Dün de Turkcell, Yapıkredi ile iş birliğine başladığını ve Ortak Markalı, Mobil Kart çıkartacaklarını duyurdu. Uygulama sadece ödeme sistemini değil, bankacılık sistemini de kapsıyor. Tüm mobil finansal servisler diyerek, bankasız kesimi de hedefliyorlar. Biliyosunuz Türkiye’de çalışan nüfusun yaklaşık %40′nın banka hesabı bulunmuyor. Şu an dünyanın gündeminde bankasızlar için Mobil Para servislerinin sunulması var. Turkcell Yapı-Kredi ile bu alana da girmeyi düşünüyor.

TUIK bilgilerine göre Türkiye’de 5 milyona yakın işletme bulunuyor. BKM rakamları 1,8 milyon POS cihazı olduğunu söylüyor. Bir işletmede birden çok POS olduğunu da düşünecek olursak, henüz kredi kartı kabul edemeyen işletme sayısı oldukça fazla! Acaba, Turkcell ve Yapıkredi bu alanı da hedefliyor mu? Yani herkes mobil ödemede, ödeme yapan tarafı düşünürken, ödeme alacaklar da düşünülmeye başlandı mı? Bu çok önemli, bakir, hacimli bir alan. Mesela ABD’de, Twitter‘ın kurucusunun yeni girişimi Square‘in hedefi tamamen bu. Kim ödeme yapar değil, kim ödeme alır!

AT&T ve Verizon nasıl çok konuşulmaktaysa, şimdi de Turkcell ve Yapıkredi konuşulacak. Zaten 6 yıldır bu konularda hep konuşuluyor. Arada bazı uygulamalar yapılıyor 10 kişiyle, 1000 kişiyle…

Lakin ben heyecanımı sürdürüyorum ve düşünüyorum ki, ummadık yerden bir taş gelecek ve bütün bariyerler yıkılacak.

Bu taş kimden gelirse gelsin, güzel olacak.

KFY nedir? Microsoft Money gibi çağ dışı uygulamalar aklınıza gitmesin, zira tedavülden kalktı. Sosyal medyaya bütünleşik, insanların bütçelerini yaparken birbirleriyle fikir paylaştığı, bağımsız danışman ve analistlerin bulunduğu bir dünya hayal edin. Ya da hayal etmeyin gidin yapılmışına bakın: mint.com, geezeo.com wesabe.com, jwaala.com

Bizim Türkiye’de de böyle uygulamalara ihtiyacımız var. Öncelikle insanlar, kazandıkları paralar nelere gidiyor onu bilsinler görsünler diye. Siz hiç kart ekstrelerinizi her ay Excel’e geçirip, harcamalarınızı kategorilendirdikten sonra küçük bir analiz yaptınız mı? Harika sonuçlar çıkıyor! Ama bu işi tamamlamak saatler alıyor ve her ay uğraşılacak şey değil. İşte inovasyon burada gerekiyor, başka yerde değil! Account aggregation ise kritik bir hal alıyor ve bankalar arası ara-bağlantı merkezine ihtiyaç duyuluyor. Bunun sebebi bizim Türkiye’de güvenlik yüzünden geldiğimiz nokta. Malum SMS şifresiz ya da Mobil İmza’sız hesap bakiyesi bile görüntülenemiyor.

Benim aklıma BKM geliyor. Sonuçta ATM’leri birleştirmiş bir kurum; bankaların internet şubelerini de birleştirebilir. Sadece ara-bağlantı yapması yeterli. Inovatif bankalarımız kısa sürede Internet Şube’lerini yenileyip, bize harika çözümler sunacaktır.

İlerleyen yıllarda, bağımsız KFY sunmak isteyen firmalar olursa, BKM’nin güvenlik kriterlerini de sağladıktan sonra bu işe Türkiye’de girebilirler. O günler de nasıl olsa gelir. Ama önce bizim güzide bankalarımız yapsın şu Account Aggregation ve Kişisel Finans Yönetimi işlerini.

Burada hemen KFY’nin bankalar için faydalarına deyineyim. KFY elbette tüketicinin faydasına. Bankalara faydası ise sadece müşterilerini memnun etme değil, olmamalı. Alkıma gelen bir kaç faydayı sunayim:

1- Müşteri kaybetmeme (lower attrition): KFY adaptasyonu sürecinde, müşteri banka ile daha çok haşır neşir oluyor. Kart ekstresinin incelenmesi, harcamaların etiketlenmesi, kategorilendirme, raporlama ile uğraşmak ve yönetim altyapısını yapmak sıkı bir sadakat sağlıyor. Çünkü, yeni bir bankaya geçip de onun sistemini öğrenme ve adaptasyon sürecini yeniden yaşamayı kim ister?

2- Çapraz ve yukarı satış: Bankalar bu konuda oldukça iyi çalışıyorlar ancak satış stratesinin ‘push’ tabanlı olduğunu söylemem gerek. Daha ileri seviyeye taşınsa? Tüketici finansal analizini, bütçesini yapıyorken, o anda ihtiyacını çözecek ürünleri çekiyor olsa (pull marketing) çapraz satış oranları yukarı çekilmez mi?

3- Sosyal Medyada Bankalar: Bugüne kadar sosyal medyada sadece eleştirilen bankalar, savunma vermeden sorunları dinleyen taraf olmaktan çıkıp, kendi sistemleri üzerinden finans yönetimi ve ürünleri hakkında içerik üreten konum tarafına geçmesin mi? Müşterileri ne kadar kar elde ettiklerini, yeni kredi kartları ile aldıkları uçuş millerini internet’e bassa nasıl olurdu?

4- Risk Analizi: Bütçelerini bankanın (ya da bankanın erişimindeki) platform üzerinde yapan tüketicinin, burada koyduğu hedeflere yönelik kredi ürünü kullanması, müşterinin risk analizinde yeni yaklaşım sağlayacaktır. En azından, bu segmentteki (kendine hedef koyan ve koşan) müşterilere özel ürünler tasarlanacaktır.

5- Merchant’larda derinleşme: Bankalar üye iş yerlerini pek güzel yönetiyorlar. Şöyle birşey var, kısıtlı kadrolarıyla ancak ulusal markalar ya da sektörel kampanyalar tasarlanabiliyor. Peki orta ve küçük ölçekli işletmeler? Bunların ne sattıklarından bile çoğu bankanın haberi yok. Peki ama KFY kullanan müşterilerin, bu iş yerlerinin alış-veriş verilerini derlemesi, etiketlemesi, kategorilendirmesi sonucu ortaya çıkacak anlamlı veri işe yaramaz mı?

KFY’ye talep var, yöneticiler bunu görüyor ve bir süre sonra bazı bankaların KFY sunduğunu göreceğiz ama sadece kendi müşterilerine, kendi ürünleri ile ilgili sunmamasını diliyorum.

Blog’un devamında Jan’ın yaptığı konuşmanın metni ve sunum yer alıyor.

“Good morning and welcome. I’m Director of Global Insights at frog Design. Previously I spent 10 years working for Nokia. During this time I spent a lot of time on the ground trying to understand what people are doing and why, and scouting new opportunities. Today, I’m going to provide a broad overview of the mobile landscape from the perspective of many of the users we are thinking about here today. Carol (Realini, Obopay CEO) will then follow up with some of the thorny issues related to implementation.

“With all the talk of services and outreach its easy to forget who we’re designing for —what are the lives of our users like? What are their current practices? What motivates them?

“In a world of 8.6 billion people, there are approximately 5 billion active cellular subscriptions, and roughly 1.2 billion products sold, they’re thinking about a phone like this (hold up Nokia 1110) that costs about $30, can survive the rigors of everyday life — knocks, heat, sweat, dust — can make calls, send text messages, access SIM card, an alarm clock, services and it has what is probably the world’s most played game — snake. If it breaks, there’s typically someone in the neighborhood who can fix it, often cannibalizing other devices.

“It is important to recognize that almost every adult on the planet, as well as lot of children, aspires to sole mobile phone ownership (sometimes of more than one) and that they will overcome considerable obstacles to owning one. The key differentiator of personal ownership of a mobile phone over alternatives such as the neighborhood phone kiosk, or sharing a phone amongst a number of people is convenience (not needing to go through another person, being able to communicate when you want) and privacy.

“While cultural notions of privacy vary considerably, most people assume that transactions related to money — the details of a purchase; the balance on an account, that a bill has been paid-should be kept private. And while it’s certainly true for some transactions, there is a tendency to assume that privacy is necessary for *all* transactions. More research needs to be done in this space, but I’d argue that only a few key transactions need to remain truly private, and the others could flow through less private channels.

“This is important to note because many of your constituents are illiterate. While this community recognizes that financial and textual literacy is an issue in the adoption of services, I prefer to reframe the illiteracy question in terms of *competency* — what does the user need to know in order to complete a task in any given context? For example, if a user’s motivation is simply to be available to their social network – then all they need to learn is to keep the phone charged and press the green button when it rings. What is the absolute minimum knowledge required to appreciate the benefits of making regular deposits into a saving account? To withdraw money? To check a balance?

“When I started researching this topic, my hypothesis was that illiterate consumers would not be able to complete tasks on a mobile phone that included a textual interface, but I was proved wrong on two counts: the first is that illiterate consumers are adept at rote-learning the steps to complete a task *assuming they are sufficiently motivated*; the second is that in many instances illiterate consumers can benefit from *proximate literacy* — where instead of completing a task themselves, they turn to someone more literate than them for help with some or all of it. What they lose in privacy they gain in efficiency. In this context an illiterate mobile phone user who wants privacy will either go to a trusted friend, or to a sufficiently-trusted agent outside their neighborhood.

“It may surprise you to know that many of the benefits of mobile telephony don’t actually require personal ownership of a mobile phone – it can be acceptable to insert your SIM into someone else’s phone. Over the years I’ve learned that *ownership* is not the same as *use*, or at least not use in the way that we think of it. A price sensitive mobile phone owner will for example choose to use a phone kiosk where it is cheaper, or more socially acceptable. Don’t assume that because your customer owns a mobile phone that they will want to use it for outgoing communication, especially when there is a slightly more cost efficient channel available.

“There’s quite a lot of buzz in the US at the moment around *app stores* — with the number and diversity of applications currently being seen as a key offering for the various platforms. While the pace of innovation in this space is very promising, in many ways I consider them to be catching up with *the corner shop app and content stores* that can be found in pretty much any community in the emerging world – where all it takes is a laptop or netbook and a visit to an internet connected friend to be able to set-up in the business of offering content.

“These kiosks are interesting from a number of angles: they are content mediators for their customers and their communities, they are run by micro-entrepreneurs that have an acute understanding of their social and economic value to their clients, and they tend to have a reasonable technical competency should something go wrong. Informal kiosks and formal agent networks are typically the most flexible and locally adaptable aspect of the services offering, something that is both positive and negative.

“A key question for all our services is what motivates these agents in both their formal and informal product offerings?
I started this presentation with the figure of 5 billion cellular subscribers and ~1.2 billion mobile phones sold per year. Consider for a moment that the replacement cycle for these phones is 12 months to ‘a few years’ – some are lost, others are broken, many will sit in the back of drawers, and more still will be passed from hand to hand.

“Many of the people you are aiming to reach with your services are already on their 2nd, 3rd, 4th phone and with each new device there’s a small bump in consumer expectations and a small bump in literacy. We tend to think of what manufacturers refer to as ‘entry consumers’ as being homogeneous- when in fact they are as diverse and segmentable as their wealthier counterparts. They span every conceivable life stage from identity forming teens, want-to-impress entrepreneurs, social-explorers to pragmatists. Taking the time to understand them will increase the likelihood of them respecting you.”

Jan Chipchase Tech@State presentation

Akbank Genel Müdür Vekili Hakan Binbaşgil, Genel Müdür Yardımcısı Mine Könüman;
Visa Europe Bölge Genel Müdürü Berna Ülman, Türkiye Ülke Direktörü Nur Öztin Kurak adeta gövde gösterisi yaptılar.

Basın toplantısı öncesi görüşlerini aldığımız yöneticilerden aldığımız bilgiler de Akbank’ın bu konuya ağırlık verdiğini belli ediyordu. Visa için de bir önemli bir adım diyebiliriz, lakin operatörlerin olmadığı bir mobil dünya düşünemiyorlardı; ancak banka kuvvetli ise başka…

Operatörsüz mobil ödeme olur mu?
Mobil ödemede, öncelikli gereksinimler:
-Ödemelerin yapılacağı temassız terminaller: Visa ve Akbank’ta var.
-Ödeme sistemlerinde yenilikçi uygulamalara adaptasyonu yüksek tüketici: Akbank’ta var.
-Dağıtım kanalı: Akbank’ın 850′nin üzerine subesi var. Ve 2 milyon müşterisi ise şubelerinden içeri girmiyor; bu müşteriler hep çevirim içi.

Mobil operatörlerin de farklı avantajları var tabi.

Asıl soru: Tüketici neden kart ya da para yerine cep telefonu kullansın?
İşte sormaya çekinilen soru bu! Cevabı yok. Bu da zayıf alan.
Yapılan analizlerde kullanıcı geri bildirimleri inceleniyor; ümit verici değil.
Pilot uygulamalarda bazı yöneticilerin, kendilerine kullanması için verilen NFC telefonları iade ettiklerini de biliyoruz.

Güçlü olanın kazanacağı bir oyun. Ama düello değil, bir anda kazanılsın!

Denizbank’ın Visa PayWave’li Sea&Miles kartları,
Bankasya’nın Ingenico ile yaptığı Temassız kartlı Havaalanı Taksileri,
Turkcell’in önce Garanti, sonra Akbank ile gerçekleştirdiği NFC pilotları,
Avea’nın Garanti ile yürüttüğü SIM+ NFC antenli uygulama,
ve BKM’nin hazırladığı ulusal NFC uygulaması, Istanbul’ı 131 puan’la lider konumuna yerleştirdi.

Inovasyon denince, gözler Istanbul’da. Ama sosyal inovasyon denince gözler maalesef burada değil!

Amerikanın iki en büyük operatörü, AT&T ve Verizone, aralarına Deutsche Telecom‘un ABD iştiraki T-Mobile‘ı da alarak yeni bir girişim açıkladı: Cep Telefonlarından Mobil Temassız Ödeme.

Eko-sistemin ilk halkasında bir banka olmadığı gibi, Dünyanın en büyük ödeme sağlayıcıları Visa ve Mastercard da yok. Bir game-changer hareketi. Bankalar finansal varlıkları taşıyacakları için musluk üstlerine akacak ama kontrol edemeyecekler. Dahası, Visa/MC sistemde hiç olmayacak. Bakalım ne olacak?

Visa ve MC temassıza ağırlık verecektir (ABD için konuşuyorum) ancak temassız eski bir teknoloji ve pazardaki penetrasyonu hala çok düşük. ABD’de 325 milyon kredi kartı içinde sadece %8. Bu rakam diğer ülkelerde de aşağı yukarı aynı, bizde %13. Ama kullanım hacimleri yerlerde sürünüyor.

Artık yavaş yavaş kabul etmek gerekir ki, tüketiciler olarak temassız kartı sevmedik. Şehiriçi ulaşım için tamam işe yarıyor ama onun da GSMH’ye oranı ne ki? Başka da yer yok. Diğer mikro ödemelerimiz hala nakit, nakit yoksa kart!

Mobil temassıza gelince bu işler çalışır mı? Kesinlikle bir Game-Changer’a ihtiyaç var. AT&T ve Verizon game-changer olmak istiyor.

Ama onun da sektörün içinden çıkmayacağı kesin. Ne banka, ne operatör, ne de ödeme sağlayıcı!

Bugünün kart dünyasının kurucuları, American Express, kargo şirketinden dönüşmüş seyahat çeki şirketiydi; Diners Club, restoran sadakat ve ödeme sistemiydi. İkisinin de arkasında bir banka yoktu.

Hamiş: Dolaylı olarak banka sahibi yatırımcılar vardı.

Madem cihaz yok, ara çözümler var: Akbank, Visa ile giriştiği yatırımla, ‘operatör bağımsız’ köprü teknolojili Mobil Temassız Ödeme uygulamasını geliştirdi.

Proje, bünyesinde Mobil Operatör olmadığı için oldukça iddialı. Ama mobil operatörün olmadığı, mobil ödeme olmaz demek de değil. Lakin, geçen gün Twitter’da paylaştığımız bir makalede dediği gibi: Mobile Money- Are MNO’s Out of The Loop?

C-I.TV, Visa’nın Gold Sporsorluğunda, Dünya Temassız ve NFC Ödemeler Ligini kurdu.

Şu anda, Londra 112 puan ile başı çekiyor. Takipçileri, Brancknell (Ingiltere), Banalore (Hindistan) ve Nice (Fransa), sırasıyla 87,85 ve 84 puanla takipte.

Lige katılmak için şehrin NFC ve Temassız projerinde gelinen toplam rakamı sunmak yeterli. Projelerin amaçları ve kapsamlarını sunan ve 17 kritere ayrılmış bilgileri sağlamak gerekiyor. Yapılan projelerin çevreciliği ve sosyal etkisi de ayrıca puan kazandırıyor.

Istanbul’da, yarışmada birinciliğe aday. Şu ana kadar, kredi kartlarının ve şehir kartlarının bilgileri derlendiği kadarıyla yarışmaya sunuluyor.

Bugüne kadar geliştirilen yenilikçi servisleri ile şehrimizin zirveye oynayacağını öngörüyoruz.

Siz de henüz bilgilerinizi iletmediyseniz sarper.silaoglu [at] innovabank.com adresine gönderebilirsiniz.

PTT 2009 yılı yurtiçi transfer hacimleri:
Kullanıcı 1,4 milyon
İşlem sayısı: 9 milyon
Hacim: 37 milyar TL

Türkiye’de bankalılaşma oranı %50′nin üzerinde. Gelişmekte olan ekonomiler içinde iyi bir yerde, gelişmiş ekonomilerin içinde kötü bir yerdeyiz.
20 milyondan fazla çalışanın banka hesabı yok. Ama ekonomisi var. İşte bu ekonomi 100 milyar TL.

100 milyarlık hacmin transfer geliri, asgari %05′ten 500 milyon-TL yapar.

Bir sorunumuz var:
Mobil Para Transferlerinde, nakit paranın hesaba geçmesi gibi saha işi var. Burada PTT devreye girebiliyor: 3768 tane şubesi var. Bu rakam 2000′de 5600 idi. Bu kadar geniş ağ, iş yapılmadığı için kapatılıyor. Halbuki ihtiyaç var… Mobil Para servisleri ile PTT işletmelerinde kaldıraç etkisi neden yaratılmasın?!

Unutmadan PTT’de Western Union hacmini verelim:
Gelen Para 144 milyon, Gönderilen 319 milyon. Rakamlar ne kadar küçük ama komisyon tutarları 6.859.000-TL. Komisyon oranı %1,5. Yukarıda komisyon oranını Western Union’un üçte biri hesapladık.

Kim 500 milyon ister?