Бисмиллаҳир роҳманир роҳийм

Аллоҳга ҳамд бўлсин, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламга ва у зотнинг оилалари, саҳобалари ва у зотнинг ҳидоятларига эргашганларга саловот ва саломлар бўлсин!

Амма баъд:

Қуйида келтириладиган сўзлар Суннат уламоларининг «Ихвон ал-Муслимийн» жамоати ҳақидаги баъзи фатволаридир.

Салафий аллома, шайх Абдулазиз ибн Боз роҳимаҳуллоҳ фатволари

Роҳимаҳуллоҳдан сўралди: Алллоҳ сизга яхшиликни насиб этсин! Набий соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг ҳадисидаги «Умматим келажакда етмиш уч фирқага бўлинади. Биттасидан бошқа ҳаммаси дўзахга киради» деб айтган сўзлари. Айтингчи «Таблиғ» жамоати ўз ширк ва бидъатлари билан, худди шунингдек «Ихвон ал-Муслимийн» жамоати ўзидаги гуруҳланиши ва бошлиқларга қарши чиқиши билан ушбу ҳалок бўлгувчи фирқаларга кирадими?

Жавоб: Етмиш иккитасининг ичига киради. Ва худди шундай, «Аҳли суннат вал жамоат»нинг ақидасига хилоф қилганлар ҳам, етмиш иккита ичига киради. Чунки «умматим» деган сўздан мурод, «уммати ижоба»дир. Яъни, Аллоҳга ижобат қилиб, унга эргашишликни зоҳир қилганлар етмиш учта фирқа бўлиб, уларнинг ичидан нажот топгувчи ва саломат қолгувчиси эса, унга эргашиш билан бир қаторда, динда истиқомат қилгани-мустаҳкам турганидир. Қолган етмиш иккита фирқа эса, улар ичида кофирлари, осийлари ва бидъатчилари бўлиб, улар бир неча қисмдир.

Савол: Яъни, бу иккита фирқа, етмиш иккитаданми?

Жавоб: Ҳа, етмиш иккитанинг ичидадир.

Ушбу сўзлар шайх роҳимаҳуллоҳнинг вафотларидан икки йил олдин, Тоиф шаҳрида ёзиб олинган кассетадан олинди.

Роҳимаҳуллоҳдан сўралди: Ҳурматли шайх, «Ихвон ал-Муслимийн» ҳаракати Мамлакатга (яъни Саудия Арабистонига) яқиндан кириб келди. Ва толиби илмлар орасида тарқалди. Бу ҳаракат ҳақида сизнинг фикрингиз қандай? Ва бу ҳаракат «Аҳли суннат вал жамоат»нинг манҳажига қанчалик мувофиқ келади?

Жавоб: «Ихвон ал-Муслимийн» ҳаракатини чуқур назар солувчи илм аҳли танқид қиладилар. Чунки, уларда Аллоҳнинг тавҳидини ёйишлик, ҳамда ширк ва бидаътларни инкор қилишлик йўқдир. Уларнинг ўзларига хос бир услублари бўлиб, ундаги камчилик эса, Аллоҳга чақиришдаги сусткашлик ва «Аҳли суннат вал жамоат» ушлаган саҳиҳ ақидага йўналтиришлик йўқлигидир. «Ихвон ал-Муслимийн» «Салафий» даъватига эътибор қилишлари керак. Ҳамда, Аллоҳнинг тавҳидига чақиришлари, қабрга сиғинувчиларни инкор қилишлари, ўликларга боғланиб қолиб, қабрдаги Ҳусайн, Ҳасан, Бадавий ва ҳоказолардан ёрдам сўрагувчиларни инкор қилишлари керак. Улар мана шу аслларнинг асли бўлган нарсага эътибор қилишлари керак. Айтмоқчиманки, Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ деган сўз диннинг аслидир. Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам ҳам Маккада аввал Аллоҳнинг тавҳидига, «Ла илаҳа иллаллоҳ»нинг маъносига чақирдилар. Аҳли илмларнинг кўпчилиги «Ихвон ал-Муслимийн»ни ушбу нарсада танқид қиладилар. Яъни, уларда Аллоҳнинг тавҳидини ёйишга ва Унга ихлос қилишга чақириқ йўқлигини, ҳамда илмсизлар пайдо қилган ўликларга боғланиш ва улардан ёрдам сўрашни, уларга назр қилиб қурбонлик қилишни инкор қилмасликларини танқид қиладилар. Бу эса катта ширкдир.

Яна уларни суннатга эътиборсизликларини, уни ўрганишга эътиборсизликларини, ҳадиси шарифни билиш ва уммат салафлари қандай ҳукмлар устида бўлганликларини билишга эътиборсизликларини ҳам танқид қиладилар. Яна биродарларимиздан улар ҳақидаги кўп танқидларни эшитаман. Аллоҳдан уларни Ўзи муваффақ қилишини, уларга ёрдам беришини ва аҳволларини ислоҳ қилишини сўраймиз!

Ушбу сўзлар «ал-Мажалла» журналининг 806-сонидан келтирилди.

Шом муҳаддиси, салафий аллома, шайх Муҳаммад Носириддин Албоний роҳимаҳуллоҳ

«Ихвон ал-Муслимийн»ни «Аҳли суннат» дейишлик тўғри бўлмайди. Чунки улар суннатга қарши курашадилар.

Ушбу сўзлар Риёздаги «Минҳажус суннат» тасжилотининг «Жамоатут таблиғ» ва «Ихвон» жамоатлари ҳақидаги фатволар ёзилган кассетадан олинди.

Салафий аллома, шайх Муҳаммад ибн Усаймин роҳимаҳуллоҳнинг жамоатларнинг кўпайиши борасидаги фатволари

Роҳимаҳуллоҳдан сўрашди: Аллоҳнинг Китобида ва Набий соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг суннатларида жамоатларнинг бир нечта бўлишига ва биродарларнинг бўлинишига бирор далил борми?

Жавоб: На Китобда ва на Суннатда гуруҳлар ва жамоатларнинг кўпайишига далил бор бўлиб, балки аксинча бу нарса қораланади. Аллоҳ таоло айтади:

«(Эй Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва саллам), сиз динларини бўлиб, ўзлари ҳам турли тўдаларга – ҳизбларга бўлиниб олган кимсалар тўғрисида бирон нарсада (масъул) эмассиз. (Яъни, улар сизга уммат эмаслар). Уларнинг ишлари фақат Аллоҳнинг Ўзига ҳавола. Кейин (қиёмат кунида) У Зот уларга қилиб ўтган ишларининг хабарини берур» (Анъом: 159).

Ва яна Аллоҳ таоло шундай деди:

«Ҳар бир ҳизб-фирқа фақат ўз олдиларидаги нарса билан хурсанддилар» (Рум: 32).

Шак-шубҳасиз ушбу гуруҳлар Аллоҳ таоло буюрган буйруққа, балки ушбу қовлида Аллоҳ таоло тарғиб қилган ишга зид келяпти:

«Шак-шубҳасиз, (барчангизнинг) миллатингиз (яъни, динингиз) бир миллат (яъни, исломдир). Мен эса сизларнинг Роббингизман, бас, Мендангина қўрқингиз» (Мўминун: 52).

Савол: Баъзилар даъват фақат бирор гуруҳ остида бўлсагина кучли бўлади дейдилар?

Жавоб: Биз буни тўғри эмас деб айтамиз. Балки даъват, инсон Аллоҳнинг китоби ва Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг суннатлари остида бўлганидагина ва Набий соллаллоҳу алайҳи ва салламдан ва хулафои рошидийндан келган асарларга эргашиши билангина кучли бўлади деб айтамиз.

(Ушбу сўзлар шайх Робиъ ал-Мадхалий ҳафизаҳуллоҳнинг «Жамоатлар эмас, биргина жамоат» китобларидан олинди).

Фазилатли шайх, аллома Солиҳ ибн Фавзон ал-Фавзон ҳафизаҳуллоҳнинг фатволари

Ҳафизаҳуллоҳдан сўрашди: Мана бу жамоатлар ҳалок бўлгувчи етмиш иккита фирқага кирадими?

Жавоб: Ҳа, ўз даъватларида, ақидаларида ва иймон усулларида ўзларини Исломга нисбат берадиган, лекин «Аҳлис суннат вал жамоат»га хилоф бўлган ҳар қандай мухолиф, етмиш икки фирқага киради ва айтилган ваъид уларни ўз ичига олади. Уларни қоралаш ва уқубат миқдори, хилоф қилганчалик миқдорда бўлади.

Яна сўрашди: Мусулмонлар шаҳарларида «Таблиғ», «Ихвон ал-Муслимийн», «Ҳизбут таҳрир» ва бошқа жамоатларнинг пайдо бўлишининг ҳукми қандай?

Жавоб: Бу келаётган жамоатларни қабул қилмаслигимиз керак. Чунки, улар бизларни буриб юборишни истайдилар ва бизларни бўлиб ташлайдилар. Натижада буниси «Таблиғчи» ва буниси «Ихвончи» ва буниси унақа… Нима учун бўлиниш керак?! Ахир бу Аллоҳ субҳанаҳу ва таолонинг неъматига куфр келтиришку. Бизлар бир жамоатмиз ва ўз йўлимизни аниқ биламиз. Нима учун бу яхшиликни ёмонликка алмаштиришимиз керак?! Нима учун Аллоҳ субҳанаҳу ва таолонинг бизларга икром қилган бирдамлик, биродарлик ва тўғри йўлни четлаб, бизларни бўлиб ташлайдиган, кучимизни кесиб қўядиган ва ораларимизга адоват уруғини экадиган жамоатларга боғланишимиз керак?! Бу ҳеч ҳам жоиз бўлмаган ишдир!

(Ушбу сўзлар «Янги манҳажлар ҳақидаги саволларга фойдали жавоблар» номли китобда ёзилган шайх Солиҳ ал-Фавзоннинг жавоблари).

Фазилатли шайх, аллома Солиҳ ал-Луҳайдон ҳафизаҳуллоҳнинг фатволари

Ҳафизаҳуллоҳ айтдиларки: «Ихвон» ва «Жамоатут таблиғ» саҳиҳ манҳаж аҳлидан эмаслар. Албатта бу умматнинг салафларида барча жамоатлар ва номланишликларнинг асли йўқдир. Биринчи бўлиб ўзларига исм олган жамоат «Шиъа» жамоати бўлиб, ана шу ном билан номландилар. Аммо «Хаворижлар» эса ўзларини мўминлар деб номлардилар.

(Ушбу сўзлар Риёздаги «Минҳажус суннат» тасжилотининг «Жамоатлар ҳақида ва уларнинг Ҳарамайн шаҳарларига таъсири ҳақидаги уламоларнинг фатволари» номли кассетадан олинди).

Фазилатли шайх, аллома Абдуллоҳ ибн Ғудаён ҳафизаҳуллоҳ фатволари

Ҳафизаҳуллоҳ айтдиларки: «Бу шаҳарлар жамоатлар деган номни билмас эди. Лекин бизларга ташқаридан инсонлар келиб, уларнинг ҳар бири ўз юртларида мавжуд бўлган нарсаларга асос сола бошладилар. Масалан ҳозир бизларда «ал-Ихвон ал-Муслимийн» деб номланадиган ва «Жамоатут таблиғ» деб номланадиган ва бошқа жамоатлар кўпдир. Ҳар бир кимсани бирор жамоат бошқармоқда ва бошқаларни шу жамоатга эргашишларини истайди. Ва бошқа жамоатларга эргашишни ман қилади. Ва ўзининг жамоатини ҳақ устида билиб, бошқаларини залолатда деб ўйлайди. Аслида бу қанчалик ҳақиқат?! Ҳақ мен сизларга зикр қилиб ўтганимдек биттадир. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам умматларнинг бўлиниб кетганини баён қилдилар. Ва бу уммат ҳам етмиш учга бўлинишини ва улардан биттасидан бошқа ҳаммаси дўзахда эканини ҳам баён қилдилар. Шунда «Ё Расулуллоҳ, ўша қайсиниси?», деб сўраганларида, У киши: «Мен ва саҳобаларим бугун нима устида бўлсак, шуни устида бўлганлари», деб жавоб бердилар. Ҳар бир жамоат ўзларига бир низом қилиб оладилар. Ва ҳар бирининг ўз раиси бўлиб, ҳаммалари ўзларига байъат оладилар. Ва ҳаммалари бош бўлишни хоҳлайдилар ва ҳоказо. Бу билан улар инсонларни бўлиб ташлайдилар. Яъни, бир шаҳар аҳлини турли фирқаларда топасиз. Ҳар бир фирқа билан бошқа фирқа орасида адоват бордир. Шу динданми?! Йўқ, бу диндан эмас. Чунки дин битта, ҳақ битта ва уммат биттадир. Аллоҳ жалла ва аъла: «Энг яхши уммат бўлдингиз», деб айтади. Турли бўлаклар бўлдингиз демади. Йўқ, балки: «Одамлар учун чиқарилган энг яхши уммат бўлдингиз», дейди. Ҳақиқатни оладиган бўлсак, бу жамоатлар бизларга келиб ёмон ҳаракатлар қилдилар. Улар ўз атрофларига хоссатан ёшларни йиғиб оладилар. Ва катта ёшликларни унчалик хоҳламайдилар. Шунинг учун тўлиқсиз ўрта мактабларга, ҳамда тўлиқ ўрта мактабларга ва институтларга борадилар. Ва қизларнинг мактаблари ҳам худди шу кабидир. У ерларда ҳозир «ал-Ихвон ал-Муслимийн» жамоатига ва «Жамоатут таблиғ» жамоатига чақириқлар кетаяпди. Ва ҳатто қизларнинг мактабларида ҳам. Нима учун киши Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам билан бўлмайди …

(Ушбу сўзлар Риёздаги «Минҳажус суннат» тасжилотининг «Жамоатлар ҳақида ва уларнинг Ҳарамайн шаҳарларига таъсири ҳақидаги уламоларнинг фатволари» номли кассетадан олинди).

Фазилатли шайх, аллома Абдулмуҳсин ал-Аббод ҳафизаҳуллоҳ фатволари

У кишидан «Жамоатут таблиғ» ва «Ихвон ал-Муслимийн» жамоатлари ҳақида сўралганида ҳафизаҳуллоҳ шундай дедилар:

Аввало ушбу турли хил янги фирқалар янги пайдо қилинган бўлиб, уларнинг туғилишлари ўн тўртинчи асрда бўлди. Ўн тўртинчи асрдан олдин ўликлар оламида эса, улар мавжуд эмасди. Ва ўн тўртинчи асрда туғилди. Аммо тўғри манҳаж ва тўғри йўл эса, унинг туғилиши ва асли Расулул Карим соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг юборилишларига бориб тақалади. У ҳам бўлса, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам ва саҳобалари Набий алайҳиссолату ва саллам юборилган вақтларидан бошлаб нима устида бўлишган бўлса ўша нарсадир. Бас, ким ана шу ҳаққа ва ҳидоятга иқтидо қилса, ўша кимса нажот топади ва саломат бўлади. Ва ким унга тескари бўлса, ўша кимса четга чиқувчидир.

Маълумки ушбу фирқалар ёки жамоатларда тўғрилик ҳам бор, хатолик ҳам бор. Ва лекин хатолар катта ва буюк бўлиб, улардан огоҳлантириш керак. Ва бу умматнинг салафлари манҳажида бўлган «Аҳлис суннат вал жамоат»га эргашишликка тарғиб қилиш керак. Чунки бу жамоат наздидаги таъвил-изоҳлаш Аллоҳ ва Унинг Расули алайҳиссолату ва салламдан келган сўз бўлиб, фалончи-пистончидан келган сўз эмас. Ва ўн тўртинчи ҳижрий асрда пайдо қилинган манҳаж ва йўлларга асосланган эмас. Ушбу жамоатлар эса, ёки ишора қилинган бу икки жамоат ўн тўртинчи асрда ана шундай манҳаж ва маълум йўналишда туғилиб вужудга келди. У ҳам бўлса, суяниладиган нарсалари Китоб ва Суннат эмас, балки ушбу манҳажларни пайдо қилганлар нима устида бўлган бўлсалар ўша нарсалардир. Яъни, рай, фикр ва ўйлаб топилган манҳаж бўлиб, ўз ҳаётларини ва манҳажларини шуни устига қурадилар. Бу нарсани уларда равшанлаштирадиган нарсалардан бири «ал-Вало вал Баро» – «Дўст тутиш ва душман тутиш» масаласи бўлиб, у ҳам бўлса уларга қўшилиш ва бирга бўлиш устига қурилгандир. Масалан «Ихвон» жамоатини олайлик, ким уларга қўшилса, у биродарлари бўлиб, уни дўст тутадилар. Ва ким уларга қўшилмаса, у ҳолда унинг хилофида бўладилар. Аммо агар уларга Аллоҳнинг энг ёмон махлуқларидан бири бўлган «Рофизий» қўшилса ҳам, у уларга ака-укалари ва дўстлари бўлиб қолади. Чунки, дуч келган кимсани йиғиш уларнинг манҳажларидир. Ҳатто саҳобаларни ёмон кўрадиган ва улар томонидан келган ҳақни қабул қилмайдиган «Рофизий» уларнинг жамоатларига кирса, у уларнинг дўстларидан ва бирлари бўлиб қолади. Ва уларга тегишли нарса унга ҳам тегишли бўлади ва худди шунингдек, уларнинг зарарига бўлган нарса унинг ҳам зарарига бўлади.

(Ушбу сўзлар Риёздаги «Минҳажус суннат» тасжилотининг «Жамоатлар ҳақида ва уларнинг Ҳарамайн шаҳарларига таъсири ҳақидаги уламоларнинг фатволари» номли кассетадан олинди).

Диний ишлар вазири, фазилатли шайх, аллома Солиҳ ибн Абдулазиз Оли Шайх ҳафизаҳуллоҳнинг сўзлари

Ҳафизаҳуллоҳ шундай дедилар: «Ал-Ихвон ал-Муслимийн» жамоатига келсак, уларнинг даъватларини энг зоҳир қиладиган жойи шундаки, уларда жамланиш, сир сақлаш, ўзгарувчанлик ва ўзларига фойда беради деб ўйлаган кимсаларига яқинлашиш, ишларининг ҳақиқатини ошкор қилмаслик бордир. Яъни, бир жиҳатдан улар баъзи турларида «Ботиния»дирлар. Ўз ишларининг ҳақиқатини махфий сақлайдилар. Улардан баъзилари уламо ва шайхлар билан узоқ вақт алоқа қилиб юриши мумкин, лекин улар унинг ҳақиқатда кимлигини билмайдилар. Чунки, у баъзи сўзларни зоҳир қилиб, баъзиларини эса яширади. Ўзидаги бор гапни айтмайди. Энди уларнинг жамоатларини ва усулларини зоҳир қиладиган ерлари ҳақида гапирсак, улар ўз эргашувчиларининг ақлларини буларнинг манҳажларига хилоф бўлганларнинг сўзларини эшитишдан қулфлаб қўядилар. Бу қулфлаб қўйишнинг бир қанча турли хил йўллари бўлиб, улардан бири бошқаларни сўзларини эшитмасликлари учун эрталабдан кечгача йигитларни машғул қилиб қўядилар. Яна бир йўли, уларни танқид қилаётганлардан огоҳлантирадилар. Бордию инсонлардан уларнинг манҳажларини ва йўлларини биладиган бирон кимса, уларни танқид қилиб, йигитларни жирканч гуруҳбозликка аралашишдан огоҳлантираётганини кўрсалар, дарҳол турли хил йўллар билан бу кишидан огоҳлантирадилар. Гоҳида, унга туҳматлар қиладилар. Гоҳида, у ҳақида ёлғон гапирадилар. Гоҳида, у ундан узоқ бўлган ишларни гапириб уни қоралайдилар. Ва шу гапларни гапираётганда уни ёлғонлигини билиб турадилар. Гоҳида, унинг бирор камчилигини топиб олиб, у билан уни уялтириш учун ва инсонларни ҳақ ва ҳидоятдан узоқлаштириш учун уни катталаштирадилар. Улар бу ишларида мушрикларга ўхшайдилар. Яъни, уларнинг хислатларидан бир хислатида ўхшайдилар. У ҳам бўлса, улар кўпчилик тўпланадиган ерларда, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламга қаршилик қилиш учун ва инсонларни У кишига эргашиб кетишликларидан тўсиш учун бу диндан қайтган киши, бу фалондақа, бу пистондақа деган гапларни жар солиб гапирардилар. Яна «Ихвонлар»ни бошқалардан ажратиб турадиган ерларидан бири, улар Суннатни ва унинг аҳлини ҳурмат қилмайдилар, гарчи буни зоҳир қилмасаларда. Ҳақиқатда эса, улар Суннатни яхши кўрмайдилар ва Унинг аҳлига чақирмайдилар. Биз буни тажрибада уларга боғлиқ бўлган кимсаларда ёки улар билан аралашиб юрган кимсаларда кўрдик. Бордию бирор кимса Суннат китобларини ўқишни бошласа, айтайлик «Саҳиҳ ал-Бухорий»ни, ёки баъзи шайхлар олдига баъзи китобларни ўқиш учун борганини кўрсалар, уни огоҳлантирадилар. Ва: «Бу сенга фойда бермайди». ««Саҳиҳи ал-Бухорий» сенга нима фойда келтиради? Бу ҳадислардан қандай фойда оласан? Бу уламоларга қара, уларнинг ҳолати қандай? Улар мусулмонларга нима фойда қилдилар? Мусулмонлар фалон-пистон ҳолатдалар», деб айтадилар. Яъни, улар ўз ораларида Суннат дарслари бўлишлигига ва Унинг аҳлига муҳаббат бўлишлигига ва унданда муҳимроғи, аслларнинг асли бўлган ақида дарслари бўлишлигига иқрор бўлмайдилар. Уларнинг кўринишларидан яна бири, улар салтанатга интиладилар. Ва бу ўз бошлиқларидан бирортасини кўтарилиши учун танлаб олишликлари билан бўлади. Гоҳида, ўша бошлиқ таълим соҳасида бўлади. Гоҳида эса, қонуншунослик соҳасида бўлади. Яъни, улар ўзларини шу нарсага бериб, баъзиларига шу йўл билан, ёки бошқаси билан салтанатга етиб бориши учун ёрдам беришади. У эса бу ишдан бехабар бўлиши мумкин. Яъни, улар жузъий бошлиқликка ҳаракат қиладилар. Бу билан улар ўша ердан таъсир қиладилар. Кўтарилган кимса у ерда ҳам гуруҳланишни ҳосил қилади. Яъни, ўзларининг жамоатларидаги кимсани яқинлаштириб, уларнинг жамоатларидан бўлмаган кимсани эса узоқлаштирадилар. «Фалончини узоқлаштириш керак. Унга бунинг имкониятини бермаслик керак. Унга дарс беришига имкон қилмаслик керак. У бу ишда бўлмаслиги керак», деб айтадилар. Нима учун? Аллоҳга қасамки, унга баъзи мулоҳазалар бор! У қандай мулоҳазалар? «У яхши йигитмас. У бизлардан эмас», ва шунга ўхшаш гапларни айтадилар. Яъни, улар наздида яхши кўришлик ва ёмон кўришлик ҳизб ёки жамоат учун бўлиб қолган. Бу эса, худди Хорис ал-Ашъарий ҳадисида зикри келган нарсага ўхшайди. Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Ким жоҳилият даъвосини қилса, у жаҳаннамда жамланади», дедилар. Шунда: «Намоз ўқиса ҳам, рўза тутса ҳамми?», деди. Шунда: «Намоз ўқиса ҳам, рўза тутса ҳам. Аллоҳнинг чақириғи билан чақиринглар! Роббингиз сизларни мусулмонлар, мўминлар, Аллоҳнинг бандалари деб номлади», дедилар. Бу ҳадис саҳиҳдир. Ва худди шунингдек, машҳур ҳадисда бир киши «Муҳожирлар», деб керилиб бақирганида, бошқаси эса «Ансорлар», деб керилиб бақирганида, алайҳис солату ва саллам шундай дедилар: «Мен ораларингизда бўла туриб, жоҳилият даъвосини қилаяпсизларми?!». Ва ҳоланки бу икки исм «Муҳожир» ва «Ансор» шаръий исмлар эди. Лекин дўст тутишлик ва душман тутишлик, ҳамда ёрдам беришлик ушбу исмлар устида бўлишлиги билан, шу заҳотиёқ исломийлигидан чиқиб жоҳилият даъвосига айланди. Яна уларда бошқа жоҳилият ишларидан кўп бўлиб, «Аҳли суннат вал жамоат»нинг йўлини тутишлари учун ва салафи-солиҳлар манҳажи билан ҳидоятлансинлар учун йигитларни чиройли йўллар билан бундан огоҳ қилиш керак. Худди Аллоҳ жалла ва аъла қуйидаги сўзида буюрганидек:

«(Эй Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва саллам), Парвардигорингизнинг Йўлига – Динига донолик – ҳикмат ва чиройли панд-насиҳат билан даъват қилинг! Улар (сиз билан талашиб-тортишадиган кимсалар) билан энг гўзал йўлда мужодала-мунозара қилинг!» (Наҳл: 125). Яна уларнинг кўринишларидан бири, балки уларни бошқалардан ажратиб турадиган ери шундаки, уларнинг асосий ғоялари давлат тепасига ўтиришдир. Ва бу эса «Ихвонлар»нинг манҳаж ва даъватларида кўриниб турган нарсадир. Ҳа, уларнинг даъватларидан бўлган ғоялари давлатга эришиш бўлиб, аммо инсонларни Аллоҳ жалла ва аъланинг азобидан қутқарадиган ва ушбу ҳидоят туфайли уларга раҳмат тушадиган, ҳамда қабр азобидан, дўзах азобидан қутултириб, уларни жаннатга олиб кирадиган нарсаларга унчалик эътиборлари йўқдир. Шунинг учун ҳам улар «Ҳокимлар ҳақида гапириш инсонларни тўплайди ва инсонларнинг хатолари ва гуноҳларини гапириш уларни бўлиб ташлайди. Шундоқ экан, қалбларни жамлайдиган нарсага киришинглар», деб айтадилар. Шак-шубҳа йўқки, бу аслидан хатодир ва фасод ниятдир. Чунки Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам қабрда уч нарса ҳақида сўралишини баён қилдилар. Банда Роббиси, дини ва Пайғамбари соллаллоҳу алайҳи ва саллам ҳақида сўралади. Қизиғи шундаки, улар билан узоқ вақтдан бери бирга бўлган кимсалар, улар қабрга кирганларида уларни нима қутқаришини билмайдилар. Унга бу ҳақида насиҳат қилинганми?! Унга ўзи яхшилик исталганми?! Йўқ, улар фақат ғояларга эришиш учун фойдаланилган кимсалар холос. Агар улар мусулмонларни ҳақиқатан ҳам яхши кўрганларида эди, уларни Аллоҳнинг азобидан қутқарадиган нарсаларга насиҳат қилишга куч сарфлаган бўлардилар. Уларга Тавхидни ўргатган бўлардилар. Чунки, киши аввало шу ҳақида жавобгар бўлади …

(Ушбу сўзлар Риёздаги «Минҳажус суннат» тасжилотининг «Жамоатлар ҳақида ва уларнинг Ҳарамайн шаҳарларига таъсири ҳақидаги уламоларнинг фатволари» номли кассетадан олинди).

Бисмиллаҳир роҳманир роҳийм

Аллоҳнинг Ўзигагина ҳамдлар, Унинг пайғамбари Муҳаммад ибн Абдуллоҳга, у зотнинг оиласи ва саҳобаларига салавоту саломлар бўлсин.

Сўнг …

Дарҳқақиқат бугунги кунда аёлларни жиҳод қилишликка даъват қилувчи «даъватчи»лар пайдо бўлган. Ҳатто уларнинг ораларида шундайлари борлигини эшитмоқдамизки, интернет орқали ёш қизларни жиҳод қиламиз деб бошини айлантириб, ўз олдига чақириб олиб, валийси розилигисиз никоҳлаб олиб, бирга жиҳод қилишга олиб кетишаётган эмиш, ла ҳавла ва ла қуввата илла биллаҳ.

Баъзи мусулмонлар муслима опа-сингилларимизни жиҳод майдонига (аслида бу жиҳодий ҳаракатлари шаръий экани катта шубҳа остида) чорлаётганларини оқлаш мақсадида, аввалда ҳам уламолар аёлларни жиҳодга чақиришганини далил қилиб келтиришмоқда. Улар мусулмонлар юртига кофирларнинг бостириб келганида, жиҳод барча учун, аёллар ва болалар учун ҳам, фарзи айн бўлади деган баъзи имомларнинг сўзларини келтиришмоқда. Сўнг ўша мусулмонлар ўша ҳолатга қиёс қилиб айтишмоқдаки, бугунги кунимизда жиҳод фарзи айн, демак бунга аёллар ҳам киради.

Ушбу даъвога осонгина жавоб бериш мумкин.

Биринчидан, ушбу имомлар кофирлар мусулмон юртларга бостириб киришган ва ўша одамлар, аёллар ва болалар ҳужум остида қолиб кетишган ва уларда жанг қилишдан бошқа иложлари йўқ ҳолат ҳақида гапиришган. Улар бу билан ўзларини ҳимоя қилишади. Улар аёл кишининг жанг майдонига ўз ихтиёри билан бориши ҳақида гапиришмаган.

Иккинчидан, душман бостириб келганида аёллар учун ҳам жиҳод фарзи айн бўлиши ва улар эрларининг рухсатисиз жиҳодга чиқишлари керак экани ҳақидаги фикр мансуҳ бўлган. Ушбу фикр Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам ҳадисларига хилофдир. Унда Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам умумий қилиб аёл киши жиҳод қилиши шарт эмас деб айтганлар. Яна ушбу фикр ушбу масаладаги уламолар ижмосига ҳам зиддир.

Душман бостириб келганида аёл киши ҳатто эри бунга рухсат бермаса ҳам жанг қилиши керак деган фикр баъзи имомларнинг фикри бўлган. Улар баъзи фиқҳий мазҳаб китобларида келтирилган.

Ҳатто агар душман бостириб келса ҳам аёлларга жиҳод фарз бўлмайди, фақатгина эркаклар учун фарз бўлади деган фикрга уламолар ижмо қилганларини имом Ибн Ҳазм келтирган. У киши айтадики: «Кофирлар бостириб келган ҳолатда мусулмонларни, уларнинг қалъа ва оилаларини ҳимоя қилишга қодир бўлган, вояга етган эркаклари учун фарз эканига (салафлар) ижмо қилишди» (Қаранг: «Маротибул ижмоъ» 135).

Аёл кишининг жиҳод қилиши фарз эмас эканига юзлаб ижмоларни келтириш мумкин.

«Аёл учун жиҳод мажбурияти йўқ. Бунда ҳеч қандай ихтилоф йўқ!» Имомлар айнан мана шундай деб айтишган. Улардан Ибн Ҳазм, Ибн Рушд, Ибн Обидийн, Шайбоний ва бошқа кўпгина имомлар (Қаранг: «Шарҳ ал-Кабир» 1/200, «Қованинул аҳком» 163, «Муғний Муҳтаж» 4/209, «Хошия Ибн Обидийн» 4/25, «Маротибул ижмоъ» 119, «Бидаятул мужтаҳид» 1/281).

Фақатгина якка муслимага агар унга ҳужум қилишса ва уни жинсий зўрламоқчи бўлишса, мана шу ҳолатдагина унга жанг қилишлик фарз бўлади. Ҳофиз Ибн Наҳҳос деди: «Агар аёл билсаки, агар у таслим бўлса уни (жинсий) зўрлашса, ҳатто ҳалок бўлса ҳам унга ҳимояланиш фарз бўлади. Дарҳақиқат, кимки зинога зўрланса, бунда итоат қилиш мумкин эмас!» (Қаранг: «Машаривал ашвақ» 102).

Ғазотларда аёл кишининг иштирок этиши мумкин бўлган ягона ҳолат, агар унинг валийси бунга ижозат берса, агар мусулмонлар ҳукмдори ижозат берса ва агар улар ушбу ғазотда аёллар хавфсизликда бўлишини таҳмин қилинса жоиз бўлади. Бу ҳолатда ҳам уларга энг кўпи билан қилиши жоиз бўлган нарса шуки, улар ярадорларни даволаш ва уларни ҳолидан хабардор бўлишларидир. Қурол кўтариб жанг майдонида урушиш эмас! Баъзи имомларнинг фикрича, бунинг жоиз экани ҳам кейинчалик мансуҳ қилинган экан. Бунда улар қуйидаги ҳадисга суянишган: Бану Азро қабиласидан бўлган Умму Кабша ривоят қилади: «Кунларнинг бирида мен Пайғамбаримизга (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) дедим: «Эй Аллоҳнинг Росули, менга фалончи аскарлар билан (жиҳодга) чиқишга изн берсангиз». У зот жавоб бердилар: «Агар (одамлар) «Фалончи жиҳодга чиқибди» деб, буни Суннат деб ҳисоблаб қолмаганларида, мен сенга ижозат берардим. Аммо (сен) ўз уйингда қолгин!»» (Ибн Мандаҳ «ал-Маърифа» 2/362, Табароний «ал-Авсат» 4604. Саҳиҳ ҳадис. Қаранг: «ас-Силсила ас-саҳиҳа» 2740).

Ҳофиз Ибн Ҳажар деди: «Ибн Саъд Ибн Абу Шайбадан келтирган ҳадиснинг бошқа ривоятида айтилади: «Қолгин. Чунки мен одамлар: «Муҳаммад хотинлар билан бирга ғазотга чиқмоқда!» деб гапиришларини истамайман». Ушбу ҳадисни Умму Синон ал-Асламий таржимаи ҳолида зикр қилинган (жиҳодда аёлларнинг ҳозир бўлиши ҳақидаги) ҳадис билан жамлаш мумкин. Чунки бу носих (бекор қилувчи) ҳадис. Аёллар ғазотга чиқишлари Хайбар ғазоти даврида бўлган, ундан олдин эса Уҳуд жангида бўлган. Бу «Саҳиҳул Бухорий»даги Баро ибн Озиб ҳадисида айтилганидек. Бу эса (яъни аёлларга жиҳодга чиқишга рухсат бермаганлари) Макка фатҳидан кейин айтилган» (Қаранг: «ал-Исаба» 8/283).

Мана шундан кейин ҳам, қандай қилиб хавфсиз жойда бўлган аёлни, жанг ва хатар ўрнига чақириш мумкин?! Аллоҳга қасамки, ушбу чақириқ, салафлар чақирган нарсага хилофдир!

Имом Ибн Қудома деди: «Душман ерига аёллар, хусусан ёш аёлларнинг кириши қораланган! Аёллар жанг қиладиган одамлар сарасидан эмас!» (Қаранг: «ал-Муғний» 10/391).

Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу деди: «Хатарли жойларда яшаманглар!» (Абдурраззоқ 5/162. Исноди ҳасан).

Имом Абу Убайд Умарнинг ушбу сўзларини шарҳлар экан, деди: «У чегара худудларида хотинлари билан яшашликни назарда тутмоқда. Чунки бу оила билан яшайдиган ўрин эмас» (Қаранг: «Ғарибул ҳадис» 3/325).

Муслима аёлларни жанг қилаётган эркаклар сафида бўлишга чақириш – ушбу асрнинг бидъатларидандир! Бу нарсани замонамиз уламолари қоралашган. Шайх Ибн Боз, шайх Албоний ва шайх Аҳмад Шокир шулар жумласидандир. Уларнинг айтишича, буни баъзи жоҳиллар коммунист ва шиаларга тақлид қилиб, ўрганиб олишган экан. Айни мана шу тоифалар аёлларни армияга киритишни бошлаганларнинг аввалгиларидир (Қаранг: «Умдату-ттафсир» 3/157, «Мажалла ал-бухус» 6/297).

Жиҳоднинг аёлларга фарз экани борасидаги масалани шайх Аҳмад Нажмий 20 йилдан аввалроқ ажойиб суратда ёритиб берганлар. У киши шайх Абдуллоҳ Аззамга раддия берар эканлар, у кишиининг «Ислом ерларини ҳимоя қилиш энг муҳим фарзлардандир» номли китобларининг 36-саҳифасида айтадилар: «Агар душманлар Ислом ерларига кирган бўлишса, бундай ҳолатда ушбу шаҳар ва унинг атрофидагилар учун жиҳод фарз бўлади. Бундай ҳолатда рухсат сўрашлик соқит бўлади ва ўғил ота розилигисиз, хотин эр розилигисиз ва қарздор қарз берувчининг розилигисиз (жиҳодга) чиқади!»

Шайх Аҳмад Нажмий ушбу сўзларга нисбатан шундай ёзадилар: «Ислом ерига душман ҳужуми вақтида ота-она ва қарз берувчидан изн сўрашлик соқит бўлиши (яъни изн сўрамаса ҳам бўлавериши) тушунарли бўлган нарса. Бироқ хотин ҳам эридан рухсат сўрамаслигига келсак, бу баъзи фақиҳлар бунга далили бўлмаган ҳолда киритган нарсадир! Аёллар жиҳод қилиши фарз эмас. Бунга Оишадан келган саҳиҳ ҳадис далолат қилади, у зот айтадиларки: «Эй Расулуллоҳ, аёл киши жиҳод қилиши керакми?» Бунга Пайғамбар (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) жавоб бердилар: «Ҳа. Уларнинг жиҳоди, бу жангсиз жиҳод – Ҳаж ва Умра!» (Бухорий ривояти). Кимки аёллар жиҳод қилиши керак эканини даъво қилса, ўша Расулуллоҳни (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) у зотнинг сўзлари ва ҳукмларини рад қилибди!»

Яъни Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам аёллар жиҳод қилишлари шарт эмас эканини умумий қилиб айтдилар. Энди кимдир келиб баъзи ҳолатлар борки, унда аёллар ҳам жиҳод қиладилар демоқда, аммо бунга на Қуръондан, на Суннатдан, на уламолар ижмосидан хословчи далил келтирмаябти. Шу сабабдан ҳам шайх бу каби нарсани даъво қилувчи, бу каби даъволари билан аёлларни жиҳодга буюрмаган Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва салламни инкор қилган ёки ҳаттоки у зотга раддия берган бўлади деб айтмоқда.

Шайх Аҳмад давом этди: «Бу каби ҳолатларда аёлларга жиҳод мажбуриятини юклаётганлар сўзларидан (шу нарса маълум бўлмоқдаки), аёл агар жиҳодга чиқмаса, гуноҳкор бўлар экан, ҳатто агар у болалари, уйини тарк қилиб, асирга тушса ҳам!»

Яна шайх Нажмий деди: «Муҳим жойи шуки, аёл киши жиҳодга эрининг рухсатисиз чиқиши мумкин деган сўзлар – ҳолат юзасидан тафаккур қилмаслик ва оқибатини инобатга олмаслик билан айтилган ёлғон сўзлардир. Бу аввалда ушбу сўзни айтганларга тақлиддир (кўр-кўрона эргашишликдир)» (Қаранг: «Рисолатул иршод ила баёнил ҳақ фи ҳукмил жиҳад» 84).

Валлоҳу аълам.

Аллоҳ пайғамбаримизга, Унинг оиласи ва саҳобаларига салавоту саломлар йўлласин.

Манба: Тавҳид форуми

09.12.2011

Аёлнинг саволи: Эрим Афғонистонга жиҳод учун кетишни истайди. Мен эса унга: «Мен у ерга бормайман», деяпман.

Шайх Толаат: Афғонистонда жиҳод йўқ. Ким у ерда-Афғонистонда жиҳод бор, деб айтди. Бу қуруқ-пуч гап. Афғонистонда жиҳод йўқ. Балким жиҳод ҳозир Даммажда бўляпти. Бошқа минтақаларда жиҳод йўқ. Қилич билан бўладиган жиҳод йўқ. Даммажда эса жиҳод кетяпти. Одамларга (Даммаждаги) толиби илмларга ёрдам беришлари вожиб бўлади. У ерда шайх Яҳё Ҳажурий ва у киши билан бирга (бўлган салафийлар бор). Уларга ёрдам беришлик вожиб бўлади. Яман аҳлига вожиб бўлгани қилич ва қувват билан, бошқаларга эса, ким сафар қилишга қодир бўлса сафар қилсин, сафар қилишга қодир бўлмаганлар эса мол билан, (мол)га қодир бўлмаса дуо билан ёрдам бериши вожиб бўлади. На Чеченистонда ва на Афғонистонда жиҳод бор. Бу ҳақда бирон гап-сўз бўлиши мумкин эмас.
Аёлнинг саволи: Ва (эрим) айтяптики: «Мен билан Афғонистонга бормасанг, менга итоатсизлик қилган бўласан ва сени талоқ қиламан». Ушбу ҳолатда нима қиламан? Икки фарзандим бор, боз устига эрим қарздор. Эримнинг онаси эса унинг кетишига асло рози бўлмайди. Бироқ у на онасига ва на бирор кишига итоат қиляпти. Мен эрим билан Афғонистонга бормасам, унга итоатсизлик қилган бўламанми? У ерда аслида жиҳод бор экани ҳақида уламолар фатво беришганми?
Шайх Толаат: У ерда жиҳод йўқ. Ўзи яширин-ғоиб, залолат аҳли унинг устидан кулишган холос. Ва унга бирор киши тушунча бериши-йўл йўриқ кўрсатишига муҳтождир. Аёл савол тариқасида айтсинки: «Хоп, сен билан Афғонистонга бораман. Фақат бир шарт билан. Шайх Фавзон, шайх Аббод ва шайх Робиъ каби ишончли уламоларнинг, ўша ерда жиҳод бор экани ҳақидаги фатволарини келтирасан. Аллоҳни номига онт ичаманки, (шундай қилсанг) мен ўзим ўша ерга олдинга тушиб-чопқиллаб бораман». Ишни шундай қилиб (ери ишончли уламолардан фатво олиб келишига) қайдлаб-боғлаб қўяди. (Шунда ҳам) кетиб қолса, у (эринг) билан борма. Талоққа келсак, Аллоҳ азза ва жалла ҳар бир кишини Ўзининг кенглиги-марҳамати билан беҳожат қилади.

Манба: Тавҳид форуми

Аллома, Шом диёрининг муҳаддиси

Муҳаммад Носируддин Албоний

роҳимаҳуллоҳ

Бисмиллаҳир роҳманир роҳийм

Шайх Албоний роҳимаҳуллоҳга мусулмонларнинг (бугунги аянчли) воқелиги борасида, мусулмон киши уммат рўбарўсида нима қилмоқлиги вожиб бўлади, дея савол берилди.

Жавоб: Барча мақтовлар Аллоҳга хосдир. Биз Унга ҳамд ва истиғфорлар айтиб, ундан нафсимизнинг шумлиги ва амалларимизнинг ёмонлигидан паноҳ сўраймиз. Аллоҳ ҳидоят қилган кимсани адаштирувчи, адаштирган кимсани тўғри йўлга солувчи зот йўқдир. Мен «Ягона, шериксиз Аллоҳдан бошқа ҳақ илоҳ йўқ ва Муҳаммад Унинг бандаси ва расулидир» деб гувоҳлик бераман.

«Эй мўминлар, Аллоҳдан ҳақ-рост қўрқиш билан қўрқинглар ва фақат мусулмон бўлган ҳолларингда дунёдан ўтинглар!» (Оли Имрон: 102).

«Эй инсонлар! Сизларни бир жондан (Одамдан) яратган ва ундан жуфтини вужудга келтирган ҳамда у икковидан кўп эркак ва аёлларни тарқатган Роббингиздан қўрқингиз! Яна ораларингиздаги савол-жавобларда ўртага номи солинадиган Аллоҳдан қўрқингиз ва қариндош-уруғларингиз (билан ажралиб кетишдан қўрқингиз)! Албатта Аллоҳ устингизда кузатувчи бўлган зотдир»(Нисо: 1).

«Эй мўминлар, Аллоҳдан қўрқинглар, тўғри сўзни сўзланглар! (Шунда Аллоҳ)ишларингизни ўнглар ва гуноҳларингизни мағфират қилар. Ким Аллоҳга ва Унинг пайғамбарига итоат этса, бас у улуғ бахтга эришибди» (Аҳзоб: 70, 71).

Сўнг…

Дарҳақиқат, сўзларнинг рости – Аллоҳнинг Каломи, йўлларнинг яхшиси – Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг йўли, ишларнинг ёмони – (динда) янги пайдо қилинганлари, (динда) янги пайдо қилинган барча нарса бидъат, барча бидъат – залолат, барча залолат эса жаҳаннамга элтувчидир.

Жавобга ўтадиган бўлсак, мусулмонларнинг бугунги ҳолати аввалги исломий даъват давридаги ҳолатдан озида ҳам, кўпида ҳам фарқ қилмайди. Бу билан Макка даврини назарда тутяпман. Бугунги кундаги исломий даъват эгаллаб турган вазият, даъватнинг аввалги босқичидаги шарт-шароитдан умуман фарқ қилмайди, деб айтмоқчиман. У ҳам бўлса Макка давридир. Барчага маълумки ўша куни даъват тепасида турган киши, у пайғамбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва алиҳи ва салламдир. Бу гапим билан айтмоқчи бўлганим шуки, мана Қуръони Каримда келганидек, ўша куни ҳам даъват Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам ўзларининг ораларидан пайғамбар қилиб жўнатилган қавм томонидан исканжага олинганди. Сўнг даъват доираси кенгайиб, ён атрофдаги араб қабилаларига ҳам тарқалгач, Набий соллаллоҳу алайҳи ва алиҳи ва саллам Маккадан Мадинага ҳижрат қилишга амр этдилар. Албатта биз ҳозир бутун сийратни ёдга олмоқчи эмасмиз, чунки Ислом тарихи ва пайғамбар сийрати бу ерда ҳозир бўлганларнинг кўпчилигига маълум. Бироқ мен гапимни қисқа-мухтасар қилиш билан саволга жавоб бериб, мақсадга кўча қолай дегандим.

Набий соллаллоҳу алайҳи ва алиҳи ва саллам саҳобалари билан Мадинага ҳижрат қилгач, Мадинаи мунавварада исломий давлат қуриш йўлидаги илк уруғларни қададилар. Ушбу янги бошланган даъватни янги душмани ҳам майдонга чиқди, яъники, Мадинада. Чунки даъват Рум давлатининг шоҳи Ҳирақл бўлмиш насронийлар ўлкасига, ҳозирги кундаги Сурияга, яқинлашиб бораётганди. Натижада улар ҳам ушбу янги даъватнинг ёғийларига айланишди. Демак душман фақат араб жазирасидаги араблар эмасди. Балки араб жазирасининг шимолидаги, яъни Суриядаги, насронийлар ҳам эди. Сўнг яна бошқа бир душман майдонга чиқди, у ҳам бўлса Форсдир. Демак исломий даъват барча жиҳатдан, араб жазирасидаги мушриклар, насронийлар, ичкаридаги баъзи яҳудийлар, сўнг Форс томонидан исканжага олинганди. Форс билан насронийлар ўртасидаги қаттиқ адоват Аллоҳ табарока ва таолонинг ушбу қовлидан барчага маълумдир:

«Алиф, Лом, Мим. Жуда яқин жойда Рум мағлуб бўлди. (Лекин) улар (яъни, румликлар) бу мағлубиятларидан сўнг бир неча йил ичида албатта ғалаба қилажаклар» (Рум: 1-3).

Оятдан оладиган хулосамиз: Биз исломий даъватнинг ҳозирги барча жиҳатдан сиқувга олинган (аянчли) ҳолатидан асло ҳайратга тушмаймиз. Чунки исломий даъват аввалги қадамларини ташлаган кезлари ҳам ҳудди шундай барча томондан сиқув-исканжага олинганди. Энди ана шу ерда бир савол туғилади.

Хоп, унда нима қилиш керак?

Набий соллаллоҳу алайҳи ва алиҳи ва саллам ўша куни оз сонли саҳобалари билан нима қилдилар? Ҳолбуки мусулмонларнинг бугунги кундаги адади катта сонни ташкил қилади.

Жавоб эса ўз-ўзидан маълумки: Мусулмонлар даъватнинг аввалги босқичида ўзларига қарши бўлган қавмлари бўлмиш арабларга қарши жангга киришишдими? Мусулмонлар ишнинг бошида насронийларга қарши курашишдими? Ишнинг биринчи босқичида Форсга қарши жанг қилишдими?

Жавоб: Ушбу саволларнинг барчасига йўқ, йўқ, йўқ деб жавоб берамиз.

Хоп, унда мусулмонлар нима қилишди?

Бизга ҳозирги кунда айнан аввалги мусулмонлар қилишган ишни қилишимиз вожиб бўлади. Чунки биз тотаётган оғриқни улар ҳам тотиб кўришган. Биз ўз мусибатимизни, ўша зотлар ўз мусибатларини муолажа қилган услуб билан муолажа қилишимиз вожиб бўлади. Ушбу сўзим билан саволга нима деб жавоб бермоқчи бўлганимни ҳозир бўлганларнинг барчалари англаб етишди деб ўйлайман.

Энди саволга очиқроқ қилиб жавоб берсам: Ушбу тарихий ва бир вақтнинг ўзида ҳам мантиқий бўлган воқеалар силсиласидан маълум бўладики, Аллоҳ азза ва жалла кофир ва мушрикларга нисбатан жуда оз сондаги ўша аввалги мўминларга иймонлари сабабли нусрат берди.

Демак даъватни қамраб олган ушбу қаттиқ душманликни арита олган ўша муолажа ва даво, мусулмонлар бугунги кунда қабул қилишлари лозим бўлган даво ва муолажанинг айни ўзидирки, ўша аввалги муолажа ўзининг самарасини берганидек ушбу муолажа ҳам ўз самарасини берсин. Иш эса масалда келганидек, тарих чарҳпалаги қайта-қайта айланаверади. Балки ушбу масалдан ҳам айтишимиз мумкин бўлган яхши сўз шуки, Аллоҳ азза ва жалланинг ажойиб бир интизом ва тартибда яратган ушбу борлиқ ва бандаларида асло ўзгармас қонун-қоидалари бордир.

«Бас, сиз ҳаргиз Аллоҳ суннати-қонунининг ўзгарганини кўрмассиз ва ҳаргиз Аллоҳ суннатининг алмашганини кўрмассиз» (Фотир: 43).

Мусулмон киши ушбу ўзгармас қонун-қоидалар борасида чуқур ўйлаб кўриши ва уларга ҳаққирост риоя қилиши лозим бўлади. Хоссатан унинг ичидаги шаръий қоидаларига.

Демак бу ўринда шаръий ва кавний ўзгармас қоидалар бор экан. Бугунги кун тили билан айтганда табиий қоидалар. Ушбу ўзгармас кавний, табиий қоидаларни билишда мусулмон ва кофир, солиҳ ва фосиқ кимса баб-баробардир. Яъни, инсоннинг моддий ҳаётини таъминлаб турадиган нарса, нима у? Таом, шароб, тоза ҳаво ва ҳаказо. Демак инсон емаса, ичмаса, тоза ҳаводан нафас олмаса, у ўз жонини моддий жиҳатдан ўлишдек бир таҳлика остига қўйган бўлади. Демак инсон ушбу ўзгармас кавний қонун-қоидалар доирасидан чиқса яшай оладими?

Жавоб эса: Йўқ.

«Аллоҳнинг йўли-қонуни бўлиб, илгари ҳам ўтгандир. Аллоҳнинг йўлини эса ҳаргиз ўзгартира олмассиз» (Фатҳ: 23).

Ушбу ҳозиргина айтиб ўтганларимни ҳар бир инсон тажриба йўлига кўра жуда яхши билади. Бунда мусулмон билан кофирнинг, солиҳ билан фосиқнинг ҳеч қандай фарқи йўқ. Бироқ бизга аҳамиятли бўлгани, бу шаръий ўзгармас қонун-қоидаларни билишимизки, уларни яхши билиб олишимиз вожиб бўлади. Ким ушбу ўзгармас қонун-қоидаларга риоя қилса, мақсадига эришиб, тезда самарасини кўради. Энди кимки ушбу мақсадга элтувчи ўгармас қонун-қоидаларга риоя қилмаса, ҳаргиз ўз ғоясига ета олмайди.

Кавний ўзгармас қонун-қоидалар ҳақида айтиб ўтганимиздек, инсон уларни қабул қилиб, татбиқ қилса, ўз мақсадига етади. Шаръий ўзгармас қонун-қоидалар ҳам ҳудди шундай. Мусулмон киши уларга риоя қилса, Аллоҳ таоло ниҳоий мақсадга етиш учун ўрнатган ушбу қоидалар сабабли албатта ғоя ҳаққирост рўёбга чиққай. Акс ҳолда эса натижа ҳам чиппакка чиқади. Ушбу жумлалар тушунарли бўлди деб ўйлайман. Бироқ бироз аниқлик киритишга эҳтиёж тушади, гаплашмоқчи бўлган масаламизнинг моҳияти ҳам шундадир, ана шу ўринда юқоридаги муҳим бир саволга жавоб топган бўламиз.

Барчамиз Аллоҳ азза ва жалланинг оятларидан бўлган ушбу оятни тиловат қиламиз. Балки ушбу оят баъзи йиғинларга очилиш қисмида ёки баъзи уйларнинг деворларига зийнат бағш этиб туради. У ҳам бўлса Аллоҳ таолонинг ушбу қовлидир:

«Эй мўминлар, агар сизлар Аллоҳга ёрдам берсангизлар, У Зот ҳам сизларга ёрдам берур» (Муҳаммад: 7).

Ҳолатлар ўзгариб, ушбу оят наққошлик услубида зарҳал ҳарфлар билан ёзилиб, минг афсуслар бўлсинким, деворга осиб қўйиладиган бўлди. Ушбу оят деворларга зийнат бағш этадиган бўлди. Мусулмонларнинг қалблари эса ушбу оятдан батамом холийдир. Ушбу оят олдинга қўяётган мақсад нима эканини билмасак ҳам керак. «Агар сизлар Аллоҳга ёрдам берсангизлар, У Зот ҳам сизларга ёрдам берур». Шунинг учун ҳам бугунги кунда Ислом оламининг ҳолати ташвишли ва хавотирли бир ҳолатдадир. Ушбу аянчли ҳолатдан чиқиш йўлини ҳам тополмай қоляпти. Ҳолбуки чиқиш йўли кўплаб оятларда эслаб ўтилгандир. Ушбу оят ҳам ана ўша оятлар жумласидандир. Агар ушбу оятни мусулмонларнинг ёдига солсак, ўйлайманки бу катта шарҳ ва изоҳга эҳтиёж сезмайди. Балки бу мўминларга манфаат бўладиган бир эслатма ва мавъизадир.

Барчамиз, иншааллоҳ, Аллоҳ табарока ва таолонинг ушбу қовлини биламизки: «Агар сизлар Аллоҳга ёрдам берсангизлар», шарт қўйиляпти. Шартнинг жавоби эса: «У Зот ҳам сизларга ёрдам берур».

Агар еб, ичсанг ва ҳоказо, демак яшашда давом этасан.

Агар еб, ичмасангчи? Нобуд бўласан!

Оятдаги маъно ҳам ҳудди шундайдир: «Агар сизлар Аллоҳга ёрдам берсангизлар, У Зот ҳам сизларга ёрдам берур». Оятдан тушунилган маънони аксига ўгириб кўрадиган бўлсак, агар сизлар Аллоҳга ёрдам бермайдиган бўлсангизлар, У Зот ҳам сизларда ёрдам бермайди. Мана шу мусулмонларнинг бугунги кундаги воқелигидир.

Ушбу оят Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва салламдан ворид бўлган бир қанча ҳадисларда очиқ-ойдин ёритиб ўтилган. «Агар сизлар Аллоҳга ёрдам берсангизлар», ўз-ўзидан маълумки, Аллоҳ таоло ушбу оятда биз Унга, душманларига қарши ўзимизнинг лашкарларимиз, салтанатимиз ва моддий куч-қувватимиз билан ёрдам қўлини чўзишимизни назарда тутмади. Йўқ, ундай эмас!

Аллоҳ азза ва жалла Ўз ишида ғолибдир. У Зот бирор киши Унга моддий ёрдам беришига ҳожатманд эмас, бу ўз-ўзидан маълум нарса. Шу сабабли Аллоҳ таолонинг ушбу «Агар сизлар Аллоҳга ёрдам берсангизлар», қовлининг маъноси, агар Аллоҳнинг ҳукмларига эргашсангиз, мана шу Аллоҳ табарока ва таолога ёрдам берганингиз бўлади, деган маънодадир.

Ҳозир эса мусулмонлар ушбу шартни адо этишдими? Авваламбор ушбу вожиботни бажаришдими? Чунки бу Аллоҳ таоло мусулмонларга нусрат беришини ҳаққирост рўёбга чиқариш учун бўлган шарт эди.

Жавоб эса барчангизнинг наздингизда, мусулмонлар Аллоҳ азза ва жаллага ёрдам беришни адо этмадилар.

Йўқ деганда шу ерда ҳозир бўлганларнинг баъзиларига таълим бериш бобидан эмас, эслатма тарзида муҳим бир сўзни ёдга олишни истардимки, бугунги кунда омма мусулмонлар динларини, дин ҳукмларини таълим олишдан юз ўгиришган. Кўпчиликлари, боринг ана аксар мусулмонлар Ислом нима эканини билмайдилар. Ислом ҳақида бирор нарса билмайдилар. Исломни ўзининг ҳақиқий суратида билмайдилар. Балки Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва алиҳи ва саллам ҳамда саҳобалари яшаб ўтган Исломдан ўзга, оғишган бир Исломни биладилар.

Шунинг учун ҳам Аллоҳ таолонинг Унга ёрдам берганларга ваъда қилган нусрати авваламбор Исломни Китобу Суннатда келганидек соғлом маърифат ила билишга, сўнг эса унга амал қилишга асосланади. Акс ҳолда ушбу маърифат ўз соҳибининг бошига битган бало бўлади. Аллоҳ таоло айтадики:

«Эй мўминлар, нега сизлар ўзларингиз қилмайдиган нарсани (қиламиз, деб)айтурсизлар?! Сизларнинг ўзларингиз қилмайдиган ишни (қиламиз, деб)айтишларингиз Аллоҳ наздида ўта манфур (ишдир)» (Соф: 2-3).

Демак биз Исломни таълим олишга ва унга амал қилишга ўта муҳтож эканмиз.

Мен, боя айтиб ўтганимдек, бир нарсани эслатиб қўйишни истардимки, бугунги кунда мусулмонлар ўзларини эгаллаб олган хору-зорлик сабабидан бутун мағзавани ҳукмдорларга ағдаришади. Бутун маломатни динга ёрдам қўлини чўзмаётган ҳукмдорларга тўкиб-солишади. Минг афсуслар бўлсинким, улар ҳақиқатда яҳудий, насроний ва улардан бошқалардан иборат кофирларнинг катталари томонидан хорланаётган мусулмонларга ва динга ёрдам қўлини чўзмаяптилар. Бугун мусулмонларнинг ўрталарида ана шундай шукуҳ ҳукм суряпти. Бор мағзавани ҳукмдорларга ағдариш. Ҳуддики ҳукмдорларга қилишаётган маломатлари халқнинг ўзига ҳам тегишли эмасдек! Ҳақиқатда олиб қарайдиган бўлсак ушбу маломат умматнинг барчасига, ҳоким-у маҳкумларнинг барига тегишлидир. Масала шунинг ўзи билан чекланиб қолмай, балки бу ерда дин аҳкомларини (ҳаётга) татбиқ қилмаётганлари сабабли ҳукмдорларни маломат қилаётган шундай бир тоифа борки, аслида ўшаларнинг ўзи маломатга ҳақлидир. Сабаби эса улар Аллоҳ таолонинг ушбу: «Агар сизлар Аллоҳга ёрдам берсангизлар», қовлига хилоф иш тутишди.

Бу билан фақат ҳукмдорларнигина маломат қиладиган ўша мусулмонларни айни ўзини назарда тутяпман. Дарҳақиқат улар Ислом ҳукмларига хилоф иш тутишди. Мусулмонларнинг бошига тушган ушбу (қалбни эзиб юборадиган) ачинарли ҳолатни ўзгартиришда Росул соллаллоҳу алайҳи ва алиҳи ва салламнинг йўлларига хилоф келадиган йўл бўйлаб юришяпти. Биринчи мусулмонларнинг ҳукмдорларини кофир дея атрофга жар соладилар! Иккинчидан уларга қарши бош кўтариб чиқишни вожиб эканини барилла айтадилар! Қарабсизки мусулмонларнинг ўзларини ўрталарида кети узилмайдиган бир ёнғин каби фитна юз беради. Мусулмонларнинг бирлиги бузилади. Улар мен боя ишора қилиб ўтган кимсаларки, мусулмонларнинг бошига тушган ушбу хорликни ўзгартириш – бу ҳукмдорларга қарши бош кўтариб чиқиш билан бўлади деб ўйлайдилар. Сўнг муаммо ушбу масаланинг ўзида тўхтаб қолмайди. Балки муаммо кенгайгандан кенгайиб, ҳаттоки ҳалиги ҳукмдор бир чеккада қолиб, ихтилоф мусулмонларнинг ўзларидан нарига ўтмайдиган бўлиб қолади!

Ушбу аянчли воқеликни бартараф этишда баъзи исломийлар томонидан ғулувга кетишдан иборат келишмовчилик бошланди. У ҳам бўлса, ушбу ҳолатни ўнглаш учун мусулмонларнинг ҳукмдорларига қарши кураш олиб бориш шарт эмиш. Ҳолат шу даражага етиб бордики, ушбу аянчли воқеликни бартараф этиш ҳукмдорларга қарши бош кўтариб чиқиш билан бўлмайди деб биладиган мусулмонлар билан анавилар ўртасида хусуматлашишгача етиб борди. Ҳақиқатда ўша ҳукмдорларнинг кўпчилиги Аллоҳ нозил қилган ҳукм билан бошқарув олиб бормаётганлиги сабабли, уларга қарши бош кўтариб чиқишга ҳақлидирлар! Бироқ кофирлар томонидан мусулмонларнинг бошига тушаётган мусибатларни аритишдаги ислоҳот, анави кимсалар даъво қилганидек, мусулмонлардан иборат исломий диёрлардаги ҳукмдорларни муҳокама қилишимиз билан бўладими? Биз ўша ҳукмдорларнинг баъзиларини ҳозирги аср тили билан айтганда жўғрофий мусулмонлар деб ҳисоблаймиз.

Энди ана шу ўринда биз айтамизки: Шак-шубҳа йўқки, Ислом душманларининг эгаллаб турган мавқифи қатъий-иродалидир. Улар яҳудий, насроний ва Ислом диёрларининг ташқарисидаги худосизлардир. Уларнинг зарарлари мусулмонларнинг Аллоҳ нозил қилган ҳукм билан бошқарув олиб боришдек бир истакларига жавоб бермаётган ушбу ҳукмдорларнинг баъзиларидан келадиган зарардан қаттиқроқдир. Хоп энди мана бу мусулмонларнинг қўлларидан нима ҳам келарди? Бу гапим билан мен анави мусулмонларнинг ҳукмдорларига қарши курашиш вожиб деб жар солаётганларни назарда тутяпман. Боринг ана олдин ўзимизни ислоҳ қилиш қолиб ҳукмдорларга қарши бош кўтариш вожиб бўлди ҳам дейлик. Хоп анавиларнинг қўлларидан нима иш ҳам келарди?!

Демак (муаммони) бартараф этиш бу Росул алайҳиссалом бошлаган ишни айни ўзидир. Анавиларни эса мутлақо бирор иш қилиш қўлларидан келмайди. Воқелик бунга энг катта далилдир. Улар амалга оширмоқчи бўлган муолажа эса, яъни мусулмонларнинг ҳукмдорларига қарши курашишдан бошлашмоқ, кутилган самарани бермайди. Чунки муаммо, мен боя айтиб ўтганимдек, ҳукмдорларнинг ўзидагина эмас. Балки халқнинг ўзида ҳамдир. Шу сабабли уларга олдин ўзларини ислоҳ қилишлари вожиб бўлади. Ислоҳ қилиш масаласи эса бошқа бир баҳсга эҳтиёж сезадики, биз буни такрор-такрор айтиб ўтганмиз. Иншааллоҳ қуйида ҳам бунга бир тўхталиб ўтамиз.

Муҳими шуки, мусулмонларнинг барчалари ҳолатлари ҳасад ва ҳавас қиларли даражада эмаслигига иттифоқ қилишади. Балки ҳолат хорлик ва хўрликдаки, Ислом ҳали бунга ўхшашини кўрмаган. Хоп, унда ишни нимадан бошлаймиз?

Ишни мусулмонларнинг ҳукмдорларига қарши курашишдан бошлаймизми?!

Ёки ишни бутун дунёдаги барча кофирларга қарши курашишдан бошлаймизми?!

Ёки ишни тинмай ёмонликка буюрадиган нафсга қарши курашишдан бошлаймизми?

Демак ишни (санаб ўтилганларнинг охиргисидан) бошлаш вожиб бўлади. Чунки Набий соллаллоҳу алайҳи ва алиҳи ва саллам, сўзимизнинг аввалида эслаб ўтганимиздек, Ислом даъватининг аввалида даъват қилинаётган мусулмонларни ёлғиз шахсларни ислоҳ қилишдан бошладилар. Даъват Маккада бошланиб, сўнг Мадинага кўчиб ўтди. Сўнгра кофирлар билан мусулмонлар ўртасида тўқнашув бошланди. Сўнг эса Рум, Форс … ва ҳаказо. Боя айтиб ўтганимдек, тарих қайта такрорланяпти.

Ҳозирги вақтда мусулмонлар ушбу аянчли воқеликни бартараф этиш учун Аллоҳга ёрдам беришлари вожиб бўлади. Фақат бир томонни муолажа қилиш билан эмас. Бу кутилган самарани бермайди. Агарда ушбу ишни бажариш қўлларидан келганда ҳам!

Ушбу бир томон деганимиз нима у? Бу – Аллоҳ нозил қилган ҳукм билан бошқарув олиб бормаётган ҳукмдорларга қарши курашишдир! Биринчидан, бугунги кунда бу нарсани қилишнинг иложиси йўқ. Яъни, ҳукмдорларга қарши курашиш. Бунинг сабаби эса, ўша ҳукмдорлар яҳуд ва насоролар каби кофир бўлишди ҳам дейлик. Энди мусулмонлар бугунги кунда яҳуд ва насороларга қарши кураш олиб боришга қодирми?

Жавоб эса: Йўқ. Ҳолат тамоман аввалги мусулмонларнинг Макка давридаги ҳолати кабидир. Улар заиф, хор, барча томондан сиқув-исканжага олинган, азобга гирифтор қилинган, оз сонли эдилар. Нима учун?! Чунки уларнинг куч-қуввати бўлмаган заиф-бечора эдилар. Набий соллаллоҳу алайҳи ва алиҳи ва салламнинг даъватларига эргашишлари сабабли қалбларига ўрнашган иймолари бундан мустаснодир. Азиятларга сабр қилиш билан боғлиқ бўлган ушбу иттибо (эргашиш) бугунги кунда гувоҳ бўлиб турганимиздек ўзининг кутилган самарасини берди. Демак ушбу самарага олиб борадиган йўл қайси экан?

Бу йўл Росул алайҳиссалоту ва саллам саҳобалари билан босиб ўтган йўлнинг айни ўзидир!

Демак бугунги кунда мусулмонлар турли залолатларга ботганлари сабабидан кофирларга қарши кураша олмайдилар. Хоп, унда нима қилишлари вожиб бўлади? Уларга Аллоҳ-у Росулига ҳақиқий иймон келтиришлари вожиб бўлади. Бироқ мусулмонлар бугунги кунда оламларнинг Роббиси азза ва жалла айтгандекдирлар: «Лекин жуда кўп одамлар билмайдилар» (Аъроф: 187).

Мусулмонларнинг фақат номи қолди. Ҳақиқий мусулмонларни тополмайсиз! Ушбу инкор қилишимдан нимани қасд қилганимни билиб турибсизлар деб ўйлайман.

Мен сизларга Аллоҳ таолонинг ушбу қовлини эслатаман:

«Дарҳақиқат, мўминлар нажот топдилар. Улар намозларида (қўрқув ва умид билан) бўйин эгувчи кишилардир. Улар беҳуда – фойдасиз (сўз ва амаллардан)юз ўгирувчи кишилардир. Улар закотни (адо) қилгувчи кишилардир. Улар авратларини (ҳаромдан-зинодан) сақлагувчи кишилардир. Магар ўз жуфти ҳалолларидан ва қўлларидаги чўриларидангина (сақланмайдилар). Бас, улар маломат қилинмаслар. Энди ким шундан ўзгани (яъни, зино ва шу каби шариати исломияда ҳаром қилинган бошқа нарсаларни) истаса, бас, ана ўшалар ҳаддан ошгувчилардир» (Мўминун: 1-7). Яъни тажовуз қилиб, зулмга қўл урувчилардир.

Фақат ушбу хислатларни ўзини олсак-да, ушбу оятларни қўйиб, бу ўринда зикр қилинмаган бошқа хислатларни ўз ичига олган оятларга ҳали ўтмай турайлик. Бу оятлар Исломга амал қилиш атрофида айланяпти. Кимда ҳозиргина тиловат қилинган ушбу оятларда эслаб ўтилган сифатлар ҳаққирост бўлар экан, ана ўша зотлар Аллоҳ таоло уларни мана бу қовлида айтиб ўтган кишилардир: «Ана ўшалар ҳақиқий мўминлардир» (Анфол: 4).

Биз ҳақиқий мўминлармизми?!

Жавоб эса: Йўқ. Ундай бўлса, эй биродарлар, ҳали ҳовлиқманглар!

Биз бугунги кунда ушбу хислатга эга бўлган намозхонлар бўла олдикми?! «Дарҳақиқат, мўминлар нажот топдилар. Улар намозларида (қўрқув ва умид билан) бўйин эгувчи кишилардир». Биз намозларимизда хушуъ қила оляпмизми? Мен бир, икки, беш, ўн, юз, икки юз, минг, икки мингта одам ҳақида гапирмаямман. Мен камида ушбу саволни ўзаро бир-бирларига бераётган мусулмонлар ҳақида гапиряпман. Демак, мусулмонларнинг бошига тушган мусибатларни ҳал қилиш йўли нима экан? Мен ҳали охиратларини муҳим деб билмайдиган, балки шаҳватлари ва қоринларинигина ўйлайдиган кўнгилхушлик қилиб юрган фосиқ мусулмонларни айтаётганим йўқ. Мен ҳозир намозхон мусулмонлар ҳақида гапиряпман. Ушбу намозхонлар мўминун сурасининг аввалида зикр қилинган сифатлар билан сифатланишдими? Жавоб эса: умматга қараб яна йўқ деб айтамиз… Демак:

Нажотни умид қилибсан-ку, унинг йўлидан юрмабсан,

Кема асло қуруқликда юрмайди.

Кавний ўзгармас қонунлардан кейин шаръий ўзгармас қоидалар мукаммал амалга ошишлиги учун ҳам сабабларни бажаришимиз шартдир. Тоинки Роббимиз азза ва жалла биздан ушбу барчамизни қамраб олган хорликни кўтарсин.

Мен ушбу суранинг аввалида зикр қилинган мўминларнинг сифатларидан бўлган ушбу сифатларни эслаб ўтдим. Бироқ бу ўринда, бугунги кундаги мусулмонларнинг ҳолатларини эслатганимда доим биродарларимнинг ёдига соладиганим бир Пайғамбар ҳадиси бор. Ушбу ҳадисни ёдда тутганларида эди, нима учун бизга ушбу хорлик тушди деб ўзаро савол беришни ор деб билган бўлардилар! Чунки улар Аллоҳнинг шариатига хилоф иш тутаётганларидан ғофил қолишди. Ана шу ҳадислардан алайҳиссалоту ва салламнинг ушбу қовлларидир: «Иъйна савдосига келишсангиз, сигирнинг думини тутиб, экин-тикинга рози бўлсангиз ва Аллоҳ йўлидаги жиҳодни тарк этсангиз, Аллоҳ сизларнинг устингизга хорликни ҳукмрон қилиб қўяди. Уни сизлардан то динларингизга қайтмагунингизгача тортиб олмайди» (Абу Довуд «Сунан» (3462), Аҳмад «Муснад» (5007,5562), Табароний «Муснад аш-Шамиййин» (2417) ва улардан бошқалар Ибн Умар розияллоҳу анҳумодан ривоят қилишди).

Турли муносабатлар билан ушбу ҳадис борасида жуда кўп тўхталиб ўтганман. Мен фақат Набий соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг ушбу қовлларини айтмоқчиман: «Иъйна савдосига келишсангиз». Иъйна: рибо билан муомала қилишнинг бир кўриниши, ҳозир мен бу масалага батафсил киришишни истамайман. Сизлардан бирортангиз мусулмонларни рибонинг турли кўринишлари билан муомала қилаётганидан бехабар бўлмаса керак. Ислом ўлкаларидаги ушбу бошидан оёғигача рибога ботган банкларнинг қандай қонунларга асослангани маълумдир.

Мен яна муаммонинг бари ҳукмдорларда эмас деган гапга қайтаман. Чунки ушбу банклар билан муомала қилаётган кимсалар билан муноқаша қилиб, айтилсаки: рибони ҳаром эканини биласизлар. Бу иш алайҳиссалоту ва саллам айтгандекдир: «Кишининг рибо билан еган бир дирҳами, Аллоҳ азза ва жалланинг наздида ўттиз олтита зинодан ҳам оғирроқдир» (Аҳмад «Муснад» (22007,22008), Дорақутний «Сунан» (3/16) ва булардан бошқалар Абдуллоҳ ибн Ҳанзала розияллоҳу анҳудан ривоят қилишди). Биродар энди нима учун рибо билан муомала қиляпсан, дейилса, сизга шундай деб айтади: «Нима ҳам қилардик… Биз ҳам яшашни истаймиз!»

Демак муаммо фақат ҳукмдорларга эмас, балки одамларни ўзига ҳам боғлиқ экан. Ҳақиқатни олиб қарайдиган бўлсак, одамлар ўша ҳукмдорларга лойиқдирлар. Масалда айтилганидек: «Ўзингдан чиққан дардга, қайга қочарсан давога».

Ўша ҳукмдорлар бизни олдимизга Миррих юлдузидан келиб тушишгани йўқ!! Балки ўзимизнинг ичимизда ўсиб-улғайишди. Энди ҳолатимизни ўнглашни истасак, бу ўзимизни унутган ҳолда, ҳукмдорларимизга қарши аёвсиз курашни эълон қилишимиз билан бўлмайди. Муаммонинг бари ўзимизда! Яъни, муаммо Ислом олами узра ҳукм суряпти. Шунинг учун ҳам биз мусулмонларга динларига қайтишларини, динларидан билганларини ҳаётга татбиқ қилишларини насиҳат қилиб қоламиз.

«Ўша куни мўминлар Аллоҳ ғолиб қилгани сабабли шодланурлар» (Рум: 4-5).

Бугунги кунда устимизга соя солиб турган ва ёшлар эҳтиросга берилиб, нима қилсак экан дейишаётган ушбу муаммоларнинг бари, ён атрофимиздаги Ислом оламини, араб оламини мустамлакага айлантирилиши, яҳудлар Фаластинни босиб олиши деймизми ёки салибийлар Эритрея, Сомали, Босния ва бугунги кундаги бундан бошқа диёрлардаги муаммолар.

Ушбу муаммоларнинг барчасини ҳиссиёт билан бартараф этиб бўлмайди. Балки илм ва амал билан бартараф этилади.

«Айтинг: «(Хоҳлаган) амални қилинглар. Бас, Аллоҳ, Унинг пайғамбари ва мўминлар қилган амалларингизни кўриб турар ва яқинда ғайбу-шаҳодатни(яъни, яширин ва ошкор нарсаларнинг барчасини) Билгувчи Зотга қайтарилурсизлар. Бас, У Зот сизларга қилиб ўтган амалларингизнинг хабарини берур» (Тавба: 105).

«Айтинг: «(Хоҳлаган) амални қилинглар». Ҳозир ушбу нуқтага тўхталамиз: бугунги кунда исломий саҳнадаги ислом учун қилинаётган амалларни олайлик. Ушбу амал турли жамоат ва гуруҳларда ранг-баранг суратларда акс этган. Ҳолбуки ушбу гуруҳлар Ислом оламида баъзилар ўйлаётгандан ҳам каттароқ муаммоларга сабаб бўлади. Баъзилар муаммони яҳудлар Фаластинни босиб олишида ёки биз боя айтиб ўтган кофирлар исломий ўлкаларга қарши кураш олиб боришида деб билади.

Биз айтамизки: бундан ҳам катта муаммо шуки, мусулмонлар фирқа-фирқа бўлиб бўлинишидир. Мусулмонларнинг ўзлари Аллоҳ табарока ва таолонинг ушбу қовлига хилоф ўлароқ гуруҳ ва тўдаларга бўлиниб олишган:

«Мушриклардан бўлманглар. Динларини бўлиб, фирқа-фирқа бўлиб олган кимсалардан (бўлманглар)! Ҳар бир ҳизб-фирқа фақат ўз олдиларидаги нарса билан хурсанддирлар» (Рум: 31-32).

Ҳозирги вақтда исломий жамоатлар барчалари шикоят қилишаётган муаммони бартараф этиш учун танлаган йўллари ҳам ҳар хил бўлиб турибди. Ушбу муаммо эса мусулмонларнинг барчаларини эгаллаб олган хорликдир. Хоп, ушбу хорликдан қутулиш йўли қайси?

Бу ўринда бир қанча йўллар бор:

Биринчи йўл: бу мисли бўлмаган бир олий йўлки, биз доимо ушбу йўлга чақирамиз. У ҳам бўлса, Исломни соғлом фаҳм билан тушуниш, уни татбиқ қилиш ва мусулмонларни ушбу мусаффо Ислом асосида тарбия қилмоқдир. Биз доим такрор эслатганимиздек, ушбу йўл Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва алиҳи ва салламнинг суннатларидир. Росулуллоҳ саҳобаларини Аллоҳ-у Росулига иймон келтиришга йўллаш билан ишни бошладилар, уларга Ислом ҳукмларини таълим бердилар. Улар етаётган озорлар, мушрикларнинг зулмлари ва азоб-уқубатларини шикоят қилиб келардилар. Соллаллоҳу алайҳи ва саллам эса уларни сабрга ва яна бир бор сабрга буюрардилар! Ушбу Аллоҳнинг халқлари ўртасидаги ўзгармас қонунидирки, ҳақ ботил томонидан сиқувга олинади. Мўминлар мушриклар томонидан исканжага олинади ва ҳаказо. Ушбу воқеликдаги муаммони бартараф этишдаги биринчи йўл бу фойдали илм ва солиҳ амалдир.

Бу ўринда бошқа ҳаракат ва даъватлар борки, уларнинг барчаси ушбу аввалги ва иккинчиси йўқ бўлган олий йўлга зид келяпти. У ҳам бўлса, Исломни тушуниш ва унга амал қилишни вожиб эканлиги нуқтаи назаридан бир чеккага қўйиб туринглар! Ҳозир ундан-да муҳим бўлган бошқа бир иш бор! Барчамиз жамланиб, кофирларга қарши курашишда бирлашайлик!!

Субҳаналлоҳ, қуролсиз ҳолда кофирларга қарши қандай курашиш мумкин?! Ахир тариқчалик ақли бўлган ҳар бир инсон моддий қуролга эга бўлмаган киши қуролланган душманига қарши кураша олмаслигини билади-ку. Энди бир дона моддий қуролга эмас, балки бир қанча моддий қуролларга эга бўлмасачи!

Энди қуролланган душманига қуролсиз бўла туриб курашмоқчи бўлган кимсага нима деб айтилади? Қуролланмай урушавер дейиладими?! Ёки қуролланиб, сўнгра кураш, деб айтиладими?

Ушбу масалада жавоб қуйидагича эканлигида ихтилоф йўқдир: қуроллан сўнг курашавер. Бу моддий жиҳатдан эди.

Маънавий томондан олиб қарасак, иш бундан бир неча чандон муҳимроқдир. Кофирларга қарши курашни истасак, Исломни бир чеккага суриб қўйиб кураш бошлашимизнинг имкони йўқдир. Чунки бу Аллоҳ азза ва жалла ва Унинг элчиси кўплаб оятларда буюрган буйруғига зиддир.

«Аср (вақти)га қасамки, (барча) инсон зиён-бахтсизликдадир. Фақат иймон келтирган ва яхши амаллар қилган, бир-бирларига ҳақ (йўли)ни тавсия этган ва бир-бирларига (мана шу ҳақ йўлида) сабр-тоқат қилишни тавсия этган зотларгина (нажот топгувчидирлар)» (Аср: 1-3).

«(Барча) инсон зиён-бахтсизликдадир…». Биз ҳозир шак-шубҳасиз зиён-бахтсизликдамиз. Нима учун? Чунки биз Аллоҳ азза ва жалла (ушбу зиён-бахтсизликдан) истисно қилган зотларнинг йўлини тутмадик. «Фақат иймон келтирган ва яхши амаллар қилган, бир-бирларига ҳақ (йўли)ни тавсия этган ва бир-бирларига (мана шу ҳақ йўлида) сабр-тоқат қилишни тавсия этган зотларгина (нажот топгувчидирлар)». Биз ҳозир Аллоҳ-у Росулига иймон келтирдик деймиз-у, бироқ! Ҳақ даъватига хилоф ўлароқ жамланиб, жамоат тузиб олган гуруҳбоз мусулмонларни Китоб-у Суннатга қайтишга чақирсак, улар: «Буни ҳозир бир чеккага қўйиб турамиз! Ҳозир бундан муҳим иш бор… Кофирларга қарши курашиш керак!», дейдилар. Биз эса: «Қурол биланми ёки қуролсиз (курашамизми)?!», деб айтамиз.

Икки қуролга эга бўлишимиз шартдир. Биринчиси: маънавий қуролдир. Улар эса «Ушбу маънавий қуролни ҳозир бир чеккага қўйиб туринглар! Моддий қуролни олинглар», дейишади. Моддий қурол эса йўқ!! Чунки бу, ҳозир биз бошдан кечираётган ҳолатимизга нисбатан қўлимиздан келмайдиган ишдир. Барча томондан устимизга ёпирилиб келаётган кофирларнигина эмас, бизни бошқариб турган баъзи ҳукмдорларни ҳам (назарда тутяпман)! Бугун биз хоҳишимизга зид ўлароқ моддий қурол билан тайёргарлик кўришга қодир эмасмиз. Бунга кучимиз етмайди. Энди, моддий қурол билан кураш олиб борамиз, деб айтамизми?! Бунга эришолмаймиз. Қўлимизда эса мана маънавий қурол бор.

«Бас, (эй Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва саллам), ҳеч қандай ҳақ илоҳ йўқ, магар Аллоҳгина бор эканлигини билинг» (Муҳаммад: 19).

Қўлимиздан келадигани илм-у амалдир. Биз эса оддийгина қилиб, буни бир чеккага қўйиб турақолайлик деяпмиз-а! Қўлимиздан келадиганини йиғиштириб қўя қолайлик деб буюрсак-а! Аслида ушбу ишни имкони йўқ.

Биз ҳам курашиш вожиб деймиз!! Хоп, нима билан курашамиз?! Икки қурол ҳам қўлимизда бўлмаса. Маънавий, илмий қуролни кейинроққа қўйиб тура қолайлик, ҳозир унинг вақти ва замони эмас, десак. Моддий қуролга эса кучимиз етмаса… Демак ҳам маънавий ва ҳам моддий қуролдан мосуво бўлиб, заифликда харобамиз чиқиб қолаверарканмиз-да.

Энди аввалги чароғон аср, Росул алайҳиссаломнинг асрларига қайтсак. Соллаллоҳу алайҳи ва салламда моддий қурол бормиди? Жавод: йўқ. Унда нусратнинг калити нима бўлганди? Моддий қуролми ёки маънавий қуролми? Шак-шубҳасиз у маънавий қурол эди. Даъват ушбу маънавий қурол билан бошланганди. «Бас, (эй Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва саллам), ҳеч қандай ҳақ илоҳ йўқ, магар Аллоҳгина бор эканлигини билинг». Демак илм барча нарсадан олдиндир. Исломни (билиш) барча нарсадан олдин. Сўнг ушбу Исломни баҳолиқудрат (ҳаётга) татбиқ қилиш. Албатта саҳиҳ исломий ақидани билишга қодирмиз. Исломий ибодат, ҳукмлар ва хулқ-атворларни билишга қодирмиз. Ушбу ишларни бари қўлимиздан келади. Жумҳур мусулмонлар эса ўзларининг гуруҳ ва жамоатлари билан ушбу ишлардан бош тортишади. Сўнг овозларини борича «жиҳод қилишни хоҳлаймиз!», «қаерда жиҳод?!», деб бақиришади. Модомики аввалги қурол йўқ бўлса, иккинчи қурол қўлимизда мавжуд бўлмаса!!

Биз бугун саҳиҳ Ислом асосида бир жипс бўлган мусулмонлардан иборат жамоатни топсак ва улар ушбу Исломни соғлом услубда (ҳаётга) татбиқ қилишаётган бўлишса, бироқ уларда моддий қурол бўлмаса, шунда ўшаларга ушбу оятдаги буйруқ мос келади:

«(Эй мўминлар), улар(га қарши жанг қилиш) учун имконингиз борича куч ва эгарланган отларни тайёрлаб қўйингизки, бу билан сизлар Аллоҳнинг ва ўзларингизнинг душманларингизни … қўрқувга солурсизлар» (Анфол: 60).

Бизда аввалги маънавий қурол бўлгандагина ушбу моддий тайёргарлик кўриш хитобига мос келган бўламиз. Энди моддий тайёргарлигимиз бўлмай туриб курашаверамизми?! Жавоб: йўқ. Чунки биз моддий тайёргарликка буюрадиган ушбу оятга ҳали ҳақли эмасмиз. Энди ҳам маънавий ва моддий бўлган икки қуролдан ҳам мосуво бўлган ҳолатимизда курашга қандай қилиб қодир бўлишимиз борасида нима фикр билдирасизлар?!

Ҳозирги вақтда моддий қуролга қодир эмасмиз. Маънавийга эса қодирмиз. Демак

«Аллоҳ ҳеч бир жонни тоқатидан ташқари нарсага буюрмайди» (Бақара: 286).

«Бас, кучларингиз етганича Аллоҳдан қўрқинглар» (Тағобун: 16).

Бизни ҳозир қўлимиздан келадигани фойдали илм ва солиҳ амалдир.

Ушбу жавобни беришда керагидан кўп гапириб юбордим шекилли. Ҳозир қисқача қилиб айтмоқчиманки:

Эй биродарлар, мусулмонларнинг муаммоси бугун Фаластиннинг ўзи эмас. Чунки у минг афсуслар бўлсинким, бугун мусулмонларга етаётган оғишиш жумласидандирки, илмлари амалларига зид келяпти! Биз Ислом ёки исломий ватан ҳақида гапирганимизда айтамизки: исломий ўлкаларнинг барчаси, у ҳар бир мусулмон учун ватандир. Араб билан ажамнинг ёки ҳижозлик, иорданиялик ва мисрлик ўртасида ҳеч қандай фарқ йўқ. Бироқ ушбу фарқлов амалда мавжуддир! У фақат сиёсий жиҳатдан эмас, (чунки сиёсий жиҳатдан фарқ бўлиши) ҳайратланарли ҳолат эмас, балки исломчиларнинг ўрталарида ҳам ушбу фарқлов мавжуддир! Мисол учун исломий даъватчиларни фақат Фалатинга аҳамият қаратишларини кўрасиз. Сўнг бошқа диёрлардаги мусулмонларнинг бошига тушаётган мусибатларга эътибор қаратмайдилар.

Мисол учун: афғон мусулмонлари билан совет иттифоқи ва уларнинг коммунистлардан иборат югурдаклари ўртасида уруш бошланган кезлари. Нима учун?! Чунки улар суриялик, мисрлик ва шунга ўхшаш (араблардан) эмасди. Демак муаммо фақат Фаластиннинг ўзида эмас экан. Балки муаммо кўплаб исломий ўлкаларга ҳам кириб боргандир. Ушбу умумий муаммони қандай бартараф этамиз? Маънавий ва моддий бўлмиш икки куч билан. Хоп, қайси биридан бошлаймиз?

Барча нарсадан олдин энг муҳим бўлган ишдан бошлаймиз. Хоссатан энг муҳими енгил бўлиб турган бир вақтда. У ҳам бўлса маънавий қуролдир, Исломни соғлом фаҳм билан тушуниб, уни ҳаётга соғлом татбиқ асосида қўллай билиш. Сўнг моддий қуролдир, агар енгил бўладиган бўлса. Бугун эса, афсуслар бўлсинким, Афғонистондаги мусулмонлар коммунистларга қарши кураш олиб боришаётган қуроллари, у исломий қуролларми? Жавоб: йўқ. Ғарб қуроллари эди…

Демак биз ҳозир моддий қуролга нисбатан узоқ бир ўриндамиз. Маънавий қувват жиҳатидан кучга тўлиб, энди моддий қурол билан курашишни истайдиган бўлсак, биз ташқаридан қурол олиб киришга муҳтожмиз. Ё нақд пулга, ё бўлмаса совға-салом улашиш билан ёки унинг муқобилига ярайдиган бирор нарса билан! Бугун мана ғарб сиёсатини умумий мисол тариқасида «Сиздан угина, биздан бугина!», (қабилида иш олиб боришини) биласизлар. Ҳозир эса бирор бир давлат йўқки нақд пулга ҳам сизга (қурол) сотмайди, илло шунинг муқобилига маълум бир эгаллаган ўрнингиздан ўтиб-тушиб берсангизгина сотиши мумкин. Сен ҳозир эй мусулмон уммати пулини нақд тўласанг ҳам ушбу қурол рўбарўсида маълум бир эгаллаган мавқифлариндан тушиб берасан. Демак эй биродарларим иш сизлар тасаввур қилгандек совуннинг кўпиги бир кўпириб сўнг ўша ернинг ўзида бирор асоратсиз кўздан ғойиб бўлгани каби эҳтирос, ёшларнинг қайноқ ҳароратлари ва инқилоблардан иборат эмас!

Охирида айтаманки: «Айтинг: «(Хоҳлаган) амални қилинглар. Бас, Аллоҳ, Унинг пайғамбари ва мўминлар қилган амалларингизни кўриб турар ва яқинда ғайбу-шаҳодатни(яъни, яширин ва ошкор нарсаларнинг барчасини) Билгувчи Зотга қайтарилурсизлар. Бас, У Зот сизларга қилиб ўтган амалларингизнинг хабарини берур» (Тавба: 105).

Такрор айтаман амал фақат фойдали илм ва амали солиҳга чамбарчас боғлиқ бўлгандагина манфаат келтиради. У эса: Аллоҳ ва Унинг росули айтганидир…

Ибнул Қоййим роҳимаҳуллоҳ айтганларидек:

«Илм – Аллоҳ, Унинг Росули ва саҳобалар айтганидир, асло кўзбўямачилик эмас.
Илм Росул билан фақиҳнинг райини тентакларча ўзаро қарама-қарши қилиб қўйишинг ҳам эмас.
Ташбиҳ ва тамсилдан ҳазир бўлган ҳолатда Аллоҳнинг сифатларини инкор қилиш ҳам эмас».

Бугунги кунда Ислом оламининг бошига тушган мусибат, эҳтимол баъзилар бу гапимни инкор қилар, яҳудлар Фаластинни босиб олишидан-да хатарлироқдир. Бугун Ислом оламининг мусибати шуки, улар тўғри йўлдан адашиб кетишди. Улар дунё-ю охират саодатини ҳаққирост рўёбга чиқарадиган Исломни билишмайди. Мусулмонлар маълум бир ҳолатларда кофир ва мушриклар томонидан таъқиб-қувғинга учраб хўрланган ҳолда ҳаёт кечиришса ва қатл қилиниб, осилган сўнг ҳаётдан кўз юмиб кетишган бўлишса, шак-шубҳасиз улар бахтли ҳолатда вафот этишибди. Агарчи бу дунёда таъқибга учраб, хору-зор ҳолатда яшаб ўтишган бўлишса ҳам. Аммо кимки бу дунёда Исломни Аллоҳ азза ва жалла ва Унинг Росули хоҳлагандек тушунишдан узоқ бўлган ҳолда азиз бўлиб яшаган бўлса-да, у яқин келажакда бахтсиз бўлган ҳолатда вафот этади. Агарда зоҳирда бахтли ҳолда ҳаёт кечирган бўлса ҳам.

Демак, Аллоҳ таоло сизларга барака ёғдирсин, муолажа у: «Аллоҳнинг йўли сари илдам қадам ташланглар!» Даво: «Аллоҳ томонга қараб олға босинглар!»

Аллоҳнинг йўли сари олға босинглар. Жавобни шу ерда якунлайман.

Аллоҳ таоло пайғамбаримиз Муҳаммадга (соллаллоҳу алайҳи ва саллам), оилалари ва саҳобаларига салавоту саломлар йўлласин. Барча мақтовлар оламларнинг Робби Аллоҳ учундир.

Манба: Тавҳид форуми

(Ислом озодлик партияси)

Кудаев Расул ва Астемиров Анзор

мақоласидан жузъий тузатиш билан таржима қилинди

Бисмиллаҳир роҳманир роҳийм

Барча мақтовлар Аллоҳга хосдир. Биз Унга ҳамд ва истиғфорлар айтиб, ундан нафсимизнинг шумлиги ва амалларимизнинг ёмонлигидан паноҳ сўраймиз. Аллоҳ ҳидоят қилган кимсани адаштирувчи, адаштирган кимсани тўғри йўлга солувчи зот йўқдир. Мен «Ягона, шериксиз Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ ва Муҳаммад Унинг бандаси ва расулидир» деб гувоҳлик бераман.

«Эй мўминлар, Аллоҳдан ҳақ-рост қўрқиш билан қўрқинглар ва фақат мусулмон бўлган ҳолларингда дунёдан ўтинглар!» (Оли Имрон: 102).

«Эй инсонлар! Сизларни бир жондан (Одамдан) яратган ва ундан жуфтини вужудга келтирган ҳамда у икковидан кўп эркак ва аёлларни тарқатган Роббингиздан қўрқингиз! Яна ораларингиздаги савол-жавобларда ўртага номи солинадиган Аллоҳдан қўрқингиз ва қариндош-уруғларингиз (билан ажралиб кетишдан қўрқингиз)! Албатта Аллоҳ устингизда кузатувчи бўлган зотдир» (Нисо: 1).

«Эй мўминлар, Аллоҳдан қўрқинглар, тўғри сўзни сўзланглар! (Шунда Аллоҳ) ишларингизни ўнглар ва гуноҳларингизни мағфират қилар. Ким Аллоҳга ва Унинг пайғамбарига итоат этса, бас у улуғ бахтга эришибди» (Аҳзоб: 70, 71).

Сўнг…

Дарҳақиқат, сўзларнинг рости – Аллоҳнинг Каломи, йўлларнинг яхшиси – Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг йўли, ишларнинг ёмони – (динда) янги пайдо қилинганлари, (динда) янги пайдо қилинган барча нарса бидъат, барча бидъат – залолат, барча залолат эса жаҳаннамга элтувчидир.

Азиз биродарлар ва опа-сингиллар!

Қуръони Карим ва Пайғамбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг Суннатларида Суннатга қарши бўлган залолат ва фирқаларнинг турли кўринишларидан огоҳлантирувчи ва уларни қораловчи кўпгина нусуслар мавжуд. Бу дунёда ягона нажот ва залоладан четда бўлиш кафолати ҳамда жаннатга етишишнинг ягона йўли Қуръон ва Суннатни (салафларнинг тушунчаси асосида) маҳкам ушлашдир. Барчамизга эслатма бўлиши учун баъзи нусусларни келтириб улар ёрдамида сизларни айрим тарқалган фирқа ва оқимларнинг ҳалокатли таъсиридан огоҳлантирамиз. Аллоҳ Таоло айтади:

«Аниқ ҳужжатлар келганидан кейин бўлиниб кетган ва бир-бирлари билан ихтилоф қилиб, талашиб-тортишган кимсалар каби бўлмангиз! Ана ундайлар учун улуғ азоб бордир» (Оли Имрон: 105). Бу оятни саҳобалар, розияллоҳу анҳум, тафсир қилиб хаворижлар ва уларга ўхшаш адашган фирқалардан огоҳлантириш деб иттифоқ қилишди.

Аллоҳ Таоло айтади:

«Албатта, мана шу Менинг Тўғри Йўлимдир. Бас, шу йўлга эргашинглар! (Бошқа) йўлларга эргашмангизки, улар сизларни Унинг йўлидан узиб қўяр. Шояд тақво қилсангиз, деб сизларни мана шу нарсаларга буюрди» (Анъом: 153).

Бошқа оятда айтиладики:

«Мушриклардан бўлманглар! Улар (яъни мушриклар) динларини бўлиб, фирқа-фирқа бўлиб олгандирлар. Ҳар бир фирқа ўз олдиларидаги нарса билан хурсанддирлар» (Рум: 32).

Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Ким менинг Суннатимни рад қилса, мен(инг умматим)дан эмас». Кейин ул зот қуйидаги оятни ўқидилар:

«Айтинг (эй Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва саллам): «Агар Аллоҳни севсангиз, менга эргашинглар. Шунда Аллоҳ сизларни севади ва гуноҳларингизни мағфират қилади. Аллоҳ (гуноҳларни) мағфират қилгувчи, меҳрибондир»» (Оли Имрон: 31).

Бошқа ривоятда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам бизга васият қиладилар: «Сизлардан ким мендан кейин яшаса, яқинда кўп ихтилофларни кўради. Менинг суннатим ва мендан кейинги ҳидоят топган рошид халифалар суннати сизларга шарт бўлади. Уларни қаттиқ тутингиз ва озиқ тишлар билан тишлангиз. Шариатда янги пайдо қилинган нарсалардан сақланингиз. Зеро, ҳар бир пайдо қилинган нарса – бидъат. Ва ҳар бир бидъат залолатдир» (Абу Довуд, Термизий ва Ибн Можа ривоят қилишди).

Унинг тарихи ва энг машҳур ғоячилари:

• Бу партия асосчиси Набаҳоний (1908-1977 йил), Фаластинда туғилган. Ўқишни ўз қишлоғида бошлаб, кейин «ал-Азҳар» университетига кирган. Университетни тамомлаб Қоҳирадаги «Дорул-улум» институтига кирди. Ўқишдан сўнг Набаҳоний Фаластинга қайтиб келиб ўқитувчи ва қози бўлиб ишлади. 1952 йилда у ўз ҳизбига асос солиб ўзини партиянинг бошқариш ҳамда китоб ва рисолаларни чоп этишга бутунлай бағишлади. Бу китоб ва рисолаларнинг барчаси мазкур ҳизбнинг асосий маданий ва ғоявий манбаси бўлади. Бу киши Урдун (Иордания), Сурия ва Ливанни кезган ва Байрутда вафот этиб у ерда дафн этилган.
• Набаҳоний  ўлимидан сўнг партияни фаластинлик Абдулқодим Залум бошқара бошлади. Бу киши «ал-Азҳар»ни битирган ва «Халифалик шундай вайрон қилинган» деган китобни ёзган. Унинг бошқаруви даврида партиянинг Ливан ва Урдунда бўлимлари очилган.
• Аҳмад ад-Даъур, фаластинлик, «ал-Азҳар»ни битирган, партиянинг Урдундаги бўлими бошлиғи. Давлат тўнтаришига уриниш айби билан ҳибсга олиниб ўлимга ҳукм этилган. Кейинчалик бу ҳукм бекор қилинган.
• Абдулазиз ал-Бадрий – Бағдоддан.
• Абдурроҳман ал-Моликий – Димашқдан, «Энг яхши иқтисодий сиёсат» китобининг муаллифи.
• Ғоним Абдуҳ, Аммондан (Урдун пойтахти), «Марксистик социализмга раддия» китобининг муаллифи.

Ғоя ва эътиқод:

• Партиянинг мақсади – олдин араб мамлакатларида, кейин эса бошқа мамлакатларда исломий халифаликни ўрнатиб, исломий ҳаётни тиклаш.
• Партиянинг асосий фарқларидан бири маданий-маърифий жиҳатга катта эътибор бериш ва уни, биринчи галда исломий шахсиятнинг, кейин эса бутун мусулмон уммати шаклланишининг асоси деб ўрнатиш.
• Мақсадга эришишда партиянинг фалсафаси: ғоявий хужум ғоявий қарама-қаршиликка олиб келади, бу эса фикр ўзгариши (инқилоби)га, бундан сўнг эса – сиёсий инқилоб келиб чиқади. Партиянинг ўзгармас қоидаси: «Жамиятни тўғрила – шахс ҳам тўғриланади».
• Партия олдига қўйган ўзгаришлар уч босқичда амалга ошиши кераклигини айтади:

1) партиянинг маданий-маърифий услублари билан ғоявий кураш олиб бориш;

2) маданий ва сиёсий услублар натижасида юзага келадиган ғоявий инқилоб;

3) ҳукуматни қўлга олиш, буни ҳукмдор ёки бошқа эътиборли сиёсатчиларнинг ёрдамисиз амалга ошириб бўлмайди.

• Набҳоний Партия олдин ҳукуматга келиш муддатини 13 йил деб қўйган. Бу муддат уч марта чўзилган. Бироқ ҳанузгача уларнинг режалари амалга ошмади.
• Партия шахсиятнинг руҳий шаклланишига эътибор бермайди ва инсоннинг моддий ва ғариза (инстинкт) талабларини қондиришга урғу беради.
• Партия ўз аъзоларига қабрдаги ҳаёт (қабр азоби)га, ҳамда Дажжолга ишонишни таъқиқлайди. Бунга ишонганларни гуноҳкор дейишади.
• Партия мафкурачилари бу босқичда амру маъруф ва наҳий мункарни номақбул дейишади. Бунинг устига улар амру маъруф ва наҳий мункарни Исломий давлатнинг ўрнатилишидан сўнг шу давлатнинг вазифаси деб ҳисоблайди.
• Партия ўз аъзоларини махфийликка, ҳатто бунга ҳеч қандай мантиқий ҳожат бўлмаса ҳам, амал қилишга буюради.
• Партия исломий давлатга хос конституцияни тузиб олган. Бу конституция 187 моддадан иборат. Бу конституция амалда ишлатилмаганига қарамай замонавий исломий давлатнинг талабларига жавоб бермагани учун танқидга учраган.

Ислом уламолари томонидан партиянинг қуйидаги қоидалари танқид қилинган:

А) Исломга даъват жабҳаси:

• Ғоявий ва сиёсий томонга катта урғу бериб тарбия ва руҳий томонга эътибор бермаслик.
• Барча мавжуд исломий оқимлари билан баҳслашишга ҳаддан ташқари берилиш.
• Шахсиятнинг шаклланишида ва ақида масалаларида ақлга ҳаддан кўп ўрин бериш.
• Бу босқичда амру маъруф ва наҳий мункарни номақбул дейиш ва буни Исломий давлат ўрнатилганидан сўнг куч билан амалга оширади деб ҳисоблаш.
• Партия ақидаси билан танишган ҳар бир одам унинг аъзоларининг энг асосий ташвиши ҳукуматга келиш деган тасаввур пайдо бўлади.
• Ислом мақсадларини тор тушуниш ва Исломнинг бошқа мақсадларини тарк қилиб фақат баъзиларини амалга оширишга уриниш.
• Партия режалари ҳомҳаёлликдир, чунки улар нафақат Аллоҳнинг борлиқдаги қонунларига (ҳаққа чақирувчиларнинг барчаси албатта дучор бўладиган синовлар), балки кўпгина тўсиқлари бор воқеликка ҳам зид келади.

Б) Фиқҳий масалаларда:

• Партия мусулмонларнинг бошқарув ҳайъатларида номусулмоннинг ёки аёлнинг аъзолигини жоиз деб билади.
• Яланғоч одамларнинг суратларига қарашни жоиз дейди.
• Номаҳрамнинг ўпишини мубоҳ ҳисоблайди.
• Аёл киши учун шим ва парик (улама соч) кийишни жоиз дейди ва эрига ушбу масалаларда итоат қилмасликни мубоҳ ҳисоблайди.
• Кофирнинг исломий давлат бошқарувида туришини жоиз дейди.
• Исломий давлатнинг куфр давлатига жизя тўлашини жоиз дейди.
• Кофир давлатининг байроғи остида жосус бўлиб бошқа кофир давлатга курашишни мубоҳ санайди.
• Мусулмон космонавти учун намоз ўқишни фарз эмас дейди.
• Икки (шимолий ва жанубий) қутб аҳолисига намоз ва рўзани фарз эмас деб ҳисоблайди.
• Яқин маҳрамга уйланганнинг жазосини 10 йил қамоқ дейди, ваҳоланки, бу шариатдаги жазога мувофиқ эмас.
• Ерга хусусий эгалик қилувчига экин экишни вожиб дейди. Кимки уч йил давомида экин экмаса ва ундан фойдаланмаса, бу ерни ундан тортиб олиб бошқага берилади дейишади. Умуман ерни экин учун ижарага олишни ман қилишади.
• Топилган мулкни закотнинг берилишидан кейин ҳам ҳаром дейишади.

Ғоя ва эътиқоднинг илдизлари:

Партиянинг асабий (миллатчилик) ғоялари бўлиб, улар 1950-йилда нашр этилган «Араблар рисолати» деган китобда ифода этилган. Бу ғоялар исломий давлатнинг олдин араб мамлакатларида ўрнатилиши, кейин эса бошқа мамлакатларда деган қоиданинг шаклланишига таъсир қилди. Ишнинг бошида Набаҳоний «Ихвонул-муслимийн» билан Урдунда яқин алоқада бўлган ва уларнинг мажлисларида маърузалар қилган. У «Ихвонул-муслимийн»нинг ғоялари ва унинг асосчиси Ҳасан ал-Банно ҳақида яхши фикрлар билдирган, бироқ бир қанча вақтдан сўнг у алоҳида ташкилот тузилиши ҳақида эълон қилган. Кўпгина одамлар ғояларидан воз кечиб Аллоҳнинг йўлида кучларни бирлаштиришга уни чақирган. Булар ичида Саййид Қутб ҳам бўлиб, у Қуддусга келганида Набаҳоний билан кўп баҳслашган, лекин Набаҳоний ўз фикрида қолган.

Тарқалиш ва таъсир жойлари:

Бошида партиянинг илк фаолияти  Урдун, Сурия ва Ливанда бўлган, кейин эса унинг таъсири бошқа исломий давлатларга кўчди, сўнгра – Европага, жумладан, Австрия, Германияга, ҳамда собиқ Совет мамлакатининг баъзи минтақаларига (Украина, Ўзбекистон, Қирғизистон, Тожикистон, Қозоғистон) тарқалди. Урдунда улар кундалик «ар-Роя» («Байроқ») номли газета чиқаришган, лекин бу нашр тўхтатилиб, партия Байрутда «ал-Хадара» (Цивилизация) номли газетни чиқара бошлади. Бу газета ҳам тўхтатилди.

Партия иш олиб бораётган минтақалар «вилоят» дейилади. Ҳар бир вилоятда 3-10 кишидан иборат комиссия партияни бошқаради. Барча комиссиялар «Махфий Бошқарув Шўроси»га бўйсунади.

Хулоса:

«Ҳизбут Таҳрир» сиёсий партия бўлиб, халифалик шаклида исломий давлатнинг тикланишига чақиради ва жамиятга фақат ғоявий хужум, сўнгра ғоявий, кейин эса сиёсий инқилоб билан таъсир қилса бўлади деб ҳисоблайди.

Бу партиянинг ақидаси ва манҳажи «Аҳли суннат вал-жамоат» ақидаси ва манҳажига зиддир. Бу нарса ақлни Қуръон ва Суннат нусусларидан устун қўйишда, уларнинг ғояларининг мўътазилий ва бошқа файласуфларнинг ғояларига ўхшашида кўринади ва қабр азоби, ҳамда Дажжолни инкор этишга олиб келди. Бундан ташқари улар руҳий тарбияни тарк қилади ҳамда яхшиликка буюриш ва ёмонлидан қайтариш қоидасини амалга оширишни фарз эмас дейди. Яна улар исломий фиқҳнинг қоидалари ва руҳига тескари келидаган ғаройиб фатволар чиқаришади.

«Улар билан энг гўзал суратда мужодала қилгин!» китобидан иқтибос

Муаллиф: Абу Абдурроҳман Бандар ибн Наиф ал-Миҳяний ал-Утайбий

Таржимон: Абу Солиҳ ал-Асарий

Бисмиллаҳир роҳманир роҳийм

Уларнинг шубҳаларидан: Улар Аллоҳ нозил қилган диндан бошқаси билан ҳукм қилган одамни, тафсилотга киришмасдан кофир дейишлари.

Уларнинг бу шубҳасига уч тарафдан раддия:

Биринчи тараф: Аллоҳ нозил қилган диндан бошқаси билан ҳукм қилган раҳбарларнинг ҳаммасининг ҳолати ҳақида сизлар билан (куфрда айблашликда) келишмаймиз. Уларнинг орасида шундайлари борки, Аллоҳ нозил қилган дин билан ҳукм қилишмоқда ва бу борасида тиришишмоқда, ваҳоланки, мен бирорталарига мукаммаликни иддао қилмайман.

Иккинчи тараф: Ҳар бир Аллоҳ нозил қилган диндан бошқаси билан ҳукм қилган одам кофир бўлмайди. Албатта бу ерда тафсилот бордир (аниқлик киритилиши зарур). Яъни бу масала ҳар қандай ҳолатда ҳам куфр ҳукми бериладиган масала эмас.

Учинчи тараф: Ҳозирги замонда Аллоҳ нозил қилган диндан бошқаси билан ҳукм қилиб куфр ҳукмига дохил бўлган ҳокимлар топилишлиги инкор қилинмайди. Лекин агар ҳоким куфрга тушган бўлса, уни ўзини кофир дейиш, фақатгина ҳужжатни барпо қилинганидан кейингина жоиз бўлади. Чунки Аҳли сунна вал жамоанинг эътиқодига кўра, муайян шахсга ҳукм чиқарилмайди, бу иш фақат ҳужжат барпо қилинганидан кейин бўлади.

* Эҳтимол у бехабар бўлиши мумкин;

* Бошқача тушунган бўлиши мумкин;

* Атрофида ёмон уламолар бўлиб, улар ҳақни бошқача қилиб кўрсатган бўлишлари мумкин;

* Бундан бошқа эҳтимоллар бўлиши шошмасликни лозим қилади.

Исломдаги ҳадлар (жазолар) шубҳалар сабабли қўлланилмас экан, куфр ҳукми (шубҳалар сабабли қўлланилмасликка) бунданда ҳақлироқдир.

Энди савол туғилади: Ҳар бир ҳокимнинг ўзига ҳужжат барпо қилиндими, кофир деётган киши ўша муайян шахсни кофирлигида жазм қилишга қодирми? (тафаккур қилиб кўринг!)

Айтган сўзларимга далиллар:

Шариат билан ҳукм қилаётган ва бу йўлда тиришаётганларнинг борлиги ҳақида

Ибн Боз роҳимаҳуллоҳ, араб ва ислом давлатлари шариат билан фақатгина шахсий (хос) ҳолатдагина ҳукм қиладилар, деган сўзни умумий ҳаммага ишлатадиганларга раддия бериб айтдилар: «Бу умумлаштириш тўрғи эмас. Саудия давлати, Аллоҳга ҳамдлар бўлсинки, халқни орасида шариат билан ҳукм қилади, шариат ҳадларини (жазоларини) қўллайди, мамлакатнинг (турли) тарафларида шаръий маҳкамалар барпо қилинди. Бу мамлакат ҳам бундан бошқаси ҳам маъсум (хатодан ҳоли) эмас. Менга етиб келишича, Бруней мамлакатининг Султони ҳамма ерда шариат билан ҳукм қилишни буюрибди. Нима бўлганда ҳам, бундай (умумий) иборадан тийилиш лозим ва Саудия Арабистони Мамлакати ва Қувайтнинг маҳаллий газеталарида буни эълон қилмаслик лозим. Агар аксар юртларда дейилса, шунда муносиб бўлади. Чунки бу кўпчилик юртларнинг ҳолати шундайдир. Аллоҳдан ўзимизга ва сенга ҳидоят сўраймиз» (Фатволар 8/243).

Ибн Усаймин роҳимаҳуллоҳ Риёз шаҳрида портлатишни амалга оширганлар ҳақидаги ҳукмга қўшимча қилиб айтдилар: «Мен шу муносабат билан, ҳукм қилинганлар ҳақида тиллари билан турли сўзларни айтаётган қавмлардан ажабланаман. Ҳукм эса ҳукм қилишнинг энг кучли йўли орқали амалга оширилди, инсонларнинг қонлари, моллари ва номусларини сақлаш топширилган, маҳкаманинг бир неча қозилари тамонидан амалга оширилди. Текширув ҳайъати тамонидан қўллаб-қувватланди, сўнгра қозиларнинг юқори мажлиси тамонидан тасдиқланди. Сўнгра Валийюл Амр тамонидан ижро қилинди. Ҳар бир ёлғизга ва оммага маълумки, бизнинг юртимиз, Аллоҳга ҳамдлар бўлсинки, Аллоҳ нозил қилган дин билан ҳукм қилишликда оламдаги энг кучли давлатдир. Бунга ҳар бир қози ва оддий инсон гувоҳлик беради» (Ал-Фатава аш-Шаръия фил Қозоя ал-Асрия, 84 саҳифа).

Аллоҳ нозил қилган диндан бошқаси билан ҳукм қилган одамни, умумий ҳолда, тафсилотга киришмасдан кофирга чиқариш жоиз эмаслигининг баёни

Аллоҳ нозил қилган диндан бошқаси билан ҳукм қилган одамни, умумий ҳолда, ҳар қандай суратда ҳам кофирга чиқариш ҳақидаги сўз фосид натижаларга олиб келади. Бунинг баёни қуйидагича:

Биринчи муқаддима. Аллоҳ нозил қилган диндан бошқаси билан ҳукм қилиш масаласи ҳоким ва қозига хос эмас, балки бунга ҳар бир икки кишини орасида ҳукм қилишликни бўйнига олган одам киради. Шунинг учун Ибн Таймия роҳимаҳуллоҳ айтдилар: «Икки кишини орасида ҳукм қилган ҳар бир одам қозидир.

• Бунда армияни қўмондони бўладими,

• ёки девоннинг раҳбари бўладими,

• ёки амру маъруф ва наҳий мункар ишлари бўйича масъул бўладими фарқи йўқ.

• Ҳатто икки болани орасида, чизиқлар ўйинида ҳукм қилгувчини ҳам, саҳобалар ҳокимлардан (яъни ҳукм қилувчилардан) ҳисоблашарди» (Фатволар 18/170).

Иккинчи муқаддима. Бирор маъсиятни қилган кишига, у Аллоҳ нозил қилган диндан бошқаси билан ҳукм қилувчи, дейиш тўғри бўлади. Масалан: Соқолни қириб ташловчи одам (Аллоҳ нозил қилган диндан бошқаси билан ҳукм қилувчидир), чунки соқол масаласида Аллоҳнинг ҳукми қириб ташламаслик. Шу ердан маълум бўладики, (соқолни) қириб ташловчи ўз нафсу ҳавосини ҳукмига юрди, Аллоҳ таолонинг ҳукмини олмади.

Фосид натижа. (Юқоридаги икки муқаддимани жамлаб шундай хотимага келамиз). Натижада ҳар бир маъсият қилган одамни кофир дейишимиз лозим бўлади! Юқорида айтилган, соқолни қириб ташловчини мисолига ўхшаб (ҳар бир гуноҳкорни кофирга чиқарамиз)!

Демак, умумий ҳолда кофирга чиқаришликнинг фосид-бузуқ натижаси сабабидан, Моида сурасидаги Аллоҳ таолонинг сўзи:

«Кимда-ким Аллоҳ нозил қилган дин билан ҳукм қилмас экан, бас улар кофирлардир» (Моида сураси, 44-оят).

Ушбу оят ҳақида уламолар шундай дедилар:

1. Бу оятда унинг зоҳиридаги маъноси қасд қилинмаган.

2. Бу оятни умумий ҳолатда олиш тўғри эмас (яъни тафсилотларига кўра ҳукм ҳар хилдир).

Ибн Абдул Барр роҳимаҳуллоҳ айтдилар: «Хавориж ва мўътазилалардан иборат бўлган бидъат аҳлидан бир жамоат шу масалада адашишди. Аллоҳнинг китобидаги оятни далил қилишди, ваҳоланки бу оят зоҳиридек тушунилмайди. Аллоҳ таолонинг сўзи:

«Кимда-ким Аллоҳ нозил қилган дин билан ҳукм қилмас экан, бас улар кофирлардир» (Моида сураси, 44-оят)» (Тамҳид 17/16).

Абу Ҳайян Андалусий роҳимаҳуллоҳ айтадилар: «Хаворижлар бу оятни ҳар бир Аллоҳ таолога осий-гуноҳкор бўлган одам кофир бўлишлигига далил қилдилар. Улар (хаворижлар) айтдилар: Бу оят, ҳар бир Аллоҳ нозил қилган диндан бошқаси билан ҳукм қилган одамга қарши ҳужжатдир, у кофирдир, дедилар» (Тафсир 3/493).

Ибн Ҳазм роҳимаҳуллоҳ айтдилар: «Аллоҳ азза ва жалла айтди:

«Кимда-ким Аллоҳ нозил қилган дин билан ҳукм қилмас экан, бас улар кофирлардир» (Моида сураси, 44-оят). Яна Аллоҳ таоло айтди:

«Кимда-ким Аллоҳ нозил қилган дин билан ҳукм қилмас экан, бас улар золимлардир» (Моида сураси, 45-оят). Яна Аллоҳ таоло айтди:

«Кимда-ким Аллоҳ нозил қилган дин билан ҳукм қилмас экан, бас улар фосиқлар-итоатсиз кимсалардир» (Моида сураси, 47-оят). Мўътазилалар ҳар бир гуноҳкорни, золимни ва фосиқни очиқ кофир дейишни лозим деб айтдилар. Чунки ҳар бир маъсиятни қилувчи одам Аллоҳ нозил қилган дин билан ҳукм қилмади!» (Ал-Фасл 3/278).

Ҳар бир куфрга тушган (куфр амалани қилган) инсон кофир бўлмаслигининг баёни

Куфрга тушган ҳар бир киши кофир бўлиб қолмайди. Унинг кофир бўлишлигидан тўсиб қоладиган монеъликлар бўлиши мумкин. Шунинг учун айтиладики: Баъзи мусулмон ҳокимларга қарши кўтарилган масалалар ҳақиқатда куфр масалаларидир. Аммо бирор кимса бу ҳокимга кофир ҳокимга қилинадиган муомалани қилиши мумкин эмас, токи унга ҳужжат барпо қилинмагунча. (Ҳужжат барпо қилишлик бу:) Унда куфрнинг шартлари топилмагунича ва (куфрдан тўсадиган) монеъликлар кетмагунича (уни кофирга чиқариш мумкин эмас).

Айтган сўзларимга далиллар:

Ибн Таймия роҳимаҳуллоҳ дедилар: «Ҳеч бир мусулмонни, ҳатто агар у хато қилса ёки адашса ҳам, унга ҳужжат барпо қилинмагунча, (ҳақ) йўл унга баён қилинмагунича кофирликда айблаш мумкин эмас. Кимнинг мусулмонлиги аниқ собит бўлса, шубҳа билан (ундан мусулмонлик) кетказилмайди. Фақатгина ҳужжат барпо қилинганидан кейин ва шубҳа кетказилганидан кейингина (кофирга ҳукм қилинади)» («Мажмуъ ул-фатава» 12/466).

Ибн Таймия роҳимаҳуллоҳ яна айтдилар: «Улар ҳар сафар уларни кўрганларида: «Ким бундай деса у кофирдир», дейдилар. Эшитувчи одам, бу сўз ҳар бир (куфр сўзни) айтувчига тегишли деган эътиқодда бўлиб қолади. Муайян бир шахсни кофирликда айблашдан тўсиб турадиган шартлари ва монеъликлари борлиги ҳақида ўйлаб кўришмайди ҳам. Умумий айтилган кофир деган ҳукм муайян шахсни кофирликда айблашни лозим қилмайди, токи шартлар топилмагунича ва монеъликлар кетмагунича. Буни далили шуки: Умумий куфр ҳукмларини айтган имом Аҳмад ва омма-кўпчилик уламолар бу сўзларни айтган муайян кишиларнинг аксарини кофирга чиқаришмаган» (Фатволар 12/487).

Албоний роҳимаҳуллоҳ айтдилар: «Ўзи мўминлардан бўлиб, кейин куфрга тушиб қолган ҳар бир киши кофир бўлавермайди ва куфр уни қамраб олмайди» (Саҳиҳ ҳадислар силсиласи, 3048-ҳадис ҳақида).

Ибн Усаймин роҳимаҳуллоҳ айтдилар: «Ҳар бир куфр амалини қилган киши ҳақиқатда кофир бўлиши учун монеъликлар кетишлиги зарур… Таъвил қилиш (бошқача маънода тушуниш) эҳтимоли бўлмаган очиқ куфр бўлиши шарт. Агар таъвил қилиш эҳтимоли бор бўлса, гарчи (бу ишни) биз куфр деб санасак ҳам, у ишни қилган одам кофир дейилмайди. Айтувчи билан айтилган нарсани ораси ажратилади, қилинган иш билан қилувчининг ораси ажратилади. Бир ишни қилиш фисқ ҳисобланади, аммо монеъликлар бўлгани учун у ишни қилган одам фосиқ бўлмаслиги мумкин. Бир ишни қилиш куфр ҳисобланади, аммо монеъликлар бўлгани учун у ишни қилган одам кофир бўлмаслиги мумкин. Фақат мана шу таъвил (шариат аҳкомларини нотўғри тушуниш) сабабидангина хаворижларнинг хуруж қилишлари (султонга қарши чиқишлари) умматга зарар етказди… Гоҳида киши ҳеч қандай шубҳасиз фисқ (гуноҳ) бўлган ишни қилиши мумкин, аммо буни билмаслиги мумкин. Унга айтсангиз: Эй биродар бу ҳаром! – десангиз, у: Аллоҳ ажрингизни берсин! – дейди. Шу билан тамом (уни фосиққа чиқариш шарт эмас). Шундай экан, қандай қилиб бирор кишига ҳужжатни барпо қилмасдан туриб, уни фосиқ дея оламан? Сен ишора қилган ўша араб ва мусулмон юртларининг раҳбарларининг баъзилари уларга ҳужжат етиб бормагани сабабидан узрли бўлишлари мумкин, ёки ҳужжат етган-у, аммо уларнинг олдида бу ҳужжатларни бошқача тушунтирган ва тўғри маъносидан бурадиганлар (дин арбоблари) бўлиши мумкин» (Ал-Бабул Мафтуҳ 3/125).

Фойда. Бировни кофирга чиқаришни (у аниқ кофир бўлишлигини) тўртта шарти бор:

Биринчи: Илм бўлишлиги. Қилинган амал ҳаром эканлигини билиши. Бу билмасликнинг аксидир. Куфр ишни қилишлигини ўзи, бу иш куфр эканлигини билади, деган натижа келтириб чиқармайди.

Иккинчи: Қасддан қилиш. Киши қилаётган ишни қасддан қилиши. Бу хато қилиб ишни амалга оширишнинг аксидир. Бу шартнинг маъносидан (нотўғри тушунча чиқмасин), киши Буюк Аллоҳга кофир бўлишни қасд қилса, деб тушунилмаслиги керак (балки бу шарт амални қасддан қилишлик ҳақида).

Учинчидан: Ихтиёрли бўлиши. Ихтиёри ўз қўлида бўлиши. Бу мажбурланган бўлишнинг аксидир.

Тўртинчи: Эътиборга лойиқ таъвил қилишнинг имкони йўқлиги (яъни бу кишининг амаллари куфр бўлиб уни бошқача таъвил қилиб бўлмайди). Далиллар орасида бу ишни жоиз, деб билиши мумкин бўлган шубҳа бўлмаслиги. Бу унда мақбул эътиборга лойиқ таъвил мавжуд бўлишини аксидир.

Бу шубҳа ҳақидаги сўзни Доимий Қўмитанинг Аллоҳ нозил қилган диндан бошқаси билан ҳукм қилиш масаласи ҳақидаги икки фатвоси билан якунлайман.

Биринчи фатво (Қўмитанинг фатвоси 2/141).

Савол: Қачон бировни кофирга чиқариш жоиз бўлади? Қачон жоиз бўлмайди? Аллоҳ таолонинг сўзида зикр қилинган куфрнинг тури қандай:

«Кимда-ким Аллоҳ нозил қилган дин билан ҳукм қилмас экан, бас улар кофирлардир» (Моида сураси, 44-оят).

Жавоб: Ёлғиз Аллоҳга ҳамдлар бўлсин, Унинг элчисига салоту саломлар бўлсин, у кишининг оилалари ва саҳобаларига ҳам.

Шундан сўнг.

Сизнинг қачон кофирга чиқариш жоиз бўлади, қачон жоиз бўлмайди, деган сўзингизга келсак, сизга тушунарсиз бўлган ҳолатни баён қилиб беришингиз лозим. Шундагина сизга ҳукмни айтамиз. Аммо Аллоҳнинг қуйидаги сўзи:

«Кимда-ким Аллоҳ нозил қилган дин билан ҳукм қилмас экан, бас улар кофирлардир» (Моида сураси, 44-оят). Бу оятда келган куфрнинг тури катта куфрдир. Қуртубий тафсирларида айтадилар: «Ибн Аббос розияллоҳу анҳума ва Мужоҳид роҳимаҳуллоҳ айтдилар: Кимда-ким Қуръонни рад қилган ҳолда ва Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг сўзларини инкор қилган ҳолда, Аллоҳ нозил қилган дин билан ҳукм қилмас экан, бас у кофирдир» (сўзлари тугади).

Аммо кимки Аллоҳга осий эканлигини эътиқод қилган ҳолда, Аллоҳ нозил қилган диндан бошқаси билан ҳукм қилса, бу кишининг куфри катта (диндан чиқарувчи) куфр бўлмайди. Чунки уни Аллоҳ нозил қилган диндан бошқаси билан ҳукм қилишга пора ёки бошқа бирор нарса олиши сабаб бўлгандир, ёки ҳукм қилинган одамга душманчилиги, ёки яқин танишлиги, ёки дўстлиги ёки шунга ўхшаган сабаблар бўлиши мумкин. Бу ҳолатда у осий-гуноҳкор бўлади, куфрдан кичик бўлган куфрга тушган бўлади, зулмдан кичик бўлган зулмга тушган бўлади, фисқдан кичик бўлган фисққа тушган бўлади.

Тавфиқ Аллоҳдандир. Набийимиз Муҳаммадга, у кишининг аҳлларига ва саҳобаларига Аллоҳнинг салоту саломлари бўлсин.

Илмий Тадқиқотлар ва Фатво Бериш Доимий Қўмитаси, Фатво №2/141.

Раис: Абдулазиз ибн ибн Боз
Раис ноиби: Абдурраззоқ Афифий
Аъзо: Абдуллоҳ ибн Ғудайён
Аъзо: Абдуллоҳ ибн Қаъуд

Иккинчи фатво (Қўмитанинг фатвоси 1/780).

Савол: Ким Аллоҳ нозил қилган дин билан ҳукм қилмаса у мусулмонми ёки катта куфрни қилган кофирми, унинг амаллари қабул қилинадими?

Жавоб: Ёлғиз Аллоҳга ҳамдлар бўлсин, Унинг элчисига, у кишининг оилалари ва саҳобаларига салоту саломлар бўлсин.

Шундан сўнг.

Аллоҳ таоло айтади:

«Кимда-ким Аллоҳ нозил қилган дин билан ҳукм қилмас экан, бас улар кофирлардир» (Моида сураси, 44-оят). Яна Аллоҳ таоло айтди:

«Кимда-ким Аллоҳ нозил қилган дин билан ҳукм қилмас экан, бас улар золимлардир» (Моида сураси, 45-оят). Яна Аллоҳ таоло айтди:

«Кимда-ким Аллоҳ нозил қилган дин билан ҳукм қилмас экан, бас улар фосиқлар-итоатсиз кимсалардир» (Моида сураси, 47-оят).

Агар бу нарсани (Аллоҳ нозил қилган диндан бошқаси билан ҳукм қилиш) ҳалол деб қилса ва жоиз деб эътиқод қилса бу (Ислом) миллатидан чиқарадиган катта куфрдир, катта зулмдир ва катта фисқдир. Аммо бу ишни ҳаромлигини билиб туриб, пора олиш сабабли ёки бошқа нарсани мақсадида қилса, у осийдир. Уни (Ислом) миллатидан чиқармайдиган кичик куфр содир этган ҳисобланади, кичик зулм қилган ва кичик фисқ қилган ҳисобланади. Буни илм аҳли юқоридаги оятларнинг тафсирида изоҳлаб беришган.

Тавфиқ Аллоҳдандир. Набийимиз Муҳаммадга, у кишининг аҳлларига ва саҳобаларига Аллоҳнинг салоту саломлари бўлсин.

Илмий Тадқиқотлар ва Фатво Бериш Доимий Қўмитаси, Фатво № 1/780

Раис: Абдулазиз ибн ибн Боз
Раис ноиби: Абдурраззоқ Афифий
Аъзо: Абдуллоҳ ибн Ғудайён

Манба: Тавҳид форуми

«Улар билан энг гўзал суратда мужодала қилгин!» китобидан иқтибос

Муаллиф: Абу Абдурроҳман Бандар ибн Наиф ал-Миҳяний ал-Утайбий

Таржимон: Абу Солиҳ ал-Асарий

Бисмиллаҳир роҳманир роҳийм

Уларнинг шубҳаларидан: Уларни золим ҳокимга қарши чиқишни жоиз дейишлари.

Баъзилар Ибн Зубайр ва Ҳусайн ибн Алий розияллоҳу анҳумлар қилган ишларини ва баъзи тобеъин роҳимаҳумуллоҳларни Ибн Ашъас билан бирга Ҳажжожга қарши кўтарилишганини далил қилишади.

Уларнинг бу шубҳасига тўрт тарафдан раддия:

Биринчи: Қуръон ва ҳадисда келган далиллар қарши чиқишни ман қилади, гарчи ҳоким зулм қилса ҳам, фосиқлик қилса ҳам, осий бўлса ҳам. Бундан фақат очиқ куфр истисно бўлади.

Иккинчидан: Саҳобалар Ибн Зубайр ва Ҳусайн розияллоҳу анҳумга қарши бўлишди. Баъзи тобеъинлар Ибн Ашъас билан киришни инкор қилишди.

Учинчидан: Ҳажжожга қарши чиққанлар унинг кофирлигини баён қилиб қарши чиқишди, фақат зулмини ўзигагина қарши чиқишмади.

Тўртинчидан: Шу ишлардан сўнг уммат ҳокимга қарши чиқишни ҳаромлигига ижмоъ қилди. Фақатгина очиқ куфр ҳолати бундан мустасно.

Айтган сўзларимга далиллар:

Фосиқ, золим ҳокимга қарши чиқишни ман қилинганлигининг баёни

Ибн Аббос розияллоҳу анҳу ривоят қилган ҳадисда: «Ким амиридан ёқтирмаган нарсасини кўрса сабр қилсин. Кимки жамоатдан бир қарич ажралиб вафот этса, жоҳилият ўлимини топибди» (Бухорий ва Муслим).

Усайд ибн Хузайр розияллоҳу анҳу ривоят қилган ҳадисда: «Албатта сизлар мендан кейин (мол-мулкни ноҳақ) ўзлаштириб оладиганларни кўрасизлар. Мен билан Ҳавзда кўришгунча сабр қилинглар» (Бухорий ва Муслим).

Шунга мувофиқ ҳолда Ибн Усаймин айтадилар: «Адолат қилмаган ёки адолатсиз амир ёки валийга нисбатан бизнинг мавқифимиз: Сабр қиламиз, зулмига сабр қиламиз, жабру-ситамига, (мол-мулкни ноҳақ) ўзлаштириб олишига сабр қиламиз» (Риёзус Солиҳийн шарҳи 3/364).

Бу қайтариқдан фақатгина ҳокимни очиқ куфрга тушишлиги истисно бўлишини баёни

Убода розияллоҳу анҳу айтадилар: «Росулуллуоҳ солаллоҳу алайҳи васаллам бизларни чақирдилар, биз у кишига байъат бердик. Биздан олган (байъат)ларини орасида: Тетиклигимизда ва хушимизга ёқмай турганда ҳам, қийинчилик ва енгилликда ҳам, биздан молимиз ноҳақ тортилиб олинганда ҳам қулоқ солишга ва итоат қилишга байъат бердик. Бошқарувни уни эгалари (бошлиқлар) билан талашиб-тортишмасликка байъат бердик. Айтдилар: «Фақатгина сизларда Аллоҳ тамонидан ҳужжат бўлган, очиқ куфрни кўрсангиз (қулоқ солиб, итоат қилиш йўқ)» (Бухорий ва Муслим).

Фақатгина очиқ куфр истисно бўлишлигига ижмоъ қилинганини баёни

Аҳли сунна валийюл амрга (раҳбарга) қарши чиқиш жоиз эмаслигига ижмоъ қилишди. Фақатгина очиқ, аниқ-равшан, уни куфрдан бошқа эҳтимоли бўлмаган куфр содир бўлса (қарши чиқиш) мумкин. Шунинг учун айтилади: Кўп шубҳалар осийлик-гуноҳдан бошқа нарса эмас, уни қилувчини куфргача олиб бормайди. Осий-гуноҳкор билан эса, Китоб ва суннатда келганидек муомала қилиш вожибдир, насиҳат билан ва дуо билан, ҳар бир буюрган -маъсиятдан бошқа – ишларда қулоқ солиш ва итоат қилиш билан муомала қилиш лозим.

Бунинг далиллари:

Имом Нававий роҳимаҳуллоҳ айтадилар: «Уларга қарши чиқиш ва улар билан урушиш мусулмонларнинг ижмоъси билан ҳаромдир, гарчи фосиқ ва золим бўлсалар ҳам. Айтганимиз ҳақидаги ҳадислар маълумдир. Аҳли сунна ижмоъ қилдики: Султон фосиқлиги сабабли ағдарилмайди» (Саҳиҳ Муслим Шарҳи 11-12/432, Убоданинг ҳадисларининг шарҳида).

Ибн Ҳажар роҳимаҳуллоҳ айтдилар: «Ибн Баттол айтди: Бу ҳадисда Султонга қарши чиқиш ҳаромлигига ҳужжат бордир, агарчи у жабр-ситам қилса ҳам. Фуқаҳолар тахтни эгаллаб олган Султонга итоат қилишни ва у билан бирга жиҳод қилишни вожиблигига ижмоъ қилишди. Унга итоат қилиш унга қарши чиқишдан яхшироқдир. Чунки, бунда қон тўкилишликнинг олди олинади ва ҳужумнинг олдини олиш бордир. Уларнинг ҳужжатлари мана шу хабар ва бундан бошқа буни қувватловчи хабарлар. Бундан фақат Султонни очиқ куфрни содир қилишлиги мустасно бўлади» (Фатҳул Борий 9/13, Ибн Аббоснинг ҳадислари шарҳида зикр қилдилар).

Бу ижмоъга мувофиқ равишда Ибн Боз роҳимаҳуллоҳ айтдилар: «Маъсиятга буюрслар уларга маъсиятда итоат қилинмайди. Аммо шу сабаблар билан уларга қарши чиқиш жоиз эмас» (Фатволар 8/202).

Ибн Усаймин роҳимаҳуллоҳ айтдилар: «Валийюл амрлар (раҳбарлар) ҳар қандай фисқ ишларни қилишаркан уларга қарши чиқилмайди, гарчи ароқ ичишса ҳам, зино қилишса ҳам, инсонларга зулм қилишса ҳам уларга қарши чиқиш жоиз эмас» (Риёзус Солиҳийн Шарҳи 4/514).

Яна, (Ибн Усаймин) роҳимаҳуллоҳ, айтадилар: «Бунинг маъноси у (султон) маъсиятга буюрса унга мутлақо итоат қилинмайди дегани эмас! Йўқ! Мана шу муайян ишда итоат қилинмайди холос, чунки у Аллоҳга осийликдир. Аммо бундан бошқа ишларда унга итоат қилиш вожибдир» (Риёзус Солиҳийн Шарҳи 3/333).

Саҳобалар Ҳусайн ва Ибн Зубайр розияллоҳу анҳумга мухолиф-қарши бўлишганлиги ва баъзи кибор тобеъин роҳимаҳумуллоҳлар Ибн Ашъасга қўшилишликни инкор қилишганларининг баёни

Имом Бухорий роҳимаҳуллоҳ айтдилар: «Бизга Сулаймон ибн Ҳарб ривоят қилдилар, бизга Ҳаммод бин Зайд ривоят қилдилар, у киши Айюбдан, у киши Нофеъдан, айтдилар: «Мадина аҳли Язид ибн Муовияга қарши чиқишганда, Ибн Умар атбоъларини ва фарзандларини йиғиб, шундай деди: Мен Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам шундай деганларини эшитгинман: «Қиёмат кунида ҳар бир хиёнатчи учун бир байроқ тикланади». Биз мана бу кишига (Язидга) Аллоҳ ва Росулининг байъатини берганмиз. Мен бир кишига Аллоҳ ва Росулининг байъатини бериб, сўнг унга қарши уруш қилишдан кўра каттароқ хиёнатни билмайман. Бирортангиз унга (Язидга) қарши чиқсангиз ва байъатни тарк қилсангиз, мен билан уни ораси очиқдир» (Бухорий 7111).

Ибн Асир роҳимаҳуллоҳ Ҳусайн розияллоҳу анҳу ҳақида айтадилар: «У Маккада эканлигида Кўфа аҳлидан хатлар келди, сафарга ҳозирланди. Бир гуруҳ одамлар уни қайтаришди, шулардан, биродари Муҳаммад ибн ал-Ҳанафия, Ибн Умар, Ибн Аббос ва бошқалар» (Асадул Ғобаҳ 2/28).

Ибн Таймия роҳимаҳуллоҳ айтадилар: «Мусулмонларнинг энг фазилатлилари фитна пайтида хуруж (қарши чиқиш) ва уруш қилишдан қайтаришди. Ҳудди Абдуллоҳ ибн Умар, Саъид ибнул Мусайяб, Алий ибнул Ҳусайн ва бошқалар Ҳарро йилида Язидга қарши чиқишдан қайтаришди. Яна Ҳасанул Басрий, Мужоҳид ва бошқалар Ибн Ашъаснинг фитнаси содир бўлганда хуруждан қайтаришган эди» (Минҳажус Сунна 3/529).

Яна Ибн Таймия роҳимаҳуллоҳ айтадилар: «Шунинг учун Ҳусайн розияллоҳу анҳу Ироқ аҳлига қарши чиқмоқчи бўлганларида, унга кўп хатлар ёзишди, илм ва дин аҳлининг энг фазилатлилари Ибн Умар, Ибн Аббос, Абу Бакр ибн Абдурроҳман ибн Ҳорис ибн Ҳишомлар: Қарши чиқмагин, деб ишора қилишди» (Минҳажус Сунна 4/530).

Ибн Касир роҳимаҳуллоҳ Мадина аҳлини Язидга қарши урушганларини зикр қилганларида айтдилар: «Абдуллоҳ ибн Умар ибнул Хаттоб ва Пайғамбарнинг аҳли байтларидан бўлган кишилар жамоати аҳдни бузишмади. Язидга байъат беришганлигидан сўнг бирорта инсонга байъат беришмади» (Ал-Бидаяту ван Ниҳая 8/235).

Яна Ибн Касир роҳимаҳуллоҳ Ҳусайн розияллоҳу анҳу ҳақида шундай дедилар: «Инсонлар уни қарши чиқмоқчи бўлганлигини билишганида, бу ишни қилишидан қўрқишди ва уни қайтаришди. Инсонлардан илм-фазилат эгалари ва уни яхши кўрадиганлар Ироққа қарши чиқмасликка ишора қилишди. Маккада муқим қолишга буюришди ва унинг отаси ва акаси улар билан бирга нималарни бошдан кечирганларини эслатишди» (Ал-Бидаяту ван Ниҳая 8/161).

Бу баҳсни Ҳусайн билан ибн Зубайр розяллоҳу анҳумларга қарши айтилган саҳобалардан келган баъзи нақллар билан хотима қиламан (Ал-Бидаяту ван Ниҳая 8/152, Сияр Аълам ан-Нубала 3/300).

Абдуллоҳ ибн Аббос розияллоҳу анҳума айтадилар: «Ҳусайн ибн Алий розияллоҳу анҳума хуруж (қарши чиқиш) ҳақида мендан маслаҳат қилдилар, мен айтдим: Агар инсонлар мени ва сени айблашмаганида эди, икки қўлимни бошингга қўйиб, сени кетишингга қўйиб бермасдим».

Абу Саъид ал-Худрий розияллоҳу анҳу айтдилар: «Аллоҳдан тақво қилгин ва уйингни лозим тут! Имомингга қарши чиқмагин!»

Ибн Умар Ҳусайнга ва Ибн Зубайрга (розияллоҳу анҳум ажмаъин) айтдилар: «Сизларга Аллоҳни эслатаман! Қайтинглар, мусулмонларнинг жамоатини орасини бўлманглар!»

Абу Воқид ал-Лайсий розияллоҳу анҳу айтдилар: «Ҳусайн ибн Алий розияллоҳу анҳуманинг хуружларидан хабар топдим ва у кишига Малал деган ерда етиб олдим. Аллоҳни ўртага қўйиб ундан қарши чиқмаслигини сўрадим. У қарши чиқаётгани йўқ эди, балки у ўзини ўлдириш учун чиқди».

Жобир ибн Абдуллоҳ розияллоҳу анҳума айтдилар: «Ҳусайн розияллоҳу анҳу билан гаплашдим, унга айтдим: «Аллоҳдан қўрққин (тақво қилгин), одамларни бир-бирларига урмагин. Аллоҳга қасамки, қилган ишларингиз учун мақталмайсизлар». У менинг гапимга қулоқ солмади».

Ҳажжожга қарши чиққанлар фисқ (гуноҳ) учунгина қарши чиқишмади, шунинг баёни

Нававий роҳимаҳуллоҳ айтадилар: «Улар Ҳажжожга қарши чиқишгани фисқ сабабидангина бўлмади, балки шариатдан баъзи нарсаларни ўзгартирганида ва куфрни зоҳир қилганидан кейин (қарши чиқишди)» (Саҳиҳ Муслим шарҳи, 11-12 жузъ, 433 саҳифа, 4747-ҳадисни шарҳида).

Мана шу фитналардан кейин хуружни мумкин эмаслигига ижмоъ қилинганлиги ва бу ҳукмни қарор топганлини баёни

Бу тўрт тарафдан билинади:

Биринчи тараф: Ижмоъ ҳақидаги ривоятлар кейинги замонда ривоят қилинган, бу очиқ маълумдир.

Иккинчи тараф: Нававий роҳимаҳуллоҳ Ҳусайн билан Ибн Зубайр розияллоҳу анҳумларни қарши чиқишганлари ва баъзи тобеъин роҳимаҳумуллоҳларни хуруж қилишгани ҳақида гапириб, кетидан шундай дедилар: «Қози айтдилар: Айтилдики: Бу ихтилоф аввалда бўлган. Сўнгра уларга (раҳбарларга) қарши чиқишга ижмоъ бўлди»(Саҳиҳ Муслим шарҳи, 11-12 жузъ, 433 саҳифа, 4747-ҳадисни шарҳида).

Учинчи тараф: Ибн Таймия роҳимаҳуллоҳ айтдилар: «Шунинг учун Аҳли сунна Набий соллаллоҳу алайҳи васалламдан собит бўлган саҳиҳ ҳадисларга биноан, фитна пайтида урушни тарк қилишни қарор қилишди. Ўзларининг ақида китобларида бу масалани зикр қилишадиган бўлишди. Раҳбарларнинг жабру-ситамларига сабр қилишга ва уларга қарши урушмасликка чақиришди» (Минҳажус сунна 4/529).

Тўртинчи тараф: Ибн Ҳажар роҳимаҳуллоҳ айтдилар: «Уларнинг «Қилични жоиз деб билишарди», деган сўзларининг маъноси золим имомга қилич билан қарши чиқиш жоиз деб билишарди. Бу салафларнинг аввалдаги мазҳабларидир.  Лекин бундан кўра ёмонроқ ҳолатга олиб борганини кўришганларида, бу масладаги ҳукм қарши чиқишни тарк қилишда қарор топди. Ҳарро воқеаси, Ибн Ашъас воқеаси ва бундан бошқаларда ақл эгларига панд-насиҳат бордир» (Таҳзиб ат-Таҳзиб 1/399).

Манба: Тавҳид форуми

Бисмиллиҳир роҳманир роҳийм

Аллоҳга ҳамдлар бўлсин, Пайғамбаримизга, у кишининг аҳллари ва саҳобаларига Аллоҳнинг салоту саломлари бўлсин.

Шундан сўнг…

«Кеттик намойишга!» деган чақириқ мусулмон юртларини бошига келган катта фитна бўлди. Бу фитна ва мусибатлар қанчадан-қанча мусулмонларнинг ёстиғини қуритди. Инна лиллаҳи ва инна илаҳйҳи рожиъун! (Биз Аллоҳникимиз, Унинг ҳузурига қайтгувчимиз).

«Кеттик намойишга!» – бу кофирларнинг шиорлари ва уларнинг сиёсат юритишларининг асосларидан. Мусулмонларга бундай шиорлар ётдир.

Мусулмонлар динларидан узоқлашишди, Аллоҳнинг буйруқларини унитишди, дунёга берилишди. Шунда Аллоҳ уларга хорликни берди. Росулуллоҳ соллаллоҳуалайҳи васаллам айтдилар: «Агар ъина савдоси (рибога олиб борувчи кўриниш) билан савдо-сотиқ қилсангиз, сигирларнинг думини тутсангиз ва экин-тикин билан машғул бўлиб, жиҳодни тарк қилсангиз, Аллоҳ сизларга хорликни келтириб қўяди ва то динингизга қайтмагунларингизча, уни устингиздан кўтармайди» (Абу Довуд ҳасан иснод билан ривоят қилган).

Аллоҳнинг динидан хабари йўқ кимсалар бу хорликни сабабини раҳбарларга ағдаришди. Энди раҳбарларни кетказиб ишни осонликча ҳал қилмоқчи бўлаяптилар. Аслида шу раҳбарлар ойдан тушгани йўқ, бу халқнинг Аллоҳнинг динига қандай амал қилганларининг натижсидир. Энг катта зулм бу – ширк, Аллоҳнинг ҳаққига қилинган зулм. Мозорларга топиниш, сеҳр ва бошқа ширклар кенг тарқалди. Қуръон ва ҳадис илмидан хабари бор одамлар эса «кофир-кофир!» деб бақириш фитнасига йўлиқдилар. Исломда гуруҳлар тузишга рухсат беришди, мусулмонларнинг қонини ҳалол санашди. Яна баъзилари эса, Аллоҳнинг тақдирини инкор қилишди, Аллоҳнинг исм ва сифатларида куфр ва бидъат эътиқодларни халққа таълим беришди. Бу зулм эмасми? Бу Аллоҳнинг ҳаққига зулмдир! Аллоҳ таоло Қуръонда айтади:

«Шунингдек, қилиб юрган гуноҳлари сабабли золим кимсаларни бир-бирларига дўст қилиб қўюрмиз» (Анъом: 129).

Қатода деди: «Аллоҳ одамлар устидаги ҳукмдорликни уларнинг амалларига яраша беради. Мўмин мўминга ва кофир кофирга ҳукмдорлик қилади» («Тафсир Ибн Касир» 2/346).

Мансур Ибн Асвад ривоят қилади: «Мен Аъмошдан «Шунингдек, қилиб юрган гуноҳлари сабабли золим кимсаларни бир-бирларига дўст қилиб қўюрмиз»ояти ҳақида сўрадим: «Ушбу оят ҳақида айтилганлардан нима эшитгансан?!» У: «Мен бу (оят) ҳақида: «Агар халқ бузилса, улар устидаги ҳокимлик (улардан) энг ёмонларига берилади!» деб айтишганини эшитганман» деб жавоб берди» (Абу аш-Шайх. «ад-Дуррул Мансур» 3/358).

Шунинг учун ислоҳ қилишни ўзимиздан бошлашимиз лозим. Эътиқодларимизни бидъатлардан тозалашимиз, манҳажимизни ва ибодатларимизни суннатга мувофиқ амалга оширишимиз ва халқимизни шу асосида тарбия қилишимиз лозим. Аллоҳ таоло Қуръонда айтади:

«Аниқки, то бирон қавм ўзларини ўзгартирмагунларича, Аллоҳ уларнинг аҳволини ўзгартирмас» (Раъд: 11).

Диндан хабари йўқлар қарши чиқишга чақиргани бир тарафда қолиб, Аллоҳнинг китоби ва Росули соллаллоҳу алайҳи васалламнинг суннатларидан хабардор бўлганлар ва одамларга фатволар бераётган «уламолар» ҳам шу йўлни тутишди. Ҳақ дин қолиб кофирларнинг услуб ва манҳажларини ўзларига дастур қилиб олишди. Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтдилар: «Дарҳақиқат, сизлар аввал яшаб ўтганларнинг йўлига изма-из эргашасизлар. Ҳатто калтакесакнинг инига кирган бўлсалар, сизлар ҳам кирасизлар». Саҳобалар: «Ё Росулуллоҳ, улар яҳудий ва насронийларми?» – деб берган саволларига: «Бўлмаса кимлар?!» – деб жавоб бердилар (Имом Бухорий ва Имом Муслим ривоятлари).

Бу дин арбоблари мусулмонларнинг қалбларига шубҳалар ташламоқдалар. Шубҳаларга жавоб беришни алоҳида рисолада чоп этишни мақсад қилиб қўйдик. Аллоҳ бу ишимизда бизга мададкор бўлсин.

Бу кичик рисолани эса, ҳар бир мусулмонга ва ақл эгасига, қисқагина мурожаат тарзида битдик. Шояд улар: «Эй халқим, қўзғалмайсанми?», деган мудҳиш сўзларидан тавба қилишса. Халқни қўзғолонга чақириб, уни ҳар қандай чиройли сўзлар билан безашдан тийилишса. Шояд, Аллоҳ раҳбар билан халқни орасини яхшиликда ислоҳ қилса, деган нийят қилдик.

Қўзғолоннинг ёмонлиги ислом тарихида ўз изини қолдирган. Шайхулислом Ибн Таймия роҳимаҳуллоҳ ўзларининг «Набавий суннат манҳажи» китобларида шундай дедилар: «Шунинг учун Аҳли сунна мазҳабида машҳур бўлган қоида: Улар раҳбарларга қарши чиқишни ва уларга қарши қилич билан жанг қилишни тўғри деб ҳисобламайдилар, гарчи улар зулм қилишса ҳам. Бунга Набий соллаллоҳу алайҳи васалламдан ворид бўлган, (бу масалани) равшан баён қилган саҳиҳ ҳадислар далолат қилади. Чунки уларнинг зулмлари билан, урушсиз ва фитнасиз ҳосил бўлган фасоддан кўра, урушдаги ва фитнадаги фасод каттароқдир. (Ислом тарихида) Султонга қарши чиққан ҳар бир тоифа борки, бу чиқишлигида улар кетказган фасоддан кўра улар олиб келган фасод улканроқ бўлди!»

Аҳли суннанинг имоми Аҳмад ибн Ҳанбал роҳимаҳуллоҳ билан мана шу маслада кечган савол-жавобга қулоқ солинг! Буни Бакр ал-Холлал «Суннаҳ» китобларида саҳиҳ санад билан Аби Ҳорис ас-Соиғдан ривоят қиладилар, у киши айтдилар: «Абу Абдуллоҳдан (Аҳмад ибн Ҳанбалдан) Бағдодда бўлган воқеа ҳақида сўрадим, у ерда бир қавм раҳбарга қарши чиқди. Айтдим: «Эй Абу Абдуллоҳ, ўша қавм билан қўшилиб чиқишга нима дейсиз?» (Имом Аҳмад) Уларнинг бу ишини рад қилдилар ва айтдилар: «Субҳаналлоҳ! (Одамларнинг) Қони, (одамларнинг) қони! Бу ишни тўғри деб билмайман, бунга буюрмайман ҳам! Биз турган ҳолатимизга сабр қилишлик фитнадан кўра яхшироқдир! (Чиқишлик билан) Қонлар тўкилади, мол-мулк талон-тарож бўлади, муҳаррамотлар топталади. Билмайсанми одамларнинг аҳволи ўша кунда (яъни фитна-зулм кунлари) қандай бўлади?!» Мен айтдим: «Одамлар бугун фитнада (зулмда) эмасмилар, Эй Абу Абдуллоҳ?» Айтдилар: «Нима бўлса ҳам, бу (инсонларнинг баъзиларига) хос бўлган фитна, қачонки қилич кўтарилса фитна ҳаммага тегади ва йўллари тўсилади. Ҳозирги ҳолатингга сабр қилишинг ва динингда саломат бўлишинг сен учун яхшироқдир».

Шу борада баъзи муҳим нуқталарга тўхтаб ўтмоқчимиз:

1. Аҳли сунна вал жамоа олимларининг орасида машҳур бўлган қоидалрдан бири: Далилни ўрган сўнгра эътиқод қил, аввал эътиқод қилиб кейин далил қидирма!

Ҳавою нафсига эргашганлар эса, аввал эътиқод қилишади, сўнгра бу эътиқодларига далил қидиришади. Улар залолатлари учун далилларни топишади ҳам. Аллоҳ таоло айтганидек:

«Бас, дилларида (ҳақ йўлдан) оғиш бўлган кимсалар (одамларни) алдаб, фитнага солиш ва (ўз ҳавойи нафсларига мувофиқ) таъвил-тафсир қилиш учун унинг муташобеҳ (тушиниш қийин бўлган) оятларига эргашадилар» (Оли Имрон: 7).

Шунинг учун ҳар бир далил кўтариб келган одам ҳақ бўлавермайди. Биз далилларни салафларимиз ва умматнинг имомлари тушунганидек тушунишимиз лозим. Улар амал қилганларидек бу ҳужжатларга амал қилмоғимиз керак. Ҳавою нафс эгаларидан узоқ бўлишимиз, уларнинг залолатларидан қалбимизни, динимизни сақлашимиз лозим. Намойишларга чақириқлар бидъат тоифаларининг чақириқлари эканини, Ислом уламолари ўз китоблари ва раддиялари билан баён қилиб бермоқдалар.

2. Таъасуб – уламоларга кўр-кўрона эргашиш инсонларни мусибатга бошлайди. Аллоҳдан келган ҳақ калимани қабул қилиш мусулмоннинг вазифаси. Ота-бобосининг йўли, ёки пирининг маслаки, ёки уламонинг сўзи Қуръон ва Ҳадисга зид келса бу сўзни ташлаши лозим. Акс ҳолда бу ширкларнинг бир турига айланади. Аллоҳ таоло айтади:

«Улар Аллоҳни қўйиб, ўзларининг донишмандларини ва роҳибларини Парвардигор деб билдилар» (Тавба: 31).

Адий ибн Ҳотамдан ривоят қилинади, айтдилар: «Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг олдиларига келдим, бўйнимда тиллодан бўлган хоч бор эди. Бароат сурасидан мана бу оятни ўқиганларини эшитдим: «Улар Аллоҳни қўйиб, ўзларининг донишмандларини ва роҳибларини Парвардигор деб билдилар» (Тавба: 31). (Адий) айтдилар: «Мен айтдим: «Ё Росулуллоҳ, улар (олимларга) ибодат қилишмасди». (Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам) айтдилар: «Тўғри, лекин Аллоҳ уларга ҳаром қилган нарсани ҳалол қилиб беришди, одамлар уни ҳалол санашди. Аллоҳ уларга ҳалол қилган нарсани харом қилиб беришди, одамлар уни ҳаром санашди. Мана шу уларга ибодат қилганларидир»» (Термизий ривоятлари. Албоний ҳасан дедилар).

Муоз ибн Жабал розияллоҳу анҳу айтдилар: «Сизларни ҳаким-олимнинг оғиб кетишидан огоҳлантираман. Чунки шайтон баъзан залолат калимасини ҳакимнинг тили орқали гапиради» (Абу Довуд саҳиҳ санад билан ривоят қилди).

3. Ҳанафий мазҳабининг фалон китобида бу ишга рухсат берилган, деган шубҳа билан одамларни қарши чиқишга чақирилди. Нега динимизда бу масаланинг ҳукми бундай деб, айтилмасдан, ҳанафий мазҳабида дейилди? Аллоҳ таоло пайғамбарини ҳанафий мазҳабида юбормадику! Абу Ҳанифагача яшаган олимлар бу мазҳабга муҳтож бўлмадиларку!

Мусулмонлар мазҳаб олимларини йўлни ёритувчи чироқ каби, деб билишлари лозим. Уларнинг илмларидан фойдаланиб, Қуръон ва ҳадисга мувофиқ келганини олиб, мувофиқ келмаганини ташлашлари лозим. Имом Молик раҳимаҳуллоҳ: «Пайғамбаримиздан ташқари ҳар қандай кимсанинг гапи олинади ҳам, ташланади ҳам, лекин Пайғамбарнинг гапи албатта олинади», – деганлар (Ибн Абдулҳодий «Иршодиус-Салик», 1-жузъи 227).

4. Ҳанафий мазҳабида золимга қарши чиқиш жоиз деган фикр иттифоқми? Ёки бу навбатдаги талбисми (ёлғонми)? Ҳанафий мазҳабидаги энг мўътабар китоблардан «Ақида ат-Таҳовия»да шундай дейилган: «Қуйида Ислом миллати олимлари бўлмиш Абу Ҳанифа Нўъмон ибн Собит ал-Куфий, Абу Юсуф Яъқуб ибн Иброҳим ал-Ансорий ва Абу Абдуллоҳ Муҳаммад ибн Ҳасан аш-Шайбонийлар Ислом дини асослари ҳақида нимани эътиқод қилганлари ва Аллоҳ Роббул оламинга қайси эътиқод билан сиғинганлари зикр қилинади».

Яна айтдиилар: «Имом-раҳбарларимизга ва бошлиқларимизга қарши чиқишни жоиз демаймиз. Гарчи бизга зулм қилсалар ҳам (уларга қарши чиқишни жоиз санамаймиз). Уларни дуоибад қилмаймиз. Итоатларидан бўйин товламаймиз. Модомики, маъсиятга буюрмасалар, уларга итоат қилишни Аллоҳ азза ва жаллага итоат қилиш жумласидан бўлган фарз, деб эътиқод қиламиз. Уларга салоҳият ва офият сўраб дуо қиламиз».

Ваҳоланки, ўша шубҳаларни тарқатаётганларнинг баъзилри Таҳовий ақидасини ўз шогирдларига дарслик қилиб ўтиб, тасмаларга ёзиб оммага тарқатган ва тарқатиб келмоқдаларку. Нега энди ҳукм олишга келганда ушбу китобдан фойдаланилмаябти.

5. Уларга одамларнинг қони ҳақида Аллоҳдан қўрқинглар, дейилса шундоқ ҳам қон тўкилмоқда, дейдилар. Энди тўкилажак қонлар учун жавобгарликни ўз гарданингизга олишга тайёрмисиз? Энди тўкилажак қонларга, талон-тарож бўладиган мол-мулкнинг гуноҳига шерик бўлишни хоҳлайсизми? Аллоҳга нима деб жавоб берасиз? Аллоҳдан сизга бирор рухсат бўлмасдан туриб инсонларни қонини ўз гарданингизга юкламоқдасиз.

6. Миср ва Тунис воқеаларини ўзларига ўрнак қилишди. Мисрни ўзида мингдан ортиқ киши ўлди. Бу агар қамоқларда йилига 20-30 киши ўлик чиққанда ҳам, 30 йилда бўлган ўлимлардан ошиб кетди.

Миср ва Тунисдан ўрнак олган бошқа юртларнинг аҳволи ҳақида гапирмасак ҳам бўлади.
«Тинчлик намойиши», «Тинч йўл билан» деган даъволар билан халқни алдаб, қолаверса ўзингизни алдаб нима қиласиз? Қайси раҳбар тинч йўл билан кетишни хоҳлайди?! Бу тинч йўл қанча инсонларнинг ўлимига сабаб бўлади.

7. Бу ҳаракатлар қандай мақсад билан уюштирилаяпти? Демократия, ҳуррият, озодлик, сўз эркинлиги, дин эркинлиги, шундайми? Эй мусулмон, сен Қуръон ва ҳадисга чақирмайсанми? Қадамингни Аллоҳнинг калимаси олий бўлиши учун ташламайсанми? Зулмни куфр билан даф қилмоқчимисан? Аллоҳ таоло айтади:

«(Эй Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва саллам), сизга нозил қилинган нарсага(Қуръон)га ва сиздан илгари нозил қилинган нарсаларга иймон келтирганмиз, деб даъво қиладиган (айрим) кимсаларнинг (Қуръонни қўйиб) тоғут-шайтонга ҳукм сўраб боришни истаётганларини кўрмадингизми? Ҳолбуки, уларга унга ишонмаслик буюрилган эди. (Чунки) шайтон уларни бутунлай йўлдан оздиришни истайди» (Нисо: 60).

8. Оврўпа ва Америкадаги куфр аҳли мусулмонлар юртида шундай нотинчликлар бўлишини хоҳлайди, улардан ёрдам кутмоқдамисиз? Либияда мухолифатга ёрдам берди, натижада уруш янада кўпроқ авж олди. Қанча жонлар қурбон бўлди куфр йўлида – демократия йўлида. Вайрон бўлган уйлар, мол-мулкларни гапирмасак ҳам бўлади. Агар Қуръон ва ҳадисни ҳакам қиламиз деб ҳаракат қилинса Америка ёки Оврўпа ёрдам берармиди? Аллоҳ таоло айтади:

«Аҳли китобларнинг кўпчилиги ўз ҳасадгўйликлари билан сизларни, иймонли бўлганингиздан кейин (яъни ҳозир) уларнинг ўзларига ҳам ҳақиқат очиқ-равшан бўлганидан кейин яна куфрга қайтаришни истайди» (Бақара: 109).

9. Сиз бу сатрларни ўқиб буни давлатни одами ёзган, деган шубҳа билан бошқаларни ҳақни эшитишдан бурарсизлар. Балки, баъзиларнинг эътиқоди ва дини раҳбарларни кофир ва золим дейишлик бўлиб қолган. Улар ҳақни шу билан ажратадилар, Қуръон ва ҳадис билан эмас. Ким агар раҳбарни ёнини оладиган бирор сўз айтса, у адашган, у мусулмонларнинг душмани, у кофирларни ёнини олаяпти, яна қандай тухматларингиз бор эди? Бундай тухматлардан Аллоҳнинг паноҳига қочамиз! Имом Барбахарий роҳимаҳуллоҳ айтадилар: «Агар султонга қарши бад дуо қилаётган кишини кўрсанг, билгини у ҳаво (бидъат) эгаси. Агар султонга салоҳият сўраб дуо қилаётган одамни кўрсанг, билгинки у суннат соҳибидир, иншааллоҳ»(Шарҳ Сунна 113).

Биз фақат ҳақ деб билганимизни ёздик, ҳиссиёт ёки алам устида қалам тебратмадик, ўч олиш учун ёки нафсларимизга ёқмаганларга раддия бериш мақсадида оқ қоғозни қораламадик. Аллоҳнинг юзи учун, хатокорни қўлидан тутиш учун, халқнинг аҳволини ислоҳ қилиш учун бу сатрларни битдик. Хато қилган бўлсак шайтондан ва ўз нафсимиздан, агар тўғри бўлса Аллоҳдан.

Ва соллаллоҳу ала Муҳаммад ва ала аалиҳи ва соҳбиҳи ажмаъин!

Манба: Тавҳид форуми

Савол: Жазоир ҳукуматига қарши бош кўтариб чиққанларнинг ҳукми нима?

Жавоб: Биз ҳар доим эслаб ўтганмизки, ҳукмдорларга қарши бош кўтаришлик… агарчи у ҳукмдорларни кофир эканликлари ҳақида узил-кесил охирги хулосага келинганда ҳам, уларга қарши бош кўтариш шаръан (бирор шартларсиз) мутлақо жоиз бўлавермайди. Жазоир ва Мисрда рўй бераётган ишлар мутлақо Исломга зиддир. Биз ўша ҳукмдорларга қарши бош кўтарадиганларга ва мусулмонларни ҳукмдорларга қарши бош кўтаришга ундайдиганларга рад беришга чақираётган ҳар бир кишини қўллаб-қувватлаб келганмиз.

Шайх Муҳаммад Носириддин Албоний

Мардотийнинг «Талхис ал-Ибад» китобидан олинди

Манба: Тавҳид форуми

Савол: Шайх Фавзон ҳафизаҳуллоҳ Ислом уммати муаммоларини ечишда намойишлар ўтказишни ташкиллаштириш даъват воситаларидан ҳисобланадими?

Жавоб: Динимиз тартибсизлик дини эмас. Динимиз ишлари пухта белгиланган, интизом ва оғир-босиқлик динидир. Намойиш ўтказишлар мусулмонлар қиладиган ишлардан эмас. Мусулмонлар бундай ишларни тан олишмаган. Ислом дини беозор ва раҳм-шафқат динидир. Унда тартибсизлик, тинчликка раҳна солиш ва фитна қўзғаш йўқдир. Бу Ислом динидирки, топталган ҳақ-ҳуқуқларга бу йўл билан эмас, балки шаръий йўллар ва шаръий талабномалар билан эришилади. Бу намойиш ўтказишлар кўплаб фитналарни, қон тўкилишни ва мол-мулк талон-тарож қилинишини келтириб чиқармоқда. Демак бу ишлар жоиз эмас.

Шайх Солиҳ ибн Фавзон ибн Абдуллоҳ ал-Фавзон

«Ажвиба ал-Муфийда» китоби, 232-саҳифа

Манба: Тавҳид форуми