نشریۀ ایرانشناسی

روز نثر پارسی

noreply@blogger.com (Unknown) — Mon, 23 Oct 2023 01:37:00 +0000

یکم آبان، روز ملّی #نثر_پارسی فرخنده باد. «سپاس و آفرین خدای را که این جهان و آن جهان را آفرید و ما بندگان را اندر جهان پدیدار کرد و نیک‌اندیشان را و بدکرداران را پاداش و بادافراه برابر داشت.» از مقدمۀ #شاهنامۀ_ابومنصوری، کهن‌ترین یادگار نثر پارسی (۳۴۶ هجری) بقلم #ابومنصور_معمری.

نسحۀ خطی مقدمۀ قدیم شاهنامۀ ابومنصوری در ابتدای یک نسخه از شاهنامۀ فردوسی (سدۀ ۱۵ میلادی)

سالروز تأسیس انجمن ايرانشناسى

noreply@blogger.com (Unknown) — Wed, 27 Sep 2023 21:37:00 +0000

سالروز تأسیس «انجمن ايرانشناسى» بدست استاد #ابراهيم_پورداود فرخنده باد. این انجمن برای بررسی و تحقیق دربارۀ تاریخ، زبانها، ادبیات، آیینها، فرهنگ و تمدن ایران باستان در ۶ مهر ١٣۲۴ خورشیدی تشکیل شد. درود به روان پاک او و هرچه باشکوهتر باد نام و ياد او. #پورداود #نشریۀ_ایرانشناسی

استاد ابراهیم پورداود

اساسنامه و آیین‌نامۀ انجمن ایرانشناسی در بیست و یک ماده در آدینۀ ۶ مهر ۱۳۲۴ خورشیدی تصویب شد. آیین‌نامۀ داخلی این انجمن نیز در چهارده ماده در جلسۀ یکشنبه ۲۲ مهر ۱۳۲۴ بتصویب انجمن رسید.

تصویر روی جلد کتابچۀ اساسنامۀ انجمن ایرانشناسی

در میان اسناد و مدارک و کتاب‌هایی که از استاد پورداود و نشریّۀ ایرانشناسی دارم، این کتابچه را در کتابخانۀ خود نداشتم (از چاپ این اساسنامه در شماره‌های بعدی نشریۀ انجمن ایرانشناسی ذیل «آنچه تاکنون منتشر شده است» آگاهی داشتم)، تا اینکه خوشبختانه کتابخانۀ مرکزی دانشگاه تهران در زمان ریاست آقای دکتر رسول جعفریان، نسخۀ اسکن شدۀ آنرا در کانال تلگرام کتابخانه در دسترس علاقه‌مندان قرار داد. برای آگاهی بیشتر به آن کانال مراجعه فرمایید.

https://twitter.com/iranologyscty/status/1707147511671017476

به یاد بدیع‌الزمان فروزانفر

noreply@blogger.com (Unknown) — Sat, 06 May 2023 06:30:00 +0000

به یاد #بدیع‌الزمان_فروزانفر (Forūzānfar, B) پژوهشگر برجستۀ زبان و ادبیات فارسی، مصحّح متون، ادیب نامدار معاصر ایران و استاد ممتاز دانشگاه تهران که در ۱۶ اردیبهشت ۱۳۴۹ ازین جهان درگذشت. او یکی از مولوی‌پژوهان بزرگ امروزی بود و در این زمینه آثار ارجمندی به یادگار گذاشت. روانش شاد.

استاد بدیع‌الزمان فروزانفر

تصویر روی جلد کتاب شرح مثنوی شریف

* آنچه نام فروزانفر را بر تارک تحقیقات ادبی و عرفانی نشاند، شیفتگی او به نبوغ ادبی شگرف مولوی جلال‌الدین محمد بلخی، و تلاش ۴۰ سالهٔ او در کار تحقیق پیرامون آثار و اندیشهٔ مولوی بود. رساله در احوال مولانا (۱۳۰۵ ش) طلیعه‌ای از مطالعات فروزانفر دربارهٔ مولوی بود که طی چهل سال با تألیف کتاب‌های مآخذ قصص و تمثیلات مثنوی، احادیث مثنوی، تصحیح دیوان کبیر (کلیات شمس) و شرح مثنوی شریف ادامه یافت. همچنین رساله در شرح احوال عطار، تصحیح معارف بهاء ولد، معارف برهان‌الدین محقق و ترجمهٔ رسالهٔ قشیریه را گام‌های جنبیِ او در راه شناخت افراد و آثار مؤثر بر تکوین شخصیت و آثار مولوی دانسته‌اند. فروزانفر در جستجوی یک مبنای علمی برای شرح مثنوی، تصحیح انتقادیِ آثار خود مولوی و آنچه را در میان منابع الهام او شامل معارف بهاء ولد، معارف برهان‌الدین محقق و مقالات شمس تبریزی می‌شد در این زمینه بر هر کار دیگر مقدم شمرد. کتاب فیه مافیه را که مجموعهٔ گفتارهای مولوی در مجالس خاص بود تصحیح کرد و با تعلیقات جامع و بایسته نشر نمود. معارف برهان محقق را ــ هرچند ظاهراً برمبنای یک نسخهٔ خطی ناقص ــ با تعلیقات محققانه و با مقدمه و فهرست‌های دقیق طبع نمود، معارف بهاء ولد را، که خود مولوی فواید والدش می‌خواند، در دو جزء جداگانه با تحقیقات عالمانه منتشر ساخت. مقالات شمس را هم ظاهراً از روی چند نسخهٔ عکسی که در اختیار داشت مقابله کرد، اما مجال طبع و تصحیح نهائی آن را نیافت.

* (از ویکیپدیای فارسی)

See Also / بیشتر بخوانید

برای آگاهی بیشتر دربارۀ زندگی و آثار و احوال استاد بدیع‌الزمان فروزانفر به مدخل FORŪZĀNFAR, Badīʿ-al-Zamān در دانشنامۀ ایرانیکا به قلم شادروان استاد دکتر عبدالحسین زرینکوب مراجعه فرمایید:

The Encyclopædia Iranica, Abd-al-Hosayn Zarrinkub:

https://www.iranicaonline.org/articles/foruzanfar#prettyPhoto

FORŪZĀNFAR, Badīʿ-al-Zamān

FORŪZĀNFAR, Badīʿ-al-Zamān (بدیع‌الزمان فروزانفر)(b. ca. 1903, Bošrūya, a district of Ferdows [q.v.], Khorasan, d. 1349 Š./1970 Tehran; Figure 1) Persian literary scholar and critic, professor at the University of Tehran, member of the Persian Academy.

Badīʿ-al-Zamān is the honorary title granted to him in 1920 by Qawām-al-Salṭana, who was then the governor of Khorasan. Forūzānfar’s former title was Shaikh ʿAbd-al-Jalīl and his pen name Żīāʾ. His given name was Moḥammad-Ḥasan. Born into a family of clerics, he was the son of Āqā Shaikh ʿAlī Aḥmadī Bošrūya. Forū zānfar’s childhood and youth were spent studying the Koran and Arabic. At sixteen he left for Mašhad to study Persian and Arabic literature and Islamic law (feqh) under Adīb Nīšābūrī (q.v.) and other scholars. He moved permanently to Tehran in 1922 and spent a few more years completing his education at Sepahsālār madrasa, where he chose the surname Forūzānfar while keeping the title Badīʿ-al-Zamān...

صفحۀ استاد فروزانفر در ویکی پدیای فارسی

https://twitter.com/iranologyscty/status/1654734530253578240

پیکرۀ شاپور اول در غار شاپور

noreply@blogger.com (Unknown) — Fri, 05 May 2023 19:50:00 +0000

پیکرۀ شاپور اول، شاهنشاه #ساسانی (۲۳۹ تا ۲۷۰ م.) در غار شاپور، بیشاپور، فارس. این پیکرۀ بزرگ و بسیار ارزشمند (با حدود ارتفاع ۷ و پهنای شانه‌های ۲ متر) که بیش از هزار سال به خاک افتاده بود در سال ۱۳۳۶ خورشیدی به کوشش نیروهای ارتش ایران دوباره پابرجا گردید. #هنر_ساسانی #آثار_ملی

پیکرۀ شاپور اول، شاهنشاه ساسانی در غار شاپور، بیشاپور، فارس

See Also / بیشتر بخوانید

برای آگاهی بیشتر دربارۀ شاپور اول شاهنشاه ساسانی و این پیکرۀ بزرگ از او در غار شاپور به دو مدخل زیر در دانشنامۀ ایرانیکا مراجعه فرمایید:

The Encyclopædia Iranica, Shapur Shahbazi:

https://www.iranicaonline.org/articles/shapur-i

ŠĀPUR I, second Sasanian king of kings (r. 239-70) and author of several rock-reliefs and the trilingual inscription on the walls of the so-called Kaʿba-ye Zardošt [ŠKZ]...

The Cave of Shapur. Head, Hair, and Body of the Great Statue of Shapur I (Photo, G. Reza Garosi)

The Encyclopædia Iranica, G. R. GAROSI:

https://iranicaonline.org/articles/shapur-I-ii-great-statue-old#prettyPhoto

The Great Statue
The great statue of Shapur (Šāpūr) I stands in the so-called cave of Shapur, a huge limestone cave in southern Iran (Figure 1), about 6 km from the ancient city of Bišāpur. The cave of Shapur contains two different sectors. Sector A encompasses the entrance area of the cave and has five wide man-made terraces. The statue of Shapur I, situated circa 35 meters from the cave’s entrance, stands on the fourth terrace of the sector A. Sector B is a huge hall with several corridors...

صفحۀ شاپور اول در ویکیپدیای فارسی
صفحۀ غار شاپور در ویکیپدیای فارسی

https://twitter.com/iranologyscty/status/1654564746991902723

مرد بالدار پاسارگاد

noreply@blogger.com (Unknown) — Wed, 03 May 2023 20:08:00 +0000

نمایی از سنگ‌نگارۀ مرد بالدار در دشت مرغاب، پاسارگاد، فارس. این حجاری نفیس را می‌توان قدیمی‌ترین نقش #هخامنشی دانست. گویا تا پیش از ۱۸۸۵ م. کتیبه‌ای چهار سطری به خط میخی با جملهٔ «منم #کورش شاه هخامنشی» بالای سر نقش بوده که بعدها شکسته و مفقود گردیده و جای شکستگی آن نیز هویداست.

سنگ‌نگارۀ مرد بالدار در دشت مرغاب، پاسارگاد، فارس

عکس توییت از Getty Images

See Also / بیشتر بخوانید

برای آگاهی بیشتر در پیرامون این سنگ‌نگاره، به کتاب «پاسارگاد، قدیمترین پایتخت کشور شاهنشاهی ایران» به قلم: شادروان دکتر علی سامی، چاپ دوم ۱۳۳۸ خورشیدی، از صفحۀ ۷۳ تا ۸۰ مراجعه کنید.

Winged genius relief (Pasargadae)

همچنین برای دیدن تصاویر بیشتر به صفحۀ Winged genius relief (Pasargadae) در Wikimedia Commons مراجعه فرمایید.

https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Winged_genius_relief_(Pasargadae)

صفحۀ شادروان دکتر علی سامی در ویکیپدیای فارسی

https://twitter.com/iranologyscty/status/1653854110423085062

به یاد ذبیح‌الله صفا

noreply@blogger.com (Unknown) — Sat, 29 Apr 2023 06:43:00 +0000

به یاد ذبیح‌الله صفا (Zabihollah Safa) پژوهشگر برجسته، مصحّح متون، ادیب نامدار معاصر ایران و استاد ممتاز دانشگاه تهران که در ۹ اردیبهشت ۱۳۷۸ از این جهان درگذشت. از او آثار ارجمندی همچون «تاریخ ادبیّات در ایران» و ده‌ها #کتاب دیگر به یادگار مانده است. روانش شاد باد. #ذبیح‌الله_صفا

تصویر استاد دکتر ذبیح‌الله صفا در لوبک آلمان
سال ۱۹۹۶ میلادی

دکتر ذبیح الله صفا

به سال ۱۲۹۰ خورشیدی در شهمیرزاد سمنان کودکی زاده شد که سال‌های پسین، کسی بود که بر تارک دانشگاه تهران، چون ماه تابان درخشید. سال ۱۳۰۴ رهسپار تهران شد، آموخت و آموخت، تا آن‌گاه که در ۱۳۲۲ «حماسه‌سرایی در ایران» را دانشنامۀ دکتری خود کرد. نوشتارهای ادبی، تاریخی و فلسفی او از ۱۳۱۲ خورشیدی در چندین مجله به‌چاپ رسید. در ۱۳۲۲ در دانشکدۀ ادبیات، تاریخ ادبیات ایران را آموزش داد. از ۱۳۲۰، نخست، معاون، آنگاه کفیل دانشسراهای مقدماتی، رئیس اداره‌ تعلیمات عالیه و تعلیمات متوسطه وزارت فرهنگ و عضویت یونسکو را به‌عهده داشت.

تصویر روی جلد کتاب گنجینۀ سخن جلد اول

دکتر ذبیح الله صفا دومین رئیس سازمان انتشارات دانشگاه تهران بود. مقاله‌های وی درنشریه‌های مهر، ایران امروز، تعلیم و تربیت، جلوه، سخن، پشوتن، یغما، دانش، فرهنگ، مربی، تمدن، ارتش و... به‌چاپ می‌رسید. نیز او چهارسال «شباهنگ» را منتشر کرد.

گفتنی است که در سال ۱۳۲۰ دکتر خانلری بر آن بود تا مجلۀ سخن را منتشر کند، اما به‌انگیزه سن کمش، پروانۀ مدیر مسؤولی به‌نام ذبیح الله صفا صادر شد که یک سال بعد، خود خانلری مدیری و سردبیری مجلۀ سخن را به‌دست گرفت.

دکتر ذبیح الله صفا از استادان نام‌آور و بنام دانشگاه تهران، پژوهش‌هایی ماندگار را در زمینۀ ادبیات کهن پارسی انجام داد که شهره‌ترین آثارش کتابهای «تاریخ ادبیات ایران در ۸ جلد»، «حماسه‌سرایی در ایران»، «تاریخ علوم عقلی در تمدن اسلامی تا قرن پنجم هجری»، «مزداپرستی در ایران قدیم (نوشتۀ آرتور کریستن سن با ترجمۀ دکتر صفا)»، «گنجینۀ سخن: پارسی‌نویسان بزرگ و منتخب آثار آنان در ۶ جلد»، «گنج سخن: شاعران پارسی‌گوی و منتخب آثار آنان (از رودکی تا بهار) در سه جلد» نام دارند. او همچنین «دیوان عبدالواسع جبلی» و «دیوان سیف‌الدین فرغانی» را تصحیح و «مرگ سقراط» و «مادر دیوانه» را ترجمه کرده است.

فهرست کامل آثار ایشان ازجمله کتابها و مقالات و یادداشتها را در کتاب ارج نامۀ دکتر ذبیح الله صفا، به کوشش: سید علی آل داود، انتشارات میراث مکتوب، تهران: ۱۳۹۰- ۶۲۲ ص/ قطع وزیری، شابک: 1-006-203-600-978 مطالعه بفرمایید.

تصویر روی جلد کتاب ارج نامۀ ذبیح الله صفا

از پیشگفتار کتاب: ارج نامۀ شادروان دکتر ذبیح الله صفا بر مبنای کنکاش در آثار و منابع چاپی و احیاناً خطی بازمانده از ایشان و نیز اسناد موجود در سازمان اسناد ملی ایران تهیه و تکمیل شده است. این ارج نامه شامل 6 بخش و دو پیوست است: بخش اول حاوی گزارش زندگی و وصف آثار متعدد دکتر صفاست، در تدوین قسمت مربوط به مقالات دکتر صفا مأخذ اصلی ما، دورۀ 6 جلدی فهرست مقالات فارسی استاد ایرج افشار بوده است. بخش دوم یادها و خاطرات مشتمل بر 5 نوشته که همگی به قلم همکاران و دوستان و شاگردان دکتر صفاست. بخش چهارم: شیوۀ تصحیح و ویرایش متون و بخش پنجم - که مفصل ترین و مهمترین بخش کتاب است - مشتمل بر مقالات متعدد در نقد و بررسی آثار دکتر صفاست. آخرین بخش، حاوی دو مقاله اهدایی است، کتاب دو پیوست هم دارد، پیوست اول تاریخ زبانهای ایرانی و پیوست دوم تاریخ جشنهای ایران، این دو پیوست متضمن سخنرانی های دکتر صفا در رادیو ایران در سالهای نخست تأسیس آن است که به زبان ساده و روشن ادا شده است.

پیوند این کتاب در سایت گودریدز

https://www.goodreads.com/book/show/44786401

دکتر ذبیح الله صفا در سال نخستین پدیداری رادیو، تاریخ زبان‌های ایرانی و تاریخ جشن‌های ایرانی را چندی باز گفت. دکتر ذبیح الله صفا در سال‌های پسین زندگی در شهر لوبک آلمان می‌زیست. وی در سال ۱۳۷۸ در لوبک آلمان درگذشت.

منبع:

صفحۀ دکتر ذبیح الله صفا در سایت گودریدز

تاریخچه مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران

صفحۀ دکتر ذبیح الله صفا در ویکی پدیا

https://twitter.com/iranologyscty/status/1652056970604544008

آرامگاه استاد ابراهیم پورداود

noreply@blogger.com (Unknown) — Wed, 26 Apr 2023 13:36:00 +0000

نمایی از آرامگاه استاد ابراهیم پورداود در #رشت، سبزه میدان، کوچۀ آفخرا که به عنوان یکی از آثار ملّی ایران به ثبت رسیده است. او نخستین مترجم فارسی #اوستا، استاد فرهنگ ایران باستان و زبان اوستایی در دانشگاه تهران بود. درود به روان پاک او و هرچه باشکوه‌تر باد نام و ياد او. #پورداود

آرامگاه استاد پورداود در رشت، سبزه میدان، کوچۀ آفخرا

See Also / بیشتر بخوانید

برای آگاهی بیشتر دربارۀ زندگی و آثار ابراهیم پورداود به مدخل PURDĀWUD, EBRĀHIM در دانشنامۀ ایرانیکا به قلم خانم دکتر ژاله آموزگار مراجعه فرمایید:

The Encyclopædia Iranica, Āmūzgār, Žāla:

https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-iranica-online/purdawud-ebrahim-COM_365180

PURDĀWUD, EBRĀHIM
distinguished professor of ancient Iranian culture and languages at the University of Tehran.
PURDĀWUD, EBRĀHIM (Ebrahim Poure Davoud; b. Rašt, b. 4 or 5 March 1886; d. Tehran, 17 November 1968; Figure 1), Iranologist, philologist, academician, poet, writer, and translator, professor of ancient Iranian culture and languages...

https://twitter.com/iranologyscty/status/1651218785561354241
https://twitter.com/iranologyscty/status/1555303670643843072

به یاد حسینعلی ممتحن

noreply@blogger.com (Unknown) — Wed, 26 Apr 2023 06:29:00 +0000

به یاد حسینعلی ممتحن (Momtahen, H)، پژوهشگر برجسته و استاد تاریخ ایران که در ۶ اردیبهشت ۱۳۸۱ از این جهان درگذشت. از ایشان کتابهایی همچون «نهضت شعوبیه»، «کلیات تاریخ عمومی در ۲ جلد»، «نهضت قرمطیان» و «راز بقای تمدن و فرهنگ ایران» به یادگار مانده است. روانش شاد. #حسینعلی_ممتحن

دکتر حسینعلی ممتحن ۱۳۸۱-۱۲۹۸ خورشیدی

راز بقای تمدن و فرهنگ ایران: چند مقاله تاریخی، تهران، انتشارات دانشگاه ملی ایران، ۱۳۵۵، ۳۸۸ صفحه.

این کتاب شامل ۱۰ مقاله تحقیقی دارای موضوعاتی نظیر نظامیه بغداد، بیت الحکمه بغداد، شعوبیه و جز آن است.

تصویر روی جلد کتاب راز بقای تمدن و فرهنگ ایران

See Also / بیشتر بخوانید

برای آگاهی بیشتر دربارۀ زندگی و آثار شادروان دکتر حسینعلی ممتحن به صفحۀ زیر مراجعه فرمایید:

https://iranologysociety.blogspot.com/2021/04/momtahen-hosseinali.html

https://twitter.com/iranologyscty/status/1651111211587588097
https://twitter.com/iranologyscty/status/1386422785895845888

جام طلای کلاردشت

noreply@blogger.com (Unknown) — Sun, 23 Apr 2023 20:53:00 +0000

جام طلای کلاردشت (Kelardasht) ساخته شده در ۱۰۰۰ تا ۶۰۰ پیش از میلاد با نقش برجستۀ سه شیر که سر آنها بصورت جداگانه کار شده و بر روی بدنۀ جام پرچ شده است. این جام به سال ۱۳۱۳ در کلاردشتِ #مازندران پیدا شده و اکنون در موزه ملّی #ایران نگهداری می‌شود. (تصویر تمبر یادبود #جام_کلاردشت)

تصویر جام طلای کلاردشت در موزه ملّی ایران

See Also / بیشتر بخوانید

برای آگاهی بیشتر به صفحۀ جام زرین کلاردشت در تارنمای موزۀ ملّی ایران مراجعه فرمایید:

https://irannationalmuseum.ir/en/kelar-dasht-golden-cup/

Masterpieces of Persian Art in the National Museum of Iran
Kelar Dasht Golden Cup
The lion makes repeated appearances in Iranian prehistoric and historic artworks. Here is a nice example from Kelar Dasht, Mazandaran. It is a golden cup, dating to the Late 2nd millennium B.C. (Height 10 cm, Upper diameter 16 cm). It is a straight-sided gold bowl showing prowling lions with their head in the round projecting from the bowl. This golden cup was discovered in 1930s in an Iron Age grave along with other golden objects such as a dagger in Kelar Dasht. It was transferred to Iran Bastan Museum in 1944 and later was displayed in international exhibitions held in Europe.

تمبر یادبود جام کلاردشت

بعدالتحریر: آقای مهندس سام گیوراد محبت فرمودند توضیحی بر توییت «جام طلای کلاردشت» نوشته اند که در ادامه ملاحظه میفرمایید:

https://twitter.com/SaamGivrad/status/1650698832538226688

جام زرین #کلاردشت با نقوشی ظریف از چلیپا یا گردونه‌ی خورشید، در حین ساخت کاخ رضاشاهی اجابیت در روستایی به همین نام و به شکلی اتفاقی توسط کارگری از اهالی رودبارک به نام ابوالفتح بوذری، از دل خاک بیرون کشیده شد.

نمایی از کاخ بسیار زیبای رضاشاهی اجابیت در کلاردشت مازندران

https://twitter.com/iranologyscty/status/1650241469641523200

جشن اردیبهشتگان

noreply@blogger.com (Unknown) — Sat, 22 Apr 2023 07:13:00 +0000

بر افکند ای صنم ابر بهشتی / زمین را خلعت اردیبهشتی؛ دقیقی، سدۀ چهارم. #جشن_اردیبهشتگان فرخنده باد. اردی‌بهشت در #اوستا یعنی «بهترین راستی»؛ این فرشته (=امشاسپند، Amešāspand) نمایندۀ صفت راستی و پاکیِ اهورامزدا و نگهبان همۀ آتش‌های روی زمین است. (تصویر آتش مقدّس در آتشکدۀ یزد)

تصویر آتش مقدّس در آتشکدۀ یزد

بگفتۀ کتاب #بُندهش، گل مرزنگوش مخصوص به امشاسپند اردیبهشت است.

https://twitter.com/iranologyscty/status/1649672735704899585

بزرگداشت سعدی

noreply@blogger.com (Unknown) — Thu, 20 Apr 2023 23:02:00 +0000

یکم اردیبهشت ماه، روز بزرگداشت سعدی شیرازی (Saʿdi Shirazi)، شاعر و نویسندۀ بزرگ ادبیات فارسی (از سدۀ هفتم هجری) فرخنده باد. #سعدی

تمبر یادبود سعدی

See Also / بیشتر بخوانید

برای آگاهی بیشتر دربارۀ زندگی و آثار سعدی شیرازی به مدخل SAʿDI در دانشنامۀ ایرانیکا به قلم Paul Losensky مراجعه فرمایید:

The Encyclopædia Iranica, Paul Losensky:

https://iranicaonline.org/articles/sadi-sirazi

SAʿDI, Abu Moḥammad Mošarref-al-Din Moṣleḥ b. ʿAbd-Allāh b. Mošarref Širāzi, Persian poet and prose writer (b. Shiraz, ca. 1210; d. Shiraz, d. 1291 or 1292), widely recognized as one of the greatest masters of the classical literary tradition. The present article examines the sources for his biography, including his major works; for the articles on these in detail, see the links given below...

صفحۀ سعدی در ویکیپدیای فارسی

https://twitter.com/iranologyscty/status/1649186782884376581

آتشکدۀ جره

noreply@blogger.com (Unknown) — Tue, 18 Apr 2023 04:34:00 +0000

نمایی از آتشکدۀ بزرگ جره (Jereh) در روستای بالاده، کازرون، فارس؛ بگفتۀ تاریخ طبری این آتشکده (چهارطاقی) یکی از پنج آتشکده‌ایست که مهرنَرسه وزیر بزرگ شاهنشاهی #ساسانی (به پهلوی: wuzurg framādār) در ناحیۀ دشت بارین و جره (=گره) ساخته است. #هنر_ساسانی #آتشکده_گره (عکس از الهام اسدی)

آتشکدۀ بزرگ جره (Jereh) در روستای بالاده، کازرون، فارس

https://twitter.com/iranologyscty/status/1648364485176967170

وصف خسرو انوشیروان در مُجمَل التواریخ والقصص

noreply@blogger.com (Unknown) — Thu, 02 Jun 2022 12:14:00 +0000

وصف خسرو (اول) انوشیروان، شاهنشاه ساسانی در کتاب «مُجمَل التواریخ والقصص» نسخۀ خطی کتابخانۀ دانشگاه هایدلبرگ:

وصف خسرو (اول) انوشیروان، شاهنشاه ساسانی در کتاب «مُجمَل التواریخ والقصص»

کسری نوشروان پسر قباد بود، پادشاهی با عدل و پارسیان او را نوشین روان خوانند و مادرش دختر دهقانی بود از حدّ اصفهان، و اهواز نیز گویند و او را به لقب فدشخوارگرشاه گفتندی به روزگار پدرش، زیراکه او پادشاه طبرستان بود، و «فدشخوار» نام کوه و دشت باشد و «گر» نام پشته‌ها. پیراهن او سپید بود به رنگها آمیخته و وَشْی کرده و شلوار آسمان رنگ، بر تخت نشسته و بر شمشیر فرا خمیده. (ویرایش از سیف‌الدین نجم‌آبادی) #خسرو_اول #پدشخوارگر #مجمل_التواریخ_والقصص

شهرهای اصلی پدشخوارگر در عصر ساسانی

این نسخۀ دستنویس از کتاب «مُجمَل التواریخ والقصص» در کتابخانۀ دانشگاه هایدلبرگ آلمان نگهداری می‌شود و در تارنمای آن کتابخانه قابل مشاهده و دریافت است:

Universitätsbibliothek Heidelberg, Cod. Heid. Orient. 118

Moğmal-ot-Tavārīḫ vaʾl-Qaṣaṣ

Persien, ca. 1475

The order of the folios is incorrect. Correct is: fol. 1r-172v, 196r/v, 173r-187v, 212r/v, 198r/v, 199r-211v, 188r-195r, 213r-251v, 253r/v, 252r/v, 254r-270v, 197r/v, 271r-291v.

https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/codheidorient118

کتاب «مُجمَل التواریخ والقصص» در زبان فارسی ظاهراً در چهار نوبت به چاپ رسیده است. اولی توسط شادروان علامه محمد قزوینی (با مقدمه بر چاپ عکسی)، دومی به کوشش شادروان ملک الشعرای بهار (تصحیح) در انتشارات کلاله خاور ۱۳۱۷ خورشیدی، سومی به کوشش شادروان سیف‌الدین نجم‌آبادی و زیگفرید وبر (تصحیح) در ۱۳۷۸ خورشیدی و چهارمی با تصحیح و تحقیق اکبر نحوی توسط بنیاد موقوفات افشار ۱۳۹۹ خورشیدی در دسترس علاقه‌مندان است.

See More / بیشتر بخوانید:

وشی [ وَش ْی ْ ] در لغت به معنی نگارین کردن جامه و آراستن و نیکو نمودن آن، نگار کردن بر جامه است.

پَتَشخوارگَر یا فدشوارگر یا بدشخوارگر نام تاریخی ناحیه‌ای در ایران پیش از اسلام بوده‌است. به نقل از دانشنامه ایرانیکا پتشخوارگر نام قدیمی کوه های طبرستان بوده است. محدودهٔ این سرزمین و نام آن در دوره‌های گوناگون متغیر بوده‌است. یوزف مارکوارت طبرستان را همان پتشخوارگر میداند و ابن فقیه همدانی پتشخوارگر را بخشی از طبرستان و از شهرهای رویان میداند. طبق نظر ابن فقیه همدانی رویان از کوره‌های طبرستان است و از شهرهای رویان: چالوس، لارز، شرز و بذشوارجر است. ابن اسفندیار گزارش کرده‌است که این سرزمین پیش از عصر ساسانی، شامل آذربایجان، طبرستان، گیل، دیلم، ری، دامغان و گرگان بود و گشنسب شاهان بر آن حکومت می‌کردند. در دوران ساسانیان کوهستان البرز را به این نام می‌خواندند و نام سوادکوه، در جنوب طبرستان، از این کلمه دگرگونی یافته‌است. به گفته حمزه اصفهانی مورخ قرن سوم به شاهان طبرستان «بدشخوارگرشاه» می گفتند. اسپهبدان دودمان گاوباریان و همچنین مازیار از لقب «پتشخوارگرشاه» برای خود استفاده می‌کردند. (ویکیپدیای فارسی)

«مُجمَل التواریخ والقصص» در دانشنامۀ ایرانیکا، برای آگاهی بیشتر دربارۀ کتاب و نسخه‌های خطی و موضوعات مندرج در آن به صفحۀ این کتاب در آن دانشنامه مراجعه فرمایید:

The Encyclopædia Iranica, Siegfried Weber and Dagmar Riedel:

https://iranicaonline.org/articles/mojmal-al-tawarik

MOJMAL AL-TAWĀRIḴ WA’L-QEṢAṢ, an anonymous chronicle from the 12th century in the Persian tradition of literary historiography.

The work concentrates on the Persian rulers before the advent of Islam, the Muslim conquests, and events related to Hamadān, indicating that the work probably originated there. The text includes elaborate lists of rulers and fictional narratives. The extant manuscripts are illustrated with maps and images, suggesting that the work was perhaps primarily written for the instruction of a member of the Saljuq nobility...

https://twitter.com/iranologyscty/status/1532252140994969600
https://twitter.com/iranologyscty/status/1532252853993193472

ماه فروردین روز خرداد

noreply@blogger.com (Unknown) — Fri, 25 Mar 2022 21:32:00 +0000

ماه فروردین و روز خرداد (ششم فروردین) را #نوروز بزرگ و #خردادسال نام نهاده‌اند. بسیاری از رویدادهای مهم اساطیری ایران، همچون زادروز اشو #زرتشت و رفتن #کیخسرو سیاوشان به بالاترین مرتبۀ بهشت (=گرودمان) به این روز نسبت داده شده است. #نوروزبزرگ بر همۀ ایرانیان به شادی و فرخنده باد.

تصویری نمادین از اشو زرتشت

Celebrate the NewYear with Kai Khusrau shown here in Firdawsi’s Shahnama. Kazvin, Iran, c.1590-1595 (Add. 27257, f.181)

https://imagesonline.bl.uk/asset/17113/

https://twitter.com/BLAsia_Africa/status/1505544690585649155

نگارۀ جشن نوروز و کیخسرو از شاهنامۀ فردوسی

که کار تو آن سال بهتر بود / در آن سال احوال خوشتر بود (روایت کامه بهره) #خردادسال #نوروزبزرگ #زرتشت #شاهنامه_فردوسی

در کتاب «روایات داراب هرمزدیار» جلد نخست، به نقل از «روایت کامه بهره»، یادداشتی دربارۀ «ماه فروردین روز خرداد» آمده است. متن با این جمله آغاز می شود: پرسید اشو زرتشت از اورمزد که چرا مردمان ماه فرواردین روز خورداد... و در پایان، متنی منظوم دربارۀ اینروز آمده است.

در پنجه و شش ایا پاک دین / چو در سال آید مه فروردین

در آن ماه آید چو خوردادروز / درون بایدت یشتن ای دلفروز

هر آنچه به دست آوری از برون / بیاور بنه جمله پیش درون

ز هر میوه و هر حبوبی که هست / بیاور هر آن چیز کاید به دست

چه جمع آید آنها به یشتن نکو / خداوند خود را بسی شکر گو

که کار تو آن سال بهتر بود / در آن سال احوال خوشتر بود

ز کسب تو دخلت همان بیشتر / شفا یابی ای مرد اهل هنر

که پیداست در دین ایا هوشمند / که این روز روزی بمردم دهند

بیایند زین یشته چون می یزند / شفاعت ز خورداد امشاسفند

در آنسال روزی بود بیشتر / روان ورا فتح و شادی و فر

بخوانند خشنومن از روی داد / که میداندش موبد پاک زاد

متن کامل این یادداشت را درصفحۀ ۵۲۲ تا ۵۲۴ از جلد نخست کتاب «روایات داراب هرمزدیار»، تصحیح شمس العلماء جیوانجی جمشیدجی مدی، چاپ 1922 میلادی مطالعه بفرمایید.

* ماه فروردین روز خرداد māh ī frawardīn rōz ī hordād کتاب کوچکی است که به زبان پهلوی ساسانی (پارسی میانه) نوشته شده‌است. از آن‌جا که تنها چهره تاریخی نام‌برده‌شده در این کتاب، خسرو پرویز (خسرو دوم ساسانی) است، زمان کتابت این اثر را در دوران پادشاهی خسرو پرویز دانسته‌اند. این اثر در واقع نوعی روزشمار است دربارهٔ خجستگی روز ششم فروردین (که در ایران باستان خردادروز نامیده می‌شد) و در آن رویدادهای اساطیری برجسته‌ای که از آغاز آفرینش تا پایان جهان در این روز روی داده یا روی خواهد داد نگاشته‌شده‌است. تا بند ۲۷ این رویدادها مربوط به دوران شاهان پیشدادی و کیانی است و سپس در بند ۲۷ از خسرو پرویز ساسانی یاد شده و پس از این بند به پیشگویی رویدادها در آینده می‌پردازد. همانطور که اشاره شد، متن احتمالا در زمان خسرو پرویز ساسانی نگاشته شده و بعدها دستکاری شده است. متن پهلوی آن از نسخه های TD, TA, JJ, MK جمع آوری و در کتاب «مجموعه متون پهلوی» ویرایش جاماسپ آسانا (1897) صص. ۱۰۸-۱۰۲ به چاپ رسیده است. برگردان پارسی آن توسط کیا ۱۳۳۵، م.ت. بهار ۱۳۴۷ و عریان ۱۳۷۱ به چاپ رسیده است.

* (متن از ویکیپدیای فارسی و فرتاک)

برای آگاهی بیشتر دربارۀ متن رسالۀ ماه فروردین روز خرداد به زبان پهلوی و ترجمۀ فارسی و توضیحات مربوط به آن، به دو منبع زیر مراجعه فرمایید:

کتاب دوازده متن باستانی

۱- کتاب دوازده متن باستانی، نوشتۀ دکتر بیژن غیبی، انتشارات بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار و سخن، چاپ اول ۱۳۹۶، گالینگور با قطع رحلی، ۳۹۰ صفحه، به شماره شابک 9786005942590

در این کتاب، متنهای پهلوی زیر مورد بررسی عالمانۀ آقای دکتر غیبی با تعلیقات و حواشی سودمندی قرارگرفته اند:

گزارش شطرنج، داستان یوشت فریان، ماه فروردین روز خرداد، یادگار زریران، آمدن شاه بهرام ورجاوند، سور سخن، خویشکاری ریدکان و اندرز به کودکان، فرخ نامه، تخمه شماری زرتشت، چیم درون، چیم کشتی، آفرین پیغامبر زرتشت.

۲- کانال تلگرامی آموزش خط و زبان پهلوی (فرتاک) که توسط اساتید و متخصصان این زبان نوشته میشود.

لینک متن ماه فروردین روز خرداد با توضیحات کامل و حواشی و بازخوانی صوتی در این کانال از این قرار است:

https://t.me/Frataak/1066

https://twitter.com/iranologyscty/status/1507448573058813956

https://twitter.com/iranologyscty/status/1507656315774160899

جشن نوروز

noreply@blogger.com (Unknown) — Sun, 20 Mar 2022 19:30:00 +0000

جشن نوروز بر شما همراهان گرامی فرخنده باد. #نوروز

همه ساله بخت تو پیروز باد / همه روزگار تو نوروز باد (#فردوسی)

نگارۀ جشن نوروز از شاهنامۀ طهماسبی، مجموعۀ خلیلی

برای آگاهی بیشتر دربارۀ این نسخه از شاهنامه و این نگاره به صفحات زیر مراجعه فرمایید:

Celebrating Nauruz with The Shahnama of Shah Tahmasp

https://www.metmuseum.org/blogs/now-at-the-met/2015/celebrating-nauruz

The musician Barbad conceals himself in a tree
MSS 1030, folio 731
Tabriz, Iran
https://www.khalilicollections.org/collections/islamic-art/khalili-collection-islamic-art-mss-1030-folio-731/

https://twitter.com/iranologyscty/status/1505627842582827008

به یاد سیدحسن تقی‌زاده

noreply@blogger.com (Unknown) — Fri, 28 Jan 2022 10:00:00 +0000

به یاد سیدحسن تقی‌زاده رجل بزرگ سیاست، فرهنگ و ادب ایران که در ٨ بهمن‌ ۱۳۴۸ ازین جهان درگذشت. به نوشتۀ دکتر مهدی محقق، «مرحوم تقی‌زاده، آدمی را به یاد شخصیتهائی مانند خواجه رشیدالدین فضل‌الله همدانی یا خواجه عطاملک جوینی می‌اندازد که علم و دین و سیاست را در خود یکتا ساخته بودند».

شادروان سیدحسن تقی زاده

مقالۀ آقای دکتر مهدی محقق با عنوان «آشنایی با تقی‌زاده» در مجلۀ ایران نامه، بهار و تابستان ۱۳۸۲، شماره ۸۱ و ۸۲ به چاپ رسیده است. #سیدحسن_تقی‌زاده #مهدی_محقق #ایران_نامه

این مقاله را در سایت نورمگز و از این آدرس دریافت نمایید:

http://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/354162

See Also / بیشتر بخوانید

https://iranologysociety.blogspot.com/2019/01/taqizadeh.html

https://iranologysociety.blogspot.com/2017/01/taqizadeh.html

https://twitter.com/iranologyscty/status/1486999750327115784

https://twitter.com/iranologyscty/status/1487161473755398146

https://twitter.com/iranologyscty/status/1089932089569525760

https://twitter.com/iranologyscty/status/824913864290603008

به یاد مجتبی مینوی

noreply@blogger.com (Unknown) — Wed, 26 Jan 2022 19:00:00 +0000

به یاد مجتبی مینوی (Minovi, Mojtaba) ادیب نامدار معاصر ایران، محقق و نویسندۀ ممتاز، مصحح متون و استاد دانشگاه تهران که در ۶ بهمن ۱۳۵۵ از این جهان درگذشت. برای آگاهی از زندگی و آثار استاد به کتاب ارزندۀ «پانزده گفتار دربارۀ مجتبی مینوی» مراجعه فرمایید. #مجتبی_مینوی

شادروان استاد مجتبی مینوی

دربارۀ استاد مجتبی مینوی یادداشتها و کتابهای خوبی به چاپ رسیده است. دو کتاب از این میان معروفترند. اولی کتاب «پانزده گفتار دربارۀ مجتبی مینوی» است که به یادبود نخستین سال درگذشت او توسط انتشارات کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران در زمستان سال ۱۳۵۶ خورشیدی و به کوشش شادروان ایرج افشار به چاپ رسیده است.

پانزده گفتار دربارۀ مجتبی مینوی

فهرست کتاب از این قرار است:

قسمت اول: سخنرانیها
محمدتقی دانش پژوه، مینوی و نسخه شناسی ۲۵-۱۹
دکتر محمد دبیرسیاقی، مینوی و لغت فارسی ۳۹-۲۷
دکتر محمدامین ریاحی، شاهنامه و مینوی ۵۳-۴۱
دکتر عباس زریاب، جامعیت و مینوی ۶۱-۵۵
دکتر سیدجعفر شهیدی، مینوی و فرهنگ اسلامی ۶۹-۶۳
دکتر احمد مهدوی دامغانی، ادبیات عرب و مینوی ۸۰-۷۱
دکتر غلامحسین یوسفی، نثر مینوی ۹۰-۸۱
احمد اقتداری، مینوی و صلح و دوستی ۱۰۹-۹۱
قسمت دوم: چند مقاله
دکتر پرویز ناتل خانلری، دوستی که از دست رفت ۱۱۹-۱۱۳
دکتر محمود صناعی، مینوی چنانکه من می شناختمش ۱۲۷-۱۲۱
دکتر ذبیح الله صفا، درگذشت استاد مجتبی مینوی ۱۳۲-۱۲۹
دکتر عباس زریاب، دربارۀ مجتبی مینوی ۱۴۰-۱۳۳
علی اکبر سعیدی سیرجانی، یادی از استاد ۱۴۹-۱۴۱
محمد روشن، در محفل استاد ۱۵۳-۱۵۱
ایرج افشار، استادی از اقلیم «نمی دانم» ۱۹۵-۱۵۵
قسمت سوم: شعرها
حبیب یغمائی، یادی منظوم از مجتبی مینوی ۲۰۵-۱۹۹
کاظم مینوی «رهرو»، در رثاء برادرم مجتبی مینوی ۲۰۶
قسمت چهارم: زندگینامه و فهرستنامه

کتاب دومی با عنوان «زندگینامه و خدمات علمی و فرهنگی استاد مجتبی مینوی» توسط انتشارات انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ذیل مجموعه زندگینامه ها، شمارۀ ۲۲ در سال ۱۳۸۵ و در ۱۲۰ صفحه به چاپ رسیده است.

توضیح: این کتابها در برخی سایتهای کتابخانه ای و کانالهای تلگرامی به رایگان در دسترس علاقمندان قرار دارند.

See More / بیشتر بخوانید:

https://iranologysociety.blogspot.com/2017/01/minovi-mojtaba.html

https://twitter.com/iranologyscty/status/1486409270014918657

روزنامۀ کاوه

noreply@blogger.com (Unknown) — Mon, 24 Jan 2022 07:00:00 +0000

سالروز انتشار روزنامۀ (مجله) کاوه در ۲۴ ژانویۀ ۱۹۱۶ توسط #سیدحسن_تقی‌زاده گرامی باد. کاوه یکی از درخشانترین نشریات تاریخ مطبوعات ایران است و مشاهیری چون تقی‌زاده، جمالزاده، علامه قزوینی، فروغی، پورداود، کریستن‌سن، ویلهلم گایگر و ادوارد براون برای آن مقاله می‌نوشتند. #روزنامه_کاوه

شمارۀ نخست روزنامۀ کاوه چاپ برلین

دورۀ کامل #روزنامه_کاوه در دانشگاه بن برای محققان و علاقمندان تاریخ معاصر به صورت رایگان در دسترس است:

https://digitale-sammlungen.ulb.uni-bonn.de/urn/urn:nbn:de:hbz:5:1-68633

همچنین برای آگاهی بیشتر دربارۀ #روزنامه_کاوه و فهرست برخی از مقالات و نام نویسندگان آنها به مدخل KĀVA NEWSPAPER در دانشنامۀ #ایرانیکا به قلم #ایرج_افشار مراجعه فرمایید.

See More / بیشتر بخوانید:

The Encyclopædia Iranica, Iraj Afshar and EIr:

https://iranicaonline.org/articles/kava

KĀVA (Kaveh, کاوه ), a Persian journal (1916-22) published in Berlin by Sayyed Ḥasan Taqizāda (q.v.), who headed a group of nationalist Persians living in Germany known as Komita-ye Melliyun-e Irāni dar Berlan (Iranian Nationalist Committee of Berlin). Kāva was printed usually in double-column format (in early years, sometimes single-column) on pages of newspaper size (35 × 27 cm), and it retained the appellation ruz-nāma (newspaper) throughout its history. In the midst of World War I, Kāva was funded by the German government (Taqizāda, 1993, pp. 179-86; Browne, p. 483) for the purpose of voicing propaganda in support of Germany and against Russia and Great Britain, and its orientation remained essentially political during 1916-19; as Taqizāda reflected, it had been “born of the war” (issue [N.S.] 5/1, 22 January 1920, p. 1). In its post-war “New Series” (1920-21), Kāva was reshaped into a cultural/historical journal and struggled to be self-supporting...

https://iranologysociety.blogspot.com/2019/01/taqizadeh.html

https://twitter.com/iranologyscty/status/1485503529267695623

https://twitter.com/iranologyscty/status/1485695687874461703

https://twitter.com/iranologyscty/status/1485696935088562183

جشن شهریورگان

noreply@blogger.com (Unknown) — Sat, 21 Aug 2021 19:27:00 +0000

شهریور روز و شهریور ماه، #جشن_شهریورگان. سنگ‌نگارۀ تاجگذاری بهرام یکم (۲۷۱ تا ۲۷۴ م.) شاهنشاه ساسانی که حلقۀ شهریاری از #اهورامزدا می‌گیرد. #ساسانیان

سنگ‌نگارۀ تاجگذاری بهرام یکم شاهنشاه ساسانی در تنگ چوگان

برای آگاهی بیشتر در پیرامون معنا و ریشۀ واژۀ «شهریور» در فرهنگ و زبانهای ایرانی، متن گزارش استاد پورداود در کتاب یشتها، بخش نخست، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ سوم، ۲۵۳۶ شاهنشاهی، صفحۀ ۹۲ و۹۳ را ملاحظه بفرمایید:

شهریور = خشتريور = خشتر وَئيريه Xšathra Vairya

ز شهريورت باد فتح و ظفر / بزرگى و تخت و كلاه و كمر (فردوسى)

در اوستا خشتر وَئيريه XšathraVairya، در پهلوى خشتريور و در فارسى شهريور يا شهرير گویيم.^۱جزء اول اين كلمه بمعنى سلطنت و مملكت است. باین معنی در خطوط میخی هخامنشیان بسیار استعمال شده است. کلمۀ شهر که امروز در فارسی بجای بلدة عربی است از خشتر آمده است. در قدیم نیز از خود کلمۀ شهر، مملکت اراده می‌شده است. می‌گفتند ایرانشهر یعنی کشور ایران.^۲در کلمۀ شهریار تاکنون معنی اصلی محفوظ مانده چه آن بمعنی پادشاه مملکت است. جزء دومى اين كلمه صفت است بمعنى آرزوشده. از ور var مشتق است در خطوط ميخى و گاتها و اوستا بمعنى انتخاب نمودن و برگزيدن و گرويدن بسيار استعمال شده است. در پهلوى واور و در فارسى باور گرديد.

شهریور را بکشور آرزوشده یا سلطنت مطلوبه میتوان ترجمه نمود. بسا در اوستا از شهريور، كشور جاودانى اهورامزدا، سرزمين فنا ناپذير و بهشت برين اراده گرديده است، در آنجاییکه مقام خود اهورا و فرشتگان است. انسان باید چنان زندگانی بسر برد که پس از مرگ شایسته این مملکت گردد. شهريور درعالم روحانى نماينده سلطنت ايزدى و فر و اقتدار خداوند است. در جهان مادّى پاسبان فلزّات است. از اوست فر و فيروزى پادشاهان دادگر. چون نگهبانى فلزّات با اوست از اين رو او را دستگير فقراء و فرشته رحم و مروّت خواندند.^۳ گاهى هم در اوستا از كلمه شهريور فلز اراده شده است.^۴ در كتاب روايت ضبط است كه شهريور آزرده و دلتنگ می‌شود از كسيكه سيم و زر را بد بكار اندازد يا بگذارد كه زنگ زند. ششمين ماه سال و چهارمين روز ماه موسوم است به شهريور، روز شهريور در شهريورماه، جشنى بوده موسوم به شهريورگان، بنا بقولى آنرا نيز آذرجشن می‌گفتند.^۵ بقول بُندهش، ريحان (شاسپرغم Basilicum) مختص بشهريور است.^۶ ايزد مهر، ايزد آسمان از ياران و همكاران شهريور شمرده می‌شوند. ديو سئورو Sauru كه بقول بندهش ديو سلطنت بد و آشوب و مستى است، رقيب و دشمن بزرگ شهريور است.^۷

پاورقی

۱- چو در روز شهریر آمد به شهر / ز شادی همه شهر را داد بهر لبیبی (فرهنگ انجمن آرای ناصری)

۲- از آفریدون که جبّاران پارسیان بوده است حکایت کنند که زمین را به سه بخش کرده به میان سه فرزند خویش. پارۀ مشرقی که اندرو ترک و چین است پسرش را داد توژ، پارۀ مغربی که اندرو روم است پسرش را داد سلم و پارۀ میانکی که ایرانشهر است پسرش را داد ایرج. ابوریحان بیرونی التفهیم فی صناعة التنجيم و رجوع كنيد به معجم البلدان ياقوت حموى.

۳- رجوع کنید به سی روزه فقره۴

۴- رجوع کنید به فرگرد نهم وندیداد فقره۱۰

۵- آثارالباقیه (ابوریحان بیرونی) چاپ پروفسور زاخو Sachau ص۲۲۱

۶- بندهش Bundehesh von Justi Cap. xxvii.

۷- سَئورو Sauru در پهلوى ساور و در فارسى ساول می‌باشد.

https://iranologysociety.blogspot.com/2014/08/xsathra-vairya.html

https://iranologysociety.blogspot.com/2015/08/xsathra-vairya.html

https://twitter.com/iranologyscty/status/1429041613205028865?s=20

نوروزبل

noreply@blogger.com (Unknown) — Sat, 07 Aug 2021 23:04:00 +0000

گاهشماری گیلکی (=دیلمی) وابسته به گاهشمار یزدگردی قدیم بوده و امروز هفدهم #امرداد ماه برابر با نخستین روز از سال ۱۵۹۵ دیلمی است. #نوروزبل

خانه‌ای از موزۀ میراث روستایی گیلان

See Also / بیشتر بخوانید

برای آگاهی بیشتر دربارۀ گاهشمار گیلکی یا دیلمی، به کتاب آقای نصراله هومند به نام «گاهشماری باستانی مردمان مازندران و گیلان»، ناشر مؤلف، چاپ ۱۳۷۵، پخش از بنیاد نیشابور تهران و مطبوعاتی امینی در آمل، مراجعه فرمایید.

عنوان این کتاب به انگلیسی:

‎The ancient chronology of the people of Mazanadran and Gilan

By: Nasrollah Humand

آدرس ثابت این کتاب در کتابخانۀ ملی ایران:

http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/563911

نسخۀ دیجیتال این کتاب در کتابخانههای اینترنتی و شبکههای اجتماعی در دسترس است.

https://twitter.com/iranologyscty/status/1424133889623269381?s=20

جنبش مشروطه ایران

noreply@blogger.com (Unknown) — Thu, 05 Aug 2021 18:58:00 +0000

تمبر یادبود جنبش مشروطه ایران. #مشروطیت

تمبر هفتادمین سال مشروطیت ایران

برای آگاهی بیشتر دربارۀ جنبش مشروطه ایران به مدخل دانشنامۀ ایرانیکا و مخصوصاً کتابشناسی آن مراجعه بفرمایید:

See Also / بیشتر بخوانید

The Encyclopædia Iranica, Multiple Authors:

https://iranicaonline.org/articles/constitutional-revolution-index

CONSTITUTIONAL REVOLUTION (Enqelāb-e mašrūṭa) of 1323-29/1905-11, during which a parliament and constitutional monarchy were established in Persia...

هشتگ #مشروطیت و #مشروطه در توییتر و صفحه ویکیپدیای جنبش مشروطه ایران نیز دارای تصاویر و مطالب خوبی است.

https://twitter.com/iranologyscty/status/1423242220967129088?s=20

به یاد یس پیتر آسموسن

noreply@blogger.com (Unknown) — Wed, 04 Aug 2021 19:29:00 +0000

به یاد یس پیتر آسموسن (ASMUSSEN, Jes Peter) ایرانشناس بزرگ دانمارکی، استاد پژوهش‌های ادیان ایرانی، متخصص در آیین مانی و ادبیات فارسی-یهودی که در ۵ اوت ۲٠٠۲ ازین جهان درگذشت. #پیتر_آسموسن

ASMUSSEN, Jes Peter 1928-2002

از متن کتاب: ديانت زرتشتى از اديان كهن ايرانى است كه درين سرزمين بوجود آمده، نشو و نما پيدا كرده، قرنهاى متمادى ميليونها نفر را تحت نفوذ عوامل روحانى و مبانى و تعاليم خاص خود داشته، در طول تاريخ فراز و نشيب‌ها يافته، و سرانجام با غلبه اسلام بر ايران از شوكت و نفوذ افتاده است. اين ديانت كه امروزه فقط گروه معدودى در ايران و هند شعائر آن را پاسدارى می‌نمايند از چند جهت قابل مطالعه و تحقيق است. اول آنكه در ايران به دنيا آمده، قرنها ديانت رسمى كشور ما بوده و طبعاً براى دست يافتن به تاريخ تمدن و سرگذشت اجتماعى ملت ايران از آغاز تا به امروز مطالعه آن در زمان‌ها و قرنهاى مختلف لازم و ضرورى است. اهميت ديگر اين تحقيقات از جنبه تاريخ اديان و در مطالعه تطبيقى اديانى است كه از ايران نشو و نما يافته‌اند. نكته مهمترى كه تحقيقات در اين زمينه را حائز اهميت می‌سازد آن است كه قديمی‌ترين اسناد به زبان ايران باستان يعنى زبان اوستائى متون مقدس اين ديانت را تشكيل می‌دهد و طبعاً دست يافتن به معانى و مفاهيم اين متون گرانبها با پی‌جوئى و تحقيق در مبانى اين ديانت ملازمه دارد.

دیانت زرتشتی، انتشارات بنیاد فرهنگ ایران

تصویر روی جلد کتاب «دیانت زرتشتی»، مجموعۀ سه مقاله از: پروفسور کای بار، پروفسور آسموسن، دکتر مری بویس، ترجمۀ: فریدون وهمن، تهران، انتشارات بنیاد فرهنگ ایران، پاییز ۱۳۴۸، قطع وزیری، گالینگور، ۲۰۵ صفحه.

این کتاب در سالهای ۱۳۸۶ (نشر جامی) و ۱۳۸۹ (نشر ثالث) تجدید چاپ شده است.

See Also / بیشتر بخوانید

https://iranologysociety.blogspot.com/2017/08/asmussen-jes-peter.html

https://iranologysociety.blogspot.com/2018/08/asmussen-jes-peter.html

https://twitter.com/iranologyscty/status/1423013650336526336?s=20

بیشاپور

noreply@blogger.com (Unknown) — Mon, 02 Aug 2021 10:51:00 +0000

نمایی از شهر باستانی بیشاپور (Bīšāpūr) که به دستور شاپور اول شاهنشاه ساسانی در حدود سال ۲۶۶ میلادی ساخته شد. تصویر از salfbase #ساسانیان #بیشاپور

BĪŠĀPŪR, ancient town in Fārs, in the Sasanian period, 266 A.D.

برای آگاهی بیشتر مدخل «Bīšāpūr» در ایرانیکا و مخصوصاً کتابشناسی و ارجاعات آن را ملاحظه بفرمایید.

See Also / بیشتر بخوانید

The Encyclopædia Iranica, Edward J. Keall:

https://iranicaonline.org/articles/bisapur-town

BĪŠĀPŪR, ancient and medieval town in Fārs, in the Sasanian period the administrative center of one of the five districts in the province of Fārs. The name of the city derives from Middle Persian Bay-Šāpūr “Lord Šāpūr” (for a discussion of the name see Sundermann, pp. 294-95)...

تصویر از تارنمای منظر باستانشناسی ساسانی فارس گرفته شده است. در این تارنما تصاویر بسیار خوبی از شهر بیشاپور و نقوش برجستۀ اطراف آن و غار شاپور و مجموعۀ فیروزآباد و سروستان به همراه توضیحات آن به زبان فارسی در اختیار دوستداران قرار گرفته است. آدرس این تارنما:

https://www.salfbase.com/fa

این یکی از بهترین راهها برای شناسایی تمدن و فرهنگ ساسانیان به نسل امروز ایران و همۀ جهانیان است.

https://iranologysociety.blogspot.com/2016/08/bisapur-town.html

https://twitter.com/iranologyscty/status/1422148165424369664?s=20

به یاد میرزا محمدخان قزوینی

noreply@blogger.com (Unknown) — Thu, 27 May 2021 18:55:00 +0000

به یاد محمد قزوینی (Qazvini, M) ادیب نامدار معاصر ایران، مصحح و محقق برجستۀ تاریخ و ادبیات فارسی که در ۶ خرداد ۱۳۲۸ از این جهان درگذشت. #محمد_قزوینی

Qazvini, Mohammad (1877-1949)

See Also / بیشتر بخوانید

۱- صفحۀ علامه محمد قزوینی در دانشنامۀ ایرانیکا به قلم محمود امیدسالار:

The Encyclopædia Iranica, Mahmoud Omidsalar:

https://iranicaonline.org/articles/qazvini-mohammad

QAZVINI, MOḤAMMAD B. ʿABD-AL-WAHHĀB (محمد عبدالوهاب قزوینی, b. Tehran, 15 Rabiʿ I 1294/30 March 1877; d. Tehran, 6 Ḵordād 1328 Š./27 May 1949), distinguished scholar of Persian history and literature.

Qazvini’s life story is related in a number of sources, including an autobiography composed in 1924 but published in 1928 and reprinted in his Bist maqāla (1984, I, pp. 7-30). Another informative biography, written by Moḥammad Moʿin, may be considered equally authoritative, since it had been approved by Qazvini himself (Moʿin, pp. 38-64; repr., pp. 129-56). Additional information may be culled from Qazvini’s writings and the recollections of his friends and associates. Two other important sources have recently become available, namely, Moḥammad-ʿAli Foruḡi’s journals (Foruḡi, see I. Afšār’s introd., pp. 1, 13) and a volume of Qazvini’s letters to Foruḡi (Qazvini, 2015)...

-----------------------

۲- شناسنامۀ سه کتاب از سایت گودریدز:

چهارمقاله نظامی عروضی

۲-۱- کتاب «چهار مقاله»

https://www.goodreads.com/book/show/44401644

چهار مقاله؛ تالیف: احمد بن عمر بن علی نظامی عروضی سمرقندی، در حدود سال 550 هجری قمری، طبق نسخه ای که باهتمام و تصحیح و مقدّمۀ مرحوم محمد قزوینی بسال ۱۳۲۷ هجری قمری در قاهره چاپ شده، با معانی لغات و ترجمۀ آیات و عبارات عربی؛ تهران، کتابفروشی زوّار؛ چاپ دوم، ۱۳۴۱ هجری شمسی؛ ۱۰۸ صفحه.

۲-۲- کتاب «نامه‌های قزوینی به تقی‌زاده»

نامه‌های قزوینی به تقی‌زاده

https://www.goodreads.com/book/show/43495266

این کتاب، مجموعه‌ای از نامه‌های «محمد قزوینی» به «سید حسن تقی‌زاده» است که در فاصله سال های ۱۹۱۲ تا ۱۹۳۹ نوشته شده. این نامه‌ها که کمک شایسته‌ای به شناختن عواطف انسانی، وطن پرستی، نحوه تفکر، دقت نظر، رویه علمی و روحیات این دو پژوهشگر برجسته معاصر ایران می‌کند، شامل اطلاعات و اخباری ارزشمندی در حوزه‌های سیاست و ادبیات است که در آثار دیگر هم عصران آنها وجود ندارد.
این مجموعه، مکمل نوشته‌های «قزوینی» است که تاکنون ده مجلد از آنها با عنوان «یادداشت‌های قزوینی» به کوشش «ایرج افشار» چاپ شده.

۲-۳- کتاب «بیست مقاله قزوینی»

بیست مقالۀ قزوینی

https://www.goodreads.com/book/show/44285407

دورۀ کامل بیست مقاله قزوینی، جلد ۱و۲؛ نوشته: محمد قزوینی؛ تهران، کتابفروشی ابن سینا و کتابفروشی ادب، در این چاپ، جلد اول و دوم در یک مجلد صحافی شده است.
جلد اول، مقالات ادبی و تاریخی میرزا محمد خان بن عبدالوهاب قزوینی، با مقدمۀ آقای ابراهیم پورداود-استاد دانشگاه تهران؛ چاپ دوم، تهران، دیماه ۱۳۳۲؛ ۱۸۶ صفحه.
جلد دوم، مقالات تاریخی و انتقادی وادبی بقلم علامه استاد میرزا محمد قزوینی، با مقدمۀ آقای عباس اقبال-استاد دانشگاه تهران؛ چاپ دوم، تهران، آبانماه ۱۳۳۲؛ ۳۶۹ صفحه.
جلد اول مقالات قزوینی به کوشش استاد پورداود، نخستین بار در سال ۱۳۰۷ خورشیدی در بمبئی و جلد دوم مقالات قزوینی به کوشش استاد اقبال، نخستین بار در سال ۱۳۱۳ خورشیدی در تهران به چاپ رسیده است.

از صفحۀ شادروان قزوینی در سایت گودریدز و کتابهای ایشان دیدن فرمایید.

-----------------------

دستخط علامه قزوینی

۳- شرح حال و زندگی علمی-فرهنگی علامه محمد قزوینی «انقلابیون مشروطه در برلین»

احمد احقری، برلین: میرزا محمد معروف به علامه قزوینی از آن دسته از متفکرین انقلاب مشروطه قلمداد میشود که برخلاف بسیاری از این شخصیتها، مرکز ثقل کاری خود را به طور اساسی نه در سیاست و مبارزه سیاسی، بلکه در دانش و پژوهش علمی قرار داده بود. به اعتقاد بسیاری از متفکران و صاحبنظران میرزا محمد پیش کسوت و بانی راه و روش مدرن کار تحقیق علمی و متدیک در کشور ماست...

ادامۀ این یادداشت را در تارنمای رادیو زمانه و از اینجا ملاحظه بفرمایید.

-----------------------

یادداشتهای قزوینی، دانشگاه تهران

۴- صفحاتی دیگر دربارۀ علامه قزوینی:

صفحۀ شادروان علامه میرزا محمدخان قزوینی در ویکیپدیای فارسی.

تهیه و سفارش کتاب «یادداشتهای قزوینی» از انتشارات دانشگاه تهران.

خوشبختانه در فضای وب، مطالب بسیار سودمندی درخصوص استاد علامه نوشته شده است. از این میان، یادداشت خانم فرزانه ابراهیم‌زاده در اینستاگرام به همراه تصویر سنگ آرامگاه استاد و دو توییت از کاربر به نام آقای میرزاده در پیرامون نظر علامه قزوینی از ترجمۀ عربی رباعیات خیام و شعری از ادیب پیشاوری با دستخط استاد و یک توییت از کاربر آقای میرزاگیلانی به همراه تصویر خانۀ علامه قزوینی در پاریس را از پیوندهای زیر ملاحظه بفرمایید.

https://www.instagram.com/p/Bx9kUMBhJ9j/?utm_source=ig_web_copy_link

https://twitter.com/Mirzadeee/status/1278390726133460992?s=20

https://twitter.com/Mirzadeee/status/1394699984017268743?s=20

https://twitter.com/SEKoohzad/status/1021749050125832192?s=20

روانش شاد و یادش گرامی باد.

https://twitter.com/iranologyscty/status/1397989836703911937?s=20

به یاد حسینعلی ممتحن

noreply@blogger.com (Unknown) — Sun, 25 Apr 2021 20:52:00 +0000

به یاد حسینعلی ممتحن (Momtahen, H)، پژوهشگر برجسته و استاد تاریخ ایران که در ۶ اردیبهشت ۱۳۸۱ از این جهان درگذشت.

#حسینعلی_ممتحن #نهضت_شعوبیه #جنبش_ملی_ایرانیان

نهضت شعوبیه، سازمان کتابهای جیبی، ۱۳۵۴.

شادروان دکتر حسینعلی ممتحن، استاد برجستۀ گروه تاریخ دانشگاه ملّی ایران بودند. از ایشان چندین کتاب و مقاله در پیرامون تاریخ ایران و جهان به یادگار مانده است. مهمترین کتاب ایشان به نام «نهضت شعوبیه» نخستین بار توسط سازمان کتابهای جیبی در سال ۱۳۵۴ خورشیدی به چاپ رسیده است. این کتاب تحقیقی کامل دربارۀ جنبش ملی ایرانیان در برابر حاکمان عرب و رسالۀ دکتری استاد ممتحن بوده که تکمیل شده است.

دکتر حسینعلی ممتحن ۱۳۸۱-۱۲۹۸ خورشیدی

فهرست کتابهای استاد ممتحن به این شرح است:

۱- تحقیق دراحوال و رسوم صابئیان عراق و خوزستان، تهران ۱۳۳۷، ۸۸ صفحه.

این کتاب از چهار بخش بشرح زیر تشکیل شده است: بخش اول: فرق صابئیان و تحول در افکار و عقاید مذهبی آنان. بخش دوم: عقاید مذهبی صابئیان عراق و خوزستان. بخش سوم: تحقیق درباره کتابهای مقدس و طبقات روحانیون و کیفیت انجام مراسم مذهبی. بخش چهارم: آداب و رسوم اجتماعی و هنرهای دستی صابئیان.

۲- راز بقای تمدن و فرهنگ ایران: چند مقاله تاریخی، تهران، انتشارات دانشگاه ملی ایران، ۱۳۵۵، ۳۸۸ صفحه.

این کتاب شامل ۱۰ مقاله تحقیقی دارای موضوعاتی نظیر نظامیه بغداد، بیت الحکمه بغداد، شعوبیه و جز آن است.

۳- سرگذشت جندی شاپور، انتشارات دانشگاه جندی شاپور، ۸۰ صفحه.

موضوع این کتاب در پیرامون تاریخ شهر جندی شاپور و دانشگاه مشهور آن (در نزدیکی دزفول) که در دورۀ ساسانیان و توسط خسرو انوشیروان ساخته شده بود، نوشته شده است.

۴- کلیات تاریخ عمومی، جلد اول: تاریخ ملل قدیم مشرق و یونان و روم، دانشگاه ملی ایران، ۱۳۵۵، ۴۴۴ صفحه. جلد دوم: تاریخ قرون وسطی اروپا، انتشارات دانشگاه ملی ایران، ۱۳۵۷، ۸۹ صفحه.

۵- نهضت شعوبیه، جنبش ملی ایرانیان در برابر خلافت اموی و عباسی، شرکت سهامی کتابهای جیبی، چاپ اول، ۱۳۵۴، ۳۹۰ صفحه.

۶- نهضت صاحب الزنج: قیام خونین بردگان سیاه در عراق (قرن سوم هجری)، انتشارات دانشگاه شهید بهشتی، چاپ اول، ۱۳۶۶، ۵۱۲ صفحه.

۷- نهضت قرمطیان و بحثی درباره انجمن اخوان الصفا و خلان الوفاء در ارتباط با آن، انتشارات دانشگاه شهید بهشتی، چاپ اول، ۱۳۷۱، ۳۸۲ صفحه.

۸- پژوهشی در تاریخ فرهنگ اسلام و ایران، انتشارات دانشگاه شهید بهشتی، چاپ اول، ۱۳۷۴، ۵۸۵ صفحه.

این کتاب از ۶ مقاله تشکیل شده است. مقاله اول: پژوهشی درباره سوختن کتابهای اسکندریه و ایران. مقاله دوم: نقش خوزستان در تاریخ و اقتصاد ایران باستان. مقاله سوم: خاصیت و ارزش اعداد و حروف از نظر متقدمان. مقاله چهارم: حروفیان. مقاله پنجم: نقطویان. مقاله ششم: نقش ایرانیان در تدوین و تنظیم دیوانها و سازمانهای اسلامی.

۹- تاریخ سیاسی اسلام در عصر امویان، دانشگاه شهید بهشتی، ۱۳۸۱، ۳۴۵ صفحه.

***

دربارۀ شرح حال و تألیفات استاد دکتر ممتحن، تنها دو مرجع (تا امروز) موجود است:

۱- غفاری، سارا و یگانه، حسن، یادی از شادروان دکتر حسینعلی ممتحن، مجله کتاب ماه جغرافیا، مهر ۱۳۸۲، صفحه ۱۰۰-۱۰۲.

۲- اسکندری، نسرین، بزرگان ارسنجان، انتشارات نوید شیراز، چاپ اول، بهار ۱۳۷۹، صص ۱۴۴-۱۴۷.

***

از آقای دکتر ممتحن تنها یک تصویر (همراه با اساتید دیگر به صورت دسته جمعی) جز آن که در مجله کتاب ماه جغرافیا چاپ شده در اینترنت موجود است. دریغا از اینکه برای شناخت استاد، حتی یک صفحه در ویکی پدیا نیز نوشته نشده است.

روانش شاد و یادش گرامی باد.

https://twitter.com/iranologyscty/status/1386422785895845888?s=20