Dit jaar dacht ik: ik laat je met rust. Ik maak het mij gemakkelijk en vraag gewoon geld aan de Britse koninklijke familie, ter ere van de geboorte van hun nieuwste telg, Archie. Bekijk mijn boodschap hier…

Helaas. Vooralsnog hoorde ik niks terug van Buckinham Palace. Dus ga ik toch JOU moeten vragen om te steunen.

• Dat kan online via mijn actiepagina
• Of via een old school overschrijving Op rekening BE64 0000 0000 5252 van Rikolto met mededeling Loper: Jelle Goossens

Voor elke bijdrage, van klein tot groot, is mijn dank onuitputtelijk.

UPDATE 19/5/2019: De klus werd geklaard in een apprecieerbare 1u20.

De laatste keer dat ik op een betoging toefde, was als kleuter: “God-ver-dommeuh, weg die bom-meuh”. Die tijd. Vandaag ben ik het irritante type dat bij elke slogan hoofdschuddend zucht: “Ja maar, het is allemaal wel wat complexer en genuanceerder dan dat”.

Boeit nu niet. Want zelfs de meest genuanceerde feiten zijn wat ze zijn: elke tiende van een graad dat de aarde opwarmt, maakt ons leven ingewikkelder (nog iets waar ik de krampen van krijg). Meer hittegolven en overstromingen, uitstervende soorten, mislukte oogsten… Vind ik niet leuk.

Gebrek aan ambitie en verbeelding

Maar nog het meest vrees ik dat we de nieuwe industriële omslag gaan missen door ons lethargische gebrek aan ambitie en verbeelding, verpakt als “realisme”. Ik vrees een verpauperd, verstard continent dat de nieuwe kennis en technologie liet passeren en zelfs niet meer probeert te volgen.

Kijk even in de toekomst en stel je 2 landen voor: Land A en Land B.

Land A is het land van de realisten die zich vandaag voorhouden dat het allemaal zo’n vaart wel niet zal lopen. Een hybride bus links en een spaarlamp rechts, een dikketruiendag en nog een paar schaamlappen voor de rest van de week.

Land B heeft geen termen meer nodig zoals duurzaam, circulair of regeneratief. Land B is het gewoon. Een economie die producten en diensten voortbrengt waarbij het afval de nieuwe grondstof is. Mensen wonen in energieneutrale wijken en verplaatsen zich met een soepele mix van gedeelde vormen van mobiliteit waar je geen heel kapitaal voor nodig hebt. Gezond eten is niet voorbehouden voor wie de weekendbijlages uitpluist, maar de normaalste zaak van de wereld, en dat zonder de kleffe bijsmaak van milieudestructie of uitbuiting.

Welk land zal het meest geavanceerd zijn? En welk land zal het ontwikkelingsland genoemd worden? Excuses voor de doorzichtige retorische vragen. Maar zie, land A heeft alvast dit voor op land B: veel immigranten zal het niet meer aantrekken.

Man op de maan

Vandaag lijken we nogal hard op weg naar land A. Neem onze auto-industrie. Flink gelobbyd tegen strengere uitstootnormen en de sprong naar elektrische wagens tegengehouden. Nu elke dag wat minder relevant omdat de economische cluster rond elektrisch transport in Azië zit.

Ambitieuze klimaatdoelstellingen gaan er niet voor zorgen dat we terstond in land B wonen, maar het is een noodzakelijk begin. Toen Kennedy in 1962 de ambitie formuleerde om tegen het eind van dat decennium een mens op de maan te zetten, was dat ook niet meer dan een doelstelling. Maar wel één die de krachten van een land — van wetenschappers tot ondernemers, van textielindustrie tot technologiesector — in de richting van dat doel mobiliseerde.

Hypocrieten

Vergeleken met het stoppen van de klimaatopwarming, is een bezoekje aan de maan een triviale vorm van recreatie. Maar doelstellingen met bijhorende wetten en fiscale stimuli, zouden ons ook vandaag helpen om niet 2 keer, maar 100 keer beter te doen.

Daar betoog ik zondag voor.

Dus. Linkse ratten en rechtse zakken; bakfietsfundamentalisten en auto-craten; gütmenschen en kütmenschen en iedereen daar tussenin: wees welkom. En het geeft daarbij niet dat u vaker dan klimaatwenselijk het vliegtuig neemt. Als het op duurzaamheid aankomt, maakt het systeem van ons allemaal hypocrieten met goede bedoelingen. Dat wordt dus gezellig.

Foto: Eva Willems, climate-express.be)

Dit stuk verscheen op mo.be (24/1/2019)

Volgens de analyses van slimme mensen ligt de toekomst in een omschakeling naar een circulair voedingssysteem: een landbouw- en voedingssector die in gesloten kringlopen herstelt wat hij verbruikt en de gecreëerde waarde billijk verdeelt. Een toekomst waar we kunnen geraken via een combinatie van beter beleid, ingenieuze landbouwpraktijken, nieuwe technologie en gezondere eetpatronen. Ik heb daar weinig aan toe te voegen.

Behalve dit.

Te gemakkelijk wordt er scheef gekeken naar boeren en boerinnen: jullie probleem, los het op! Velen onder hen voelen zich in de verdomhoek geduwd, want de rek is eruit. En wat we bij boeren horen, weerklinkt bij steeds meer mensen. Werken, je dubbelplooien en nóg de eindjes niet aan elkaar geknoopt krijgen.

Concurrentie zou tot beter moeten leiden, maar dat stadium lijken we voorbij.
Ik juich dus niet om de komst van de Nederlandse supermarkt Jumbo of de eventuele komst van Amazon naar ons land. Niet als het is om in een nieuwe prijzenslag de laatste kruimels marge tot gruis te vermalen. En dat ten koste van de winkelbediende of de order picker die steeds meer voor steeds minder moet rondkrijgen. Of van de boeren (dichtbij of veraf) die meer zorgen steken in hun schulden dan in hun product.

Nee, ik applaudisseer liever voor retailers die met hun mensen een evenwicht zoeken tussen flexibele klantgerichtheid, kwaliteitsvol werk en een productaanbod met een verhaal dat klopt, ook voor boeren en andere toeleveranciers.

En die bedrijven zijn er – al is het dikwijls nog meer ambitie dan werkelijkheid. Maar of zij de norm worden, bepalen wij mee. Niet zozeer wij als consument. Maar wij: als burgers, als samenleving.

Scherpe prijzen? Internationale handel? Vandaag besteld, morgen in huis? Allemaal goed, maar wel binnen een ethisch kader dat de limieten van mens en planeet respecteert. Enkel binnen zoâ€n kader kunnen wij onze goede intenties als consument waarmaken en kunnen bedrijven echt aan eerlijke handel doen, zodat boeren kunnen investeren in duurzame productie.

Geen sector is zo vervlochten met de aarde als de voedingssector. Als de omschakeling ons daar lukt, lukt het voor de rest van de economie ook.

“Ja maar, zoâ€n omschakeling kost geld. En wie gaat dat betalen?”

Inderdaad, dat kost nu geld om later op te brengen: gezondere mensen, kwaliteitsvollere jobs, minder klimaatopwarming en dus minder schade door extreem weer.

Ik kan mis zijn, maar ik geloof dat we zoiets een “investering” noemen. Ik denk zelfs dat banken daar financiële producten voor ontwikkelen. En dat een overheid daarbij de opdracht heeft om de inspanningen op een redelijke manier te spreiden. Zo nieuw is dat niet. We hebben het in een niet zo ver verleden nog gedaan.

Waar kiezen we voor?
Eerst de economie, dan het klimaat? Goedkoop boven alles? Erst das fressen, dann die moral? Weg ermee. Een betere wereld, begint bij ons eten. Zonder moraal in ons economisch systeem valt er voor gewone mensen straks niks meer te fretten.

Deze opinie verscheen op VRTNWS.be (12/01/2019) nav de campagne “eten roert de planeet” van Rikolto (Vredeseilanden)

Het café straalde de potentie uit om me te doen vergeten dat mensen roekeloze kinderen zijn die elkaar en zichzelf veel teleurstelling en pijn bezorgen omdat ze gevangen zitten in een eeuwigdurende komedie, die in het algemeen slecht afloopt (1). Ik nam waar: overvloedige bruine lambrisering; achter de toog een man met een vertrouwenwekkende pens; voor de toog veelal heren met weinig overpeinsde gezichtsbegroeiing, die op zwaarwichtige wijze evidenties declameren aan een zeldzame vrouw die haar verveling verdrinkt.

Aan mijn linkerkant zit een oude man. Hij leest zijn krant en laat daarbij een bierviltje als liniaal over de regels schuiven. Eerder bestelde hij een koffie. Met chirurgische precisie had hij zijn suikerklontje in tweeën gekliefd middels een tik van de rug van de lepel. Eén helft dropte hij in in zijn koffie. Tussen twee artikels door, brengt hij de kop naar zijn mond. Een crescendo van geklingel steekt daarbij op wanneer kop en soutalloor elkaar schurken ten gevolge van de trilling van zijn handen.

Aan de overkant zitten een man en vrouw. Mooie mensen, hip gekleed. Vijf boodschappentassen omringen hun tafeltje. Gedurende een halfuur spreken ze hooguit 15 woorden. Ze wisselen meer doffe blikken met hun smartphone dan met elkaar. Mogelijks een geval van SSDA, schat ik: Samen Saaier Dan Alleen.

Aan mijn rechterkant zitten twee vrouwen. Vriendin 1 is net 28 geworden, hetgeen de aanleiding vormt voor het treffen. Het is echter vriendin 2 die het rijkst is in gespreksstof. De manier waarop ze over haar “vorige relatie”, haar “relatie vóór haar vorige relatie” en haar “huidige relatie” spreekt , doet vermoeden dat de “volgende relatie” en de “relatie na haar volgende relatie” zich kortelings zullen aandienen.
Na een monoloog van een viertal minuten, richt ze het woord tot haar vriendin.

“En gij en Simon? Is dat nu al iets?”
“Nee, zenne.”
“Eeeecht? Niks? Zoals in: niks niks?”
“Pfff, nee. Ik heb hem eigenlijk keihard in de friend zone gezet.”
“Moooh. Nu al?”
“Maja, hoelang moet ik hem geven?”
“Ja, ik weet niet. Daar staat geen termijn op. Denk ik.”
“Och, ja. Ik denk dan toch niet dat het de man van mijn leven is.”
“Hmm. Dat suckt wel echt kweetniehoehard. Ge waart er zo verliefd op.”
“Tja, allez, ge weet natuurlijk nooit…”
“Eh eh, zo niet. Als vriendin zeg ik: droppen die handel!”

Een vrouw met (zulke) vriendinnen heeft veelal geen vijanden meer nodig om ongelukkig te worden. Terwijl het gesprek verder kabbelt, merk ik dat de man aan mijn linkerkant zuchtend het hoofd schudt. Hij maakt zijn wijsvinger nat en slaat een krantenbladzijde om. Zijn ergernis komt niet voort uit de ontij die het wereldnieuws verschaft.

“Zever hé”, klinkt het plots uit zijn mond. Zacht genoeg om discreet te zijn, luid genoeg om het gesprek tussen de twee vrouwen te onderbreken.

De twee kijken mijn richting uit.
Ik zet mezelf recht en druk mijn rug zo hard mogelijk tegen de leuning van de bank om de premature tafel-overschrijdende interactie zo min mogelijk te hinderen (en ze tegelijk zo adequaat mogelijk te registreren).

“Huh? Wat is zever?”

De man vouwt zijn krant dicht en schuift ze voor hem uit.

Hij kucht in zijn trillende vuist en schraapt de keel.
“Wat ge zegt. Van die man van uw leven.”
“Wat is daarvan?”
“Die bestaat niet.”
“Euh, en waarom zou die niet bestaan?”
“Statistiek hé.”
“Sorry, wat heeft dat met statistiek te maken?”, klinkt het geërgerd.
De man kucht weer in zijn vuist.
“Der zijn meer dan 7 miljard mensen op de wereld. Een kleine helft daarvan is man. Daarvan zijn er een paar honderd miljoen in uw leeftijdscategorie. Daaronder moeten er minstens een paar honderdduizend zijn die bij u passen.”
Vriendin 1 rolt met haar ogen.
“Maar daar heb ik niks aan.”
“Just. Maar zeg dan niet dat er iets is als de man van uw leven.

“Zal ik u iets zeggen?”
Hij wacht op toestemming om te vervolgen.
“Die man of vrouw van uw leven, die maakt ge zelf. Da’s het enige dat ik nog zeker weet op mijn 84.”

Er ontstaat een even wederzijdse als eigenaardige interesse tussen de mij omringende gasten.

“Hoe maakt ge die dan?”
De man bevochtigt zijn lippen.
“Ge maakt een keuze. Dan laat ge die werken.”

De vriendinnen wachten vergeefs op een vervolg.
“Is dat bij u echt zo gegaan?”
“Ongeveer.”
“Ja, nu wil ik het wel weten!”, moeit vriendin 1 zich in het gesprek.

De man neemt een teug van zijn koffie. Weer groeit de crescendo van porselein-geklingel boven de muziek en de gesprekken uit.

“Ik heb mijn Marie leren kennen in Düsseldorf. Ik werkte daar als ingenieur voor een Amerikaanse firma. Zij was de zus van mijn collega. Als Belgen trokken we vaak samen op. Dus als zij haar broer kwam bezoeken, gingen we samen eten of samen naar de film. Enfin, in ’t begin toch. Dat heeft niet lang geduurd of het was alleen wij twee.”

Hij werpt een schalkse knipoog naar de twee, die het op een gecharmeerd giechelen zetten.

“Maar goed. Zo af en toe eens een weekend… dat werkt niet hé. Zij kon niet verhuizen, want haar moeder was ziek.
Ik zeg: Herman, gene zever. Ofwel verhuist ge terug naar België, ofwel stopt het hier. Ik heb het eerste gekozen. Dure beslissing, want ik kon hier toen nooit zoveel verdienen als ginder.
Maar goed. Samen zijn, is er in d’ eerste plaats: zijn.”

Hij vouwt bij wijze van bekrachtiging zijn krant nog eens dubbel en legt ze op de hoek van de tafel.

“Akkoord?”

Hij kijkt mij plots strak en een tikkeltje veroordelend aan.
Ik knik, maar blijkbaar niet instemmend genoeg.

“Ja maar, zijt ge d’akkoord?” herhaalt hij ditmaal op kordate toon.
Ik bevestig nu mondeling (en in minder omslachtige bewoordingen) dat logistiek gemak een aantoonbare en onderschatte factor is in het welslagen van relaties, en dat zijn keuze dus zonder meer de juiste was.

“Voila”, richt hij zich nu weer tot de vriendinnen, alsof mijn haastig bijeen geharkte woorden de waarde van een vonnis hebben.
Ik ontspan, in de verkeerdelijke veronderstelling dat mijn betrokkenheid in het gesprek hiermee ten einde is.

“En hoe lang is dat geleden?”
“Dat was in ’59.”

“En dan? Getrouwd?”
“Ja. Enfin, een klein jaar later. Dan kwam onze Laurent. Dan ons Mira. Dan ons Lutje, maar die heeft maar een paar weken geleefd.”

Er valt een stilte. Ik trommel met mijn hand Smoke on the Water mee.

“Pas op, ik maak mij geen illusies”, hervat de man. “In dezen tijd waren we waarschijnlijk allang uiteen.”

De sfeer dondert nog een verdiep of 10 dieper naar beneden.

“Waarom?”
“Och ja. Kleine dingen. Grote dingen. De dingen waarvoor ge ze graag ziet, ergeren u plots. Ons Marie, da’s chaos. Die legt nooit twee keer iets op dezelfde plaats. Ik word daar zot van. Maar ook miserie hé. Mijn broer stierf dan in een accident. Ge verwerkt zaken op een andere manier. Ge raakt elkaar kwijt.”

“En hoe is het dan goedgekomen?” vraagt vriendin 1 die nu in volle aandacht haar hoofd op haar arm laat rusten.

“Tja, uw best doen, zeker? Doordoen. Soms heel hard uw best doen. Ik heb dikwijls op mijn tong moeten bijten. Ge ziet het nog, denk ik.”
Hij steekt zijn tong uit en wijst naar een denkbeeldig litteken.

Zijn mimiek ontlokt ongemakkelijk gegniffel aan de tafel rechts van mij.

“Nee,”, vervolgt hij, “eigenlijk zit het in simpele dingen.”

“Zoals?”
De man wijst naar de kop op zijn tafel.
“Koffie?”
“’s Morgens, ja. Op bed. Elken dag als het enigszins kan. Bon, sinds mijn bloeding moet het in bekers met een deksel. Ik tril te veel. Dat zou anders nogal brandwonden geven.”

“Da’s eigenlijk wel superlief,” merkt vriendin 2 correct op.

“En als er iets scheef zit, kan het dan gezegd worden. Da’s onze afspraak. Dus als zij vindt dat ik iets achterhoud, kan ze ’t er dan uitpeuteren. En als ze door den dag op mijn kap zit, zeg ik: Marie, houdt dat voor morgenochtend.”

Zijn schrapende kuchlach maant de omgeving aan tot meelachen.

De vriendinnen moeten plots vertrekken om hun concert te halen. Het afscheid verloopt met kussen, hetgeen zeer naar de zin is van de 84-jarige. Ook ik stel me niet weerspannig op. We kijken hoe ze buiten lopen, waarna onze blikken elkaar weer kruisen.

Hij stoot zijn elleboog in de lucht mijn richting uit. Weer die knipoog.
“Zal ik u het geheim verklappen?”
Samenzweerderig hellen we naar elkaar toe. Hij legt zijn hand op mijn bovenarm die zich tot een houdgreep versterkt.

“Luister, met vrouwen is het eigenlijk simpel.”
Ik ben een en al oor.

“Ge moet praten op ’t juiste moment.”
Zover was ik.
“En zwijgen op ’t juiste moment.”
Ik knik.
“Maar dus niet omgekeerd.”
Ik kijk hem zwijgend aan terwijl ik de woorden laat binnenkomen.

“Snapt ge dat?”
Ik schud van nee.
“Ik ook niet… Maar zij dus blijkbaar wel.”

Hij barst weer uit in iets tussen hoesten en lachen.

In een schaarse vlaag van initiatiefname laat ik twee 33’ers overkomen van de toog. We zien nog hoe Real Madrid gelijk speelt met een spel dat van verwende middelmatigheid doordrongen is.

(1) Vrij naar Amos Oz – Een verhaal van liefde en duisternis

De illustraties bij deze meemaking werden ontwikkeld door Willem Pirquin. Hij doet dat ook – en nog veel beter – op professionele basis voor een acceptabele hoeveelheid centen. 

Zondag 27 mei 2018 loop ik al voor de 10de keer de 20km door Brussel. Voor de 10de keer haal ik ook alles schaamteloos uit de kast om geld in te zamelen voor het werk van Rikolto – jep, dat is de nieuwe naam van Vredeseilanden.

Zeg nu zelf, dat maakt van mij een beetje een stuntman… En hop, daarmee is de overgang naar het sponsorfilmpje naadloos gemaakt:

Niet twijfelen dus, maar sponsoren:

• Dat kan online via mijn persoonlijke pagina…
• Of via een ouderwetse overschrijving naar het rekeningnummer van Rikolto: BE64 0000 0000 5252 met mededeling Loper: Jelle Goossens

Mijn dank is peilloos.

Bijzondere dank aan:
Robin Broos voor regie, camerawerk, locaties, nauwsluitende kleurencombinaties, mentale nazorg en zoveel meer.
Kristof Michiels aka Meneer Michiels aka DJ 4T4 van ’t Hof van Commerce voor de beestigste der tracks en om mijn mama te bellen.

Het had evengoed de wat lang uitgevallen slogan van Wereldvoedseldag kunnen zijn: 16 oktober. Eén dag voor Wereldarmoededag. Een tragische tandem die wellicht eerder toevallig, maar daarom niet minder terecht aansluitend hun “feestdag” hebben.

Traditioneel is Wereldvoedseldag een moment waarop de Landbouw- en Voedselorganisatie van de Verenigde Naties (FAO) haar hongerstatistieken in de kijker zet. Tussenstand: het aantal statistische hongerlijders dikte inmiddels weer aan van 777 miljoen in 2015, tot 815 miljoen in 2016.

Zo al een cijfer om van te janken. Maar tel ook het aantal mensen met overgewicht of obesitas (1.9 miljard) en alle mensen die lijden aan nutriëntentekorten door te eenzijdige voeding (2 miljard), en je krijgt een vollediger beeld van de ravage die een falend voedselsysteem nalaat.

Het is daarbij vanzelfsprekend om aandacht te vestigen op lege magen in verre werelddelen en te pleiten voor heftige investeringen in lokale familiale landbouw. Maar laat ons niet te beroerd zijn om te zeggen dat armoede en slechte voeding ook in ons land een destructief koppel vormen. En het gaat breder dan armoede. Ging een groot stuk van de verontwaardiging na de Pano-reportage over woonzorgcentra niet precies over de weinig appetijtelijke materie die de bewoners opgeduwd krijgen?

De kwalijke kwaliteit van grootkeukenkost in scholen en ziekenhuizen, stelde Knack Weekend eerder dit jaar al aan de kaak. De smaak en het evenwicht in die maaltijden blijkt doorgaans even ver te zoeken als de nuance in de commentaarsecties op het internet.

Hoe we met voeding omgaan, valt niet los te zien van hoe we met mensen omgaan. Het is onze primaire brandstof, het fundament van onze beschaving. Elke ochtend, middag en avond wanneer we rommel voorschotelen aan onze kwetsbaarste medeburgers, falen we als samenleving.

Daarom een voorstel: laat ons van Wereldvoedseldag vanaf nu een echte feestdag maken.

Een dag waarop we hulde brengen aan boeren, boerinnen, chef koks, voedingsjournalisten, vaders, moeders, leraars, bomma’s en bompa’s,… Iedereen die, waar ook ter wereld, vorm geeft aan een levendige eetcultuur.

Want de tegenbeweging is ingezet.

De koks in de grootkeukenopleiding van Ter Groene Poorte die ik al mocht bezig zien, zetten de theorie van nieuwe de voedingsdriehoek om naar smakelijke praktijk.

Schooldirecteurs, leraars, ambtenaren en politici die in hun scholen en steden van duurzame en gezonde voeding een evidentie willen maken, werken mee aan ons project GoodFood@School. Ons doel? Tegen 2021 een duurzaam voedingsbeleid in elke school: deftig eten in de refter, landbouw en voeding verwezen doorheen de lessen…en waarom niet koken op school met zelfgekweekte groenten?

Wie mij een beetje kent, merkt nu misschien op: “Ja, Goossens, hoor u eens bezig. Mister Bicky Burger himself die nooit kookt.” Ik buig deemoedig het hoofd en zoek een retorische handigheid om mij eruit te lullen. Daar gaan we: wie de zonde niet koestert, kan het goede niet nastreven. Excuses, dat was mijn innerlijke Rik Torfs die sprak.

Toch ben ik ervan overtuigd: de consument is mee. Die wil mee. Maar probeer me niet op te voeden met het gestrekte vingertje. Er moet echt geen bordje bij dat het vegetarisch, glutenvrij, artisanaal, superfood, probiotisch of wat dan ook is. Noem het gewoon wat het zou moeten zijn: goed eten. Goed voor mij, goed voor de boer die het produceert en goed voor de planeet.

Soit. Ik hoop dat Martín Caparrós binnen afzienbare tijd zijn zoveelste herdruk van “Honger” drastisch kan inkorten. “Dat we er met z’n allen in slagen iedere dag weer fatsoenlijk te eten, is een wonder.” Punt.

Dit stuk verscheen ook op Knack Weekend (16/10/2017)

Wanneer het einde van de maand mei nadert en ik hoogdravende aansprekingen aandraag, kun je het vervolg al enigszins voorspellen.

Laat er mij dus niet geheimzinnig over doen dat ik zondag 28 mei voor de 9de keer de 20km door Brussel loop. En ja, voor de 9de keer voor Vredeseilanden.

Zoals altijd volg ik daarvoor een rigide trainingsschema. Dit jaar werd ik echter lelijk in de maling genomen. Mijn sociale omgeving deed me geloven dat ik er helemaal klaar voor was. Maar dat is, wat Adriaan Van den Hoof noemt, te hard van stapel lopen:

Gelukkig ben ik geen rancuneus type en horen gênante situaties bij mijn leven als de uitjes op mijn Bicky Burger.

Het is iedereen dus vergeven. Sponsor NU en dan loop ik die 20km gewoon voor écht.

• Dat kan online via mijn persoonlijke pagina
• Of via een ouderwetse overschrijving naar het rekeningnummer van Vredeseilanden: BE64 0000 0000 5252 met mededeling Loper: Jelle Goossens

Elke gift groot of klein helpt Vredeseilanden om van duurzame voeding de gewoonste zaak van de wereld te maken. Want voedsel geproduceerd met respect voor het milieu, waar boeren een degelijk inkomen aan verdienen… Dat is geen luxe, maar een verdomde noodzaak.

Dank u veel!

Met dank aan Adriaan Van den Hoof.
Bijzondere dank aan de moeilijk te overschatten Robin Broos. Voor de vriendschap en de ondersteuning op het inhoudelijke, morele, productionele, logistieke, creatieve en horecagebied (dat laatste het hele jaar rond).

Wistjedatjes

WIST JE DAT… De boswachter in het filmpje helemaal geen echte boswachter is? Het is die malle malle Jimmy Dewit aka DJ Bobby Ewing. “Maar, hoe komt Jimmy zo plots aan die volgroeide snor?” hoor ik je vragen? Tja, enkel Jimmy kan ons het geheim verklappen van een perfecte gaffa-snor!

WIST JE DAT de openingsscène en de slotscène werden opgenomen in Het Depot? Nochtans lijk ik in het filmpje Café Jeeskesboom binnen te lopen. Dat is geen fout, maar een bewuste artistieke keuze om dé 2 creatieve hotspots van Leuven met elkaar te verbinden. Kijk, dàt is de magie van televisie!

WIST JE DAT je een fitbit helemaal niet kan manipuleren met een schroevendraaier? De man die dat in het filmpje toch met zoveel voorgewende toewijding doet, is niemand minder dan Kamiel De Bruyne, de bedenker van Sorry voor alles alles op Eén. Maar ook de man achter Vindingrijk en de kaka-pipihumor op Kamielus.

WIST JE DAT Ook Herbert Flack op ietwat verdoken wijze steun aan mijn 20km door Brussel voor Vredeseilanden verleent? De geduldige kijker en luisteraar merkte het op, want het beste wordt altijd tot het laatste bewaard. In dit geval tot de laatste seconden van het filmpje.

WIST JE DAT De loopscène in de sneeuw helemaal niet in Kessel-Lo is opgenomen? Voor dit 2 seconden durende shot trokken Robin Broos en ikzelf helemaal naar Flåm in Noorwegen. De opnames moesten in een recordtijd gebeuren, want na consumptie van twee lokaal gebrouwen witbiertjes was het budget op.

Yes the planet got destroyed. But for a beautiful moment in time we created lot of value for shareholders @newyorker https://t.co/7zA2b4hfQI pic.twitter.com/I7fDB0chdi

— Shekere (@ShekereAfrica) 21 februari 2017

Bepaalde aandeelhouders van Unilever eisen nu dus hun beautiful moment in time. Winst op korte termijn en wat minder investeren in die verdomde doelstellingen om het bedrijf duurzamer te maken – en dus ook winstgevend te houden – op lange termijn.

Schaamte

Het voordeel van de demarche is dat ze de keuze scherp stelt. Dragen we een economie over aan de volgende generatie die in de behoeften van iedereen voorziet en daarbij ons belangrijkste gemeengoed – planeet aarde – in ere houdt? Of doen we voort op een manier die hoogstens nog deze generatie mee kan? In dat laatste geval kan ik al voorspellen dat het eindigt zoals bij de banken, alleen zal er nu niks te redden zijn. Het bedrijf, de planeet en de levens van miljoenen mensen zullen ten gronde gericht zijn. Maar heel even was het lekker voor de aandeelhouders. Zoals die eerste vijf seconden nadat je in je broek plast. Daarna rest enkel de schaamte.

Nergens zie je beter wat een extractief economisch systeem aanricht, dan in de landbouw- en voedingssector. Vruchtbare gronden gaan verloren aan 23 hectaren per minuut. Waterbronnen raken uitgeput. Zeeën zijn overbevist. De biodiversiteit keldert 1000 maal sneller dan het normale niveau. Boeren verlaten massaal de stiel omdat er voor hen amper waarde gecreëerd wordt.

Bij Unilever kennen ze die feiten ook. Een bedrijf dat leeft van de verkoop van voeding, weet dan dat ze uiteindelijk hun eigen business kapot maken. Daarom lanceerde Unilever het Sustainable Living Plan: tegen 2020 alle voedingsproducten duurzaam. Natuurlijk is dat relatief en een heiligverklaring is niet nodig. Maar CEO Paul Polman toonde ballen. Hij schafte de kwartaalrapportering af en zei tegen zijn aandeelhouders: als onze langetermijnvisie je niet aanstaat, verkoop dan je aandelen. Polman gaf de voorbije jaren richting en deed de geesten in heel de sector schuiven.

Beursaandeelhouders of mede-eigenaars?

Houdt Polmans visie stand? Ik hoop het, maar er zijn redenen om te vrezen van niet. Duurzaamheid begint bij de eigenaarsstructuur van het bedrijf. Een bedrijf dat zijn aandelen in meerderheid op de beurs heeft, wordt tot bijziendheid gedwongen. Beursaandeelhouders zijn geen mede-eigenaars, maar beleggers.

Hoe krijgen we weer langetermijnperspectief in bedrijfsbeleid? Hoe zorgen we dat bedrijfsleiders in generaties kunnen denken in plaats van in kwartalen? We zien vandaag dat bedrijven die eigendom van families zijn, er beter in slagen keuzes te maken voor de lange termijn. Net als coöperatieve ondernemingen, waar de belangen van consumenten en/of toeleveranciers meestal in het aandeelhouderschap ingebakken zitten.

Nieuwe bedrijfsmodellen waarbij aandeelhouders en belanghebbenden (stakeholders) samenvallen, zijn een groot stuk van het antwoord. Daar kan je een juridische boom over opzetten, maar in de kern is het eenvoudig: het vertrekt vanuit waarden. Wie zijn we als bedrijf? Waar gaan en staan we voor? En kom niet af met: “het doel van een bedrijf is winst maken”. Winst hoort bij ondernemen zoals ademen bij leven. Het is geen doel, wel een noodzakelijke bijkomstigheid om die dingen te kunnen blijven doen die nodig, belangrijk of gewoon plezant zijn.

De overheid zijn wij

Zo bekeken, gaat het allang niet meer over “de ngo’s” die tegen “de bedrijven” zijn, of “de bedrijven” die tegen “de overheid” zijn. Overal zitten er mensen die vandaag al vanuit een gedeelde probleemanalyse samenwerken om producten milieuvriendelijker, eerlijker en transparanter te maken. De bedrijven die pionieren om hun activiteiten te verduurzamen, hebben een overheid nodig die de lat uiteindelijk voor iedereen hoger legt. En de overheid is de enige die consumenten kan beschermen tegen schadelijke machtsconcentraties.

Akkoord, het vertrouwen in de overheid heeft er al beter voor gestaan. Maar laat ons niet vergeten: de overheid zijn wij. Wij, die onze waarden en verwachtingen vertalen in wettelijke normen die finaal het gedrag van bedrijven en individuen vormen en mogelijk maken.

Zolang het stuur van onze economie in handen is van lieden wiens enige waarden in een spreadsheet staan, komen we niet vooruit. Goeie moed, meneer Polman. Ik heb diep respect voor de manier waarop u in het verleden uw nek uitstak. Ik hoop van harte dat ik ongelijk krijg in mijn pessimisme.

Verschenen bij MO*…
Foto: Rafael Matsunaga (Flickr/CC)

Waarop zij na een tijdje zegt: Awel, hebde weer niks te zeggen?
Ik zeg: Chantal, misschien loopt er in Zuid-Korea nog ene rond die beter bij u past, maar wat doede daarmee?
– Ha. Ja. Korea.

Nu zegt zij niks meer. Dus ik zeg: Awel, nu hebt gij precies niks te zeggen.
– Ha. Ja. Typisch.
Ze zegt: ik ga strijken. Dat zegt ze altijd als ik een punt maak.

Enfin. Ik zet den tv op de koers, zet mij in de zetel en ik lees mijn gazet. Ik hoor ze blazen en zuchten, precies dat ze gaat baren. Ik sta recht om mijn pillen te gaan halen in de keuken. Ik ben nog niet goed terug als ze schreeuwt: waarom moet dien tv aan, als ge toch niet kijkt?

Ik zeg: Chantal, ik heb darmkanker, geen gehoorprobleem, ja?!
– Ha. Ja. Meendeâ€t?

We zitten in de wachtzaal, jong.
– Da’s ‘t leven.
Ge kunt nie terug.
– Ha. Nee.
Nen auto kunt ge in achterruit zetten. ’t Leven niet.
– Ha. Ja. Just.

De adhoc gediefde illustratie is van de hand van Willem Pirquin en komt uit zijn 366-reeks.

Laten we dit – in tegenstelling tot het lopen van lange afstanden – kort en pijnloos houden.

Ja, ik loop zondag 29 mei 2016 voor de 8e keer de 20km door Brussel.
Ja, ik laat mij voor de 8e keer sponsoren voor Vredeseilanden.

En ja, daar wordt werkelijk iedereen beter van:

• De boeren en boerinnen waar Vredeseilanden mee samenwerkt in Afrika, Azië en Latijns-Amerika.
• Jullie: want die boeren zorgen dat wij allemaal te eten hebben.
• Ik: Want zonder dat trainen was ik allang een uitgezakte lamzak.

Niet twijfelen dus, maar steunen.
Vanaf 40 euro krijg je zelfs een fiscaal attest voor belastingvermindering.

• Je kan mij online sponsoren via mijn persoonlijke actiepagina…
• Ouderwets overschrijven kan ook op het rekeningnummer van Vredeseilanden: BE64 0000 0000 5252 met mededeling Loper: Jelle Goossens.

Nog een laatste motivatie nodig? Komaan dan, een filmpje.

High five!

Dank aan dé Coach van Iedereen Beroemd voor de inspiratie.
Bijzondere dank aan Robin Broos voor de woordspelingen, het camerawerk en de vriendschap.
Dank aan Alfa de hond.
Dank aan Sally & Michel van Café Jeeskesboom en Ali van de Douera voor de catering.

Update: 1u33 was de tijd. 2020 euro was de opbrengst. Daar kan ik enkel in alle nederigheid ‘dankuwel’ op zeggen.