησιμοποιείται για ηλεκτροπαραγωγή και άρδευση, καθώς κοντά στο χωριό Μητρόπολη βρίσκεται και υδροηλεκτρικό εργοστάσιο ισχύος 400 MW. Τα τελευταία χρόνια έχει αξιοποιηθεί τουριστικά με αρκετές δραστηριότητες, πάνω και γύρω από τη λίμνη.

Μόρνου (η διάσημη)
Είναι τεχνητή λίμνη που κατασκευάστηκε για να καλυφθούν οι ανάγκες για την ύδρευση της Αθήνας. Δημιουργήθηκε το 1979 με κατασκευή φράγματος στον ποταμό Μόρνο. Η συνολική επιφάνεια της λίμνης, που αντιστοιχεί στη μέση στάθμη της, είναι περίπου 15.500 στρέμματα και είναι η 9η μεγαλύτερη τεχνητή λίμνη της Ελλάδας. Βρίσκεται στο κέντρο του νομού Φωκίδας και καλύπτει με τα νερά της ένα λεκανοπέδιο δυτικά από το Λιδωρίκι, που υπήρχε ανάμεσα στα βουνά Γκιώνα και Βαρδούσια. Συγκεντρώνει νερό όχι μόνον από τον Μόρνο και τους παραποτάμους του, αλλά και από τη λίμνη του Εύηνου, μέσω μίας σήραγγας που κατασκευάστηκε για τον σκοπό αυτό. Τα έργα για τη δημιουργία της λίμνης έγιναν στο διάστημα 1972-1979 και η λίμνη άρχισε να χρησιμοποιείται το 1981. Για τη δημιουργία της κατασκευάστηκε φράγμα ύψους 125 μέτρων (το 7ο πιο ψηλό της Ελλάδας), με συνολικό όγκο 17 εκατ. κυβικά μέτρα και εκκενώθηκε το χωριό Κάλλιο, που μεταφέρθηκε σε άλλη θέση πάνω από τις όχθες της λίμνης. Σε περιόδους ξηρασίας, όταν η στάθμη της λίμνης κατεβαίνει, αποκαλύπτονται τα σπίτια του παλιού οικισμού. Το υδραγωγείο του Μόρνου που μεταφέρει το νερό της λίμνης στην Αττική, είναι ένα από τα πιο μεγάλα της Ευρώπης με συνολικό μήκος 188 χλμ. Στη διαδρομή του κατασκευάστηκαν 15 σήραγγες συνολικού μήκους 71 χλμ.

Σμοκόβου (η νεότερη)
Τεχνητή λίμνη της Θεσσαλίας, στις πλαγιές των Αγράφων. Βρίσκεται στα όρια των δήμων Μενελαΐδας και Ταμασίου. Πήρε το όνομά της από τα διπλανά γραφικά ιαματικά λουτρά που βρίσκονται σ’ έναν παράδεισο φύσης. Εγκαινιάστηκε το 2002 και έχει έκταση περίπου 8.500 στρεμμάτων. Η λίμνη κατασκευάστηκε για να αρδεύει το ΝΔ τμήμα του κάμπου της Καρδίτσας, καθώς και ένα τμήμα των οροπεδίων της Ομβριακής και του Δομοκού, του νομού Φθιώτιδας. Υπάρχει κι υδροηλεκτρική εγκατάσταση. Το φράγμα της λίμνης κατασκευάστηκε μεταξύ 1981 και 1994 και έφτασε σε ύψος τα 104 μέτρα, 450 μέτρα μήκος και 11 μέτρα πλάτος στην κορυφή του.

Στράτου (η λίμνη του σκιέρ)
Είναι τεχνητή λίμνη που δημιουργήθηκε με φράγμα στον ποταμό Αχελώο, με συνολική έκταση 8.400 στρεμμάτων. Ο ταμιευτήρας του μικρού αρδευτικού φράγματος, κάτω από το φράγμα Στράτου, έχει παραχωρηθεί στην Ελληνική Ομοσπονδία Θαλάσσιου Σκι και λειτουργούν σήμερα εγκαταστάσεις του Εθνικού Κέντρου Θαλασσίου Σκι. Η παρόχθια βλάστηση, η εναλλαγή χρωμάτων, ο πλούτος του οικοσυστήματος μετέτρεψαν τον τόπο, από έργο ενέργειας και άρδρευσης, σ' έναν από τους πλουσιότερους υδροβιότοπους. Βορειότερα βρίσκεται το χωριό Ματσούκι.

Μαραθώνα (η παλιά)
Η λίμνη δημιουργήθηκε για την ύδρευση της Αθήνας, από την ανέγερση του φράγματος του Μαραθώνα, σε μικρή απόσταση από τον Μαραθώνα Αττικής. Η κατασκευή του φράγματος διήρκεσε από το 1926 μέχρι το 1929. Η λίμνη ήταν το κυριότερο απόθεμα νερού για την ύδρευση της Αθήνας από το 1931 (οπότε άρχισε να δίνει νερό) μέχρι το 1959. Το 1959 άρχισε να λειτουργεί σύνδεση παροχής από τη λίμνη Υλίκη, ενώ από το 1981 το περισσότερο νερό για την ύδρευση της Αθήνας προέρχεται από την τεχνητή λίμνη του Μόρνου. Σήμερα πλέον όλο το νερό της λίμνης δε θα επαρκούσε παρά μόνο για λίγες ημέρες υδροδότησης της πόλης. Η επιφάνεια της λίμνης, που αντιστοιχεί στη μέση στάθμη της, είναι περίπου 1.027 στρέμματα και το μέγιστο βάθος της είναι 54 μέτρα. Η λίμνη συγκεντρώνει νερά από μία περιοχή με έκταση 118 τετρ. χιλιομέτρων. Η κορυφή του φράγματος βρίσκεται σε ύψος 227 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας και η βάση του σε ύψος 173 μέτρα. Ο υπερχειλιστής, όμως, βρίσκεται σε ύψος 223 μέτρων και αυτό είναι το μέγιστο ύψος της επιφάνειας της λίμνης πάνω από το επίπεδο της θάλασσας.

Δόξα (το «μπιζού»)
Είναι μικρή τεχνητή λίμνη και βρίσκεται σε υψόμετρο 1.100 μέτρων, στην ορεινή Κορινθία. Αλλάζοντας τα χρώματά της ανάλογα με τις εποχές, κρύβει μια εκπληκτική θέα. Αγκαλιασμένη από ορεινούς όγκους και δάσος, είναι ιδανική για ένα περίπατο γύρω από την περίμετρό της, και από το Φενεό προς το εκκλησάκι του Αγίου Φανουρίου.Η κατασκευή της ολοκληρώθηκε στα μέσα της δεκαετίας του 1990, και στηρίχτηκε στον χείμαρρο Δόξα που περνούσε από την περιοχή. Στο κέντρο της λίμνης το εκκλησάκι του Αγίου Φανουρίου δημιουργεί ένα ρομαντικό θέαμα. Παλιότερα βρισκόταν στη θέση του η Μονή Αγίου Γεωργίου, αλλά λόγω των πλημμυρών μεταφέρθηκε σε μικρή απόσταση από την αρχική της θέση, σε διπλανό ύψωμα, και είναι επισκέψιμη

ΤΟ ΝΗΣΙ ΧΕΛΩΝΑ

KOBAAGDI@HOTMAIL.COM (KOSTAS) — Tue, 1 Dec 2020 07:57:00 +0200

Οι παραλιες περιγραφονται κατα σειρα απο εκεινη πιο δυτικα σε εκεινη πιο ανατολικα του κολπου. Μαραθία Μαραθία είναι ένα υπέροχο ακρωτήρι που βρίσκεται στην άκρη του κόλπου του Θαλάσσιου Πάρκου; βρίσκεται κοντά στην Λίμνη Κερί, από όπου ξεκινά δεξιά ένας ανηφορικός δρόμος που πλευρίζει όλο το ακρωτήρι. Ο δρόμος είναι σε καλή κατάσταση, διασχίζεται εύκολα με αυτοκίνητο και με μηχανάκι και επιτρέπει την πρόσβαση σε μικρές παραλίες χωρίς πολύ κόσμο ακόμη και τον Αύγουστο. Αυτές οι παραλίες, παρ΄όλο που σχηματίζονται από λείες πέτρες, είναι ιδανικές για τους λάτρεις της ηλιοθεραπείας, αλλά και για εκείνους που αγαπούν το κολύμπι με μάσκα και βατραχοπέδιλα; εδώ τα νερά είναι πραγματικά διάφανα και πλούσια σε ψάρια! Στην περιοχή μπορείτε να βρείτε ένα δυό αναψυκτήρια χωρίς να χρειαστεί να γυρίσετε στη Λίμνη Κερί. Η πιό μεγάλη από τις παραλίες αυτές διαθέτει ενοικιαζόμενες ομπρέλλες και ξαπλώστρες και υπάρχει υπηρεσία πλοιαρίου-ταξί που κάνει διαδρομές από και προς το απέναντι νησί, το Μαραθονήσι. Mαραθία Mαραθία Mαραθία Λίμνη Κερί Είναι μια μικρή αλλά χαριτωμένη παραλία που απλώνεται κατά μήκος της ακτής του χωριού και περιβάλλεται από μερικά εστιατόρια και τουριστικά καταστήματα. Η παραλία είναι με βότσαλα, αλλά μόλις μπείτε στο νερό θα αντιληφθείτε ότι κάτω από τα πόδια σας ο βυθός είναι αμμώδης; αυτή η παραλία είναι στρατηγική αφετηρία είτε για μια επίσκεψη στο Μαραθονήσι, είτε για μια εκδρομή στις υπέροχες σπηλιές του Ακρωτηρίου Μαραθία και επίσης είναι δυνατόν να νοικιάσετε σκάφη με κινητήρα 8 ίππων για ημερήσιες εκδρομές. Υπάρχει επίσης και ένα μικρό λιμανάκι καθώς και σχολή καταδύσεων για μοναδικές εμπειρίες κάτω από το νερό. Λίμνη Κερί Λίμνη Κερί Καμίνια Τα Καμινια ειναι μια μικρη παραλια με κατασπρα βοτσαλα. Ειναι λιγο βαθεια και με υπεροχα νερα που ομως δυσκολα φθανεις απο την στερια. Υπαρχει μονο μια σκαλιτσα οχι και τοσο ανετη για να κατεβεις. Εφοσον ειναι η συνεχεια του Πορτο Κουκλα ειναι ενδεδειγμενο να κανεις δυο βηματα απο την παραλια για να την φθασεις. Σιγουρα η ιδανικοτερη παραλια για να εισαι μονος η σχεδον μονος. Kαμίνια Πόρτο Κούκλα Το Πορτο Κουκλα ειναι μια παραλια τοποθετημενη στην μεση του κολπου και σου επιτρεπει να εχεις μια πανοραμικη εικονα, απο το νησι Μαραθονησι εως και τον Αγιο Σωστη. Αυτη η παραλια αποτελειτε απο δυο μερη. Στο πρωτο κομματι της μπορεις να φθασεις απο την θαλασσα συνεχιζοντας καταμηκος της παραλιας του Αγιου Σωστη. Αυτο το κομματι παραλιας ειναι ελευθερο και φθανει μεχρι ενα μικρο ακρωτηρι (βλεπε φωτο πανω). Μετα το ακρωτηρι βρισκεται το δευτερο μερος της παραλιας που ειναι και με αμμο και με βοτσαλα και ειναι προσιτη απο στερια (βλεπε φωτο κατω). Πόρτο KoύκλαΠόρτο Koύκλα Αγ. Σώστης Νησάκι που βρίσκεται απέναντι από το λιμανάκι του Λαγανά, συνδέεται με τη στεριά χάρη σε ένα ξύλινο γεφύρι που τη νύχτα είναι κατάφωτο. Παληά, ήταν ενωμένο με το νησί της Ζακύνθου. Μετά, λόγω του σεισμού, έγινε ένα χαρακτηριστικό νησάκι, προορισμός πολλών τουριστών και τη νύχτα γίνεται μια πραγματική ντισκοτέκ με είσοδο επί πληρωμή, ενώ την ημέρα είναι ένα υπέροχο μέρος όπου κάνετε το μπάνιο σας τριγυρισμένοι από χιλιάδες ψάρια (πάντα με την καταβολή είσοδο). Παραπλευρα στο νησακι, οχι απο την μερια του λιμανιου, υπαρχει και μια αμμωδη παραλια που περνει και το ονομα της. Η παραλια ειναι μακρια αλλα οχι βαθια, ειναι εξοπλισμενη με ξαπλωστρες και ομπρελες και υπαρχουν μπαρ και ταβερνες ακριβως πανω στην θαλασσα. Aγ. ΣώστηςAγ. Σώστης Aγ. Σώστης Λαγανάς Είναι σίγουρα η πιο "νεανική" και "εμπορική" παραλία του νησιού. Είναι χιλιόμετρα επιφάνειας άμμου που καταλήγει να ενωθεί με την επίσης μεγάλη παραλία Καλαμάκι, σπαρμένη ξαπλώστρες και ομπρέλλες και τριγυρισμένη από αμέτρητα εστιατόρια και σνακ μπαρ ανοιχτά από αργά το πρωί μέχρι αργά το βράδυ. Αυτή η παραλία μαζί με την παραλία Τσιλιβή και τις Αλυκές είναι το κύριο σημείο συνάντησης όλων των ξενύχτηδων του νησιού, και δεδομένου ότι έχει πάντα πολύ κόσμο από το Μάϊο μέχρι τον Οκτώβριο, διαθέτει κάθε είδους τουριστικές υποδομές: βόλλεϋ, εκδρομές με βάρκα για να δείτε τις χελώνες. Τα νερά της θάλασσας, άν όχι και τόσο καλά όσο σε άλλα σημεία του νησιού, είναι πολύ ζεστά, διάφανα και ρηχά για δεκάδες μέτρα από την ακρογιαλιά! ΛαγανάςΛαγανάς Καλαμάκι Σ΄αυτό το κομμάτι εκτός από τα κρυστάλλινα και πολύ ζεστά νερά, μπορείτε να βρεθείτε μόνοι στην παραλία ακόμη και τον Αύγουστο. Και σ΄αυτή την παραλία η είσοδος είναι περιορισμένη σε χρόνο γιατί υπάρχουν χελώνες. Είναι μια παραλία με λεπτή αμμο πολυσύχναστη στο πρώτο τμήμα, εκείνο κοντά στα ξενοδοχεία, ομως αξίζει τον κόπο, τουλάχιστον μια φορά, να κάνεις μια βόλτα πρός το τέλος αιτής της παραλίας, οπου το βουνό κατεβαίνει πρός τη θάλασσα κατακόρυφα. Περπατωντας προς στην αντιθετη κατευθυνση φθανεις στην παραλια του Λαγανα, στην πραγματικοτητα οι δυο παραλιες ειναι μια μεγαλη και μακρια αμμουδια. Στο μεσο μεταξυ των δυο τουριστικων περιοχων η παραλια ειναι ερημικη και στην πισω μερια της υπαρχει πευκοδασος. KαλαμάκιKαλαμάκι Δάφνη Είναι μια από τις πιο όμορφες αμμουδιές του νησιού. Ο δρόμος που καταλήγει σ' αυτήν είναι χωμάτινος, με μερικές τρύπες κι έτσι εδώ βρίσκετε λιγότερους τουρίστες και περισσότερες χελώνες. Τα νερά που βρέχουν αυτή την παραλία είναι τα πιο ζεστά σ' ολόκληρο το νησί (φτάνουν θερμοκρασίες μεταξύ 27° και 30°C) και φυσικά λόγω του ότι είναι προστατευόμενη παραλία δεν έχει τουριστικές εγκαταστάσεις; υπάρχουν πάντως μια ή δύο οικογενειακές ταβέρνες. Στα δύο άκρα υπάρχουν περιοχές με βράχια και απέναντι σε απόστασι ένα/δύο χιλιομέτρων βρίσκεται το υπέροχο νησάκι Πελούζο, στο οποίο δεν υπάρχει πρόσβαση γιατί ανήκει στην θαλάσσια περιοχή όπου, σύμφωνα με τους κανονισμούς του Θαλάσσιου Πάρκου, από Μάϊο μέχρι Οκτώβριο δεν επιτρέπεται η ναυσιπλοΐα. Ξεκινώντας από τον παραλιακό δρόμο ο οποίος ενώνει το Αργάσι με τον Βασιλικό υπάρχουν δύο διαφορετικοί δρόμοι οι οποίοι οδηγούν στα δυο άκρα της παραλίας Δαφνη. ΔάφνηΔάφνηΔάφνη Γέρακας Η πιο νότια παραλία του νησιού, είναι μια πολύ μακρυά λουρίδα άμμου, σίγουρα μια από τις ωραιότερες και γι αυτό ανήκει στα Τοπ 10 της ιστοσελίδας μας, όπου κι περιγράφεται με ακρίβεια. Γέρακας ΠΑΡΑΛΙΕΣ ΤΗΣ ΖΑΚΥΝΘΟΥ Οδηγός για τις παραλίες Δυτική ακτή Ανατολική ακτή Ο κόλπος με τις χελώνες

ΓΕΦΥΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

KOBAAGDI@HOTMAIL.COM (KOSTAS) — Tue, 1 Dec 2020 07:45:00 +0200

Οι γέφυρες φέρνουν τους ανθρώπους κοντά και ενώνουν τους πολιτισμούς. Στην Ελλάδα, τα φημισμένα πέτρινα γεφύρια, χτισμένα συνήθως σε άγρια τοπία, αποτελούν μοναδικά τεχνουργήματα αρχιτεκτονικής δεινότητας. Τα περισσότερα συνδέονται με μύθους, τοπικές παραδόσεις ακόμα και με τραγικές ιστορίες. Τα μονοπάτια της Ηπείρου μάς οδηγούν σε καλά κρυμμένα ιστορικά γεφύρια. Για να τα βρούμε θα πρέπει να «κατεβούμε» ποτάμια, να διασχίσουμε φαράγγια ή ακόμα και να περιπλανηθούμε σε κάποια πόλη. Αν, λοιπόν, αναζητάτε την περιπέτεια, φορέστε τις μπότες πεζοπορίας σας και πάρτε τον εξοπλισμό σας για rafting. Αν πάλι σας αρέσουν οι ήρεμες βόλτες σε πόλεις ή χωριά, απλώς ακολουθήστε μας! Ιωάννινα Κωπηλατώντας στον Άραχθο ποταμό, περάστε κάτω από το εντυπωσιακό τετράξοτο γεφύρι του Παπαστάθη ή ανακαλύψτε το μεγαλύτερο μονότοξο γεφύρι της Ελλάδας, στο χωριό Πλάκα. Επιστρέψτε στην πόλη των Ιωαννίνων για να αναπαυθείτε. Τα Ιωάννινα αποτελούν ιδανικό προορισμό για μακρινές βόλτες γύρω από τη λίμνη. Καθώς θα περιδιαβαίνετε την πόλη, ανεβείτε στο Κάστρο και στην Ακρόπολη του Ιτς-Καλέ, με το Φετιχέ Τζαμί χτισμένο και ανακαινισμένο από τον Αλί Πασά. Επισκεφτείτε τα αμέτρητα μουσεία ή θαυμάστε εμπνευσμένα έργα καλλιτεχνών στις γκαλερί της πόλης. Μη χάσετε την ευκαιρία να απολαύσετε τοπικές γαστρονομικές δημιουργίες στα εστιατόρια με θέα στη λίμνη. Αναζητήστε δώρα για τους αγαπημένους σας στα μαγαζιά και στα αργυροχοεία της παλιάς πόλης (συνοικίες Σιαράβα, Κουρμανιό, Γυαλί Καφενέ), όπου η παραδοσιακή αρχιτεκτονική των κτηρίων δημιουργεί μια μοναδική ατμόσφαιρα ονειροπόλησης και ρομαντικής διάθεσης. Αν, τέλος, ενδιαφέρεστε να επισκεφτείτε ιστορικά μοναστήρια, πάρτε ένα από τα καραβάκια και αποδράστε μέχρι το νησάκι των Ιωαννίνων. Ζαγοροχώρια Ακολούθησε τους δρόμους του κρασιού της Βόρειας Ελλάδας στην ορεινή Ζίτσα, ένα χωριό που εξυμνεί ο Λόρδος Βύρωνας στο ποίημά του “Childe Harold”. Περιπλανηθείτε στα Ζαγοροχώρια έχοντας τα γεφύρια ως οδηγούς σας. Περπατήστε στα μονοπάτια που συνδέουν τα χωριά Πάπιγκο και Μικρό Πάπιγκο μέσα από τον εθνικό δρυμό Βίκου-Αώου και αναζωογονηθείτε στα νερά των φυσικών λιμνών που θα συναντήσετε. Τα ορεινά μονοπάτια θα σας οδηγήσουν στους Κήπους, αγαπημένο προορισμό για αθλήματα βουνού. Διασχίστε τα ποτάμια του χωριού (Βικάκης και Μπανιώτικος) περνώντας τα γεφύρια της περιοχής, όπως το Καλογερικό (ή Πλακίδας), ένα τρίτοξο γεφύρι με φιδωτό κατάστρωμα. Συνεχίζοντας την πεζοπορία σας στο βουνό, θα περάσετε μέσα από χωριά στο κεντρικό Ζαγόρι, όπως οι Ασπράγγελοι και το Δικόρυφο, για να καταλήξετε στον Καλουτά, με το ομώνυμο τρίτοξο γεφύρι, το οποίο συνέδεε το χωριό με τη μονή Βυσικού (εδώ φιλοξενείται το μεγάλο πανηγύρι του δεκαπενταύγουστου). Στο ανατολικό Ζαγόρι, στο κέντρο του οικισμού Βωβούσα, ένα από τα ωραιότερα μονότοξα πέτρινα γεφύρια συνδέει τις όχθες του ποταμού Αώου. Τα παλαιότερα χρόνια, το γεφύρι αυτό ένωνε τους δύο μαχαλάδες του χωριού και το Ζαγόρι με τη Μακεδονία. Το χωριό αποτελεί ιδανικό προορισμό για ορνιθοπαρατήρηση ή άλλες δραστηριότητες εθελοτουρισμού, καθώς βρίσκεται κοντά στον παραδεισένιο εθνικό δρυμό της Πίνδου (Valia Kalda). Άρτα Ένα πολυθρύλητο γεφύρι της Ηπείρου μάς οδηγεί σε μια από τις μεγάλες πόλεις της, την Άρτα. «Το γεφύρι της Άρτας» αποτελεί παροιμιώδη φράση χαρακτηρίζοντας μια προσπάθεια που δεν ολοκληρώνεται ποτέ. «Ρίξτε ματιές» στην ιστορία της πόλης με μια περιπλάνηση στους αρχαιολογικούς της χώρους: στα τείχη της αρχαίας Αμβρακίας, στο Βυζαντινό Κάστρο, στην Παναγία Παρηγορήτισσα ή στο Φαΐκ Τζαμί που περιστοιχίζεται από αιωνόβια δέντρα. Επισκεφτείτε τα μουσεία της πόλης, παλιές εκκλησίες και μοναστήρια ή αποδράστε σε κοντινούς προορισμούς. Στο χωριό Βλαχέρνα επισκεφτείτε την εκκλησία της Παναγίας της Βλαχέρνας, του 12ου αι., ενώ στο χωριό Πέτα, απολαύστε τη θέα στην πόλη της Άρτας δοκιμάζοντας ντόπιο τσίπουρο και λικέρ στα παραδοσιακά καφενεία. Θεσπρωτία Τελευταίος προορισμός: η ηπειρωτική Θεσπρωτία και το χωριό Πλακωτή. Πηγαίνετε για canyonning στο φαράγγι «Στενά» του ποταμού Καλαμά. Από το παλαιό πολύτοξο γεφύρι των 40 μ που ένωνε τις όχθες του ποταμού, σήμερα διασώζεται ένα μόνο μέρος του. Για να ανακαλύψετε και άλλες ομορφιές της περιοχής, προγραμματίστε πεζοπορικές εξορμήσεις στα ερείπια της πόλης Οντίνα, όπου υπήρχε το μικρό γεφυράκι του Άι-Δημήτρη και προσεγγίστε παλιά μοναστήρια, όπως τη Μονή της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος ή τη Μονή Παναγιών του 17ου αι. Ολοκληρώστε την αναζήτησή σας με μια επίσκεψη στο ιστορικό χωριό Σούλι, για να επισκεφτείτε τα ελάχιστα σπαράγματα του ανατιναγμένου πύργου στο Κούγκι, με την εκκλησία της Αγίας Παρασκευής και το γεφύρι του ποταμού Τσαγγαριώτικου. Τέλος, κατακτήστε τις ορεινές διαδρομές της περιοχής με off-road αποδράσεις και εκδρομικό εντούρο με μηχανές.

The New York Times για τους ΕΛΛΗΝΕΣ

KOBAAGDI@HOTMAIL.COM (KOSTAS) — Thu, 29 Oct 2015 23:07:00 +0200

   «...Γιά χιλιάδες χρόνια παλαιότεροι πολιτισμοί, όπως αυτοί των Περσών, των Ασσύριων, των Βαβυλώνιων, έβλεπαν τον άνθρωπο ως ένα απεχθές ον που σέρνονταν μπροστά σε θεότητες και δυνάστες. Οι 'Ελληνες όμως, πήραν τον άνθρωπο και τον έστησαν στα πόδια του. Τον δίδαξαν να είναι υπερήφανος. Ο κόσμος είναι γεμάτος θαύματα, έλεγε ο Σοφοκλής, αλλά τίποτα δεν είναι πιό θαυμάσιο από τον άνθρωπο.
   Οι 'Ελληνες έπεισαν τον άνθρωπο, όπως ο Περικλής το τοποθέτησε, ότι ήταν δικαιωματικά ο κάτοχος και ο κύριος του εαυτού του και δημιούργησαν νόμους γιά να περιφρουρήσουν τις προσωπικές του ελευθερίες. Οι αρχαίοι Έλληνες ενθάρρυναν την περιέργεια που είχε ο άνθρωπος γιά τον εαυτόν του και γιά τον κόσμο που τον περιτριγύριζε, διακηρύττοντας μαζί με τον Σωκράτη ότι μιά ζωή χωρίς έρευνα δεν αξίζει τον κόπο να την ζούμε.
   Οι 'Ελληνες πίστευαν στην τελειότητα σε όλα τα πράγματα, γι’ αυτό μας κληροδότησαν την ομορφιά, που φτάνει από τον Παρθενώνα και τα ελληνικά αγάλματα, τις τραγωδίες του Αισχύλου, του Ευρυπίδη και του Σοφοκλή, την ποίηση του Ησίοδου και του 'Ομηρου, μέχρι τα ζωγραφισμένα αγγεία ενός απλού νοικοκυριού.
   Χωρίς τους 'Ελληνες μπορεί ποτέ να μην είχαμε αντιληφθεί τι είναι αυτοδιοίκηση. Αλλά, πολύ περισσότερο ακόμα και από την γλώσσα μας, τους νόμους μας, τη λογική μας, τα πρότυπά μας της αλήθειας και της ομορφιάς, χρωστάμε σε αυτούς την βαθειά αίσθηση γιά την αξιοπρέπεια του ανθρώπου.
   Από τους 'Ελληνες μάθαμε να φιλοδοξούμε χωρίς περιορισμούς, να είμαστε, όπως είπε ο Αριστοτέλης, αθάνατοι μέχρι εκεί που μας είναι δυνατό...».
(The New York Times, Μάρτιος 1975)

Γιατί το 'Επος του '40 έχει ξεχωριστή σημασία γιά τον Ελληνισμό της Αμερικής
    Με ειρωνία και κάθε άλλο παρά κολακευτικά σχόλια αντιμετώπισε ο αμερικανικός Τύπος της εποχής την επίθεση της φασιστικής και ισχυρής στρατιωτικά Ιταλίας εναντίον της Ελλάδας στις 28 Οκτωβρίου 1940. Μιά ματιά στο αρχείο της έγκριτης εφημερίδας The New York Times το πιστοποιεί (σημ. σύντ.: Βλέπε αρχείο Ν. Υ. Times ή Μπάμπη Μαλαφούρη «Οι 'Ελληνες της Αμερικής 1518-1948»). Οι ιταλικές δυνάμεις θα καταλάμβαναν την μικρή και στρατιωτικά ανίσχυρη Ελλάδα σε μικρό χρονικό διάστημα και ο Μουσολίνι θα "έπινε καφέ στην Ακρόπολη", σύμφωνα με την εφημερίδα.
    Η τροπή όμως των πραγμάτων διάψευσε τ' αναμενόμενα αποτελέσματα και το κλίμα άρχισε ν' αλλάζει. Η προέλαση των ελληνικών δυνάμεων στο έδαφος της Αλβανίας, η άτακτη υποχώρηση των Ιταλών, η πρώτη νίκη εναντίον του 'Αξονα και μάλιστα από μιά μικρή αδύναμη χώρα, προκάλεσε μεγάλη έκπληξη στον αμερικανικό λαό και τα πρωτοσέλιδα δημοσιεύματα της νεοϋορκέζικης εφημερίδας, από ειρωνικά μετατράπηκαν σε διθύραμβους γιά το "ελληνικό θαύμα".
    Οι Αμερικανοί πολίτες άρχισαν τότε ν' αντιμετωπίζουν διαφορετικά τους 'Ελληνες μετανάστες, που αναγκάστηκαν να φτιάξουν την ΑΗΕΡΑ στην δεκαετία του '20 γιά να προστατευθούν από τις επιθέσεις των ρατσιστών -ειδικά- του Νότου. Οι "πιατάδες-μπρούκληδες" -που δεν γίνονταν αποδεκτοί κοινωνικά, ενώ στο Νότο οι επιγραφές "απαγορεύεται η είσοδος σε σκύλους κι 'Ελληνες" υπήρχαν ακόμα σε καταστήματα-, άρχισαν να απασχολούν τα αμερικανικά ΜΜΕ, εξαιτίας του 'Επους του '40.
    Το κλίμα άλλαξε, οι Αμερικανοί άρχισαν να υποστηρίζουν τα ελληνικής ιδιοκτησίας καταστήματα στη Νέα Υόρκη και την περιοχή της Βοστώνης, αγόραζαν προϊόντα από αυτά, εκφράζοντας παράλληλα τον θαυμασμό τους γιά το μεγαλείο της ελληνικής ψυχής που δημιούργησε το 'Επος του '40, ενώ τον Ιανουάριο του χρόνου 1941, σκίτσα τσολιάδων με την χαραχτηριστική λέξη "αέρα", δημοσιεύονταν στην πρώτη σελίδα της εφημερίδας The New York Times. Τότε καθιερώθηκε και η μεγαλειώδης παρέλαση στην 5η Λεωφόρο της Νέας Υόρκης, που χρόνια αργότερα άρχισε να γίνεται γιά την 25η Μαρτίου.
    Το 'Επος του '40, δεν έχει μόνο ξεχωριστή σημασία γιά το ελληνικό 'Εθνος. Αποτελεί και την καθοριστική στιγμή της ιστορίας μας, που καθιέρωσε τον Ελληνισμό στην Αμερική και τον έκανε σεβαστό και υπολογίσιμο στον λαό της. Δυστυχώς όμως στις ημέρες μας, η έλλειψη γνώσης της πραγματικής ιστορίας των Ελλήνων στην Αμερική, έχει ως αποτέλεσμα παροικίες, Οργανώσεις κλπ να μην αποδίδουν την πρέπουσα τιμή στο 'Επος του '40, που αποτελεί, πραγματικά και ιστορικά, την κορυφαία, την μεγάλη στιγμή γιά τον Ελληνισμό της Αμερικής.
Γιώργος Λυκομήτρος (Σεπτέμβριος 1988)

Επιστολή Μπουαγιέ προς Αδ. Κοραή
Τον 1822, ο πρόεδρος της Αϊτής, Ζαν Πιερ Μπουαγιέ, απέστειλε στην Ελληνική Επιτροπή των Παρισίων και τα μέλη του «διευθυντηρίου» της, Αδαμάντιο Κοραή, Κ. Πολυχρονιάδη, Α. Βογορίδη και Χρ. Κλωνάρη, επιστολή, με την οποίαν η χώρα της Καριβαϊκής αναγνώριζε τότε την ανεξάρτητη Ελλάδα. Είχε προηγηθεί έκκληση της επιτροπής για ηθική και υλική συμπαράσταση στον ελληνικό απελευθερωτικό αγώνα.
Το γράμμα προς τον Αδαμάντιο Κοραή και τους άλλους τρεις Ελληνες, διασώθηκε, σε ελληνική μετάφραση, στο Δοκίμιον Ιστορικόν περί της Ελληνικής Επαναστάσεως του φιλικού και αγωνιστή του '21, Ιωάννου Φιλήμονος:
«Ιωάννης Πέτρου Βόγερ, πρόεδρος του Χαϊτίου, προς τους πολίτας της Ελλάδος Α. Κοραήν, Κ. Πολυχρονιάδην, Α. Βογορίδην και Χρ. Κλωνάρην.
Εις τα Παρίσια
Πριν ή δεχθώμεν την επιστολή υμών, σημειουμένην εκ Παρισίων τη 20ή παρελθόντος Αυγούστου, έφθασεν ενταύθα η είδησις της επαναστάσεως των συμπολιτών υμών κατά του δεσποτισμού, του επί τρεις περίπου διαρκέσαντος εκατονταετηρίδας. Μετά μεγάλου ενθουσιασμού εμάθομεν ότι η Ελλάς αναγκασθείσα τέλος πάντων εδράξατο των όπλων, ίνα κτήσηται την ελευθερίαν αυτής και την θέσιν, ην μεταξύ των εθνών του κόσμου κατείχε.
Μία τόσον ωραία και τόσον νόμιμος υπόθεσις, και προ πάντων αι συνοδεύσασαι ταύτην πρώται επιτυχίαι, ουκ εισίν αδιάφοροι τοις Χαϊτίοις, οίτινες, ως οι Ελληνες επί πολύν καιρόν έκλινον τον αυχένα υπό ζυγόν επονείδιστον και διά των αλύσεων αυτών συνέτριψαν την κεφαλήν της τυραννίας.
Ευχηθέντες προς τον ουρανόν, όπως υπερασπισθή τους απογόνους του Λεωνίδου, εσκέφθημεν ίνα συντρέξωμεν τας γενναίας δυνάμεις τούτων, ει μη διά στρατευμάτων και πολεμοφοδίων, τουλάχιστον διά χρημάτων, ως χρησίμων εσομένων διά προμήθειαν όπλων, ων έχετε ανάγκην. Συμβεβηκότα όμως, επιβαλόντα τη πατρίδι ημών μεγάλην ανάγκη, επησχόλησαν όλον το χρηματικόν, εξ ου η Διοίκησις ηδύνατο καταβάλει μέρος. Σήμερον έτι η επανάστασις, η κατά το ανατολικόν μέρος της νήσου επικρατούσα, υπάρχει νέον προς την εκτέλεσιν αυτού του σκοπού κώλυμα. Επειδή το μέρος όπερ ηνώθη μετά της Δημοκρατίας, ης προεδρεύω, υπάρχει εν μεγίστη ενδεία και προκαλεί δικαίως μεγάλην του ταμείου ημών την δαπάνην. Εάν δ' επέλθωσι κατάλληλοι, ως επιθυμούμεν, αι περιστάσεις, τότε βοηθήσωμεν προς τιμήν τοις τέκνοις της Ελλάδος, όσον δυνηθώμεν.
Πολίται, διερμηνεύσατε προς τους συμπατριώτας υμών τας θερμοτέρας ευχάς, ας λαός του Χαϊτίου αναπέμπει υπέρ της ελευθερώσεως αυτών. Οι μεταγενέστεροι Ελληνες ελπίζουσιν εν τη αναγεννωμένη ιστορία τούτων άξια της Σαλαμίνος τρόπαια. Είθε παρόμοιοι τοις προγόνοις αυτών αποδεικνυόμενοι και υπό των διαταγών του Μιλτιάδου διευθυνόμενοι, δυνηθώσιν εν τοις πεδίοις του νέου Μαραθώνος τον θρίαμβον της ιεράς υποθέσεως, ην επεχείρησαν υπέρ των δικαιωμάτων αυτών, της θρησκείας και της πατρίδος. Είθε, τέλος, διά των φρονίμων διατάξεων αυτών μνημονευθώσιν εν τη ιστορία οι κληρονόμοι της καρτερίας και των αρετών των προγόνων.
Τη 15η Ιανουαρίου 1822 και 19η της Ανεξαρτησίας»

The name Graecos (Greek)
The name Graecos (Greek) that the West uses to identify the Hellenes is not a latin word, as many mistakenly believe, but a Greek one, because it was used for the first time to identify the members of the first Hellenic Amphictionia (that was composed by the Thesprotians - Molossoi - Chaones that lived in Epirus, Western Greece).The use of the name Graecos is mentioned by Aristotelis:
"...and she was not there forever, but after the cataclysm of Defkalion, which occurred in the Hellenic area, in fact, in the ancient Hellas, which was around Dodoni, and it changed many times the flow of Acheloos river. In that area live the Selloi and the ones that were once called Graecoi and are now called Hellenes..."
                                               (Aristotelis, Philosopher, 384-323BC - Meteorologika, I, 14)

The first Hellenes with whom the Latins came in touch were the Hellenes of Epirus and so by the common amphictionic name Graecos they named the rest of the Hellenes as Graecous (Grekos), too. The name Graecos was used during the christianic years by the Hellenes for self-identification neglecting the name Hellinas that was considered as non-christianic and was avoided. The previous analysis is logical because for the same reason the Arabs call the Hellenes Younan which means Ionas, since the Iones (Asia Minor) were the first Hellenes that came in touch with the Arabs.

ΕΤΣΙ ΑΠΑΝΤΟΥΝ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ.

KOBAAGDI@HOTMAIL.COM (KOSTAS) — Mon, 26 Oct 2015 21:10:00 +0200

ΕΘΝΙΚΟΣ ΥΜΝΟΣ. ΟΛΟΚΛΗΡΟΣ

KOBAAGDI@HOTMAIL.COM (KOSTAS) — Mon, 26 Oct 2015 10:50:00 +0200

158 στροφὲς συνθέτουν τὸν Ὕμνο, ὅπου ἡ Ἐλευθερία ταυτίζεται μὲ τὴν Ὀρθόδοξη Ἑλλάδα. Οἱ θεματικὲς ἑνότητες ποὺ περιλαμβάνονται στὰ ἐπιλεγμένα ἀποσπάσματα εἶναι ἡ ἀρχαία λαμπρότητα, τὰ δεινοπαθήματα τῆς σκλαβιᾶς, ἡ ἀπήχηση τοῦ ἀγῶνα, οἱ κορυφαῖες στιγμὲς τῆς Τριπολιτσᾶς καὶ τοῦ Μεσολογγίου, οἱ νικηφόρες μάχες στὴ θάλασσα καὶ τέλος ἡ σπαρακτικὴ ἔκκληση τῆς Ἐλευθερίας πρὸς τοὺς Ἕλληνες γιὰ ὁμόνοια καὶ ἀδερφοσύνη. Ὁ μεγάλος μουσουργὸς Νικόλαος Μάντζαρος, προσωπικὸς φίλος τοῦ ποιητῆ Σολωμοῦ, συνέθεσε μουσικὴ γιὰ 24 στροφές. Οἱ δυὸ πρῶτες νομοθετήθηκαν τὸ 1856 ὡς ὁ Ἐθνικὸς Ὕμνος τῆς Ἑλλάδας.

ΑΞΙΖΕΙ ΝΑ ΤΟΝ ΔΙΑΒΑΣΟΥΜΕ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΕΣΤΩ ΓΙΑ ΜΙΑ ΦΟΡΑ ΣΤΗΝ ΖΩΗ ΜΑΣ

1
Σὲ γνωρίζω ἀπὸ τὴν κόψη
τοῦ σπαθιοῦ τὴν τρομερή,
σὲ γνωρίζω ἀπὸ τὴν ὄψη,
ποῦ μὲ βία μετράει τὴ γῆ.
2
Ἀπ᾿ τὰ κόκαλα βγαλμένη
τῶν Ἑλλήνων τὰ ἱερά,
καὶ σὰν πρῶτα ἀνδρειωμένη,
χαῖρε, ὢ χαῖρε, Ἐλευθεριά!
3
Ἐκεῖ μέσα ἐκατοικοῦσες
πικραμένη, ἐντροπαλή,
κι ἕνα στόμα ἀκαρτεροῦσες,
«ἔλα πάλι», νὰ σοῦ πῇ.
4
Ἄργειε νά ῾λθη ἐκείνη ἡ μέρα
κι ἦταν ὅλα σιωπηλά,
γιατὶ τά ῾σκιαζε ἡ φοβέρα
καὶ τὰ πλάκωνε ἡ σκλαβιά.
5
Δυστυχής! Παρηγορία
μόνη σου ἔμεινε νὰ λὲς
περασμένα μεγαλεῖα
καὶ διηγώντας τα νὰ κλαῖς.
6
Καὶ ἀκαρτέρει, καὶ ἀκαρτέρει
φιλελεύθερη λαλιά,
ἕνα ἐκτύπαε τ᾿ ἄλλο χέρι
ἀπὸ τὴν ἀπελπισιά,
7
κι ἔλεες «πότε, ἅ! πότε βγάνω
τὸ κεφάλι ἀπὸ τς ἐρμιές;»
Καὶ ἀποκρίνοντο ἀπὸ πάνω
κλάψες, ἅλυσες, φωνές.
8
Τότε ἐσήκωνες τὸ βλέμμα
μὲς στὰ κλάιματα θολό,
καὶ εἰς τὸ ροῦχο σου ἔσταζ᾿ αἷμα
πλῆθος αἷμα ἑλληνικό.
9
Μὲ τὰ ροῦχα αἱματωμένα
ξέρω ὅτι ἔβγαινες κρυφὰ
νὰ γυρεύῃς εἰς τὰ ξένα
ἄλλα χέρια δυνατά.
10
Μοναχὴ τὸ δρόμο ἐπῆρες,
ἐξανάλθες μοναχή,
δὲν εἶν᾿ εὔκολες οἱ θύρες,
ἐὰν ἡ χρεία τὲς κουρταλῆ.
11
Ἄλλος σου ἔκλαψε εἰς τὰ στήθια
ἀλλ᾿ ἀνάσασιν καμιὰ
ἄλλος σοῦ ἔταξε βοήθεια
καὶ σὲ γέλασε φρικτά.
12
Ἄλλοι, ὀϊμέ! στὴ συμφορά σου,
ὅπου ἐχαίροντο πολύ,
«σύρε νά ῾βρης τὰ παιδιά σου,
σύρε», ἐλέγαν οἱ σκληροί.
13
Φεύγει ὀπίσω τὸ ποδάρι
καὶ ὁλογλήγορο πατεῖ
ἢ τὴν πέτρα ἢ τὸ χορτάρι
ποὺ τὴ δόξα σου ἐνθυμεῖ.
14
Ταπεινότατή σου γέρνει
ἡ τρισάθλια κεφαλή,
σὰν πτωχοῦ ποὺ θυροδέρνει
κι εἶναι βάρος του ἡ ζωή.
15
Ναί· ἀλλὰ τώρα ἀντιπαλεύει
κάθε τέκνο σου μὲ ὁρμή,
ποὺ ἀκατάπαυστα γυρεύει
ἢ τὴ νίκη ἢ τὴ θανή!
16
Ἀπ᾿ τὰ κόκαλα βγαλμένη
τῶν Ἑλλήνων τὰ ἱερά,
καὶ σὰν πρῶτα ἀνδρειωμένη
χαῖρε, ὢ χαῖρε, Ἐλευθεριά!
17
Μόλις εἶδε τὴν ὁρμή σου
ὁ οὐρανός, ποὺ γιὰ τ᾿ς ἐχθροὺς
εἰς τὴ γῆ τὴ μητρική σου
ἔτρεφ᾿ ἄνθια καὶ καρπούς,
18
ἐγαλήνευσε καὶ ἐχύθη
καταχθόνια μία βοὴ
καὶ τοῦ Ρήγα σου ἀπεκρίθη
πολεμόκραχτη ἡ φωνὴ1
19
ὅλοι οἱ τόποι σου σ᾿ ἐκράξαν
χαιρετώντας σε θερμά,
καὶ τὰ στόματα ἐφωνάξαν,
ὅσα αἰσθάνετο ἡ καρδιά.
20
Ἐφωνάξανε ὡς τ᾿ ἀστέρια
τοῦ Ἰονίου καὶ τὰ νησιά,
καὶ ἐσηκώσανε τὰ χέρια,
γιὰ νὰ δείξουνε χαρά,
21
μ᾿ ὅλον πού ῾ναι ἁλυσωμένο
τὸ καθένα τεχνικὰ
καὶ εἰς τὸ μέτωπο γραμμένο
ἔχει: ψεύτρα Ἐλευθεριά.
22
Γκαρδιακὰ χαροποιήθη
καὶ τοῦ Βάσιγκτον ἡ γῆ
καὶ τὰ σίδερα ἐνθυμήθη
ποῦ τὴν ἔδεναν κι αὐτή.
23
Ἀπ᾿ τὸν πύργο του φωνάζει,
σὰ νὰ λέῃ «σὲ χαιρετῶ»,
καὶ τὴ χήτη του τινάζει
τὸ Λεοντάρι τὸ Ἰσπανό.
24
Ἐλαφιάσθη τῆς Ἀγγλίας
τὸ θηρίο καὶ σέρνει εὐθὺς
κατὰ τ᾿ ἄκρα τῆς Ῥουσίας
τὰ μουγκρίσματα τ᾿ς ὀργῆς.
25
Εἰς τὸ κίνημά του δείχνει
πὼς τὰ μέλη εἶν᾿ δυνατὰ
καὶ στοῦ Αἰγαίου τὸ κῦμα ρίχνει
μία σπιθόβολη ματιά.
26
Σὲ ξανοίγει ἀπὸ τὰ νέφη
καὶ τὸ μάτι τοῦ Ἀετοῦ,
ποὺ φτερὰ καὶ νύχια θρέφει
μὲ τὰ σπλάχνα τοῦ Ἰταλοῦ·
27
καὶ σ᾿ ἐσὲ καταγειρμένος,
γιατὶ πάντα σὲ μισεῖ,
ἔκρωζ᾿, ἔκρωζε ὁ σκασμένος,
νὰ σὲ βλάψῃ, ἂν ἠμπορῇ.
28
Ἄλλο ἐσὺ δὲν συλλογιέσαι
πάρεξ ποὺ θὰ πρωτοπᾷς
δὲν μιλεῖς καὶ δὲν κουνιέσαι
στὲς βρισίες ὅπου ἀγρικᾷς·
29
σὰν τὸ βράχον ὅπου ἀφήνει
κάθε ἀκάθαρτο νερὸ
εἰς τὰ πόδια του νὰ χύνῃ
εὐκολόσβηστον ἀφρό,
30
ὅπου ἀφήνει ἀνεμοζάλη
καὶ χαλάζι καὶ βροχὴ
νὰ τοῦ δέρνουν τὴ μεγάλη,
τὴν αἰώνια κορυφή.
31
Δυστυχιά του, ὢ δυστυχιά του,
ὁποιανοῦ θέλει βρεθῆ
στὸ μαχαῖρι σου ἀποκάτου
καὶ σ᾿ ἐκεῖνο ἀντισταθῇ.
32
Τὸ θηρίο, π᾿ ἀνανογιέται
πῶς τοῦ λείπουν τὰ μικρά,
περιορίζεται, πετιέται,
αἷμα ἀνθρώπινο διψᾷ.
33
Τρέχει, τρέχει ὅλα τὰ δάση,
τὰ λαγκάδια, τὰ βουνά,
καὶ ὅπου φθάση, ὅπου περάσῃ
φρίκη, θάνατος, ἐρμιά·
34
ἐρμιά, θάνατος καὶ φρίκη,
ὅπου ἐπέρασες κι ἐσύ·
ξίφος ἔξω ἀπὸ τὴν θήκη
πλέον ἀνδρείαν σοῦ προξενεῖ.
35
Ἰδοὺ ἐμπρός σου ὁ τοῖχος στέκει
τῆς ἀθλίας Τριπολιτσᾶς·
τώρα τρόμου ἀστροπελέκι
νὰ τῆς ρίψῃς πιθυμᾶς.
36
Μεγαλόψυχο τὸ μάτι
δείχνει πάντα ὅπως νικεῖ,
καὶ ἂς εἶναι ἅρματα γεμάτη
καὶ πολέμιαν χλαλοή.
37
Σοὺ προβαίνουνε καὶ τρίζουν,
γιὰ νὰ ἰδῆς πὼς εἶν᾿ πολλὰ
δὲν ἀκοῦς ποὺ φοβερίζουν
ἄνδρες μύριοι καὶ παιδιά;2
38
Λίγα μάτια, λίγα στόματα
θὰ σᾶς μείνουνε ἀνοιχτά,
γιὰ νὰ κλαύσετε τὰ σώματα,
ποὺ θὲ ναὔρῃ ἡ συμφορά.
39
Κατεβαίνουνε, καὶ ἀνάφτει
τοῦ πολέμου ἀναλαμπή·
τὸ τουφέκι ἀνάβει, ἀστράφτει,
λάμπει, κόφτει τὸ σπαθί.
40
Γιατί ἡ μάχη ἐστάθη ὀλίγη;
λίγα τὰ αἵματα γιατί;
τὸν ἐχθρὸ θωρῶ νὰ φύγῃ
καὶ στὸ κάστρο ν᾿ ἀνεβῇ.3
41
Μέτρα! εἶν᾿ ἄπειροι οἱ φευγάτοι,
ὁποὺ φεύγοντας δειλιοῦν·
τὰ λαβώματα στὴν πλάτη
δέχοντ᾿, ὥστε ν᾿ ἀνεβοῦν.
42
Ἐκεῖ μέσα ἀκαρτερεῖτε
τὴν ἀφεύγατη φθορά·
νά, σᾶς φθάνει· ἀποκριθῆτε
στῆς νυκτὸς τὴ σκοτεινιά.4
43
Ἀποκρίνονται, καὶ ἡ μάχη
ἔτσι ἀρχίζει, ὅπου μακριὰ
ἀπὸ ράχη ἐκεῖ σὲ ράχη
ἀντιβούιζε φοβερά.
44
Ἀκούω κούφια τὰ τουφέκια,
ἀκούω σμίξιμο σπαθιῶν,
ἀκούω ξύλα, ἀκούω πελέκια,
ἀκούω τρίξιμο δοντιῶν.
45
Ἄ! τί νύκτα ἦταν ἐκείνη
ποὺ τὴν τρέμει ὁ λογισμός;
Ἄλλος ὕπνος δὲν ἐγίνη
πάρεξ θάνατου πικρός.
46
Τῆς σκηνῆς ἡ ὥρα, ὁ τόπος,
οἱ κραυγές, ἡ ταραχή,
ὁ σκληρόψυχος ὁ τρόπος
τοῦ πολέμου, καὶ οἱ καπνοί,
47
καὶ οἱ βροντές, καὶ τὸ σκοτάδι,
ὅπου ἀντίσκοφτε ἡ φωτιά,
ἐπαράσταιναν τὸν ᾅδη
ποῦ ἀκαρτέρειε τὰ σκυλιά·
48
τ᾿ ἀκαρτέρειε. ἐφαίνοντ᾿ ἴσκιοι
ἀναρίθμητοι γυμνοί,
κόρες, γέροντες, νεανίσκοι,
βρέφη ἀκόμη εἰς τὸ βυζί.
49
Ὅλη μαύρη μυρμηγκιάζει,
μαύρη ἡ ἐντάφια συντροφιά,
σὰν τὸ ροῦχο ὁποὺσκεπάζει
τὰ κρεββάτια τὰ στερνά.
50
Τόσοι, τόσοι ἀνταμωμένοι
ἐπετιοῦντο ἀπὸ τὴ γῆ,
ὅσοι εἶν᾿ ἄδικα σφαγμένοι
ἀπὸ τούρκικην ὀργή.
51
Τόσα πέφτουνε τὰ θέρι-
σμένα ἀστάχια εἰς τοὺς ἀγρούς·
σχεδὸν ὅλα ἐκειὰ τὰ μέρη
ἐσκεπάζοντο ἀπ᾿ αὐτούς.
52
Θαμποφέγγει κανέν᾿ ἄστρο,
καὶ ἀναδεύοντο μαζί,
ἀναβαίνοντας τὸ κάστρο
μὲ νεκρώσιμη σιωπή.
53
Ἔτσι χάμου εἰς τὴν πεδιάδα,
μὲς στὸ δάσος τὸ πυκνό,
ὅταν στέλνῃ μίαν ἀχνάδα
μισοφέγγαρο χλωμό,
54
ἐὰν οἱ ἄνεμοι μὲς στ᾿ ἄδεια
τὰ κλαδιὰ μουγκοφυσοῦν,
σειοῦνται, σειοῦνται τὰ μαυράδια,
ὅπου οἱ κλῶνοι ἀντικτυποῦν.
55
Μὲ τὰ μάτια τους γυρεύουν
ὅπου εἶν᾿ αἵματα πηχτά,
καὶ μὲς στ᾿ αἵματα χορεύουν
μὲ βρυχίσματα βραχνά,
56
καὶ χορεύοντας μανίζουν
εἰς τοὺς Ἕλληνας κοντά,
καὶ τὰ στήθια τους ἐγγίζουν
μὲ τὰ χέρια τὰ ψυχρά.
57
Ἐκειὸ τὸ ἔγγισμα πηγαίνει
βαθιὰ μὲς στὰ σωθικά,
ὅθεν ὅλη ἡ λύπη βγαίνει,
καὶ ἄκρα αἰσθάνονται ἀσπλαχνιά.
58
Τότε αὐξαίνει τοῦ πολέμου
ὁ χορὸς τρομακτικά,
σὰν τὸ σκόρπισμα τοῦ ἀνέμου
στοῦ πελάου τὴ μοναξιά.
59
Κτυποῦν ὅλοι ἀπάνου κάτου·
κάθε κτύπημα ποὺ ἐβγῇ
εἶναι κτύπημα θανάτου,
χωρὶς νὰ δευτερωθῇ.
60
Κάθε σῶμα ἱδρώνει, ρέει
λὲς καὶ ἐκεῖθεν ἡ ψυχὴ
ἀπ᾿ τὸ μῖσος ποὺ τὴν καίει
πολεμάει νὰ πεταχθῇ.
61
Τῆς καρδίας κτυπίες βροντᾶνε
μὲς στὰ στήθια τους ἀργά,
καὶ τὰ χέρια ὁποὺ χουμᾶνε
περισσότερο εἶν᾿ γοργά.
62
Οὐρανὸς γι᾿ αὐτοὺς δὲν εἶναι,
οὐδὲ πέλαο, οὐδὲ γῆ·
γι᾿ αὐτοὺς ὅλους τὸ πᾶν εἶναι
μαζωμένο ἀντάμα ἐκεῖ.
63
Τόση ἡ μάνητα καὶ ἡ ζάλη,
ποὺ στοχάζεσαι, μὴ πὼς
ἀπὸ μία μεριὰ καὶ ἀπ᾿ ἄλλη
δὲν μείνῃ ἕνας ζωντανός.
64
Κοίτα χέρια ἀπελπισμένα
πῶς θερίζουνε ζωές!
Χάμου πέφτουνε κομμένα
χέρια, πόδια, κεφαλές,
65
καὶ παλάσκες καὶ σπαθία
μὲ ὁλοσκόρπιστα μυαλά,
καὶ μὲ ὁλόσχιστα κρανία
σωθικὰ λαχταριστά.
66
Προσοχὴ καμία δὲν κάνει
κανείς, ὄχι, εἰς τὴ σφαγὴ
πᾶνε πάντα ἐμπρός. Ὤ! φθάνει,
φθάνει ἕως πότε οἱ σκοτωμοί;
67
Ποῖος ἀφήνει ἐκεῖ τὸν τόπο,
πάρεξ ὅταν ξαπλωθῇ;
Δὲν αἰσθάνονται τὸν κόπο
καὶ λὲς κι εἶναι εἰς τὴν ἀρχή.
68
Ὀλιγόστευαν οἱ σκύλοι,
καὶ «Ἀλλά» ἐφώναζαν, «Ἀλλά»
καὶ τῶν χριστιανῶν τὰ χείλη
«φωτιά» ἐφώναζαν, «φωτιά».
69
Λεονταρόψυχα ἐκτυπιοῦντο,
πάντα ἐφώναζαν «φωτιά»,
καὶ οἱ μιαροὶ κατασκορπιοῦντο,
πάντα σκούζοντας «Ἀλλά».
70
Παντοῦ φόβος καὶ τρομάρα
καὶ φωνὲς καὶ στεναγμοί·
παντοῦ κλάψα, παντοῦ ἀντάρα,
καὶ παντοῦ ξεψυχισμοί.
71
Ἦταν τόσοι! πλέον τὸ βόλι
εἰς τ᾿ αὐτιὰ δὲν τοὺς λαλεῖ.
Ὅλοι χάμου ἐκείτοντ᾿ ὅλοι
εἰς τὴν τέταρτην αὐγή.
72
Σὰν ποτάμι τὸ αἷμα ἐγίνη
καὶ κυλάει στὴ λαγκαδιά,
καὶ τὸ ἀθῷο χόρτο πίνει
αἷμα ἀντὶς γιὰ τὴ δροσιά.
73
Τῆς αὐγῆς δροσάτο ἀέρι,
δὲν φυσᾷς τώρα ἐσὺ πλιὸ
στῶν ψευδόπιστων τὸ ἀστέρι5
φύσα, φύσα εἰς τὸ Σταυρό.
74
Ἀπ᾿ τὰ κόκαλα βγαλμένη
τῶν Ἑλλήνων τὰ ἱερά,
καὶ σὰν πρῶτα ἀνδρειωμένη,
χαῖρε, ὢ χαῖρε, Ἐλευθεριά!
75
Τῆς Κορίνθου ἰδοὺ καὶ οἱ κάμποι
δὲν λάμπ᾿ ἥλιος μοναχὰ
εἰς τοὺς πλάτανους, δὲν λάμπει
εἰς τ᾿ ἀμπέλια, εἰς τὰ νερά·
76
εἰς τὸν ἥσυχον αἰθέρα
τώρα ἀθῴα δὲν ἀντηχεῖ
τὰ λαλήματα ἡ φλογέρα,
τὰ βελάσματα τὸ ἀρνί·
77
τρέχουν ἅρματα χιλιάδες
σὰν τὸ κῦμα εἰς τὸ γιαλὸ
ἀλλ᾿ οἱ ἀνδρεῖοι παλικαράδες
δὲν ψηφοῦν τὸν ἀριθμό.
78
Ὢ τρακόσιοι! σηκωθῆτε
καὶ ξανάλθετε σ᾿ ἐμᾶς·
τὰ παιδιά σας θέλ᾿ ἰδῆτε
πόσο μοιάζουνε μ᾿ ἐσᾶς.
79
Ὅλοι ἐκεῖνοι τὰ φοβοῦνται,
καὶ μὲ πάτημα τυφλὸ
εἰς τὴν Κόρινθο ἀποκλειοῦνται
κι ὅλοι χάνουνται ἀπ᾿ ἐδῶ.
80
Στέλνει ὁ ἄγγελος τοῦ ὀλέθρου
πεῖναν καὶ θανατικὸ
ποῦ σὲ σχῆμα ἑνὸς σκελέθρου
περπατοῦν ἀντάμα οἱ δυό·
81
καὶ πεσμένα εἰς τὰ χορτάρια
ἀπεθαίνανε παντοῦ
τὰ θλιμμένα ἀπομεινάρια
τῆς φυγῆς καὶ τοῦ χαμοῦ.
82
Καὶ ἐσὺ ἀθάνατη, ἐσὺ θεία,
ποῦ ὅ,τι θέλεις ἠμπορεῖς,
εἰς τὸν κάμπο, Ἐλευθερία,
ματωμένη περπατεῖς.
83
Στὴ σκιὰ χεροπιασμένες,6
στὴ σκιὰ βλέπω κι ἐγὼ
κρινοδάκτυλες παρθένες,
ὅπου κάνουνε χορό·
84
στὸ χορὸ γλυκογυρίζουν
ὡραία μάτια ἐρωτικά,
καὶ εἰς τὴν αὔρα κυματίζουν
μαῦρα, ὁλόχρυσα μαλλιά.
85
H ψυχή μου ἀναγαλλιάζει
πὼς ὁ κόρφος καθεμιᾶς
γλυκοβύζαστο ἑτοιμάζει
γάλα ἀνδρείας καὶ ἐλευθεριᾶς.
86
Μὲς στὰ χόρτα, τὰ λουλούδια,
τὸ ποτήρι δὲν βαστῶ·
φιλελεύθερα τραγούδια
σὰν τὸν Πίνδαρο ἐκφωνῶ.
87
Ἀπ᾿ τὰ κόκαλα βγαλμένη
τῶν Ἑλλήνων τὰ ἱερά,
καὶ σὰν πρῶτα ἀνδρειωμένη,
χαῖρε, ὢ χαῖρε, Ἐλευθεριά!
88
Πῆγες εἰς τὸ Μεσολόγγι
τὴν ἡμέρα τοῦ Χριστοῦ,
μέρα ποὺ ἄνθισαν οἱ λόγγοι7
γιὰ τὸ τέκνο τοῦ Θεοῦ.
89
Σοὖλθε ἐμπρὸς λαμποκοπώντας
ἡ Θρησκεία μ᾿ ἕνα σταυρὸ
καὶ τὸ δάκτυλο κινώντας
ὅπου ἀνεῖ τὸν οὐρανό,
90
«σ᾿ αὐτό», ἐφώναξε, «τὸ χῶμα
στάσου ὁλόρθη, Ἐλευθεριά»·
καὶ φιλώντας σου τὸ στόμα
μπαίνει μὲς στὴν ἐκκλησιά.8
91
Εἰς τὴν τράπεζα σιμώνει,
καὶ τὸ σύγνεφο τὸ ἀχνὸ
γύρω γύρω της πυκνώνει
ποὺ σκορπάει τὸ θυμιατό.
92
Ἀγρικάει τὴν ψαλμῳδία
ὁποὺ ἐδίδαξεν αὐτή·
βλέπει τὴ φωταγωγία
στοὺς ἁγίους ἐμπρὸς χυτή.
93
Ποιοὶ εἶν᾿ αὐτοὶ ποὺ πλησιάζουν
μὲ πολλὴ ποδοβολή,
κι ἅρματ᾿, ἅρματα ταράζουν;
Ἐπετάχτηκες Ἐσύ.
94
Ἄ! τὸ φῶς, ποὺ σὲ στολίζει
σὰν ἡλίου φεγγοβολὴ
καὶ μακρόθεν σπινθηρίζει,
δὲν εἶναι, ὄχι, ἀπὸ τὴ γῆ·
95
λάμψιν ἔχει ὅλη φλογώδη
χεῖλος, μέτωπο, ὀφθαλμός·
φῶς τὸ χέρι, φῶς τὸ πόδι,
κι ὅλα γύρω σου εἶναι φῶς.
96
Τὸ σπαθί σου ἀντισηκώνεις,
τρία πατήματα πατᾷς,
σὰν τὸν πύργο μεγαλώνεις,
καὶ εἰς τὸ τέταρτο κτυπᾷς·
97
μὲ φωνὴ ποὺ καταπείθει
προχωρώντας ὁμιλεῖς·
«Σήμερ᾿, ἄπιστοι, ἐγεννήθη,
ναί, τοῦ κόσμου ὁ Λυτρωτής».
98
Αὐτὸς λέγει… «Ἀφοκρασθῆτε
Ἐγὼ εἶμ᾿ Ἄλφα, Ὠμέγα ἐγώ·9
πέστε, ποῦ θ᾿ ἀποκρυφθῆτε
ἐσεῖς ὅλοι, ἂν ὀργισθῶ;
99
»Φλόγα ἀκοίμητήν σας βρέχω,
ποὺ μ᾿ αὐτὴν ἂν συγκριθῇ
κείνη ἡ κάτω ὅπου σας ἔχω
σὰν δροσιὰ θέλει βρεθῇ.
100
»Κατατρώγει, ὡσὰν τὴ σχίζα,
τόπους ἄμετρα ὑψηλούς,
χῶρες, ὅρη ἀπὸ τὴ ρίζα,
ζῷα καὶ δένδρα καὶ θνητούς,
101
»καὶ τὸ πᾶν τὸ κατακαίει,
καὶ δὲν σῴζεται πνοή,
πάρεξ τοῦ ἀνέμου ποὺ πνέει
μὲς στὴ στάχτη τὴ λεπτή».
102
Κάποιος ἤθελε ἐρωτήσει:
τοῦ θυμοῦ του εἶσαι ἀδελφή;
Ποῖος εἶν᾿ ἄξιος νὰ νικήσῃ
ἢ μ᾿ ἐσὲ νὰ μετρηθῆ;
103
H γῆ αἰσθάνεται τὴν τόση
τοῦ χεριοῦ σου ἀνδραγαθιά,
ποὺ ὅλην θέλει θανατώσῃ
τὴ μισόχριστη σπορά.
104
Τὴν αἰσθάνονται, καὶ ἀφρίζουν
τὰ νερά, καὶ τ᾿ ἀγρικῶ
δυνατὰ νὰ μουρμουρίζουν
σὰν νὰ ρυάζετο θηριό.
105
Κακορίζικοι, ποὺ πάτε
τοῦ Ἀχελῴου μὲς στὴ ροή,10
καὶ πιδέξια πολεμᾶτε
ἀπὸ τὴν καταδρομὴ
106
ν᾿ ἀποφύγετε! τὸ κῦμα
ἔγινε ὅλο φουσκωτό·
ἐκεῖ εὐρήκατε τὸ μνῆμα
πρὶν νὰ εὐρῆτε ἀφανισμό.
107
Βλασφημάει, σκούζει, μουγκρίζει
κάθε λάρυγγας ἐχθροῦ,
καὶ τὸ ρεῦμα γαργαρίζει
τὲς βλασφήμιες τοῦ θυμοῦ.
108
Σφαλερὰ τετραποδίζουν
πλῆθος ἄλογα, καὶ ὀρθὰ
τρομασμένα χλιμιτρίζουν
καὶ πατοῦν εἰς τὰ κορμιά.
109
Ποῖος στὸν σύντροφον ἁπλώνει
χέρι, ὡσὰν νὰ βοηθηθῇ·
ποῖος τὴ σάρκα του δαγκώνει,
ὅσο ὅπου νὰ νεκρωθῇ·
110
κεφαλὲς ἀπελπισμένες
μὲ τὰ μάτια πεταχτά,
κατὰ τ᾿ ἄστρα σηκωμένες
γιὰ τὴν ὕστερη φορά.
111
Σβηέται -αὐξαίνοντας ἡ πρώτη
τοῦ Ἀχελῴου νεροσυρμή-
τὸ χλιμίτρισμα, καὶ οἱ κρότοι
καὶ τοῦ ἀνθρώπου οἱ γογγυσμοί.
112
Ἔτσι ν᾿ ἄκουα νὰ βουίξῃ
τὸν βαθὺν Ὠκεανό,
καὶ στὸ κῦμα του νὰ πνίξῃ
κάθε σπέρμα Ἀγαρηνό·
113
Καὶ ἐκεῖ ποὖναι ἡ Ἁγία Σοφία,
μὲς στοὺς λόφους τοὺς ἑπτά,
ὅλα τ᾿ ἄψυχα κορμία,
βραχοσύντριφτα, γυμνά,
114
σωριασμένα νὰ τὰ σπρώξῃ
ἡ κατάρα τοῦ Θεοῦ,
κι ἀπ᾿ ἐκεῖ νὰ τὰ μαζώξῃ
ὁ ἀδελφός του Φεγγαριοῦ.11
115
Κάθε πέτρα μνῆμα ἂς γένη,
καὶ ἡ Θρησκεία κι ἡ Ἐλευθεριὰ
μ᾿ ἀργοπάτημα ἂς πηγαίνῃ
μεταξύ τους, καὶ ἂς μετρᾷ.
116
Ἕνα λείψανο ἀνεβαίνει
τεντωτό, πιστομητό,
κι ἄλλο ξάφνου κατεβαίνει
καὶ δὲν φαίνεται καὶ πλιό.
117
Καὶ χειρότερα ἀγριεύει
καὶ φουσκώνει ὁ ποταμός·
πάντα πάντα περισσεύει
πολυφλοίσβισμα καὶ ἀφρός.
118
Ἄ! γιατί δὲν ἔχω τώρα
τὴ φωνὴ τοῦ Μωυσῆ;
Μεγαλόφωνα, τὴν ὥρα
ὅπου ἐσβηοῦντο οἱ μισητοί,
119
τὸν Θεὸν εὐχαριστοῦσε
στοῦ πελάου τὴ λύσσα ἐμπρός,
καὶ τὰ λόγια ἠχολογοῦσε
ἀναρίθμητος λαός·
120
ἀκλουθάει τὴν ἁρμονία
ἡ ἀδελφή του Ἀαρών,
ἡ προφήτισσα Μαρία,
μ᾿ ἕνα τύμπανο τερπνόν,12
121
καὶ πηδοῦν ὅλες οἱ κόρες
μὲ τς ἀγκάλες ἀνοικτές,
τραγουδώντας, ἀνθοφόρες,
μὲ τὰ τύμπανα κι ἐκειές.
122
Σὲ γνωρίζω ἀπὸ τὴν κόψη
τοῦ σπαθιοῦ τὴν τρομερή,
σὲ γνωρίζω ἀπὸ τὴν ὄψη,
ποῦ μὲ βία μετράει τὴ γῆ.
123
Εἰς αὐτήν, εἶν᾿ ξακουσμένο,
δὲν νικιέσαι ἐσὺ ποτέ·
ὅμως, ὄχι, δὲν εἶν᾿ ξένο
καὶ τὸ πέλαγο γιὰ σέ.
124
Τὸ στοιχεῖον αὐτὸ ξαπλώνει
κύματ᾿ ἄπειρα εἰς τὴ γῆ,
μὲ τὰ ὁποῖα τὴν περιζώνει
κι εἶναι εἰκόνα σου λαμπρή.
125
Μὲ βρυχίσματα σαλεύει,
ποὺ τρομάζει ἡ ἀκοὴ
κάθε ξύλο κινδυνεύει
καὶ λιμιώνα ἀναζητεῖ.
126
Φαίνετ᾿ ἔπειτα ἡ γαλήνη
καὶ τὸ λάμψιμο τοῦ ἡλιοῦ,
καὶ τὰ χρώματα ἀναδίνει
τοῦ γλαυκότατου οὐρανοῦ.
127
Δὲν νικιέσαι, εἶν᾿ ξακουσμένο,
στὴν ξηρὰν ἐσὺ ποτὲ
ὅμως, ὄχι, δὲν εἶν᾿ ξένο
καὶ τὸ πέλαγο γιὰ σέ.
128
Περνοῦν ἄπειρα τὰ ξάρτια,
καὶ σὰν λόγγος στριμωχτὰ
τὰ τρεχούμενα κατάρτια,
τὰ ὁλοφούσκωτα πανιά.
129
Σὺ τὲς δύναμές σου σπρώχνεις,
καὶ ἀγκαλὰ δὲν εἶν᾿ πολλές,
πολεμώντας ἄλλα διώχνεις,
ἄλλα παίρνεις, ἄλλα καῖς
130
μὲ ἐπιθύμια νὰ τηράζῃς
δυὸ μεγάλα σὲ θωρῶ,13
καὶ θανάσιμον τινάζεις
ἐναντίον τους κεραυνό.
131
Πιάνει, αὐξαίνει, κοκκινίζει
καὶ σηκώνει μία βροντή,
καὶ τὸ πέλαο χρωματίζει
μὲ αἱματόχροη βαφή.
132
Πνίγοντ᾿ ὅλοι οἱ πολεμάρχοι
καὶ δὲν μνέσκει ἕνα κορμί·
χάρου, σκιὰ τοῦ Πατριάρχη,
ποῦ σ᾿ ἐπέταξεν ἐκεῖ.
133
Ἐκρυφόσμιγαν οἱ φίλοι
μὲ τ᾿ς ἐχθρούς τους τὴ Λαμπρή,
καὶ τοὺς ἔτρεμαν τὰ χείλη
δίνοντάς τα εἰς τὸ φιλί.
134
Κειὲς τὲς δάφνες ποὺ ἐσκορπίστε14
τώρα πλέον δὲν τὲς πατεῖ,
καὶ τὸ χέρι ὅπου ἐφιλῆστε
πλέον, ἅ! πλέον δὲν εὐλογεῖ.
135
Ὅλοι κλαῦστε· ἀποθαμένος
ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἐκκλησιᾶς·
κλαῦστε, κλαῦστε κρεμασμένος
ὡσὰν νἄτανε φονιάς.
136
Ἔχει ὁλάνοιχτο τὸ στόμα
π᾿ ὦρες πρῶτα εἶχε γευθεῖ
τ᾿ Ἅγιον Αἷμα, τ᾿ Ἅγιον Σῶμα·
λὲς πὼς θενὰ ξαναβγῇ
137
ἡ κατάρα ποὺ εἶχε ἀφήσει
λίγο πρὶν νὰ ἀδικηθῇ
εἰς ὁποῖον δὲν πολεμήσῃ
καὶ ἠμπορεῖ νὰ πολεμῇ.
138
Τὴν ἀκούω, βροντάει, δὲν παύει
εἰς τὸ πέλαγο, εἰς τὴ γῆ,
καὶ μουγκρίζοντας ἀνάβει
τὴν αἰώνιαν ἀστραπή.
139
H καρδιὰ συχνοσπαράζει…
Πλὴν τί βλέπω; Σοβαρὰ
νὰ σωπάσω μὲ προστάζει
μὲ τὸ δάκτυλο ἡ θεά.
140
Κοιτάει γύρω εἰς τὴν Εὐρώπη
τρεῖς φορὲς μ᾿ ἀνησυχιά·
προσηλώνεται κατόπι
στὴν Ἑλλάδα, καὶ ἀρχινᾷ:
141
«Παλληκάρια μου! οἱ πολέμοι
γιὰ σᾶς ὅλοι εἶναι χαρά,
καὶ τὸ γόνα σας δὲν τρέμει
στοὺς κινδύνους ἐμπροστά.
142
»Ἀπ᾿ ἐσᾶς ἀπομακραίνει
κάθε δύναμη ἐχθρική·
ἀλλὰ ἀνίκητη μιὰ μένει
ποὺ τὲς δάφνες σας μαδεῖ.
143
»Μία, ποὺ ὅταν ὡσὰν λύκοι
ξαναρχόστενε ζεστοί,
κουρασμένοι ἀπὸ τὴ νίκη,
ἄχ! τὸν νοῦν σας τυραννεῖ.
144
»H Διχόνια, ποὺ βαστάει
ἕνα σκῆπτρο ἡ δολερὴ
καθενὸς χαμογελάει,
πάρ᾿ το, λέγοντας, κι ἐσύ.
145
»Κειὸ τὸ σκῆπτρο ποὺ σᾶς δείχνει,
ἔχει ἀλήθεια ὡραῖα θωριά·
μὴν τὸ πιᾶστε, γιατὶ ρίχνει
εἰσὲ δάκρυα θλιβερά.
146
»Ἀπὸ στόμα ὅπου φθονάει,
παλικάρια, ἂς μὴν ῾πωθῇ,
πῶς τὸ χέρι σας κτυπάει
τοῦ ἀδελφοῦ τὴν κεφαλή.
147
»Μὴν εἰποῦν στὸ στοχασμό τους
τὰ ξένα ἔθνη ἀληθινά:
«Ἐὰν μισοῦνται ἀνάμεσό τους,
δὲν τοὺς πρέπει ἐλευθεριά».
148
»Τέτοια ἀφήστενε φροντίδα·
ὅλο τὸ αἷμα ὁποὺ χυθῇ
γιὰ θρησκεία καὶ γιὰ πατρίδα,
ὅμοιαν ἔχει τὴν τιμή.
149
»Στὸ αἷμα αὐτό, ποὺ δὲν πονεῖτε,
γιὰ πατρίδα, γιὰ θρησκειά,
σᾶς ὁρκίζω, ἀγκαλιασθῆτε
σὰν ἀδέλφια γκαρδιακά.
150
»Πόσον λείπει, στοχασθῆτε,
πόσο ἀκόμη νὰ παρθῇ
πάντα ἡ νίκη, ἂν ἑνωθῆτε,
πάντα ἐσᾶς θ᾿ ἀκολουθῇ.
151
»Ὢ ἀκουσμένοι εἰς τὴν ἀνδρεία!…
Καταστῆστε ἕνα σταυρὸ
καὶ φωνάξετε μὲ μία:
Βασιλεῖς, κοιτάξτ᾿ ἐδῶ.
152
»Τὸ σημεῖον ποὺ προσκυνᾶτε
εἶναι τοῦτο, καὶ γι᾿ αὐτὸ
ματωμένους μας κοιτᾶτε
στὸν ἀγῶνα τὸ σκληρό.
153
»Ἀκατάπαυστα τὸ βρίζουν
τὰ σκυλιὰ καὶ τὸ πατοῦν
καὶ τὰ τέκνα του ἀφανίζουν
καὶ τὴν πίστη ἀναγελοῦν.
154
»Ἐξ αἰτίας του ἐσπάρθη, ἐχάθη
αἷμα ἀθῷο χριστιανικό,
ποὺ φωνάζει ἀπὸ τὰ βάθη
τῆς νυκτός: «Νὰ ῾κδικηθῶ».
155
»Δὲν ἀκοῦτε ἐσεῖς εἰκόνες
τοῦ Θεοῦ, τέτοια φωνή;
Τώρα ἐπέρασαν αἰῶνες
καὶ δὲν ἔπαυσε στιγμή.
156
»Δὲν ἀκοῦτε; εἰς κάθε μέρος
σὰν τοῦ Ἄβελ καταβοᾶ·
δὲν εἶν᾿ φύσημα τοῦ ἀέρος
ποῦ σφυρίζει εἰς τὰ μαλλιά.
157
»Τί θὰ κάμετε; θ᾿ ἀφῆστε
νὰ ἀποκτήσωμεν ἐμεῖς
Λευθεριὰν, ἢ θὰ τὴν λῦστε
ἐξ αἰτίας Πολιτικῆς;
158
»Τοῦτο ἀνίσως μελετᾶτε,
ἰδού, ἐμπρός σας τὸν Σταυρό·
Βασιλεῖς! ἐλᾶτε, ἐλᾶτε,
καὶ κτυπήσετε κι ἐδῶ».

ΤΑ ΠΕΤΡΙΝΑ ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΑ ΓΕΦΥΡΙΑ

KOBAAGDI@HOTMAIL.COM (KOSTAS) — Mon, 26 Oct 2015 09:23:00 +0200

"O κόσμος φκιάνουν εκκλησιές, φκιάνουν και μοναστήρια,

φκιάνουν και πετρογέφυρα για να περνάει ο κόσμος"

Tα παλιά πέτρινα γεφύρια, διασκορπισμένα σε κάθε γωνιά της Bαλκανικής αλλά και σ' ολόκληρο το μικρασιάτικο χώρο, αποτελούν πειστικά σημάδια αναφοράς στην περασμένη εποχή. Tότε που την έλλειψη μέσων αναπλήρωνε η εμπειρία και ο ενθουσιασμός.

H περιοχή όμως που η ιδιόμορφη αυτή λαϊκή κατασκευή βρήκε το σωστό μέτρο, με αποτέλεσμα να μετουσιωθεί σε αληθινό έργο τέχνης, είναι αναμφισβήτητα η Ήπειρος.

Ίσως επειδή δεν προϋπήρξαν ξένα πρότυπα ικανά να επιβάλλουν οπωσδήποτε εγκεφαλική έμπνευση. Ό,τι δημιουργήθηκε, ήταν αποτέλεσμα αξιοπρεπούς συμβιβασμού με το περιβάλλον.

Aρκεί να σταθείς πέντε λεπτά μπροστά στο γεφύρι της Πλάκας στον 'Αραχθο, να ζυγιάσεις την "ανάταση" ενός άλλου κατεβαίνοντας στην κοίτη του Aώου κοντά στην Kόνιτσα, να περπατήσεις την γκαλντεριμωτή "ταλάντευση" του θρυλικού γεφυριού της 'Αρτας, για να συνειδητοποιήσεις το φόβο, τον ελιγμό, την προσπάθεια και το κέφι του ανθρώπου, μπροστά στη φύση. Όπλα που του επέτρεψαν να την προεκτείνει και, γιατί όχι, να τη συμπληρώσει.

Όπως σε όλες τις λαϊκές κατασκευές, έτσι και για τα γεφύρια, αποκλειστική αιτία δημιουργίας τους υπήρξε η ανάγκη, που ειδικά στην Ήπειρο χρειάστηκε να καλυφθεί άμεσα. Tο ανέλαβαν επιδέξιοι ντόπιοι μαστόροι που η φήμη τους ξεπερνούσε τα όρια της τότε Oθωμανικής Aυτοκρατορίας, κατορθώνοντας, τελικά, να "στήσουν" γεφύρια, μικρά αριστουργήματα, που εξακολουθούν και σήμερα να "ζεύγουν" έστω κουρασμένα πια, σιωπηλούς ποταμούς και θορυβώδεις χειμάρρους.

AITIEΣ KAI AΦOPMEΣ

H Ήπειρος αποτελεί ίσως το ορεινότερο τμήμα του ελληνικού εδάφους. Aπό τα 9.203 τετρ. χιλιόμετρα της έκτασής της, τα 8.313 καλύπτονται από ψηλά βουνά. Eδώ άλλωστε βρίσκεται η σπουδαιότερη και ψηλότερη οροσειρά, η Πίνδος, που αποτελεί το φυσικό όριο της περιοχής με τη Mακεδονία και τη Θεσσαλία. O Γράμμος, λοιπόν, με υψόμετρο 2.520, ο Σμόλικας 2.637, η Tύμφη 2.497, η Tσούκα. 1672, το Περιστέρι 2.295, τα Tζουμέρκα 2.469, όλα μέλη της οροσειράς της Πίνδου, συμπληρώνονται από τον Tόμαρο 1.816, νοτιοδυτικά από τα Γιάννινα, τα υψώματα του Σουλίου και της Παραμυθιάς 1.658, το μιτσικέλι 1.810 και άλλα μικρότερα.

Όλα τούτα τα βουνά, σχηματίζουν μεταξύ τους, πολλές μικρές δηλαδή κοιλάδες που διασχίζει ένα πλήθος ποταμών και μικρότερων χειμάρρων. Tα νερά πάντα τρέχουν άφθονα, γιατί η περιοχή είναι από τις βροχερότερες της χώρας, ενώ το χιόνι αποτελεί συνηθισμένη εικόνα σχεδόν όλο το χρόνο. Σαν πιο σημαντικά ποτάμια μπορούμε να αναφέρουμε τον Aώο, με δύο παραποτάμους το Σαραντάπορο και το Bίκο (Bοϊδομάτης), τον Kαλαμά (Θύαμις), τον Aχέροντα, το Λούρο, το Δρίνο και τον 'Αραχθο. O μυθικός Aχελώος, ξεκινώντας λίγο πιο κάτω από το Mέτσοβο, οριοθετεί την Ήπειρο από τη Θεσσαλία, για να καταλήξει πάμπλουτος στο Iόνιο.

Eπιτακτική, λοιπόν, από πολύ παλιά η ανάγκη να υπερπηδηθούν τούτα τα υδάτινα εμπόδια που δυσκόλευαν την ελεύθερη διακίνηση των κατοίκων. Oι Hπειρώτες άλλωστε είχαν πάντα παράδοση στις ομαδικές μετακινήσεις. Aπό τις μικρές διαδρομές που επέβαλε μια σημαντική κτηνοτροφία, μέχρι τα μεγάλα ταξίδια σ' ολόκληρη την Eλλάδα που επιχειρούσαν οργανωμένοι σε επαγγελματικές συντεχνίες. Aπό εδώ ξεκινούσαν φορτωμένα, και πολλά από τα περίφημα καραβάνια των Kυρατζήδων που είχαν για προορισμό τη Bιέννη, το Bουκουρέστη, ακόμη και τα βάθη της Aνατολής.

OI MAΣTOPOI

Oι άνθρωποι που θα αναλάμβαναν ένα τέτοιο έργο, να δαμάσουν δηλαδή τη φύση υπερπηδώντας την ορμή της, δεν ήταν ανάγκη να αναζητηθούν μακριά. H ίδια η περιοχή αποτελούσε φυτώριο σπουδαίων μαστόρων, με δοκιμασμένες τις ικανότητές τους. Oργανωμένοι σε μικρές ομάδες, τα λεγόμενα μπουλούκια ή συνάφια.

Eπικεφαλής της ομάδας βρισκόταν ο Πρωτομάστορας, ο Kάλφας, που κατηύθυνε όλο το μπουλούκι. Tο τελευταίο, αποτελούσαν κάθε λογής ειδικότητες. Nταμαρτζήδες, χτίστες, λασπατζήδες, μαρμαρογλύφτες, ξυλογλύφτες, ζωγράφοι, πολλά μικρά παιδιά τα λεγόμενα τσιράκια, και φυσικά αρκετά ζώα. Oι Kουδαραίοι, έτσι ονόμαζαν τα μπουλούκια, ξεκινούσαν για τις δουλειές τους τον Aπρίλη και γύριζαν το φθινόπωρο. Oι διαδρομές αρκετά μεγάλες, εξαρτιόταν από την ικανότητα και τη φήμη του πρωτομάστορα.

Oνοματολογία

Tην απόφαση για να "στηθεί" ένα γεφύρι, έπαιρνε μικρό μεμονωμένο άτομο ή και ολόκληρο χωριό. Στην πρώτη περίπτωση, μπορεί να επρόκειτο για ένα πλούσιο κάτοικο, για κάποιο τούρο αξιωματούχο, ή και για τον ηγούμενο ενός διπλανού μοναστηριού. Όπως ήταν φυσικό, τους ίδιους βάραινε και η δαπάνη. Για ηθικό αντάλλαγμα, το γεφύρι έπαιρνε αρκετές φορές το όνομά τους, χωρίς όμως τούτο να αποτελεί και κανόνα. Tο "βάφτισμα" γινόταν με την πάροδο του χρόνου και κατά συνήθεια από τους κατοίκους των γύρω χωριών.

Διαδικασία, πρώτη ύλη, μορφές

Σαν συγκέντρωναν τα χρήματα οι χωρικοί, ακόμη κι αν χορηγός ήταν ένα και μόνο άτομο, καλούσαν μερικούς μαστόρους που διέθεταν δικά τους μπουλούκια και τους ανακοίνωναν την πρόθεσή τους.

Οι τελευταίοι, έπρεπε τότε να "υποβάλλουν" συγκεκριμένο σχέδιο με τη μορφή του γεφυριού, καθώς και τη χρηματική απαίτησή τους. Aυτός που προκρινόταν, άρχιζε αμέσως τη δουλειά.

Πρώτη του ενέργεια ήταν η εκλογή της θέσης που θα χτιζόταν το γεφύρι. Γενικά αποφεύγονταν οι επίπεδες επιφάνειες γιατί η πολλή λάσπη δημιουργούσε προβλήματα στερέωσης. Tο πιο πρόσφορο μέρος, ήταν κάποιο στένωμα του ποταμού και μάλιστα με αρκετά βράχια. Tότε, μπορούσαν με ένα και μόνο τόξο, μεγάλου βέβαια ανοίγματος, να ζεύξουν στέρεα το ποταμι, αποφεύγοντας ταυτόχρονα τις μεγάλες και πολυδάπανες κατασκευές.

Tο γεφύρι της Kόνιτσας αποτελεί μια τέτοια περίπτωση. Eκεί που ο Aώος στενεύει υπερβολικά κάτω από το στρίμωγμα της πανύψηλης Γκαμήλας και λίγο πριν ξεχυθεί στην πεδιάδα της Γλιτονιάβιστας, βρίσκουν οι τεχνίτες την ευκαιρία να τον δαμάσουν με μια τεράστια καμάρα. Kάτι τέτοιο όμως δεν είναι πάντα δυνατό. Στην 'Αρτα, το γεφύρι έπρεπε αναπόφευκτα να στηθεί μέσα στην απέραντη πεδιάδα που διέσχιζε ο 'Αραχθος. Για να γίνει αυτό, χρειάστηκαν αλλεπάλληλα τόξα, και η τελική γέφυρα έφτασε σε μήκος τα 145 μέτρα. Bασική πρώτη ύλη ήταν πάντα ο σχιστόλιθος που αφθονεί στην περιοχή, ενώ τη συνδετική ύλη αποτελούσε μίγμα τριμμένου κεραμιδιού, σβσμένου ασβέστη, ελαφρόπετρας, χώμα, νερό και ξερά χόρτα (κουρασάνι). Σε πολλές περιπτώσεις, δεν παράλειπαν να ρίξουν μέσα μαλλιά ζώων ή υπάρξουν καλύτερα αποτελέσματα.

Tο οδόστρωμα που χρησιμοποιούν οι διερχόμενοι είναι αρκετά στενό, περιοριζόμενο αρκετές φορές μόλις στα δύο μέτρα. Aκολουθεί καμπυλωτή γραμμή, όπως και τα αποκάτω τόξα που είναι γνώρισμά των Hπειρωτικών γεφυριών. Eίναισ τρωμένο με καλντερίμι στην αρχή, και όταν το ανέβασμα γίνεται επικίνδυνο, καταλήγει σε πλατύσκαλο με ελαφριά κλίση. Έτσι η διέλευση δεν είναι και τόσο ακίνδυνη. Στο γεφύρι της Kόνιτσας, υπάρχει ακόμη και σήμερα, μικρή καμπάνα κρεμασμένη κάτω απ' την κορυφή της καμάρας. Όταν φυσούσε δυνατός αέρας, κτυπούσε η καμπάνα και προειδοποιούσε τους περαστικούς για τον αυξημένο κίνδυνο. Προσπάθησαν να μειώσουν τον κίνδυνο, τοποθετώντας στα άκρα τις λεγόμενες αρκάδες όρθιες, δηλ. στενόμακρες πέτρες (γεφ. Kόκκορου) και αργότερα χαμηλά πεζούλια (γεφ. 'Αρτας).

Tο γεφύρι της Αρτας και άλλα φημισμένα πέτρινα γεφύρια

Tο γεφύρι της Αρτας δεν είναι το ομορφότερο του είδους, αλλά είναι το πιο φημισμένο. Bέβαια αυτό το χρωστάει στο θρύλο της θυσιασμένης γυναίκες του Πρωτομάστορα. Tο συνολικό σημερινό μήκος φτάνει τα 145 μέτρα. Tο πλάτος του γεφυριού είναι 3,75 μέτρα.

Tο χτίσιμό του τοποθετείται στα χρόνια της τουρκοκρατίας γύρω στο 1602-1606. H αρχική κατασκευή (κατά μια εκδοχή) έγινε επί Πύρρου 3ο π.X. αιώνα ή στα χρόνια της Kλασικής Aμβρακίας 5ο έως 4ο αιώνα π.X. που είναι λιγότερο πιθανή. Σαν χρηματοδότης αναφέρεται ο Aρτινός παντοπώλης Γιάννης Θιακογιάννης-Γατοφάγος.

'Αλλο σημαντικό γεφύρι είναι του Παπαστάθη ανατολικά από τα Γιάννινα μέσα στο φαράγγι που σχηματίζουν ο Δρίσκος και η Πρίξα. Tο γεφύρι αυτό το έχτισε το 1746 ο ηγούμενος της Mονής Bίλζης Aγάπιος και δαπανήθηκαν 175 βενέτικα φλουριά.

Tο γεφύρι του Kοράκου είναι από τα λιγοστά που ανέχτηκε ο ποταμός Aχελώος. Tο μεγαλύτερο μονότοξο σε όλη την Ήπειρο. Xρειάστηκε να σηκωθεί η καμάρα 25 μέτρα πάνω από τα νερά, και να ανοιχτεί στα 45 μέτρα για να μπορέσει να ενώσει το Πετρωτό (Λιάσκοβο) της Θεσσαλίας με τις πηγές (Bρεστενίτσα) της 'Αρτας. Tο έχτισε το 1514-1515 ο αρχιεπίσκοπος της Λάρισας Bησσαρίωνας. Tο γεφύρι ανατινάχτηκε το 1949.

Στο Zαγόρι ένα άλλο γεφύρι κοντά στους Kήπους, είναι το γεφύρι του Πλακίδα ή Kαλογερικό. Aρχικά ήταν ξύλινο, το μετέτρεψε σε πέτρινο το 1814 με 20.000 γρόσια ένας καλόγερος από το μοναστήρι της Bίτσας, ονόματι Σεραφείμ, γι' αυτό έχει τ' όνομα Kαλογερικό. Tο όνομα Πλακίδα το πήρε το 1865 χρονιά επισκευής από τον Aλέξη Πλακίδα και τον αδελφό του.

'Αλλο σημαντικό γεφύρι είναι της Πλάκας. Eίναι το δυσκολότερο μονότοξο γεφύρι στην κατασκευή. Έπεσε το 1860 από την ορμή του νερού που μετακίνησε ένα βράχο που το στήριζε. Ξαναχτίστηκε το 1863 και το κόστος ανήλθε στα 187.000 γρόσια. Παρά τους κόπους και τις δαπάνες λίγοι χάρηκαν το γεφύρι από τα χωριά της περιοχής. Aπό το 1881 ο 'Αραχθος αποτελούσε φυσικό σύνορο Eλλάδας-Tουρκίας, με αποτέλεσμα να αχρηστευτεί το γεφύρι μέχρι το 1913.

Για το γεφύρι της Kόνιτσας η μοναδικότητά του αναφέρεται στο τεράστιο τόξο του, αλλά και στον τόπο. Tο γεφύρι της Kόνιτσας χτίστηκε το 1870 και κόστισε 120.000 γρόσια. Πρωτομάστοράς του ήταν ο Zιώγας Φρόντζος από την κοντινή Πυρσόγιαννη. Ήταν η δεύτερη σοβαρή προσπάθεια να ζευχθεί ο Aώος σ' αυτό το σημείο, γιατί η προηγούμενη απέτυχε.

Συνολικά σε όλη την Ήπειρο και τη Nότια Aλβανία έχουν κατασκευαστεί γύρω στα 191 γιοφύρια, που τα πιο πολλά δεν σώζονται σήμερα.

Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΣΤΟΝ ΑΓΩΝΑ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΚΑΤΑΚΤΗΤΩΝ

KOBAAGDI@HOTMAIL.COM (KOSTAS) — Mon, 26 Oct 2015 09:05:00 +0200

Ὁ μήνας Ὀκτώβριος εἶναι ἕνας μήνας ἐθνικά φορτισμένος. Ἡ ἐπέτειος τῆς 28ης αὐτοῦ τοῦ μηνός, μιά ἀπό τίς κορυφαῖες ἐθνικές μας γιορτές, ἀποτελεῖ κάθε χρόνο εὐκαιρία ἐνισχύσεως τῆς ἱστορικῆς μας μνήμης καθώς μᾱς δίνεται ἡ δυνατότητα ν' ἀνατρέξουμε στή δύσκολη ἀλλά καί ἡρωική ἐκείνη περίοδο τοῦ 1940 - 44, τήν περίοδο τῆς τριπλῆς κατοχῆς τῆς χώρας μας ( Ἰταλικῆς, Γερμανικῆς καί Βουλγαρικῆς ) καί στό Ἔπος πού ἔγραψε μέ τό αἷμα καί τή θυσία του ὁ Λαός μας μέ τήν Ἀντίστασή του στούς κατακτητές. Κατά τήν περίοδο αὐτή, ὅπως ἄλλωστε καί σέ κάθε χρονική περίοδο ἀγώνων τοῦ Ἔθνους μας, ἱστορικός ὑπῆρξε καί ὁ ρόλος, τόν ὁποῖο διεδραμάτισε ἡ Ἐκκλησία μας καί τεράστια ἡ συμβολή της στή σωτηρία τοῦ Λαοῦ καί τοῦ τόπου. Ὁ ρόλος αὐτός εἶναι καταγεγραμμένος στίς σελίδες τῆς ἱστορίας τοῦ ἔθνους μας καί προσφέρεται σέ κάθε ἀντικειμενικό ἐρευνητή προκειμένου νά τόν μελετήσει. Καί ἀποτελεῖ αὐτή ἡ καταγραφή τήν πιό σαφῆ καί τεκμηριωμένη ἀπάντηση σέ ὅλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι καί προσφάτως ἀκόμη, μίλησαν γιά οὐδετερότητα τῆς Ἐκκλησίας καί τῶν ποιμένων της κατά τήν περίοδο ἐκείνη καί γιά ἀπουσία τους ἀπό τούς ἐθνικούς ἀγῶνες.

Οἱ Ἀρχιεπίσκοποι Χρύσανθος καί Δαμασκηνός

Ἡ διερεύνηση ὅμως τῆς ἱστορίας μᾱς παρέχει τή δυνατότητα, χωρίς ὑπερβολή νά ἰσχυριστοῦμε ὅτι ἡ Ἐκκλησία καθ' ὅλην αὐτή τήν περίοδο στάθηκε ὁ φύλακας ἄγγελος τοῦ πονεμένου Λαοῦ, τό λιμάνι τῆς παρηγοριᾱς του καί ὁ θύλακας τῆς σωτηρίας του. Τό προνοιακό καί λαοσωτήριο ἔργο της ἔχει ἤδη προσλάβει τίς διαστάσεις ἑνός ἱστορικοῦ Ἔπους, ὅμοιο τοῦ ὁποίου δέν μπορεῖ νά συναντήση κανείς πουθενά ἀλλοῦ.... Στίς δύσκολες ὧρες τῆς Κατοχῆς ἡ Ἐκκλησία μας εὐτύχησε νά ἔχη στό πηδάλιό της διαδοχικά Προκαθημένους, τόν Χρύσανθο καί τόν Δαμασκηνό, ἄνδρες μέ πίστη, τόλμη, παρρησία καί σθένος, πού ὁ καθένας τους προσέφερε στήν Ἐθνική Ἀντίσταση ὑπηρεσίες μοναδικές.
Ἡ πρώτη ἀντιστασιακή πράξη στήν κατεχόμενη Πατρίδα μας ἦταν ἀναμφισβήτητα ἡ σθεναρή καί ἀπόλυτη ἄρνηση τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Χρυσάνθου νά " παραδώση " συμβολικά, ὡς μέλος Ἐπιτροπῆς, τήν πόλη τῶν Ἀθηνῶν στούς Γερμανούς κατακτητές. Καί ἀκολούθησαν οἱ σημαντικές ἀρνήσεις του νά προστῆ δοξολογίας στή Μητρόπολη, ἐπί τῇ ἀφίξει τῶν κατακτητῶν καί νά ὁρκίση τήν ἀπό αὐτούς σχηματισθεῖσα Κυβέρνηση Τσολάκογλου. Οἱ πράξεις αὐτές κρινόμενες μέ τά μέτρα τῆς τότε ἐποχῆς, συνιστοῦν σπάνιο φαινόμενο ὑψηλοῦ πατριωτικοῦ καί ἐκκλησιαστικοῦ ἤθους, πού ἀναδεικνύει τόν Χρύσανθο ἀντάξιο τοῦ Ἑλληνικοῦ Κλήρου καί τῶν Ἑλλήνων Ἱεραρχῶν. Ἀλλά καί ὁ διαδεχθείς τόν Χρύσανθο νέος Ἀρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός ὑπῆρξε καί αὐτός ἀντάξιος τῶν περιστάσεων. Αὐτός ὠργάνωσε μέ καταπλήσσουσα μεθοδικότητα ἕνα πανελλήνιο δίκτυο παροχῆς βοήθειας στούς Ἕλληνες, τόν ΕΟΧΑ (Ἐθνικό Ὀργανισμό Χριστιανικῆς Ἀλληλεγγύης ), πού ὑπῆρξε ἡ μεγαλύτερη ἀντιστασιακή ὀργάνωση τῶν μετόπισθεν γιατί αὐτή ἐξασφάλισε στόν Λαό διατροφή, περίθαλψη, προστασία, σωτηρία, ἐπιβίωση. Ἡ Ἐκκλησία στά χρόνια ἐκεῖνα στάθηκε πιό κοντά στό Λαό καί ὡς φιλόστοργη Μητέρα ἀγκάλιασε καί προστάτευε τά παιδιά της. Ἀλλά καί πολλούς Ἑβραίους ἔσωσε ὁ Δαμασκηνός καί πολλοί ἄλλοι Ἱεράρχες ἐνῶ μέ τήν σπάνια διορατικότητά του ἔδρασε καταλυτικά ἐνώπιον τῶν κινδύνων. Ἔτσι, χάρις στήν τόλμη του, σώθηκε ἡ Θεσσαλονίκη ἀπό τά νύχια τῶν Βουλγάρων, ἀπεσοβήθη ἡ πολιτική ἐπιστράτευση τοῦ πληθυσμοῦ, ἡ Ἐκκλησία δέν ὑποχώρησε σέ πιέσεις γιά ἀποδοκιμασία τῶν Ἀντιστασικῶν Ὁμάδων, καί στάθηκε στό ὕψος τῶν περιστάσεων καθημαγμένη μέν, ἀλλά ὑψηλόφρων καί ὑπερήφανη, ὅπως τά παιδιά της. ( 1 )

Οἱ Ἐπίσκοποι καί οἱ ἱερεῖς τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος

Κοντά στούς ἀρχιεπισκόπους Χρύσανθο καί Δαμασκηνό καί πολλοί Ἱεράρχες τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος πρωτοστάτησαν στόν ἀγῶνα τοῦ Λαοῦ μας ἐναντίον τῶν κατακτητῶν, ἐνῶ τήν ἀμέριστη καί πολύτιμη συμπαράσταση τους στό ἀγωνιζόμενο Ἔθνος ἐξέφρασαν ποικιλοτόπως τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο, τά Παλαίφατα Πατριαρχεῖα, οἱ ἄλλες Ὀρθόδοξες Ἐκκλησίες ἀλλά καί ὁ Ἑλληνισμός τῆς Διασπορᾱς. Οἵ Ἱεράρχες τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος, πρωτοστατοῦν στό ἔργο τοῦ ΕΟΧΑ, προσφέρουν ἀπό τή μισθοδοσία τους στόν Πανελλήνιο Ἔρανο Κοινωνικῆς Πρόνοιας καί στήν Κεντρική Ἐπιτροπή Συσσιτίων, συμπαρίστανται στούς στρατευμένους καί τίς οἰκογένειές τους, τούς φυλακισμένους, τούς διωκομένους, διαμαρτύρονται μέ παρρησία γιά τίς βιαιότητες καί τίς ἐκτελέσεις τῶν Κατακτητῶν, τίς ὁποῖες δέν διστάζουν νά καταγγείλουν σέ κάθε εὐκαιρία. Κρύβουν, περιθάλπουν καί φυγαδεύουν τούς ἄνδρες τῆς Ἀντίστασης καί συνεργάζονται μέ τίς Ἀντιστασιακές Ὁμάδες. . Ὁ Ἰωαννίνων Σπυρίδων, ὁ Ἀττικῆς Ἰάκωβος, ὁ Φιλίππων καί Νεαπόλεως Χρυσόστομος, ὁ Δημητριάδος Ἰωακείμ, ὁ Ζακύνθου Χρυσόστομος, ὁ Ζιχνῶν Ἀλέξανδρος, ὁ Ἠλείας Ἀντώνιος, ὁ Θεσσαλονίκης Γεννάδιος, ὁ Θηβῶν καί Λεβαδείας Πολύκαρπος, ὁ Καρυστίας καί Σκύρου Παντελεήμων, ὁ Καστορίας Νικηφόρος, ὁ Κερκύρας Μεθόδιος, ὁ Σερβίων καί Κοζάνης Ἰωακείμ, ὁ Κορινθίας Μιχαήλ, ὁ Λευκάδος καί Ἰθάκης Δωρόθεος, ὁ Μαρωνείας καί Θάσου Βασίλειος, ὁ Μυτιλήνης Ἰάκωβος, ὁ Παραμυθίας Δωρόθεος, ὁ Σάμου καί Ἰκαρίας Εἱρηναῖος, ὁ Σιδηροκάστρου Βασίλειος, ὁ Σύρου Φιλάρετος, ὁ Χαλκίδος Γρηγόριος, καί ὁ τότε νεαρός ἀρχιμανδρίτης καί μετέπειτα Ἀρχιεπίσκοπος Ἀθηνῶν Σεραφείμ, εἶχαν μέ τήν προσφορά του ὁ καθένας τή δική τους οὐσιαστική συμμετοχή στόν δίκαιο ἀγώνα τοῦ Λαοῦ μας.
Κοντά στούς ἐπισκόπους καί οἱ ἱερεῖς:

Προσεύχονται γιά τούς ἀγωνιζόμενους στρατιῶτες καί τίς οἰκογένειές τους. Ἐκφωνοῦν πύρινους λόγους μέ τούς ὁποίους ἐνθαρρύνουν καί παρηγοροῦν. Συμμετέχουν στίς διάφορες Ἐπιτροπές τῶν μετόπισθεν.
Γίνονται οἱ ἐμψυχωτές καί παρηγορητές τῶν οἰκογενειῶν ἐκείνων, τῶν ὁποίων οἱ σύζυγοι καί τά παιδιά ἔπεσαν μαχόμενοι ὑπέρ Πατρίδος στό πεδίο τῆς τιμῆς καί τοῦ καθήκοντος.
Συμμετέχουν καί μοιράζονται τήν κατοχική πείνα καί δυστυχία μέ τό ποίμνιό τους, ἐνῶ βοηθοῦν ὅσο μποροῦν μέ ὅλες τους τίς δυνάμεις γιά τήν ἀντιμετώπιση τῆς πείνας καί τῆς δυστυχίας.
Εἶναι μεταξύ τῶν πρωτεργατῶν γιά τήν ἀπελευθέρωση τῆς κατεχόμενης καί δοκιμαζόμενης Πατρίδος, στήν πρώτη γραμμή τοῦ Ἀγῶνος, στό Μέτωπο, στίς μυστικές ὁμάδες Ἀντίστασης, στά νοσοκομεῖα, στά σανατόρια, στά σχολεῖα, στίς φυλακές, στά ὑπόγεια τῆς Γκεστάπο, στά στρατόπεδα, στούς τόπους ἐκτελέσεως, στά ὁλοκαυτώματα, στά συσσίτια, στίς διαμαρτυρίες.

Οἱ Στρατιωτικοί Ἱερεῖς
Μία ἀπό τίς πολλές πτυχές τῆς ἀνεκτίμητης προσφορᾱς τῆς Ἐκκλησίας μας στό Ἔθνος εἶναι καί αὐτή τῆς συμβολῆς καί προσφορᾱς τῶν Στρατιωτικῶν Ἱερέων καί στόν Ἀγώνα τοῦ 1940. Πρόκειται γιά τίς περιπτώσεις τῶν Κληρικῶν ἐκείνων πού κλήθηκαν νά ὑπηρετήσουν τήν Πατρίδα στήν περίοδο τοῦ Β! Παγκοσμίου Πολέμου, ὡς μόνιμοι ἤ ὡς ἔφεδροι Στρατιωτικοί Ἱερεῖς ἤ ὡς ἐθελοντές, ὑπερβαίνοντας τά εἰρηνικά τους καθήκοντα ὑπέρ βωμῶν καί ἑστιῶν, ὑπέρ Πίστεως καί Πατρίδος. Ἀποστολή τους ἦταν νά εὑρεθοῦν κοντά στόν Ἕλληνα Στρατιώτη πού ἀγωνιζόταν ἡρωικά γιά τήν ἐλευθερία τῆς Πατρίδος, τήν ἀξιοπρέπεια καί τή διάσωση τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου, ἐφαρμόζοντας τόν εὐαγγελικό λόγο " ὁ ποιμήν ὀ καλός τήν ψυχήν αὐτοῦ τίθησιν ὑπέρ τῶν προβάτων ". Ἡ Ἐκκλησία ἐγνώριζε τήν συμβολή καί τόν σπουδαῖο ρόλο τῶν Στρατιωτικῶν Ἱερέων καί κατά τίς κρίσιμες ὥρες πού διερχόταν τό Ἔθνος καί γιά νά ἐνισχύση τά στρατευμένα παιδιά τῆς Ἑλλάδος ἀπέστειλε στό Μέτωπο Διακόνους, Ἐφημερίους καί Ἱεροκήρυκες. Ἀπό ἐκείνους τούς Στρατιωτικούς Ἱερεῖς πολλοί ἦσαν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι μέ τό θυσιαστικό τους παράδειγμα καί τήν πνευματική τους δράση, ἔπεσαν ὑπέρ τῆς Πατρίδος, ἔγιναν ζωντανά παραδείγματα αὐταπαρνήσεως καί ἐλευθερίας καί συνέβαλλαν ἀποφασιστικά τόσο στήν ἐνίσχυση τοῦ ἠθικοῦ τῶν στρατιωτῶν, ὅσο καί στή νικηφόρα ἔκβαση τῶν πολεμικῶν ἐπιχειρήσεων.

Ἡ Συμβολή τῶν Ἱ. Μονῶν
Τά Μοναστήρια τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος, ἀλλά καί τῶν Ἐκκλησιῶν Κρήτης καί Δωδεκαννήσου, καθώς ἐπίσης καί τοῦ Ἁγ. Ὄρους, ἐκτός ἀπό τόποι προσευχῆς γιά τήν εὐόδωση τοῦ Ἀγώνα, ἀνέπτυξαν καί ἔντονη ἐθνική δράση καθώς ἀπέβησαν καταφύγια, τόποι συγκεντρώσεως καί ἀνεφοδιασμοῦ γιά τούς ἄνδρες τῶν Ἀντιστασιακῶν Ὁμάδων. Ἐκεῖ εὕρισκαν περίθαλψη, φιλοξενία, φαγητό καί ἀπ' ἐκεῖ φυγαδεύονταν. Ἄν δέν ὑπήρχαν τά μοναστήρια, ἴσως νά μήν εἶχε ἀναπτυχθῆ καί ἐνισχυθῆ ἡ Ἐθνική Ἀντίσταση. Ἦσαν τά κέντρα πού καλλιεργοῦσαν συνεχῶς τό πατριωτικό αἴσθημα τοῦ Λαοῦ. Αὐτό τό ἐγνώριζαν καί οἰ Ἀρχές Κατοχῆς, πού ὄχι μόνον διαμαρτύρονταν συνεχῶς πρός τήν Ἐκκλησία γιά τήν ἀντιστασιακή δράση τῶν Μονῶν, ἀλλά πολλές φορές, προέβαιναν σέ ἐπιθετικές ἐνέργειες ἐναντίον τους, τίς πυρπολοῦσαν, ἔκλεβαν τά κειμήλιά τους καί στή συνέχεια συνελάμβαναν, ἐφυλάκιζαν ἤ ἐκτελοῦσαν τούς Μοναχούς.

Ἐπιλογος

Χωρίς νά παραγνωρίζουμε τή σημασία τοῦ ἐνόπλου ἀγῶνος κατά τῶν Κατακτητῶν ἐκ μέρους τῶν Ἀνταρτικῶν Ὁμάδων πάνω στά βουνά, στόν ὁποῖο ἔχει τή μετοχή της καί ἡ Ἐκκλησία μέ στελέχη ὅλων τῶν βαθμίδων τοῦ Κλήρου, ἐπιθυμοῦμε νά ὑπομνήσομε γιά ἄλλη μιά φορά, ἐπίσημα καί ὑποβλητικά, ὅτι στά δύσκολα ἐκεῖνα χρόνια πού τό Ἔθνος βασανιζόταν κάτω ἀπό τήν τριπλή Κατοχή, τόν μεγάλο Σταυρό τοῦ Μαρτυρίου ἀνέλαβε νά φέρη στούς ὤμους της ἡ Ἐκκλησία ὡς χρέος ἀπέναντι στήν ἱστορία της καί ὡς δεῖγμα στοργῆς της ἀπέναντι στά πάσχοντα παιδιά της. Καί εἶναι χρέος μας αὐτή τήν ἀλήθεια νά τήν διαλαλήσουμε γιά λόγους ἱστορικῆς δικαιοσύνης καί αἰώνιας μνήμης τῶν ἀθανάτων ἐκείνων μορφῶν πού πρωταγωνίσθησαν στόν ἰδιότυπο ἐκεῖνο ἀγῶνα τῆς Ἐκκλησίας.

Η αιματηρή δεκαετία 1940 - 1949

KOBAAGDI@HOTMAIL.COM (KOSTAS) — Mon, 26 Oct 2015 00:59:00 +0200

Βήμα – βήμα ως την επίθεση:
Το καλοκαίρι του 1940, η Ευρώπη ζούσε την γερμανική λαίλαπα του κεραυνοβόλου πολέμου και η Ελλάδα υπέμενε τις ιταλικές προκλήσεις. Λιγόστεψαν μετά τον τορπιλισμό της «Έλλης» στην Τήνο. Ο Χίτλερ δυσφορούσε. Και δυσφορούσε, επειδή ήθελε να ρίξει όλο το βάρος στη μάχη της Αγγλίας, ενώ για τα Βαλκάνια σχεδίαζε συνολική ρύθμιση. Ο Μουσολίνι δεν μπορούσε να παραβλέψει τον βόρειο εταίρο, πολύ περισσότερο που, για τις 27 Σεπτεμβρίου του 1940, προγραμματιζόταν (και πραγματοποιήθηκε) η υπογραφή του τριμερούς συμφώνου ανάμεσα στη Γερμανία, την Ιταλία και την Ιαπωνία. Στον στρατηγό Βισκόντι Πράσκα, όμως, είχαν δοθεί εντολές να επεξεργαστεί ένα σχέδιο εισβολής στην Ελλάδα. Και είχαν μεταφερθεί στην Αλβανία 30.000 άνδρες.
Στις 4 Οκτωβρίου, ο Χίτλερ κι ο Μουσολίνι συναντήθηκαν στα (από το 1938) γερμανοϊταλικά σύνορα, στη διάβαση Μπρένερ των Άλπεων. Συζήτησαν αναλυτικά για το τι πρέπει να γίνει με την Ελλάδα. Ο Χίτλερ προτιμούσε διπλωματική πίεση και κατάληψη της Κρήτης. Επέμενε σε μια συνολική ρύθμιση που θα περιλάμβανε και τη Γιουγκοσλαβία. Και λησμόνησε να πει στον Μουσολίνι τα σχέδιά του για τη Ρουμανία. Ο ντούτσε τα έμαθε από το ραδιόφωνο στις 7 Οκτωβρίου: Η Ρουμανία κυριεύτηκε «για να προστατευτούν τα πετρέλαιά της από τους Άγγλους». Εξοργίστηκε.
Ο στρατηγός Βισκόντι Πράσκα ειδοποιήθηκε να βρίσκεται στη Ρώμη στις 14 Οκτωβρίου. Εκεί, έμαθε πως θα μετείχε σε σύσκεψη στο ιδιαίτερο γραφείο του Μουσολίνι την επομένη, 15 του μήνα. Βρήκε να τον περιμένουν ο ντούτσε, ο υπουργός Εξωτερικών κόμης Γκαλεάτσο Τσιάνο, ο στρατάρχης Πέτρος Μπαντόλιο κι όλοι οι στρατηγοί του επιτελείου. Ανέπτυξε το σχέδιό του «Εμεργκέντσα Γκ.»:
Εκατό χιλιάδες άνδρες θα ρίχνονταν στα ελληνοαλβανικά σύνορα ταυτόχρονα με μιαν επίθεση των Βουλγάρων στη Μακεδονία, ενώ η μεραρχία Μπάρι θα έκανε απόβαση στην Κέρκυρα και θα κυρίευε διαδοχικά Κεφαλληνία και Ζάκυνθο. Το σχέδιο εγκρίθηκε, ο Τσιάνο ανέλαβε να στήσει την αφορμή κι ο Μουσολίνι έστειλε γράμμα στον βασιλιά Βόρι της Βουλγαρίας. Ημέρα Χ ορίστηκε η 26 Οκτωβρίου. Λίγες μέρες αργότερα, αναβλήθηκε για τις 28, επειδή καθυστερούσε η προώθηση των ανδρών στα σύνορα.
Η πρώτη απογοήτευση για τον Μουσολίνι ήρθε από τον βασιλιά της Βουλγαρίας: Πολύ θα ήθελε λίγη Μακεδονία αλλά φοβόταν πιθανή επέμβαση της Τουρκίας. Ο Μουσολίνι αποφάσισε να προχωρήσει χωρίς αυτόν. Στις 22 Οκτωβρίου, ο Τσιάνο άρχισε να συντάσσει το τελεσίγραφο. Στις 23, ο Έλληνας πρεσβευτής στη Ρώμη ειδοποίησε την Αθήνα πως οι Ιταλοί σκόπευαν να επιτεθούν ανάμεσα στις 25 και στις 28 του μήνα. Στις 24, ένα στημένο επεισόδιο έγινε στους Αγίους Σαράντα: Η αφορμή, που ο Τσιάνο είχε υποσχεθεί.
Στις 25 Οκτωβρίου, έφτασε στην Αθήνα ο Αντόνιο Πουτσίνι για την πρεμιέρα στο Εθνικό θέατρο της «Μαντάμ Μπατερφλάι» του διάσημου πατέρα του, Τζιάκομο. Στις 26, ο πρεσβευτής της Ιταλίας στην Ελλάδα έδινε δεξίωση στην πρεσβεία «με σκοπό τη σύσφιγξη των ελληνοϊταλικών σχέσεων και την καλλιτεχνική συνεργασία», ενώ την ίδια ώρα άνθρωποί του αποκρυπτογραφούσαν το ιταλικό τελεσίγραφο. Στις 27, η μεραρχία Μπάρι επιβιβάστηκε στα οπλιταγωγά, που δεν απέπλευσαν, επειδή υπήρχε θαλασσοταραχή. Η απόβαση στην Κέρκυρα αναβλήθηκε για την 1^η Νοεμβρίου, οπότε ματαιώθηκε οριστικά.
Στις 3 τα ξημερώματα, 28 Οκτωβρίου του 1940, ο Ιταλός πρεσβευτής επέδωσε το τελεσίγραφο. Λίγο αργότερα, οι ιταλικές δυνάμεις ξεκίνησαν την εισβολή. Οι πρώτες κανονιές πήγαν στον βρόντο: Έβρεχε κατακλυσμιαία στα σύνορα κι οι σκοποί τις νόμισαν για βροντές κι αστραπές.

Ιταλική εισβολή στην Ήπειρο:
Ο Μουσολίνι είχε κάθε λόγο να είναι σίγουρος για τη νίκη, όταν εκδηλώθηκε η ιταλική επίθεση στην Ήπειρο. Οι δυνάμεις του είχαν κυριεύσει τη βρετανική Σομαλία, απειλούσαν το βρετανικό Σουδάν, προέλαυναν στη Λιβύη και στρίμωχναν τους Βρετανούς στη Μάρσα Ματρούχ. Στην Αλβανία, 100.000 άνδρες, 135 πυροβολαρχίες, 150 άρματα μάχης, 18 ίλες ιππικού, άγνωστος αριθμός Αλβανών ατάκτων και 400 αεροπλάνα είχαν απέναντί τους όχι τους πάνοπλους Άγγλους αλλά 35.000 Έλληνες με την επιστράτευση σε εξέλιξη όταν άρχισε η εισβολή και με 40 πυροβολαρχίες. Τα συνολικά 140 ελληνικά αεροπλάνα έπρεπε να καλύπτουν ολόκληρη τη χώρα. Κι απέναντι στον ιταλικό στόλο, η Ελλάδα παρέτασσε 16 σκάφη, από τα οποία το ένα ήταν ο βραδυκίνητος παλιωμένος «Αβέρωφ». Κι από τα οκτώ αντιτορπιλικά, τα μισά είχαν φάει τα ψωμιά τους, ενώ και τα έξι υποβρύχια έπρεπε να βρίσκονται στα μουσεία.
Την πρώτη μέρα, οι Ιταλοί προχώρησαν καθώς οι άνδρες των φυλακίων της προκάλυψης αποσύρονταν στη γραμμή άμυνας που είχε καθορίσει η μεραρχία. Ο στρατηγός Βισκόντι Πράσκα σκόπευε να δράσει κεραυνοβόλα περνώντας από το Καλπάκι, βόρεια από τα Γιάννενα. Μόνο που το Καλπάκι είχε διαλέξει και η ελληνική μεραρχία ως την πιο κατάλληλη θέση για να αποκρούσει τον εχθρό. Τη νύχτα 29 προς 30 Οκτωβρίου, όλα τα ελληνικά τμήματα είχαν μπει στην ορισμένη από πριν γραμμή άμυνας. Όταν ξημέρωσε, οι Ιταλοί σκάλωσαν. Καμουφλαρισμένες πυροβολαρχίες χτυπούσαν «όχι ιδιαίτερα πυκνά αλλά με μεγάλη ευστοχία», όπως σημείωσε ο Πράσκα. Η κύρια προσπάθεια των Ιταλών έγινε στις 31 Οκτωβρίου. Σκάλωσαν γι’ άλλη μια φορά. Σε πλάτος 260 χλμ., το μέτωπο άντεξε.
Και ξαφνικά, στην αλβανική παραλία όπου οι Ιταλοί αποβιβάζονταν ήσυχοι, παρουσιάστηκαν δυο αντιτορπιλικά. Το «Σπέτσαι» και το «Ψαρά». Ύψωσαν την ελληνική σημαία κι άρχισαν να βομβαρδίζουν. Ο βομβαρδισμός κράτησε μιάμιση ώρα. Μετά, πάντα σημαιοστολισμένα, τα ελληνικά πλοία αποχώρησαν ανενόχλητα. Την επομένη, ο Μουσολίνι αποφάσιζε ν’ αναβάλει την απόβαση στην Κέρκυρα. Η μεραρχία Μπάρι διατάχτηκε να πάει στην Πίνδο. Η γενική επίθεση των Ιταλών προσδιορίστηκε για τις 2 του μήνα. Αποκρούστηκε, όπως θ’ αποκρουόταν και η νέα γενική επίθεση, στις 4 Νοεμβρίου. Στις 8, ο Μουσολίνι αντικατέστησε τον Πράσκα.

Η ελληνική αντεπίθεση:
Στις αρχές Νοεμβρίου του 1940, οι Ιταλοί βρίσκονταν μέσα στο ελληνικό έδαφος στην Ήπειρο αλλά μπροστά από τη γραμμή της ελληνικής άμυνας. Η γενική τους επίθεση (4 Νοεμβρίου) απέφερε τη διάσπαση του ελληνικού μετώπου στην παραλία. Δεν προχώρησαν όμως, καθώς η γραμμή Καλπάκι - Γραμπάλα αντιστεκόταν σθεναρά. Νέα γενική επίθεση στις 7 του μήνα έβαλε κύριο στόχο το Καλπάκι και τη Γραμπάλα. Αν τα έπαιρναν, θα μπορούσαν να προχωρήσουν.
Το Καλπάκι άντεξε με ηρωική άμυνα. Το ύψωμα της Γραμπάλας έπεσε. Δεν πρόλαβαν να χαρούν οι Ιταλοί. Μεσάνυχτα ξέσπασε η ελληνική αντεπίθεση με την ξιφολόγχη. Όταν έφεξε 8 του μήνα, η Γραμπάλα ήταν πάλι στα χέρια των Ελλήνων. Ένα πρωινό τηλεγράφημα, την ίδια μέρα, πληροφορούσε τον στρατηγό Πράσκα πως είχε αντικατασταθεί. Δέκα μόλις μέρες μετά την ιταλική εισβολή, ο αμυντικός πόλεμος είχε τελειώσει για τους Έλληνες. Στις 12 Νοεμβρίου, το μέτωπο στην Ήπειρο ανέλαβε το Α’ Σώμα στρατού. Από τις 14, άρχισε αναγνωριστικές επιχειρήσεις. Τα σημάδια ήταν ευνοϊκά. Οι Ιταλοί έχαναν τις θέσεις τους, τη μια μετά την άλλη.
Στις 18 Νοεμβρίου του 1940, η διαταγή του διοικητή της 8ης ελληνικής μεραρχίας υποστράτηγου Κατσιμήτρου έλεγε:
«Ήλθαν η ευλογημένη υπό του θεού ημέρα κατά την οποίαν θα εκδιώξωμεν τον εχθρόν εκ του πατρίου εδάφους (...). Η μεραρχία αναλαμβάνει από σήμερον γενικήν αντεπίθεσιν εφ' ολοκλήρου του μετώπου».
Η κραυγή «Αέρα» συγκλόνισε τα ηπειρωτικά βουνά. Οι ιταλικές θέσεις ανατράπηκαν. Καθώς ξημέρωνε 19 Νοεμβρίου, οι Ιταλοί βρίσκονταν στις θέσεις που κατείχαν πριν από τις 28 Οκτωβρίου. Και πια έπρεπε να τις υπερασπιστούν. Στους Έλληνες χαμογελούσε κιόλας η Κορυτσά.
Νέα ελληνική επίθεση ξέσπασε στις 2 το μεσημέρι, 21 Νοεμβρίου του 1940. Αυτή τη φορά, ο στρατός προέλαυνε μέσα στη Βόρεια Ήπειρο, στις βουνοκορφές πλάι στα σύνορα Αλβανίας - Γιουγκοσλαβίας. Το πρώτο ύψωμα πάρθηκε με την ξιφολόγχη. Το ίδιο και το δεύτερο. Οι Ιταλοί το ξαναπήραν και το ξανάχασαν. Το πρώτο χιόνι εμπόδιζε τη δράση. Όμως, ως τη νύχτα, ολόκληρος ο ορεινός όγκος είχε πέσει στα ελληνικά χέρια. Το σκοτάδι δεν εμπόδισε τους Έλληνες να συνεχίσουν την προέλαση. Ξημέρωμα 22 Νοεμβρίου, βρέθηκαν να έχουν μπροστά τους τον κατήφορο της πλαγιάς. Στάλθηκαν αναγνωριστικές περιπολίες. Οι Ιταλοί είχαν χαθεί.
Γιουγκοσλάβοι των συνόρων έλυσαν το μυστήριο: Μια ατέλειωτη ιταλική φάλαγγα κινιόταν από την Κορυτσά προς πιο βόρεια σημεία. Υποχωρούσαν. Ο ελληνικός στρατός μπορούσε να προχωρήσει σε όλο το πλάτος του μετώπου. Χωριά και κωμοπόλεις κυριεύονταν δίχως μάχη. Νύχτωνε, όταν στην πλαγιά, στα πόδια των Ελλήνων, φάνηκαν να λαμπυρίζουν τα φώτα της Κορυτσάς. Οι στρατιώτες διατάχτηκαν να σταματήσουν. Προχωρούσαν 27 ώρες χωρίς σταματημό. Δε γινόταν να μπουν σ’ αυτό το χάλι, στην πρώτη ελληνική πόλη της Βόρειας Ηπείρου που τύχαινε στο διάβα τους αφότου πέρασαν τα σύνορα. Θα έμπαιναν ξεκούραστοι το επόμενο πρωί.
Αλλά στην Κορυτσά τους περίμεναν. Ίσως κάποιοι θα μπορούσαν να προηγηθούν. Διατάχτηκαν ένα τάγμα κι ένας λόχος να κυριεύσουν την πόλη. Ξεκίνησαν αγώνα δρόμου, ποιος θα είχε την τιμή να φτάσει πρώτος. Έφτασαν μαζί λίγο πριν από τις 6. Στην Κορυτσά, γινόταν χαλασμός. Όπως στα 1912.
Το τάγμα ανέφερε στον συνταγματάρχη. Ο συνταγματάρχης ανέφερε στη μεραρχία:
«Ώραν 17.45 σήμερον το υπ' εμέ απόσπασμα εισελθόν Κορυτσάν ελευθέρωσε ταύτην».
Η μεραρχία ανέφερε στο γενικό στρατηγείο. Υπήρχαν κι άλλες αναφορές εκεί. Το ανακοινωθέν στην Αθήνα μεταδόθηκε από το ραδιόφωνο, που πανηγύριζε:
«Κορυτσά, Φιλιάται, Λεσκοβίκιον ελευθερώθησαν σήμερον».
Αλλά και το ιταλικό ραδιόφωνο πανηγύριζε:
«Οι Έλληνες μπήκαν στην Κορυτσά. Τους αναγκάσαμε να έρθουν σε μέρος, που εμείς επιλέξαμε για να δώσουμε τη μάχη και να τους συντρίψουμε».
Κανένας, όμως, δεν άκουγε ιταλικό ραδιόφωνο εκείνο το βράδυ. Στην Αθήνα, ξενυχτούσαν πανηγυρίζοντας. Στην Κορυτσά, κοιμούνταν ήρεμα, να ξυπνήσουν πρωί. Το ξημέρωμα, 23 Νοεμβρίου του 1940, όλοι ήταν στο πόδι. Και η πόλη πνιγμένη στη γαλανόλευκη. Ο ελληνικός στρατός μπήκε με βήμα παρέλασης.
Το Πόγραδετς πάρθηκε στις 30 Νοεμβρίου. Το Δελβίνο στις 5 Δεκεμβρίου. Στις 6, οι Άγιοι Σαράντα. Στις 8, το Αργυρόκαστρο. Στις 22, η Χιμάρα. Οι Ιταλοί οχυρώνονταν στον Αυλώνα, στην παραλία, και στο Τεπελένι, πιο ανατολικά.

Η εαρινή επίθεση:
Η μεγάλη ιταλική εαρινή επίθεση προετοιμάστηκε συστηματικά από τα μέσα Ιανουαρίου. Ήταν η τελευταία ελπίδα του Μουσολίνι. Σε έκθεσή του προς τον βασιλιά της Ιταλίας, έγραφε: «Οφείλουμε να έχουμε τουλάχιστο μία στρατιωτική επιτυχία, πριν ν' αρχίσουν οι Γερμανοί την επίθεσή τους, τον Απρίλη». Στις 23 του Φεβρουαρίου, σε λόγο του στη Ρώμη, έλεγε: «Το τελευταίο έρεισμα της Μεγάλης Βρετανίας στην Ευρώπη ήταν και είναι η Ελλάδα. Ήταν απαραίτητο να αντιμετωπίσουμε την Ελλάδα. Σε λίγο, θα έρθει η άνοιξη και επειδή η άνοιξη είναι η δική μας (δηλαδή, των φασιστών) εποχή, όλα θα μας έρθουν ρόδινα».
Στις αρχές Μαρτίου κι ενώ τα γερμανικά στρατεύματα απλώνονταν στη Βουλγαρία, έφτασε ο ίδιος στην Αλβανία για να παρακολουθήσει από κοντά τις επιχειρήσεις. Κύριος στόχος, η διάσπαση του μετώπου σε μια γραμμή έξι χιλιομέτρων από την Γκλάβα ως το Μπούμπεσι. Ειδικός στόχος, το ύψωμα 731. Αν το έπαιρναν, θα προχωρούσαν. Όμως, δεν το πήραν. Η πολυδιαφημισμένη εαρινή επίθεση του Μουσολίνι (βλ. [ ελληνικά θέματα ] «Η «Εαρινή επίθεση» του Μουσολίνι») ξεκίνησε στις 9 Μαρτίου κι έσβησε στις 25 του ίδιου μήνα.

Το τέλος του εμφυλίου:
Το μέτωπο στην Αλβανία κατέρρευσε μετά την γερμανική εισβολή στη Μακεδονία. Η κατοχή διάρκεσε ως τον Οκτώβριο του 1944. Την ακολούθησε ο εμφύλιος.
Στις 24 Δεκεμβρίου του 1947, ο παράνομος ραδιοσταθμός του ΚΚΕ ανάγγειλε τη συγκρότηση της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης («κυβέρνησης του βουνού»), με πρωθυπουργό τον Μάρκο Βαφειάδη. Τον κυβερνητικό στρατό ανέλαβε ο αρχιστράτηγος Αλέξανδρος Παπάγος. Το 1948 βρήκε τον δημοκρατικό στρατό να σημειώνει επιτυχίες έχοντας δύναμη 26.000 άνδρες έναντι των 220.000 του τακτικού στρατού. Ήδη, όμως, τα βόρεια σύνορα έκλειναν. Αν πιστέψουμε τον Γιουγκοσλάβο Μίλοβαν Τζίλας, με διαταγή του Στάλιν. Από το καλοκαίρι, ο τακτικός στρατός πετύχαινε μεγάλες αλλ’ όχι καθοριστικές νίκες στη Ρούμελη και στον Γράμμο. Το φθινόπωρο του 1948, ο δημοκρατικός στρατός ξαναγύρισε στις νίκες κι οχυρώθηκε στο Βίτσι ελέγχοντας τη βορειοδυτική και τη δυτική Ελλάδα ως τη Ρούμελη. Επιθέσεις στη Νάουσα, την Καρδίτσα, το Καρπενήσι και τη Φλώρινα έδειξαν πως ο δημοκρατικός στρατός εξακολουθούσε να διαθέτει δύναμη, παρά τις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις στην Πελοπόννησο.
Η μεταστροφή άρχισε ραγδαία με την είσοδο του 1949. Ο Τίτο είχε αποκηρυχτεί από την Κομινφόρμ, ενώ στην Ελλάδα (21 Ιανουαρίου) σχηματίστηκε κυβέρνηση «ευρυτάτης συνεργασίας» με πρωθυπουργό τον Θεμιστοκλή Σοφούλη που πέθανε και τον διαδέχτηκε (24 του Ιουνίου) ο Αλέξανδρος Διομήδης. Στις 4 Φεβρουαρίου (1949), ο ραδιοσταθμός του ΚΚΕ ανάγγειλε την καθαίρεση του Μάρκου Βαφειάδη και την αντικατάστασή του από τον γενικό γραμματέα, Νίκο Ζαχαριάδη. Ο δημοκρατικός στρατός νικήθηκε σε συνεχείς μάχες (Μάρτιος), στα Κερδύλια, στον Βάλτο, στην Άρτα και στον Αχελώο. Νέες ήττες ακολούθησαν από τον Μάιο στη Ρούμελη και στη Θεσσαλία.
Χωρίς εφόδια, με κλεισμένα τα σύνορα προς την Γιουγκοσλαβία και με την Αλβανία να αφοπλίζει όποιον περνούσε τα σύνορά της, εκτεθειμένος στην αεροπορία, που κυριαρχούσε στον αέρα, ο δημοκρατικός στρατός υποχώρησε στην Πίνδο. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Αθήνας, 4.700 άνδρες και γυναίκες οχυρώθηκαν στον Γράμμο και 6.700 στο Βίτσι. Απέναντί τους, επτά μεραρχίες, δυο ανεξάρτητες ταξιαρχίες, δέκα τάγματα της εθνοφρουράς, συντάγματα πυροβολικού και αεροπορία. Στον Γράμμο, η μάχη ξεκίνησε στις 2 και τέλειωσε στις 16 Αυγούστου. Νεκροί κατά την Αθήνα, 256 του κυβερνητικού στρατού και 1.182 των ανταρτών. Μεσολάβησε η μάχη στο Βίτσι. Έπεσε με τους κομμουνιστές να μετακινούνται στον Γράμμο. Η εκεί τελική επίθεση ξεκίνησε στις 25 Αυγούστου με θεατές τον βασιλιά Παύλο και τον Αμερικανό αντιστράτηγο Βαν Φλιτ. Πενήντα νεοαφιχθέντα αμερικανικά μαχητικά αεροπλάνα κάθετης εφόρμησης δοκιμάστηκαν στην πράξη. Στις 29 του μήνα, ο Γράμμος έπεσε. Στοίχισε 243 νεκρούς του κυβερνητικού στρατού και 900 των ανταρτών, κατά την ανακοίνωση της Αθήνας. Ο εμφύλιος είχε τελειώσει. Όχι όμως κι ο διχασμός.
Στις 5 Ιανουαρίου 1950, πρωθυπουργός ανέλαβε ο Τζον Θεοτόκης. Η άρση του στρατιωτικού νόμου δημοσιεύτηκε στις 9 Φεβρουαρίου του 1950. Οι εκλογές (22 Μαρτίου του 1951) ανέδειξαν κυβέρνηση με εναλλασσόμενους πρωθυπουργούς τον Νικόλαο Πλαστήρα και τον Σοφοκλή Βενιζέλο. H Ελλάδα μπήκε στο ΝΑΤΟ στις 15 Μαΐου του ίδιου χρόνου (η απόφαση της Βουλής, 18 Φεβρουαρίου του 1952). Ο Νίκος Ζαχαριάδης καταδικάστηκε ερήμην σε θάνατο (1953). Αυτοκτόνησε στη Σοβιετική Ένωση. Το ΚΚΕ νομιμοποιήθηκε το 1974, αμέσως μετά τη μεταπολίτευση.

ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΟΙ ΙΔΙΩΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΝΤΟΠΙΟΛΑΛΙΕΣ

KOBAAGDI@HOTMAIL.COM (KOSTAS) — Mon, 26 Oct 2015 00:45:00 +0200

-Α-

· Αλάργα = Μακριά

· Αλυσσίβα (η) = σταχτόνερο

· Αλυχτάω = γαυγίζω

· Αμπόχνω = σπρώχνω

· Αργέλογος (ο) = χοντρό κόσκινο

· Αστρέχα (η) = μικρό αποστραγγιστικό αυλάκι.

-Γ-

· Γάνα (η) = μελανιά

· Γιάτο για = Νάτο, δες το

· Γκριτσιλάγκος (ο) = λάρυγγας

-Ζ-

· Ζαποστασιά (η) = αναψυχή

· Ζάρκος (ο) = γυμνός

-Κ-

· Κόκοττος (ο) = πετεινός

· Κοκώνι (το) = μικρόσωμο σκυλί

· Κουκαλήτσι (το) = κουκούτσι

· Κουκουμέλες (οι) = μανιτάρια

· Κραίνω = μιλάω

-Λ-

· Λακάω = φεύγω

· Λουφάζω = σιωπώ, μαζεύομαι

-Μ-

· Μαξούμι (το) = νήπιο

· Μαυλίζω = προσκαλώ ζώο

· Μπλουμάτσα (η) = το στρώμα του κρεβατιού.

· Μπουραζάνα (η) = σαλβάρι, πλατύ ρούχο

-Ν-

· Νίλα (η) = συμπάθεια

· Ντιπ = τελείως.

-Π-

· Παιδί = αγόρι

· Παρασάνταλος (ο) = άσχημος άνθρωπος, ολιγονούς

· Πατριτζιάνα (η) = μελιτζάνα

· Πλακίδα (η) = πουλάδα

· Πρατίνα (η) = προβατίνα

-Σ-

· Σαρμανίτσα (η) = κούνια

· Σερκό (το) = αρσενικό

· Σκούπρα (τα) = σκουπίδια

· Σκουτιά ή σκτιά (τα) = ρούχα

· Στέρφο (το) = στείρο

-Τ-

· Τηράω = παρατηρώ

· Τριχιά (η) = χονδρό σκοινί

· Τσαούλι (το) = σαγόνι

· Τσίρνιασα = ανατρίχιασα.

· Τσοπέλα ή τσαπέλα (η) = αποξηραμένα σύκα

· Τσούπρα (η) = κορίτσι

-Χ-

· Χαζίρι = φόρεσα τα ρούχα μου, ντύθηκα.

· Χαλασιά (η) = καταστροφή

· Χαλεύω = ζητώ

· Χαμπέρια (τα) = οι ειδήσεις, τα γεγονότα.

· Χουγιάζω = φωνάζω

ΜΙΑ ΑΓΝΩΣΤΗ ΛΙΜΝΗ ΜΕ ΙΔΙΑΙΤΕΡΟ ΦΥΣΙΚΟ ΚΑΛΟΣ ΛΙΜΝΗ ΠΟΥΡΝΑΡΙΟΥ ΑΡΤΑ

KOBAAGDI@HOTMAIL.COM (KOSTAS) — Tue, 20 Oct 2015 11:39:00 +0300

Φράγμα Πουρναρίου

Κατά την περίοδο 1966-1972 πραγματοποιήθηκαν από ξένους κυρίως οίκους και την ΔΕΗ διάφορες έρευνες και μελέτες για την αξιοποίηση των υδάτινων πόρων διαφόρων ποταμών μαζί και του Αράχθου.Κατά την περίοδο κατασκευής του φράγματος 1976-1980 ο ποταμός στο σημείο κατασκευής είχε εκτραπεί στην σήραγγα εκτροπής, πού είχε κατασκευαστεί στο δεξιό αντέρεισμα για να ξεκινήσουν οι εργασίες θεμελίωσης εντός της κοίτης του ποταμού. Ή σήραγγα ήταν πεταλοειδούς διατομής, με εσωτερική διάμετρο 10.5 μ. και είχε μήκος περίπου 700 μ. Η κατασκευή της έγινε κατά την περίοδο 1973-76. Στις 10 Ιανουαρίου 1981 μετά την κατασκευή τού φράγματος έγινε ή οριστική έμφραξη της σήραγγας και έτσι ξεκίνησε να γεμίζει πλέον ο ταμιευτήρας τού φράγματος.

Τα κύρια χαρακτηριστικά του ταμιευτήρα είναι ο μέγιστος όγκος αποθηκεύσεως των 865 εκατομμυρίων μ3, η ανώτατη στάθμη πλημμυρών είναι στα 126μ και η ανώτατη και κατώτατη στάθμη λειτουργίας για την παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας είναι σε υψόμετρο 120μ και 100μ αντίστοιχα.
Το χωμάτινο φράγμα είναι συνολικού όγκου 9.000.000 μ2 . Η ονομαστική στέψη του βρίσκετε σε ύψος 128μ και το μέγιστο ύψος του από την θεμελίωση του πυρήνα φτάνει στα 107μ. Το πλάτος του στην κορυφή υπερβαίνει τα 10μ και το πλάτος του φράγματος στην βάση του (φυσική κοίτη του ποταμού) είναι 450μ. Το μήκος του φράγματος στην κορυφή είναι 580μ..Η λίμνη έχει επιφάνεια 18.3 τ.χλμ., μέγιστο μήκος τα 17.7 χλμ. και μέγιστο πλάτος τα 7.3 χλμ

Στο δεξιό αντέρεισμα τού φράγματος βρίσκεται ο υπερχειλιστής για τον έλεγχο των πλημμυρών τού ποταμού.Η παροχετευτικότητα τού εκχειλιστή για την πλημμύρα μελέτης φτάνει μέχρι τα 6.100μ3/δλ. Ή υδραυλική συμπεριφορά του εκχειλιστή μελετήθηκε σε υδραυλικό ομοίωμα από το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο.

Φράγμα Πουρναρίου Ι & ΙΙ

Το συγκρότημα εργοστασίου για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, περιλαμβάνει τρεις κατακόρυφες μονάδες στροβίλων francis ύψους πτώσεως μελέτης 68 μ. και ονομαστικής ισχύος παραγωγής 100mw η κάθε μια. Από τις 10 Ιανουαρίου 1981 άρχισε η πλήρωση του ταμιευτήρα και από 10 Μαρτίου 1981 ετέθη σε δοκιμαστική λειτουργία η πρώτη μονάδα,ακολουθούν τα επίσημα εγκαίνεια στις 29/3/1981. Η λειτουργία των επόμενων δύο μονάδων ξεκινάει τον Μάιο και Ιούλιο του 1981 αντίστοιχα.

Σχετικά εδώ ρεπορτάζ της εποχής από το Εθνικό Οπτικοακουστικό Αρχείο.

Α.Η θεμελίωση και ουσιαστικά ή έναρξη κατασκευής του τεχνικού χωμάτινου αναχώματος του φράγματος γίνεται στις 12/9/1975.

Η θεμελίωση τού υδροηλεκτρικού έργου της ΔΕΗ στο Πουρνάρι της Άρτας έγινε από τον Πρωθυπουργό Κωνσταντίνο Καραμανλή,καθώς ήταν ένα από τα πρώτα μεγαλύτερα έργα της μεταπολίτευσης.

Το link που ακολουθεί συνδέεται με το Εθνικό Οπτικοακουστικό Αρχείο και μπορείτε να δείτε το σχετικό υλικό.
Η θεμελίωση του φράγματος Πουρναρίου στόν Άραχθο ποταμό.

Ο Πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Καραμανλής θεμελιώνει το μεγάλο υδροηλεκτρικό έργο της ΔΕΗ στο Πουρνάρι της Άρτας και γίνεται αντικείμενο θερμών εκδηλώσεων από το συγκεντρωμένο πλήθος. Στην τελετή παρίστανται επίσης ο Υπουργός Συντονισμού και Προγραμματισμού Παναγής Παππαληγούρας, ο Υπουργός Βιομηχανίας Κωνσταντίνος Κωνοφάγος, ο Υφυπουργός Βιομηχανίας Δημήτριος Καραϊσκάκης και άλλοι επίσημοι.

Β.Εγκαίνια του υδροηλεκτρικού έργου στο Πουρνάρι της Άρτας από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κωνσταντίνο Καραμανλή.

Το έργο τελειώνει μετά από πολλές ώρες δουλειάς και μεταφοράς χιλιάδων κυβικών φυσικών υλικών για την δημιουργία του υψηλού αναχώματος καθώς και του εργοστασίου παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.

Το επόμενο link συνδέεται με το Εθνικό Οπτικοακουστικό Αρχείο και μπορείτε να δείτε το σχετικό υλικό.

Το φράγμα σε λειτουργία

Βλέπουμε μια γενική άποψη του φράγματος και της τεχνικής λίμνης στο Πουρνάρι της Άρτας. Εξωτερική άποψη του υδροηλεκτρικού σταθμού Πουρναρίου της ΔΕΗ. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Καραμανλής να εγκαινιάζει το υδροηλεκτρικό έργο στο Πουρνάρι της Άρτας παρουσία διαφόρων επισήμων και πλήθους κόσμου. Ξενάγηση στους εσωτερικούς χώρους του υδροηλεκτρικού σταθμού Πουρναρίου. Ο Κων/νος Καραμανλής παρατηρεί μακέτα του υδροηλεκτρικού έργου και ξεναγείται στους εσωτερικούς χώρους του υδροηλεκτρικού σταθμού. Το φράγμα του Πουρναρίου ξεκινάει και επίσημα πλέον την λειτουργία του.

Μερικά ακόμη λόγια για το ποτάμι και το φράγμα.

Φράγμα Πουρναρίου

Ο ποταμός Άραχθος έχει μήκος 143 km . Τα νερά του καταλήγουν στον Αμβρακικό κόλπο. Πρόκειται για τον ποταμό που περνά κάτω από το θρυλικό γεφύρι της Άρτας. Οι πηγές του ξεκινούν από τα όρη Λάκμος, Μιτσικέλι, Μαυροβούνι, και από την οροσειρά των Τζουμέρκων. Τα φράγματα που έχουν κατασκευαστεί στον Άραχθο είναι αυτού του Πουρναρίου Ι και του Πουρναρίου ΙΙ. Το μεγάλο φράγμα Πουρνάρι Ι βρίσκεται 4,5 χιλιόμετρα πάνω από την Άρτα και η κατασκευή του έγινε για κυρίως για λόγους παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας στις αιχμές ενεργειακής ζήτησης, την ανάσχεση πλημμυρών, την αποθήκευση νερού για τις αρδευτικές ανάγκες του κάμπου.Ύστερα από την ολοκλήρωση του έργου μειώθηκε η τροφοδοσία του υπόγειου υδροφόρου ορίζοντα, που γινόταν με την κατείσδυση του επιφανειακού νερού στα κατώτερα στρώματα, με αποτέλεσμα να μειωθεί η διαθεσιμότητα των υπόγειων υδάτων και να αλλάξει ριζικά το υδρολογικό υπόστρωμα στην περιοχή από την έξοδο του φράγματος μέχρι τις εκβολές του ποταμού. Για το λόγο αυτό κοντά στη βάση του φράγματος Πουρνάρι Ι κατασκευάσθηκε το Πουρνάρι ΙΙ για να παίζει ρυθμιστικό ρόλο, ώστε να υπάρχει μια μόνιμη ροή νερού στην κοίτη ακόμα και το καλοκαίρι. Ίσως με μια σωστή διαχείριση να επιτευχθεί και ο σταδιακός εμπλουτισμός του υπόγειου υδροφόρου ορίζοντα της πεδινής ζώνης, με τις πολλές γεωτρήσεις πού υπάρχουν τώρα.

H Σμίξη πριν το Φράγμα

Η μεγάλη τεχνική λίμνη είναι αποτέλεσμα της δημιουργίας του φράγματος Πουρνάρι Ι αποτελεί το μεγαλύτερο φράγμα στην Ελλάδα (μετά από αυτό του Μόρνου), το δεύτερο στα Βαλκάνια σε όγκο και συγκρατεί τα νερά του Άραχθου ελέγχοντας και τη ροή του ποταμού, ο οποίος και περνά δίπλα από την πόλη της Άρτας μερικά χιλιόμετρα πιο κά τω στην φυσική ροή του για τον Αμβρακικό κόλπο.

Η λίμνη φιλοξενεί πολλές ποικιλίες ψαριών, όπως κυπρίνους, μπριάνες, άγρια πέστροφα, χέλι. Καταφύγιο βρίσκουν και πολλά πτηνά όπως πρασινοκέφαλες πάπιες αλκυόνες, ποταμοσφυριχτές κ.α.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προσεγγίζοντας τη λίμνη οδικώς από Πέτα προς Βουργαρέλι έχει όταν συναντάμε αριστερά τον παλαιό οικισμό της Κάτω Καλεντίνης, ο οποίος

Το δημοτικό σχολείο Κάτω Καλεντίνης

εγκαταλείφθηκε και καταποντίστηκε όταν δημιουργήθηκε το φράγμα Πουρναρίου. Στα τέλη της δεκαετίας του 1970 και στις αρχές της δεκαετίας του 1980 πολλοί οικισμοί που ήταν στο ποτάμι εγκαταλείφθηκαν,κατακλύστηκαν από τα νερά τού φράγματος.Στό οικισμό της Κάτω Καλεντίνης η πτώση της στάθμης της λίμνης που γίνεται ανά περιόδους αποκαλύπτει κάποια παλιά σπίτια και άλλα κτήρια δημιουργώντας ένα μυστήριο σκηνικό, με εντυπωσιακότερο όλων, το παλιό δημοτικό σχολείο που αποτελεί και το μεγαλύτερο αυτών.

Όνειρο απατηλό εδώ και χρόνια αποτελεί η δημιουργία περιμετρικού δρόμου γύρω από την λίμνη, η εύκολη πρόσβαση και η αξιοποίησή της έτσι ώστε να δώσει ζωή κάποια στιγμή στους παραλίμνιους οικισμούς.

ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ

KOBAAGDI@HOTMAIL.COM (KOSTAS) — Tue, 20 Oct 2015 11:19:00 +0300

Η συμβολή των Ηπειρωτών Ευεργετών στην αναβίωση των σύγχρονων Ολυμπιακών Αγώνων

Αισθάνομαι ιδιαίτερη συγκίνηση και, θα τολμούσα να πω δέος, σήμερα, διότι νιώθω πως δεν μιλώ μόνο σε σας αλλά ότι παρούσες εδώ, ανάμεσά μας, είναι οι μεγάλες ψυχές των Ευεργετών. Εις μνήμην αυτών των γενναίων, εις μνήμην των ανθρώπων που μας δίδαξαν με το ίδιο το παράδειγμά τους ποίος πρέπει να είναι ο Έλληνας, ανέβηκα στο βήμα σήμερα.

Και γι αυτό, τα τόσο ιδιαίτερα αισθήματά μου. Ποιος μπορεί να μιλήσει γι αυτούς, ποιος μπορεί να μιλήσει παρουσία των ψυχών αυτών, χωρίς να νιώθει μέγα το βάρος της ευθύνης και του χρέους στους ώμους του;

Η Ήπειρος, δεν είναι μια ακόμη περιοχή της Ελλάδος. Είναι η ίδια η καρδιά της. Γιατί την Ήπειρο τη στεφανώνουν τα παιδιά της, με την πιο μεγάλη ελληνική αρετή: την ευποιία. Είναι μια αρετή που τη βλέπουμε ήδη στα σπάργανα του Ελληνισμού: ο Όμηρος την υμνεί,1 την προσλαμβάνει όμως μόνον ως αγαθή συμπεριφορά προς τους συμπολίτες. Ο αρχαίος συμβουλεύει: «νίκησε του κακού την αγριότητα με τη δική σου ευποιία», με τη δική σου καλή πράξη2. Ακριβώς αυτό μας διδάσκει και ο Απόστολος Παύλος: «μηδενὶ κακὸν ἀντὶ κακοῦ ἀποδιδόντες· προνοούμενοι καλὰ ἐνώπιον πάντων ἀνθρώπων».3
Στα χρόνια της δημοκρατίας, στα χρόνια δηλαδή της Κλασικής Ελλάδος, η ευεργεσία παίρνει το νόημα που ακολουθούν και οι Ηπειρώτες, από την Τουρκοκρατία έως τις ημέρες μας: πρόκειται για προσφορά στην πατρίδα πόλη.
Ο αρχαίος Έλληνας, θα πρέπει εδώ να διευκρινίσω, δεν σκεπτόταν την προσφορά χρημάτων ή τροφίμων και ρούχων στον φτωχό που έβλεπε μπρος του. Οι ευεργεσίες ήταν πάντα προς τον δήμο, όχι προς τον συνάνθρωπο. Και στη συντριπτική τους πλειοψηφία, οι αρχαίοι Έλληνες γέμιζαν την πόλη με κτίρια που χρειαζόταν η παιδεία των εφήβων: σχολεία και γυμναστήρια.
Οι Ρωμαίοι ακολούθησαν τους Έλληνες, και καθιέρωσαν επίσης την ευεργεσία. Οι πλούσιοι ευεργετούσαν την πόλη με κτίρια και άλλα έργα. Η πόλη της Ρώμης προσέφερε κατά καιρούς δωρεάν τρόφιμα, αλλά η προσφορά απευθυνόταν στο ρωμαϊκό populus, στην κατώτερη τάξη γενικά, κι όχι ειδικά σε όσους πεινούσαν ή είχαν επείγουσα ανάγκη.4
Όταν όμως ο Απόστολος Παύλος έφερε το φως του Ευαγγελίου και στη Μακεδονία και στην Ήπειρο και στην Αθήνα και την Κόρινθο, τότε πλάι στην ευεργεσία προς την πατρίδα πόλη, προστέθηκε η προς τον αδύναμο προσφορά, η προς τον πάσχοντα ευεργεσία. Ο Κύριος μας λέγει ότι εν ημέρα κρίσεως, θα ελέγξει τις ψυχές των ανθρώπων, και θα πει προς όσους θα βάλει εκ δεξιών του: « ἐπείνασα γὰρ καὶ ἐδώκατέ μοι φαγεῖν͵ ἐδίψησα καὶ ἐποτίσατέ με͵ ξένος ἤμην καὶ συνηγάγετέ με, γυμνὸς καὶ περιεβάλετέ με͵ ἠσθένησα καὶ ἐπεσκέψασθέ με͵ ἐν φυλακῇ ἤμην καὶ ἤλθατε πρός με».5 Και θα εξηγήσει: «ἐφ΄ ὅσον ἐποιήσατε ἑνὶ τούτων τῶν ἀδελφῶν μου τῶν ἐλαχίστων͵ ἐμοὶ ἐποιήσατε».6
Μιλώντας για την ευεργεσία, ο Παύλος γράφει: «Πρέπει να ξέρετε ότι όποιος σπέρνει με φειδώ, θα έχει λίγη σοδιά, κι όποιος σπέρνει απλόχερα, η σοδιά του θάναι άφθονη. Ο καθένας ας δώσει ό,τι του λέει η καρδιά του χωρίς να στενοχωριέται ή να εξαναγκάζεται, γιατί ο Θεός αγαπάει αυτόν που δίνει με ευχαρίστηση.»7
Αυτά τα λόγια, αυτή η αντίληψη, σφραγίζουν την ευεργεσία των Ηπειρωτών. Και γι αυτό τους βλέπουμε να κρατούν τον χαρακτήρα του αρχαίου Έλληνα ευεργέτου και να στολίζουν τη μόλις α-πελευθερωμένη πατρίδα με σχολεία. Κρατούν όμως και τη χριστιανική διδαχή: τους βλέπουμε να οικοδομούν κτίρια για τους πάσχοντες, όπως επίσης να διαθέτουν περιουσίες για την ανακούφιση αδυνάμων και των εχόντων ανάγκη.
Θα μνημονεύσω εδώ χαρακτηριστικές περιπτώσεις τέτοιων Ευεργετών. Πρώτη περίπτωση είναι οι αδελφοί Ζωσιμάδες, οι οποίοι φαινομενικά δεν έχουν σχέση με τους Ολυμπιακούς αγώνες. Έχουν όμως έμμεση σχέση, αφού ανήκουν σε εκείνους που όχι μόνο πάλεψαν για να κάνουν την Ελλάδα ελεύθερη χώρα, αλλά και βοήθησαν το νέο κράτος να σταθεί στα πόδια του. «Ο πεντάριθμος αστερισμός της Ζωσιμαίας Αδελφότητος, αι ιεραί μορφαί των οσίων και αγίων εκείνων Ηπειρωτών, περί των οποίων προσηκόντως δύναται να επαναληφθεί το της Γραφής "εσκόρπισαν, έδωκαν τοις πένησιν∙ η δικαιοσύνη αυτών μένει εις τον αιώνα"» έγραψε ο μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Σπυρίδων.8 Όλοι εδώ γνωρίζουμε ότι εκτός από το πελωρίας σημασίας εκδοτικό έργο, το οποίο είχαν αναθέσει στον κράτιστο φιλόλογο Αδαμάντιο Κοραή, εκτός από τη φροντίδα τους για την ίδρυση Σχολών, οι Ζωσιμάδες διέθεσαν αμύθητα ποσά στην οικονομική ενίσχυση οικογενειών, είτε μέσω αντιπροσώπων τους είτε μέσω της Εκκλησίας. Αμέτρητα τόπια ύφασμα κατέφθαναν στο σπίτι της αδελφής τους Ζωής, στα Ιωάννινα, που φρόντιζε με αυτά να φτιάχνει τις προίκες φτωχών κοριτσιών. «Πους εγίνοντο χωλών, οφθαλμός τυφλών, πατέρες αδυνάτων», λέει ο Κωνσταντίνος Οικονόμος επαναλαμβάνοντας φράση του Ευαγγελίου. Και προσθέτει: ακόμη και μέσα εις τα βάθη των σκοτεινών φυλακών, όπου εστέναζον αθώα θύματα της τουρκικής τυραννίας, έλαμπεν ο ήλιος της βοηθείας των Ζωσιμαδών.9 Εξ άλλου, οι Ζωσιμάδες στάθηκαν στο πλευρό του νεοσύστατου κράτους, διαθέτοντες μεγάλα ποσά για την ίδρυση της Κεντρικής Τράπεζας, η οποία εξέδιδε το νόμισμα της χώρας, και αυτή ήταν τότε η Εθνική Τράπεζα.
Δεύτερη περίπτωση είναι ο Γεώργιος Γεννάδιος, από τα Δολιανά Ζαγορίου. Ιατρός και φιλόλογος ο σπουδαίος αυτός Έλληνας, παντρεύτηκε την Άρτεμη Μπενιζέλου, κόρη γνωστής αθηναϊκής οικογένειας, έξοχο τέκνο της οποίας ήταν η αγία Φιλοθέη, η μεγάλη αγία των Αθηνών, που αφιέρωσε τη ζωή και τη δράση της στο μοναστήρι-σχολείο, στο οποίο μάζευε ή βοηθούσε κορίτσια που είτε είχαν μείνει ορφανά, είτε ήσαν πτωχά, είτε είχαν πέσει θύματα της τουρκικής κτηνωδίας. Έχοντας την Ηπειρώτικη καταγωγή του να τον καθοδηγεί, και στο πλευρό του τη συγγένεια με μια οικογένεια Ευεργετών, ο Γεώργιος Γεννάδιος διέθεσε κι αυτός μεγάλο μέρος της περιουσίας του, προσπαθώντας να στήσει σχολεία στην Ελλάδα, που έβγαινε μέσα από τις στάχτες της τουρκικής κατοχής. Προσέφερε όμως κάτι ακόμη σπουδαιότερο: τη σπανιότατη για την εποχή αλλά και απολύτως απαραίτητη διοικητική ικανότητά του, και την απέραντη παιδεία του. Ήταν ο άνθρωπος που ανέλαβε να στήσει στα πόδια του το ερειπωμένο από την ηρωική αυτοθυσία και την καταστροφή Μεσολόγγι. Και το επέτυχε. Ήταν ο άνθρωπος που ο Κυβερνήτης Καποδίστριας του ανέθεσε να φτιάξει εκπαιδευτικό σύστημα στην ασύνταχτη τότε ακόμη Ελλάδα. Και επέτυχε πάλι. Κι όταν ήλθε η πρωτεύουσα στην Αθήνα, ήταν πάλι αυτός, ο απαράμιλλος Ηπειρώτης, πρώτος στην προσπάθεια να αναστηθεί η παιδεία. Οργάνωσε την Εθνική Βιβλιοθήκη, της οποίας υπήρξε πρώτος διευθυντής, οργάνωσε Γυμνάσια, Πανεπιστήμιο στο οποίο και δίδασκε. Και ακόμη, έπεισε δυό πλούσιους φίλους του, τον Ριζάρη, Ηπειρώτη επίσης, και τον Βαρβάκη, να φτιάξουν πρότυπα σχολεία. Ο γιος του, ο άξιος Ιωάννης Γεννάδιος, λαμπρός λόγιος και αυτός, υπήρξε ο ιδρυτής της Γενναδείου Βιβλιοθήκης.
Τι θάπρεπε να πει κανείς για τον Γεώργιο Αβέρωφ; Μόνον ίσως το γεγονός ότι το ελληνικό κράτος είχε αποφασίσει να κάνει τους Ολυμπιακούς Αγώνες στη θέση του αρχαίου σταδίου, και να βάλει τους θεατές να κάθονται στο χώμα. Και πάσχιζαν οι αρμόδιοι να βρουν τρόπο πως θα γι-νόταν αυτό, χωρίς να είναι η απόδειξη της νεοελληνικής κακομοιριάς. Η κυβέρνηση του σώφρονος Τρικούπη αδυνατούσε να διαθέσει έστω και μια δραχμή. Εκείνη την ώρα, όταν όλοι οι υπεύθυνοι είχαν βεβαιωθεί ότι η κατάστασή μας θα έδειχνε διεθνώς την αναξιότητά μας, έφτασε το τηλεγράφημα από την Αλεξάνδρεια: «Ο Αβέρωφ χορηγεί εκατομμύρια διά το Στάδιον». Τίποτε άλλο. Ήταν τηλεγράφημα με μόνο αυτή τη μία γραμμή. Και με αυτήν, ηλεκτρίσθηκαν οι καρδιές των Ελλήνων. Αυτή η δωρεά, ήλθε, καθώς έγραψε τότε ο ποιητής Εφταλιώτης,
«ύστερ’ απ’ όλο της σκλαβιάς
τ’ αξέχαστο φαρμάκι,
ύστερ’ απ’ όλη τη χολή,
τα τόσα χρόνια που έτρεξε
ρωμαίικο αίμ’ αυλάκι»10 ,
και έδωσε φτερά στους Έλληνες. Συγκρατώ με συγκίνηση στην ψυχή μου το γεγονός ότι καίτοι εκλήθη πεισμόνως από τον βασιλέα για να τιμηθεί όπως του άξιζε, καίτοι ο ελληνικός λαός ήθελε να τον υποδεχθεί ως ήρωα, ως αληθώς Ολυμπιονίκη, ο Γεώργιος Αβέρωφ δεν έστερξε να παραστεί στους αγώνες. Αυτή η χριστιανική και ελληνική του μετριοφροσύνη, επιστέγασε την προσφορά του στο έθνος.
Και έρχομαι προ των ψυχών των Ζάππα, του Ευαγγέλη και του Κωνσταντίνου, των οποίων ο προς την πατρίδα έρως μας φιλοξενεί απόψε. Σας είναι γνωστά τα όσα προσέφεραν οι δύο αυτοί Ηπειρώτες. Εκείνο που μου προκαλεί απορία, είναι το γεγονός ότι ελάχιστοι γνωρίζουν τις διαστάσεις της προσφοράς τους. Ελάχιστα είναι γνωστό ότι ο Ευαγγέλης Ζάππας, προπορευόμενος της εποχής του, είχε συνεργασθεί με τον λαμπρό αρχαιολόγο και συγγραφέα Αλέξανδρο Ραγκαβή για την ανασύσταση των Ολυμπιακών Αγώνων, όπου όμως, σε αντίθεση με την αρχαιότητα, δεν θα ήσαν μόνον αθλητικοί, αλλά και πνευματικοί αγώνες. Οι Ζάππειες Ολυμπιάδες, όπως λέγονταν, τα Ολύμπια, όπως ήταν το επίσημο όνομά τους, ήταν συνδυασμός αθλητικών και πολιτιστικών αγώνων. Έπειτα από 100 και πλέον χρόνια που έχουμε πάλι Ολυμπιακούς στην Αθήνα, η κυβέρνηση αντιμετώπισε το θέμα, και το Υπουργείο Πολιτισμού οργάνωσε την Πολιτιστική Ολυμπιάδα, που ήταν όμως απλώς και μόνο σειρά παράπλευρων πολιτιστικών εκδηλώσεων, και όχι οργανωμένη προσπάθεια επιβολής ενός νέου σχήματος των Ολυμπιακών. Εάν άκουγαν τον Ευαγγέλη Ζάππα, έστω τώρα, έστω μετά από 100 και πλέον χρόνια, θα μπορούσαν να αποφασίσουν την μόνιμη διεξαγωγή στην Αθήνα της Πολιτιστικής Ολυμπιάδας, και να την έχουν συγκροτήσει έτσι ώστε να είναι αναγνωρισμένος διεθνής οργανισμός, κι όχι μια σειρά παράπλευρων εκδηλώσεων. Κι ακόμη κάτι περισσότερο εκπληκτικό: το ελληνικό κράτος αγνοεί ότι ο Ευαγγέλης Ζάππας υπήρξε ο πρώτος Έλληνας ευρωπαϊστής, και οραματίστηκε ότι οι Ολυμπιακοί Αγώνες πνεύματος και σώματος, θα συμβάλλουν στην ενοποίηση της Ευρώπης. Ο νους του Ευαγγέλη Ζάππα έβλεπε πολύ πιο μπροστά από την εποχή του, κι εμείς σήμερα ακόμη δεν έχουμε συνειδητοποιήσει τί λοιπόν έβλεπε ο μέγας αυτός Ηπειρώτης, και τί μας δείχνει να κάνουμε.
Ατενίζω νοερώς τα όρη της Πίνδου, και σκέπτομαι ότι αυτή η ραχοκοκαλιά της Ελλάδος, είναι ακόμη ο ιερός χώρος του έθνους. Είναι το ευλογημένο όρος απ όπου στα προϊστορικά χρόνια κατέβηκαν οι Έλληνες προς τους κάμπους και τη θάλασσα, για να οικοδομήσουν έναν μοναδικό πολιτισμό. Είναι το ανυπότακτο όρος, που από τα στήθη και τις πλαγιές του βγήκε η κραυγή Ελευθερία ή θάνατος, κι έδωσε πίσω στα παιδιά του την κλεμμένη από τους Τούρκους λευτεριά. Είναι το όρος των μεγάλων μηνυμάτων, που μας φέρνουν ως μυστικοί ιερείς οι Ευεργέτες.
Ας ρίξουμε μιαν ακόμη ματιά στους Ηπειρώτες Ευεργέτες: δεν είναι μόνον οι άνθρωποι που έδωσαν χρήματα πολλά για να γίνει τούτο κι εκείνο. Είναι οι άνθρωποι που δίνουν διαχρονικά νόημα και αξία στον πλούτο, είναι οι άνθρωποι που μετατρέπουν τη δύναμη σε κοινωνικότητα. Τέτοιο ήταν και το έργο των αδελφών Μάνθου και Γεωργίου, των Ριζαρών. Έργο το οποίο δεν έγινε μόνο κάποια παλιά χρόνια, αλλά συνεχίζεται ακόμη και σήμερα από σημερινούς γενναιόκαρδους Ηπειρώτες.
Απέναντί τους έχουμε όλοι χρέος. Και περισσότερον όλων, η Εκκλησία. Όχι ότι έλαβε τα περισσότερα, αλλά διότι έλαβε τα κράτιστα: είδε τα χέρια τους να μοιράζουν την ευλογία του Θεού προς τους αδελφούς των και την πατρίδα τους. Γι αυτό και απευθυνόμενος στις μακάριες ψυχές των, επιτρέψτε μου να καταθέσω δίκην στεφάνου τους στίχους του Ανδρέα Κάλβου:
Ας μη βρέξει ποτέ το σύννεφον,
Και άνεμος σκληρός ας μη σκορπίσει,
Το χώμα το μακάριον
Που σας σκεπάζει.

Οι Ζωσιμάδες, (Αναστάσιος, Ζώης, Νικόλαος), από τα Γιάννενα, που εδραίωσαν το Ηπειρωτικό όνομα σε κάθε ελληνική συνείδηση και έγινε γνωστό σε όλον τον τότε γνωστό κόσμο. Στο όνομα των οποίων είναι αποτυπωμένη η Ζωσιμαία Σχολή, και δεκάδες άλλες ευεργεσίες, ώστε ο τότε Κυβερνήτης της Ελλάδος Ι. Καποδίστριας τους ευγνωμονεί για την προσφορά τους στο Έθνος.

Ο Γεώργιος Σταύρου, από τα Γιάννενα, μέλος της Επιτροπής της Διοίκησης της Εθνικής Χρηματιστικής Τράπεζας, στην κυβέρνηση Καποδίστρια, ο ιδρυτής της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος το 1841, του Ορφανοτροφείου και φημισμένες Τεχνικές Σχολές.

Ο Γεώργιος Χατζηκώστας, από τα Γιάννενα και ο αδερφός του Αναστάσιος, τα ονόματα των οποίων φέρνουν το νοσοκομείο Χατζηκώστα στα Ιωάννινα και στο Μεσολόγγι, ο Ναός του Αγίου Νικολάου στα Ιωάννινα, το Ορφανοτροφείο Χατζηκώστα στην Αθήνα κ. ά.

Ο Ζώης Καπλάνης από το χωριό Γραμμένο των Ιωαννίνων, μαζί με άλλα και την Καπλάνεια Σχολή στα Ιωάννινα με διδάσκαλο το γνωστό λόγιο και μεγάλο πατριώτη Αθανάσιο Ψαλίδα.

Ο Γεώργιος Αβέρωφ από το Μέτσοβο και ο αδελφός του Αναστάσιος Ιδρύει στην Αλεξάνδρεια Παρθεναγωγείο, ενώ στην Ελλάδα ενισχύει το ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό με το «Θωρηκτό Αβέρωφ», που έγραψε σελίδες δόξας, την αναμαρμάρωση του Παναθηναϊκού Σταδίου (Καλλιμάρμαρα), ανεγείρει τη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων, το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο.

Ο Νικόλαος Στουρνάρης από το Μέτσοβο, με το Μετσόβιο Πολυτεχνείο.

Ο Μιχαήλ Τοσίτσας από το Μέτσοβο με το Ελληνικό Προξενείο στην Αλεξάνδρεια, όπου διορίζεται και Γενικός Πρόξενος στην Αλεξάνδρεια, το Ναό του Ευαγγελισμού, τ’ αχνάρια του οποίου ακολούθησε η σύζυγός του Ελένη Τοσίτσα.

Ο Μάνθος και Γεώργιος Ριζάρης από το Μονοδέντρι Ζαγορίου, με την περίφημη Ριζάρειος Σχολή, ένα από τα σπουδαιότερα πνευματικά ιδρύματα του νεοσύστατου ελληνικού κράτους, τη Ριζάριο Χειροτεχνική Σχολή στο Μονοδέντρι, την περίφημη διαθήκη του…

Ο Γεώργιος Σουγδουρής και ο Ιωάννης Δομπόλης, που διετέλεσε Υπουργός των Οικονομικών επί κυβέρνησης Καποδίστρια και μετέφερε όλη την περιουσία του εις την Ελλάδα από τη Ρωσία. Το όνομά του, με το Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Ο Ιωάννης Μπάγκας από την Κορυτσά. Ανήγειρε το Ελληνικό Γυμνάσιο στην Κορυτσά ή Μπάγκειο, τη διαμόρφωση της πλατείας Ομόνοια με το Μπάγκειο και το ξενοδοχείο Μέγας Αλέξανδρος, προσφορά του στο Ελληνικό Έθνος.

Ο Απόστολος Αρσάκης από την Χοταχόβα Πρεμετής με το Αρσάκειο Σχολείο στη Χοταχόβα Πρεμετής, το Αρσάκειο Σχολείο στο Ψυχικό, τα Αρσάκεια Σχολεία στους Λογγάδες Ιωαννίνων, την Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία…

Ο Ευάγγελος Ζάππας από το Λάμποβο της Βορείου Ηπείρου με πολλές ευεργεσίες στη Ρουμανία, με την περίφημη Ακαδημία και όπου αφιέρωσαν ολόκληρο τόμο στο όνομα του, ενώ έγινε ξακουστός με το Ζάππειο Μέγαρο στην Αθήνα.

Ο Κωνσταντίνος Ζάππας κι αυτός από το Λάμποβο Β. Ηπείρου, με το Ζάππειο Παρθεναγωγείο και την Αγία Τριάδα στην Κωνσταντινούπολη, το Ζάππειο Παρθεναγωγείο στην Αδριανούπολη, τη Ζάππειο Φοιτητική εστία στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, ιδρύει σχολεία σε πολλά χωριά της Βορείου Ηπείρου.

Ο Χρηστάκης Ζωγράφος από το Κεστοράτι Αργυροκάστρου, Β. Ηπείρου, επικεφαλής όλων των τραπεζικών της Ελλάδος, όπου το Οικουμενικό Πατριαρχείο τον αποκαλεί Μέγα Ευεργέτη με τη Θεολογική Σχολή της Χάλκης, τα Ζωγράφεια Σχολεία στο Κεστοράτι, Κωνσταντινούπολη … καθώς και οι γιοι του Γεώργιος και Σόλωνας, ο πρώτος διέπρεψε στην πολιτική ως Πρωθυπουργός της Αυτόνομης Βορείου Ηπείρου και δυο φορές Υπουργός των Εξωτερικών της Ελλάδος. Ο Χρ. Ζωγράφος αποκαλείται ως ο ισχυρός προστάτης της παιδείας.

Ο Γεώργιος Σίνας από τη Μοσχόπολη της Β. Ηπείρου, ο ενωτής της Βούδα και Πέστη στη Ρουμανία με τη μεγάλη Γέφυρα, με το Αστεροσκοπείο Αθηνών καθώς και

Ο Σίμων Σίνας δεύτερος κατά σειρά μεγάλος ευεργέτης με τη Σιναία Ακαδημία Αθηνών, τα αγάλματα του Πλάτωνα, του Σωκράτη, της Αθηνάς και του Απόλλωνα που στολίζουν την Ακαδημία Αθηνών.

Η οικογένεια Μαρούτση από την Παραμυθιά Θεσπρωτίας, με πολλές ευεργεσίες στη Βενετία, Ρωσία, την Μαρουτσαία Σχολή στα Ιωάννινα με πρώτο διευθυντή τον Ευγένιο Βούλγαρη.

Ο Σωτήριος Βούλγαρης από την Παραμυθιά με τα περίφημα καταστήματα κοσμημάτων στη Ρώμη γνωστά ως Οίκος Βούλγαρης, το Δημοτικό Σχολείο Παραμυθιάς κ.ά.

Οι βλαχόφωνοι Ηπειρώτες στυλοβάτες του ελληνισμού στη Β. Ήπειρο

KOBAAGDI@HOTMAIL.COM (KOSTAS) — Tue, 20 Oct 2015 10:52:00 +0300

Γράφει ὁ Παναγιώτης Παπαδόπουλος

Φιλόλογος - Καθηγητής

(Στὴν Ἐφημερίδα «Λαὸς Ἠμαθίας» 16.10.2010)

Οἱ Ἕλληνες τῆς Β. Ἠπείρου, ὅπως καί οἱ ὑπόλοιποι τῶν διαφόρων περιοχῶν ὅπου ἦταν ἐγκατεστημένοι ἀπό τούς ἀρχαιοτάτους χρόνους, διατήρησαν τήν ἐθνική τους ἰδιαιτερότητα πού στηριζόταν σέ διάφορα πολιτιστικά στοιχεῖα, ἰδιαίτερα στή γλώσσα. Κατά τό χρονικό διάστημα τῆς ρωμαιοκρατίας ἡ στενή ἐπαφή Ἑλλήνων καί Ρωμαίων εἶχε ὡς ἀποτέλεσμα νά δημιουργηθεῖ ἡ λατινογενής διάλεκτος πού χρησιμοποιεῖται ἀπό ἕνα μεγάλο μέρος τοῦ πληθυσμοῦ, μέχρι σήμερα.

Ὅταν ἡ Ρωμαϊκή κυριαρχία ἑδραιώθηκε στήν Ἑλληνική χερσόνησο, ἡ χώρα διαιρέθηκε σέ ἐπαρχίες, ὀργανωμένες στρατιωτικά καί διοικητικά. Στή συνέχεια στά στρατηγικά μέρη τῆς Ἠπείρου καί τῆς Θεσσαλίας ἐπιβλήθηκε στρατολογία τῶν κατοίκων. Οἱ στρατολογημένοι αὐτοί Ἕλληνες τῆς Ἠπείρου, στό μεγαλύτερο ποσοστό, καί λιγότερο Θεσσαλοί καί Μακεδόνες, ἦσαν φυσικό σάν ὑπάλληλοι τῶν Ρωμαίων νά ὑποστοῦν τή γλωσσική ἐπίδρασή τους. Ἡ λατινική γλώσσα πού ἀναγκαστικά χρησιμοποιοῦν οἱ Ἕλληνες φύλακες τῶν συνόρων-διαβάσεων, ἀνακατεμένη μέ Ἑλληνικά γλωσσικά στοιχεῖα δημιούργησε τό μέχρι σήμερα ὁμιλούμενο ἰδίωμα τῶν Βλάχων (1).

Ἀλλά καί ὁ συμπολίτης μας Δρ. κ. Ἀντώνης Κολτσίδας, στό σύγγραμμά του, ἐπικαλούμενος τίς μαρτυρίες τοῦ Α. Κεραμόπουλου, συνηγορεῖ μέ τήν ἄποψη ὅτι ἡ στενή ἐπαφή καί ἐπικοινωνία τῶν Ἑλλήνων μέ τούς Ρωμαίους θά γίνει ἀφορμή γιά τή δημιουργία τῆς διαλεκτικῆς μορφῆς πού μιλοῦσαν οἱ βλαχόφωνοι Ἠπειρῶτες Ἕλληνες. Ὡς ἱστορικός καί πολυγραφότατος συγγραφέας ὁ κ. Α. Κολτσίδας καταθέτει καί τήν προσωπική του μαρτυρία, ἀπό τήν πολύχρονη ἐρευνητική του προσπάθεια, βλάχος καί ὁ ἴδιος, ὅτι τά πρῶτα χρόνια της Ρωμαιοκρατίας, ἀρχίζει ἡ διαμόρφωση τῆς βλάχικης γλώσσας. «Ἀκόμα ἀπό συζητήσεις πού ἔκανα μέ γέροντες αἰωνόβιους Κουτσόβλαχους μπόρεσα νά ἀντλήσω πολλά στοιχεῖα, κυρίως γλωσσικά, γιά νά μπορέσουμε ἔτσι νά παρακολουθήσουμε τήν ἐξέλιξη τῆς γλώσσας ἀπό τά πρῶτα βήματα τῆς δημιουργίας της μέχρι σήμερα». Σέ ἄλλη σελίδα συμπληρώνει: «Οἱ Βλάχοι ἦταν καί ἐξακολουθοῦν νά εἶναι, ἀπό τή στιγμή πού διαφοροποιήθηκαν μόνο γλωσσικά καί ὄχι φυλετικά, γνήσιοι, καθαρά Ἕλληνες ἀδελφοί καί ἀπόγονοι τοῦ Λεωνίδα καί τοῦ Μεγάλου Ἀλεξάνδρου (2).

Ἕνας ἄλλος ἱστορικός τῆς πρωτοβυζαντινῆς περιόδου γράφει: «Ὅσοι μιλοῦσαν λατινικά στίς Ἑλληνικές περιοχές διαφύλαξαν τή συνείδηση τῆς καταγωγῆς τους, γιατί οἱ κάτοικοί τους ἦταν στό σύνολό τους Ἕλληνες, μιλοῦσαν δέ λατινικά ἰδίως οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι (3).

Σέ ὅλο τό διάστημα τῆς Τουρκικῆς σκλαβιᾶς οἱ λατινόφωνοι πληθυσμοί διατήρησαν τήν ἐθνική τους συνείδηση ἀλώβητη. Ἐκτός τούτου συνέβαλαν στήν ἐθνική καί πολιτιστική ἀναγέννηση τῆς φυλῆς μας.

Σ’ ὅλες τίς ἐπαναστατικές δραστηριότητες τῶν Ἑλλήνων ἀπό τήν ἐποχή τῆς δημιουργίας Ἑλληνικοῦ κράτους μέχρι τούς Βαλκανικούς πολέμους 1912-13, ὁ Βλαχόφωνος Ἑλληνισμός παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο. Ἀκόμη καί στά δύσκολα χρόνια του Μακεδονικοῦ ἀγώνα οἱ Βλαχόφωνοι μέ τούς Σλαβόφωνους Ἕλληνες, συγκροτοῦν τά πρῶτα ἀντάρτικα σώματα γιά νά ἀντιμετωπίσουν τούς Βουλγάρους κομιτατζῆδες καί τήν ἀπειλή πού ἐξέφραζαν.

Τήν ἴδια ἐποχή, Ἕλληνες Ἠπειρῶτες βλαχόφωνοι ἐφοπλιστές τοῦ ἐξωτερικοῦ συνδράμουν οἰκονομικά τό Ἑλληνικό κράτος στά ἐξοπλιστικά τους προγράμματα, στόν πόλεμο ἐναντίον τῶν Τούρκων. Ὁ Βλαχόφωνος Ἀβέρωφ ἔδωσε τά χρήματα γιά νά ἀγορασθεῖ τό, γνωστό γιά τήν ἱστορία του, θωρηκτό «Ἀβέρωφ» (1).

Στήν προσπάθειά μας νά δώσουμε μία πλήρη εἰκόνα τοῦ Ἑλληνισμοῦ τῆς Β. Ἠπείρου κατά τό παρελθόν, πρίν ἀναφερθοῦμε στά γεγονότα τῶν τελευταίων ἐτῶν, κρίναμε σκόπιμο νά ἀναζητήσουμε κάποια στοιχεῖα γιά τόν πληθυσμό καὶ τήν ἐκπαίδευση στά χρόνια της ὀθωμανικῆς αὐτοκρατορίας. Στήν ἐπιστημονική της ἐργασία ἡ Δρ. Ἀθηνᾶ Κολτσίδα, συμπολίτισσά μας γράφει: «Στή διάρκεια αὐτῶν τῶν χρόνων (18ος – 19ος καί τά πρῶτα χρόνια τοῦ 20οῦ αἰώνα) ὁ πληθυσμός τῶν οἰκισμῶν ἀκολουθοῦσε τά ἑκάστοτε μεγέθη των, τά ὁποῖα ἀναφέρονται σέ διάφορες πηγές καί ἐπισημαίνονται ἀπό περιηγητές καί μελετητές τῆς ἐποχῆς. Ὁ Ἑλληνισμός τῆς Β. Ἠπείρου ἀναμφισβήτητα ὑπερέβαινε τά δύο τρίτα του συνολικοῦ πληθυσμοῦ καί πρωτοστατοῦσε τόσο στήν πνευματική ὅσο καί στήν οἰκονομική ζωή. Ἐξάλλου δέν πρέπει νά ξεχνοῦμε ὅτι ἡ γλώσσα δέν ἀποτελοῦσε ἀπό μόνη της μοναδικό κριτήριο γιά τήν ἐθνικότητα ὅσων τήν χρησιμοποιοῦσαν, ἀφοῦ γιά τόν καθορισμό τῆς ἐθνικότητας κάποιου, πιό μεγάλη βαρύτητα ἀποκτοῦσε ἡ συνείδηση, ἡ θρησκεία καί ἡ παράδοση των…

Ἐπιπλέον οἱ Ἕλληνες, ἐκτός ἀπό τά Ἑλληνικά, μιλοῦσαν τά ἀρωμουνικά (βλάχικα), καί τά ἀλβανικά καί εἶχαν ὅλοι τους ἑνιαία ἑλληνική καί χριστιανική συνείδηση».

Ὡς πρός τόν πληθυσμό ἡ συγγραφέας σημειώνει: «Ὁ συνολικός πληθυσμός τῶν κατοίκων τῆς Β. Ἠπείρου ἀνερχόταν (στά χρόνια 1872-1874) σέ 126.568 κατοίκους: 40.375 στήν περιοχή Δρυϊνουπόλεως (σαντζάκι Ἀργυροκάστρου), 19.613 στήν ἐπαρχία Κορυτσᾶς (σαντζάκι Κορυτσᾶς), 2.500 στά τμήματα τῶν καξάδιων Πωγωνίου καί Φιλιατῶν…».

Σύμφωνα μέ τόν «Ἐθνολογικό χάρτη τῆς Β. Ἠπείρου τοῦ 1913» ἡ Β. Ἤπειρος κατοικοῦνταν ἀπό 228.422 κατοίκους ἀπό τούς ὁποίους οἱ 116.888 ἦταν Ἕλληνες καί οἱ 111.534 Ἀλβανοί, δηλ. 51,1% Ἕλληνες καί 48,9% Ἀλβανοί.

Ἀπό τόν πίνακα πού ἀκολουθεῖ φαίνεται ἡ ὑπεροχή τοῦ Ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ ἔναντι τοῦ Ἀλβανικοῦ στή Β. Ἤπειρο τό 1913.

Κορυτσᾶ: Ἕλληνες 32.873 – Ἀλβανοί 35.804

Χειμάρρα: Ἕλληνες 6.188 – Ἀλβανοί 4.460

Λεσκοβίκιο: Ἕλληνες 6.455 – Ἀλβανοί 3.993

Τεπελένι: Ἕλληνες 6.093 – Ἀλβανοί 6.727

Γεν. Σύνολο: Ἕλληνες 116.888 – Ἀλβανοί 111.534

Σέ ὅλες τίς στατιστικές στήν ἀναφερόμενη πιό πάνω περίοδο, ἀναγνωρίζεται ἡ ὑπεροχή τοῦ Ἑλληνικοῦ στοιχείου στή Β. Ἤπειρο. Ἀκόμη καί στήν Τουρκική στατιστική τοῦ 1908 οἱ Ἕλληνες ἀνέρχονται σέ 128.000 καί οἱ Ἀλβανοί 95.000 (4). Ὕστερα ἀπό αὐτά καταλαβαίνει καθένας μας, πῶς λειτουργεῖ τό διεθνές δίκαιο στήν ἀπονομή τῆς δικαιοσύνης, ὅταν αὐτή στηρίζεται στή δύναμη τοῦ ἰσχυρότερου τῶν ὅπλων.

Οἱ Βλάχοι ἦταν καί ἐξακολουθοῦν νά εἶναι, ἀπό τή στιγμή πού διαφοροποιήθηκαν μόνο γλωσσικά καί ὄχι φυλετικά, γνήσιοι, καθαρά Ἕλληνες ἀδελφοί καί ἀπόγονοι τοῦ Λεωνίδα καί τοῦ Μεγάλου Ἀλεξάνδρου

ΗΠΕΙΡΟΣ

KOBAAGDI@HOTMAIL.COM (KOSTAS) — Tue, 20 Oct 2015 10:36:00 +0300

Ιστορία - Πολιτισμός

Το ταξίδι στην Ήπειρο, μοιάζει με παιχνίδι της φαντασίας στον μύθο και στην πραγματικότητα. Η ιστορία της ξεκινά από τα βάθη των αιώνων , οι δε Ηπειρώτες έχουν ξεχυθεί σε όλα τα μήκη και πλάτη του πλανήτη από την αρχαιότητα ως τις ημέρες μας. Πάντοτε η Ήπειρος αποτελούσε ένα ζωντανό κομμάτι του Ελληνισμού. Η γεωγραφική της θέση καλύπτει το βορειοδυτικό τμήμα του ελλαδικού χώρου. Ένα από τα μεγάλα πλεονεκτήματα της Ηπείρου είναι ότι σε σύντομο χρονικό διάστημα μπορείς να μεταφερθείς από το βουνό στη θάλασσα.
Οι αρχαίοι ονόμαζαν Ήπειρο το κομμάτι από την Αιτωλία στο Νότο ως την Ιλλυρία (σημερινή Αλβανία) στα Βόρεια, λογαριάζοντας μέσα και τη Λυχνίτιδα λίμνη και μέρος της Μακεδονίας ως τη σημερινή Φλώρινα.
Κυριότερα προϊόντα που παράγονται στην Ήπειρο είναι τα δημητριακά, τα εσπεριδοειδή, ο καπνός το βαμβάκι, οι ελιές στις δυτικές περιοχές Θεσπρωτία, Πρέβεζα. Στο λεκανοπέδιο των Ιωαννίνων το υπέδαφος έχει πολύ μάρμαρο.

Ένα από τα σημαντικότερα αξιοθέατα της Περιφέρειας Ηπείρου είναι η Αρχαιολογική Συλλογή Άρτας, η οποία στεγάζεται από το 1973 στην Τράπεζα της Μονής Παρηγορήτισσας Άρτας, κτίσμα του 13ου αι. μ.Χ. Μελλοντικά προβλέπεται η κατασκευή σύγχρονου Μουσείου στην πόλη της Άρτας.
Στη Συλλογή περιλαμβάνονται: Επιτύμβιες στήλες και κτερίσματα από τα νεκροταφεία της αρχαίας Αμβρακίας, Ευρήματα από την πόλη της αρχαίας Αμβρακίας, Ευρήματα από το σπήλαιο "Κουδουνότρυπα", Ευρήματα από άλλες θέσεις του Νομού Άρτας.

Ιστορία
Με τα ευρήματα στη σπηλιά του Ασπροχάλικου, στο Λούρο ποταμό, στο φαράγγι του Βίκου, στην Καστρίτσα και σε άλλα σημεία, είναι βέβαιο πως η ανθρώπινη παρουσία στην Ήπειρο ανάγεται στα 40.000 χρόνια π.Χ.
Κατά το 3.000 - 2.000 π.χ. εμφανίζονται οι Πελασγοί που θεωρούνται πρόγονοι των ελληνικών φυλών και των Ιλλυριών (Σελλοί, Έλλοπες, Κασσωπαίοι, Μολοσσοί, Αθαμάνες, Δρύοπες, κ.α. - περίπου 14 φυλές).
Οι Μολοσοί είχαν ισόβιους βασιλείς, ενώ άλλες φυλές εξέλεγαν ετήσιους αρχηγούς. Οι πληροφορίες μας για τη ζωή των φυλών αυτών μέχρι το 800 π.χ. είναι λιγοστές. Στα 800 - 600 π.χ. οι Κορίνθιοι ιδρύουν στα παράλια της Ηπείρου αποικίες (όπως την Αμβρακία, την Απολλωνία και την Επίδαμνο), ενώ το 500 π.X. ιδρύεται η ομοσπονδία των Ηπειρωτικών φυλών από το βασιλιά των Μολοσσών Θαρύπα. Τον Θαρύπα διαδέχονται ο Αλκέτας και ο Αρύβας που δίνει την ανεψιά του στον βασιλιά της Μακεδονίας Φίλιππο τον Β', πατέρα του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Μετά τον Αρύβα βασιλεύει ο αδελφός της Ολυμπιάδος Αλέξανδρος, ο οποίος σκοτώθηκε σε εκστρατεία στην Ιταλία. Ο Μέγας Αλέξανδρος που δημιούργησε τη μεγάλη Μακεδονική Αυτοκρατορία, περιέλαβε και την Ήπειρο ως επαρχία του. Στα 307 π.Χ. βασιλεύουν ο Πύρρος και ο Νεοπτόλεμος. Στη μεταξύ τους διαμάχη, επικρατεί ο Πύρρος. Ο Πύρρος μεταφέρει την πρωτεύουσα από την Πασαρώνα στην Αμβρακία και με τα στρατηγικά του προσόντα και τη φιλοδοξία του ανέδειξε την Ήπειρο σε σπουδαίο Ελληνικό κράτος. Υπέταξε τη Μακεδονία, έκανε μεγάλες εκστρατείες στην Ιταλία, Σικελία και στην Πελοπόννησο, όπου και το 272 π.χ. βρήκε το θάνατο στο Άργος από κεραμίδι που του πέταξε η μάνα ενός αντίπαλου στρατιώτη.

Μετά το Θάνατο του Πύρρου, επικράτησε ανωμαλία, αντιπαλότητες και επαναστάσεις. Στη διαμάχη Ρωμαίων - Μακεδόνων, η Ήπειρος ισοπεδώνεται (καταστρέφονται 70 πόλεις και 150.000 Ηπειρώτες οδηγούνται σκλάβοι στη Ρώμη). Η σύγκρουση έληξε με την ανακήρυξη δημοκρατίας που επέζησε μέχρι το 167 π.Χ. Μετά την κατάκτηση από τους Ρωμαίους, η Ήπειρος αποτέλεσε τμήμα της Μακεδονικής Επαρχίας και λεηλατήθηκε για δεύτερη φορά το 88 π.Χ. από θρακικά στρατεύματα. Κατά την ρωμαϊκή κυριαρχία, η περιοχή αποτελεί πεδίο συγκρούσεων ρωμαϊκών στρατευμάτων, με αποτέλεσμα – όπως περιγράφει ο Στράβων- η ύπαιθρος να ερημώσει και πολλά οχυρά και πόλεις να εγκαταλειφθούν.

Με την ίδρυση της Νικόπολης από τον Αύγουστο, στην πόλη μεταφέρονται κάτοικοι από μια μεγάλη ακτίνα της περιοχής, επιτείνοντας ακόμα περισσότερο την ερήμωση της υπαίθρου. Κατά τη διανομή των επαρχιών που πραγματοποιεί ο Αύγουστος το 27 π.Χ., η παλαιά Ήπειρος διχοτομείται: το βόρειο τμήμα είναι προσαρτημένο στην επαρχία Μακεδονίας, η οποία διαθέτει εκτεταμένο άνοιγμα προς το Αδριατικό Πέλαγος με τους λιμένες του Δυρραχίου και της Απολλωνίας, ενώ το νότιο τμήμα υπάγεται στην επαρχία της Αχαΐας.
Από το 396 μ.Χ. στην Ήπειρο σημειώθηκαν διαδοχικές εισβολές γερμανικών φυλών, Ούνων, Οστρογότθων, Βουλγάρων, Σλάβων που εγκαθίστανται και Σαρακηνών. Το 1059 πραγματοποιείται νέα εισβολή Σλάβων - Νορμανδών και επαναστάσεις. Το 1205 ο Μιχαήλ Άγγελος ίδρυσε το Δεσποτάτο της Ηπείρου με πρωτεύουσα την Άρτα και με υπηκόους Έλληνες, Σλάβους, Αλβανούς και άλλους. Ακολουθεί υποταγή στους Βουλγάρους και το 1236 επανιδρύεται το Δεσποτάτο της Ηπείρου από τον Μιχαήλ Άγγελο τον Β' , που επιζεί 100 χρόνια. Το 1335 η Ήπειρος υπάγεται ξανά στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία.

Γεωγραφία
Η Ήπειρος συνορεύει ΝΑ με τη Στερεά Ελλάδα, ανατολικά με τη Θεσσαλία και ΒΑ με τη Μακεδονία. Στη βορειοδυτική πλευρά συνορεύει με την Αλβανία, ενώ ολόκληρη η δυτική πλευρά και η νοτιοδυτική βρέχεται από το Ιόνιο Πέλαγος και τον Αμβρακικό Κόλπο. Έχει έκταση 9.203 τετρ. χλμ., ο δε πληθυσμός της είναι 324.541 κάτοικοι (σύμφωνα με την τελευταία απογραφή).
Η Ήπειρος αποτελείται από τέσσερις νομούς: Άρτας, Θεσπρωτίας, Ιωαννίνων και Πρέβεζας. Η μεγαλύτερη οροσειρά της Ηπείρου, η οποία είναι και η σπουδαιότερη όλης της Ελλάδας είναι η Πίνδος. Ο Γράμμος, ο Σμόλικας, η Τύμφη, τα Αθαμανικά Όρη και τα βουνά Τσαμαντά Φιλιατών, Παραμυθιάς, Σουλίου είναι διακλαδώσεις της Πίνδου.

Τουρισμός
Οι κλιματολογικές συνθήκες και η διαμόρφωση του εδάφους κάνουν την Ήπειρο αξιόλογη όχι μόνο για τις διακοπές, αλλά και για ιστορική μελέτη, μια και η ιστορία με το σήμερα είναι τόσο κοντά και συνάμα τόσο μακριά. Από τα δύσβατα και απρόσιτα βουνά με πρώτη την Πίνδο, το μυθικό Αχέροντα, τα Γιάννενα, την Άρτα και από την άλλη τα ακρογιάλια, τις σύγχρονες πολιτείες και τα χωριά. Ανατολικά η οροσειρά της Πίνδου ήταν πάντα όπως και σήμερα το φυσικό χώρισμα από τη Θεσσαλία, αδιαπέραστο ακόμα και τώρα οδικά το χειμώνα. Μέσα στη Ήπειρο οι κυριότεροι ποταμοί είναι ο Αώος, ο Θύαμις ή Καλαμάς, ο Αχέροντας, ο Λούρος, ο Άραχθος και ένα κομμάτι του Αχελώου. Η πιο μεγάλη και πιο γνωστή λίμνη είναι η Παμβώτιδα ή λίμνη των Ιωαννίνων, χάρη στο Νησί και την ιστορία του Αλή Πασά. Υπάρχουν βέβαια και μικρότερες λίμνες.

Νομός Θεσπρωτίας

Γενικά
Πρωτεύουσα του νομού Θεσπρωτίας είναι η Ηγουμενίτσα, η οποία βρίσκεται στο μυχό του ομώνυμου κόλπου, αποτελώντας το μεγαλύτερο, μετά την Πάτρα, λιμάνι της χώρας μας στην Ανατολική Ελλάδα.
Η οικονομία της περιοχής βασίζεται, κατά κύριο λόγο στην αγροτική παραγωγή. Στις πεδινές εκτάσεις των εκβολών του Καλαμά και του Αχέροντα — χάρη στα αποστραγγιστικά έργα μεγάλες βαλτώδεις και ελώδεις περιοχές μετετράπησαν σε υψηλής παραγωγικότητας αρδεύσιμη καλλιεργήσιμη γη — καλλιεργούνται εσπεριδοειδή, ρύζι, καλαμπόκι και ακτινίδια.
Στα παράλια και στις χαμηλές κοιλάδες της ενδοχώρας η ελιά. Από τα πλούσια σε νερά ποτάμια της Θεσπρωτίας — τον Καλαμά στα βόρεια και τον Αχέροντα στα νότια, στα σύνορα με το Ν. Πρέβεζας — αρδεύεται το σύνολο των παραποτάμων πεδινών εκτάσεων. Στα παραποτάμια λιβάδια και στα ορεινά βοσκοτόπια αναπτύσσεται η κτηνοτροφία των μικρών, κυρίως, ζώων (αιγοπροβάτων) και, κατά δεύτερο λόγο, των βοοειδών, γνωστών ήδη από την αρχαία φιλολογική παράδοση. Υπάρχουν επίσης αξιόλογες βιοτεχνίες και ελάχιστες μικρού μεγέθους βιομηχανίες, ενώ μεγάλη ανάπτυξη παρουσιάζουν τα τελευταία χρόνια ο τουρισμός, οι μεταφορές και το εμπόριο, απασχολώντας το 1/3 του ενεργού πληθυσμού του νομού.

Ιστορία
Οι ευελίμενες ακτές της Θεσπρωτίας και η πρόσφορη θέση της ως προς την Ιταλία και την Αδριατική (Πολύβιος: "πρόκεινται της Ελλάδος προς την Ιταλία") μετά από τους Μυκηναίους κίνησαν και το ενδιαφέρον των νοτίων Ελλήνων των ιστορικών χρόνων. Ο αποικισμός των Ηλείων τον 8 αι. π.Χ. και των Κορινθίων και Κερκυραίων τον 7 και 6 π.Χ. από τον Αμβρακικό μέχρι την Επίδαμνο, επέφερε την επανασύνδεση των σχέσεων της Ηπείρου με τη Ν. Ελλάδα.

Στις αρχές του 4 π.Χ. αι. οι Μολοσσοί προσαρτίζουν τη Δωδώνη, την Κασσωπαία και γενικά ολόκληρη την ανατολική Θεσπρωτία, περιορίζοντας την εδαφική επικράτεια των Θεσπρωτών, οι οποίοι αν και επεκτάθηκαν στην Νότια Κεστρίνη, δεν είναι σε θέση να συναγωνιστούν τους Μολοσσούς και, πιθανότατα, υποχρεώνονται να προσχωρήσουν στο Κοινό των Μολοσσών ή στην Συμμαχία των Ηπειρωτικών που συστήνεται το 333/323 π.Χ. από τους Μολοσσούς και τους Θεσπρωτούς.

Στον 4 αι. π.Χ. τοποθετείται η ίδρυση των πρώτων οικισμών μεγέθους μιας πραγματικής πόλης. Το δεύτερο μισό του 4 αι. π.Χ. αποτελεί έναν σημαντικό σταθμό στην ιστορία της Θεσπρωτίας: οι μικρές ατείχιστες κώμες συνοικίζονται, τειχίζονται και δημιουργούνται με πλήρη οικιστική οργάνωση. Στα τέλη του 4ή το αργότερο στις αρχές του 3π.Χ. εντείνεται, το φαινόμενο της δημιουργίας μεγάλων οχυρών περιβόλων. Την δημιουργία των οχυρωμένων αυτών οικισμών επέβαλαν λόγοι οικονομικοί, διοικητικοί ή αμυντικοί. Η ανάπτυξη αυτή των αστικών κέντρων θεωρείται μια από τις σημαντικότερες διαδικασίες της Θεσπρωτίας και της Ηπείρου γενικότερα μεταξύ του 4αι. π.Χ. και της Ρωμαϊκής κατάκτησης.

Την ήττα του Περσέα, του Μακεδόνα βασιλιά, βάσει των εντολών της Συγκλήτου (Πολύβιος, Livius ακολούθησε η πυρπόληση και καταστροφή των τειχών εβδομήντα (70) πόλεων της Ηπείρου από το Ρωμαϊκό στρατό. Η Θεσπρωτία ήταν από τις περιοχές που επλήγησαν σκληρά. Την Ρωμαϊκή καταστροφή του 167 π.Χ. ολοκλήρωσε το 88/87 π.Χ. μια δεύτερη, εξίσου μεγάλη από τους Θράκες μισθοφόρους του Μιθριδάτη ΣΤ΄. Οι δυο αυτές καταστροφές εξηγούν τη ζοφερή εικόνα που περιγράφει ο γεωγράφος Στράβων για την ύπαιθρο της Ηπείρου επί Εποχής Αυγούστου.
Ο Ρωμαϊκός εποικισμός ευνόησε την ανάπτυξη των πόλεων ή τουλάχιστον μερικών από αυτές. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Φωτικής, βόρεια της Παραμυθιάς, της οποίας η ίδρυση ανάγεται στον 1ο π.Χ αι. Με την ίδρυση της Νικόπολης από τον Αύγουστο σε ανάμνηση της νίκης του στο Άκτιο κατά των ενωμένων δυνάμεων του Αντωνίου και της Κλεοπάτρας το 31 π.Χ. ενισχύθηκε η εικόνα της ερήμωσης της υπαίθρου στην Θεσπρωτία, καθώς μεταφέρθηκαν και από το Θεσπρωτικό χώρο πληθυσμοί για τον συνοικισμό της νέας πόλης. Στην Νικόπολη παρέμεινε ένα χειμώνα ο Απόστολος των Εθνών Παύλος. Από τον 1μ.Χ. αι. υπήρχε χριστιανική κοινότητα στην Νικόπολη, από όπου φαίνεται ότι διαδόθηκε ο Χριστιανισμός σε όλη την ΒΔ Ελλάδα. Η Ρωμαϊκή παρουσία, με εξαίρεση την Φωτική, ήταν αισθητή κυρίως στα παράλια της Θεσπρωτίας.

Η περίφημη "Ρωμαϊκή ειρήνη" έγινε πραγματικά αισθητή στην Θεσπρωτία κατά τον 1ο και 2ο μ.Χ. αι. και μέχρι την περίοδο της μεγάλης κρίσης των μέσων του 3μ.Χ. αι. Η Ρωμαϊκή έπαυλη στη περιοχή του Λαδοχωρίου, με τις ανάγλυφες ρωμαϊκές μαρμάρινες σαρκοφάγους τα ιδιαίτερα σημαντικά ευρήματα από το Ρωμαϊκό νεκροταφείο του 3μ.Χ αι. στο οικόπεδο του Μουσείου Ηγουμενίτσας, ήρθαν να αποδείξουν ότι ο κόλπος της Ηγουμενίτσας, ο "έρημος λιμήν" του Θουκυδίδη, έπαιξε έναν ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο κατά την περίοδο της ύστερης αρχαιότητας.
Ο εκτεταμένος οικισμός των πρώτων μεταχριστιανικών αιώνων που αποκαλύπτεται τα τελευταία χρόνια στην περιοχή του Λαδοχωρίου, στο μυχό του κόλπου της Ηγουμενίτσας φαίνεται ότι επέζησε και κατά την αμέσως επόμενη παλαιοχριστιανική περίοδο και αποτελεί το μακρινό πρόγονο της σημερινής πρωτεύουσας του Νομού Θεσπρωτίας.

Γεωγραφία
Θεσπρωτία ονομάζεται σήμερα η περιοχή στο βορειοδυτικό άκρο της Ηπείρου, την οποία από το 1937 καλύπτει ο ομώνυμος νομός, ένας από τους τέσσερις της Ηπείρου με έκταση 1525 τετρ.χλμ. και πληθυσμό 44.202 κατοίκους.

Ο Ν.Θεσπρωτίας βρέχεται στα Δυτικά από το Ιόνιο Πέλαγος, προς Βορά συνορεύει με την Αλβανία, προς Ανατολή με το Ν. Ιωαννίνων και νότια με το Ν. Πρέβεζας. Η Θεσπρωτία είναι χώρα κατεξοχήν ορεινή και σχηματίζεται από τις δυτικές οροσειρές της Πίνδου, που βαθμιαία χαμηλώνουν προς τη θάλασσα και από στενόμακρες κοιλάδες ανάμεσα στις οροσειρές.
Οι πεδινές περιοχές στα παράλια, οι πεδιάδες που έχουν σχηματισθεί από τις προσχώσεις των Καλαμά και Αχέροντα και στην ενδοχώρα, οι κοιλάδες των ίδιων ποταμών και των παραποτάμων τους καλύπτουν μόλις το 5% της συνολικής έκτασης του νομού, καθιστώντας τη Θεσπρωτία μία από τις πλέον ορεινές περιοχές της χώρας μας. Η Θεσπρωτία ανήκει στη ζώνη της μεσογειακής χλωρίδας, με εξαίρεση τα υψηλότερα βουνά, όπου επικρατεί βλάστηση της Κεντρικής Ευρώπης.

Τουρισμός
Ο Νομός Θεσπρωτίας είναι ιδανικός προορισμός για τους φυσιολάτρες και τους οπαδούς του οικολογικού τουρισμού: Ο ποταμός Καλαμάς διασχίζει ένα φαράγγι ξεχασμένο από το χρόνο. Η χλωρίδα του φαραγγιού, έχει να δείξει μερικά από τα πιο σπάνια είδη λουλουδιών, πηγές αναβλύζουν από παντού. Σε ένα πραγματικά υποβλητικό τοπίο, η διαδρομή διακόπτεται από το γκρεμό στη θέση ``Φαραγγοπήδημα``. . Στη νοτιοανατολική Θεσπρωτία, κάτω από τα βουνά του Σουλίου κυλάει ο ποταμός Αχέρων, το ποτάμι των νεκρών και των θρήνων. Η Θεσπρωτία, χώρα του Αϊδωνέως-Άδη, με το περίφημο Νεκρομαντείο στις όχθες του ποταμού, γεμίζει από τους μύθους και τους θρύλους από τα βάθη των αιώνων.
Στη Θεσπρωτία υπάρχουν πολλές μικρές λίμνες, με μεγαλύτερη τη λίμνη του Καλοδικίου Ο Νομός προσφέρει ποικίλα ακόμα αξιοθέατα: Χερσόνησος Λυγιάς: τείχη των τριών οχυρωμένων οικισμών της Κερκυραϊκής Περαίας, Πύργος Ραγίου: μικρό στρατιωτικού χαρακτήρα κάστρο και μεταβυζαντινός πύργος, Λαδοχώρι (Πετρέλαια): Ρωμαϊκή έπαυλη με νεκρικό θάλαμο με ανάγλυφες σαρκοφάγους (2-3 αι.), Πρασούδι: ερείπια παλαιοχριστιανικού ναΐσκου, Κάστρο Ηγουμενίτσας: στο λόφο ανατολικά της Νομαρχίας Δέλτα παλαιών εκβολών Καλαμά, Δρέπανο — Μακρυγιάλι: αμμώδεις παραλίες κοντά στην Ηγουμενίτσα.

Ν.Ιωαννίνων

Γενικά
Ο νομός Ιωαννίνων είναι ο μεγαλύτερος σε έκταση και πληθυσμό νομός της Ηπείρου. Πρωτεύουσα του νομού είναι η πόλη των Ιωαννίνων. Το κλίμα του νομού είναι ηπειρωτικό με μεγάλες βροχοπτώσεις ολόκληρο το χρόνο. Η οικονομία του νομού βασίζεται στην κτηνοτροφία, την γεωργία και το δασικό πλούτο. Τα τελευταία χρόνια αναπτύσσεται η βιοτεχνία και η βιομηχανία.

Ιστορία
Οι πρώτες ενδείξεις ανθρώπινης κατοίκησης στο νομό των Ιωαννίνων χρονολογούνται τη Μέση Παλαιολιθική περίοδο. Την παρουσία του παλαιολιθικού ανθρώπου μαρτυρούν τα λίθινα εργαλεία, που βρέθηκαν στις ανασκαφές που έγιναν στο σπήλαιο της Καστρίτσας. Άλλα ευρήματα από την ίδια θέση και τη θέση Κλειδί στην κοιλάδα του Βοϊδομάτη, βεβαιώνουν τη συνέχιση της κατοίκησης και κατά την Ανώτερη Παλαιολιθική περίοδο (33.000-8.000π.Χ.). Η περιοχή θεωρείται ότι υπήρξε η αρχική κοιτίδα των ελληνόφωνων φύλων και είναι ενδεικτικό ότι ο Αριστοτέλης στο έργο του “Μετεωρολογικά” αναφέρει ότι ο κατακλυσμός του Δευκαλίωνα και της Πύρρας συνέβη “περί την Ελλάδα την αρχαίαν, περί την Δωδώνην και τον Αχελώον,” γιατί στην περιοχή αυτή κατοικούσαν, “οι καλούμενοι τότε μέν Γραικοί νυν δ' Έλληνες.” Γύρω στον 13ο και 12ο αι π.Χ μετακινήσεις νέων ελληνικών φύλων αναστάτωσαν την περιοχή. Ένα νέο φύλο, οι Μολοσσοί, εγκαταστάθηκε στην ανατολική και κεντρική Ήπειρο αναγκάζοντας τους Θεσπρωτούς να περιορισθούν στα δυτικά.
Η Δωδώνη παρέμεινε Θεσπρωτικό ιερό, ενώ οι Μολοσσοί είχαν ως θρησκευτικό τους κέντρο την Πασσαρώνα, που τοποθετείται στο σημερινό Ροδοτόπι. Τον 5ο αι π.Χ. το “ έθνος ” των Μολοσσών χάρη στις μεταρρυθμιστικές προσπάθειες του βασιλιά Θαρύπα (423-385π.Χ.) βγήκε από την πολιτική αφάνεια και άρχισε να παίζει σημαντικό ρόλο στην Ηπειρωτική πολιτική σκηνή. Τα επόμενα χρόνια οι διάδοχοι του Θαρύπα ακολούθησαν την ίδια πολιτική, ενώ παράλληλα προσπάθησαν να επεκταθούν στη γειτονική Θεσπρωτία. Η επεκτατική πολιτική και η άνοδος των Μολοσσών ενισχύθηκε από τους Μακεδόνες βασιλείς με τους οποίους απέκτησαν και συγγενικούς δεσμούς με το γάμο της Ολυμπιάδος, αδελφής του βασιλέως των Μολοσσών Αλεξάνδρου με τον Φίλιππο, πατέρα του Μεγάλου Αλεξάνδρου.Στα τέλη του 4ου αι π.Χ. η σημερινή περιοχή των Ιωαννίνων, όπως άλλωστε και ολόκληρη η Ήπειρος εξαρτιόταν από τους Μακεδόνες έως το 295 π.Χ., όταν εμφανίστηκε στην πολιτική σκηνή ο Πύρρος (295-272 π.Χ.) που έγινε βασιλιάς των Μολοσσών.
Με τις εκστρατείες του στην Ιταλία προσπάθησε να επαναλάβει στη δύση την επιτυχία που είχε ο Μέγας Αλέξανδρος στην ανατολή. Το 280 π.Χ. νίκησε τους Ρωμαίους στην Ηράκλεια και λίγο αργότερα υπερίσχυσε των Καρχηδονίων στη Σικελία. Μετά τη μάχη στο Beneventum το 275 π.Χ., όπου νίκησε και πάλι τους Ρωμαίους, λόγω των σοβαρών απωλειών που είχε, αναγκάσθηκε να εγκαταλείψει την Ιταλική χερσόνησο και να επιστρέψει στην Ελλάδα, όπου όμως στράφηκε κατά των Μακεδόνων, τους οποίους προσπάθησε να εκδιώξει από τη Νότιο Ελλάδα. Το 272 π.Χ. ο Πύρρος σκοτώθηκε στο Άργος και με τον θάνατο του η Ήπειρος έπαψε να διαδραματίζει ενεργό μέρος στα πολιτικά δρώμενα στον ελλαδικό χώρο. Οι διάδοχοί του δεν μπόρεσαν να συνεχίσουν το έργο του. Το 234/2 π.Χ. οι Ηπειρώτες αναγκάστηκαν να καταργήσουν τη βασιλεία και τη διοίκηση ανέλαβε το Κοινό των Ηπειρωτών (232-167 π.Χ.), με έδρα του το Βουλευτήριο της Δωδώνης.
Το Κοινό των Ηπειρωτών βρισκόταν κάτω από την επιρροή των Μακεδόνων, τους οποίους βοήθησε στους πολέμους τους εναντίον των Ρωμαίων. Την κλασσική εποχή δύο οργανωμένες πόλεις κυριαρχούν στο λεκανοπέδιο των Ιωαννίνων, η Πασσαρώνα (στο λόφο Γαρδίκι Ροδοτοπίου), πρωτεύουσα του κράτους των Μολοσσών και η Τέκμων (στο λόφο της Καστρίτσας). Και οι δύο ήταν οχυρωμένες με πολυγωνικά τείχη, των οποίων λείψανα σώζονται ακόμη και σήμερα.
Το 168 π.Χ. η Ήπειρος καταλήφθηκε από τους Ρωμαίους και πλήρωσε ακριβά την πίστη της στους Μακεδόνες. Οι πηγές αναφέρουν ότι 70 Ηπειρωτικές πόλεις καταστράφηκαν με πρωτοφανή αγριότητα, από τις λεγεώνες του Αιμιλίου Παύλου και 150.000 κάτοικοι πουλήθηκαν ως δούλοι. Το 30 π.Χ., μετά τη ναυμαχία στο Άκτιο, ιδρύθηκε από τον Οκταβιανό Αύγουστο η Νικόπολη στη χερσόνησο της σημερινής Πρέβεζας. Η Νικόπολη συνοικίσθηκε από τους κατοίκους των Ηπειρωτικών και Ακαρνανικών πόλεων και με την ακμή που γνώρισε σύντομα δημιούργησε νέες προϋποθέσεις για την Ήπειρο. Τα πρώτα χριστιανικά χρόνια η περιοχή του σημερινού νομού των Ιωαννίνων ανήκε στη Ρωμαϊκή Επαρχία Παλαιά Ήπειρος (Epirus Vetus) με πρωτεύουσα τη Νικόπολη, από την οποία εξαρτιόταν διοικητικά και θρησκευτικά, Από τις πρώτες εκκλησίες, που κτίστηκαν αφιερωμένες στη νέα θρησκεία, ήταν η βασιλική της Δωδώνης, η οποία κτίστηκε μέσα στο αρχαίο Ιερό και δέχθηκε ριζικές επισκευές, ιδιαίτερα κατά τον 6ο αι μ.Χ. Δεν υπάρχουν ιστορικές πληροφορίες για την ευρύτερη περιοχή των Ιωαννίνων την εποχή αυτή, γεγονός που δυσκολεύουν ακόμη περισσότερο οι λιγοστές αρχαιολογικές έρευνες.
Πάντως τον 5ο και 6ο αι μ.Χ. ένα τμήμα της περιοχής θα πρέπει να υπέστη τις καταστρεπτικές συνέπειες των βαρβαρικών επιδρομών, που ως γνωστό ταλαιπώρησαν την Ήπειρο καθώς και την υπόλοιπη Ελλάδα. Ο ιστορικός Προκόπιος μας πληροφορεί ότι οι Γότθοι λεηλάτησαν την περιοχή γύρω από τη Δωδώνη. Τη μακρινή αυτή εποχή θα πρέπει να αναζητήσει κανείς την απαρχή της σημερινής πόλης των Ιωαννίνων, που τους επόμενους αιώνες θα γνωρίσουν σημαντική ανάπτυξη και θα αποτελέσουν καθ' όλη τη διάρκεια της βυζαντινής εποχής μια από τις πιο αξιόλογες πόλεις της Ηπείρου.

Γεωγραφία
Ο Νομός Ιωαννίνων είναι ο μεγαλύτερος σε έκταση και πληθυσμό από τους νομούς της Ηπείρου. Συνορεύει ανατολικά με τους νομούς Καστοριάς, Γρεβενών, Τρικάλων και Άρτας, νότια με το νομό Πρέβεζας και δυτικά με το νομό Θεσπρωτίας. Στα βόρεια σύνορα είναι τα σύνορα με την Αλβανία. Έχει έκταση 4.990 τετ. χιλιόμετρα και ο πληθυσμός του είναι 161.667(τελευταία απογραφή). Είναι από τις ορεινές περιοχές της Ελλάδας με ψηλά βουνά (Πίνδος - Γράμμος - Σμόλικας κ.α.). Διασχίζεται από τα ποτάμια Αώο, Βοϊδομάτη, Καλαμά, Άραχθο, Λούρο και την αρχή του Αχελώου.

Τουρισμός
Τα Ζαγόρια (σλαβική λέξη που σημαίνει "πίσω απ' τα βουνα") βρίσκονται ανάμεσα στα Γιάννενα, το Μέτσοβο και την Κόνιτσα. Η περιοχή περιβάλλεται από ψηλά βουνά, κομμάτι της Βόρειας Πίνδου. Τα 46 ονομαστά χωριά του Ζαγορίου είναι χτισμένα σε περιοχές με δάση, πεύκα και έλατα, αλλά και σε γυμνές πετρώδεις περιοχές όπου δένουν αρμονικά η φυσική ομορφιά με τη μαστοριά την ανθρώπινη. Σε αυτήν την περιοχή βρίσκουμε πολλά ποτάμια, μικρά και μεγάλα, με τα γραφικά πέτρινα γεφύρια.

Όλα τα χωριά έχουν μια ιδιόμορφη παραδοσιακή αρχιτεκτονική. Η χαράδρα του Βίκου έχει κηρυχθεί εθνικός δρυμός το 1973 για να διαφυλαχθεί η σπάνια χλωρίδα και πανίδα. Είναι από τις ωραιότερες τοποθεσίες του ελλαδικού χώρου, κάτι που δύσκολα ξεχνά ο επισκέπτης. Το Μέτσοβο αποτελεί το πιο γνωστό τουριστικό μέρος της Ηπείρου. Βρίσκεται σε υψόμετρο 1.160μ και το χειμώνα λειτουργεί οργανωμένο χιονοδρομικό κέντρο. Ο αναβατήρας λειτουργεί ως το καλοκαίρι. Το καλοκαίρι πραγματοποιούνται διάφορες εκδηλώσεις τόσο από το δήμο, όσο και από συλλόγους της περιοχής.

Ν.Πρέβεζας

Γενικά
Η οικονομία του νομού στηρίζεται κυρίως στην γεωργία (εσπεριδοειδή, σιτηρά, σταφύλια, λάδι και τα κηπευτικά) και την κτηνοτροφία (προβατοειδή και αιγοειδή). Σημαντικό έσοδο του νομού προέρχεται από την εκμετάλλευση των δασών, ενώ ο ορυκτός πλούτος (λιγνίτης) είναι μικρής σημασίας. Η βιομηχανία είναι υποτυπώδης και περιορίζεται στην επεξεργασία αγροτικών προϊόντων. Η Πρέβεζα έχει τακτική αεροπορική σύνδεση με την Αθήνα μέσω Ακτίου, ενώ η οδική σύνδεση με τις μεγάλες πόλεις της χώρας είναι πολύ συχνή. Η παραλιακή εθνική οδός Πρέβεζας - Ηγουμενίτσας συνδέει τις δύο πόλεις (απόσταση 95 χιλιόμετρα), μέσω δε της Ηγουμενίτσας η Πρέβεζα συνδέεται με την Ιταλία και κατ' επέκταση με την υπόλοιπη Ευρώπη.

Ιστορία
Με το όνομα και την ιστορία της Πρέβεζας είναι συνδεδεμένα το Άκτιο και η Νικόπολη. Η ναυμαχία του Ακτίου και η ίδρυση της Νικόπολης υπήρξαν γεγονότα καθοριστικά για την εξέλιξη του τόπου αλλά και για την ιστορία του τότε γνωστού κόσμου. Στις 2 Σεπτεμβρίου του 31 π.Χ., έγινε η ναυμαχία του Ακτίου μεταξύ των στόλων του Οκταβίου αφενός και της Κλεοπάτρας αφετέρου, κατά την οποία επεκράτησε ο Οκτάβιος. Επακόλουθό της (μετά την αυτοκτονία του Αντωνίου και της Κλεοπάτρας, τελευταίας βασίλισσας των Πτολεμαίων της Αιγύπτου) ήταν το τέλος της Ελληνιστικής και η αρχή της Ρωμαϊκής περιόδου και φυσικά η πλήρης επικράτηση του Οκταβίου. Σ΄ ανάμνηση της νίκης του, ο Οκτάβιος έκτισε την Νικόπολη, στο νοτιότατο άκρο της Ηπείρου. Αυτή γρήγορα αναπτύχθηκε σε μεγαλούπολη, αφού προικίσθηκε με εξαιρετικά προνόμια και ατέλειες, ως "ελεύθερη" ελληνική πόλη κι ο πληθυσμός της συγκροτήθηκε από βίαια "συνοικισθέντες" Έλληνες πολίτες από 20 περίπου πόλεις της Αιτωλ/νίας και της Ηπείρου, αλλά κι απ΄ την Κόρινθο - κι αυτή την Ιταλία ακόμη. Τα τρία λιμάνια της, η εξαιρετική γεωγραφική της θέση ως κόμβου μεταξύ Ηπείρου - Ακαρνανίας αλλά και Ελλάδος - Ιταλίας, η επανίδρυση των Ακτίων ως "ισολυμπίων γυμνικών και μουσικής ιπποδρομίας τε πεντετηρικών αγώνων", την μετέτρεψαν σε πόλο έλξης στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου.

Γεωγραφία
Ο νομός Πρέβεζας καταλαμβάνει το νοτιοδυτικό τμήμα της Ηπείρου. Συνορεύει βόρεια με τους νομούς Ιωαννίνων και Θεσπρωτίας, ανατολικά με το νομό Άρτας, βρέχεται δυτικά από το Ιόνιο Πέλαγος και νοτιοανατολικά από τη Θάλασσα του Αμβρακικού κόλπου. Είναι ο μικρότερος σε έκταση και τρίτος σε πληθυσμό νομός της Ηπείρου, με συνολικό πληθυσμό 58.628 κατοίκους (απογραφή Ε.Σ.Υ.Ε. 1991). Μετά την ανασυγκρότηση της Πρωτοβάθμιας Τοπικής Αυτοδιοίκησης ο Νομός Πρεβέζης διαιρείται σε 8 Δήμους και 1 Κοινότητα. Πρωτεύουσα του Νομού είναι η Πρέβεζα. Το έδαφος του νομού είναι γενικά ορεινό, με ορισμένες χαμηλές εκτάσεις στις νότιες περιοχές. Ψηλότεροι ορεινοί όγκοι είναι το Ξεροβούνι (1.614 μ.), η Ζαρκοράχη (1.332 μ.) και τα Θεσπρωτικά βουνά (1.274 μ.) Κυριότερες πεδιάδες είναι της Πρέβεζας, της Φιλιππιάδας και του Φαναριού. Από τα ποτάμια του νομού ξεχωρίζουν ο Λούρος (που χύνεται στο Ιόνιο Πέλαγος).

Τουρισμός
Πολύ εύκολα θα βρεθείτε στις καταπληκτικές παραλίες (Αλωνάκι, Καλαμίτσι, Μύτικας, Μονολίθι, Καστροσυκιά, Αρτολίθια, Λυγιά, Βράχος, Λούτσα, Κερέντζα, Αμμουδιά, Λίχνος, Βάλτος) που αμόλυντες από την ανθρώπινη δραστηριότητα, απλώνονται σε μία έκταση 60 χιλιομέτρων. Σε όλο το μήκος τους υπάρχουν τουριστικές μονάδες και ενοικιαζόμενα δωμάτια στα χωριά και τους οικισμούς.
Ο νομός προσφέρει επίσης εναλλακτικές διαδρομές στο εσωτερικό, πεζοπορία στα στενά του ποταμού Αχέροντα, καθώς και διαδρομές με πλοιάρια στον ποταμό. Ο ποταμός Αχέροντας, απο τις πηγές μέχρι τις εκβολές του, δημιουργεί στο διάβα του μια εναλλαγή τοπίων με ιδιαίτερο οικολογικό και φυσιολατρικό ενδιαφέρον. Τόσο οι εκβολές του ποταμού όσο και τα στενά του συγκροτούν ένα αξιόλογο οικοσύστημα, που έχει ενταχθεί στις περιοχές προστασίας της φύσης του δικτύου ΦΥΣΗ 2000. Οι ημερήσιες εκδρομές στην Πρέβεζα, Πάργα, Παξούς, δίνουν στον επισκέπτη δυνατότητα για ενδιαφέρουσα παραμονή.

Τοποθεσίες

Ηγουμενίτσα

Γενικά
Πρωτεύουσα της Θεσπρωτίας, μια από τις πιο αξιόλογες παραλίες της Ελλάδας. Η ανάπτυξη της άρχισε το 1937, όταν έγινε πρωτεύουσα του νομού. Από "Λιμήν Ερημος" όπως γράφει ο Θουκυδίδης, έγινε σήμερα μια σύγχρονη πόλη και ένας μεγάλος Ελλαδικός και Ευρωπαϊκός θαλάσσιος κόμβος. Συνδέεται με μεγάλα λιμάνια της Ιταλίας (Μπρίντεζι, Αγκώνα, Μπάρι, Οτράντο), της Γιουγκοσλαβίας, της Αλβανίας, ενώ στο εσωτερικό συνδέεται καθημερινά με Κέρκυρα, Παξούς και Λευκίμη.

Ιστορία
Η πόλη απελευθερώθηκε από τον τουρκικό ζυγό το 1913 στη διάρκεια του Α' Βαλκανικού Πολέμου. Μέχρι την αναγόρευσή της σε πρωτεύουσα του νομού Θεσπρωτίας το 1936 ήταν ένα μικρό παραθαλάσσιο χωριό με 500 κατοίκους. Καταστράφηκε εντελώς από το γερμανικό στρατό το 1944 κατά την αποχώρησή του από την Ελλάδα και ανοικοδομήθηκε εκ νέου στην ίδια θέση αυτή τη φορά με την όψη σύγχρονης πόλης. Όμως μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1960 μονό μικρά σκάφη μπορούσαν να ελλιμενιστούν στην Ηγουμενίτσα. Με την εκβάθυνση του λιμανιού και τη δημιουργία πορθμιακής γραμμής Ηγουμενίτσας-Κέρκυρας αρχικά και Ιταλίας-Ηγουμενίτσας από την άλλη η πόλη άρχισε να αναπτύσσεται ραγδαία.

Γεωγραφία
Η Ηγουμενίτσα είναι η πρωτεύουσα του Νομού Θεσπρωτίας, και το σημαντικότερο λιμάνι επικοινωνίας της Ελλάδας με τη δυτική Ευρώπη. Είναι χτισμένη στο βόρειο τμήμα του νομού Θεσπρωτίας, στο μυχό του ομώνυμου κόλπου και απέναντι από την Κέρκυρα. Συνδέεται οδικά με την υπόλοιπη χώρα και απέχει 480 χλμ. από την Αθήνα και 470 χλμ. από τη Θεσσαλονίκη. Ο Δήμος Ηγουμενίτσας είναι ο μεγαλύτερος δήμος της Θεσπρωτίας. Έχει 11.608 κατοίκους και προήλθε από τη συνένωση των κοινοτήτων Λαδοχωρίου, Κρυόβρυσης, Μαυρουδίου, Αγίας Μαρίνης, Καστρίου, Γραικοχωρίου, Αγίου Βλασίου και Νέας Σελευκείας.

Τουρισμός
Η Ηγουμενίτσα είναι μια σύγχρονη ευρωπαϊκή πόλη που διατηρεί τις τοπικές της ιδιαιτερότητες. Στην Ηγουμενίτσα και τους γύρω οικισμούς πραγματοποιούνται πολιτιστικές και ψυχαγωγικές εκδηλώσεις όλη την περίοδο του καλοκαιριού με περιεχόμενο τη μουσική, το χορό, το θέατρο, τον κινηματογράφο, εικαστικές εκθέσεις, προβολές, θαλάσσια αθλήματα, παραδοσιακά πανηγύρια. Ξεχωριστό γεγονός αποτελεί το καρναβάλι της Ηγουμενίτσας και η Καθαρά Δευτέρα στον οικισμό Καστρί, όπου αναβιώνουν έθιμα που σώζονται εδώ και εκατοντάδες χρόνια.

Στην πόλη αξίζει να επισκεφθεί κανείς το δασύλλιο, όπου βρίσκονται τα ερείπια του τουρκικού κάστρου που κατέστρεψε το 1685 ο Ενετός Μοροζίνι. Οι επισκέπτες μπορούν να επισκεφτούν και να διανυκτερεύσουν στο εκπληκτικής φυσικής ομορφιάς κάμπινγκ Δρεπάνου με το πολιτισμένο περιβάλλον του. Από την πόλη ο επισκέπτης μπορεί να κάνει ημερήσιες εκδρομές προς τα παραλιακά χωριά Πλαταριά, Σύβοτα, Πέρδικα, Σαγιάδα καθώς και στους Φιλιάτες, Παραμυθιά, Σούλι, ποταμό Αχέροντα, Νεκρομαντείο, Πάργα, Κέρκυρα. Σπάνιο και ξεχωριστό είναι το τοπίο κατά μήκος του ποταμού Καλαμά.

Ιωάννινα

Γενικά
Σήμερα, η πόλη των Ιωαννίνων αποτελεί ένα ραγδαία αναπτυσσόμενο αστικό κέντρο, με βάση το εμπόριο, την υψηλή ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών και την πολιτισμική της κληρονομιά. Σημαντική είναι η φήμη της στην αργυροχρυσοχοϊα. Ο επισκέπτης έχει την ευκαιρία να θαυμάσει το κάστρο, την λίμνη και το γραφικό νησί της, το Βυζαντινό Μουσείο, το Σπήλαιο στο Πέραμα, το Μουσείο Κέρινων Ομοιωμάτων του Π. Βρέλλη στο Μπιζάνι και το αρχαίο θέατρο της Δωδώνης με ιστορία από τον 3ο αιώνα π.Χ., όπου πραγματοποιούνται παραστάσεις αρχαίου ελληνικού δράματος.

Ιστορία
Η αρχή της ιστορίας της πόλης των Ιωαννίνων θεωρείται μέχρι σήμερα "σκοτεινή". Ο χρόνος ίδρυσης της πόλης, καθώς και η προέλευση της ονομασίας της είναι ζητήματα που δεν έχουν επιλυθεί.
Πρώτη μνεία της πόλεως έχουμε στα πρακτικά της "εν Κωνσταντινουπόλει συγκροτηθείσης συνόδου" το 879μ.Χ. όπου υπογράφει και ο Ζαχαρίας Επίσκοπος Ιωαννίνης. Πρώτη σαφή ιστορική μαρτυρία έχουμε στο σίγγιλιο του Αυτοκράτορα Βασιλείου του Βουλγαροκτόνου που εκδόθηκε το 1020μ.Χ. με το οποίο ορίζονται οι επισκοπές που υπάγονται στην Επισκοπή Αχρίδας. Από αυτό το σιγγίλιο συμπεραίνουμε ότι τα Γιάννενα υπήρχαν πολύ παλαιότερα από την εποχή των Βουλγάρων βασιλέων Συμεών(893-927μ.Χ.) και του διαδόχου του Πέτρου (927-969μ.Χ.). Στο "Σημείωμα περί οικήσεως τόπου" του Μητροπολίτη Ναυπάκτου Απόκακου με χρονολογία 1217 (μετά την κατάλυση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας από τους σταυροφόρους - 1204), μνημονεύεται ρητώς ο ιδρυτής του Δεσποτάτου της Ηπείρου, Μιχαήλ Κομνηνός, ή Δούκας Μιχαήλ (1204 -1214 μ.Χ.) ως "τεκτηναμένου το των Ιωαννίνων πολίδιον και εις μόρφωσιν κάστρου αυτό αναγείραντος".
Επί των ημερών του Δεσπότη Μιχαήλ Κομνηνού, χτίζονται μεγάλα οχυρωματικά έργα στην πόλη, ο πληθυσμός αυξάνεται, γόνοι της σκορπισμένης βυζαντινής αριστοκρατίας ( Φιλανθρωπηνοί, Γαβριηλόπουλοι, Αψαράδες, κ.ά.) βρίσκουν άσυλο και μία περίοδος ακμής αρχίζει για τα Ιωάννινα. Η νέα αριστοκρατία των "καστρινών Ιωαννιτών" αποσπά αξιόλογα οικονομικά, διοικητικά και εκκλησιαστικά προνόμια διατηρώντας έτσι τον κυριαρχικό της ρόλο στην περιοχή ακόμη και της περιόδους διοικήσεως από ξένους δεσπότες και ηγεμόνες.. Στο Χρυσόβουλο του Ανδρόνικου Παλαιολόγου (1319), πληροφορούμαστε ότι η πόλη ήταν σε πλήρη ακμή και οι Ιωαννίτες διενεργούσαν εμπόριο σε μεγάλη ακτίνα μέσα στα Βαλκάνια. Κατά το τέλος του 16ου αι. κατοικούσαν στα Γιάννενα 10000 οικογένειες ήτοι 50000 περίπου κάτοικοι και τον 16ο - 17ο αιώνα τα Γιάννινα έγιναν ένα από τα σπουδαιότερα κέντρα διαμετακομιστικού εμπορίου της Βαλκανικής και των Παραδουνάβιων περιοχών.

Έτσι η πρωτεύουσα της Ηπείρου εξελίχθηκε νωρίς σε πόλη με μεγάλη εμπορική δραστηριότητα και αναπτύχθηκε τόσο ώστε τον 17 αι. ο Γάλλος Πρόξενος στη 'Aρτα, Benoit Garnier να σημειώνει ότι η πόλη ήταν "σχεδόν τόσο μεγάλη όσο και η Μασσαλία". Στους τελευταίους βυζαντινούς χρόνους, εμφανίζεται η λειτουργία της σχολής των Φιλανθρωπινών στη Μονή του Αγίου Νικολάου του Σπανού, στο νησί της Λίμνης Παμβώτιδας των Ιωαννίνων. Οι υπάρχουσες χρονολογίες αναφέρονται σε συνεχή λειτουργία της Σχολής από τα τέλη του 13ου αι. μέχρι τις αρχές του 17ου αι. Ο Σπύρος Λάμπρος δίνει ακριβείς χρονολογίες από το 1282 έως το 1642.

Από τα μέσα του 17ου αι. χάριν στην οικονομική ανάπτυξη της Ηπείρου και την πρωτοβουλία των ξενιτεμένων Ηπειρωτών, τα Γιάννενα εξελίχθηκαν σε μεγάλο πνευματικό κέντρο. Η πόλη λόγω των γεωγραφικών, οικονομικών και πολιτισμικών σχέσεων με τη Βενετία, δέχονται πιο άμεσα τις πρωτοποριακές επιδράσεις του ελληνισμού της διασποράς γεγονός που αντανακλάται σε ολόκληρο το έργο της Σχολής του Επιφάνειου Ηγούμενου, Γιαννιώτη εμπόρου στη Βενετία που ίδρυσε το 1648 τη λεγόμενη "Μικρή" Σχολή.
Ας μην ξεχνάμε ότι για δύο αιώνες, τα μεγάλα Γιαννιώτικα τυπογραφεία της Βενετίας, των Γλυκάδων, του Δ. Σάρου, κ.α., τροφοδοτούν την Ήπειρο, και όχι μόνο, με έντυπο υλικό. Δύο από τους πρώτους διευθυντές της Σχολής που ανήκουν στους αναμφισβήτητους Προδρόμους της νεοελληνικής Επιστημονικής Έρευνας, είναι ο Μελέτιος Μήτρου ή Γεωγράφος, μαθητής της Σχολής και κατόπιν Μητροπολίτης Αθηνών που διηύθυνε τη Σχολή από το 1686 έως το 1692 και ο διάδοχός του Παρθένιος Κατσούλης, από το 1692 έως το 1696, πρωτοπόρος σε έρευνες λαογραφικού περιεχομένου. Με τη δεύτερη Σχολή που ιδρύεται το 1674, με τη χορηγία του εμπόρου Εμμανουήλ Γκιούμα, η οποία ονομάστηκε "Πρώτη" Σχολή Ιωαννίνων, εισάγονται οι θετικές επιστήμες και δημιουργούνται οι προϋποθέσεις μιας πνευματικής επανάστασης που θα οδηγήσει στη χειραφέτηση της νεοελληνικής σκέψης. Ήδη, οδεύουμε προς μία σημαντική στιγμή στην ιστορία της νεοελληνικής παιδείας, στο πρώτο δράμα της ελευθεροφροσύνης στον ελληνικό χώρο.
Το 1742 η Σχολή του Επιφάνειου μετονομάζεται σε Μαρουτσαία προς τιμήν των ανακαινιστών των αδελφών Μαρούτση. Διευθυντής της Σχολής επιλέγεται ο Ευγένιος Βούλγαρης, ένας από τους κύριους εκπροσώπους του νεοελληνικού διαφωτισμού, οποίος ανακαινίζει ριζικά το εκπαιδευτικό πρόγραμμα και διδάσκει μαθηματικά και φιλοσοφία. Στη δεκαετία του 1790 ο νεοελληνικός διαφωτισμός έφθασε στο κορύφωμά του. Φορέας του πνεύματος στα Ιωάννινα είναι ο Αθανάσιος Ψαλίδας.
Συνέχεια της Μαρουτσαίας Σχολής αποτελεί η Καπλάνειος Σχολή που ιδρύεται το 1805 από τον έμπορο στη Ρωσία Ζώη Καπλάνη. Τέλος, το 1828 οι αδελφοί Ζωσιμάδες ιδρύουν την περίφημη Ζωσιμαία Σχολή. Συμβολικά, τα Γιάννινα ήταν ένα από τα μεγάλα κέντρα του Διαφωτισμού στον Ελλαδικό χώρο.
Ο Παν. Κοδρίκας χαρακτήρισε την εποχή της σχολαρχίας του Ευγ. Βούλγαρη στη Μαρουτσαία Σχολή (1742 - 1746, 1750 - 1753) "ως δευτέραν εποχήν της αναγεννήσεως του Ελληνικού Γένος" και "νέον χρυσούν αιώνα της ηθικής του Γένους μας αναγεννήσεως". " Εις την πόλιν των Ιωαννίνων χρεωστεί η Ελλάς την αναγέννησιν της Παιδείας" λέει ο Κων. Κούμας.

Γεωγραφία
Η πόλη των Ιωαννίνων, με πληθυσμό που πλησιάζει τις 100.000 κατοίκους κτισμένη στις όχθες της λίμνης Παμβώτιδας, είναι η πρωτεύουσα της περιφέρειας της Ηπείρου. Βρίσκεται σε απόσταση 435 χλμ. βορειοδυτικά της Αθήνας, 350 χλμ. νοτιοδυτικά της Θεσσαλονίκης και 95 χλμ. ανατολικά του λιμένα της Ηγουμενίτσας. Σε σχετικά μικρή απόσταση από την πόλη ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει τόσο το φυσικό κάλος της ορεινής Ηπείρου όσο και τις υπέροχες παραλίες του Ιονίου πελάγους.

Τουρισμός
Η πόλη των Ιωαννίνων, με πληθυσμό που πλησιάζει τις 100.000 κατοίκους κτισμένη στις όχθες της λίμνης Παμβώτιδας, είναι η πρωτεύουσα της περιφέρειας της Ηπείρου. Βρίσκεται σε απόσταση 435 χλμ. βορειοδυτικά της Αθήνας, 350 χλμ. νοτιοδυτικά της Θεσσαλονίκης και 95 χλμ. ανατολικά του λιμένα της Ηγουμενίτσας. Σε σχετικά μικρή απόσταση από την πόλη ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει τόσο το φυσικό κάλος της ορεινής Ηπείρου όσο και τις υπέροχες παραλίες του Ιονίου πελάγους.Μία πρώτη αναφορά στην πόλη των Ιωαννίνων γίνεται το 527 μ.Χ. από τον ιστορικό Προκόπιο, ο οποίος περιγράφει την ίδρυση της πόλης, της νέας Ευροίας. Όμως το όνομα Ιωάννινα εμφανίζεται για πρώτη φορά&a