Het bericht Eisenbahnscheinbewegung verscheen eerst op Jan van den Brand.

          Het Baikalmeer kent veel overtreffende trappen. Meer dan 600 km lang, 2.000 km om er omheen te rijden, 1.600 meter diep, gevoed door 300 rivieren. Wist je dat 20% van het zoet water in de wereld zich daar in dat ene meer bevindt? Niet te begrijpen als je het ziet. En dan Olkhon, een paar keer de grootte van Texel, je gaat er ook met een veerpont naartoe. Een bizarre omgeving, in mei nog veel ijs op het water, alles zandwegen en veel karresporen leidend naar de enige plaats van betekenis, Хузир (Khuzir). Met brede zanderige straten, alleen houten huizen, doodse stilte, niemand te zien. Indrukwekkend apart en daardoor zo mooi om te zien, extreem bijzonder, het zag eruit als het Wilde Westen maar dan in het Oosten. Анна (Anna) kookte drie dagen voor ons, we verbleven bij haar, met handen en voeten praten, je kent dat wel. Booking.com vond zelfs háár. Om daar te zijn, ik had al wel 30 jaren gedroomd van deze reis.

          En wat doe je dan op die plek? Niet zo moeilijk. Overal moet geld verdiend worden dus de volgende dag een toer met een paar Russen in een Bukhanka, een oud Sovjet voertuig, zo’n busje waar je de verroeste stuurstang krakend in het vooronder ziet verdwijnen, een auto waarvan je zogezegd de motor nog met een hamer en beitel kunt repareren. Hij sleepte ons door de modder, de noordkant van het eiland, wat een tocht, sublieme uitzichten die iedere verbeelding tarten, altijd het ijs en water in beeld. Vetogen in de onbekende soep die we samen aten, elkaar wat proberen te vertellen, gezelliger kon het niet, heus. Dat was de eerste dag.

Maar dan de tweede. Weer een Bukhanka voor het zuidelijke deel en nu waren we de enige twee passagiers en onze chauffeur was een zéér aardige Boerjaat, laten we hem овье (Ovsje) noemen. De gesprekken waren ronduit plezierig, lachen, elkaar enigszins begrijpen maar toch, woorden krijg je niet met zo’n man. Na een half uur zette hij ons plotseling af op een flinke heuveltop, het was koud door de harde wind, we keken kilometers naar beneden over een immense heuvelafdaling met het water en ijs in de verte. Tot onze verbazing liet Ovsje ons daar plotseling achter en…reed alléén verder. We zagen hem met zijn busje in de verte afdalen en verdwijnen, we hadden geen idee wat er gebeurde. Maar na twintig minuten verscheen hij toch weer heel diep onder ons in de verte en hij sukkelde de grote heuvel op. Hij had onze lunch opgepikt. Tsja.

          Het weer zat niet mee maar het was zo plezierig met die man en wat deed hij zijn best om het ons naar de zin te maken. Bloemen zoeken, een visje onder stenen zoeken, foto’s op zijn smartphone tonen en vertellen over die waanzinnige omgeving waar hij zo trots op was. Ik geloof niet dat we die dag nog een andere auto gezien hebben. Ik krijg er nog kippenvel van als ik de foto’s zie. Ovsje uit het aangrenzende Boerjatië, eens een autonome republiek, drie keer raden wie er nu de baas is. Ovsje zag er niet erg Europees uit, wat dat ook is, meer Aziatisch. Of hij een gezin had weet ik niet meer. We konden maar moeilijk begrijpen hoe zijn alledaagse leven eruitzag. Was dat Sovjet vehikel van hem? Hoe verdiende hij de kost daar, in dat bijna-niemandsland? Hoe zag hun winter eruit, harde omstandigheden? Die Ovsje, die trotse Boerjaat, ik zal hem nooit vergeten.

Wat ik me deze dagen afvraag is of Ovsje misschien een mobilisatie oproep heeft ontvangen. Is hij misschien, alleen of samen met anderen, met het veerpontje meegegaan en dan in een klein busje op weg naar Irkoetsk, stoppen bij een vettig wegrestaurant. Bang misschien? Onzeker. Niet wetend hoe lang hij wel niet van huis zou zijn. Wat staat hem te wachten? En dan een lange treinreis in westelijke richting, zo ver was hij nog nooit van huis. Mijmerend over zijn bestaan dat hij nu verbroken zag, soms wat verdienend door toeristen zijn eiland te laten zien. Op weg naar ….. was zijn mobilisatie oproep er duidelijk over? Is er een vijand?

          Als wij nu, nog maar drie jaar later, de krant doorswipen, dan lees je over de Boerjaten. Aan het vechten voor Rusland, opgeroepen, ze móeten. “Op straat zie je eigenlijk alleen nog Boerjaten, veelal uit hele arme dorpjes, gewend aan harde omstandigheden. Ze lopen verloren rond, als ratten in de val. Poetin laat ze stikken. Ze zijn overgeleverd aan de Oekraïners en aan hun barmhartigheid”. Ik lees over een groep van 150 soldaten uit Boerjatië die weigerden te vechten. “de armoedige deelrepubliek Boerjatië is een van de regio’s in Rusland met het hoogste aantal gesneuvelde militairen”.

          Ging dit misschien over Ovsje? Had hij zijn geliefde Khuzir moeten verlaten? Was hij de rat in de val en liep hij daar verloren rond? Weigerde hij te vechten of was het al te laat “het hoogste aantal gesneuvelde militairen”.      

Hoe kijken wij vandaag naar hen, die Russen? Wat weten we ervan? En wat als je even met een van hen optrekt? Hoe is het dan? Hebben we het juiste beeld wel nu informatie steeds meer drijfzand wordt? Hoe kijkt Ovsje naar het Westen? Naar ons na die gezellige dag? Zou hij zich die dag nog herinneren? Hij moet het ook leuk gevonden hebben. Ik heb er de gehele dag aan moeten denken. Drie jaar geleden nog maar.

Ben je er nog Ovsje?

Het bericht Zou овье zich de dag nog herinneren? verscheen eerst op Jan van den Brand.

          Afgelopen februari was het weer zover, ik toog opnieuw naar haar keuken. De afspraak ontstond enkele weken daarvóór en was een snelle ingeving en appje van mij en een nog snellere telefonische reactie van haar, ik reed op de Parklaan in Eindhoven en aan het einde van de straat hadden we al een afspraak staan! Ik wilde praten over schrijven en wat ik daar mee wilde. Wist ik het niet dan? In ieder geval was er behoefte om eens met een ander daarover te praten.

          Op welke manier weet ik niet maar we kwamen op de vraag uit hoe mooi het wel niet zou zijn om iets voor iemand te schrijven, iemand die iets wil zeggen. Iets zó belangrijks, groot of klein, dat een gesproken woord tekortschiet of vooral, te moeilijk is om uit te spreken. Wat zou je daarmee kunnen? Wat betekent het voor die ander? Een fascinerende gedachte. Maar zou ik wel het lef hebben om daarmee naar buiten te treden? Haar opmerking, als reactie op die twijfel aan lef, was dat het altijd begint met een kleine stap. Maak het zo klein mogelijk en zie wat er ontstaat. Ik geef toe: door de wereld klein te maken wordt hij oneindig groot, een gehoorde uitspraak.

          Niet veel later, thuis, bleef het idee dagenlang rondspelen in mijn hoofd daarbij vasthoudend aan wat we bespraken. Iemand die iets belangrijks wil zeggen! Kan ik die woorden dan schrijven voor die ander en wat zou dat allemaal kunnen zijn? Ik maakte het kleiner en het idee om een brief te schrijven voor een ander kwam er. Iemand die iets heel belangrijks wil zeggen of schrijven. Misschien aan het einde van een leven, als het nog kan of op een ander “kruispunt”. Die gedachte kreeg al snel vorm en de snelle beslisser in mij startte met het uitwerken, met het bouwen van een website zelfs. De naam mijn-brief-aan had ik snel en vond hem mooi en een gelukje: de domeinnaam was beschikbaar. En zo kreeg het idee steeds meer vorm, de website Mijnbriefaan ontstond. Na feedback van enkele personen die ik de website liet zien, na nog heel veel aanpassingen, na het weglaten van overbodige woorden en website-tierelantijntjes, kwam ik op het punt dat ik ermee naar buiten kon en dat deed ik onlangs, als een kleine stap. Twijfel was er genoeg. Maar is doen niet belangrijker dan perfectie? De eerste reacties op mijn bericht waren erg mooi en meteen kreeg ik droombeelden, ik zag mezelf al praten met iemand om diens brief te schrijven en te luisteren naar verhalen, aangrijpende verhalen.

          Die eerste stap, op een dag eerder dit jaar. Op diezélfde dag ook mijn maandelijkse kookclub. Er waren enkele personen die ik nog niet eerder zag omdat de groep van donderdagavond met ons, de woensdagavonders, was gecombineerd. Eén van die anderen was Wim (niet zijn echte naam). Een vriendelijk ogende man. Het was pas ná het koken en na het samen genieten van de vijf gangen dat er een wat kleiner groepje overbleef om nog wat na te praten in de keuken. Ik zie altijd uit naar die momenten, de derde helft bij voetbal interesseert me niet maar de zesde gang hier wel. Toen pas hoorde ik het verhaal van Wim, zijn vrouw was een aantal maanden geleden gestorven, in zijn armen. Hij vertelde er ogenschijnlijk gemakkelijk over, hij was open en gaf aan dat het praten over zijn verdriet een keuze was. Dankbaar voor mensen die wilden luisteren, dat klonk er ook in door. Het hielp hem met verwerken.

          Enkele momenten later schoof ik mijn stoel wat dichter naar hem en we hadden een intensief één-op-één gesprek. Alles om ons heen verviel, het geroezemoes in de keuken was niet meer hoorbaar, ik hoorde alleen maar hem en had gewoon geen idee wanneer de rest vertrok. Hij vertelde, ik luisterde, ik vroeg. Raakte steeds meer onder de indruk. De manier waarop hij sprak over het verlies van de meest fantastische vrouw die je maar kunt bedenken, het woord topwijf viel, niet plat en stoer, maar uitgesproken met veel trots. Steeds tegen de tranen aan, ook bij mij. Ik vroeg naar een foto van zijn vrouw en dat iemand vroeg om haar foto raakte hem, ik zag het en kon even niets zeggen toen ik haar zag. Foto’s, ook van zijn dochters, van de grafsteen, hij bezocht het kerkhof iedere dag. Daar in die keuken, een verhaal zó doordrongen van liefde, van emotie, van verdriet, van dankbaarheid. En stevige vloeken dat hij alleen maar in verleden tijd over haar kon praten.

          Ik was ontroerd. Hier zat ik dan. Juist op de dag dat ik mijn website wereldkundig maakte. Juist in de week dat ik me al voorstellingen maakte van diepgaande gesprekken met een ander. Ik viel om van verbazing toen ik Wim hoorde zeggen dat hij graag schreef, iedere dag over wat hij beleefde en zelfs dat hij die nacht bij thuiskomst weer zou gaan schrijven. Over die lieve mensen op de kookclub en over mij die naar zijn verhaal luisterde. Toen zag ik plotseling hoe mooi het allemaal samenkwam op deze dag. Ik schrijf over hem, hij over mij.

          Van toeval is geen sprake want alles dat er gebeurde was ikzelf. Ik, die ooit zo druk was en holde, ik sta meer stil en ben mezelf. En om jezelf te zijn heb je anderen nodig, gewoon in de keuken. Iris. En Wim.

Oktober 2022
Jan

Het bericht In de keuken bij anderen verscheen eerst op Jan van den Brand.

Maar eerst even dit: heb je afgelopen weken de 2022-vraag gekregen? “Wat zijn jouw voornemens?” Een nieuw eetpatroon of zo, hard nodig want de extra kilo’s zijn weer samengeschoold rondom je middel, als vleesgeworden bewijs van corona-stilzitten. Je denkt vast dat ik achterloop, want waarom begin ik daar nu in februari pas over? Maar dat heeft een belangrijke reden.

Stoppen?
Die uitdaging gaat niet over voornemens maar over de niet zo gebruikelijke vraag: “waar ga jij mee stoppen?” Mijn nieuwjaarswens liet ik rond de feestdagen gepaard gaan met deze vraag. Ronduit indrukwekkende antwoorden kreeg ik hierop, daarover zometeen meer. Eén was erg vindingrijk door te zeggen: “ik ga stoppen met niet-sporten”.

Waar ga jij mee stoppen? Stoppen bedoeld als verbeteractie. Stoppen met roken, met te veel eten of stoppen met de auto pakken voor kleine afstanden is wel erg mager wat mij betreft, is meer een voornemen, het verwatert snel en ligt te veel voor de hand. Ga eens op zoek naar een andere uitdaging. Bijvoorbeeld iets veranderen bij jou van binnen, in je houding of gedrag, iets dat je bezighoudt dat eigenlijk niet zou moeten of iets dat je iedere keer maar weer kwaad maakt zonder fatsoenlijke argumenten. Stop ermee. Ik zal je helpen met mijn stop.

Maak het niet te groot
Ik ga stoppen met het uitvergroten van dingen én eenmaal vergroot er dan een scherpe mening over te hebben. Om het nog wat anders uit te drukken zou je kunnen zeggen: “maak het niet te groot”. Wat bedoel ik daarmee? Als zich iets voordoet in je omgeving, in Nederland of in de wereld. Een nieuwsfeit, een ontwikkeling, een schandaal, een vernieling. Al snel wordt het enorm groot gemaakt door negatieve pers, in polarisatiezoekende talkshows en door onszelf in je eigen hoofd of in gesprekken met elkaar. Meningen vliegen over de tafel. Maar als je iets uitvergroot verschijnen er altijd scherpe randen. Een digitale foto kun je ook vergroten tot je pixels ziet, dat gebeurt altijd.

Maak het niet te groot. Ik bedoel niet inslapen, nergens druk over maken, je mening verbergen of niets interessant vinden. Nee, ik bedoel perspectief zien, iets van meerdere kanten bekijken. Als je uitvergroot zie je het perspectief niet meer, als je het niet te groot maakt kun je er figuurlijk omheen lopen en het van alle kanten bekijken. Nuanceren, polarisatie voorkomen, begrip bevorderen en de werkelijkheid zien. Stoppen met uitvergroten is mijn stop actie.

Toen ik het bericht verstuurd had, ik noemde het een preview op deze blog, kwamen er antwoorden, heel erg veel antwoorden. Veel reacties kwamen laat met bijna zonder uitzondering de opmerking dat er bedenktijd was geweest. De laatste nog maar enkele dagen geleden. De vraag bleek een trigger te zijn voor veel en bleek voor velen moeilijk te beantwoorden, zeker voor degenen die niet antwoordden misschien? Ik beloofde de reacties samen te vatten. Hierbij dus.

De reacties
Ik denk dat sommigen het idioot vonden, je gaat toch nergens mee stoppen! En niet stoppen kwam zeker voor als reactie, je zou het als een perfect antwoord kunnen zien, alles is gewoon goed. Anderen dachten lang na en er kwamen uitgebreide indrukwekkende verhalen, ik kreeg een kijkje in hun binnenste, ik was getuige. Zo mooi!
Er zijn enkele rode draden te bespeuren.
– Kiezen voor jezelf, stoppen met de hoge lat, einde aan de ratrace, allerlei varianten om jezelf niet te verliezen
– Stoppen met irriteren, geen beïnvloeding door negatieve energie van anderen, dat was er nog zo een
– Wat denk je van kiezen voor minder, meer dan eens was dit het
– Een einde aan je bewijsdrang, stop met de twijfel aan jezelf en jezelf niet langer in de weg zitten
En een paar zijn nog aan het nadenken, zo lieten ze me weten. Ik hoop dat ze niet stoppen met antwoorden.

Nee, nadenken over stoppen met iets is niet zo gebruikelijk, maar ook je zolder moet een keer opgeruimd worden, stoppen met rommel! In je hoofd is ook nog genoeg rommel om een plek te geven, ik zou er niet mee wachten. Je zou het vandaag alvast kunnen doen, want let wel: dit is de laatste dag dat je nog zo jong bent!

Succes met je voornemen (!) om te stoppen.
Mocht je niet willen stoppen met antwoorden: ik zie er naar uit.

Groet
Jan

Het bericht Waar ga jij mee stoppen? verscheen eerst op Jan van den Brand.

Aanpakken
Daar hou ik van ja. Op maandagmorgen was ik al in gesprek met Patricia, een kennis van me die twee keer op de top stond en enkele dagen later was er contact met Matongo, haar én nu ook onze gids. De prijs was akkoord en 9 januari 2021 werd de datum waarop we naar Tanzania zouden vertrekken. Het grote wachten kon beginnen, bijna een jaar lang, ware het niet dat ………

Corona
De persconferenties stuwden ons voort. Die 9e januari 2021 werd 14 februari en dat moest dan weer verplaatst worden naar juli 2021. Onze Matongo was erg flexibel, triest genoeg omdat hij geen werk had, zo bleek later. Toeristen bleven natuurlijk al die tijd massaal weg. Tijdens dat grote wachten en het surfen op de coronagolven werden onze drijfveren om te gaan er zeker niet minder om. Veel trainen. De regelmatige tussentijdse vragen van Matongo: “How are you my friend?” en “How is corona now in your country” verraadden zijn onzekerheid. Onzekerheid ook bij ons tot op het laatst. Wat denk je van de explosie van coronabesmettingen door “dansen met Janssen”, nét voordat wij zouden vertrekken. En dan vóóraf testen of je wel mag vliegen. En waren we op zaterdag 24 juli bij het opstijgen van Schiphol zeker dan? Nee, zelfs toen nog niet. Bij aankomst testen of je wel binnen mag. Tweeeneenhalf uur in rijen staan op de kleine luchthaven, a real clusterfuck daar, het ging toch goed.

Absurd
Vader en zoon (hoe mooi is dat trouwens) op pad met een lokaal team van tien. Je leest het goed. Er zijn tijdens de reis en de tocht wel enkele dingen die nog altijd in mijn hoofd rondspelen. Twee op tien, hoe absurd is dat? Ik zag de verschillen hier tussen ons Europeanen en Afrikanen. Als een soort oud-koloniaal spookbeeld? Kok January, dat was echt zijn naam, en waiter Rashidi verrasten ons gedurende de acht klimdagen met werkelijk fantastisch eten. Lekkere soepen, heerlijke stoofpotten, veel vlees, frites (!!), vers gepofte popcorn, de lijst is veel langer. Maar het 10-tal at iets heel anders, veel maispap. Absurde verschillen. Ik kon ook wel uitrekenen wat ze verdienden, absurd. En ook daar was corona, maar op het uithangbord stond “no vaccins available” en dat dit absurd is weten we allemaal?

Summit-day
We kozen voor een lange klim, goed acclimatiseren om de kans op hoogteziekte, de onvoorspelbare bedreiging van succes, te verkleinen. Acht dagen om van het vertrek op 2.100 meter hoogte te klimmen op dag zeven naar de top op 5.895 meter. Slapen in de tent, in de slaapzak met poolkwaliteiten. Je kunt wel trainen van tevoren maar de belangrijkste dingen niet. De kou, de ijle lucht, zeven dagen achtereen klimmen en dan als een steenbok extreem afdalen. Als de basisconditie goed is lukt het. Het unieke van Kilimanjaro is dat je als niet-geoefende bergbeklimmer toch naar deze extreme hoogte kunt gaan. De uitzichten zijn fabuleus, de meeste dagen boven de wolken, een sterke zon die brandt, nachtvorst. Ik herinner me de eerste 100 meter op de eerste dag, ik hijgde en pufte al: “poeh, poeh”. Terugkijkend waren dag één tot en met zes toch goed te doen, wel een paar lastige stukken zoals “kissing the Barranco Wall”. Maar vooruitkijkend als je die hoge top voor je ziet weet je dat dag zeven, the summit-day, het uur u is. De spanning nam toe. En daar zag ik, onderweg naar de top, eigenlijk voor het eerst van mijn leven, fysieke grenzen. Dat geldt tenminste voor mij, Paul had het veel gemakkelijker. Eerlijk gezegd vind ik het nog altijd lastig om te accepteren dat die grens er is, hoe logisch ook. Summit-day is een dag waarop je zeventien uur (!!) aan het lopen bent. Zeven dagen bezig zijn en dan een minuutje of tien op de top, snel weer naar beneden op diezelfde dag zeven en acht. Maar geloof me, vanaf de top is het feest in je hoofd.

“Most people give up here”
Er was een opvallend moment tijdens de finale klim. We vertrokken precies om middernacht. Lampje op de kop, ijzige kou, een onzeker gevoel. Drie broeken, drie ondershirts, drie jacks, een balaclava op je hoofd en een capuchon, dikke handschoenen. Het water in het pijpje van de kameelzak bevriest onderweg. Donker, niets zien, zwaar sjokken achter de hielen van je voorganger. Langzame passen, op een zwaar pad naar boven en het eind is nooit in zicht. Pauzes van twee of drie minuten, want beter niet langer stil staan in de kou. Zes en een half uur is lang. Saaier kan het niet, vechten tegen slaap ondanks inspanning. Op een gegeven moment zei Paul tijdens zo’n uithijgmoment dat we al drie uur en veertig minuten aan het lopen waren. Dat was opzienbarend, voor mijn gevoel waren we nog maar nét vertrokken. De eentonigheid en het totale niets brengen je blijkbaar in een verlaagd bewustzijn. Die constatering gaf ons enorm veel moed. Maar een uurtje onder de top zei Matongo, misschien niet zo tactvol “most people give up here”. Maar zelfs die opmerking kreeg ons niet meer kapot al was het na iedere twintig stappen stilstaan en uithijgen, zuurstof is een schaars goedje daar.

Waanzinnig
Eenmaal op de top, de zon was ondertussen op, werd ik overmand door sneeuwblindheid. Nog nooit ervaren zo, niets zien dan mistig wit, niets kunnen onderscheiden alsof je een tijd recht in de zon gekeken had. Paul zei zelfs: “je was een beetje de kluts kwijt”. De vermoeidheid, de blindheid, de kou, sneeuw en ijs, leef je even mee? Die grenzen waar ik eerder over sprak, weet je nog? Maar op zondagmorgen 1 augustus 2021 om 07.00 uur stond deze jongen, na wat getob, op de top. 

Het bericht De top als grens verscheen eerst op Jan van den Brand.

Het bericht Moet je iemand aankunnen? verscheen eerst op Jan van den Brand.

Het bericht Wat is jouw plaats? verscheen eerst op Jan van den Brand.

Soms kan een zin je raken. In dit geval ben ik nog altijd op zoek naar de betekenis en wat is de betekenis voor mij? Wie wil er nou niemand zijn en hoe dramatisch klinkt het, als dit je gevoelens en gedachten uitdrukt. Ik ben tenslotte al zo lang bezig om te proberen iemand te zijn. In de rol als vader, man van, klein baasje, vriend of buurman. Ben je niet steeds op zoek naar de bevestiging dat je die iemand bent. Belangrijk, onmisbaar, waardevol, een persoon om rekening mee te houden en jij die ertoe doet. Ja, dan ben je iemand.

De uitdrukking ‘bescheidenheid siert de mens’ hoor ik niet veel meer. We lijken onszelf als individu steeds belangrijker te vinden. Veel draait om onszelf. Willen we niet allemaal iemand zijn en laten we dat maar al te graag zien?  Individualisme dat soms uitmondt in egoïsme, een niet te stoppen ontwikkeling, zo lijkt het.

Jij telt, jouw stem telt en jij wilt iemand zijn. Zeker in je werk, met ambitie je doelen nastreven om iets te bereiken en steeds een stap verder, op weg naar……iemand. We sieren ons met de meest fantastische en soms niet te begrijpen functienamen. Mijn vader en moeder begrepen de mijne al niet. Wat of ik dan eigenlijk deed en had ik een stofjas aan? In hun beleving was je dan iemand.

Is iemand zijn fout dan? Nee, integendeel. Jouw mening is belangrijk, hoewel ik sommige mensen ervan verdenk dat hun mening alleen belangrijk is als hij maar tegengesteld is, dan val je op. Misschien ben je dan iemand? Een vaccinatie? Niet voor jou? Prima eigen keuze maar is het gemeend of speel je het?

Iemand zijn is prachtig. Ik ging en ga er ook voor. In meerdere hoedanigheden. En dan komt hij op een dag langs, die zin: ‘Het duurt lang om te leren een niemand te zijn’ en het zette mij erg aan het denken. Waarom eigenlijk, wat zegt dat over mij? Misschien moet ik het maar eens uitleggen.    

Ik nam de afgelopen jaren steeds meer afstand van mijn werk. Mooie functienamen zijn er niet meer. Terugkijken op mooie opdrachten, op hard werken, in twintig jaren als zelfstandige nooit zonder werk. Het kostte me drie jaren om werk los te laten en mijn eigen tijd terug te vinden. Natuurlijk zat ik voorheen altijd wel zelf aan het stuur van mijn tijd en de dingen die ik deed, aan het stuur van mijn werkuren, werken aan de belangrijke momenten, gedreven door ……mijzelf. Het is dan wat mij betreft onmogelijk om alles wat je drijft in één keer los te laten, in wat voor gat val je dan wel niet? De dingen die belangrijk waren en waar ik voor streed hebben echter een volstrekt ander perspectief gekregen nu ik er met meer afstand naar kan kijken. Steeds minder die iemand zijn en daar komt dan niemand voor in de plaats.

Drie jaren duurde het dus om uiteindelijk te zeggen ‘de tijd is van mij geworden’. Ik gun iedereen het krijgen van die ruimte in het hoofd, er ontstaan heel veel nieuwe dingen voor je. Een andere kijk op zaken, herwonnen vrijheid en een soort nieuwe wijsheid. Het is een van de beste ervaringen ooit.

‘Het duurt lang om te leren een niemand te zijn’, misschien maar niet al te letterlijk nemen. Het is enorm hard werken om iemand te zijn en ik vind elke keer antwoorden op de vraag wat dat harde werken allemaal belemmerd heeft.

Vorige week nog sprak ik met iemand die vol zat van ambitie en veel wilde bereiken in haar loopbaan. Nog wat studeren, ideeën over volgende carrière stappen. Prachtig vind ik dat ondanks al het bovenstaande, ga daar zeker voor, zo moet het zijn als jij dat vindt, zorg dat je iemand bent.

Maar ooit kan je perspectief veranderen.
En dan is het een rijkdom om steeds meer een niemand te zijn.

 Niemand

Het bericht Het duurt lang om een niemand te zijn verscheen eerst op Jan van den Brand.

Dat ik hierin op jou lijk is niet van vandaag of gisteren. Ik wist het altijd al maar sprak het nooit zo uit, het is mijn kijk op de dingen. Toen ik onlangs het boek las van Rutger Bregman “De meeste mensen deugen” kreeg ik zo’n enorme bevestiging, ik móet er over vertellen. Had ik die bevestiging misschien nodig? Ja, want sla de krant open en de ellende vliegt je om de oren. Hoezo dan het goede zien? Die wolf hou je even tegoed trouwens.

Onze evolutie
Wie komen we tegen als we in onze eigen evolutie teruggaan? Vinden we dan een van nature goed wezen of is het zo dat we als dier egoïstisch, barbaars en slecht zijn, maar weten we dat, de meeste althans, keurig te verbergen onder een heel dun laagje beschaving, cultuur en opvoeding, Bregman heeft het over de zogenaamde “vernistheorie”. Als het laagje wegvalt is ons gedrag niet zo best, voorbeelden te over, zou je zeggen. Als oermens waren we gefocust op dát wat ons bedreigde, dat was ook nodig om in leven te blijven, veel gevaren in de natuur. Maar de evolutie heeft die focus eigenlijk nooit opgelost, onze aandacht voor negatieve berichten wordt hierdoor verklaard. Een open deur misschien, maar oh zo waar.

Slecht nieuws
De schrijver is heel erg duidelijk in zijn boek. We worden overspoeld met nieuws, een ware drug, we turen vele malen per dag op het laatste nieuws, willen niks missen. En al dat nieuws is ……negatief.

Ik heb hier al heel lang mijn gedachten over, twee dingen vraag ik me steeds af:
Ten eerste: Is het waar wat ik lees, zijn de feiten gecheckt?
Nog veel belangrijker is de tweede vraag: In welke máte is het waar, geef me het perspectief a.u.b.?

Veel van wat we lezen is vertekend, half of soms niet waar en zoals gezegd slecht nieuws. Want goed nieuws verkoopt niet, we hebben evolutionair gezien aandacht voor slecht nieuws. En dan Google en Facebook en wat al niet meer, klikgedrag verraadt jouw aandacht dus nog wat meer van het kwade graag, de adverteerders zijn er mee gebaat. Begrijp me goed: de meeste mensen deugen, ook het journaille. Maar toch……..wat is hun focus? Mijn overtuiging ken je.

Nocebo
Wat doet dat met ons? Voor mij is het duidelijk, we krijgen een verwrongen beeld van een verdorven wereld voorgespiegeld. We zijn en worden getraind om het slechte te zien, het negatieve, de gevaren. Ik las over het nocebo effect, het tegengestelde van placebo, de pil waarvan je denkt beter te worden kan ook de pil zijn waarvan je ziek zou kunnen worden.

Wat doet slecht nieuws met ons?
Wat we geloven is wat we worden.
Wat je aandacht geeft groeit.
Wat we zoeken is wat we vinden.
Wat we voorspellen is wat er gebeurt.

Maar hoe kun je nou ontkennen dat bepaalde feiten niet waar zijn? Is Floyd dan niet om het leven gekomen? Is er geen corona-crisis? Bestaat Trump dan niet? Ik kan er natuurlijk niet omheen, maar het gaat om het verwrongen beeld van de werkelijkheid. Als 1% fout is en 99% goed, waarom spreekt iedereen dan over die 1%? Maar oh wee, als je dit te berde brengt, je wordt met voorbeelden dat het toch slecht is om de oren geslagen. Ik ontken het ook niet, maar het gaat om perspectief mensen, het totaalbeeld, in welke mate is het waar? Hoe moet je ernaar kijken? Hoe ga je er mee om?

Wij denken dat terrorisme een groeiende dreiging is, niemand zal dat ontkennen, toch? Maar de werkelijkheid is dat het sinds veel decennia niet zo laag is geweest, sterk afgenomen. Verbaasd? Kijk, dat is wat ik bedoel met een focus op negativiteit en perspectief missen. Ja natuurlijk, er is terrorisme en het is verschrikkelijk.

Goed nieuws
“De meeste mensen deugen” is een boek dat je zal verbazen. Vol met voorbeelden waar de kijk op dingen, de collectieve herinneringen van de mens tot een vaak negatief beeld of uitleg hebben geleid, maar waar bij nader inzien én na onderzoek een volledig omgekeerd positief beeld bestaat. Onthutsend, maar eigenlijk enorm positief. Het goede van de mens!

In het begin van de corono crisis deed ik een experiment. Ik sloot me enkele weken af van ieder nieuwsbericht, geen krant, geen t.v., geen radio. Ach, misschien is het verstoppertje spelen, maar het was heerlijk. Doe het ook eens!

Een bekende parabel
Een grootvader zei eens tegen zijn kleinzoon: “er speelt zich een gevecht in mij af, een strijd tussen twee wolven. De ene is slecht, boos, hebzuchtig, jaloers, arrogant en laf. De andere is goed, hij is rustig, liefdevol, bescheiden, gul, eerlijk en betrouwbaar. Deze wolven vechten ook in jou en ieder ander persoon”.

De jongen dacht even na en zei toen: “welke wolf zal winnen?”
De oude man glimlachte.
“De wolf die jij voedt”

“Bedankt mam, dat ik zo op jou lijk”.

Jan

Het bericht Welke wolf voedt jij? verscheen eerst op Jan van den Brand.

Ik heb zojuist het boek dichtgeslagen van Rutger Bregman “De meeste mensen deugen”. Een aanrader, opvallende positieve kijk op onszelf. Zagen we het altijd verkeerd? Daarin ook onze gevoeligheid voor de somberheid en negativiteit van het nieuws, een sterk verwrongen beeld dat we krijgen voorgeschoteld. Het meeste is wel ongeveer waar maar we missen ieder gevoel van verhouding, een overdaad aan negativiteit. The negativity bias.

Dat boek dus. Vooral de passage over de Eerste Wereldoorlog “Toen de soldaten uit de loopgraven kwamen”, dit fragment is een must, een openbaring om te lezen. Het volgende heeft misschien minder met het boek te maken maar ik dacht hierdoor de laatste dagen ook veel terug aan onze ouders die de Tweede Wereldoorlog hebben meegemaakt. De maatschappij draaide door, maar onder het juk van de somberheid. En daarna ontstond een nieuwe tijd.

De Tweede Wereldoorlog
Hoe zou dat geweest zijn?
– Opletten om je buiten te begeven, beter binnen blijven, er loert altijd gevaar, de vijand is er.
– Pas op voor samenscholingen en grote bijeenkomsten, de Duitsers zouden hier op kunnen reageren.
– Mensen moeten tóch boodschappen doen, maar het is beter om alleen te gaan.
– Op de meest onzekere momenten zelfs hamsteren.
– Gewonden, doden, je leest het alle dagen.
– Gewoon in je eigen omgeving blijven, reizen is niet veilig en beperkt toegestaan.
– En wereldwijd beheerst de oorlog het nieuws en de economie koerst op halve kracht.
– Mijn ouders zijn in de oorlog getrouwd, het feest dat ze wilden geven kon niet doorgaan.
– Kortom de vrijheden zijn sterk beperkt.
– De waanzinnige hoop op bevrijding, het oor aan de illegale radio.

Maar de wereld draaide toch door al was het een lange tijd van somberheid. We hebben zoveel verhalen gehoord en er talloze beelden van gezien, maar hoe beleef je die tijd als je er midden in zit?

De bevrijding
Maar …….als ik dan foto’s zie van de bevrijding, dan krijg ik altijd een enorm mooi gevoel, feest, euforie. Wat moet dat fantastisch zijn geweest, ik probeer het me vaak voor te stellen. Zo mooi dat je dát (alleen) wel had willen meemaken. Weg met die 5 jaren van beperkingen en onzekerheid, vrij naar buiten, elkaar opzoeken, heerlijk.
En sinds die tijd herdenken we de doden, nog altijd.

En nu dan ….. de coronatijd.
Enerzijds
Geen vergelijk met de Tweede Wereldoorlog, dat was veel erger en onze coronazorgen staan in de schaduw van die tijdens de Tweede Wereldoorlog (tenzij je zelf door corona geraakt wordt natuurlijk).

Anderzijds
– Opletten met je buiten begeven, beter binnen blijven, er loert altijd gevaar, de besmetting is er.
– Geen samenscholingen en grote bijeenkomsten.
– Mensen moeten tóch boodschappen doen, maar het is beter om alleen te gaan.
– Er wordt zelfs gehamsterd.
– Veel zieken, doden, je leest het alle dagen.
– Gewoon in je eigen omgeving blijven, reizen is niet veilig en beperkt toegestaan.
– En wereldwijd beheerst corona het nieuws, de economie koerst op halve kracht.
– Bruiloften en evenementen gaan niet door.
– Kortom de vrijheden zijn sterk beperkt.
Maar de wereld draait toch door al is het een tijd van somberheid. Hoop op het einde hiervan.
We praten er allemaal over, beelden te over. Een rare belevenis.

Nogmaals: ik wil niet vergelijken met de Tweede Wereldoorlog, dat is niet terecht maar als het gaat om een ontwrichtende periode die je allemaal raakt en enorm bezighoudt, dan beleven we ook nu iets heel bijzonders. Wie had dat zich kunnen voorstellen enkele maanden geleden. Zó beleef je dus deze tijd als je er midden in zit. Wat is vrijheid een ongelooflijk groot goed, je leert het waarderen.

De bevrijding
En…….als ik vooruit denk aan onze bevrijding hiervan, dan krijg ik een enorm mooi gevoel, feest, euforie. Wat zal dat fantastisch zijn, ik probeer het me al voor te stellen. Weg met die beperkingen en onzekerheid, vrij naar buiten, elkaar opzoeken, heerlijk.
Maar alle doden blijven natuurlijk in de herinnering.

Blijf gezond allemaal en laten we uitkijken naar Bevrijdingsdag 2020.
De vlag uit.
Heerlijk, ik kan niet wachten.

Groet

Jan

Het bericht Bevrijdingsdag 2020 verscheen eerst op Jan van den Brand.