Hüseyin Salim Saraçer

Günlerin Bugün Getirdiği

noreply@blogger.com (Huseyin Salim Saraçer) — Sun, 06 May 2012 13:17:00 +0000

1 MAYIS 1977. Katilamdır, provakasyondur, darbe hazırlığıdır. Ecevit'i teslim alma girişimidir. TUSİAD'ın gazete ilânları, İzmir Çiğlide Ecevit'e suikast, Erzincan tezgâhı; Maraş, Sivas, Malatya saldırılarılarından bağımsız olarak düşünülmemelidir. 1 Mayıs katliamı sonrası kimler apar topar görevden uzaklaştırıldı dikkat etmek lâzım.

O yılların kitlesel sol örgütü bağımsız ve bağımsızlıkçı Dev-Genç idi. 1978'de katılım daha da yüksekti ve Dev-Genç ile ona yakın duran sendikalar alana ağırlıklarını koymuşlardı. 1977'de provakasyonu durdurmaya onlar çalıştılar, en büyük kaybı onlar ve TÖB-DERliler verdiler. Diğer grupların ağırlıkları, etkileri Dev-Genç ile kıyaslanamaz.

Darbe öncesi DİSK'te Bağımsız Devrimci İşçi Hareketi yükseliyordu. Engellenmiş oldu!

1 Mayıs 1977 üzerine uçuk kaçık iddalar yürütenler katliamı engellemeye, panik ve ezilmeleri durdurmaya çalışan Dev-Gençlilerin "farkında değiller". Yanlarında da olmadılar, hiç bir zaman!

FATSA'yı hedef gösterenler, bağımsızlıkçı ve bağımsız sol'un demokrasi, praksis ve gündelik hayat ile sınanmasını engellemeye çalışanlar maalesef soğuk savaş örgütünün sözcüleri ile sınırlı değildiler. Bugün mütevazı bir demokratik yerel yönetim modeli görülebilecek çalışmayı "kurtarılmış bölge" ilân/ihbar ettiler. Sovyetik, tepeden inmeci modellerin eleştirisi olan onca emeği "sovyet yayılması" olarak gösteren soğuksavaşçı sağ ile el ele solun demokrasi ile imtihanını Fatsanın çamuruna gömmeye çabaladılar.

Bizler de varız Sayın Seyirciler! Söz hakkımız olsa da olmasa da, söylenecek sözün sahip çıkanları olarak; herkesin söz hakkına sahip çıkıp sözsüz kalmışlar olarak!

Ey Halkım, unutma bizi!

Köprü

noreply@blogger.com (Huseyin Salim Saraçer) — Wed, 25 Apr 2012 04:43:00 +0000

Aşk bir okuldur her rinde

yaralar buhurdan gibi tüter

kanar muttasıl

başka türlü eylenilebilirlikler

Aşk bir okuldur her rinde

yola salar masûmiyet

geri dönüşsüzlük kapısından

Aşk bir okuldur her rinde

ulaşılamazlıkların serin gölgesinin

taze çöreğidir an tüter iki ufuk arasında

Seninle birlikte salınan

kendi ferah ufkun, sıratın

"Cuma" Sorunumuz

noreply@blogger.com (Huseyin Salim Saraçer) — Sun, 22 Apr 2012 01:37:00 +0000

İlk ve ikinci kuşak cumhuriyetçilerdi bana Ahmet Haşim'in düz yazılarını okumamı öneren. Gurabaayı Laklakan, Frankfurt Seyahatnamesi ve Özellikle Müslüman Saatlerini okumam salık verilirdi. Müslüman Saatleri takvim, zaman, gün kavramlarımızı değiştirmenin yarattığı boşluğa geleneğin şiiriyle dokunuşudur Haşim'in.

Müslüman Saatlerinin içeriği 12 saatlik gün üzerine teknik, heyecanlı ayrıntı konuşmalarıyla geçiştirilirdi. "Güzel bir deneme değil mi Evlâdım", "Haşim Nesri dilimizin, ruhumuzun doruk noktasıdır, evet Evlâdım!"larla içeriğine de katıldıklarını anlardık.

Cumhuriyetin tartışılması, sarsılması kâbusları idi. Bazı düzeltmelerin yapılmasının sorumluluğunu ise geleceğin aydınları olarak bizlere devretmek isterlerdi.

Tek Parti İdeolojisi olarak bilinen çoğu şeyin tartışılır mevzular olduğunu anlamamızı, Cumhuriyetin stabilize oduğu, bağımsızlığımızı pekiştirdiğimiz günlerde ele alıp düzeltmemizi beklediklerini hissettirmek isterlerdi. Bunun için de geleneği aktarmaya, insanlık yolculuğumuzun ruhunu kavratmaya diplomatik bir dil ile dikkat ederlerdi.

Eski saatlere geri dönmemizi beklemezlerdi aslında. Bir başka zamanın bir başka gündelik hayatı şekillendirdiğini anlamamızı, terk edilenin yenisinden kötü olmayabileceğini bilmemizi isterlerdi. Onlar için öncelikli olan, zamanı gelince, bir takım iade-yi itibar meselesini ele almamızı beklerlerdi. Zamanının gelmesi aktüel kapışma, çatışma alanlarını kapatmış yeni bir ufuktan geçmiş ile olan alâkanın normalize edilmesi idi. Bu yanlış bir düşünce değildi ancak bir beklenti olarak doğru da çıkmadı. Türkiye büyük çatışma ve kapışmalardan, yeniden şekillendirmelerden geçti. Üzerimize düşeni yapamadık.

Tarihte boşluk kalmaz. Bizlerin devrede olmayışıyla "iyi ki olmadı!" diyenleri daha da rahatsız edecek hesaplar başkalarınca görülür. Toplum mühendislerinin zamanla irkilmemeleri istisnadır.

Tarihin farklı yazdığı çoğu olay, gelişme, tavır, kurumlaşma onlar oluşurken tanık olmuş ağızlardan gerekçeleri, dengeleri, yanlışları ve doğruları ile ele alınır konuşulurdu. Sorduğum hiç bir sorunun cevapsız kaldığına şahit olmadım. Bazı mevzuları sessiz kalarak, bazı şahısları övmeyerek, sadece başka bir alandaki iyi yanlarını öne çıkararak, iç çekerek, o konunun etrafındaki ayrıntıları hikaye ederek anlatırlardı.

Hazırlık sınıfını ve üniversiteyi Ankarada okumam, Anadolu Eşrafının halet-i ruhiyesini öncesinden iyi kötü tanımam benim için büyük bir şans idi.

El kitabı olmayan çoğu konuyu, ayrıntıyı sorgulama fırsatım oldu.

Çürüdüğünü düşündükleri her hangi bir kurumumuzun çürümemiş halini de onlardan, gözleri pırıl pırıl olurken öğrenebiliyorduk. Geçmiş ile bir sorunumuz olmamasını istiyorlardı. Gelecekten vazgeçmememizi, batı ülkelerini mühendislikte, düşüncede geçmemizi.

Savaş görmüş kuşaklar savaş romantizmi yapmazlar. Eldekini tahkim etmemizi, ülkeyi yaşanılır hale getirmemizi istiyorlardı. Bin bir bahaneyle onca emeği boşa çıkarabilecek kapışmalara sebebiyet ve izin vermeme derdinde idiler.

Sokaklarında korkusuzca yürünebilir bir ülke, işgal altında olmayış, çocukların okuması, hekim ve mühendis sayısının artması onlar için sevinç kaynağı idi. Salgın hastalıklar halâ devam ediyordu. Sıtma, verem gibi.

Batı edebiyatı ve düşüncesine hakim olmamızı isterken doğu klasiklerine sürekli bağlayarak konuyu Hafızsız, Fuzulisiz, Mesnevîsiz de bırakmamaya çalışırlardı. Doğu klasiklerini okumaya asla zorlanmadım. En güzel sohbet anları onların üzerine büyüklerin konuştuğu günlerden kalma. Yemeli içmeli, ikrâmlı, şakalı, hatır gönüllü sohbet akşamları. Fırınlı sobada cızırdayan bir çaydanlık, külde cezveler, soba tahtasında haklarını iyi bilen aksi bir kedi. Altmışlı yıllar umudun, gelişmeye güvenin yılları idi. Onca hesaplaşmaya kapışmaya rağmen bir halk idik.

"Cuma" sorununu açanlar bugünün tavizsiz aydınları, yani cumhuriyetin ikinci kuşağı idi. O yıllarda kafalarının karışık olduğunu hatırlarım. Şimdikinden karışık olduğunu. O yılların Cumhuriyet Gazetesinde ramazan sayfaları vardı. Ramazanlarda, bayramlarda meselâ, Abdülbaki Hocayı dinlememek ayıptı. İlk kuşak, yani Çanakkale, Kuttülammare, Kurtuluş Savaşı Kuşağı bağımsızlığı kurtarabildiğimize şükrederler, bu sorunlar üzerinden gündem yürütülmesini istemezler, konunun hakikatini de kapatmazlardı. Taşralı bir toplumduk. Cuma sorun olmuyordu. Taşrada bir biçimde pratik çözümler bulunuyordu. O yıllarda cumartesi günleri okullar yarım gündü. Memurlar da yanlış hatırlamıyorsam, yarım mesai yaparlardı.

Cumartesinin tatil olması ile neden Cuma'nın tatil olmadığı tartışması gündem oluşturdu. Biz çocuklar halimizden memnunduk. Okullar ağırdı. sabah gidip akşam dönülürdü. Köy Enstitülü öğretmenler işlerini ciddiye alırlar, ülkeyi abad edecek kuşağı yetiştirdiklerini düşünürlerdi. Sanıldığından daha muhafazakâr olduklarını, geleneği ve eski kültürümüzü iyi bildiklerini, onlardan iyi bir temel aldığımızı düşünüyorum. Öncelikleri farklıydı, ülke ayağa kaldırılacaktı, mühendislere, hekimlere ihtiyaç vardı.

Yaz tatillerinde eski yazı okur, hatim indirirdik. Helvalı hatim duaları, mevlit, mukabeleler.

Sibopsuz, dikişleri ve içlastikleri iki de bir patlayan futbol topları. Ayakkabılarımızdaki çiviler. Alışverişlere, davet çağrılarına koşturuluşlarımız. Biraz bir buz için sıcak günlerde taşrada hastanelere, büyük şehirlerde buzculara koşturuluşlarımız. Buz(lar) biz getirene kadar nerede ise erirdi. Bisiklet lüks olmasa da büyüklerimizin almaya kıyamadıkları, bir havuçtu. Büyüklere hayal kırıklıkları ve güven kaybı söz verilip de alınmamış bisiklet hikayeleri idi bizim nesil için.

Cumaları esnaf bir sandalyenin sırt kısmını kapıya yönelterek bırakır, kepenkleri yarım kapatarak namaza giderlerdi. Bir acil ihtiyacı olan içeri girebilsin diye açık tutulurdu kapılar. Kapatmak saygısızlıktı işine, müşterisine. Kapatılan dükkanın bereketi de kapanırdı sanırım, o yıllarda.

Lokantalar, eczaneler açık kalırdı. Şimdiki gibi görünme kaygısıyla değildi, Cuma bir araya gelme günüydü büyüklerimiz için. Daha şık giyinirler, namazdan sonra çırağı, yardımcısı olmayanlar bekleyenlerine koşturarak dönerler, diğerleri bir birlerine uğrayarak, görüşerek, birlikte yürüyerek dönerlerdi işlerine.

Cumaları okulu tatil olan bir torun, oğul ya da kız çocuğu dükkanı bekler, istemese de mükafaatını alır yoluna giderdi.

Şehir hayatı taşradan zordu hayat tarzımızı devam ettirebilmek için. Esnaf telaşlı, stresli de olsa geleneğini sürdürebildi. Memurlar ve işçiler için emekliliği beklemekten başka bir yol yoktu.

Batıda kırk saatlik iş günü bazan yaşla orantılı olarak daha da düşse de altı saatlik iş günü söz konusu olamadı. Yarım mesai, üç çeyrek mesai olsa da tam ücret sağlayacak verimlilikte görülmedi sanırım.

Muhafazakâr taşranın çalışma saatlerinin daha esnek olması Cuma konusundaki tartışmaları bir ölçüde frenledi sanırım. Şahir hengamesi, ulaşım, işsizlik de şehirlerde Cumayı gündeme getirmedi gibi görünüyor. Ancak cumartesilerin tatil olmasıyla oluşan kırgın tartışmayı, kendi ülkesinde ayrıma uğramışlık olarak görenlerin acısını da unutamıyorum.

Bugün belli bir refah seviyesine ulaşıldığında (Fakirlik, açlık var ama eskisiyle kıyaslanamaz, zengin çocuklarına babalarının tersyüz edilmiş pantolonlarından pantolon dikilirdi. Fakirlerin bin bir yamalıklı pantolonları ters yüz dahi edilemezdi. Gömleklerin yakası sökülür, tersten dikilirdi.) bu konular yeniden tartışılmaya başlayacak. Gelenek kaybına uğrasak, çoğu meselenin nasılını nedenini unutsak, en güzelini yaşayanları aramızda bulamasak da, insanlar deneye sınaya Türkiyenin Ruhunu yakalamaya çalışacaklar.

Türkiye tek bir mezhep, din, dilden oluşmuyor. Herkese saygı, demokratik bir gelenek çoğunluğun değerlerin sonralanması, ötelenmesiyle sağlanmıyor, hiç bir zaman için sağlanamayacak.

Sorunlar yaratılıp erteleniyor. Ertelemelerin kabul görmesi, toplumda infial uyanmaması toplumun olgunluğunun sonucudur. Mühendislik sevdasının başarı öyküsü değil. İnsanlar, vatandaşlarımızın çoğunluğu hayatlarına anlam veren hayat tarzını da arayacaklar, sorgulayacaklar. hem kendilerine buyurulanı yerine getirme, hem kendine gelme, hem de köksüz kalmama, şehirsiz kalmama için.

Onca mimari, külliye sanki terk-i dünya eylemiş bir kuşak için yapılmış ve metruk, ısssız kalmış gibi. Hayatla bağı kopmuş mekânların şehirlerinde, insanların ruh incelikleri binalara, binalardaki estetik incelik insanların hayatına nasıl yansıyabilir?

Enderûn teravihini, hat sanatını eleştiren ilahiyat profesörünün asketik tarzında da bir hakikat var, var ama, Hafız Kemal, Hafız Osman, Hafız Burhan, Hafız Saadettinli enderûn teravihleriyle kültürümüz bütünleşiyordu. Güvercin evleri köşkleri hiç olmazsa bayram sabahlarında paylaştığımız mekanların zevkiyle yapılmıştı, sahiplenilebiliyordu.

Oratoryoları iyi bilmek hayat tarzlarına bağlamadıkça vücut bulabilmiş olmuyor. Batı müziği de güzel, orkestrasyon, ses dağıtım teknikleri bizden şimdilik ileri. Ama bizde de bir zamanlar ayin denilen senfonik kompozit/bileşik formlar, saz eserleri, ruhumuzu ifade eden şiir seslendirmeleri vardı. Evrenseldir müzik evet, ama lokaldir de, somuttur da en soyut halinde dahi bir ufkun terlemesi, ritmi, (kendini, geleceğini, damarlarını) aramasıdır da. Enderûn musikisine çok geniş bir anlamda lokal diyebiliriz. Bir dünyada kültürde lokalize olmuşluğun ifadeliliğinde, ifadesinde.

Cuma belki bugün mahalle baskısıyla ayakta duruyor görünebilir. Bence bu doğru değil. Mahalle baskısı iç boşaltır, zahiri kurtarırken ruhunu soldurur. Mahalle baskısına rağmen ruhunu koruyabilen, ayakta durabilen, derinliğini sürekli hayata yeni bir şeyler söyleyerek hitap eden bir kültür hayatlıdır, dinamiktir, ayaktadır, ayakta tutmaktadır.

Hayatımızın anlamı sorun olmaya başladıkça, yani karnımız doyup, boşluktan, kültürsüzlükten, her bıcağını alanın hekim kovalamasından, kaynana dizilerinden, yemekteyizlerden usandıkça mekanımızı, bahçemizi, dayanışmamızı, cumamızı arayacağız.

Cumanın sahiplenilişi kültürün de canlanışıdır. Enderûn musikîsinin mevlevihanelerden, teravihlerden nükseden tesellisi idi Münir Nureddinler, Şerif Muhiddin Targanlar, Safiye Aylalar.

Sanat ille de tekkeden gelmez. Ama geldiğinde de inkar edilmez. Ait olmadığı yerde bir musiki, şiir, düşünce, zikir, fikir kısaltılır, dinamiğinden koparılır. Komprime hale getirilir. Birilerinin bu kadarını alabilmesi için bile hayat tarzlarına ihtiyacımız var. Teavihsiz, Cumasız, Bayramsız, Ayinsiz kültürümüz dilini, biçimlerini yeniden üretemiyor. Yeni kanalların gelişmesi eskilerin varlığından bağımsız değil. Popüler kültür bile klasik kalıpları kullanıyor. Rock mozart-armonisiz düşünülebilir mi? Uzun havasız, taksimsiz, nefessiz, deyişsiz, bozlaksız, makamsız ve ayaksız bir Cem Karaca?

Cuma sorunu nasıl çözülür bilmem. Finansmanı, planlaması, sevk ve idaresi karmaşık olabilir. Hele hele turizmden gelen yeni iş saatleri anlayışı işi daha da kolaylaştırmayabilir. Üzerinde düşünmekle başlayalım. Bu konuda diğer ülkelerde ne yapılıyor, eski çözümler nelerdi düşünmemiz, tartışmamız, iktisaden göze alabilecek kadar sorun çözümüne odaklı olabilmemiz lazım.

Kimsenin yeni bir sorun çıkarttığımızı düşünmeye hakkı yoktur. Cumaların tatil olmaması için güçlü gerekçeler (uluslararası takvim birliği gibi), iktisadi gerıekçeler vb. sıralanır, üzerine düşünürüz. Cuma'lı yaşayanların görüşleri alınır ve bir yol bulunur. Gizli yasaklar varsa ya da yoksa, sahipleri kimlerse öğreniriz.

Laiklikle alâka? Dünyanın tek laik ülkesi isek, standartları belirliyorsak var. Diğer laik ülkelerin normlarını düşündüğümüzde tavrımız tutarsız. Yine de tartışmaya devam etmemiz gerekir.

.....

"Solcu Abiler" neden konuşuyor mu demelerini tercih ediyorum? Tabii ki:)
Zamanım bu kadarına yetti. Düzeltilmedi, online yazıldı.

Uluslararası Durum Hakkındaki Notlarıma Gelen İki Eleştiri

noreply@blogger.com (Huseyin Salim Saraçer) — Sat, 21 Apr 2012 20:55:00 +0000

İlk eleştiri, 28 Şubat tutuklamalarını İranla ilişkilerimizle alâkalandırmadığıma dair.

28 Şubatçıları İran ve Rusyayı tehdit olmaktan çıkaran anlayış, karar çerçeveleri ve çevrelerle yani resmî avrasyacılık olayı ile alâkandırmıyorum, çünkü, avrasyacılık modernizmi muasır medeniyet seviyesini yakalama olarak gören, varolan ittifak dengelerini bozmayı göze alabilen bağımsızlıkçı bir tavırdı. 28 Şubatçılık "ittifalarımıza, anlaşmalarımıza ve hattâ meşru olmayan gizli anlaşmalarımıza sadığız!" intibaını verdi. 28 Şubat avrasyacılardan ne çlçüde destek aldı, iki kesimin iddiaları ne kadar kemikleşmiş, kesinleşmiş tavırlardı bugün ölçebilme şansına sahip değiliz. Araya epeyce propaganda, söylendiler, karartma girdi. Yargı, en mükemmel şekliyle dahi ideoloji, duruş kategorizasyonuna imkan sağlamayacaktır. Bu süreç sona erdiğinde hukukî ve meslekî anlamdaki yanlış uygulamaların, meşru olmadığı addedilen fiillerin üzerinde hüküm verebilme, değerlendirme imkânımız belki olacak.

Bağımsızlıkçı addedilenlerin bir kısmının "şu ülke buna izin vermez, bu ülke bunu cezalandırır" türü lafzlarına az şahit olmadık. Durum/hâl belirten/betimleyen söz edimlerinden (aktlarından) ibaret değildi bu ifade türü, bir daveti de içeriyordu. Her bağımsızlıkçı lafzını bağımsız, her ittifak çağıran ifadeyi de "müttefik" görmememiz lâzım. Olumsuz anlamıyla pragmatizmden çok makyavelizmlerden söz ediyoruz burada.

28 Şubatın yargılaması hukukî meşruiyet alanından çıkarılır ve gerçekten komşularla savaşa engel görünebilen çevrelere yönelirse zaten hukukî platformda tartışma konusu edilir. Bu uluslararası bir toplum mühendisliği biçiminde şekillenirse zaten yargılamadan bahsedilemez. Müttefiklerimizin imkânlarını ve tarzlarını geçmişlerinden biliyoruz. Bugün ne yaptıklarından değil. Burada iddia edilen İran üzerine baskı kurmak için yapılmış bir hareket olduğunda mevzunun tartışılacak kadar açık bir ihtimal olmadığını düşünmek durumundayız. Biz ne olup bittiğini bilerek değil, eldeki verilerle nasıl değerlendirileceğinden yola çıkıyor ve özellikle kendimiz için eleştirilip, aşılacak, düzeltilecek varsayımsal yargılarda bulunuyoruz.

Türkiyede İran'ın baskı görmelerinde geri adım atacak kadar müttefik gördüğü çevreler hemen hemen yoktur.

Ya İrana karşı bir savaşa gözü kapalı onay verebilecek çevreler enterne/tasfiye edilirlerse? Bu ihtimali de unutmamamız lâzımdır. Bu tip ihtimallerin geçerlilikleri sınırlı olacaktır. Avrasyacıların kendileri bazan içerde fikirleri iktidardadır, bazan fikirleri de bastırılmaktadır. Müttefik bağımlıları da bir ölçüde tasfiye tasfiye olmuş intibaı bırakmaktadırlar. Bunun neoconların görünürdeki tasfiyesi vb. ile de alakası verdır.

Manevralar konuların somutlaşma hikayeleri içerisindedir, sebep sonuç ilişkilerinde değil.

Ben İranla savaşın ne ABD ne de Türkiye tarafından istenmediğini düşünüyorum. Savaşın içine çekilebilirler. Bu çekilişte İran da insiyatif sahibi olabilecektir, özellikle Türkiyenin rolü açısından. İran'ın saldırıya uğraması halinde Türkiyeyi savaşa çekip çekmeyeceğini henüz okuyamamaktayız. Bir ölçüde savaş dışı kalmak ancak bize "bahşedilebilir". Savaşa girmemiz de insiyatifimiz dışında olacaktır. Dış politik başarılardan çok potansiyelimiz, gelecekteki rolümüz, bize karşı tavrın yüzyıllar sürecek etkisi bir ölçüde hesaba girecektir. İran bir muz cumhuriyeti değildir. Beklenen tepkileri vermemesine şaşırmamamız gereklidir.

İkinci eleştiri Suriye ile İranın tehdit edildiği, İranın taviz vererek Suriyeyi kurtarmasının istendiği, benim Suriye meselesine İranın bulaştırılması meselesi üzerinden tartışmamın anlamının olmayabileceğinden yola çıkıyor.

Suriye ile İranın tehdit edildiği doğrudur. Suriye konusunda İran lokal güçler aracılığı ile (Irak, Suriye, Lübnan) taraftır. Suriyedeki ayrışma İranın etkisinin de ayrışmasıdır. Iraktaki kazanımlar üzerinden nötralize de ediliyor olabilir. Meseleyi denge bozmadan çok yeni dengeler kurma meselesi olarak görebiliriz.

Suriyeye her türlü müdahale Lübnanın, Filistinin de şekillenmeleri içerisindendir. Mısır seçimleri dahi bu kapsamdadır. İttifak yapıları değişmekte, pragmatize edilmektedir. Tasarruflu olmayacak, kendi dinamikleriyle işleri yürütemeyecek hiç bir ittifak düşünülmemektir kanaatindeyiz, verileri okuyarak ve elbette şimdilik.

İran Irakta aslan payını almıştır. Suriyedeki ayrışma bölgedeki ayrışmaya hizmet ediyor düşünülse bile müdahil güçlere yeterli gelebilir. Asıl mesele arap baharı ile yeniden biçimlenen ülke yönetimlerinin bir dünya sistemine entegre edilmesidir. İhvan akp'lileştirilecektir. Hamasın konum değiştirmesi beklenecektir vs.

İrandan beklenen nükleer güç olmaktan vazgeçmesi, savaşın ertelenmesidir. Ertelemelerden kârlı çıkacak olan hem sistem hem de türkiyedir.

Suriye Kürdistanının Suriyeden kopması türkiyede dış siyaseti yürüten kadroyu ürkütmemektedir. Bunun bölgedeki insiyatifin ve etkinliğin gelişeceği hesabı üzerinden olduğunu düşünüyorum. Yeni Osmanlılık hesabını sorgulamayı getirebilecek bir ayrışma ve şekillenme içinde Türkiye pazar, kaynak ve etkinlik alanlarını genişletecek adımları atmakla meşguldür.

İçeride tutuklu sayısının azaltılması, tutuklu milletvekillerinin durumu, yeni açılım paketleri beklememiz yerindedir.

İrana doğrudan saldırı ile Suriye anlaşmazlığında taraf olması, hatta olsaı bir savaşta taraf olması arasında fark vardır.

Suriyedeki değişiklikler bölgedeki gelişmelerin, etkinlik alanlarının değişmesinin İrana da sağladığı yararlar üzerinden melrulaştırılabiliyor. İran konuyu nasıl okur bilemem, ancak, Lübnanda lokal müttefiklerini korur, Suriyedeki gelişmeleri kabullenmeye zorlanır, Irak üzerinden.

İrana ne olursa olsun mutlaka saldırmayı düşünen çevreleri heseba kattığımızda hem bölgenin şekillendirilmesi sorunları karmaşıklaşıyor hem de çatışma sonrası dünyanın şekillenmesinin yönü. uzun vadede "masraflı", "dayatma" her çözüm çökecek, bölge dinamiklerine bırakılarak sisteme entegre edilecek. Evdeki hesap çarşıya uğrar mı bilemem. Ancak son ekonomik kriz başka dilden anlamıyor.

Üçüncü eleştiri ise sonuçlar üzerinden gelebilir: Türkiye'nin ağır bir savaşa bulaşması, deprem gibi felaketlerle karşılaşması kombinasyonunun hesabını yapıp yapmadığımız.

Kısa vadede Türkiyenin elini kolunu bağlayabilecek çok şey var. Ancak ekonomik kriz büyük imkan sahiplerinin imkanlarını da yutuyor. Dinamik bir Türkiye sorunlarını çözer ama kendisiyle meşgul olmak durumnda kalarak kısa-orta vadede insiyatif kaybedebilir. Karşılaşabileceğimiz en zor durumlar dahi aşılması mümkün zorluklar çıkaracak karşımıza. Orta-uzun vadede revanşçı bir duruma düşmazsek yeniden insiyatif kazanabilecek gibi görünüyoruz elde olan gelişmelerden, dinamiklerden yola çıkarsak.

Türkiyenin zayıf karnı kendi iç dayanışmasını zayıflatmış olmasıdır. Çoğu bölge ülkesinden daha stabil olmak büyük iddialar için yeterli değildir.

İlâve Gündem: Nisan 2012

noreply@blogger.com (Huseyin Salim Saraçer) — Tue, 17 Apr 2012 18:01:00 +0000

SURİYE. BOP'un dönüşebileceği, uzun vadede şekillendirenlerin şekillendirilebileceğini yazdık. Bunu savaşa özendirmek için yazmadığımızdan gelişmelerin iki aşamalı bir dünya savaşına gidebileceğini de belirttik. Dünyanın yaşadığı en büyük ekonomik kriz sadece finansal bir kriz değil, dünya iktisadi sisteminin entegrasyonunun yönünün de belirlenmesi ile alakalı bir süreç. Krizin boyutları üzerine "derinlerdeki" konsensus çözümlerin realist, dinamiklere uygun, "hayali model ihracaatçılığı" olmamasını da gerektiriyor. Dediklerimin tersinin çıkması, müdahillerin hayat tarafından ağır bir büçümde düzeltilmeleri ile sonuçlanacaktır.

Türkiyenin elindeki imkanlar hem bir eğilime, hem bir ihtiyaca, hem de bir konjonktüre işaret ediyor. Kısa vadeli iktisadi sorunlar kadar toplumsal uzlaşmasını sağlamamış bir demokrasi olmamız, toplumsal uzlaşmanın muhalefetin, eleştirinin şeytanlaştırılması ile kanallarını yitirmesi gibi sorunlarla karşı karşıyayız. Muhalefetin tavrının yapıcı olup olaması işin bu boyutunda hikayeden bir mevzudur. İktidar mağduru olduğunu iddia ve ifade ettiği iktidar araçlarına sıkı sıkı sarılmaktadır. Bu araçlar aradan kaldırılmadan demokrasi sadece muhafazakar-ihtilalci bir modernizmin projesinden ibaret kalır.

Suriyede çıkabilecek bir savaş dış güçlerce kısa tutulmaya kalkışılmadığı taktirde varolan imkan ve birikimlerimizi yutacaktır. Mesele üç koy onbeş al meselesine dönüşmüştür, oynanan kumardır. Savaşın büyütülmeyeceğinin göstergeleri de var, ama bunun dengelerini kurabilecek bir dış politik ufuk yok. Burada Suriyeye müdahale meşru mudur sorusunu tartışmadık: Cevap nettir ve müdahale meşru değildir, iç gelişmeler manipule edilmiştir. Esad'ı onaylayabilir miyiz? Hayır. Uluslararası hukuk ülkelerin iç işlerine karışmama teranesine indirgenemez. İç hukuk da bildiğini okuma, özel hukuk oluşturma işi değildir.

Esad seçimle gelinip, seçimle gidilebilen bir sisteme geçiş için gayret etmeliydi. Bunun önünü açtığında demokratik açılımın Suriyeyi darmadağın etmek için kullanılmayacağının garantisini de demokrasinin "hamisi" herhangi bir güç verebilmeli idi. Türkiye bu garantiyi en aklı başında siyasetlei uyguladığında verebilir miydi? Hayır. Bu gücü yoktu, bu ufkunun da olmadığı kanaati güçleniyor.

Başka müdahalelerin önünü almak için müdahale edilebilir mi? Hayır. Müdahaleleri yönlendirebilecek imkanlar çok uzun vadelidir. Kim müdahale edecek olursa olsun müdahalesini ayaklarına dolaştıracak dışpolitik çelmeler atılması kolaydır. Bir yığın blöf, gerçek tehdit ve sınanmamış dinamik serbest bırakılacak, devreye girecektir. Bunları okuyup engelleyebilecek dengelerin oluşumuna nefesimiz yetmemektedir.

İranın gücü ise lokal güçlerle ittifakındadır. Reel politik yolları tercih eden Trkiyenin lokal dostları pek yoktur. Genel sempatiler, etkiler yanlış okunuyor.

Politikalarımıza müdahale edcekler hem uzun vadeli ittifaklarımızla oynuyorlar hem de bizi İranla karşı karşıya bırakacaklar. İran bize karşı sorumlu davranabilir, bu başka bir mevzudur. Bizim başarılı ve ince dengeler kurmamızdan bağımsızdır.

Suriye ile ilgili komplikasyonları gören insan çok ancak yeterince formüle etmemekteler. Bazı konuları dile getirmek, gerçekleştirmek ya da engellemektir de.

28 ŞUBAT'IN YARGILANMASI. Kimi eski Cumhurbaşkanlarının, MGK üyelerinın, kamuoyu oluşturanların yargılanmasını öneriyor, kimi de bunun arkasındaki gücün, güçlerin sorgulanması, yargılamalarda ifşa edilmesine gayret edilmesini.

İlk elde alınan kararları hukuka uygun olmayan bir biçimde uygulayanların yargılanması doğrudur. Alınan kararların hukuken yanlış olması halinde de uygulama bire bir uygulama dahi olsa hukuka uygun olmadığında "hkuksuz uygulama"dır. Bu konuda içtihat ve tartışma gerekiyor. Tavsiye kararlarının mahiyeti, özelliği, öncelenme hiyerarşisi hukukî olarak gözden geçirilecektir.

Cumhurbaşkanığı, MGK gibi kurumların eleştirilmesinde, uygulamalarının hukuken gözden geçirilmesinde bir sorun yoktur. Hataları temelendirici kanun, içtihat, alışkanlık ve uygulamaların demokratize edilmesinde sorun yaşanmadıkça, yargının hukuka yöne gösterici bir praksis izlemesi, konu hukuka uygun şekillenecek, müdahalelere uğramayacaksa beklenebilir.

NATO, ABD ve diğer müttefiklerin katliamlara varan girişimlerde bulundukları, ülkemizde gizli örgütler kurdukları, siyasi partilere adam yerleştirdikleri konuşuluyor. Bir çok siyasi cinayet, saldırı, parti kapatma veya kurma, kadrolaşma veya tasfiyede adları geçiyor. Bu davaya/davalara da bulaştırılmaları gereklidir diye mi düşüneceğiz? Şimdilik hayır! Nedeni, eldeki veriler, yanlış uygulamalardan başlamak zorundayız. Davayı ideolojik ya da siyasi bir tartışmaya sokmamak durumundayız. Veriler ister uluslararası müttefiklerin kendilerinden, ister yerli temsilcilerinden gelsin elde veriler, kanıtlar ve yeterince irade olmadan yargılamaya geçemeyiz. Şu anda süre giden davalar yeterlidir. Aklananlar aklanır, hukuksuzluk yapanlar özellikle hukuksuzluk kanallarını kapatacak bir hukukun önünü açacak bir kendini gözden geçirme sürecinde yargılanırlar. İntikam, şiddetli ceza değil müdahale hukuku, anlayışı, ufku hukuken gözden geçecek, içtihatlar oluşacaktır. Bu hedeflenmemiş midir? Sanırım hayır! Ancak gidilecek yön budur! Hukukun da bir mantığı var. Bir biçimde işlediğinde açılan kapılar buralara götürür. Açık bırakılan kapılar süreçler yarım kalsa da hukukî uygulamayı davet ederler.

28 Şubatın dış desteği var mı? Evet. Bunda destek daveti mi var, dış müdahale mi var dikkat etmek lâzım. Bazı dış müdahaleler palavra. Adamlar bildiklerini okuyor, ona da müttefik buluyorlar. Bazı açılardan bakıldığında sanıldığı kadar bağımlı değilmişiz. Bazı açılardan bakılırsa insiyatif kullanabilecek insanımızın olmadığı dönemlerden de geçmişiz.

MÜTTEFİKLERİMİZ TÜRKİYEDE CİNAYET İŞLEMEYE, PARTİ KURDURMAYA, KADRO OLUŞTURMAYA DEVAM EDECEkLER Mİ? "Mütttefiklerin" kendi içlerinde bu konularda bir rahatsızlık var. Kendi iç hukukumuzu demokratize ettikten sonra ya da ederken, bu rahatsızlığın bir özeleştiriye dönüşmesini de zorlamak durumundayız. Durumumuzdaki ülkelerle işbirliği yapmak geniş bir platform kurabilmek durumundayız.

Müttefiklerimiz her ülkede aynı biçimde örgütlenmedi. Sağ sol partilerin, ordu, polis ve sendikaların temsilci vererek yönettiği komitelerle soğuk savaşkurumunu kurdukları ülkeler oldu. Bu kuruluşlar sanıldığı gibi tasfiye edilmediler. Bir çok bireysel şiddet gibi görülen katliam denetimi bırakılan bazı yapıların kontrolü üzerinden gidiyor görünüyor. İlişkilerin kesiştiği yerler, ülkeler her daim ilginç. Bilinen biliniyor. Suskunluk demokratik tepkilere umulmadık destekler olarak patlak verebiliyor.

Zamanlama meselesinden bahsetmiyorum. Bu konularda duyarlılık canlı tutulmazsa asla demokratikleşmamizi tamamlayamayız. Hukuki süreçleri sınırlarında tutmaktan zarar görmeyiz. Dış müdahaleler konusunda ise hem yoğun bir diplomasi hem de halklar arası ilişkiler kurmak, kamuoyu oluşturmak durumundayız.

Batıda bir çok siyasi de bizdeki cinayetlere paralel olarak tasfiye edildi gibi görünüyor. Gelişmiş ülkelerdeki bir çok kukla yönetici de aradönem yöneticilerine benziyor nedense. Buna iktisaden müdahale edilmiş avrupa ülkelerinin yönetimlerini karıştırmıyorum.

Bir başka noktaya da dikkat etmek lazım: Ülkemizdeki soğuksavaş kurumlaşmasının kısmen yargılanması sürecine hem destek veren ve dış bileyen dış güçler varsa, topyekün suçlamalarla günah keçileri buluruz sadece. Hem tekil olayları hukuken yargılamak, hem de zamanla uluslararası hukukun gediklerini tamir etmek insanileştirmemiz lazım. Bu mümkün. Zamanla muhakkak olacak!

Dış destek işleri daha girift. Gitgide ayrışan, yeni kümelenmeler, rekabetler ve geçişlilikler oluşturan ilişkileri şematize etmek komplo teorisi yaklaşımlarını aşar.

Öncelikle siyaset mühendislerimizin neyi niçin yaptıklarını anlamak, nerede bulaştırıldılar, nerede kendileri bulaştılar görmemiz lazım eğer dış kontrolden bahsedeceksek. Sanıldığından daha bağımsız da olduğumuzu keşfedebiliriz. Tersini de. Gizli işgal teorileri de palavradan ibaret değildi. Teori başka, hakikat başkadır. Verilerle, hakikatle sınanmalı, önce hukuken darbeciliğin önü tıkanmalı, müdahalecilik mahkum edilmelidir. Gerisi kolay gelecektir.

MUHALİF, GAZETECİ, ELEŞTİREN SESLERİN TASFİYESİ. Cadı avlarına dikkat, avların yıkıcılığını da farketmedendir. Bazı gazeteciler darbelere, 28 şubata ve sonrasına karşı çıktıkları halde işlerinden ediliyorlar. Yazılmamış, bitmemiş kitaplar toplatılıyor, basılmamış değil. Hukuk sistemimiz yeterli değil. Düzeltilmeye çalışılandan daha fazlasını yıkıp geçebilecek eğilimler güvenlik kuvvetlerinde kendisini gösteriyor, kimyasal müdahaleler, orantısız güç kullanımlarında. Çevreciler terörize ediliyor, parasız eğitim isteyenler teröristmiş gibi yargılanıyor. Bu yargılamalarda hukuk sistemimiz de yargılanıyor.

HUKUK SİSTEMİNİN YETERSİZLİĞİ yargılamaları gayrı meşru ilan etmek için yetersizdir. Yargılamalarda sistem de yargılanıyor, gözden geçiyor. Mağdurlara toplumsal dayanışma hukuksuzluktan kurtarmak için dikkat göstermek zorunda. Davaların uçsuz bucaksız genişleme ihtimallerine karşı uyanık olmak, mahşeri kapışmalardan kaçınmak, toplumu sakinleştirmek zorundayız. Uluslararası soğuksavaş terör örgtünü yargılamak için ise hem henüz erken, hem de biraz geç kalındı. Erken, uluslararası farkındalık bastırıldı, satın alındı, sindirildi, şaşırtıldı. Geç, çünkü ittifaklar, düşmalıklar, gruplaşmalar sanıldığından daha dinamik. Uluslararası yargılamalar, suç duyuruları, hukuki işbirlikleri konusunda yetkin ve birikimli kadrolarımız yeni yeni oluşmakta. Uluslararası mevzuat da adım adım hazırlanmalı, kurcalanmalı. Ülkemizde cinayet işlemiş ve işletmiş ülkelerin, uluslarüstü kuruluşlara yönelik suç duyurularının içtihadını da oluşturacak basit girişimlerde bulunmak, hukukun imkanlarını açık tutmak lazım.

Yargı eleştirel tavır almış, mesafe almış soğuk savaşçılara yöneltilecektir ilk elde. Cadı avı değil, hakikat komisyonları gerekiyor, ulusal ve uluslararası düzeylerde! Hakikatin ortaya çıkmasını özendirici bir biçimde davranmak, bir kanadın diğerini tasfiyesine alet olmalardan daha temelli bir itirazın önünü açacaktır.

Başımızı daha fazla belaya sokmayalım Sayın Seyirciler:) Biz zaten bilinenleri tekrarladık. Fısıltıyla konuşulan şeyler farklı dış politik hamlelerde radikal değişiklikler olarak ülkelerde ve halklarda kendisini gösteriyor zaten. Balon daha fazla hava götürür gibi görünüyor, ancak. Tarih akışına müdahale edip, motorlarını ısıtan parazit düşünceyi sırtından atacaktır bir gün. Şikayetçi olmayan kim kaldı?

Gam Seni Terkeylemezse Sen Eyle Terk-i Gam Biraz

noreply@blogger.com (Huseyin Salim Saraçer) — Sat, 14 Apr 2012 17:26:00 +0000

Hafız Kemâl ve Hafız Saadettin Kaynak Beyler

Ölüm Korkusunu Yenmek

noreply@blogger.com (Huseyin Salim Saraçer) — Fri, 13 Apr 2012 15:26:00 +0000

Ölüme hazır yaşamayı bilmek ne stres işi ne de korku.
Ne geleceğe yönelmeyi bırakmak, ne de herşeyi yarına bırakmak.
Adam gibi ölmek talebi fütüvvetin diliyle "Hayatlanın!" buyruğudur.
Gelip geçici olanla, olanlarla ilişkimizde bir sorumluluk işidir, kenara çekilme değil.
Unu eleyip eleği duvara asma işi değildir. Artık un elemeyi, elek yapmayı ya da asmayı öğretme işidir. Bilinebildiği kadarıyla.

Ölümü, yaşlılığı, olgunlaşma ve hayata karşı sorumluluğu unutmanın kültürü ölümü bile ölümden kaçışa çeviriyor.
Eskiden hayatı devam ettirebilmek, haklıyı yaşatabilmek, zulüm etmemek, insan olarak ayakta kalınamayacaksa ad olarak kalabilmek içindi. Yiğidin ölüp adının kalması isim yapma, şöhret sağlama değil, adıyla dik durma, insanlığın yanında durma işiydi.
İnsanın adının insanlıkla anılması kendi rüyâsının da nesillerde süregitmesi ile alâkalıydı. İnsanlık projeleri nesillerarasıydı.

Bana yarım bırakılmış eserleri tamamlamakla uğraşmam bitirilebilecekleri için değil, emeğini işçiliğini, hayatlılığını, duruşlarını öğrenebilmek, hayatta tutabilmek için olurdu.

Merhamet!

noreply@blogger.com (Huseyin Salim Saraçer) — Fri, 13 Apr 2012 14:49:00 +0000

Merhamet eyleme gözlerimin yaşına. Spinozanın derdi folklorümüzün de derdi. "Benden nefret et ama bana acıma!" üzerine versiyonlar ne acımayı, merhameti yerin dibine geçiriyor ne de nefrete methiye düzüyor.

Aşkım ve Gururum. Acınası bir sürüngen olarak görülme korkusu aşığın kabusu. Gözyaşı, keder, iç çekişi iyi, şerefli ve haysiyetli oluşun ifadesi olmak zorunda. Maşukun gözünde dilenci olmakta tasavvuf devreye giriyor. Kibirin kırılması, kendine daha yüksek bir noktadan, insanlıktan bakabilme vazifesini de ediniş. Garantisi ve diploması olmayan, becerilerini en ufak bir duraklama veya duraksamada yitirebilecek olan, yitirişlerin kayba değil tecrübeye dönüşebildiği bir dünya.

Merhametten Maraz Doğar. Yerli kapitalizmin sloganıydı, toplum mühendisliğinin sol ya da sağ tüm kanatlarının ortak şiarı. Haksız da değil bir yerde. Merhamet hukuku da devreden çıkarır görünür. Hatanın tekrarlanma riskine suçsuz ama günahlı ortak oluş olarak da biçimlenebilir. Merhametin yadsınması merhametsizliğe övgü olduğunda ahlakın ve hukukun affedebilirlikten başlatılması imkansız kılınır, haklılık acımasızlığa, tarih yazımı tarihin şaşmaz akışı önermesinin teraneleşmesine kadar gider.

Tarihin Şaşmaz Akışı diye bir şey, evet hakikaten vardır. Ne akışın ruhban sınıfını, ne ezbercilerini şakşakçılarını tanır. Praksis dışında bir eyleme düşünme tarzı dışında hiç bir duruşa, iyiniyetli tembelliğe, ezbere acımaz. Praksisin de durum değerlendirmelere, hükümde acelesizliğe, eylemede tevazu içinde olmak, zamanı ve hayatı zorlamama kaydıyla kararsız kalmamalara ihitiyacı vardır. Karar'ın tecrübe ve hatadan dönebilirlik kapılarını tanımaya ihtiyacı, yatkınlığı vardır. Ezber düzelmeye açıklık olma kaydıyla taşınır.

Teorik Antihümanizm Olarak Acımasızlık Kıyamet Mühendisliğidir. Kıyametlerinin arafı olduğunu düşünmemek, sorumlulukları hafifletici gerekçelere ölesiye sarılmak egoistlik de değildir. Günah keçisi oluşlara katlanabilen bir soyluluk, fedakarlık, diğerkâmlık hayatların bütünlüğü, hakikatin kapsayıcılığı ve geleceğin herkese açıklığı anlamında bir tarihin şaşmaz akışına teslim olur. Tarihin şaşmaz akışı, tarihin o an sahibi gibi olanları da sırtından atacaktır. Bu intikamcı bir duygu da değildir çoğu kez, herşeyin yerli yerine oturacağını, temellerini bulacağını, yanlışların bağdatlardan döneceğini bilen bir düşünce geleneğine çekiliştir. Zıtların birliği ile de alâkası var ama, uzatmayalım.

Merhamet eden Açısından Merhametlilik ölçü, had, hudud biliştir. Merhamet bilmeyen durmayı bilmez, frensiz, dizginsiz arabasını duvara sürer. Ulaşılmaz uzaklıkta ya da iki adım ötede siste saklı duvara. Merhamet kararını değerlendirmenin, sonucu görmenin, insana ve insanlığa şans vermenin olduğu kadar tereddütün de işidir. Tereddüt bazan korkaktır, bazan cesaretin, hakikate açık durabilmenin, eyleme ile doğruluk, hakikat, yerindelik, adaletin anlamı ve gerçekleşmesi arasındaki açıkların bilinciyledir.

Merhamete Uğrayan bir şans daha bulur. Hayatı söz konusuysa, bilinmezden korkmuyorsa bir şansı, bir şanssızlığı daha vardır. Hayatın ucu açıklığının bilinci sanıldığından yorucudur. Oflayan puflayan, yeni şans istemeyen hayat kaçağı değildir çoğu kez. Merhamet maşuktan geliyorsa bir lütufsa tabiyet ilişkisi daha ağır gelir. Aşkla tabi oluş, lütufun buyurganlığı ve tepeden bakışıyla zedelenir, incinir, tehdit altında kalır. Kendi yanlışıyla dahi bağımsızlığını yani gönüllülüğünü yitiren aşık gönül de yitirir.

Merhamet edenle edilenin birbirlerine yakın duruşları sorunludur. Tekrarlara da merhameti zorlar, tabilikle ömür boyu hatırlatıcılığı ile de...

Uzaklaşma Benden Öyle. Bir anlamıyla karşısında dik duramayacağından uzaklaşma, mesafe merhameti daha işlevsel kılar ama sınanmasını engeller. Merhametinin sınandığı insanlardan olmak, merhamet edilişle yaşamanın sınanması kadar güçtür.

Onu Uzaktan Sevmek Aşkların En Güzelidir çoğu Kez.

Kötü İhtimal: Dünya Savaşı

noreply@blogger.com (Huseyin Salim Saraçer) — Thu, 12 Apr 2012 18:24:00 +0000

Bugüne kadar olabileceklerin beklenenden kötü olmayabileceğini yazdım. Bunun için insiyatif ve imkan sahibi olmak gerekliydi.

Yazmamaya dikkat ettiğim, Azerbeycan'ın tercihi gibi konulardı.

Azerbeycanın kendi tercihi ile cendereye girişi ilginç. Savaşa bir biçimde bulaşırsa türkiyenin türk dünyasıyla ilişkisi tamamen kopacak.

Kendimizi Azerbeycen'ın yanında bulursak, hesaplanmış yeni müttefiklerimiz olacak.

Azerbeycanın karşısında yer alma gibi bir tavır söz konusu olmaz. Sessiz kalmamız halinde taş üzerine taş bırakılmamasına seyirci olabileceğiz.

Bir diğer senaryo İranın bize de cevap vererek hangi cenahta bulunacağımızı belirlemesi, bilerek ya da kontrollü olarak bizimle karşı karşıya gelmesi.

Amerika Birleşik Devletlerinin Lübnanın işgali dönemindeki faal genç bürokrasisinin emekliliği seçmemesi, yeniden devreye girmesi de ilginç.

Çok şey değişebilir. Ancak insiyatifimz zayıf. İç dayanışma sıfır. Rezervlerimiz yetersiz. Rehin alınmak üzereyiz.

Tartışılmaya başlanan onlarca senaryonun sonunda epey kayıp görerek ama yine de güçlenerek çıkacağımızın tartışıldığını düşünüyorum. Revanşcı ve gelişme yönü yüzyıllar için belirlenmiş, zenginleşen ama kıstırılmış, halini kabul etmeyecek bir Türkiye söz konusu.

Bir çıkış avrasyacılıkla dış politikayı dengelemek olabilirdi, ancak bu geçerli bir alternatif değil. Bir diğer çıkış klasik dışpolitikamız, müdahalelerin dışında kalmak: Bu da tercihen dışlanıyor, İsmet Paşaya yönelik kampanya savaş dışı kalma politikalarımızın mimarı olmasa da temsilcisine saldırı mahiyetinde.

Güçlü rezervler, kısa vadede enerji sorunu yaşamamak, pazar kaybetmemiş olmamız halinde dış politikayı şu anki yönelimleriyle ayakta tutabilmemiz, rehin bırakmamamız mümkün. Bu da pek mümkün görülmüyor.

Hangi pazarlıklar yapıldı? Bölgedeki mazlum halklara güvenebilir miyiz? Onlar bize güvenebilir mi?

Savaşı hızlandrıcı faaliyetler Obamanın kaybedebileceği üzerinden mi, kazanabileceği üzerinden mi planlanıyor?

Bağımsız halk hareketlerinin olmayışı, mazlum halkların örgütsüz oluşu her müdahaleyi, karambolü kolaylaştırıyor. Halk önderlikleri son otuz yılda yok edildi, uysallaştırıldı, kısırlaştırıldı.

Azerbeycan üzerinden İrana müdahale ihtimali en karmaşık çatışma modelini oluşturuyor. Acaba Azerbeycan da mı yağmalanacak? Rusya neden sessiz? Bölgeyi çöküntü sonrası düzenlemeyi planlıyor olabilir mi?

Rusyanın savaşa katılmasa dahi kaybeden taraf olmayacağını düşünüyorum. Çin iktisadî sisteme entegre oldu. Sistemi çökertmez, daralsa dahi.

BOP gelmiş geçmiş en büyük dünya savaşıyla kurulabilir, stabil olmaz. Türkiye iktisaden büyür, askeri anlamda zayıflatılır, revanşçı bir döneme girer. Çin'in kendisini stabilizasyon imkanları zayıflar, endüstrisini askerileştirmek durumda kalır. Japonya durgunluğa doğru gider, Kore ve Türkiye ile iktisaden yakınlaşabilir. AB ile ilişkilerimiz yeniden dengelenmek durumunda kalır. Rusya yıkıntıları toparlar, Kafkasyada kendi düzenini pekiştirir. Azerbeycan kaybeder. Azerbeycanın müttefikleri bir biçimde kazanır, ancak kazançlarını stabilize edemezler.

Hindistan bu savaşta kullanılmamayı seçti. Bedelini de ödedi, ödüyor.

İran yıkılırsa, savaş taktik bir savaşta dondurulmazsa kukla bir rejim, sömürge bir İran söz konusu olamaz. Kaynayan bir yara haline gelir ancak direnir. İranda kukla bir rejimin bugünkü rejime göre Batı açışından hiç bir faydası olamaz. Kolay çöker, ayakta olduğu sürede de destabilize eder, şiddet dengesini teryüz eder.

Bu büyük savaş, daha sonra gelecek daha da acımasız bir savaşın saflarını açığa çıkartır.

Savaş Ağaları kararlı, ancak güçsüzler. Kanayan yara çok, savaş çıkarmak eskisinden daha kolay.

Türkiye yeni ve adil bir dünyadan yana tavır almalıydı. Reelpolirtikaya gömülmekte inat edersek, monşer politikalarını mumla arayabiliriz.

Türkiye barışı savunmalı, direnmeli, toplumsal uzlaşmasından kaçmamalıdır!

Nisan 2012: Uluslararası Durum

noreply@blogger.com (Huseyin Salim Saraçer) — Wed, 11 Apr 2012 22:17:00 +0000

Kore ve Çindeki görüşmelerde pazar çeşitlemesi ve enerji konusunda bazı adımlar atıldı. Kısa vadeli pazar ve enerji açığımız nasıl kapatılacak pek belli olmasa da para açığı bir biçimde kapatılacak gibi görünüyor.

Toptan gayrı menkul almalar, ilginç ziyaretler bir miktar paranın orta vadeli değerlendirilmeye bırakılacağı intibaını uyandırıyor. Acaba bu paralar savaşa mı endeksli diye sormadan geçemiyoruz. Yardım veya tazminat değil, değerlendirilen, orta vadeli nakit aktarımı söz konusu ettiğimiz. Değer kaybetmeyecek alanlara kaydırılsa da sermaye girişi uzun vadede kaybedecekler arasında sayılmadığımıza işaret ediyor.

İranla köprülerin atılmasına ne ticareten ne de enerji nakli açısından hazır olmadığımızı gözlemliyorum. Azerbeycanın tavrı ilginç. Orta vadede nasıl davranacağını kestirememekteyiz. İrana saldırıda üs ya da taraf olması halindeki belirsizlikleri kestirmek, olabileceklerin spektrumunu kestirmekten daha kolay.

Belirsizliğin politika haline gelmesinin etkileri üzerine düşünmek büyük bir bölgesel savaşla genişleyebilecek çatışma alanlarının zincirleme etkilerini tahayyül etmekten daha iç açıcı.

Türkiye bölgesel aktör mü, bölgesel taşerona mı dönüştürülmek isteniyor? Bu soruya cevap vermek kolay değil. Kim ne hesap yaparsa yapsın kolay bozulabileceğini ve sonunda BOP'un dönüşmesine yol açabileceğinin işaretlerini gözlemliyorum. Belirsizlik kaynak, imkân ve insiyatif tükettirme için kullanılırsa Türkiye dahil aktör sayısının bir dönem için azalabileceğini de düşünüyorum. İddialı olan tasarruflu yani ölçülü davranır.

Suriyede iş provakasyonlara, kolay tahriklere, kamuoyunu gerektiğinde galeyena getirebilecek soğuksavaş yöntemlerine başvurulmasına kadar düştü. Türkiye gerçekten soğuk savaş örgütüyle hesaplaştı mı? İçeride soğuksavaş mühendisliği yoksa provakasyonla yönlendirilen siyaset tipinden çekinmemize gerek yok. Provakasyonla ikram edilene itibar etmememiz, basını soğuksavaş taşeronluğundan kurtarmamız gerekiyor. Bunun için de hür basın gerekiyor: Var mı?

Türkiyenin şu anda ittifak kurduğu güçlerin fırsat bulduklarında paramiliter yöntemleri içeride de kullanmak isteyeceklerine dair kuşkum yok. Bu konuda net olmamız gerek!

Uluslararası siyasi ittifakların Maraş, Çorum tipi yargılanmamış çatışma mühendisliklerine son vermemiş olmalarını düşünmekle başlamamız gerekiyor. 12 Eylülün yargılanmasını yönünde oluşturulan kamuoyunda bu hususta tedbirliliğin etkisi de var mı acaba demekten de kendimi alıkoyamıyorum.

Demokrasisini tahkim etmiş, güçlendirmiş, pazar ve enerji konusunda strese sokulmamış bir Türkiye Suriye Krizini hakkanîyetle yönlendirebilir. Demokrasimiz muhalefetin şeytanlaştırılmasıyla kırılgan tutuluyor. Ciddi pazar açıkları, cari sorunlar ve enerji alanında belirsizliklerle karşı karşıyayız. Konjonktürün verdiği imkânlar ve başkalarının bizden daha kırılgan zeminlerde siyaset yapmaları nedeniyle uluslararası siyasi gelişmelere müdahalede barutumuzu ucu ucuna yetiştirebilme ihtimalimizin olmasına karşılık gelişmelere parya edilme riskini de görmemezlikten gelemiyoruz.

Sorun "Suriye Krizi nasıl çözülebilirdi?" değildir. Rasyonel çözümler baştan dışlanmıştır, şekilvericilik Lübnan ve Ürdünü de kapsayan bir entegrasyon projesidir. Bir yere kadar proje bir yerden sonra lokal dinamiklerle hareket edecek tasarruflu, kendi yağıyla kavrulması gereken bir müdahaledir.

Müdahale ileri zamanlara aktarılmak istenmemektedir. Obama döneminde hayata geçirilmek istenmektedir. Gözlemliyor, not ediyoruz! Eski bir projenin revizyonundan çok, toplumsal ve tarihi dinamiklerine az çok dikkat edilen, bir anlamıyla açık bir proje olarak düşünüldüğünü, nihai hedeflerinin olmadığının çıkarılamayacağını, nihai hedeflerin hedeften çok ideal olarak okunduğunu düşünüyoruz.

Amerikan yönetiminin eski yönlendirici bürokratlarının yeniden gün ışığına çıkmaları ve kendilerini göstermeleri de ilginç. "Taşın altına daha çok el" girecek sanırım. Eski yeni usuller bir süre birbirine karışacak. Yeni ittifaklar, bileşimler, anlayış ve tarz koalisyonları var gibi görünüyor.

Öyle ya da böyle olsa da Türkiye uzun vadede iktisaden güçlenerek çıkacaktır. Orta vadede ağır bir siyasi krize girip girmeyeceğimiz elinde hiç bir kart olmadan oyuna sokulan açgözlü ve uyanık oyuncunun insiyatifine bağlı.

Kısa vadede iç gerilim artırımında inat BOP'un dönüşümünün varolan siyasi insiyatifçe hedeflenmediğine, soğuksavaş kurumlarının sınırötesinde aktif tutulmaya çalışılacağına işaret ediyor olabilecek.

Bir hükümet veya yönetim krizinden kimse medet ummamalıdır. Yarışan bir insiyatif olarak muhalefet yoktur. Muhalefet eksikliği ilk elde demokraside açılmış bir gediktir. En fazla iktidarı zorlayacaktır. Otoriter bir tarz bölgesel gerilimin içinden çıkartabilecek dayanışmayı sağlamayacağından muhalefetsizlik iktidarın zayıf topuğudur! Muhalefetle konsensus sağlamamış, uluslararası politikada ortak (iyi tartışılmış!) bir anlayıştan yola çıkmayan bir iktidar krizlerde zayıf kalacaktır.

Bölgesel gerilim marjinallerine çekilmese dahi ülkenin geleceği üzerine aktif bir konsensus da demek olan demokratik destek eksikliği en iyi niyetli insiyatifi dahi rehin bırakabileceğini devre dışı kalmaya yatkın olacağını hatırlatarak konuyu şimdilik kapatalım.

Hristiyan Komşu, Ahbap ve Vatandaşlarımızın Paskalyalarını Kutluyoruz!

noreply@blogger.com (Huseyin Salim Saraçer) — Fri, 06 Apr 2012 14:30:00 +0000

İnsanlık birdir ve selâmlı, sabahlı, bayramlıdır.
Bayram kutlayanları kutluyoruz.

12 Eylülün Yargılanması: Aldatmaca, Kandırmaca, Yutturmaca Değil Geleceğimizi Rehin Ettirmeme Davası

noreply@blogger.com (Huseyin Salim Saraçer) — Wed, 04 Apr 2012 22:22:00 +0000

Adalet duygusunu tatmin edebilecek yeterlilikte bir mahşerî mizansen, yeryüzü sıratı, acıları dengeleyecek keskinlikte kılıç kullanımı yok.

Mağdurluğa sığınmamak, acıyı bal eylemek, affetmek tek çıkış yolu. Bunun için ise cunta avukatlığının, zulüm savunuculuğunun mahkum edilmesi yeterli.

Affediş maalesef bir kereliğine karar kılış imkanı verecek bir kararperdesi değil. Gardroptaki hayalet rahat durmayacak, tekrar, tekrar, tekrar sabrı sınanacak insanın. Ta ki affettiğin senin için karar veren merci olarak değil de, senin onun üzerine karar verdiğin olarak karşına çıksın.

12 Eylülün Yargılanması mahkeme değil, muhakeme işi. Yüzleşilmesi gereken ile yüzleşme meselesi. Hakikatle yüzleşmenin toplumsallaşmamızdaki kelepçeleri çözmesi.

12 Eylül ile yüzleşmeden rant sağlayacak kimse yok. Herkesin kolaycılıklarından kaybedeceği çok şey var, tersine.

Yeni siyasi söylem soğuksavaş yıllarından ödünç, cepheci, gerici, gerilimci. Siyasi partiler yasası halkın insiyatifini yok sayıcı. Polititacı tipi bir tipleme, karikatür. Yüzleşmede kendisine demokrat diyen herkes bir şeyler kaybedecek, kaybedecek ama, hakikatine, yaptığının daha hakikatlisine açılan kapılarla yüzleşerek.

İnsanlık eşiğinden geçip geçmemeye karar veriş aslında en büyük, en ciddi yüzleşme. Bu yüzleşmeyi yaşamışlık bile bir insanlık eşiğini geçiş.

12 Eylül ile hesaplaşmadan bir demokrasi olma şansımız yoktu. Genç kızlarına "derin araştırma laboratuarlarında" tecavüz ettirmiş asker-sivil bürokrasinin modernliği, muhafazakarlığı, iki yüzlü sömürgeciliği ile yüzleşilmeden ne modern ne de muhafazakar olabilmemiz mümkün.

Çalışanların haklarını savunanları katlederek, iktisadı monetarize ederek, kültürün içini boşaltarak, sosyalizasyonun doğal akışını örseleyerek "kazanılmış" istatistikî yükselişimizin anlamsızlığını, kofluğunu kavramadan dünyada yerimizi aramamızın imkanı yok.

Gıdamızın doğallığı, bireyselleşmemizin toplumsal-geleneksel çerçevesi, ahireti olan ve başkalarına dünyayı cehennem etmeden savunulan hayat tarzları ters yüz edildi.

Düşüncesiz, hikmetsiz, birey ömrünü aşan her olayı bireyin kârı zararından hesaplayan bir popüler kültür gündelik hayatımızı esir aldı.

12 Eylülün yargılanması, bu çorbadan, herkesin yargılanmaktan ve yargılamaktan payını alacağı bir dönem. Mahkemede ne olup biteceğinin hiç bir önemi yok.

Darbenin Başını kafeslerde, hasta, yaşlı ve bitap haliyle duruşmalara sürüklemeyecek bir olgunluktayız. Hukuk yargı işi değil, yorumbirliği işi. Gelecekte karar kılma, geçmişe takılıp kaldığımız noktalardan hikmet çıkarma, yönelim çıkarma işi.

Arkadaşlarımıza işkence, tecavüz edenlerin çocukları da demokrasi talep ediyorsa üzülmemek lazım. Hakiki adalet vahşetin olumsuzlanmasıyladır. Medeniyet adalet talebi üzerinde kurulur, yükselir.

Yüzyüze olduğumuz hâl sopaların, zulüm imkanlarının eldeğiştirmesi hâli değildir. Bir dönemi kapatma, o dönemin buyruklarının, bakışının hakimiyetinin kırılması dönemidir.

12 Eylül benim gibiler için devam edecek olsa da artık eski 12 Eylül olamayacak. Üniversitelerde ders veremememiz, gündelik basında yayınlanmamamız, yazdığımız kitapların dağıtılmaması, satılmaması yokluğumuzda bir yerleri kapmış başka "12 Eylülzede"lerin uyanıklığı, krampı, karanlık yanı değil miydi?

Bu sel her sansürü, uyanıklığı, zulmü süpürür. Mağdurdan zalim üreten ufuksuzluktan kim nasibini almadı ki? Hesaplaşma iyileştiricidir.

Hesaplaşılamıyorsa susmak bazan en iyisi: "Anlayışlılık" dile geldiğinde zulümden daha incitici ve acıtıcı olabilir. Hakikatle zulüm diye bir şey var, sanırım.

Affedeceksin, affettiğin şeylerin başkalarına yapılmasına engel olacaksın ve başka türlü yaşayan, düşünen insanların yetişmesi için çırpınacaksın! Gerektiğinden fazla da konuşmayacaksın.

Kendisine saygısını bir dönem için bile olsa yitirmiş insanın zulme, intikama dönüşen mağduriyetini telafi etmenin imkanı yok. Yeni bir ufuk sunmak, yani insanlığın geleneğinde gömülü olan kolay, basit ama asla ilkel olmayan ufkunu yeniden, yeniden, yeniden sunmak lazım insanlığından vazgeçmeye itilmiş insana.

Başka bir yerden bakmak, başka bir yerden bakabilecek duruma gelmek gerek bazan.

Halkın, acılı halkın yapabildiğini aydına da hatırlatmak lazım. Aydın kinin hafızası oldukça, halkın hafızası olamaz!

Petrol Kuşatması

noreply@blogger.com (Huseyin Salim Saraçer) — Sun, 25 Mar 2012 05:37:00 +0000

İran'a konulan ambargo avrupa ülkelerine belli bir süre için ticaret ve alışveriş tekeli olma şansı sunarken türk şirketleri kara listeye alınma tehtidiyle karşı karşıyalar.

Petrol konusunda Türkiye İrana avrupa ülkelerine nazaran çok daha bağımlı. Anlaşılan o ki, İran gerilimi Batı tarafından Türkiyeye baskı yapmak için kullanılıyor, ticaret ve finansal imkanlarında da altı aylık bir eşitsizlik, alan kapması yaşanacak.

Barzanî bağımsızlık ilanı için beklerken, ABD Türkiyeye bağımsızlık ilânını kolaylaştırması halinde Musul ve Kerkükten ucuz ya da "kolay" petrol öneriyor.

Suriyeye müdahale söz konusu olursa Irakta Bağdat yönetiminin bugünkü yöneliminden ayrışmaya geçiş zor olmayacak gibi görünüyor. Zaten Türkiyenin desteklediği kesimler Barzanî yönetimine iltica etmiş durumdalar.

Suriyedeki kürtlerin muhalefette yer alacağı,Suriyenin karışması halinde Iraktaki gelişmelere paralel ve Türkiyenin de onaylayabileceği bir yol tutturacağı üzerinde konuşulsa da Suriye henüz kapalı bir kutu.

Koredeki toplantıda türkiyenin enerji ihtiyacı üzerine de bir tartışma olacağını düşünüyorum.

Somalinin türkiye için son günlerde çok sık gündeme gelmesi de bir ölçüde olasıı petrol kaynaklarıyla da ilgili olsa gerek.

AKP Hükûmeti Barzani ile önemli ölçüde anlaşmış görünse de, elini rahatlatmak için petrol ve enerji konusunda arayışlarını sürdürmekte.

Venezüella ile petrol karşılığı müteahhitlik hizmetleri türünden grişimler yakın gelecek için, Somali daha uzak dönem için hazırlanırken kuşatmalar da devam ediyor.

İran ile Azerbeycan arasındaki gerilim, Azerbeycanın Güney Kıbrısa benzer bir enerji ittifakına girişebileceğine işaret ediyor. Burada Rusyanın tavrının yumuşak olması ittifakın İrana karşı mı, yoksa bizi kuşatma anlamına mı geldiğini anlamamızı zorlaştırıyor.

Yunanistanın Türkiye ile ticari ve sanayi ortaklıklarını geliştirme eğilimi, akdenizdeki kuşatmanın Güney Kıbrısla sınırlı olabileceğine de işaret ediyor.

Akdenizde de kaynaklar konusunda strese sokulacağız.

Güney Kıbrıstaki ingiliz çıkarlarına karşı hamleler kuşatmadaki ortaklık ve ayrışmalara da işaret ediyor. İran konusunda ne yapılacağında bir anlaşmazlık olsa da, Türkiyenin zorlanacağı ya da strese sokulacağı, kısa vadeli ekonomik çıkarlarıyla oynanacağı ve Kuzey Iraktaki gelişmeler konusunda ittifak olduğu anlaşılıyor.

Kuşatmanın ikili yapısı uzun vadede türkiyenin mi, kuşatmaya katılan ikinci kesimin mi kuşatıldığı konusunu henüz açıklamıyor.

Karadenizde petrol arama tartışmaları da bürokrasiyi, planlama ve angajman yeteneklerinin enerji konusuna çekildiğini gösteriyor.

Petrol fiyatlarına zam da bir başka tedbir, vergi toplamama kolaylığı kadar. Ancak vergilendirmede de yeni şirketler yasasındaki gelişmeler ilginç. Vergi toplama istenci şirketleşme girişimlerini soğutmayı göze alabilecek kadar öne çıkarılmış durumda.

Kaynak aranıyor, bir. Vergiyi baştan garantileyeceği düşünülen, büyümeyi ikinci plana alıyor görülen yasal düzenlemeler gündemde, iki.

Finansman değişik ekonomik kontonktürlere göre şekillendiriliyor, çözüm vadeleri çeşitleniyor, iş yapılacak bölgelerde de alabildiğine geniş tutma çabası gözlemleniyor.

Türkiyenin kısa vadedeki krebilitesi orta ve uzun vadedeki arayışlar için umutlu olmayı getiriyor.

Kuzey Irak ve Suriyedeki gelişmeler için hiç bir verilmiş kararın Türkiyenin kısa vadeli enerji, petrol, pazar ve stabil likidite ihtiyaçlarının giderilmesine kadar garantilenmiş olarak görülmediği kanaatindeyim.

Bu toplu tavırlarda, hatta türkiyenin Suriyeye müdahale konusunda bu kadar gönüllü olmasında tutarlı olmayan birşeyler var. Herkes birbirinin ekonomisini soğutuyor görünürken zaman kazanmaya da çalışıyorlar.

Zaman kazanmaya çalışmayanların da ikna ve uyum sorunları var.

TAV ile Fransızların ortaklığı tam da burada, bu noktada ilginç. Beklentileri, sermaye hareketleri hakkında ipuçları vermesi, arkasında yatan eğilim analizlerinin neredeyse şeffaf olması dikkate değer.

Türkiyenin işine gelen acilen yeni savaşlar mı, zaman kazanmak mı, tıpkı ABD ve İngiltere gibi?

Pres alanları dışında restorasyon?

Kâhkülden Siperlerin

noreply@blogger.com (Huseyin Salim Saraçer) — Sat, 24 Mar 2012 04:00:00 +0000

Bu yol benim bile değil

çimler çiğli

bulutlar telâşlı

radyonda

ıspanaklı börek

perdede tırnağı takılı

kedin çağırırken

gelme

bu yol bile değil

Bir yakada san ki bir bendim

ötegeçede kâhkülden siperlerin.

Yeniden Marx: Tekke ve Zaviyeler Neden Kapandı? Ne Zaman Açılabilir?

noreply@blogger.com (Huseyin Salim Saraçer) — Fri, 23 Mar 2012 03:28:00 +0000

"Din yoksulların afyonudur!" tekerlemesinin dışında akıllara nedense bir şey gelmiyor, Marx ve din üzerine konuşulurken...

Halbuki Marxın katkılarıyla insan ve toplumbilimlerinde (ikisi bir arada: Manevîbilimler ya da Geisteswissenschaft) dinamik olmayan, ahistorik çalışmalar kolay kabul göremez durumda. Marx'tan sonra üretim, mülkiyet, toplumsal dinamik ilişkileri gözardı edilememekte.

Tekke ve Zaviyelerin niçin kapatıldığının bin bir cevabı olsa da konuyu anlaşılır kılınamıyor. Cumhuriyetin ilk yıllarında çeşitli duruşlardan tekke ve zaviyelerin haline veya varlık nedenlerine tepki duyan bir ittifakın varlığı dahi ortaya konulamamışken iktisat tarihimiz üzerine düşünülmesini beklememiz anlamlı değil. Nedeni basit, sorumlular ille de pozitivistler olacak! Oysa bu sadece kısmen doğrulanabilir o da tüm pozitivist yaklaşımları dahil edemeden.

Tekke ve Zaviyelerin niçin kapandığını anlamamız için tekke ve zaviyelerin kontrolünde olan ve olması gereken vakfiyelerin, arazi ve toprakların, mülkiyet ilişkilerinin iyi incelenmesi gerekir. Bu konularda azınlık vakıfları üzerine dikkat daha yoğun. Oysa yakın tarihimizi anlamak için Cumhuriyetin vakıf kurumlarının kuruluş sürecini, lağv dönemi öncesi hukuku, tapuları, hukuktaki değişiklikleri, değişemezleri incelemek lazım.

Türkiyede özel toprak mülkiyeti ne zaman başladı? Örneğin limanlar, akarsular, ormanlar, meralar, otlaklar satılabilir miydi? Kullanım hakkı var mıydı? Vakıfların mülkiyet durumunda zamanla ne gibi hukuksal değişimler oldu? Bu sorunlar nasıl çözüldü? Osmanlı döneminde mal varlıklarına el koyularak lağv edilen tarikatlar, zenginliklerine devlet kasasını doldurmak için el konulmuş varsıllar ile ilgili kayıtlar, belgeler, yorumlar bulmak için zorluk çekmiyoruz.

Cumhuriyeti eleştirenlerin Cumhuriyetin mülkiyet, arazi, toprak sorunlarının neler olduğuna aldırmamaları ise şaşırtıcı Başarısız toprak reformunun hikayesi bile bir üretim tarzının dönüşümünün sancıları üzerine fikir veremiyor.

Tımar, has, zeamet ve benzerlerinden örneğin toprak ağalığına geçişte osmanlı coğrafyasında ne gibi farklı süreçler yaşandı? Hangi ağalıklar eski vakıfların devamı, hangileri eski "feodal" topraklar? Ağalıkların, beyliklerin, soylulukların mahiyeti, kökü ne, bunlar klasik soyluluk mu?

Fiilen mülkiyet ile hukuken geçerli mülkiyet ilişkileri arasındaki farkın ne zaman açıldığını yeterince bilmiyoruz. Eskiden bunları bilenler olmadığından değil, bunları bilen nesil artık aramızda olmadığından.

Tekke ve zaviyelerin açılması hangi anlamda mümkün olabilirdi? Mülkiyet meselesinim altından çıkabilecek dururmda mıyız?

Meseleyi önce lokal ölçekli olarak incelememiz lazım. Meselâ bir ilçede Mevlevî ve Bektaşi vakıflarının tarihini yazmak, daha öncesi ve daha sönrasını göstermek, Bugünkü yerleşim ve mülkiyette hakların nasıl ve kimlerce devredildiğini geniş bir zaman aralığında, öncelikle hukuk ve iktisat tarihinden incelemek lazım.

Bizler meseleyi sadece tasavvuf yasak mı değil mi meselesi olarak anlama eğilimi gösteriyoruz. Oysa sorun daha çetrefilli olabilir.

İktisat tarihini, mülkiyet ilişkilerini bir kenara bırakarak bakmamız gerektiğinde de anlaşılabileceği kadarının tek başına pozitıvizmden, "din düşmanlığından", "işgüzarlıktan" da anlaşılması mümkün değil.

Cumhuriyetin kadroları ile bu konuda fikir birliği olan dindar akımlar da vardı. Tekke ve zaviye karşıtlığı bugün Melâmet ile karşılaştırılıyor: Melâmet eleştirel bir tavırdır, aslına çekme meselesidir. Melametin, meselâ, bugünki suudi arabistanda kabul gören ve tasavvufa soğuk bakan bir duruşla ortaklıkları olan kolu var mı idi? Bunlara cevaplar ya yok, ya ezber, ya da atmasyon.

Her tasavvuf, tekke, zaviye elştirisine haksız diye de bakmamak lâzım. Anlamak ile açıklayıp kurtulmak arasında hakikat diye bir fark var.

Yarın Mevlevî, Bektaşî, Nakşî, Kadirî ve diğer külliyeler, asitaneler, zaviyeler, tekkeler açılacaksa aynı vakıfların devamlılıklarının, mülkiyet ilişkilerinin içerisinde açılmayacaklardır sanırım. Bunu bekleyenler de azdır. Ancak hukuk ne der?

CHP'nin yeniden açılışında Gazi Paşanın hisselerinin ne olacağı meselesi de bir içtihattır. Tasavvuf sorun çıkarma işi değildir, ancak tartışmalı mülkler devredilirken hukuk gözetilmiş midir? Cumhuriyetin ilk yılları eleştirilip duruyor, muhafazakâr iktidar ve belediyelerin mezarlıklar, türbeler üzerlerindeki tasarrufları hukuk gözetmiş midir? Meselâ üzerine toz kondurulmayan ellili yıllardaki yol çalışmalarının gerekliliğini savunuyoruz diyelim, ya kanun dışı kamulaştırma, yıkım ve tahripler olduysa ne yapılacak? Vakıfların şimdilik açılmaması halinde bile hukukî açıdan zamanla gündeme getirilecek yolsuzluklar olarak?

Bugün diyanetin ve vakıfların elindeki bir çok binanın, eski mevlevihanelerin, bektaşi, nakşi ve diğer tarikatların külliyelerinin durumu ne olacak? Bunların dışında kullanılanlar? Eğer toplum mühendisliğine varan yanlışlar yapılmışsa ve halâ inatla yapılmaktaysa?

Cemevlerinin ya da Mevlevihanelerin açılması mülkiyet üzerine de bir uzlaşma olmak zorunda. Bunda uzlaşanlardan devlet taviz veriyor görünse de, mal varlıklarından vaz geçecek olanlar yasaklı olanlardır. Bir kısmının gündeme alınması etik değildir zaten.

Mal varlıklarından vaz geçseler, yeni bir dünyanın kurulduğunda oy birliği sağlanmış olsa bile bugün hâla gündeme gelebilecek davalaşma alanları az değil. Mimarî bütünlük diye bir kavramı düşünebiliriz mesela. Külliyelerin yerüstü kadar yeraltı strüktürleri üzerine bir tartışma hukuka yansıyabilir, stabilize edici, depreme ve rutubete koruyucu alt/yan mimari gibi. Bütünlük saplayıcı, işlev veren talan edilmiş alanlar, hukuk dışı kamulaştırılmış kısımlar gibi.

Yani, sanıldığı gibi devlet "affediyor, izin veriyor" durumunda değil, ortada tazmininde altından kalkılamayacak büyüklükte mal varlıkları, tahripler, müdahale ve işgaller söz konusu olabilir. "Yasaklandık, itildik kakıldık" sızlanmaları da her daim yasaklanma, itilme kakılmaya itirazdan ibaret olmayabilir. Bir cami avlusuna, anıt mezarlığa gömülme izinleri meselesini hatırlayalım: Bu "hak"larını devlet devrederse bununla birlikte daha neleri neleri devretme durumundadır.

Her şey reel politika, atışmalar, suçlama ve karşı suçlamalardan ibaret değildir. Ortada mülk, mülkiyet, araziler, vakıflar ve elbette bin bir hukuksuzluk da vardır. Çaresizlık, toplumu ayakta tutma derdi kadar.

Tek parti düşmanlığı biraz da malk mülk kavgasıdır. Mağdurlar haksızdır anlamı çıkmasın, ama, binlerce köyün arazi ve meralarının, ormanlarının, su yollarının üzerine de bir tartışmadır, cereyan etmekte olan!

Tasavvuf mal mülk değil hakikat, insanlaşma kavgasıdır. Ne kadar mal mülk sorun edilmese bile bazı müdahaleler zulümdür ve bu her zaman için geçerlidir. Cumhuriyeti suçlamakla kimse sorumluluktan, uygulamayı yürülükte tutuyorluktan kurtulamaz.

Son gördüğüm örnek daha yenilerde restore edilip Diyanet'ce kısmen "ödünç alınmış" bir bektaşi tekkesi idi. Bunlar ihtiyaçla açıklanmaz, tarihi bir uzlaşma ile de çözülmez. Uzlaşma bu uygulamalar tarihte bırakıldıktan sonra olur.

Tekke ve zaviyelerin açılması tekke ve zaviyelerin son yıllarındaki yolsuzlukları tekrarlamayacak bir anlayışa ihtiyaç duyurduğu kadar hukuk devletine de ihtiyaç duyurmakta.

Bu işin hamasî bir maneviyat ya da çağdaşlık hırgürü olmadığını, işin ucunda en azından devlet, belediyeler, kurumlar için ve bazı durmadan sızlanan, her büyük emek ve hamleden hoşnutsuz mızmızlanıp duran müzmin mağdur ve müzmin zengin "maneviyatçılar" için para, rant, güç, mülkiyet ilişkileri olduğunu da artık birilerinin kafası karşıklara ifade etmesi lazım.

Cumhuriyetin yıkılış ihtimaline, hülyasına göbek atanlar hakikatlerinin peşinde değiller! Kan davaları vardır.

Ancak Cemevlerini, Mevlevihane ve benzeri kurumları açmayan "yeni" devlet de hukuksuzluğun tadını almış, bırakamamaktadır. "Cumhuriyetin ilk yıllarının yanlışları" teranesi bahanedir, rant şahanedir!

Yanlış yok mudur? Vardır. İktisadi ilişkilerin ısınmışlığının kısmen bir mülkiyet devrimi ya da transferiyle çözülmesi Osmanlıdan devralınmış bir sorunun ve belki de alışılagelmiş/geleneksel sorun çözümünün radikalleştirilerek uygulanmasıdır da! Osmanlı modernizmi benzer sorunlarla yüzleşmiyormuş gibi konuşuyoruz durmadan!

Daha başka yollar, daha bahanesiz hal yolları yoktu de diyemem. Demokrasilerde çareler tükenmez. Asıl mesele "şimdi demokrasiyiz!" derken, ekonomimiz birinci cihan harbi borçlarından kurtulduktan ve hacim kazandıktan sonra sorunların çözülememesidir.

Artık yeterince büyüdük. TOKİ tipi çözümlerle işgal altındaki bahçeler, külliyeler devredilir, ister belediyeler, ister özel şahışarca gasp edilen alanlar yeni bölgelere tahliye edilir. Yeni konutlar, değiş tokuş altermanifleri sunularak tatlılıkla çözülebilecek kısımlardan başlanır.

Bazan yeni bir şey söylememek eski versiyonu da hatırlatmak lazım. Ankarada modern ve mazbut çocuklar bunları da konuşurlardı bazan, bir zamanlar.

Üretim ilişkileri ile üretim biçimi arasındaki bir kronik sorunun çözümünün de bu işte devrede olduğunu varsayım olarak ele almamız ve sınamamız, değerlendirmemiz gerekiyor. Kitapların yakılması, kütüphanelerin tarümar edilmesi ise halâ kısmen devam ediyor. Kitap yakma, silme, yok etme işleri çok çok daha eskiden de vardı, cumhuriyet fikri bile icat edilmeden. Şimdilerde de cereyan ediyor ve fevkâlade ayıptır bu işler. Geçmişi eleştiri bugün kitap yoketmeyi bırakmışlıktan geçer, geçmeli, gerisi ahlak dersi, ahkam kesmek olur... Efendim.

Benim Delilerim

noreply@blogger.com (Huseyin Salim Saraçer) — Thu, 22 Mar 2012 05:20:00 +0000

Bir zamanlar Osmancığın en iyi lokantası bzizim evdi. Ağırlanması zor misafir, önemli misafir, yani memleketten iyi ağırlanmadan gönderilemeyecek misafir bazan lokantalardan bile bizim eve gönderilirdi. Sofralar kururlur, kazanlar kaynar, tavuklar ütülenir, komşular bahçelerine koşuşturur yeşillik, sebze taşır, bir şeyler unuttuklarını hatırlayıp yeniden koşuşturur, en aklı başında çocuklarını ayak işleri için bırakıp evlerine çekilirlerdi. Ayak işlerinin ilk sırasında ben olurdum. Komşu çocukları kayrılır, gönülleri alınır, sohbete benden yakın olurlardı.

Benim işim uzun mesafe koşuşturmaktı. Bir şeyi eksik iletsem, eksik getirsem yeniden koşturulurdum. Yeniden, yeniden. Cep telefonu, süpermarket servisi gerekmezdi o yıllarda. Biz çocuklar vardık.

Akşam karanlığında sokaklar ıssısz olurdu. Baltacı Mehmet Paşa çeşmesiydi yanlış hatırlamıyorsam, muhakkak sökülüp bir müzeye götürülmüştür, şimdi yok, ona çapraz sokakta, bayram yerini gören bir yıkıntı vardı. Orada bazan bir deli kız kalırdı, gizli gizli girip çıkarken yıkıntıya görürdüm. Ne güzel gülümserdi. Uzun boyluydu, ya da öyle gelirdi. Bir de kısa boylu, entarili , ön düşleri dökük, her daim gülümseyen bir deli çocuk mu desem, delikanlı mı desem, yaşını gözstermeyen bir başkası daha vardı. Gülümsediğini bir başka gören oldu mu, hatta onu görenler, hatırlayabilecek kadar görenler oldu mu bilemem. Osmancığın bereketi olarak görülen Deli Şakire benzerdi kıyafeti, hatta yüzü, ama daha gençti, daha minyondu, daha ürkek veya sessizdi. Ortalıkta görünmezdi. Kimseden bir şey istemezdi. Akşam ezanından sonra döner, döner, dönerdi. Yaptığına hayranlıkla ve imrenerek baktığımı mı okudu bilemem, bana görünmekten hiç kaçınmadı.Hatta geleceğimi geçeceğimi gördüğünde bilhassa yol üzerimde gözlerden ırak kalabildiği yıkıntının oluştrduğu cepte döner, döner, dönerdi.

Hiç sema görmüş müydü bir filmde meselâ. Televizyon yoktu. Gösteri semazenleri yoktu. Sinemaya deliler de alınır uslu uslu kendilerine ayrılan yere oturur film seyrederlerdi. Bu çocuğu ya da delikanlıyı hiç görmezdim diğer delilerin arasında. Sinemayı en çok seven deli Ahmetti. Yere çizgiler çizer, düşünürdü. Geometri bilgisinin olduğu , çok çok zeki olduğu, ziyan edildiği söylenirdi. Babamla sinemaya gittiğimizde anlamadığım bir dilde, anlamadığım bir boyun lehçesinde konuşurmuşca cümleler kurar, babamın verdiği cevapları sevinçle onaylarken, bana söylese anlamsız şeyler söylediğini düşüneceğime hayıflanırdım. Herkesin dilinden bir anlayan vardı. Ben de dilsiz delilerin dilinden anlardım. Gözümden okurlardı. Gözlerinden okurdum.

Deli Şakir kulağına iki taraflı soktuğu daha çok mor, yeşil cırlak mavi boyalı siyah kurşun kalemlerle geçerdi, fırtına gibi. Aynı renkte kalemlere bayılırdım. Okula daha çok vardı. Onun kalemli olmasına müthiş bir saygı duyardım, önünde adeta eğilirdim. Annem ya da anneannem çarşıdan beni sürükleyerek geçirirken. Bazan bir hanımla, bir akrabayla iki laf etmeleri gerekirken Şakir Abi fırtına gibi yaklaşır ve kalemleri kulağından ya da burnundan çıkarır, saygıyla sahibine verir gibi bana uzaırdı. Kalemleri almamı engelleyemeyen anneannem, ya da annem müthiş üzülürlerdi ve ve gittiğimizde mavi ispirtoyla kalemleri dezenfekte ederlerken dehşetli üzülürdüm. Şakiri sevmediklerini düşünürdüm. Kalemlerin boyaları çatlar, uçları kolay kırılırdı, mavi ispirtoyla silindikten sonra.

Kamış düdükler, kavalları da üfleyerek, ya da dişleyerek getirirdi. Onlar dezenfekte olunca hiç ses çıkarmazlardı. Üflemeli müzik aletlerinden umudumu kesmem dünyanın en çok ses vermeyen kavallari veya nısıfiye benzeri düdük kolleksiyonunun olduğu anneannemlerin evindeki sonuçsuz çırpınmalardan geliyordu. Dayılarımdan, şakirin bana verdiklerinden kalma yığınlarca dilli, dilsiz kaval...

Şakir entariliydi. En sevilen delimizdi. Kışın sokak köpekleri onu yorgan gibi sarar sarmalar, dev bir kürk top olurlar, mışıl mışıl uyurlardı. Dörtyol kahvesine bakan, kayadibinden gelip pazaryerine giden, haydar dayının evinden önceki boş arsada.

Şakir kaybolduğunda annemlerin, anneannemlern üzüntülerini, gelen giden her haberi dikkatle dinlemelerinden anladım. Kulaklarından çıkarttığı kalemden korkuyorlardı, Şakirden değil. Mikroplardan, bulaşıcı hastalıklardan. Bazan doktorsuz Hastahanemizden. Ecza dolaplarımız vardı, ama eczahane yoktu henüz. Daha toparlanamamıştı memleket, biz çocukken. Savaşlardan, depremlerden.

Umutluyduk. İstiklal madalyalı Kuttül Ammare Gazileri, Çanakkale Gazileri, İstiklal Harbi Gazileri harp anlatmaz gülümserlerdi. Arararında konuştuklarını işitemezdik. Kurdelalı torunlarını bayram günlerinde okula götürülerdi, kalpaklarını madalyalarını takıp. En çok çile çekmişleri, harp görmüşleri madalyasız olurlardı ve en fiyakalı üniformayı giymişlere takılırlardı "sen harp mi gördün?" diye. Beterin beterini görmüşler vardı ancak bunu şakalaşırlarken anlardık. Oğulları, kızları çocukların yanında şakalaştıkları için çıkışırlardı bazan, o zamanın yegane meşru çıkışma fırsatını bulduklarında yani.

En zor savaşlara " o da ne ki" diyen bir ihtiyar çıkardı, bir kızacak gazi gördüğünde.

Sokak köpekleri, şehir dışında daireler çizerek uçuşan akbabalar ve kartallar.... sazlık ve bataklıklar, sanki sonsuz çayırlar...

Bana semayı öğreten deli Şakirin reinkarnasyonu gibiydi. Kalemi kavalı yoktu. Kendisine kalem kaval yetiştiren, giyindiren, bakan esnaf yoktu. Ama taşlayan çocuklar, zalim çocuklar vardı. Delileri kızdırmaları çocukların bir eğlenceydi. Zalim bir eğlence. Birden fazla çocuk gördüklerinde huzursuzlanırdı deliler. Büyüklerin, esnafın göremeyeceği, yaşlı semercilerin gözünden kolay kaçabilecek zalimlikler işlenirdi kaya dibinin dar kıvrımlarında, arsalarında, yarım inşaatlerinde.. Görmeden, işitmeden gözle zor izlenebilen bir maharet ve zenaatt ile ibirbirine ekledikleri, yükledikleri kamışlarla oluşturdukları semerlerin, kamışların, arasından sağa sola göz atarlardı yaşlı semerciler gördüklerini sanalım, rahat duralım diye.

Arkadaşlarımı zaptedemezdim. Tekerlemelerle kızdırır, taşla üzerlerine çeker, sevinçle kaçışırlardı. Kızıgın bir delinin taşı ayrıcalık yapmazdı. Kafam çeşitli nedenlerle yarıklarla doluydu. Evde söyleyemez, dikiş attıramaz, pansuman yaptıramazdık. Bazan başka mahallelerin çocuklarının attığı taşlarla. Bazan kazayla.

Sema yapan öndişleri dökük, sakin ve hep gülümseyen, gözlerden ırak yaşayan deli yanına yaklaşmamı ve yaptığının aynısını yapmamı beklerdi benden. o koşuştıurma içinde, artık ilkokulluydum, uzun mesafelere habere, alışverişe gönderiliyordum, telaşlıydım ve zamanım yoktu, üç beş dakika dönerdim yanında: Ay gördüm Allah, Amentü Billah der ve kaybolurdu binaların yıkıntıların gölgelerin arasında. Ay soluk bir ay çöreği gibi yeni kendisini göstermiş olurdu. Alacakaranlıkta göökyüzüne şükran ve sevgiyle, hayat sevinciyle bakardı.

Annem evde çalışıp dururken halının üzerinde döner, döner, dönerdim. Herkesin başı dönünceye kadar... Herkes isyan edinceye kadar.

Eski Mevlevihane o sokaklardan birisinde miydi, o mevlevihaneden kalan son iz o yıkıntılarda dönen entarili, dişleri dökük, masum ve mazlum delinin akşam ezanından sonra dönüşleri mi idi bilemiyorum. Hayat sevincini, yaşadığı için sevincini ve şükranını semayla dışa vuruşu dışında bir izi yok zihnimde.

Kalemden çıkan çizgilere, renklere, yapay doğaya, anlamadığım harflere hayranlığımı bir delilerle paylaşabildim. Sanırım, delilikti paylaştığım, deliliğin güzelliği.

Sema nerede öğrenilir diye birbirlerine soranları işitirken: Yıkıntılarda gülümseyerek dönen, bir kelebek gibi kaybolan, insanlığa ve dünyaya zararsız yaşamış o çocuktan, peterpandan, açlıktan büyüyememiş gövdeden, kainatla bir dönüşten öğrenmeli. Hiç akıldan gitmiyor. Hiç akıldan çıkmıyor.

Bir gelenek elden ele böyle dolaşıyor, geçiyor işte. Ben de sokaklarda birlerine öğretirim belki, kim bilir belki bir gün...

BOP'un Yeniden Şekillenişi Üzerine Varsayım v.s.

noreply@blogger.com (Huseyin Salim Saraçer) — Wed, 21 Mar 2012 04:40:00 +0000

Kaleme aldıklarım ne olacağını değil, ne olmakta olduğuna yönelik, eleştiriye açıp düzelteceğim, genişleteceğim çalışma notları. Bazı gözlemlerim doğrudan, bazıları dolaylı, bazıları yazılıp çizilenleri yeniden değerlendirip bütünleştirerek.

Türkiyedeki siyasi elitin BOP projesine göre şekillenen yeniosmanlı açılımı için cumhuriyeti riske atıp atmadıklarını bilemem. Ben bunun ters yönde ittihatçılık olduğunu düşünür, eğer böyle düşünenler varsa değişik alanlarda bunu destekleyen adımlar atıp atmadıkları üzerine düşünürüm. Sorumlu bir insan olarak sadece cumhuriyetin yaşayacağını ve yaşatılacağını gerekçeleri ve dinamikleri ile vurgularım. Bazan bizlerin duruşları da bir dinamiğin, arkasında duruş dinamiğinin ifadesidir.

Türkiyede ve dünyada ne kadar çok iddia oratalarda dolanıyor. Çoğunu birer iddia olarak okuyor, ezbere reddetme ya da savunma stresine girmiyorum.

BOP'la ilgili söylentilerin çoğu ciddi, temelli. Ben iddia edilenleri ters yüz edecek ya da yeniden şekillendirebilecek gelişmeler, eğilimler görürsem onlara dikkat ediyorum. Onlarla söylenenleri test ediyorum. Fazlası gereksiz, sonradan öğrenmek, ancak olabileceklere az çok zihnen hazırlıklı olmak yetiyor.

BOP'un etrafında şekillendiğini düşündüğümüz merkez ülkenin, kenara çekildiğini farkettiğimde projenin de anlam değiştirdiğini ve sanıldığından dinamik olduğunu düşünmedim değil. Avrasyadaki ittifak şekillenmeleri BOP'daki ittifak şekillenmelerinin daha radikalleşmesi gibi görünüyor.

Gelişmelerin bir yola girmesi nasıl sonuçlanacağının kesinleşmesi anlamına gelmiyor.

BOP projesi neoconların, kıyamet tarikatlarının insiyatifinden çıkmış durumda görünüyor. Geri dönüşleri mümkün. Türkiye ve özellikle hükümet açışından geri dönüşleri bir felaket olur. Neoconların yeniden devreye girmesini ancak soğuksavaşı bilmeyenler isteyebilir. Bitmemiş ve henüz tasfiye edilmemiş bir savaş ruhu demokratik ülkelerde kendisini mesela ırkçı ve saldırgan siyasi hareketlerle gösterebiliyor. Tabii ki buralarda ve buralarla kalmıyor.

Suriyenin çöküşü ihtimali Iraktan Lübnana paralel iki hat çıkabileceğini gösteriyor. Irak'ın Suriyeleşmesini iki ayrı boyutta yaşayabileceğimiz ihtimali belirginleşiyor. İrana müdahale bu yeniden gruplaşmaları ve ayrışmaları radikalize etse de gelişmelerin yönü uzun vadede kestirilebilir halde. İran varolan gelişmeleri orta vadede belirsiz hale getirecektir. Ancak eninde sonunda sorumsuzca şekillendirenler de şekillendirilecektir. Eğilim bu yönde. Dünyada da tarihî adalet bazan işliyecek gibi oluyor.

Suriyeye müdahalenin kendisi BOP'un yeniden şekillenmesinde dönüm noktası değil. Bu müdahalenin hazırlıklarını yıllardır tezgahlamış olanların uzun vadede kârlı çıkmayacakları gözlemlenebilir halde. Suriyede ne olursa olsun ortadoğu yeniden şekillenecek, şekillendirilecek. Bu şekillendirilmelerden eskiden dünyayı keyiflerine göre şekillendirenler de kaçınamayacak. Bu hem iç talep, hem dinamiklerin yönü ile ilgili. Bazı şeyler tarihte yarım kalmaz. Hiç bir çığ havada asılı kalmaz. Toplum mühendisliğinin sonlarındayız. Yeni bir mühendislik dönemi elbette açılacaktır, dünya biraz ferahladıktan sonra.

Kaybı büyük olacak çevreler ya gelişmeleri kabullenecek ve uyum sağlayacak ya da direnip dünyayı ve dünya ekonomisini zorlayacaklardır. Bunu yapmak için ellerinde her zaman için değerini kaybetmeyecek birikimlerin ve değer birimlerinin olması gereklidir. Bu imkan olmadığı için ayrışmaya uğrayacaklardır. Bu bile sancılı olacaktır.

İnsanlara sabırlı olmak, direnmek, barış için çalışmak, intikamcı ve kinci olmamak ve en kısa zamanda dünyayı yeniden yaşanır hale getirmek düşüyor.

Dünyayı şekillendirebilecek olan bir intikam projesi değil, intikamcılığın tarihe gömülmesi, adalet bayrağının çekilmesidir! Bir dahaki büyük krize kadar.

Şimdi yaşadığımız dünyanın gelmiş geçmiş en büyük krizidir. Kendisini göstermek için büyük hatalar bekliyor bizden.

Uluslararası Durum Üzerine Bazı Varsayımlar v.s.

noreply@blogger.com (Huseyin Salim Saraçer) — Tue, 20 Mar 2012 22:21:00 +0000

1. Neoconlar ve dünya dinamiklerini şekillendiren finansgücü ile dünyanın dinamiklerini serbest bırakarak iktisadi ve siyasi entegrasyonun önünü açmaya çalışan güçler arasında bir savaş cerayan ediyor. Neoconlar taktiksel nedenlerle susmadılar: İktisadî maliyetleri buna yol açtı. İşleri bitmiş değil ancak yeni siyasetlerini bulmaları uzun sürecek ve kayıplar verecekler.

Uluslararüstü Finans hiç bir zaman için uluslararası değildi. Gözettikleri, ayırdettikleri, dışladıkları, engelledikleri vardı. Sanıldığından daha ideolojik idiler ve hiper modern bir kapitalizmin görüntüsünün arkasında arkaik korkular, ezberler, kireçlenmiş anlayışlar söz konusu idi.

Uluslararası dinamiklere, ülkelere, siyasetlere yapılan müdahaleler dünyada dinamikleri çarpıklaştırdı, olay akımlarını kısa ve orta vadede kontrol edilemez okunamaz hale getirmese de mantığından çıkardı.

İki akım da iktisatlı olmadıkları için tasfiye oldular diyenlere bir itirazım olmaz. Şunları eklemek şartı ile: Neoconlar düşmanlık, gerilim, şeytanlaştırma, tahakküm dili, sınır ve ölçü tanımaz toplum mühendislikleri ile dünya devletlerini kurumsuz, sorun çözemez hale getirdiler. Meşru ve demokratik siyasetler insiyatif dışı görülmeye başlandı. Kayıtdışı müdahale kurumları reel politik meşruiyet kazandı.

Uluslararsı Finans çevreleri kültürler, toplumlar, inançlar, insanlara arasında ayrımcı davrandılar. Bu onların lokalize edilmesine, lokal eğilim, çıkar ve müdahaleler içerisinde değerlendirilmelerine yol açtı. Uluslarüstü finansmanı denetleyen kesimler bu güçlerini zamanla kaybettiler. Bunda üretimi bırakmış, fason üretime geçmiş ülkelerin finansal çeşitliliği artırmaları kadar, kendilerine daha az ihtiyaç duyulan finans güçlerinin bağımsızlaşmalarının önünü açmasının da payı var. Para bolluğu finans yönetiminin tekelleşmişliğininin insiyatif kaybı olarak çok merkezlileşmesine yol açan etkenlerden.

Tercih imkanları orta ve uzun vadeli beklentileri çakışan kesimler arasındaki parasal alışverişi artırdı. Mortgage krizi uluslararası finansın ideolojik kontrol aracı olması mekanizmasını zayıflatan etkenlerden. Neoconları acımasız ve "egoist" savaşçı teknikleri müttefiklerinde ABD'ye daha fazla kuşku ve güvensizlik yarattı.

2. Maliyetli politikalar maliyetsiz politikalara dönüşmekte: Dünya sisteminin restorasyonu dönemindeyiz. Dinamikler uluslararası dengeler, alışveriş ve toplumsal güçleri hesaba katan bir sisteme entegre edilmeye çalışılıyor.

Kapitalzmin krizi dünya krizine yol açabilecek bir çarpık entegrasyonun ürünü. Krizin derinleşmesinden kâr beklentisi hiç bir çevrede yok: Neoconlar ve dünyanın biraz dahi olsa normalize edilmesinden kaybedeceği çok şey olanlar haricinde.

Hammaddeler, kaynaklardaki arz talep dengesi dönemsel kriz ve toparlanma dönemlerinde sorun çıkarmayacak uluslararası ticaret ve alışverişi kolaylaştıran düzenlemelerle açık tutulmak zorunda görülüyor.

Önemli olan kaynak kontrolünden çok, kaynakların sanayiye açık tutulması, talep daralmasının yol açacağı üretim açıklarının toparlanma dönemlerine kilit vurmaması. bunun için üretimde bulunan ülkelerin varlığı pazarların açık tutulmasının önemli bir ayağı.

3. Kapitalizm kibarlaşmıyor, yumuşamıyor kendi toplum mühendisliği ve önyargılı saldırgan yönetilmesinin toplumsal ve mali yükünden kaçmaya çalışıyor. Eğer kapitalizm bir dünya sistemi olma iddiasında ise dünya dinamiklerini yeraltına akıtmaması gerekli.

Dünyadaki eşitlikçi ve kapitalizm karşıtı politika yürütülenlerden bir kesimi insanların demokratik siyasetlerin bir ölçüde etkin olabildiği bir dünyayı iki nedenle onaylıyorlar. Birincisi ağır bir kriz kapıda. Kazananı az olabilecek, kasıp kavurabilecek bir kriz. İkincisi daha rasyonel bir siyasi alışverişin kapılarının açılma ihtimali.

Gelişmelere karşı çıkanların bir kesimi necon ittifakı ile "bu oyuna karşı" direnmeye çalışıyorlar. Uluslararası ziyaretlerde yanlış platformlarda sunum yapanlar oyunun dışındalar.

Bir başka kesim ise gelişmeleri okumaya, bağımsız ancak dünyadaki siyasi alışverişe hitap edecek siyasetler geliştirmeye çalışıyorlar.

Uluslararası gelşmelerin dalgasıyla alabora olmamak destek bulmaktan değil gelişmeleri okumaktan geçiyor. Gelişmeleri okuyan yönlendirir. Yönlendirme çabaları yoksa tabii ki. Önce toplumlarına yeni hedefler koyabilen, toplumsal uzlaşmalarını kendi dinamiklerinin hakikatine oturtabilecek olanlar makus talihlerini yenme girişiminde bulunabilirler.

4. Gelişmelerin konjonktürel olması ya da olmaması önemli değil. Yeni bir dünya bu krizden çıkacak, ancak krizin kabusa dönüşmesi ile değil, dünyayı dengeleyerek "kontrol altına alınması" ile.

Burada, kriz döneminde kurulan iyi ilişkiler, fırsatçı davranmama halleri önemliler. Komşuluk ilişkilerinde denge tutturmamız, finansı zayıf ülkelere takas ile müteahhitlik hizmetleri sunabilmemiz, üniversitelerimizi YÖK'ten azad edebilmemiz, iç sorunlarla yüzleşmemiz, sorunlarımızı ertelemeyi başkalarına rant kapısı olarak sunmamamız, yargıyı bağımsızlaştırmamız, güvenlik güçlerinin muhalefet hareketlere karşı tavrını gözden geçirmemiz lazım.

Çalışanların sorunları makro ekonomik hesap sorunu olarak değil, adalet ve hukuk sorunu, insan anlayışı olarak düşünülmelidir. Üretimde denetim ve kalite, toplumsal adalet, siyasi platform öncesi sorun çözüm kurumlaşmaları çalışma hukukunun içindedir. Kendi içinde toplumsal dinamiklerini ezen bastıran bir anlayış ile "geçici mi hattâ bir yanılsama mı" olup olmadığını bilmediğimiz bir uluslararası dönemden yeterince yararlanma şansımız yoktur.

Bölgedeki gelişmeleri aşabilecek bir ufuk kendi ülkesinde konsensusu devre dışı bırakmış olamaz!

Uluslarası Konjonktür: Eğlence Bitti mi?

noreply@blogger.com (Huseyin Salim Saraçer) — Tue, 20 Mar 2012 03:04:00 +0000

Uzun süredir eğlence yoktu ki.

İran ve Suriyeye müdahaleye itiraz edebilecek olan Çin dünya ekonomisini istatistiksel anlamda ayakta tutuyor.

Çin'in izolasyonu diye bir tartışma saçma kaçar. Çin'in yönlendirilmesinden, Çinle beraber yönlenmekten konuşulabilir konuşulsa konuşulsa.

Çin kapitalist sisteme ya da dünya sistemine entegre oluşun meyvelerini toplayabilecekken alıp başını kendi yoluna gitmesi olsaı değil. Başarısının niceliksel karşılığı karşısında çatışması beklenen dünyaya ait.

Üretimden bahsedeceksek G. Kore, Çin, bir ölçüde Vietnam, Hindistan, Almanya, ABD, Rusya ve Türkiye gibi ülkelerden bahsedebiliriz.Gelişmiş ülkeler üretimi fasonlaştırarak finansal krizlerde esneklik sağladılar. Krizler çok uzun sürmezse, "değer" birimleri çeşitliliği içinde bir ölçüde geçerliliklerini korursa üretim yönetimi, marka, pazarlama, finansal yönlendirme gibi araaçlarla iktisatlarını çevirebiliyorlar.

Pazar Birlikleri, Uluslararası Ticaret Paktlları üretimin ulusal bazda kıtlık, darlık, bunalım, ambargo gibi gerekçelerden planlanmasına hem engel hem de gereksiz kılmakta.

Kendisine yeterlilik fikri büyük birlikler içindeki ülkeler açısından tartışılır değil gibi görünse de, klasik bağımsızlık kavramı içerisinde dünya iktisadî sistemine entegre oluş da iki tarz arasında bir dinamik denge tutturma işi gibi görünüyor.

Rusya pazarlanabilir kaynaklarının değerlerinin yükselmesiyle bir geçiş ve stabilizasyon sağladı, yeniden kurumlaşma, toplumsal stabilizasyon projesi ile meşgul görünüyor.

Türkiye sanayileşme, dinamik pazarlama, müteahhitlik hizmetleri ve extra finansal çözümler üretebilme yetenekleri ile eski açıklarını kapatma döneminde. Komşuları ile ticari ve siyasi bağını zayıflatan bir döneme girmesi denişleraşırı alışveriş çözümleri bulmaya itiyor. Yunanistandaki kriz hem Yunanistan hem Türkiye açışından iktisadî entegrasyon imkanları sağlasa da, tek tek hiç bir ülke ile iktisadi ilişkilerin Türkiye açısından ekonomiyi yeterince etkileyebilecek rolü olmayacak. Çeşitlilik, kolaylık, doğallık stabilize edici ve muhtelif geleceklerde risk azaltıcı etkiler sunuyor.

Rakiplerimiz eskisinden az: Dünya üretmiyor, geçerliliğini kolay yitiren uzmanlaşmalar daha ağır basıyor. Pazar fazlası sorunu eskisi kadar söz konusu olamıyor gibi görünüyor desek de bir mal kıtlığı da söz konusu değil. Petrol ürünleri dışında belli takas, alışveriş , hammadde krizleri şimdilik yaşanmıyor görünüyor.

Olası bir büyüme de büyüme patlaması şeklinde cereyan etmeme eğilimi gösterdiğinden, dinamik ülkelerin zaten büyümelerini devam ettirebilecek şartları çevrelerinde şu ana kadar bulabildiklerinden yeni pazar oluşumları, alışveriş kurumlaşmaları, üretim akışı şekillenmeleri beklentisi yüksek değil.

Neoconların uluslalarası siyasetten çekilmiş görünmeleri iktisadî şekillenmenin akışına kulak vermişliği, çoğu sorunu kendi dinamikleriyle çözüyorluğu öne çıkarıyor.

Uluslararası iktisadı yönlendiren çevreler eskisinden daha "kendiliğindenci" görünseler de, iktisadın dinamiklerini kendi akış mantıklarında bırakarak bir tamir, restorasyon dönemini tercih ediyorlar gibi görünüyor.

Uluslararası iktisat uluslarası siyasetten bağımsız gitmiyor, eskiden dünyayı yönlendiriyor ya da yönlendirmek için rekabet ediyor görünen çoğu finans çevresinin lokalleşme eğilimi ile paralel gidiyor.

Uluslararası siyaset ne kadar entegre olursa finanskapitalin uluslararasılığı o kadar aksıyor. Bunda bir planlanmışlık ve askı görmüyorum. Tersine finansdan iktisat yönetiminin önü krizin de özelliğinden dolayı tıkanmış durumda.

İktisat yönelendirimi finansal araç ve aygıtları kullansa da, onları "doğallaştırma", ısıtıcı ve zorlayıcı, karıştırıcı, tekyönlüleştirici çizgilerinden de uzak tutan bir biçimde cereyan ediyor.

Uluslarası iktisadın yönü, yönelimleri tanımlanabilir durumda değil, dengeler korunarak, toplumsal dinamikler boğulmayarak dünya belki de "kapitalizm" ayakta tutuluyor. Ben sadede kapitalist sistemin ayakta tutulduğunu düşünmüyorum. Bu dengede çoğu kirli savaşın, müdahalenin, talanın da önü br ölçüde kapanıyor: Kriz derinleşirse askeri olarak kapışılacak olan, uluslararası ticarete ve alışverişin alanına kayıyor.

Dünya iyiye ya da eşitliğe gidiyor demiyorum: Daha beter şeylerin olmaması iktisadın dinamiklerinin zorlanmış, yıpratılmış olmasından. Bu bir farkındalık değil: Yumurtanın kapıya gelmişliği.

İktisadi dengelerini kurabilenler borç açıklarını kapatıyor, ucuzluklardan faydalanıyor. Diğerleri finansal imkanları ile dünyadaki iktisadi hareketlerden pay alıyor, küçültülmüş devletleri ile tasarsruf paniği veya borç ihtiyacı ile kıvranmıyorlar.

Eski dünya kendisini korumasını biliyor. Yenilerse artan nüfuslarının ihtiyaçlarının yol açacağı açıkları kapatarak ilerliyebiliyorlar.

Savunma ile atak hali arasındaki farklar da çok büyük değil. Henüz gelişmeler ve imkanlar birbirine aktarılabilir vaziyette.

Uluslararası müdahaleler bütün çivileri çıkarabilecek en önemli faktör. Ülke iflaslarını, yönelim körelmelerini ve belki de bilmediğimiz yeni iktisadi yönlendirme aygıtlarını devreye sokacak olsa da savaş ve gerilimler gelişmelerin stabilizasyonundan rahatsız olan kesimlerce körüklenecek.

Erken doğum vea insiyatifi kaybetmeme için müdahalelerin de etkilerinin olumlu gelişme yönüne yazılabileceğine emin değilim.

Olası bir İran Savaşı lokal bir çatışma olmanın dışına taşarsa iktisadî gelişmelere (artık hangi yöne gidiyorsa) de bir müdahaledir. Memnuniyetisiz kesimler bugüne kadar sermayelerini yönetmek belirlemek ve tahakküm etmek için kullanmış ancak siyasi güç kaybına uğrayan uğrayacak kesimlerdir.

İki tarz finans ve uluslararası iktisat yönetimi üzerinden çatışma devam edecek görünüyor: Birincisi uluslararası ticaret, alışveriş ve üretim dengelerinin ülkelerararsı, toplumlararası dinamiğe uygun entegrasyonu politikası; finans gücünün yönetici ve belirleyici olduğu, kaynakların, imkanların birikimlerin mantığı ve aristokratizasyonu üzerinden şekillendirilmesi. İkincisinde ülkelerin, toplumların rolleri bir ölçüde yukardan tayin edilecek. Birincisinde eşitlikçi ya da demokrat tavra saygıdan çok, dünyadaki dengelerin ve dinamiklerin aşırı zorlanmaması üzerinden.

Amerikan seçimleri eğer ABD'nin dünya iktisadi politikaları üzerine söz sahibi olmasının işaretini verecekse Yönetimin yapacağı sırada bekleyen savaşlara erken doğum yaptırmak, ertelemek kendi dışında ama kendi içinden hiç bir güce dünyaya müdahale imkanı vermemektir.

En savaşçı politikalar iktidardan uzak tutulsa dahi, uluslararası dengeleri az buçuk gözeten bir savaş türü ile karşı karşıya olacağız. bu savaşlarda esas talan olmayacak. Dünyayı "doğal dengelerine döndererek" daha az zahmetle, motor ısıtmadan yönlendirilebilir hale getirmek olacak.

ABD'nn dünya üzerindeki iddiası, görünen o ki, kendisini paralamaması, zorlamaması üzerinden gidecek. Müdahalelerde kendisi yerine dengeleri kuracak, dünya iktisadi sisteminin bir parçası içinde tutacak güçleri yeğlemesine şaşırmamamız lazım.

İran'a ABD yinetiminin açabileceği bir savaş ki şu anda da barış yoktur, bir denge olsa da, İran'a karşı ABD yönetimine dayatılan bir savaş arasında farklar olacaktır.

İran tarafından her ikisine karşı farklı tavır izlenebilir mi? Şimdilik bilemiyorum. Bir şeyler söyleyebiliriz ama spekülatiftir sadece.

ABD açısından yeni müttefik kategorizasyonu v.b söz konusu değildir. Söz konusu olan dinamiklerine oturan, bekçisiz olmasa da, en az zorlamayla idame ettirilebilir bir sistemdir. Lokal düzeylerde zorlama işler devam etmeyecek değildir bu. Bekçisiz de kalmayacak bir çok uygulama.

Mazlum halklar açısından derinleşmiş bir krizi pek yararlı bulmuyorum, maalesef. Korkunç talanlarla karşılaşabileceklerdir. Krizlerden alternatifler çıkar, ancak, dünya nefes almazsa çatışma yoğunluklarında dehşetli artışlar gözlemleyeceğiz.

Türkiye ne yapıyor? İnsan kaynaklarını toplumu gererek verimsizleştiriyor. İktisadi büyüme ve kalkınmayı doğaya ve çevreye ve yaşam kaynaklarına düşmanlık olarak gören bir ideoloji fazla güç kazanmış durumda. Cari açıkların düzeyi doğal kaynaklarımızı geleceğimizi ipotek ettirecek bir biçimde paldır küldür elden çıkarmak isteyen bir lobiye emanet edilmesine gerekçe olamk üzere. Hukuk bir ihtilal hukukuna dönüşme tehlikesini gösteriyor, adalet beklentisi zayıflıyor. Ücret politikaları ya sosyal yardım politikaları ya da iktisadi yönlenedirme veya merkez bankası politikaları gibi yönlendiriliyor. Adalet düşüncesi ile ücretlendirme buluşamıyor. Bürokrasinin ideolojik ortaklılıklar üzerinden gruplaştırılması ile sağlanan pratik yarar ileride toplumun eşitlik ve hukuk anlayışını temellerinden ayrıştıracak bir nifak tohumu taşıyor. İmtihanlarda soru çalınabiliyor, kimlerin başına ne geleceğini gazeteciler tellallar gibi ilan ediyor. Bunlar iyi göstergeler değil. Obamanın seçim kaybetmesi, İran ıüzerimize proveke etmeye niyetli ülkeler varken demokrasimizi stabilize etmememiz yargı erkini sekterize etmemiz, çalışanları angaje etmememiz anlaşılır gibi değil.

Cari açıklar tek başına ekonomimizi sarsacak olmayabilse bile iktisadi ivmeye yön değiştirebilecek bir potansiyeli içinde barındırıyor. Burada kontonktürel olarak belirleyici olan uluslararası finans çevreerinin yeni formasyonları ve yönelimleri. Eski dönemdeki sıcak para hareketleri olmayacak diye bir şey yok. Ancak olduğunda kendilerini ayaklarından vurma riskini de göze almak durumundalar idi şu ana kadar. Bunun dışında finanskapitalin depolitizasyonu da söz konusu, çok yönlü politizasyonu ve lokalizasyonu da. Finans planındaki rekabet öncelikle finans alanında kutuplaşmaların silahlarını vurabilmekte.

Bugünlük bu kadar. Rakam yok. Onu iktisatçılar sunar. Ben reel dış politiaknın yön arayışına bakmaya çalıştım. Bu arada uluslararası iktisat politikalarına da fenomenojik olarak giriş yapmaya, üzerilerine "düşünmeye başlamaya hazırlık" yapmaya çalıştım. Kaleme aldıklarım "ham düşünceler"dir.

Söylediklerimin yanlış ya da doğru olmasından çok iyi muhakeme edilip edilmemiş olması, olayların bir sonraki gelişme veya ele alış kategorisine açılabilirliği benim açımdan önemli.

AKP'nin Dağılma İhtimali Üzerinden Siyaset Yapılmaz!

noreply@blogger.com (Huseyin Salim Saraçer) — Mon, 19 Mar 2012 01:25:00 +0000

Kendilerini muhalif görenler AKP'nin iç çekişmeler, konjünktürel gelişmeler, cari açıkların yönetilemez hale gelmesi, Başbakan Erdoğan'ın cumhurbaşkanı olması v.b. nedenlerle başbakanlığı bırakması gibi gelişmelere bel bağlıyor görünüyorlar.

Herhangi bir senaryo gerçek olsa ve AKP iktidarı gümüş tepside muhalefete devretse dahi muhalefetin iktidarı devralabilecek bir olgunlukta olmadığını gözlemlediğimizi vurgulamakla başlayalım. Siyaset Ahlâkını ise zamanla tartışırız.

Bugüne kadar siyasi partiler müdahalelere kapanma; gerek dışarıdan, gerek içeriden ama parti dışından müdahalelere karşı savunma halinde kaldılar.

Muhalefetin kadro ya da dar kadro partileri haline geldiklerini düşünsek bile daralma siyasi praxisin içerisinde olmadı. Marjinalleşme sine-i millete dönüş biçiminde olmadı. Kapanma topluma karşı duvarları yükseltme biçimindeydi.

Dış müdahaleleri yok sayamayız. Ancak dış ve iç müdahaleler ayrı ayrı odaklardan yönlerden gelmemiş görünüyor. Belli iktidar koalisyonu dengelerinin kendilerini siyasete zorlamaları tarzında geliştiği gitgide açığa çıkıyor.

Partilerin savundukları çizgilerde devlet komiserliğine soyunmuş kurum, kuruluş ve örgütlerin "hakiki izm detektörlüğü" yapmalarını, kendilerinde yönlendiricilik hakkı ve misyonu bulmalarını da şimdilik yok sayıyorum.

Partiler vesayet altında idiler. Bir dönem başka dönemlerden daha fazla baskı ve tehdit gördüler. Geriye çekilme dönemlerini beceriksizlik değil, demokrasiye kendilerince sahip çıkma ve vesayet altına girmeme çabası olarak görüyorum.

Kaset olayları, şantajların gösterdiği iki şey var. Birincisi, müdahale ve şekillendirmeler nihayet bulmayacaktır. İkincisi, içe kapanma çürümeye yol açmıştır. Bir siyasi partiyi işler kılan ve arındıran siyasi praxistir.

Partilerin müdahalelerden kaçınma ve korunma yollarından birisi kadrolarını dengelemişlikleri, parti içi rekabeti meşruiyeti ve demokratik alışverişin hayata geçirilmişliği içerisinde canlı tutmalarıdır. Rekabet ile kastımız ilelebet yönetim kavgaları değil, politikaların belirlenmesinde şekillenmesinde demokratik bir alışverişin önünü açmalarıdır.

Örgütler yeniden halka emanet edilmeli, şu ya da bu birbirinden korkan çevrelerin temsilci ve delegasyonu etrafında şekillenmelerden üyelerin denetimine geçmeleridir.

İç çürüme öne çıkarılan sadakatleri çürümeye sadakat haline getirebilmektedir. İnsanın insanlığına ve hakikatine sadık olması dışında gruplaşmalar partileri dondurmakta, hayata göre şekillenmeye karşı duran bürokrasilere teslim olmaya yol açmaktadır.

Parti bürokrasileri iyidir. Değişime açık oldukça, tartışmaya açık bir ana çizgiyi belirginleştirdikçe.

CHP'ye gelelim: Bugünkü CHP'de önümüzdeki yıllarda da Genel Başkan tartışmaları açılabileceğini, hangi ekip ya da hizip tasfiye edilirse edilsin liderlik ve kadro tartışmalarının gündemden kalkmayacağını gözlemliyorum. Hangi kadro yönetime gelirse gelsin politikaları net değildir, netleşir gibi görünmeler ise meselelerin hakikatiyle buluşmuşluktan gelmemektedir.

CHP'nin ana sorunu temsil edeceği kitleyi bulamamışlığı ve vesayet kurumlarından kurtulsa bile siyaset yapmasını belirleyen kıstaslar üzerindeki vesayeti henüz atamamış olmasındandır.

Kolay anlaşılması için karşılaştırır isek: Eski CHP (12 eylül öncesi) bir halk hareketi idi. Şimdiki CHP bir "dışardan bilinç" partisine benzemekte. Bu "bilinç" meselesi de bir çok zorlamayı ve zorlanmayı da içeriyor. "Dışardan bilinç" meselesini küçümsediğimi sanmayın. Aydınla kitlelerin buluşmasında, hakikatten ezbere kaçış yoksa "dışardan bilinç" kavramında korkulacak bir şey yoktur. Kitleler sanal ya da temsili ise, aydın ezberci ise, düşünmemekteyse, kolaya kaçıyor, direnemiyor, kolay boyun eğiyorsa "dışardan bilinç" gibi görünen empoze tavır hareketin demokratik pragmatiği için bir prangadır.

Siyasetin hakikî pragmatiği gündelik şekillenmeler ile güncellenmeye işaret eder. Siyaset yapamamanın, yapıyor görünmenin pragmatiği olumsuz anlamda "politikacılık" işlerine tekabül eder.

CHP'de genel başkanlık arayışları son bulmalı, toplumu ve hakikati ile buluşma faslı öne çıkarılmalıdır.

Önerdiğim eleştirinin sonlandırılması değil, gerçek eleştirinin kapılarının açılması, artık hakikatle kendisini düzelten siyasetlere geçme döneminde olduğumuzun farkedilmesidir.

Halkla buluşma hizmetlilerle patronların; oy isteyenlerle oy sahiplerinin; siyasetçilerle toplumun buluşması değildir. Siyasetçilerin temsil ettikleri değerleri, talepleri toplumdan, bir toplumsal hareketin kendisini ifadesi ve arzı olarak edinmeleridir!

Bugünkü tarz-ı siyaset siyaseti kariyer, iş, emeklilik kapısı gören; yöneten yönetilen ikilemini derinleştirici; yanlışına sadakat bekleyen kurutucu ve insanlığın gelecek arayışını söndürücü bir anlayışa denk düşmektedir.

Değişmesi gereken demokratik olmayan tarzın değişmesinden ibaret değildir: İnsana, seçmene, siyasetçiye bakışın da değişmesidir.

CHP'nin genel başkan sorunu yoktur. Yeniden bir parti haline gelme sorunu, demokratlaşma sorunu, halkı ve hakikati ile buluşma sorunu vardır.

Proje sunarak umut aşılanmaz. Bir parti bir umudun, ihtiyacın, talebin, rüyanın temsilcisi olduğunda projeler bir şey ifade eder.

Bir kin, intikam, husumet, talan için örgütlenmiyorsanız; kine, husumete, talana, eşitsizliğe, kamplaşmaya, cepheleşmeye karşı duruyorsanız halkın nabzını tutmayacaksınız: Halkın nabzı olacaksınız.

Halkın nabzı olmak, popülist olmayı yadsımakla başlar, başlamalı!

Evet, "Çanakkale Cumhuriyetin Özsözüdür!", Var mı İtirazı Olan?

noreply@blogger.com (Huseyin Salim Saraçer) — Sun, 18 Mar 2012 19:47:00 +0000

Çanakkale Direnişinde Fahreddin Paşa'nın rolünün unutulması sadece cumhuriyetin aktif kadrolarının isimlerinin öne çıkarılması yanlıştır, ancak tarihin hep ileri bir tarihten, noktadan yazılmaları ile alâkalıdır da. Varolan kadroların Direniş cereyan ederken nerede olduklarını popüler tarihçi ve gazetecilerin aramasına ise şaşırmamamız gerekir: İşleri budur!

Tarih daha ileri zaman noktalarından tekrar tekrar yazılacak, olaylar yeniden, yeniden değerlendirilecektir.

Sağ kalanlar "Padişahımız Efendimiz" diye yad ettikleri sultanlara eleştirisiz; Cumhuriyet kutlamalarını gözleri yaşararak izlerlerken cumhuriyet adına her yapılana incinmez değillerdi. Cumhuriyeti seçmiş osmanlılardı. "Hain Padişah"lı tarih kitaplarımıza hayret ederlerdi, Cumhuriyetin geleceğimiz olduğuna en ufak tereddütleri yokken.

Her devrimin acıları, sancıları olur. Kutuplaşmalar Cumhuriyet üzerine değil, cumhuriyetle izlenecek politikalar üzerineydi.

"Tarih cumhuriyetle başlar!" ideolojik bir slogandır. Tarihin nerede başladığı hiç bir zaman için bilinmez. Ancak tarih yazımı hep narratiftir, hikaye edicidir, kronolojik olarak değil, yeniden tasnif edici düzenleyici, yeniden anlamlandırıcı bir çabanın eseridir. Hikaye ediş hakikatinden koparılır bir iş olarak görüldüğünde tarih, masallaşır.

Her ideolojik tavır tefrika değildir, öngörülen bir geleceğe yönledirir, öngörülen eşikleri, hendekleri kendince atlatır.

Bugünkü sığlıkları avlama peşindeki eleştirel sığlık ufuksuzluğa yol açışıyla tehlike oluşturmakta: Dün cumhuriyetin tahkim edilebilmesi için yapılmış doğru yanlış herşey günü elinde tutmanın ufkundan yerle bir ediliyor. Eleştiride haklı olmak eleştirecek mevzuyu bulmak, özdeşleştirmekten geçmiyor, içinde değerlendirilip hakikatine açan bir ufku da gerekli kılıyor.

Cumhuriyeti ve bağımsızlığı tahkim etme çabasını aşağılamak, eleştirilen sığlık yaftasına tekabül edenden daha da sığ bir bakıştan olduğunda onca emekle elde edilenleri döküp saçan bir miras yediliğin hezeyanından başka bir şey olmuyor.

Solun, sendikaların da kendilerine özgü Çanakkale yorumları varsa bunu sadece anlamakla mükellefiz. Kimse direnişin sahibi, ideoloji ya da karşı ideolojinin tartışılmaz bekçisi değil.

Kaldı ki solda Çanakkale üzerine söylenmişler, Çanakkale ve sonrasının Ekim Devriminin önünü açan olaylardan olması iddiası dahi muhafazakar tarihçiler tarafında da dile getirilmiştir. Sanırım günü kurtarma, günün baskın siyasi duruşunu tahkim etme anlayışına ters düşen çanakkalenin cumhuriyetin "önsözü" olmasıdır. Çanakkale Direnişinin Cumhuriyeti'in önsözü olduğu fikri, bugünden bakıldığında, bana hiç de yanlış gelmiyor. Ben zaten dünden bakamam ki? Bu ne mümkün, ne de gerekli.

Çanakkalede zafer kazanılmasa dahi cumhuriyet kurulabilirdi, çökmekte olanı, gelmekte olanı görmek yeterli. Yenilgi bile olsa müthiş bir direniş olarak yön verecekti.

Çanakkalenin işgalle sonuçlanabileceği endişesinin kurmaylarda ve eşrafta alternatife hazırlılıklığı artırdığına da dikkat etmek lâzım.

"Çanakkale Savaşı olmasaydı" tartışması ise başka bir tartışmadır. Çanakkaleye giden gelişmeleri eleştirenler bunu çeşitli gerekçelerle yaparlar. Önemli bir kısmı direnişin başarısı için çırpınmış insanlardır.

Herkes orada yitirdiğimiz bir kuşak münevver'e, üniversiteye "sonrakilerin önü açıldı" gözüyle bakmaz: Fatura çok ağırdır! "Bir zararı olmadı!" diyenlerin bir kısmı dahi umut verme peşindeydiler.

Yetişmiş insanların dışında bir şeyi daha kaybettik, bizi ayakta tutan, bazan idam edilen gençlerin tavırlarında son kez kendisini ifade eden: Fütüvvet'i.

Fütüvvetsiz bir geçmişe göz kırpan geçmişçi bir hayat tarzı ve geçmiş düzen özentisi fedakârlığın, adamlığın, kardeşliğin, direnişin dünyasını vücudundan atmış otoriter ve siyasî bir hayatsızlık özlemidir.

Gelecek Cumhuriyettir. Onu yeşertmek yerine soğuk savaşa teslim eden ruhu bünyemizden atmalıydık.

Gittiğimiz yol sadece ve sadece insanlık yolu olmalı, fazlası fazladır!

Döküp saçmadan, cesaretle bakmaktan, sorumluluk almaktan, yüzleşmelerden ve hakikatten korkmadan.

Uluslararası Durum: Fırtınadan Önceki Telaş

noreply@blogger.com (Huseyin Salim Saraçer) — Fri, 16 Mar 2012 23:18:00 +0000

Geçen hafta yazdıklarımızın üzerine ekleyelim:

1.

Obama ve Netanyahu'nun eşzamanlı bir Suriye ve İran harekâtı üzerinde anlaştıkları üzerine yazılanları yorumlamakta zorlanıyorum. Söylenenlerde "durum"a uymayan birşeyler var.

Suriyeye yönelik bir müdahalede İran'a dokunulması Türkiye'yi köşeye sıkıştırmak esas olacaktır. Türkiyenin çökertilmesi ya da en iyi ihtimalle hükümet devrilmesine yola açabilecek bir konjünktür mühendisliğinin sonuçları ne olabilir, tahayyülü kolay değil.

Hayatta olmadık olmaz. Böyle şeyleri düşünen, hiç değilse fikir jimnastiği babında ele alan çevreler vardır. Ancak böyle bir hamle peşinden gelecek komplikasyonları yönlendirebilecek bir gözü kararmışlık ister. Ortada hangi değerlere dönüşeceği belli olmayan finansal birikimler, dev fonlar, üretimden çekilmiş de olsa güvence altına alınması zor "hazineler" söz konusudur gözükaralıktan çekinmeyecek çevrelerde.

Gözükara çevreler tersine finans çevrelerinden "ayar bekleme" durumundalar. Ötesi de geçerli, lokalize olmaya başlayan finansal çevreler uluslararası siyasi iradenin toplamından "ayar" görebilecektir.

Sermaye etnisite kazanıyor, kümeleşiyor, bölgeselleşiyor. Uluslararası finans çevreleri lokal baronlara dönüşme tehlikesini yaşıyorlar.

2.

Yeni bir kavram sınayalım, düşünürken: "Etkin Kamuoyu".

Dinamik, somut bir lokalizasyonu ve saplanmışı olmayan, etkin tarihsel yönelim, gelişmelerin seyri, olayların mantığı, karar veren ve düşünen çevreleri akl-ı selimine işaret eden bir kavram ortaya atarak düşünelim:

BOP eşbaşkanlığı iddiası en olumsuz anlamıyla doğru olsaydı, yahut da bir dönüşümden geçmemiş, yeniden dengelenmemiş bir halde olsaydı dahi Suriyedeki iktidar değişiminin demokratizasyona giden zincirleri harekete geçirmesi BOP'un niteliğinin değişmesinin dinamiğini ya da mantığını da açacaktır. BOP'un kendisi için kurulduğu bugüne kadar addedilmiş bir ülkenin de uluslararası demokratik oyuna dahil olması, yöntem ve siyasi sistem değiştirmesi beklentisi artacaktır. Kendi içinden ve dışından. Hem zinde ivme olarak, hem tarihi yönelimlerin eseri olarak....

Arap Baharının demokrasi meselesi olamadığını söyleyenlerin haklı gerekçeleri olsa da iktisadi, sosyal dinamiklerden, değişimin mantığından, aktörlerin bileşkelerinden, uluslarası siyasetin yazılı olmayan reel pragmatiğinden bakmaya çalıştığımızda söylediklerinin tersinin de mayalandığını gözlemliyoruz.

3.

Obama zayıf olsa da Obamanın arkasındaki güç (maddi mi, örgütsel mi, zamanın ruhu mu, hepsi mi hiç birisi mi bilemesek, ayırd edemesek de) Neoconları sessiz bırakacak, uluslararası finans gücünü üzerine karar verilecek bir objeye çevirebilecek kadar etkin ise daha dikkatli düşünmemiz lâzım:

Uluslararası iktisadın yönü belirlenmiş değil. Sessizlik ve aklıbaşındalık krizin kendileri için hayal bile edemeyeceğimiz bir felaket olacağı çevrelerden; Uluslararası güçlerini veren imkan ve araçları ellerinden alınmış soğuk savaş örgütlerinden v.b. mi geliyor yoksa yeni imkân, araç ve politikalarla dünyayı şekillendirecek çevrelerin sıralarını beklemelerinden mi?

İktisadın gelişim yönünü proveke etmeme çabası oldukça önemlidir sanıyorum.

Sıraladığım ve sıralamadığım alternatiflerin gerçeklikleri ve geçerliliklerine dair bir fikrim yok. Test etmem imkânsız olduğu kadar gereksiz de.

4.

Suriyeye müdahalenin uluslararası siyaseti kontrol dışına çıkarmayacak, gelişmeleri proveke edenleri dahi zamanla zararlı çıkartabilecek olması ihtimali dahi uluslararası bir müdahaleyi meşru kılabilecek gerekçeleri güçlendirmiyor.

Suriyede bir değişim olacaksa, olmalıysa kendi halkından gelmelidir! Bir mazlumun bile burnu toplum mühendisliğinin keyfi için kanarsa insanlığımıza yazıktır!

Lâkin, bazı gelişmelerin yolu açıldığında engellenebilmeleri mümkün değildir! Çığ düşünce sadece kurtarma çalışmaları yapabilirsiniz. Çatlak büyümekte, hatırlatmamıza gerek yok sanırım.

5.

Beşyüz bin mülteci için hazırlık? Doğu Avrupada olanlar tekrarlansın isteniyor sanırım. Fazla umutlu ve zahmetsiz bir proje. Üstelik mülteci akını telaşı yok gibi bir şey, geleceğe telaş vermek için olmadığını, bir hakikatinin olduğunu umabilmeyi umuyorum.

Hayırlara vesile olsun!

"Gündoğdu Hep Uyandık"

noreply@blogger.com (Huseyin Salim Saraçer) — Fri, 16 Mar 2012 15:26:00 +0000

1968'de TED Ankara Kolejinde hazırlık sınıfındaydım. Uzun saçlı parkalı postallı gençleri Kızılayda şimdiki Varan yazıhanesi civarında inzibatların kovaladığına tanık olurdum. Ellerinde makaslarla. O yıllarda saç, favori kesmek halkın alaya aldığı bir asayiş, "mazbutlaştırma" eylemiydi.

Vietnam savaşı derinleştikçe astronot fotoğraflarını falan aldığımız Amerikan Neşriyat Bürosu tel örgülere büründü, her yaklaşan şüpheli şahıs muamelesi gördü. Astronomi ile ilgili hiç bir gelişmeyi kaçırmıyordum. Bazan gösterici, bildiri dağıtan üniversiteliler, bazan da gerekçelerime "fesüp" çeken polisler, sivil korumacılar güç yetiremezlerdi. Bazan, taşların molotof kokteyllerinin arasından geçer, basın bültenini alırdım. Yolunu kaybetmiş bir köylü, hamile bir kadın, mavi kaşmir ceketli gri pantolon ve papyonlu bir velet gidene kadar ateşkes ilan edilirdi o yılların çatışmalarında.

Her uzay aracının, gelişmenin fotoğrafını isterdim. Tel örgülerin arasından bayat fotoğrafların atılmasıyla, "Ne işin var burada, bizi gişeye çıkarıyorsun lüzumsuz işler için!" vurgulu sessiz tafrayla o zamanların ofset de olsa flu çamurlaşmış gazete fotoğraflarıyla yetinmeyi öğrendim. Uzay çalışmalarının tarihini yazıyordum kendimce. Laika'nın güzel bir fotoğrafı için SSCB neşriyat bürosuna falan gidilemiyordu o yıllarda. Küçük Amerikaydık.

Hacettepedeki mahalle ile hastahane arasındaki araziler gerçekten hacet yerleriydi. Yeşil sinekler uçuşurdu. Hastahane ziyaretlerinden sonra Üniversitenin kurulduğu yerlerden geçerek gecekondulara doğru yürümeyi severdim. Tuhaf işler dönerdi, ancak benim gibiler, kediler, bunaklar, işportacılar, hamallar geçene kadar yol açık tutulur, kimse kararlı adımlarla hedeflerine giden papyonlu, papyonsuz veletlere bulaşmazdı.

Tokatlı akrabalarımın yanında kalıyordum, Annemin halasının kızı Saadet Teyzede. Emek mahallesinde. Hastahane işleri çok yavaştı. Önce yer bulunur, yatılırdı. Bütün hastahaneler de o yıllarda birbirine yakındı. Hastahane ziyaretleri, hemşehrilerin olmazsa olmazlarıydı. İhtiyaçlar görülür, sohbet edilir, çeşitli konularda yardımda bulunulurdu. Hastahane ziyaretlerinden sonra keşif gezilerim başlardı.

Hacettepe, Gençlerbirliği, Ankaragücü gibi birinci lig takımları vardı bir zamanlar, Ankaranın. Hacettepeye ilgim futbol klübünden geliyor olmalıydı. Yıkıntılardan rengarenk bir mahalleye geçiş heyecan verici idi.

Ho Ho Ho Şi Minh
İki üç daha fazla Vietnam
Ernestoya bin Selâm!

yazardı bir duvarda. Kızılayda Amerikan Neşriyat Bürosunun önünde işittiğim.

Yıllar sonra, aslında o kadar yıl da geçmemiş, lise bitip üniversiteye başladıktan sonra Hacettepe Yurdunda kalan Kızkardeşimi ziyerete giderken o sloganın hala yerinde durduğunu gördüğümde kalbim çarpmıştı. Heyecan verici bir şeydi.

Gençlik Hareketinde bu sloganları hatırlamama şaşıranlar çoktu. Bir dünya akıp gitmişti ve farketmemişlerdi. Benim bilimi aradığım yıllarda etrafımda bir fon gibi dönüp duran dünya kulaklarımda bir ses ve içimde bir nefes olarak kalmıştı.

Gençlik Parkında semaver söyleyip fizikokimya çalıtışğım kahvenin lavobosunun kapısına kurşun kalemle yazılmış bir marşı gördüğümde duyduğum heyecan, 12 Martta kaybolan ve grileşen fonun yeraltında, tanıklıklarda yaşadığına, hayatımızı kuşatan fonun kaybolmadığına dair bir devamlılık duygusunun uyanmasına idi:

Gündoğdu hep uyandık
Siperlere dayandık
Bağımsızlık uğruna
Al kanlara boyandık

Yolumuz devrim yolu
Gelin kardaşlar gelin
Yurdumuza yanki dolmuş
Vurun kardaşlar vurun

İşçi köylü hazırız
Bozuk düzene karşı
Halk savaşı vereceğiz
Emperyalizme karşı

Yankiler, benim astronot fotoğrafları aldığım adamlardı. Astronot fotoğraflarım için orada durduklarına inanır ve oraya dokunulmamasını rica etmek isterdim antiemperyalist abilerden. Ancak antiemperyalist abilere dokunuldu. Çok gözyaşı döktük o yıllarda.

Ailelerinin gelen gidenleri azdı. Vebalı gibi hissederlerdi kendilerini, karşılarında insanların sessizliği, suskunluğu. Saygıyla, kaybolanların kardeşleri, anaları babaları işaret edilirdi oysa.

6. filoya karşı tavır bir halk hareketiydi. Destek büyüktü. Sol marjinal falan değildi. Hafızasızlık ve soğuksavaşçılık konuşuyor hep.

Maraş katliamıyla "yanki"nin yerini daha çok "faşist" aldı. Ben "yanki" olarak dinledim, söyledim, uzun saçlı, makastan kaçan parkalı abilere döktüğüm gözyaşlarına hürmeten.

Folklor, folklorik dedğimiz zaman bindallılar giymiş insanların mumlarla dans etmelerini düşünmemiz düşünülür. "Gündoğdu" marşı da, spor klübümüz de, parkalı uzun saçlı abiler, mercedes madalyalı tünikli, güneş gözlüklü ablalar da folkloriğimin kayıtlarında.

Folklor yargılanamaz. Folklor cansız, ölü anlamına da gelmez.

Bir halk, bir gençlik, bir rüya böyle yaşadı, böyle öldü, böyle susturuldu ey Halkım. Ben güneş gözlüklerini bile ablaların unutmuyorum.

Halk Hayatı müzesi oldu zihnimiz.

Geriye kalan mahkemelerde, iddianamelerde.

Ve bu ülke hep yarım, yarım ruh, yarım kalp.

Üsler yerinde. Filolar da.

Amerikan Neşriyat Bürosunun tel örgülü gişesine çapraz, çimlerin oradan kaldırımların ortalarına balmumu heykellerini serpiştirecektik uzun saçlı parkalı abilerin, güneş gözlüklü, tünikli, kazaklı, eşek kulağı yakalı bluzlu, barış madalyonlu, fularlı, saçları diademli ablaların.... Bir gün ülkeyi biz yönettiğimizde...

Üç çocuk. Biri TED'de. Öteki, yeşiltepede bir apartımanın kapıcısının oğlu, bir daha hiç göremedim, okuyamayabileceğini düşünüyordu, okuyamazsa rüyaları bana emanetti. Bir diğeri sokaklarda, inşaatlarda yatan bir kimsesiz. Kolkola. Umut içinde... Kardeştik. Bir halktık.

Kindar Gençlik Hep Vardı!

noreply@blogger.com (Huseyin Salim Saraçer) — Thu, 15 Mar 2012 15:50:00 +0000

Kin Birliği en şiddetli aidiyettir.

Kin, yaşama gücünün güdümlenmesidir. Hayatı ölümcül ve öldürücü kılar.

Tasavvufta affedişin (kronolojik olarak değil de analitik olarak) yeri tövbeden önce gelir. Rıza, kadere boyun eğiş, teslimiyet abartıyla eleştirildiğinin tersine kinsiz, affedici hayatın temellendirilmesindedir.

Kin son tahlilde ve özünde kader kavramını olumsuzlayarak kabulleniştendir.

Adaletin düzelticiliği ve törpüleyiciliğinin geleceğe yöneltilmesinin imkânsızlığı üzerine ve üzerinden kurulur kinci ideoloji. Adalet, insan yaşamıyla, karşılıklılığın materyalizasyonu ile kurulur en maneviyatçı ifadesinin altında bile.

Sırtına ve karnına hançer saplanmış iki halifenin sanıklara eziyet edilmemesini öğütlemeleri etrafına hançer gibi bakanlarca hiç anlaşılamamıştır.

Adaletin geleceği şekillendiriciliği toplumun korku ve zaptiye marifetiyle terbiyesi üzerinden olmaz.

Gücü, yargıyı, yürütmeyi elinde bulunduranların kötü imajı, hatta iftirayı saldırıyla ve zulümle engellemeye çalışmaları itibar zedelenmesi yaşantısından değil, tahakkümün kabul görmemişliğine isyandandır.

Sivasda sanıkların avukatlığı savunmayı kutsal gören bir bakışı hep öne çıkarmış birilerinden gelseydi onca sıkıntı oluşmazdı. "Ergenekon davası avukatlığının" ne derece şeytanileştirildiğine şahit olduk. Bunu yapan, kendi avukatlığının da sorgulanmasını kabul etmiş demektir. Etmiyor ise adalet düşüncesinin karşılıklılık üzerinde yükseldiğini bilmiyordur. Bilmeyen öğrenir. Karşılık veriş adaletin dengesinden konuşma olsa da adil oluşu ve hakkaniyeti garantilemiş değildir. O yüzden bu konulardaki polemikten rahatsız olanlardanım.

Adalet ilkellik değildir. Adaletin tecellisi medeniyetin yol katetme an'ıdır.

Mazlumun öfkesi hakikat çarpıtılmasına karşı ise iktidarı tüm mutlakiyetiyle elinde tutanın kininden daha anlaşılır bir şeydir.

Orantısız, dengesiz suç ve ceza anlayışına, propagandalarının iftira üzerine kurulmuşluğuna kılı kıpırdamaz addedilenler zalimliğe denk düşen bir duruşun, imajın üzerlerine yapışmakta olduğunu artık farketmeliler. Kinleri körleştiriyor. Ne yaparlarsa aynısı başlarına geliyorsa, bir felaketin eşiğindeyiz demektir. Çöken bir anlayış değil, hukuk ve toplumsal dayanışma olacaktır!

Karşıtlarınız size olmadığınızı yazıyorsa, kendi mühendisliğinizi gözden geçirin önce ve kendinizi izah etmeye öncelik verin. Yandaş kazanma değildir aslında önemli olan, rakiple insanî bir dengeyi ve alışverişi koruyabilmek, besleyebilmek, ayakta tutabilmektir.

"Anladıkları dil ile karşılık" ile kastınız nedir? Anlatılmak istenen nedir? Tahakküm dili toplumsallaşmanın sekteye uğratılması, toplumsal dilin tahrip edilmesi, dildeki alışverişin buyrukla değiştirilmesinin dilidir. İktidarlar, karşılık olarak bile başvursa şiddet diline, vatandaşlık düşüncesi, demokratik alışveriş feda edilebilir olarak görülüyor demektir. İktidar spontan savunma, karşılık verme, tahakküm kurma mevzii değildir.

İstanbul Üniversitesindeki görüntülere dönersek: Yakıp yıkmayı siyasi davranış spektrumundan atmışlığın öfkesi değil her yanlış imaja, hatta iftiraya saldıran anlayış. İnsan yakmayı gündeme asla almamışlığın dili sabrın, tahammülün, hissedebilişin dilidir!

Sivasta soğuksavaş devleti hesap verecek daha. Bugün olmazsa yarın! Asıl dava başlamadı. Bu telaş da ne? Her kızdığına, nefret ettiğine tüm propaganda aygıtlarının neredeyse sahibiyken, iktidar tüm mutlakiyetiyle elindeyken saldıran zalimlikle imtihan edilmektedir: Karşısındakinin bazan propagandif, bazan provakatif, bazan abartılı, bazan haklı ve hakkanî iddiasının karşısında ezilenin onca siyasi iddia ile işi ne?

Karşısındakini insan görmeyen, karşısındaki ile insanca köprü kuramayan insana, topluma, adalete ve siyasete bakışını sorgulamalıdır.

Kendisini izah propaganda ve buyurganlık işi değildir. Belâgat/retorik anlaşma, konuşma dilini bulabilmiş hakikîlik, hakikatlilik, hakikat saygısı işidir.

Her can eleştiriyi ve hesap sorulurluğu tadacaktır! Bunu Kalubeladan beri kabul ettiklerini düşünenler, içinde haklılık payı olan hiç bir iddaya öfkelenmemelidirler. İftiraya ise olduğu gibi görünmek, göründüğü gibi olmak en iyi ilaçtır. Önyargı yargı değildir, yargı da sadece bir hakikat yorumudur.

Aslolan asledilmeli, yani, insan insanlığına çekilmelidir. Medeniyet bilmediğimiz bir nedenle reddedilmekte değilse!

Yeni Muhafazakârlığın İnsanlıkla İmtihanı Olarak İş Kazaları

noreply@blogger.com (Huseyin Salim Saraçer) — Mon, 12 Mar 2012 23:44:00 +0000

İş kazaları karakol baskınları, yakılan otobüsler, cinayetler, çığ ve heyelanlardan fazla can almakta ve alacak gibi görünüyor.

"Bol keseden maaş ödememek" diğer ülkelerin içine düştüğü krizden uzak durabilişimizin nedenlerinden birisi olarak görülse de pek doğru değil. Borçla dönen bir refah sorunludur, İşçi Sınıfının hak hukuk sahibi oluşunda ne sorun olabilir ki? Üretenlerin ortaya çıkan değerden pay alışlarından bahsediyoruz, altın musluklara, ibriklere, ibrişim örtülere, ipek perdelere, şatafatlı düğünlere, takılara giden paralardan.

İhtiyaç etrafında dönen tüketimin hesaplanabilirliği lüks tüketimin dönemselliklerinden daha stabilize edici, ahlakî ve hukukî tüm kriterleri unutarak baksaydık bile.

İş kazalarının önlenmesi yolunda çaba göstermenin kadere düşmanlıkmış gibi gerekçelerden tırpanlanmaya çalışıldığına az şahit olmadık. İş güvenliği üretim kalitesinin, kültür düzeyinin, çalışmada etkinliğin ve titizliğin artmasının, iş geleneğinin sürekliliğinin sağlanmasının ifadesidir. İş güvenliği çalışana, alınterine saygının ve çalışanın özsaygısının, meslekî gururunun göstergesidir.

Aydınlarını dinlemek, dava açılmadan telefon kayıtlarını sızdırma için verilen çabanın yüzbinde biriyle, sel yataklarına ruhsatsız bina kurulması, yolsuzluklar, iş güvenliğini hiçe sayan çalışma ve çalıştırma koşulları denetlenebilirdi. Bu ilginin, yönlendirmenin, önceliğin yeni muhafazakarığın gündeminde olmadığını gözlemliyoruz.

Özünde insana, insan hayatına ve çalışana saygı göstermeyen bir muhafazakârlığın kainatına hoyratlık ve saygısızlıktan yola çıktığını, iddia ettiği değerleri temsil edemeyeceğini düşünüyorum.

İş kazaları, evet, iş güvenliği zaptiyesi oluşturmakla engellenemez. Denetim ne kadar önemli olsa da. İş güvenliği konusunda bildirimde ve şikayette bulunulması, anlaşmazlık beyanlarının çözümlenmesinde tarafların ortak başvuruda bulunabildiği bir çalışma hayatının şekillenmişliği önemlidir. Burada çalışma/işgüvenliği kurumlarının teftiş rutinleri kadar uzmanlaşmış (sendikacıları içeri tıkmak, joplamak, işyerlerinden uzak tutmak için koşturulması düşünülemeyecek) kolluk kuvvetleri fikri de gerekiyor. Kolluk kuvvetleri de örgütlü, sendikalı olmalı ki kendilerine otoriter hükümetlerce, cunta dönemlerinde, ara rejimlerde dayatılanlara iş bölümü, mesleki etik ve iş hukukundan da yola çıkarak karşı çıkabilsinler, o dönemlerin sonlarında hiç olmazsa, normalizasyonu sağlayabilsinler. Bu onlar için de iş güvenliği, iş ortamı/çevresi/çerçevesi sorunudur.

Sendikasız bir çalışma ortamında denetim bürokrasisinin keyfine ve iyi niyetine bırakılır. İş yeri temsilciliklerinin istisnasız olarak iş güvenliği sorumlularının olmaması iş yerlerinde kaliteli, ahlaki ve adil üretim yapılmadığına da işarettir. Hak ve hukuku önemseyen, vicdanlı bireyler yetiştirmeye kıymet veren bir toplumda bu tür şirketlere iş ortaklarından, müşterilerinden ve çalışmanın kurumlarından yaptırım uygulanır.

Taşeronlaşma konusundaki itirazlara duyarsızlık hukuksuzluğun ve hoyratlığın ideolojisine sarılmaktandır. Türkiye iş hukukunu ve güvenliğini yok sayan bir modernite ile çok gelişmiş bir sömürgenin ötesine gidemez.

İnsanlarımız, çalışanlarımız, misafir işçilerimiz, vatandaşlarımız güvenliksiz iş yerlerine ve ortamlarına, dayanıksız konutlara, kabak tekerlekli arabalara; öğrencilerimiz başlarına düşen lavabolara, sadece ne düşündüklerine ve neyi protesto ettiklerine aldıran bürokrasiye mahkum edilmemelidir.

İş cinayetleri kader değildir! Tedbirsiz, kuralsız, çürük donanımlı, denetimsiz şartlara mahkum edilmişliğe boyun eğmesi öğretilenler bağımsız ve modern bir ülkenin, Doğu'nun büyük kültürünün temsilcileri olamaz!

İnsanların kaderlerinin olması, "kaderli olmaya" açılan bir vurgudur da. Yeni liberal muhafazakârlığın insanlarımıza yazmaya çabaladığı sadece kadersizliktir!

Çalışanlara kendi çocuklarımıza sağlamayı düşünebileceğimiz şartları sağlamadıkça bu ülkenin siyasileri, bürokratları değil Ceberrut Vesayetçi Sömürgecileriz!