KALEMKEŞ

TDK'nin türettikleri üzerine - 4

2011-08-02T18:41:00.002+03:00

Slip: Ödeme belgesi. Slip kelimesini pek kullanmadığımdan ödeme belgesini de kullanacağımı pek sanmıyorum. Onun yerine genel bir isimle fiş demeyi tercih ederim. Hatta istersem özelleştirebilirim de: bankamatik fişi. Cümle de kurayım: "Bugün yaptığım alışverişin bankamatik fişini bulamıyorum. Sanırım kasiyer fazla para çekti."

Sempozyum: Bilgi şöleni. Rahatça kullanılabilir. Ama yine de alışma süresinin uzun süreceğini düşünüyorum. TDK'nin kendi internet sitesinde kullanması iyi, şimdi sıra bilim yuvaları üniversiteleri buna zorlamakta...

Karizma: Etkileyicilik. TDK demiş ki: "Bir kimsenin kişiliği etrafında oluştuğu kabul edilen ve niteliği kolay açıklanamayan, hayranlık uyandıran etkileyici güç." Aslında tek kelimeyle bütün bir anlamı açıklamış. Cümle de güzel durmuyor ama. Ek açıklamalar gerektiriyor. Bu yüzden kullanılabilir ama ne anlatmak istediğini iyi bilen biri tarafından. Ya da karşınızdaki leb demeden leblebiyi anlamalı.

Karizmatik: Etkileyici. Şimdi diyeceksin ki; "Kardeşim, yukarıda yazanla karizmatiğinde etkileyici olacağı anlaşılır. Niye koydun ki?" Anlatayım.2 cümle kuracağım. Bakalım düşünceniz halen aynı mı? "Adam karizma abi." "Karizma başka şey, değil mi?" İçinde karizma geçen 2 cümle. Ama karizmalar farklı. İlk cümledeki karizma burada karizmatik diye bahsettiğimiz şey. İkinci cümledeki karizma ise gerçek karizma. Türkçeyi biz bu şekilde kullanıyoruz. Anı kelimeyi farklı anlamlarda. Ama duyan hep anlıyor. Bu yüzden etkileyici ya da etkileyicilik her zaman anlaşılmayabilir. En azından benim tarafımdan.

Klasör: Sıralaç. O ne demek ya öyle. Bana sonu "-aç" ile biten kelimeler çocukları oyalamak için anneler tarafından uydurulan kelimeler gibi geliyor.İşin basitine kaçmak yani. Neymiş efendim, kağıtları sıralayıp koruyormuşuz bunun içinde, o yüzden. Bence olmadı. Kim sıralıyor, klasörün kendisi mi?

Cash card: Nakit kartı. TDK, cidden dilimize yeni kelimeler, tamlamalar kazandıran bir kurum. "Cash" kullanan, "card" kullanan kişi ve kurumlar gördüm ama "cash card", cııık. Görmedim. Varsa da cahilliğime verin.

Sponsor: Destekleyici. Sponsor yerine genelde kullanırım, kullanmayı da cidden severim. Ama kullanırken hep olumsuzluklar yaşadım. Hem de konumuna yaşına göre ayırmadan herkesle. Eğer sponsor yerine destekleyici kelimesini kullanacaksanız şu esprileri içerlemeyin: "Muayyen gününüzde misiniz?" "İyi destekliyorlar mı bari?"

Jet-lag: Jet yorgunluğu. Güzel bir çeviri gibi durabilir ama TDK jet kelimesinin Türkçe olmadığı söylüyorsa bu ne perhiz bu ne lahana turşusu demezler mi?

Abonman: Sürdürüm. Abonman kelimesi için sürdürüm? Bilemiyorum. Zaten ben pek abonman kelimesini kullanan görmedim. Toplu taşımada alık-haftalık kullanılıyor, yeme-içme içinde genelde üyelik kullanılıyor.

Estetik: Güzel duyu. Duyu canlıların uyaranları algılama yeteneğidir diyor TDK. Böyle düşünüldüğü zaman gayet hoş, güzel, oturan bir karşılık. Ama cümlede kullanma aşaması... İşte burada bir sorun var bence.

Dipnot: Ben bu işin kesinlikle uzmanı değilim. Ben dilime hoş gelen-gelmeyen, kullanmaktan hoşlandığım-hoşlanmadığım olarak ayırdım. Doğrusunu tabi ki dilbilimcilerimiz bilir.

Vampir kelimesinin anlamı ve kökeni

2011-06-08T16:25:00.001+03:00

NTV Tarih Nisan 2011 sayısında vampir kelimesinin kökeni ile ilgili bir yazı var. İşte bu yazıyı olduğu gibi KALEMKEŞ’e koyacaktım ama bütün hevesim “Her hakkı saklıdır.”da takıldı kaldı. Ben de biraz araştırıp kendim yazmaya karar verdim.

TDK vampir için insan kanını emdiğine inanılan bir varlık ve bir yarasa türüne kısaca verilen ad demiş. Köken olaraksa Fransızcayı göstermiş.

Vampirlik her ne kadar bir efsane olsa da bazı biliminsanları porfiria hastalığının bu efsaneyi doğurduğunu söylüyor. Çünkü eskiden porfiria hastalarına iyileşsin diye kan içirirlermiş, onların sarımsak yediğinde ya da sarımsağa dokunduğunda öleceklerine inanırlarmış, bu hastalığın bir çeşidinde hastaların derilerinin çekildiği, damarlarının göründüğü ve diş etlerinin dişleri uzamış gibi gösterecek kadar çekildiği…. vs. için bu hastaların vampir sanıldığı savını ortaya atmışlardır. Porfiria hastalığının bu türü çok görülmediği için buradan geldiği şu anda düşünülmemektedir. Hatta bir takım vampir inanışların göre al yanaklı, esmer benizli vampirler de vardır.*

Nişanyan Sözlük’te ise Fransızcanın yanında çeşitli dillerdeki karşılığı yazılmış ve Slav dillerindeki karşılıklarından sonra bu kelimenin Türk dilinden alınmış olabileceğini söylemiş. Ukrayna dilinde uper, Polonya dilince upior, Bulgarcada upir vampir demekmiş ve Fransızcadaki vampir bunlardan gelmekteymiş. Bu kelimelerse Türk dilinden gelmekteymiş.

NTV Tarih yaptığı bilgilendirmede Slav dillerindeki vampir karşılığına Türk dilindeki ubyr’un neden olduğunu söylemiş. Bu kelime bugün için Türkiye Türkçesi ağızlarında ubur olarak kullanılıyor. İstanbul ağzında ise obur. Özellikle bugün için halen Rize ağzında ubur kelimesinin karşılığı olarak hortlak gösterilmekte. Oburun genel kullanımını ise biliyoruz; gereğinden çok yemek yiyen, doymak bilmeyen kimse. Tabi bir de yörelerde kullanımı var. Obur sinde yani mezarda yatan ölüye verilen isim. Hortlak. Aynı zamanda obur/ubur insan ya da insan organlarını yiyen cadı manasında da kullanılıyor.

Uzun lafın kısası günümüzde kullandığımız vampir kelimesi dilimize Fransızcadan geçmiş. Fransızcaya ise Polonya, Ukrayna, Belarus dilleri gibi Slav dillerinden geçmiş. Bu dillerdeki vampir karşılığının ise özellikle söyleniş biçimi nedeniyle bazı Türkiye Türkçesi ağızlarında ve Tatar Türkçesinde kullanılan ubur/obur kelimesinden geldiği tahmin ediliyor.

Biliyoruz ki Türklerde vampir inanışı yok. Bunun yerine alkarısı denilen bir cadı, yani ubur var..

Bir dahaki yazıda görüşmek dileğiyle.

*http://focusdergisi.blogspot.com/2005/10/vampirler-porfiria-ve-arptmaktan.html

Jilet Yiyen Kız

2011-05-24T19:03:00.003+03:00

o kızı nerede nasıl görsem
aklımı başımdan alır ağzı
saçları şıra köpüğü desem
kaşları bıçak izi kırmızı

yakut pulları mı? bu ne görkem
kanlı gözbebeklerindeki yazı
beni nasıl büyüledi bilmem
kirpikleri örümcek kırmızı

kızıl demirden bir ünlem
salınması yangın yalnızı
korkmasam öpmeye eğilsem
dişleri elektrik kırmızı

çarpılmışım başım sersem
sevdim jilet yiyen kızı
göğsündeki kumrulara değsem
gagaları zehirli kırmızı

gece gündüz tek düşüncem
kasıklarımdaki ince sızı
artık kimseyle sevişemem
anladım sevişmek kırmızı

jilet yiyen kız merih'li gecem
birlikte bulacağız belâmızı
sonumuz kuşkusuz cehennem
kırmızı kırmızı kırmızı

ATTİLA İLHAN

Ebru isminin anlamı

2011-05-23T11:50:00.001+03:00

Ebru ismi ülkemizde çok kullanılan bir isim.. Bunun nedeni belki ismin güzelliğinde, belki de tasavvufi bir sanat olduğu söylenen ebru sanatı ile ilgilidir.

Her ne olursa olsun temel ismin kökeninde ebru sanatının olduğu ortada. İşte o yüzden önce ebru sanatındaki ebrunun anlamına bir bakalım.

İran’dan çıkıp gelen, kitreli suyun üzerine ödlü boyaların serpiştirilip hepsi birbirinden farklı milyonlarca desen oluşturabildiğimiz bir sanat EBRU. Kendi zarifliğinden olsa gerek büyüklerimiz kız çocuklarına bu ismi vermiş.

Ebru İran’da “EBRÎ” diye anılırmış. Bulutumsu demek. Çünkü ebru desenlerinin içerisinde buluta benzeyen yapılar bulunmaktadır. Türkiye’ye de oradan geldiği için ilk zamanlar bu isimle anılmış. Daha sonraları Türk gırtlak yapısına uymadığı için ebru halini almış, bize Türkçe derslerinde dedikleri gibi yani: söylene söylene ebru olmuş.

Ebru’nun anlamı “kaş” demek. O da Farsça. Bunu ebrucular “Ebru kâğıdında kaşa benzeyen yapılar var, işte ondan bu isim verilmiş.” deseler de bana uydurma gibi geliyor.

Ebru Sanatı’nın daha öncesine gidersek İran’a da Buhara’dan gelmiş. Çağatayca konuşulan bir bölge. Çağatayca’da kitap kapağı yapmak için kullanılan renkli ve damarlı kumaşa-kâğıda “EBRE” deniyor. Aslında tam da ebrunun asıl kullanılma amacı.

Peki biz hangisini baz alacağız? İstediğinizi… Ama ismin manasından çok atalarımızın isme yüklediği manaya bakalım: tek başına hiçbirşey ifade etmeyen onlarca boyayı, malzemeyi karıştıryorsun, hem de ne olacağını tam kestiremeden. Sonucunda da her zaman zariflikten kırılacak bir görüntü ortaya çıkıyor. Tıpkı bu ismin verildiği kişiler gibi.

Hep dedim, diyorum, diyeceğim: Kişi ismiyle benzeşir.

İsminizle iyi geçinmeniz dileğiyle..

Bir de şiir ekleyeylim, Mehmet Akif TİRYAKİ'den;

Klasik olanları battal, hatip, bülbül yuvası, şal deseni
çiçekli ebru sonradan ilave edileni
benim tercihim ise beyaz karanfil ve kırmızı lale
papatya ebrusu çok değil topu topu birkaç tane.

Bu yazı 27.12.2008 tarihinde Kelimelerin Soyağacı için yazılan bu yazı düzenlenerek yayınlanmıştır.

Tabelalarda Yabanci Dil #03

2011-05-14T23:53:00.004+03:00

Şimdi gelelim bu tabelaya. Büyük büyük harflerle ‘PRESTIGE’ yazmışlar. Ama nedendir bilinmez bu alışveriş merkezinden aldığım fiş ve faturalarda Birlik Gıda yazıyor. Keşke faturada kullandığı ismi teşhir edip Türkçe’de hiçbir anlamı olmayan ‘prestige’ kelimesini kullanmasaydı. ‘Prestige’nin Türkçe manası itibar demek ama ben bu tabelayı gördükten sonra bu alışveriş merkezinin gözümde hiç itibarı kalmadı.

‘Studio Modart’ ne demektir bilmiyorum. ‘studio’nun Türkçe’si işlik yada yine İtalyanca olan atelye. ‘modart’a gelince bu şekilde bakınca hiçbir anlamı yok. Ama ‘a’ harfini ortak harf olarak kullanırsak ortaya ‘moda’ ve ‘art’ kelimeleri çıkıyor. ‘moda’ tarz,üslûp demek. ‘art’ ise sanat demek ve İngilizce. İtalyanca’sı ‘arte’ olarak yazılıyor. Demek ki bu işyerinde İtalyan ve İngiliz terkibi yani birleşimi var. Veyahut iyi bir çeviri yapılmamış. Umarım birincisidir.

Gelelim bu tabelanın anlamına. ‘studio’, ‘moda’ ve ‘art’ kelimelerinin anlamlarını terkib edersek ortaya sanatsal üslûp işliği diye bir şey çıkıyor.

Bu muhteşem sporcu arkadaşımız işyerine ‘x’ ismini vermiş. Çünkü gerisi oranın özelliğini ihtiva ediyor. ‘gym’ beden eğitimi demek. ‘sport’ buradaki manasıyla beden eğitimi hareketlerinin tamamı demek. ‘center’ ise merkez manasına geliyor. ‘x’ ise İngiliz alfabesindeki yirmi dördüncü harf, cebirde bilinmeyen işareti yada Romen rakamı olarak on… gibi anlamlara geliyor.

Demek ki bu işyeri ya isimsiz ya da ‘x’ harfinin O’nun hayatındaki yeri başka. İşyerinin isminin Türkçe’sini ’x’ olarak alırsak; x beden hareketlerinin tümünün yapıldığı merkez anlamına geliyor.

Atatürk Türkiye Cumhuriyeti’nin geleceği için en çok gençlere güveniyordu. Gençlerden sonra birçok topluluğa da güveniyordu. Bunlardan biride sporculardı. Atatürk’ün güvendiği gençler özentilikle koca bir millete mal olmuş dilimizi bu hale getirdiler. Bu gençlere sporcularında büyük yardımı olmuş. Bu tabela onu gösteriyor. Gerçi bunda Atatürk’ün hiçbir suçu günahı yok. Türkçe’nin yenilenmesi için her şeyi yapmış. Türk Dil Kurumu adında Türkçe’yi koruyabilecek bir cemiyet kurmuş. Hatta ölümünde malvarlığının bir kısmını bu cemiyete vasiyet etmiş. Bundan başka ilk Türkçe komisyonunu kurdurmuş. Şu anda her öğrencinin ağzında sakız olmuş kelimeler onun uzun çalışmaları sonucunda türetilmiş. Örnek vermemiz gerekirse bir hendese (geometri) terimi olan üçgen bence en iyi örnektir. Çalışmalarından başka sözleriyle de Türkçe’ye katkıda bulunmuş. Neredeyse her yerde yazılıp söylenen “…Ne mutlu Türk’üm diyene..” diye bir sözü var. Dikkat ettiyseniz başında üç nokta var. Acaba niye? Çünkü bu cümleden önce bir cümlecik daha bulunuyor.

“Türk demek Türkçe demektir. Ne mutlu Türk’üm diyene..”

Tabelalarda Yabancı Dil #01
Tabelalarda Yabancı Dil #02
Tabelalarda Yabancı Dil #03
Tabelalarda Yabancı Dil #04
Tabelalarda Yabancı Dil #05
Tabelalarda Yabancı Dil #06

Bu yazı dizisi Nisan 2005'te Adem E. YILMAZ gözetiminde dönem ödevi olarak hazırlanmıştır.

Daktilo kelimesinin kökeni

2011-05-13T11:33:00.004+03:00

kalemkes.com’da yazdığım yazıda daktilonun etimolojisini merak ediyorsanız bu kitabı okumalısınız demiştim. Dayanamadım ve buraya yazmaya karar verdim.

Daktiloya doğru atılan ilk adım Amerikalı bir çiftçi tarafından olmuş. Daha sonra bir gazeteci tarafından geliştirilmiş. En sonunda bugünkü halini almış.

Daktilo “dactyl”den türemiş. Hatta tam olarak kendisi. Sunay AKIN’a göre Yunanca’dan gelme ve parmak demek.

Çeşitli dillerde şiir ölçüsüne de ad olmuş. Ayrıntısı bulamadım.
Daktilo bir şiir ölçüsüne isimmiş yani.

Nişanyan sözlükte yunanca “daktylos”tan geldiğini söylüyor. Anlamı da Sunay AKIN’IN ki gibi; parmak.

Bu ilk kısa yazımı Behçet NECATİGİL’in Daktilo şiirinin ilk birkaç dizesiyle bitireyim;

Bana pek sert bulmuşlar bir yerlerim ağrıyor
Ya gün boyu bastıran bir uyku
Sevincin sesi çıkmıyor.

Bu yazı 04.02.2009 tarihinde Kelimelerin Soyağacı için yazılmıştır.

Tabelalarda Yabancı Dil #02

2011-05-12T23:36:00.031+03:00

Bu tabelayı işini iyi bilen bir patron iyi bir tercümana çevirtmiş. ‘book’ kitap demek. Sonuna ‘er’ takısı gelince kitapçı oluyor. Şimdi geldik en önemli kısma ‘cash’ ve ‘carry’ ne demek? Benim gibi bir acemi bu iki kelimeyi sözlükte ayrı ayrı arar ve arasında bir bağ kuramaz. Ancak elinde bendeki gibi güzel bir İngilizce – Türkçe sözlük varsa ‘cash’a bakarken hemen altında ‘cash and carry’ tamlamasını görür. Türkçe manası ‘parayı peşin ödeyerek alıp götürme’ oluyor. Bu manayı görünce bu patronun işini bildiğine kanaat getirdim. Düşünsenize bir kitapçı açıyoruz ve tabela yaptırmamız gerekiyor. Tabelaya ‘parayı peşin ödeyerek alıp götür’ yazmaya kalksak sermayemiz sıfırı zorlar. Gerçi onun yerine ‘satışlarımız nakittir’ yazsak da olur ama böyle daha havalı oluyor. Hem bu şekilde entel insanları kendimize çekmiş oluyoruz. Bu arada bir dipnot geçmeden edemeyeceğim.

Bir gün örütbağda (internet) gezinirken entel ile entelektüelin ayrı şeyler olduğunu öğrendim. Entelektüelin Türkçe tercümesi aydın demek. Entel ise bu kelimenin kısaltılmışı değil tam tersi manaya gelen bir kelimeymiş. Belki Fransızca’da ikisi de aynı manada ama Türkçe’de halk enteli hiçbir şey bilmediği halde bilir gibi yapıp hava atan kişi olarak tanımlıyormuş.

Şimdi gelelim bu resimdeki tabelaya… Bu tabelanın sahibi olan şirket genç bir Türk işadamı tarafından kurulmuş. Önceleri ismi Türkçe karşılığı yedi olan ‘Seven’mış. Ama Türkçe’de kelimeler yazıldığı gibi okunduğundan herkes Seven diyormuş. Genç işadamı bundan rahatsızlık duyup yeni bir İngilizce isim aramaya koyulmuş. Bir gün Büyük Çamlıca’da otururken bir bakmış ki karşısında İstanbul altı tane tepesi ve yedincide de kendisi var. İşte o andan itibaren şirketinin adı ‘Seven’ değildir. Türkçe’si Yeditepe olan ‘Seven Hill’dir.

Yani bu genç işadamı vergisini Türkiye Cumhuriyeti ‘ne ödüyor ama bence bir Türk’ten çok bir İngiliz’e hizmet ediyor. Sizce de öyle değil mi?

Resimde gördüğümüz bu işyeri Adıyaman’lı bir yurttaşımıza ait. ‘Suit’in Türkçe’si takım elbise, ‘men’in anlamı ise adamlar, erkekler. Öyleyse ‘Suitmen’ takım elbiseli erkekler demek. Bunun Türkçe’sini kullansa bu işyerini bir dernek sanarlardı. Bu yüzden mantıklı ama neden soyadı olan Doğan’ı kullanmadı acaba. ‘Doğan Giyim’. Aslında güzel olurdu. Yani demek istiyorum ki ya Türkçe bir kelime ya da Türkiye Cumhuriyeti topraklarında yaşayan yerli halkın anlayabileceği bir dilde yazılsa güzel olurdu. Zaten emmimin işyerinin adının yazılımı da yanlış. Bence oğluna falan çevirtti. Çünkü İngilizce’deki büyük harflerde nokta bulunmaz. ‘SUITMEN’ diye yazılması gereken tabela ‘SUİTMEN’ diye yazılmış. Eğer emmim ‘suıtmen’ diye okuyacaklarına İngilizce’de okunduğu gibi ‘suyitmen’ diye okunsun demişse başka.

Tabelalarda Yabancı Dil #01

2011-05-10T22:49:00.009+03:00

“Bizi her cepheden kuşatmakta olan 'yabancı' sözcüklerin giderek artmasından duyduğum büyük rahatsızlıkla bir süredir bu konuda bazı notlar alıyorum. Tepkilerimi not etmeye yaşadığım Acıbadem semtinde yürüyüş yaparken sıklıkla rastladığım 'yabancı' tabelaları bir kenara kaydederek başlamıştım. Önce 'CAFE' bolluğu dikkatimi çekti. Cafe Park, Cafe Sohbet, hep 'Cafe' birşey. Neden Park Kafe, Sohbet Kafe olamıyor diye düşündüm. (Hatta vişne yerine wishne diye tabela asıp 'pes doğrusu!' dedirtenler bile var.) Aynı şekilde neredeyse bütün kuaförler, Kuaför Ahmet, Kuaför Mehmet değil de Coiffeur Ahmet, Coiffeur Mehmet tabelaları asmış. Gözlemlerime göre 'yabancı' tabela asan işletmeler listesinde ilginç olarak birinci sırayı güzellik ve spor salonları alıyor: Mr. Muscle Form Center, Acıbadem Form Center, Eurogym Form Center, Lina Solarium, Sun A Day Solarium ve Nouvelle, In Style, Lindy, Antesis, Primadonna, Alice, Typhoon, Slender You, Frottee güzellik salonları (değil, beauty centerlar, daha da kötüsü güzellik centerlar)...”

İşte böyle yazıyor 7 şubat tarihli Cumhuriyet gazetesinde Ayşe Özyağcılar. Ayrıca bu yerlerin Türkçe isim kullanan yerlere göre daha pahalı olduğunu da söylüyor. Bu demek oluyor ki yabancı isim verme batı düşkünü ya da özentisi olan bazı gelir düzeyi yüksek yalancı Türk vatandaşlarını kendilerine çekmek için gerekli bir silah.

Öyle ki 27 Aralık 2001 tarihinde Milliyet gazetesinde bulunan bir habere göre Ankara'nın Sincan İlçesinde, Kaymakam Şener Sarıçiftçi'nin önderliğiyle ilçedeki kadınların üreterek geçinebilmeleri için kurulan merkezde Erçem adıyla üretilen botlar çok beğenilmiş ve üst düzey bürokratlardan sipariş gelmiş. Ancak, piyasa beklenen ilgiyi göstermeyince Kaymakam Sarıçiftçi ilgi çekecek bir bot markası araştırmış ve İngilizce olan Hunter yani Türkçe’siyle Avcı adını marka olarak botlara vermiş. Botlar da adları Hunter olunca kapışılmaya başlamış, sipariş yetiştiremez olmuşlar. Erçem dediler olmadı, Avcı deseler olmazdı, Hunter deyince tuttu işte! Bot aynı bot, ama imaj başka.

Hunter botlar misali şimdi televizyonlarda sürekli izlemek zorunda kaldığımız Trendy and Friendly koltuk takımlarımıza ne demeli? 'Farklı, çağdaş, sıcak, sevimli, vb. tasarımlar' dense bu çok bayağı ('banal') kaçar tabii, öyle değil mi!?

Aşağıda göstereceğim tabelalar yabancı dil özentiliğini bazen gülünç, bazen ilginç tarafını gösterecek, bazen de bu da mı gelecekti başımıza dedirtecek…

Bu ağabeyimiz kaş yapayım derken göz çıkarmış. Eğer gidip ağabeyime sorsaydım “since“ ne demek diye herhalde bana ‘-den beri’ demek derdi. Yeniden sorsam peki neden oraya birde ‘–den beri’ yazdın diye bu sefer beni dükkândan kovardı. Bu yüzden sormamayı yeğledim.

Aslında bu kartvizit bize Türk toplumunun İngilizce değil de Oktay Sinanoğlu’nun dediği gibi ‘250 kelimelik Tarzan Amerikancası’nı bildiğini anlatıyor. Diğer bir deyişle ‘İşte üzücü (‘trajik’) halimiz.’ …

Tahrip edilmiş bu resimde de İstanbul’un gösterişli (lüks) bir semtindeki işyerinin tabelasını görüyoruz. İşyerinin sahibi biraz havam olsun diye Fransızca bir isim vermiş… Ama ne Fransızca. ‘pide’ Fransızlarda bulunmadığı için Fransızca’sı da yok. ‘Samsun’ desek zaten özel isim. Geriye tek Fransızca sözcük, daha doğrusu ek olarak “de” kalıyor. Bu tabelayı bir Fransız görse zannederim ki ‘‘ ‘Pide de Samsun’ ne demek, bana açıklar mısın?” der. Ama, en az üç ceddi şehit kanlarıyla sulanmış bu vatanda yaşayan bir Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı ‘Aaaaa bak. Burada Samsun pidesi yapıyolarmış.’ der. Fakat tabela Fransızca.İşin diğer bir tarafı da eğer bu işyerinin adı ‘Pide de Samsun’ değil de ‘Samsun Pidesi ‘ olsaydı n’olurdu? Aslında kulağa hoş gelmiyor bu yeni isim. Zaten ekonomimizin kötülememesi için böyle yabancı tabelalı işyerlerine ihtiyacımız var.

Kaşar kelimesinin kökeni

2011-05-03T11:11:00.002+03:00

Kaşar peynirinin kökeni hakkında sağlam bilgi yok, birkaç rakip rivayet var. Bir kere kaşar ile İtalyanca caciocavallo bizde özellikle Rumeli’nde kaşkaval diye bilinen peynir aynı şey. İsmin kaynağı bu olabilir mi? Zannetmiyorum, çünkü ne olursa olsun hiçbir kelime böyle gelişigüzel deformasyona uğramaz. Kaşkaval nerede kaşar nerede.

İkinci olasılık Artun Ünsal’ın peynirler hakkında yazdığı Süt Uyuyunca kitabında önerilen teori. Çoğu peynirin üretimi için sütün içine bir parça kuzu ya da keçi işkembesi atılırmış ki bu parçanın içindeki enzimler veya bakteriler, her neyse, sütü mayalasın. Et ve sütün herhangi bir karışımını mekruh sayan Rumeli Yahudileri, içine işkembe parçası konulmaksızın bitkisel yollardan (yanılmıyorsam mantarlarla) mayalanan bu Balkan peynirini kaşer saydıkları için bu isim yerleşmiş. İbranice kaşer, Musevi dini kuralları uyarınca yenilmesi caiz olan yiyecek demek.

Bir başka olasılık “kabuk” anlamına gelen Arapça kökenli kışır kelimesi. Kaşarın klasik Anadolu peynirlerinden en büyük farkı kabuklu olması tabii. Acaba oradan bir isim takılmış olabilir mi?

Sevan NİŞANYAN - Kelimebaz/Taraf Gazetesi

06.12.2008

Bu yazı 27.12.2008 tarihinde Kelimelerin Soyağacı için yazılmıştır.

Psi psi, gel buraya!

2011-04-10T13:01:00.002+03:00

Bazen yazar psikolojisine bürünmek istiyorum. Ne bileyim, şöyle ortam olmazsa yazamam, o yüzden o ortamı sağlayayım gibi.

Sonra aklıma geliyor, ben yazar değilim. Aslında yazarım. Yaşarım ve yazarım. Ama birçoğu gibi yazdıklarımı binler ağzının suyu aka aka okumaz. Ben yazarım, ben okurum. Ben yazarım, ben gülerim. Ben yazarım, ben ağlarım. Ben yazarım, bir yazar şöyle demişti diye anlatırım.

Ben yazar olmayı yaşamaya bağlayan biriyim. Belki hikâyenin, şiirin, denemenin tamamını değil ama küçük bir kısmını yaşaman gerekiyor. Onun üzerine sonra istersen müstakil tek katlı bir bina inşa et, istersen gökdelen dik. Yani şöyle ki; aşk ile alakalı bir hikâye karalayacaksan onun kenarından köşesinden geçmiş, o duyguyu tatmış olman gerekiyor. Öyle bilmem nerenden duygu uyduramazsın, kendini hikâyene veremezsin.

Aziz Nesin bazı okurlarının ya da gazetecilerin “nasıl yazı yazarsınız?” sorusundan nefret ettiğini söylemiş. “Be adam, kapım hiç susmaz, karım evde dırdır eder, karnım acıkır, yazarlık psikolojisini ben ne araya sıkıştırayım.” demiş. Bunları demiş ve “Tülsü’yü seviyorum”u, “Du bakali n’olecak”ı ya da “Fil Hamdi nasıl yakalandı?”yı yazabileceğine inanmıyorum. Aslında yazdığını yaşamıştır demiyorum, belki bir deliyi birkaç kere farklı yerlerde öylesine kalabalığa konuşurken görmüştür de onu “Tülsü’yü seviyorum” haline getirmiştir.

Bazen yazar psikolojisine bürüneyim diyorum ama bu psikolojide olmasını istediklerimin olmadığı zamanlarda yazdıklarıma bakıyorum, gayet güzel.
Birçok kişi beğenmeyebilir belki ama SON’u, Mahalle Maçı’nı, Gece Gündüz’ü her şeyimin olduğu zamanlarda yazdıklarımdan daha çok seviyorum. İşte o yüzden siz sadece onları okuyabiliyorsunuz.
Uzun lafın kısası, adamından adamına değişir ama bence yazar psikolojisi denen olay züppe işidir. Benim diyeceğim bu. Siz ne düşünüyorsunuz?

Fotoğraf: http://vi.sualize.us/view/2950489e6fd04d5648b56ba5fbe24642/

Esra isminin anlamı ve kökeni

2011-04-10T01:45:00.003+03:00

Türkiye en çok kullanılan 38. bayan ismi ile ilgili araştırdıklarımızı yazalım bugünde..

Kendi adımın manasını anlatmaya çalıştığım yazımda yorum yapan bir arkadaş istemişti adının anlamını.. Çok uzun zaman geçti üzerinden ama affetsin artık.

Esra ismi TDK’ye göre en çabuk, pek çabuk demek. Kökeni ise Arapça.

Neredeyse tüm internette ve isim sözlüklerinde, esranın anlamıyla ilgili yazılarda buna yakın anlamlar verilmiş: hızlı, daha hızlı, çabucak…

Bunun yanında Esra isminin Kur’an-ı Kerim’de geçtiğini ve anlamının gece ya da gece yürüyüşü anlamına geldiği de söyleniyor.. Esra kelimesi Kur’an’da İsra suresinde geçiyor.

سُبْحَانَ الَّذِي أَسْرَى بِعَبْدِهِ لَيْلاً مِّنَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ إِلَى الْمَسْجِدِ الأَقْصَى الَّذِي بَارَكْنَا حَوْلَهُ لِنُرِيَهُ مِنْ آيَاتِنَا إِنَّه هُوَ السَّمِيعُ البَصِيرُُ

(Subhânellezî esrâ bi abdihî leylen minel mescidil harâmi ilel mescidil aksallezî bâreknâ havlehu li nuriyehu min âyâtinâ, innehu huves semîul basîr )
(Bir kısım ayetlerimizi kendisine göstermek için, kulunu bir gece Mescid-i Haram'dan, çevresini bereketlendirdiğimiz Mescid-i Aksa'ya götüren O (Allah) yücedir. Gerçekten O, işitendir, görendir.)

Daha önce de dediğim gibi Kur’an’daki anlamıyla gece, gece yürüyüşü gibi anlamlara geliyor..

Arapça’da peş peşe gelen, ardı ardına sıralanan, bir silsile halinde devam eden gibi anlamlarda da kullanılıyormuş. Bir de bir sözlükte karanlıkta yer gösteren manası vardı... Sanırım İsra suresindeki anlamıyla özleştirilmeye çalışılmış..

Arapça’dan başladık, İslam dininden devam ettik. Şimdi sırada Yahudilik var.

Esra’nın; Yahudileri Babil’deki esaretten kurtarıp Kudüs’e getiren ve İsrailoğulları’nın başka ırklarla evlenmesini yasaklayan Ezra (Kur’an’da Üzeyir diye geçeiyor) isminden türediği de söylenmektedir. Eski Ahit’te Ezra adında bir bölüm de bulunmaktadır. Bundandır ki Yahudilerde Esra – ya da Ezra- ismi bir erkek ismidir.

Bir takım sözlüklerde de esra ile esrar -gizem- arasında bir bağlantı olduğu söyleniyor ama bu iddia hiçbir temel üzerine oturtulamamış.

Bir internet sitesinde de Esra isminin anlamı altına birçok yorum bırakılmış. Kanımca çoğu uydurma… O yorumlara göre Esra ismi çok çabuk âşık olan, sevdiği uğruna deli divane olan, çabuk sıkılan gibi anlamlara geliyor.

Ekşi sözlükte de -sanırım gece yolculuğu, Peygamberimizin miracı göz önünde bulundurulmuş- ulaşılmaz, yüce, yükselmek gibi anlamlarının olduğu söylenmiş. Hatta prematüre doğan kızlara Hatice gibi Esra adının da verildiğini iddia edilmiş.

Osmanlıca olarak da sır, esrar -esrarengizdeki esrar-, asma filizi, başı kırmızı gövdesi beyaz olup kum içinde bulunan bir böcek gibi anlamlara geldiği söyleniyor ama sadece bu.. İspatlanamamış..

Yunancada Tanrının yardımı demekmiş.

Farsçada da çöl çiçeği demekmiş.

İşte böyle. Biraz karışık oldu ama şimdi bir özet geçelim.

Esra Arapça kökenli ve genelde çabuk, hızlı anlamı üzerinde durulmuş. Bunun yanında gece yolculuğu, giz, çöl çiçeği gibi anlamlarının olduğu söyleniyor ama sadece bu. Musevilerde erkek ismi olarak kullanılıyor..

Bence narin, hoş, pembe dünyaların beyaz düşü olabilecek bir isim. Ablama da yakışıyor.

İsminizle iyi geçinmeniz dileğiyle..

not: Bu yazı hazırlanırken çeşitli ansiklopediler, bir kaç dini kitap, Kur'an-ı Kerim, wikipedia, TDK internet sitesi, bazı forumlar, bir kaç blog ve fikirlerim kullanılmıştır.

Bu yazı 19.12.2008 tarihinde Kelimelerin Soyağacı için yazılmıştır.

Herkesin Eşşeği Kendine Ama...

2011-03-21T16:55:00.002+02:00

Kitabın Adı	:	Sizin Memlekette Eşek Yok mu?
Kitabın Yazarı	:	Aziz NESİN
Kitabın Yayınevi	:	Doğan Kitap
Kitabın Sayfa Sayısı	:	203
Kitabın Türü	:	Öykü
Baskı Sayısı ve Zamanı	:	97. Baskı, Aralık 2004
Satın almak için	;	ISBN 978-975-325-012-2

Aziz Nesin kibarca sizin memlekette eşek yok mu demiş, 2 ayaklı eşeği koymuş, hicvetmiş. Güzel yapmış.

Kitap kütüphaneme 11 Kasım 2007 tarihinde girdi. Daha önce 1 kere okumuştum, bu da ikincisiydi. Her ikisinde de hem güldüm, hem düşündüm.

Kitabın tanıtımını yapmaya kalkarsam bu kitabın bir derleme olduğunu söylemekle başlamam gerekir. Milliyet Yayınları Aziz NESİN’den bir kitabını yayımlamak için istemiş. O da seçememiş. Sonra düşünmüş, taşınmış ve okurun en beğeneceğini düşündüğü 21 hikaye ve 6 taşlamayı derlemiş güzel bir önsözle buraya koymuş.

Kitapta sadece siyasi hiciv-taşlama yok. Gülelim diye yazılmış olanlarla günlük benzeri yazılar az değil. Adeti-ananeyi çekiştiren yazılar da var.

Kitabın sonuna konan birkaç şiir tarzı taşlama haricinde neredeyse kitabın tamamını severek okudum. Hatta favorim “Tülsü’yü sevmek”i 2-3 kere altını çize çize okudum.

Eğer siz de memleketteki eşşekleri görmek istiyorsanız bu kitabı okumadan geçmeyin.

Sait Faik'in Kahvesi

2011-03-21T13:36:00.000+02:00

1966-67 ders yılında başlayan Sait Faik okumalarım sürüp gitti. Bazen araya yılların girdiği oldu. Fakat Sait Faik'e hep geri döndüm. Her defasında yepyeni duyuşlar, kırgınlıklar, öfkeler, affedişler, boyuna sevgiler yakaladım. Her defasında, yalnızca Sait Faik'e özgü tasvirler, canlandırışlarla İstanbul.

Sait Faik'in "Mahalle Kahvesi"nde anlattığı kahveyi yeniyetmeliğimde İstanbul'un dört bir yanında arayıp durdum. Hikâyeci uzun uzadıya tasvir etmişti ama, kahvenin hangi semtte, nerde olduğunu söylemekten uzak durmuştu.

"Mahalle Kahvesi" Sait Faik'ten okuduğum ilk hikâyedir. Lise ikide öğrenciydim. Şimdi rahmetle andığım, Türk Dili ve Edebiyatı öğretmenimiz Bâkiye Ramazanoğlu güz sonunda bir gün sınıfa neftî kapaklı, cep boyu bir kitapla girdi. Bu, Varlık Yayınları'nın Bütün Eserleri dizisinden, Sait Faik imzalı Mahalle Kahvesi'ydi.

İşte on altı on yedi yaşıma kadar Sait Faik okumamış olmama bugün şaşıyorum. Halide Edib'ler, Reşat Nuri'ler, Yakup Kadri'ler iyi kötü okunmuştu. Yenilikçi edebiyatımızdan Oktay Akbal, Necati Cumalı, Nezihe Meriç. Ablamın yarı yıl ödevi, Tarık Buğra'nın romanı Siyah Kehribar. Başka yazarlar, başka eserler de var. Aralarında Sait Faik yazık ki karşıma çıkmamış.

Bâkiye Hanım "Mahalle Kahvesi"ni bütün sınıfa yüksek sesle okumuştu. Vurulup mu diyeyim, çarpılıp mı, öylece kalakalmıştım.

Her zaman gidilen, yaz sıcağında serinliği tadılan, asma altında, söğüt ağaçlarıyla bezenmiş bir kahvedir burası. Sait Faik 'anlatıcı' kimliğine bürünmüş, bir kış günü kahveye gelerek, "Karayelin, tipinin çılgınca savrulduğu" akşam vakti, buğulanmış camdan dışarıya bakar.

Ortalığı mor bir ışık kaplamıştır. Ah o mor ışık! Nice kış akşamları, hele kar yağmışsa, doğup büyüdüğüm şehri artık hep o ışıkla donanmış, eflâtunlar, leylakîler, mor salkım morları kuşanmış görecektim...

Sonra ihtiyar adamlardan oluşan bir topluluk geliyor kahveye. Söyleşiyorlar. Genç bir çocuğun gelişiyle söyleşi ansızın kesiliyor. Kahvenin sıcak, iyicil havası bozulmuş. Tavla pullarının, zarların sesi artık işitilmiyor. Anlatıcı, boyuna, birinin çıkıp da "Şeytan geçti!" demesini bekliyor.

Öykünün sonrası iç yakıcı: Genç adamın babası ölmektedir. Kahvedeki delikanlının kızkardeşini 'kötü yol'a ittiği konusunda bir söylenti alıp yürümüş. Kapının önünde, delikanlıyı "gebertmek" için bekleyen teyzeoğlu vardır ve baba "ruhunu teslim" eder...

Neredeydi bu asmalı, söğütlü mahalle kahvesi? Bir uçtan bir uca, Bağlarbaşı, Yedikule, Reşitpaşa derken, Dolapdere'den Kasımpaşa'ya inen yolda, yol kenarında bir kahvede karar kılmıştım. O zamanlar tenhaydı. Güz gelince yaprakları kızaran sarmaşıklar bezerdi kahveyi. İlk hikâyelerimden "Hüzün Kahvesi" oradan ve Sait Faik'ten esinli.

Zaten çok geçmeyecek, Sait Faik'le Sabahattin Ali en sevgili yazarlarım olacaklardı. Bazı günler Sait Faik en birinci, bazı günler Sabahattin Ali. Derken pişmanlıklarla, hem Sait Faik'çi, hem Sabahattin Ali'ci... Bugün de galiba öyle.

Sait Faik dendi mi, bireyin hikâyesini yazdı iddiası karşımıza çıkar. İstanbul'un, Burgaz Adası'nın, denizin, martıların hikâyecisi de diyoruz. Fakat bence hep eksik kalıyor.

Daha başlangıçta, hemen "Semaver" öyküsünde; bir işçinin, çocukluğunda bir anı gibi sarındığı semaver, bize "içinde ne ıstırap, ne grev, ne de patron olan" 'fabrika'yı haber verir. "Sarışın amaleler"in elleri "kıymettar"dır. Sait Faik özlediği dünyayı "Ay Işığı"nda dile getiriyor:

"Nasıl bir dünya mı? Haksızlıkların olmadığı bir dünya... İnsanların hepsinin mesut olduğu, hiç olmazsa iş bulduğu, doyduğu bir dünya... Hırsızlıkların, başkalarının hakkında tecavüz etmelerin bol bol bulunmadığı... pardon efendim! Bol bol bulunmadığı ne demek? Hiç bulunmadı mı bir dünya..."

Böyle uluorta konuşmaların başa iş açacağını da âdeta kırık bir istihzayla belirtiyor: "İçinde iyi şeyler söylemeye salâhiyetler kıvranan adamın, korkmadan ve yanlış tefsir edilmeden bu iyi şeyleri söyleyebildiği bir dünya..."

O dünya uzak bir hayaldir. "Söylendim Durdum"da İstanbul, yaşanan hayatlar dolayısıyla tuhaf bir renge bürünmüştür: Zehir yeşili! Zehir yeşili sürüp gidecek. Alemdağ'da Var Bir Yılan'a doğru, sevgi yoksunluğu arttıkça artar. Yoksunluk büsbütün umarsızlığa dönüşür. Bu son öykülerde düşleme sığınılır ve İstanbul bir düş kenti olup çıkar. Güzel, mutlu düşler derken, derin iç acıları çıkagelir.

"O pasajdaki birahaneye yine gitsem. O masaya otursam o masaya. İnsanlar gelse otursa çift çift kadınlı erkekli. Ben tek başıma. Milyonlar içinde tek başıma. Acı gitgide acıyor. Kavun acısı gibi, zehir gibi bir acı. Kaybettikten sonra bulduğumuz şey. Nedir o bil? Nedir o bil?"

İç acısı son hikâyelerinde, yazılarında bitmez tükenmez bir 'ayrılış' halini alır. Resimli İstanbul Haftası'nda 1953'te yayımlanan "Haydarpaşa" bir deneme mi, gözlem yazısı mı, öykü mü, bence önemsiz, ama Haydarpaşa'ya ve Sait Faik'in kendine dair çok acı şeyler söylüyor:

"İstasyon aynaları meşhurdur: İnsanı perişan gösterir.

Yerimden kalktım. Aynaya doğru ilerledim. Ben perişan bir halde idim. Potinlerim çamur içinde idi. Şapkam ıslaktı; kordelâsında beyaz beyaz lekeler vardı. Yüzüm sarı, gözlerim kırmızı idi. Tam yolcu suratı! Merdivenleri indim. Vapur Kadıköyü'nden kalkmış geliyordu. Arkama dönüp Haydarpaşa istasyonuna bir daha baktım. Kocaman kapılarından önüne kırmızı yeşil fenerli, birbirini kesen demiryollu, düdüklü, trenli, meraklı, düşünceli, perişan, aceleci, birbirini bulmaya çalışan bir âlem vardı. Her gün yüzlerce tren, binlerce insan getiriyor binlerce insan alıp gidiyordu. İstasyon kapıları durmadan insan alıp insan veriyordu."

1966-67 ders yılında başlayan Sait Faik okumalarım sürüp gitti. Bazan araya yılların girdiği oldu. Fakat Sait Faik'e hep geri döndüm. Her defasında yepyeni duyuşlar, kırgınlıklar, öfkeler, affedişler, boyuna sevgiler yakaladım. Her defasında, yalnızca Sait Faik'e özgü tasvirler, canlandırışlarla İstanbul.

Meselâ, 1947 tarihli, benden iki yaş büyük "Çiçek Pazarı'nda Bir Gezinti"yi geçen gün 'keşfettim'. Seyyar çiçekçi Avram birkaç çizgide yaşamaya koyuldu: Babası da, babasının babası da çiçekçiymiş. Avram "vapura binmiş Marsilya'ya gitmiş". Sonra Amerika. Ama sokmamışlar Amerika'ya; "iki ay Küba'da kalmış". Nergisler, sümbüller, karanfiller, elbette mor menekşe. Menekşeler için Avram "Severim çapkınları!" diyor...

"Çiçek Pazarı'nda Bir Gezinti"de "Şehir Tiyatrosu artistlerinden, hem de genç şairlerin en iyilerinden biri olan Cahit Saffet Irgat" da karşımıza çıkıyor: Çiçekçi camekânlarından birinin önünde hülyalara dalmış. Dalıp gittiği çiçekler, su zambaklarıymış. Su zambaklarının Çiçek Pazarı'nda bir başka adı, o zamanlar, Avram'ın söylediğine göre, 'saadet yuvası'. "Bunlara saadet yuvası derler. Önce 'nezaket yuvası', sonra 'saadet', sonra 'felaket'..."

Çiçek Pazarı'ndaki o günden altı yedi yıl sonra büyük hikâyeci ölecek. Ataç'ın ona yazdığı veda ediş yazısı, edebiyatımızın en güzel veda mektuplarından biridir:

"(...) Hikâyeci Sait Faik, bir yazar olan Sait Faik daha yıllarca okunacak, demek yaşayacaktır. Ama ben şimdi hikâyeci Sait Faik'i bir yazar olan Sait Faik'i düşünemiyorum ki. Bir insan olan, bir dost olan Sait Faik'i düşünüyorum. O ölmüş, bir daha göremeyeceğim... Sesini duyamayacağım bir daha... Bugün hep ondan konuşmak istiyorum. Ama kiminle? (...)"

SELİM İLERİ

Zaman Cumaertesi - 19.03.2011

Bisküviyi Çaya Yatay Bandırın

2011-02-14T19:37:00.002+02:00

Kitabın Adı	:	Bisküviyi Çaya Yatay Bandırın
Kitabın Yazarı	:	Rik Kuiper, Tonie Mudde
Kitabın	:	Muradhan ARDA
Kitabın Yayınevi	:	NTV Yayınları
Kitabın Sayfa Sayısı	:	216
Kitabın Türü	:	Popüler Bilim - Derleme
Satın almak için	;	ISBN 978-605-5443-06-1

D&R'ı gezerken gördüğüm ve hemen aldığım, 3 günde bitirdiğim, eğlenceli, meraklılar için yazılmış bir kitap.

NTV Yayınları'nın yine ilginç isimli bir kitabı: Bisküviyi Çaya Yatay Bandırın. Eğer takip ediyorsanız ya da arada bir kitapçıları geziyorsanız biliyorsunuzdur NTV Yayınları'nın kitap isimlerini; İyimser Gelecek, Sevişen Beyin, Kanıtı Olmayan Gerçekler, Ölçüler Kitabı, Solucanlara Piyano Çalan Adam...

Kitap bir derleme. Çeşitli üniversite ve enstitülerde yapılan araştırmaları dikkat çekici başlıklar ve eğlenceli bir anlatımla bize sunmuş. Sayfalarca süren makaleler yerine bir kaç sayfa süren ve daha eğlenceli olan bilimsel gerçekler. Toplamda günlük hayata dair 104 garip bilimsel gerçeği özetlemişler.

Mesela, hayatın her alanında rekabetin olduğunu, bunun spermin üretimiyle başladığını bilmiyorsunuzdur.

Birilerinin okumasını ya da cevaplamasını istediğimiz şeylerin(anket, makale) üzerine küçük bir not kağıdına bir şeyler yazarak koyarsak istediğimiz sonucu elde etme olasılığımız daha fazla oluyormuş.

Tam donanımlı otomobillerin hiç bir ek donanımı olmayan otomobillere göre daha fazla kaza yaptığını da bilmiyorsunuzdur.

Varsayalım ki toplu taşıma aracına bindiniz ve oturacak yer yok. Yaşınız, cinsiyetiniz, durumunuzu göz önüne almadan sadece oturabilir miyim derseniz oturma ihtimalinizin azar işitme ve oturamama ihtimalinden daha fazla olduğunu bilin.

Nicel bir değeri tahmin etmek için arkadaşlarınızın tahminlerinin ortalamasını alın. En yakını sizinki olacak. Deneyin.

Bebek emziren annelerin kokusu insanlarda afrodizyak etkisi yapıyormuş. Bu da bir nevi rekabet içinmiş.

Uyuyakalmak kilo vermenizi hızlandırabilirmiş.

Önemli bir karar vermek üzere olan erkeklerin güzel kadınlardan kaçması gerekiyormuş.

Rektal masaj ile hıçkırıktan kurtulabilirmişiz.

Öpüşmek saman nezlesinden kurtulmak için önemli bir ilaçmış. Sevgililer günü için gelsin bu.

Ders çalışırken çok okumaktan ziyade soru sormak gerekiyormuş.

Daha onlarcası 1-2 sayfa ile anlatılmış. Eğer 2-3 saatlik eğlenmeye ihtiyacınız varsa ve bunu yalnız yapmak istiyorsanız tavsiyem, bu kitabı alın ve okuyun.

İyi okumalar.

Mühendis kelimesinin anlamı

2011-02-10T13:10:00.004+02:00

Ne zamandır “kelimelerin soyağacı”nda yazmadım. Kendimi kötü hissediyordum. Aklımda birkaç kelime var. Derslerim sırasında mevzusu geçen ama hep havada asılı yanıtlar verilen kelimelerden…

Ben kısmetse mühendis olacağım. Ama mühendisin anlamını ve kökenini okula başladıktan sonra öğrendim. Hem de yarım yamalak.

Mühendisin asıl anlamı günümüzde pek kullanılmıyor. Günümüzde mühendis okullarında mühendisin tanımı için Arthur Mellen Wellington’un şu tanımı fazlaca kullanılmaktadır; “Beceriksiz birinin iki dolara kötü yaptığı bir şeyi bir dolara iyi yapma sanatıdır.”. Yani bir işi en ucuza, en iyi şekilde yapabilen kişidir.

Ama kelime anlamı bu değil. Mühendis kelimesi “mü” ve “hendese” kelimelerinin birleşmesiyle oluşuyor.

Buradaki “mü” yapan, eden, bilen anlamında. Müteşebbis teşebbüs eden, mütercim tercüme eden, mütevazı tevazu sahibi, münasip mensup olan, mümessil temsil eden, mübadil bedel ödeyen gibi… Arapça kökenli bir kelime.

“Hendese” de Arapça kökenli bir kelime. Hendese geometri olarak da açıklanmış, hesap kitap olarak da.. Bize bugüne değin geometri diye öğretildi.. Ama biz bize en uygun gelen anlamı kullanalım.

“Mü” bilmek, “hendese” hesap kitap ise mü-hendese -mühendis- hesap kitap bilen anlamındadır.

Şimdi de gelelim benim yorumuma;

Eğer kelime anlamını göz önünde bulundurursak birçok mühendis unvanına sahip kişinin unvanı elden gidiyor. Gitsin önemli mi ki mühendis olmak? Bence değil. Önümüzdeki yıl Ziraat Mühendisliği’nin müfredatı değişecek. Benim okuduğum bölümün –zootekni- hocaları bazı ortak derslerin bölümden kaldırılmasını istemiş. İşte akışkanlar mekaniği, mühendislik mekaniği gibi matematiksel dersler. Bu dersleri veren bir hocamız hemen atlamış, “Bu dersler mühendisliğin ana dersleridir. Almak zorundalar.” Bu derslerin herkese okutulmasına karşı olan diğer bir hocamız çıkışmış hemen, “Benim oğlum ODTÜ Elektrik Mühendisliği’nde okuyor. Ama dediğiniz bu dersleri görmüyor. Ama o da mühendis..” deyince hiçbir şey dememiş. İkisi de kendince haklı ama bir o kadar da haksız. Bazen kelime anlamları göz ardı edilir. Zaten o dersleri gören herkes mühendis oluyor değil ya.. Sözde mühendis çooook. Çalışmak gerekiyor. Daha fazla saçmalamadan;

Nice yazılara, nice mutlu günlere…

Bu yazı 23.11.2008 tarihinde Kelimelerin Soyağacı için yazılmıştır.

Ayşegül isminin anlamı

2011-02-09T01:58:00.004+02:00

Recep Hilmi beni gaza getirdi. Alın size güzel bir isim daha..

Hiç biri değil de onu gördüğüm zaman narin demek, güzel demek dedim içimden. İncecik bilekler, Beline kadar gelmeyen ama dokunmamak için kendimi tutamadığım simsiyah saçlar. Gül kırmızısı yanaklar..

O an gözümde Mecnun’un Leyla’sı, Karacaoğlan’ın Elif’i belirdi.

Ama anlamı ne narin demekmiş, ne de güzel. Bu benim dileğim olarak kaldı sadece.

Ayşegül iki ismin birleşmesinden oluşmuş. Ayşe ve Gül.

Ayşe Arapça kökenli. İaşe ile aynı kökten geliyormuş.* (ya da kökü iaşe imiş) Karşılığı geçimi temin eden, yeme-içmeyi sağlayan demek. Ayşe’nin kız ismi olarak kullanılmasının nedeni de buymuş. Anlamının iyi bilindiği vakitlerde ya doğan ilk kız çocuğuna ya da ailenin etrafında olabileceği düşünülen kıza verilirmiş bu isim.

Gül ise Farsça kökenli. Katmerli, güzel kokulu bir çiçek. Yani bildiğimiz gül.

Ayşegül ise TDK’nin deyimiyle rahat ve huzur içinde yaşayan gül gibi güzel kız.

Şimdi şaşırdık biraz. En azından ben şaşırdım. Eğer bu isimleri köken olarak ele alırsak Ayşe ve Gül kolay kolay yan yana gelmez. Biri iş yapması için doğurulan evlada konuluyor. Belki en sevileni olacak ama yine de iş yapsın isteniyor. Diğeri güzel bir çiçek olduğu için çiçek gibi güzel olan kıza konuyor. Öyleyse kızımız gül gibi güzel ama iş yapsın yeter deniyor.

Ama bizim eli öpülesi, düşüncesi güzel halkımız ikisini birleştirip rahat ve huzur içinde yaşayan güzel kız anlamını katıyor. Peki nasıl?

Sanırım Ayşe ismini peygamberimizin hanımı olarak bellediğimiz için onun bu dünyada olmasa bile öteki dünyada rahat içinde yaşayacağını varsaymışız. Ayrıca O’nun bir Gül’le evli olduğunu da varsayarsak… (Gül peygamberimiz için kullanılan bir lakap.)

Neyse fikrim ve köken bu..

..ve aynı dilek:

İsminizle iyi geçinmeniz dileğiyle..

*http://www.akilcagi.com/?p=3135

Bu yazı 17.09.2008 tarihinde Kelimelerin Soyağacı için yazılmıştır.

Sahra isminin anlamı

2011-02-07T02:25:00.003+02:00

Çok hoş bir söylenişi var. Bir zamanlar babama sorduğumda verdiği cevaptan mıdır bilmem duyduğumda uçsuz bucaksız alanlar gözümün önünde belirir. Kendi adımın anlamını yazdığım yazıda birkaç kişi isimlerinin anlamlarını sormuşlardı. Ben de defterime not almıştım. En baştaki “SAHRA”ymış.

TDK Kişi Adları Sözlüğü’nde bu ismin Arapça’dan geldiği yazıyor. Kır, ova, çöl gibi anlamları varmış. Yani babamın bana söylediği şey.

Nişanyan’da ise Arapça, Aramice ve İbranice kökenli yazıyordu. Artık nasıl oluyorsa.. En kısa sürede nişanyan sözlüğünü kullanmayı öğrenmeliyim sanırım.

Arapça’da kızıl sarı, boz renk, çöl, bozkır gibi anlamlara geliyormuş.

Aramice’de kızıl renk demekmiş.

İbranice’de ise açık sarı veya beyaz renk manasındaymış.

Renklere baktığımızda her biri çöl topraklarının rengi. Çöl manası buradan gelmiş olabilir.

İsminizle iyi geçinmeniz dileğiyle..

Bu yazı 15.09.2008 tarihinde Kelimelerin Soyağacı için yazılmıştır.

Uğur isminin anlami

2011-02-06T13:47:00.004+02:00

Bu yazımda sizlere kendi ismimin anlamını açıklamaya çalışacağım.

Adım Uğur.

Ben isimlerin anlamlarına çok önem veririm. Elime her sözlük geçişinde kesinlikle hemen 'U' harfini açar ve ismimi bulur, anlamını büyük bir hazla okurdum. Adaşlarıma ismi hakkında ne düşündüğünü sorardım, anlamının ne olmasını isterdin diye de kesinlikle sorardım. Çünkü bana göre 'uğur' isminin anlamının sadece şans olması benim için yeterli değildi. Başka bir şeyler daha olmalıydı. Sonuçta Türkiye'de en çok kullanılan 32. ismiydi. :)

Umudum tükenmemişti. Halen elime geçen tüm sözlüklerde ismimi arıyordum. Hatta bir ara öyle bir duruma geldi ki, yabancı dillere ait sözlüklerde de aramaya başladım. Bir umuttu işte.. Belki de bir dilek.

Bu dileğim elime Kaşgarlı Mahmud'un o muhteşem eserinin geçmesiyle gerçekleşmişti. Artık biliyordum ki Uğur isminin başka anlamları da vardı.

Her ne kadar uğur kelimesine baktığım zaman 'oğur'a yönlendirse de..

Sanırım çok uzattım. Sonuca gelelim. Hem erkek hem de bayanlar için kullanılabilen Uğur ismi çoğu isim sözcüklerine göre şans, talih, baht, fırsat gibi anlamlara geliyor. Divan-ı Lügatit Türk'e göre ise (her ne kadar ogura yönlendirse de) karşılık, fırsat, bereket, vakit, devlet gibi anlamlara sahip.

İsminizle iyi geçinmeniz dileğiyle..

Bu yazı 08.08.2008 tarihinde Kelimelerin Soyağacı için yazılmıştır.

Kaya Apa'nın Köyü: Kayapa

2011-02-06T12:41:00.009+02:00

Geçen hafta Balıkesir'deydim. Balıkesir'de gezmediğim yer kalmadı herhalde bir haftada.. Balıkesir'in her ilçesini gezdim herhalde..

O da yetmedi bir de köylerini, kasabalarını gezdim. Gezdiğim kasabalardan birinin adı da Kayapa idi.

İlginç bir isim.

Kayapa'yı belediye başkanının eşliğinde gezdik. Güzel bir kasaba. Belki de bir çoğumuzun ismini hiç duymadığı bir yer. Ama bence önemli bir yer. Kasabalılar ilçeleri için 'Desti ve Bardak Diyarı' diyorlar. Haksızda değiller hani. Çanakkale'den aldığımız üzerinde Çanakkale yazan süslü toprak çaydanlıklar Kayapa'da yapılıyor bence.

Neyse bu yazı iyice tanıtım yazısına döndü. Kayapa'da belediye başkanıyla gezerken aklıma geldi. Ne demek bu Kayapa? Sordum belediye başkanına. O da beni -gördüğüm kadarıyla- sağ kolu olan emmime yönlendirdi. O da bana o şirin ağız yapısıyla şunları dedi;

Benim bi akraba başbakanlık arşivlerinde çalışıyor. Ona sordum ne demek bu Kayapa diye. Bana Kayapa'nın isminin Kaya Apa diye bir komutandan geldiğini söyledi. Taaa Kanuni zamanında Buraya Kaya Apa ile onun 7 askeri ve aileleri yerleşmiş. Sonra onlar burada çoğalmışlar. Bu köye o zamanlar Kaya Apa'nın köyü derlermiş. Bir zaman sonra bu köy toptan Edremit Körfezi'ndeki bir adaya taşınmış ama bir süre sonra padişah geri dönmelerini emretmiş. Bütün köy geri dönmüş. Etraftaki köylerde gelenlere yine Kaya Apa'nın köylüsü demişler. Bir süre sonra Kaya Apa'nın köyü zor gelmiş olacak ki Kayapa Köyü demişler. Kaya sert bakışlı, güçlü, kuvvetli, sağlam demek. Apa'da komutanın anasının-babasının koyduğu isim. Sonra o da unvan olmuş, büyük demek olmuş.

Bir önceki tüm paragrafı o emmim kısa bir sürede tam bir Balıkesir ağzıyla anlattı. Dinlemekten öyle zevk aldım ki.

Bu ismi internetten araştırdım. Kaya Apa diye birini 5 dakikalık arama ile bulamadım. Yukarıda yazdığımım tamamı emmimin deyişi ile..

Yeni yazılarda görüşmek üzere..

~~not: Kayapa Belediyesi'nin internet sitesinin adresi: http://www.kayapabelediyesi.com~~

Bu yazı 10.07.2008 tarihinde Kelimelerin Soyağacı için yazılmıştır.

Tuğçe isminin anlamı

2011-02-06T03:42:00.003+02:00

Öncelikle Recep Hilmi'ye teşekkür ediyorum. Sağolsun "Sen de yazar mısın Kelimelerin Soyağacı'nda" dedi. Ben de balıklama atladım.

Şimdi geçelim ilk yazımıza.. Aslında bu konuyu kendi blogumda yazacaktım ama burası daha uygun.

Tuğçe. kızlarımıza verdiğimiz güzel bir isim.

Aslında karmaşık bir isim değil. Tuğ ve çe kelimelerinden oluşuyor.

Tuğ; ucuna at kuyruğu bağlanmış, tepesine altın yaldızlı bir top geçirilmiş bir tür mızraktır. Tuğ eski Türklerde gücün alâmetiydi ama öyle herkes de sahip olamazdı. Yani alâlâde bir ağa tuğ sahibi olamazdı. Beylerbeyi, sancakbeyi, vezir gibi mevkilerde bulunanlar sahip olabiliyorlardı. Uzun uzun anlatmaya gerek yok aslında. Kısacası tuğ, gücün sembolüydü eski Türklerde...

Çe ise eski Türkçe'de "küçük, minik" anlamına geliyordu. Eğer "Elveda Rumeli"yi izliyorsanız kızçeleri bilirsiniz.

Öyleyse Tuğçe, "küçük tuğ" demek. Tamamen Türkçe bildiğime göre.. Bir de not düşeyim. İçinde "çe" geçen çok güzel isimlerimiz var Türkçemizde. Kısmetse her birini yazacağım..

Bu yazı 24.06.2008 tarihinde Kelimelerin Soyağacı için yazılmıştır.

Suna isminin anlamı

2011-01-29T01:16:00.000+02:00

Suna. Tatlı bir isim. Normalde bir ördek türüne verilen bir isim. Ben önceleri dişi ördeklere verilen genel bir ad sanıyordum ama hem TDK sözlüğünde, hem de Nişanyan Sözlük’te “erkek ördek” olarak geçiyor. Bu diğer sözlüklerde de öyle.

Peki, neden kadın ismi olarak kullanılıyor? Bunun için bir ördek türü kısmına geri dönmemiz gerekiyor. Suna ördeği (Tadorna tadorna) diğer ördeklere göre daha çekici ve narin göründüğü için bir kadın ismi olarak konuluyor kanımca. Aslına bakılırsa hayvanlar âleminde genel olarak erkekler çiftleşebilmek için çekici olmak zorundadır. Ördeklerde de öyledir. İnsan ırkında ise narinlik, güzellik gibi kavramlar kadınlar için kullanıldığı için bu pek de yanlış olmaz. Yani, sözlüklerde geçen anlamı da karşılanmış olur.

Sevan Nişanyan suna kelimesinin Türkçe kökenli olduğunu, hatta bazı dillerde ördek manasında kullanılan buna benzer kelimelerin Türkçe’den alındığını düşünüyor.

Yöresel kullanımlara bakarsak iş cidden istediğimiz boyuta geliyor. Neredeyse ülkemizin her yerinde -özellikle Ankara’dan Ege Denizi’ne doğru- ince, güzel, düzgün yapılı ve uzun boylu olanlara verilen bir isim. Isparta dolaylarında göze güzel görünen ve sağlıklı hayvanlar için de kullanılıyor. Doğu Karadeniz’in orta bölgesinde ince ve narin yapılı bir ota da suna deniyor. Yani ülkemizin her yerinde ince, narin, uzunca olan, bir bakanın bir daha baktığı şeylere suna deniyor.

Suna kelimesini Karacaoğlan, Pir Sultan Abdal, Kul Duran gibi ismine aşina olduğumuz halk şairlerinin eserlerinde ve bazı anonim yerel türkülerde “sona” olarak görebiliriz. Yeşilbaşlı gövel ördek ise suna türü ördeklere yapılan bir benzetmedir.

İsminizle iyi güzel geçinmeniz dileğiyle.

Buse isminin anlamı

2011-01-20T12:52:00.003+02:00

İsimler, anlamlarıyla güzeldir. Ama onlara anlam veren harfler değil, ismi taşıyandır. Yani şöyle ki, ayşe iş yapan demek. İaşe ile aynı kökten. Ama taşıyan peygamber eşi olunca isim göklere çıkmış. Çıkmalıydı da.. İsim onu taşıyanla güzeldir.

Buse ismi Farsça kökenli bir kelime. Ülkemizde oldukça fazla kullanılan bir isim. Özellikle 90’lı yıllarda doğan kzı çocuklarında daha fazla kullanılmış. Būs (بوس) onun fiile uygun hali. Bus et-mek, öp-mek demek yani. Būsa ( بوسه) ise öpücük, kuru kuruya yorumlarsak. Sadece bu.

Ama dediğim gibi taşıyan önemli, onu neden koyduğumuz önemli. Çünkü anlamını onlar belirler hep. Ayrıca biz Türkler için hiçbir şey, özellikle isimler kuru anlamlarıyla kullanılmazlar. İnternetin çeşitli köşelerinde, divan edebiyatında, ulusal edebiyatta görülen örneklerde buse hep öpücükten ayrı tutulmuş.

Bir çok kişinin tüylerini diken diken yapan ve Devlet Tiyatroları ‘nda da sergilenen “Cyrano De Bergerac İzlemeli Bir Şekilde” oyununda ana karakter Cyrano De Bergarac, ki oyun bu şairin hayatından esinlenerek yazılmış, şöyle diyor mesela:

Nedir bir buse?
Biraz daha yan yana yapılan bir vaittir.
Yemindir kanmayana.
Bir itirafın candan bir delil bulmasıdır
Sevişmek mastarının gül pembe noktasıdır.
Bir sırdır ki söylenir ağza, kulak yerine.
Bir arı vızıltısındaki sonsuz bir andır.
Çiçek tadında bir kavuşmadır.
Kalbe nefes vermektir ve ruhu tatmaktır dudakların ucundan biraz.

Ya da amatör edebiyatçılar, halk şairleri.. Ekşi sözlükte bir ileti de söyle diyor buse için;

Hayatın insana çok nadir zamanlarda, belki de tüm yaşamı süresince bir kez kondurduğu öpücüktür. Feleğin çaktığı selamdır. Gerçek sevgilinin ateşidir. Her zaman ulaşılmak istenen sevgi, aşk ve birliktelik emaresidir. Her gün alınan öpücük değil, gerçekten aşık olunan kişiden alınan hediyedir. Asla unutulmayandır.

Bir de veda busesi vardır ki, insanın bir parçasını koparır, yerine kendisinden bir parça koyar. Nereye gitsen götürürsün yanında. İşte o zaman dert olur, aşk olur, özlem olur buse. Asla kavuşamayacağını bilsen de her gün ve her gece onu çağırırsın. Mecnun olursun.

Bilmiyorum, size ne için Buse ismi kondu ama ben olsam ve birine bu ismi koymayı düşünsem içimi titrettiği için koyarım, onu sevdiğim için, tek olduğu için.. Çünkü buse insanın içini titreten öpücüktür. Tektir.

Bir gün unutulmaz bir Buse ile karşılaşmanız dileğiyle. Veda busesi olmasın ama.

Karar verin! politika mı yapalım, siyaset mi?

2011-01-18T20:48:00.002+02:00

Kelimelerin Soyağacı’nda başlayıp yoğunluğum nedeniyle bıraktığım kelimelerin anlamları ile alakalı yeniden yazı yazmaya başlayayım dedim. Bu da ilki..

Günümüzde bir çok kişi tarafından politika ve siyaset eş anlamlı olarak kullanıyor. Hatta buna TDK’nin internet sitesindeki Genel TürkçeSözlük de böyle diyor. Günümüz itibariyle bu iki kelime birbirine benzer olabilir ama yine de şunu bilelim ki aynı değil.

Öncelikle politikayı inceleyelim. Aslına bakarsanız derinlemesine bir inceleme olmayacak, ki o kapasiteye de sahip değilim. Politika, Sevan NİŞANYAN’a göre eski Yunancadaki “pólis (πόλις)”den türeme bir sözcük. Biliyoruz ki eski Yunanlarda şimdiki şehir, kent ya da devlet kelimesinin karşılığı idi pólis. Pólis uygar yaşamın koşullarını oluşturmak üzere bir araya gelen insanların kurduğu kurumlar bütünün adı, yani. Politikē (πολιτικη) yani politika da pólisi kurmak, yönetmek için yapılan işlerin tümüne verilen ad. Bir süre sonra batı dillerine devlet yönetme ilmi anlamıyla geçmiş.

Siyaset ise birkaç farklı anlamı olan Arapça kökenli bir sözcük. Yönetme, yönetim, şer’i hüküm olmadan birini idame etme gibi anlamların yanında teskin etme, yatıştırma gibi anlamları da var. Yani herhangi bir şeyi dinin kuralları dışında yönetme anlamına geliyor.

Bir kere sadece bulabildiğimiz bu kısıtlı bilgi ile birinin ortak irade ile belirlendiği, diğerinin ferdi irade ile belirlendiği gözler önüne seriliyor.

Biri tarihin ilk cumhuriyetlerinden sayılabilecek bir oluşumun gerekliliklerini yerine getirme demekken, diğeri birilerini yatıştırmak için yapılan şey.

Bir de gariptir, biri hani atlara şeker vererek istediklerini yaptıranlar var ya, seyisler*, onunla aynı kökten geliyor.

*TDK GTS'de at bakısıcı gibi kıt bir anlam ile ifade edilmiş.Oysaki, günümüz için, yarış atlarının bakım, beslenme, yarış alanına gidiş, dönüş ve gezinti işlerinde çalışan ve lisans yönetmeliği hükümlerine göre seyis lisansı taşıyan kişidir. Ben burada seyislerin işlerini yaparken atların hoşuna giden şeyleri yaparak onlara istediklerini yaptırmalarını anlatmak istedim. Yanlış anlama oldu ise kusuruma bakmayın.

Kaynakça: Türk Dil Kurumu Çevrimiçi Genel Türkçe Sözlük

http://www.nisanyansozluk.com

Elifin Öküzü ya da Süprizler Kitabı - Sevan NİŞANYAN (sayfa 167-168)

Saçları Yengeç Örgülü Kadın Natali

2011-01-17T15:04:00.004+02:00

Kitabın Adı	:	Saçları Yengeç Örgülü Kadın Natali
Kitabın Yazarı	:	Gecenin Melon Şapkası
Kitabın Yayınevi	:	Neden Kitap
Kitabın Sayfa Sayısı	:	124
Kitabın Türü	:	Roman
Baskı Sayısı ve Zamanı	:	1. Baskı, Nisan 2006
Satın almak için	;	ISBN 975-254-127-5

Daha önce okuduğum ve hayran kaldığım bir kitap. Saçları Yengeç Örgülü Kadın Natali. Bu sefer kendi kelimelerimi kullanmaktansa kitaptan birkaç alıntı yapacağım.

Kendinden en yakın fakat kimi zaman da kendini uzak hissettirmeyi beceren, aniden yabancı olabilen biri… (sayfa 10)

Eğlenmene bak! Boş ver hayat üzerine sohbeti, bak insanlar eğleniyorlar, hepsi bu! (sayfa 11)

Üzerim çıplak. Ve gözlerim kapalı. Üzerimde sakız beyazı bir pike, buruş buruş. Daha önce ve hiç yatmadığım bir yatakta sırtüstüyüm. ……. Ve aynen filmlerde olduğu gibi; “nereden geldiğini hatırlamayan genç ada, aniden bilmediği bir yerde gözlerini açar.?” (sayfa 15)

Not aynen şöyle; “Yarın sabah saat 09.45’te havaalanında ol. Zürich’ten dönüyorum. Beni karşılamaya gel.” (sayfa 17)

Şoföre “Taksim” derken sesim çok acıklı çıktı. …….Arabanın koltuğuna iyice yaslandım. Gevşemeye çalıştım. Gözlerimi kapattım. … Hızlıca bir fren ve gözlerimi aniden açtım. Araba keskin virajla başka bir yola saptı. (sayfa 23)

…şoför, kesik ve sert bir ses tonuyla: “Bayan Natali güzel bir kadındır. Ve çok çekicidir. Fakat ona sakın aşık olmayın!” dedi. (sayfa 24)

“Bu evde beyaz şarap içilmez! Sadece kırmızı şarap!” (sayfa 26)

Yatakta Natali, beyaz kırışmış çarşafların içinde, tertemiz süt gibi uyuyor. (sayfa 31)

Bembeyaz yüzünde, kalın, siyah yoğun kirpikleri, inanılmayacak kadar yaralıyordu gözlerimin beyazını. Hiçbir şey giymemişti üzerine. Vücudu, Tanrı’yı şaşırtacak kadar muntazamdı. …… Sonra saçlarına baktım. Simsiyah saçlarına. Palmiye gölgesinde yıkanmış, uzun siyah saçlarına. …… Arkasını döndü. Sol memesi, temiz bir sabah gülü gibi vurdu yüzümün gölgesine. Dokunsam solacak gibi. Baktım sadece. Bir ara bir isim sayıkladı. Duymak bile istemiyordum. Sayıklaması bir yana, sahiden konuşsa bile sustururdum. Çünkü Natali uyurken sadece seyredilirmiş meğer.

Dahası istemediğiniz kadar ama bence alıp okumanız en iyisi..

İyi okumalar.

Tehlikeli Akrabalık

2010-12-25T18:29:00.000+02:00

Kitabın Adı	:	Tehlikeli Akrabalık
Kitabın Özgün Adı	:	Gefӓhrliche Verwandtschaft
Kitabın Yazarı ve Türkçe'ye Çeviren	:	Zafer ŞENOCAK
Kitabın Yayınevi	:	Alef Yayınevi
Kitabın Sayfa Sayısı	:	128
Kitabın Türü	:	Roman
Satın almak için	;	ISBN 9944-494-01-1

Zafer ŞENOCAK’ın 100-150 sayfa civarı birkaç kitabı daha var bildiğim. Almanya'da yaşayan ve Almancayı çok iyi kullanabilen biri. Hatta gördüğüme göre okuduğum bu kitap Almanca yazılmış ve sonra kendisi tarafından Türkçeye çevrilmiş. Bu özelliklerine bakınca romanda kendini taban alarak yarattığı bir karakter var.

Kitabımızın kahramanı Almanya'da doğmuş, Amerika'ya bir dönem mesleğini ilerletmek için gitmiş, Alman Yahudisi bir anne ve Türk bir babanın tek oğulları. Babası öldükten sonra ona miras kalan ve dedesinin olduğunu öğrendiği günlükleri okumak ile okumamak arasında gidip gelen bu adam sonunda dedesini yazacağı kitabın karakteri olarak seçer. Aslında elinden gelse bu günlükleri hemen okuyacaktır ama dedesi günlükleri Türkçe dilbilgisi ve kelimeleri kullanarak çeşitli harf gruplarıyla yazmış. Zaman zaman Kiril alfabesi, zaman zaman Arap alfabesi, zaman zaman Latin alfabesi…

Her ne kadar eğlenceli gibi dursa da öyle olmadığını söylemem gerekiyor. Ki ben bunu birçok eleştirmenin olumlu düşüncesine rağmen söylüyorum. Çünkü onlar anlatım ve tasarım tarafından bakarken ben anlaşılabilirlik ve çekicilik tarafından bakıyorum. Hayatına yön vermeye çalışan birinin boşlukları doldurma çabası denebilir. Kitap zaman zaman anlamadığım kelimeler dizinine dönüşüyor. Sanki romanın arasına kafa karıştırmak için denemeler koymuşlar. Bir de kitabın ana odağı gibi duran günlükler ve dede çok alt planlarda kalmış.

Ne olursa olsun kitabın sonu hoşuma gitti.

İyi geceler iyi okumalar.