Governance bij Volkswagen: ons kent ons

JozefLievens — Fri, 09 Oct 2015 09:30:13 +0000

In de nasleep van de dieselaffaire krijgt de Raad van Bestuur van Volkswagen de internationale pers over zich heen.

De New York Times titelt: “Problems at Volkswagen start in the boardroom”. De Financial Times is even kritisch: “Boardroom politics at heart of VW scandal.”

Beide gereputeerde kranten houden voor dat de disfunctionele governance bij Volkswagen aan de basis ligt van het schandaal.

Volkswagen valt nog net onder de definitie van het familiebedrijf van de European Group Owner Managed Business. De families Piëch en Porsche hebben 50,73% van het stemrecht alsmede meerdere vertegenwoordigers in het bestuur. Andere belangrijke aandeelhouders zijn de staat Nedersaksen (20% van het stemrecht) en de Qatar Holding (17% van het stemrecht).

lees verder

Nieuw onderzoek: helft bedrijven heeft geen actieve raad van bestuur

JozefLievens — Wed, 12 Nov 2014 11:17:27 +0000

In de afgelopen jaren heeft prof. Ann Jorissen van de Universiteit Antwerpen een team geleid, dat met fondsen van het IWT een grootscheeps onderzoek heeft uitgevoerd naar governance in private ondernemingen. De onderzoekspopulatie bestond uit 757 niet-beursgenoteerde NV’s met meer dan 20 werknemers verspreid over heel België. Vrijwel alle aspecten van de governance van deze bedrijven werd tegen het licht gehouden.

Het onderzoeksteam stelde vast dat de eigendom in de bestudeerde ondernemingen erg geconcentreerd was: in bijna twee derden van de gevallen was een familie de grootste aandeelhouder.

De scheiding tussen eigendom, controle en management is beperkt. Van de vier à vijf leden, die een raad van bestuur normaal telt, zijn er twee à drie leden die ook aandeelhouder zijn. In meer dan de helft van de ondernemingen is de gedelegeerd-bestuurder ook de grootste (mede-) eigenaar. Daarnaast is de gedelegeerd-bestuurder ook vaak lid van de raad van bestuur en zelfs voorzitter ervan.

Ongeveer de helft van de NV’s heeft geen actieve raad van bestuur in de betekenis van de Code Buysse. Een actieve raad van bestuur vergadert vier keer per jaar en houdt daarnaast nog een strategische dag.

Gemiddeld maakt er één externe bestuurder deel uit van de raad van bestuur. Meestal is hij ook onafhankelijk. In 49 % van de raden van bestuur zetelt er geen vrouw.

De raad van bestuur houdt zich vooral bezig met de controle op de financiële resultaten. Er is minder aandacht voor het verstrekken van advies en het vervullen van netwerkfuncties. Het onderzoeksteam stelt zich de vraag of de ondernemingen dan over andere kanalen beschikken waarlangs ze advies krijgen. Wellicht moet deze vraag positief beantwoord worden: externe adviseurs spelen hier wellicht een belangrijke rol.

lees verder

Twee keer nadenken voor je verkoopt

JozefLievens — Mon, 03 Nov 2014 15:00:20 +0000

Wie als familiaal ondernemer de pensioenleeftijd bereikt, kan drie dingen doen: kiezen voor familiale opvolging, verkopen of de eigendom houden en het bedrijf door een externe manager laten leiden.

In een recente bijdrage plaatste private equity specialist Filip De Clercq kritische kanttekeningen bij de verkoop. Het zijn er vijf:

lees verder

Opvolging: waarom Michael Bloomberg niet kan loslaten

JozefLievens — Mon, 08 Sep 2014 13:31:58 +0000

Vorige week bracht Amerika-correspondent Roel Verrycken in de Tijd een bijzonder boeiend verhaal over Michael Bloomberg. Na drie termijnen als burgermeester van New York staat Bloomberg op 72-jarige leeftijd opnieuw full time aan het roer van zijn media-imperium. Daniel Doctoroff, de CEO die het bedrijf runde in Bloomberg’s afwezigheid, heeft de deur achter zich dichtgeslagen.

Nadat hij burgermeester af was, zou Michael Bloomberg zich enkele uren per dag bezig houden met zijn media-business. Voor de rest zou hij zich vooral inlaten met zijn filantropische activiteiten. Zijn fortuin bedraagt immers 32 miljard dollar. Volgens Verrycken werden die paar uur per dag er gauw vijf, zes, zeven of meer. Nu zit Michael Bloomberg opnieuw full time achter zijn imposante bureau. Hij verklaarde in de media dat hij na twaalf jaar burgermeesterschap te weinig om handen had. Verrycken citeert hem als volgt: "Mijn filantropische stichting loopt, maar vereist weinig dagdagelijks management. Ik zal er zijn op de bestuursvergaderingen. Maar bij Bloomberg moeten er elke dag beslissingen genomen worden".

Doctoroff van zijn kant legde er zich bij neer. Hij verklaart: "Mike is een beetje een god binnen het bedrijf. Hij heeft het universum geschapen. Hij heeft de tien geboden geschreven. En dan is hij vertrokken. En dan kwam hij terug. Je moet begrijpen dat, als God terugkomt, de dingen veranderen".

lees verder

Is negen jaar de optimale zittingstermijn voor bestuurders?

JozefLievens — Mon, 25 Aug 2014 14:12:11 +0000

Hoe lang maakt een bestuurder idealiter deel uit van de Raad van Bestuur? Deze vraag wordt ons dikwijls gesteld. Nu is er ook wetenschappelijk onderzoek, dat ons een antwoord biedt.

In familiebedrijven wordt soms weinig nagedacht over de samenstelling van de Raad van Bestuur. Familiale automatismen wegen bij de samenstelling van de Raad van Bestuur soms zwaarder door dan grondige reflectie. Dit heeft tot gevolg dat vooral familiaal aangeduide bestuurders soms (heel) lang deel uitmaken van de Raad.

Bij de bepaling van de duur voor een bestuursmandaat hebben we weinig houvast. De wettelijke maximum duur van een benoeming is zes jaar. De Code Lippens-Daems bepaalt dat men na twaalf jaar niet meer als onafhankelijke bestuurder kan beschouwd worden. De achterliggende idee is dat bestuurders na twaalf jaar wat dichter bij het management staan zodat ze niet geheel meer onafhankelijk zijn. De Code Buysse zegt niets over de duur van een bestuursmandaat.

lees verder

Deugdelijk bestuur vereist een juiste attitude

JozefLievens — Mon, 02 Sep 2013 08:45:30 +0000

Geregeld vraag ik aan familiale ondernemers of een bepaalde belangrijke beslissing reeds door zijn raad van bestuur is besproken en goedgekeurd. Mijn vraag is soms des te meer pertinent omdat het familiebedrijf wel degelijk een raad van bestuur met externe bestuurders heeft en vaak zelfs prat gaat op een performante governance. Helaas luidt de reactie soms samenzweerderig: "Is dat wel nodig? Ik heb alle aandelen, dus ik beslis wat ik wil".

Uiteraard is dergelijke reactie problematisch. Belangrijke beslissingen moeten nu eenmaal door de raad van bestuur worden besproken en goedgekeurd. Dat bepalen zowel de vennootschapswet als elementaire principes inzake deugdelijk bestuur.

Hoe komt het dan dat onze ondernemer reageert zoals hierboven omschreven? Het antwoord is eenvoudig: zijn attitude inzake governance zit niet goed. Om succesvol te werken moet men een mindset hebben, die uit drie elementen bestaat.

In de eerste plaats moet een ondernemer bereid zijn om macht te willen delen met anderen, in dit geval met de raad van bestuur. Voor ondernemers, die een familiebedrijf uit de grond hebben gestampt en er hun beste krachten aan gewijd hebben, is dit vaak niet gemakkelijk. Zij gedragen zich als zonnekoningen, die aan niemand verantwoording verschuldigd zijn. Wie wil werken met een actieve raad van bestuur moet het echter anders aanpakken en reële (mede)beslissingsgevoegdheid geven aan die raad van bestuur.

In de tweede plaats moet de ondernemer en de familie echt willen luisteren naar externen. Voor veel familiale ondernemers is de externe bestuurder de eerste buitenstaander, die de inner circle van de familie vervoegt. Families denken vaak dat zij de waarheid in pacht hebben, vooral wanneer ze al jaren een succesvol bedrijf hebben uitgebouwd. Oprecht en met een zekere nederigheid luisteren naar de opinie van een derde valt moeilijk. Maar er is hoop: luisteren kan men leren.

lees verder

Familie Claes: onconventionele strategie in crisistijd

JozefLievens — Thu, 06 Jun 2013 09:10:43 +0000

Het was Professor John Ward die er voor het eerst op wees dat familiebedrijven graag onconventionele strategieën hanteren. Een voorbeeld daarvan is anticyclisch investeren, met andere woorden, investeren op een ogenblik dat niemand dit doet zoals in crisistijd. Wouter Torfs zei in een recent interview dat hij in deze barre economische tijden uitkeek naar overnamedoelwitten. Een ander prachtig voorbeeld hiervan vonden we deze week bij de familie Claes uit Sint-Pieters-Leeuw die in haar nevenbedrijf Roels Printing gastheer was voor de Antwerpse IFB League meeting.Het is algemeen bekend dat de drukkerijsector het erg moeilijk heeft. Van de 1.400 Vlaamse drukkerijen in 2008 blijven er op vandaag nog 800 over. Deze cijfers zijn veelzeggend. Tot deze blijvers behoort Claes Printing dat in de afgelopen jaren op overnamepad trok en twee concurrenten bij de Groep Claes inlijfde. In 2011 werd Poot Printers uit Groot-Bijgaarden overgenomen en in 2012 gebeurde hetzelfde met Beukeleirs. Dit liet de Groep Claes toe om de gezamenlijke omzet op te drijven tot 15 Mio EUR. Op die manier speelde de Groep Claes een leidende rol in de consolidatiebeweging. Binnenkort worden de diverse vennootschappen juridisch gefusioneerd tot één entiteit.

lees verder

Overnameprijzen voor familiebedrijven blijven stabiel

JozefLievens — Fri, 12 Apr 2013 08:32:31 +0000

De overnameprijzen van familiebedrijven zullen de komende jaren met 25% dalen. Deze stelling werd in juli 2012 geponeerd door een overnamebemiddelaar.

Voor deze stelling werden een aantal argumenten naar voor gebracht:

er zouden meer verkopers zijn dan kopers;
er zou minder ontleningscapaciteit zijn bij de banken;
de overnamemultiples zouden dalen;
er werden nieuwe fiscale maatregelen gevreesd.

Bijna een jaar later is het nuttig om deze stelling tegen het licht te houden.

lees verder

Raden van advies in familiebedrijven in de lift

JozefLievens — Thu, 21 Mar 2013 09:52:21 +0000

Enkele jaren geleden lanceerde UNIZO een initiatief rond de creatie van raden van advies in familiebedrijven. Deze raden willen een klankbord vormen voor de eenzame ondernemer. Voor deze raden van advies bestaat er geen juridisch kader zodat zij erg flexibel kunnen functioneren. Bovendien riskeren de adviseurs, die in dit soort raden zetelen, in beginsel geen bestuurdersaansprakelijkheid tenzij zij zich als feitelijke bestuurders zouden gedragen.

Inmiddels heeft UNIZO al zo’n negentig raden van advies helpen oprichten.

Naar deze raden van advies, werd er in het kader van een masterproef aan de Hogeschool Universiteit Brussel recent onderzoek gevoerd.

Er werd vooreerst gepeild naar de motivatie bij de familiale ondernemer om een raad van advies op te richten. 56 % deed het om een klankbord inzake strategisch denken te hebben, 17 % om de groei te helpen structureren, 11 % om een klankbord te hebben om de eenzaamheid als ondernemer het hoofd te bieden en 11 % om de opvolging te helpen regelen. Vijf procent riep een raad van advies in leven omdat de Code Buysse II dit aanbeveelt.

lees verder

Cijfers over familiebedrijven: de puntjes op de i.

JozefLievens — Fri, 08 Mar 2013 09:25:02 +0000

Over familiebedrijven wordt er vaak met cijfers gegoocheld. Een veel geciteerd cijfer is dat “slechts” 30 procent van de familiebedrijven de tweede generatie haalt en slechts 10 à 15 procent de derde en 3 à 5 procent de vierde generatie.

Deze cijfers worden meestal vanuit een negatief perspectief voorgesteld: familiebedrijven zijn kneusjes, die geen lang leven beschoren zijn.

Wie deze cijfers nader bestudeert komt echter tot andere conclusies.

Vooreerst worden de cijfers vaak verkeerd geciteerd. Zij zijn afkomstig van een studie, die in 1987 door Professor John Ward werd uitgevoerd.

In zijn studie concludeerde Ward dat 30 procent de tweede generatie doorkomt (in het Engels “makes it through the second generation”). 10 à 15 procent geraakt door de derde generatie en 3 à 5 procent door de vierde.

In tweede instantie kan men de vraag stellen of deze cijfers noodzakelijk slecht zijn.

Volgens Arie De Geus in “The living company” is de gemiddelde levensduur van een groot bedrijf veertig jaar. Als een generatie in een familiebedrijf 25 jaar omvat dan bestaan er na twee generaties of vijftig jaar volgens Johan Ward nog 10 à 15 procent van de familiebedrijven. Dit zijn zonder meer voortreffelijke cijfers. Is de boodschap van De Geus en anderen trouwens niet dat alle bedrijven – zowel familiebedrijven als niet-familiebedrijven – het moeilijk hebben om langer dan veertig jaar te overleven?

Er is nog een derde, belangrijk aspect. De studie van Ward bracht slechts de overleveringskansen van individuele bedrijven in kaart. Recent werd aangevoerd dat het interessanter zou zijn om een en ander te bekijken vanuit het perspectief van de ondernemende familie.

lees verder