Εν μέσω των ήσυχων ημερών του Αυγούστου, είναι αναμενόμενο οι οικονομικές ειδήσεις να είναι περιορισμένες. Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο στο γενικότερο περιβάλλον, καθώς ο αυξανόμενος αριθμός των κρουσμάτων λόγω του κορωνοϊού έχει κινητοποιήσει όλες τις κυβερνήσεις, μαζί και την ελληνική που λαμβάνουν διάφορα μέτρα.

Έτσι, μεταξύ άλλων, τα περιοριστικά μέτρα περιλαμβάνουν για τις επόμενες ημέρες το κλείσιμο των σημείων εστίασης και ψυχαγωγίας στις 12 τα μεσάνυχτα, απόφαση που πλήττει ακόμη περισσότερο τον πολύπαθο ελληνικό τουρισμό και κατ’ επέκταση τις προσδοκίες για μια αξιοπρεπή επίδοση του ΑΕΠ στο 3ο τρίμηνο και ενώ η ΕΛΣΤΑΤ θα ανακοινώσει τα του 2ου τριμήνου στις 4/9. Ήδη, η αναθεωρημένη επίδοση του ΑΕΠ της ευρωζώνης για το 2ο τρίμηνο σε ετήσια βάση ανήλθε στο -15%. Την ίδια ώρα, το ύψους €8,1 δισ. πρωτογενές έλλειμμα, πιστοποιεί τη φετινή δημοσιονομική εκτροπή που σύντομα θα οδηγήσει το Υπουργείο Οικονομικών σε νέα έκδοση ομολόγου, εν μέσω πάντως χαμηλότατων επιτοκίων.

Την ίδια ώρα, η ελληνική κυβέρνηση έχει αποδυθεί σε ένα πολυμέτωπο διπλωματικό μαραθώνιο προκειμένου να περιορίσει την τουρκική επιθετικότητα με το θερμό επεισόδιο να αποφεύγεται προσώρας, αλλά τον Τούρκο Πρόεδρο να επιδιώκει να φέρει στο τραπέζι του διαλόγου την ελληνική πλευρά με τους όρους που επιθυμεί. Η Ελλάδα πάντως πετυχαίνει για την ώρα τη συμπαράσταση της Γαλλίας και την απόφαση της Ε.Ε. να συγκαλέσει Σύνοδο Κορυφής στις 24-25/9 για την κατάσταση στην Α. Μεσόγειο.

Με αυτά τα δεδομένα και εν μέσω της αυγουστιάτικης ραστώνης, ο συνδυασμός της επενδυτικής άπνοιας με μικρή ανοδική κίνηση του Γ.Δ. είναι ενδεχομένως το καλύτερο που μπορεί να συμβεί. Με το Γ.Δ. εγκλωβισμένο ανάμεσα στις 615 και 650 μονάδες στις τελευταίες εβδομάδες, η αναστολή των ρευστοποιήσεων τραπεζικών και άλλων τίτλων από τα ξένα χαρτοφυλάκια επιτρέπει στους αγοραστές να μοχλεύσουν το Γ.Δ. ψηλότερα, με αγορές βασικών δεικτοβαρών τίτλων (ΟΤΕ κοκ). Έτσι, οι πιο αισιόδοξοι διακρίνουν το ενδεχόμενο να υπάρξει άλλη μια προσπάθεια αναρρίχησης πάνω από τις 650 μονάδες τις επόμενες ημέρες, εξέλιξη ωστόσο που θα έχει αμφισβητούμενο κύρος στο βαθμό που συντηρείται η τρέχουσα συναλλακτική ρηχότητα.

Στις διεθνείς αγορές και ιδιαίτερα στη Wall Road, όλα είναι διαφορετικά. Με τους δείκτες να ίπτανται προς νέες υψηλές επιδόσεις αγνοώντας επιδεικτικά την επιδείνωση της επιδημικής καμπύλης και τη συντηρούμενη οικονομική ύφεση αλλά προσβλέποντας σε θετικές εξελίξεις από το 2021. Με το Κογκρέσο να ετοιμάζει άλλο ένα παρεμβατικό πακέτο ύψους πάνω από $ 1 τρις με τη μορφή που εφαρμόζουν οι ΗΠΑ, τη διανομή δηλαδή ποσών στους λογαριασμούς των νοικοκυριών (helicopter income).

Την ίδια ώρα, η επενδυτική κοινότητα συνεχίζει να προβληματίζεται από τις επενδυτικές κινήσεις του 90χρονου Warren Buffett,καθώς μεταξύ άλλων αποεπένδυσε από τις μετοχές των J.P.Morgan και Goldman Sachs και επένδυσε στην εταιρεία ορυχείων χρυσού Barrick Gold, διαψεύδοντας τα όσα ο ίδιος υποστήριζε μέχρι προ 2ετίας προς τους μετόχους του. Με τις τιμές του χρυσού να προσεγγίζουν τις $ 2.000/ουγγιά μετά την πρόσκαιρη διόρθωσή τους και τη χρυσοφιλία να επανακάμπτει διεθνώς καθώς ουδείς περιμένει ψηλότερα επιτόκια στο εγγύς μέλλον…

*Δ/ντης Επενδύσεων Κύκλος ΑΧΕΠΕΥ.

Δεν είναι καθόλου ευχάριστο για ένα χρηματιστήριο να βλέπει πόσο μεγάλες αποδόσεις έχουν αποφέρει στους επενδυτές οι άλλες αγορές του εξωτερικού, όταν το ίδιο βαδίζει από το κακό στο χειρότερο. Και δεν αναφέρομαι μόνο κατά την περίοδο της δεκαετούς οικονομικής κρίσης που ταλάνισε την οικονομία μας, αλλά και κατά τη λεγόμενη μεταμνημονιακή περίοδο, όπου η υποαπόδοση του ΧΑ εξακολουθεί να είναι ιδιαίτερα έντονη.

Δυστυχώς, η γλώσσα των αριθμών είναι αμείλικτη. Κατά το τελευταίο δωδεκάμηνο στο ΧΑ, ο Γενικός Δείκτης έχει απωλέσει το 24% της αξίας του, ο Τραπεζικός Δείκτης το 53,9% και ο Δείκτης της Μεσαίας Κεφαλαιοποίησης το 38%.

Πηγαίνοντας τώρα στις αγορές του εξωτερικού, αναφέρουμε ενδεικτικά ότι κατά το ίδιο χρονικό διάστημα, ο S&P 500 κέρδισε 20%, ο Nasdaq 53%, ενώ o γερμανικός DAX ανέβηκε κατά 13%, όσο και ο ιαπωνικός Nikkei-225.

Αν τώρα επέλεγε κάποιος να τοποθετηθεί το τελευταίο δωδεκάμηνο σε γνωστές εταιρείες του εξωτερικού, θα είχε ακόμη μεγαλύτερες αποδόσεις! Ενδεικτικά αναφέρομαι στο +940% της TESLA, στο +162% της Shopify, στο +146% της Apple, στο +111% της Xiaomi, στο +92% της Spotify, στο +83% της Amazon, στο +88% της Paypal, στο +78% της Netflix, στο +58% της Microsoft, στο +51% της Alibaba, στο +48% της EBAY, ή στο +32% της NIKE.

Πέρα όμως από τις μετοχές, υπεραπέδωσαν έντονα και πολλά εμπορεύματα, όπως ο χρυσός (+30%), το ασήμι (+55%), ο καφές (+25%) και το σιτάρι (+14%).

Και σ’ όλα αυτά τα επενδυτικά προϊόντα είναι πλέον πολύ εύκολο, με ζωντανή δωρεάν παρακολούθηση των διεθνών χρηματιστηριακών τιμών (από κινητό ή Computer), να τοποθετηθεί κάποιος είτε σε συνεργασία με γνωστά «σπίτια» είτε (ακόμη πιο εύκολα, κατά τη γνώμη μου) μέσα από υπάρχουσες πλατφόρμες (φανταστείτε τις αποδόσεις των επενδύσεων που προαναφέρθηκαν, σε περίπτωση που κάποιος είχε αναλάβει το ρίσκο της μόχλευσης της επένδυσης μέσω μιας πλατφόρμας, όπως η πλατφόρμα της NUNTIUS, wiredmarket.com, η οποία περιλαμβάνει αυτά τα προϊόντα και τα διαθέτει στους κατάλληλους επενδυτές).

Σύμφωνα με τους κανόνες της ESMA, ο επενδυτής σε CFDs μετοχών μπορεί να μεγαλώσει την επενδυτική του δύναμη πέντε φορές ενώ για CFDs δεικτών και εμπορευμάτων, η μόχλευση μπορεί να φτάσει στις δέκα φορές. Βέβαια, είναι προφανές και γνωστό σε όλους ότι οι παρελθούσες αποδόσεις δεν αποτελούν εγγύηση για επανάληψή τους στο μέλλον, περιγράφουν όμως το τι έγινε κατά το τελευταίο δωδεκάμηνο. 

Θα ήταν μεγάλο λάθος, κατά τη γνώμη μου, κάποιος να αποδώσει την τρέχουσα εντονότατη υποαπόδοση του ΧΑ έναντι των ξένων αγορών στα ελληνοτουρκικά ζητήματα. Το πρόβλημα είναι πολύ βαθύτερο, καθώς απαιτεί ολιστική θεώρηση και πολυεπίπεδα μέτρα.

Μέτρα για τα οποία έχω αρθρογραφήσει κατ’ επανάληψη στο παρελθόν και ξεκινούν από την άρση των αντικινήτρων στην ευρύτερη οικονομία και φτάνουν στα φορολογικά κίνητρα για τη μακροπρόθεσμη αποταμίευση, στη συντονισμένη προσπάθεια για προσέλκυση ξένων ΕΠΕΥ, στον συνδυασμό αποκρατικοποιήσεων και ένταξης εταιρειών στο ΧΑ, στην είσοδο ναυτιλιακών εταιρειών, στον άμεσο επαναπατρισμό κεφαλαίων, στο πλαίσιο αποφυγής σύγκρουσης συμφερόντων, στην τροποποίηση του πλαισίου για τη «χρυσή βίζα» και τόσα άλλα.

Θεωρητικά, περιμένουμε αυτή την περίοδο τις αποφάσεις, οι οποίες θα ακολουθήσουν τα συμπεράσματα της Επιτροπής που συνέστησε ο υφυπουργός Οικονομικών κ. Γεώργιος Ζαββός, για την ανάπτυξη της εγχώριας κεφαλαιαγοράς. Πρακτικά ωστόσο, βλέπουμε το ΧΑ να συνεχίζει να υποαποδίδει, με ημερήσια αξία συναλλαγών… περιπτέρου. Και όλα αυτά με την επενδυτική κοινότητα να διαθέτει πολύ μεγαλύτερη ενημέρωση σε σχέση με το παρελθόν και με τη δυνατότητα να επενδύσει πολύ εύκολα ανά τον κόσμο.

Θα πρέπει σίγουρα να βιαστούμε!

* Ο κ. Αλέξανδρος Μωραϊτάκης είναι Πρόεδρος της NUNTIUS ΑΧΕΠΕΥ.

Τις προηγούμενες ημέρες, η τιμή του bitcoin «έσπασε» με δύναμη το ψυχολογικό όριο των $10.000, έχοντας σταθεροποιηθεί πλέον πάνω από τις $11.500 παρά τον εντυπωσιακό αριθμό των 390 και πλέον δυσοίωνων προβλέψεων ότι το bitcoin είναι μια «φούσκα» και είναι θέμα χρόνου η αναγγελία θανάτου του.

Στο Διάγραμμα 1 παρουσιάζεται ο αριθμός των «προαναγγελθέντων» θανάτων του bitcoin από το 2008 μέχρι το 2019. Όπως φαίνεται, η πλειοψηφία των επικριτών του εκφράσθηκε στην εύκολη περίοδο της υπερβολικής ανόδου και ανάλογης πτώσης από τέλη 2017 – αρχές 2018.

Ανάμεσα στους φορείς και στις προσωπικότητες που προέβλεψαν το σκάσιμο της «φούσκας» του bitcoin και τον σύντομο θάνατό του ή στάθηκαν σθεναρά απέναντί του ήταν ο πρώην διοικητής της FED Ben Bernanke (2017), ο γνωστός μεγαλοεπενδυτής Warren Buffet (2017), η πρώην πρωθυπουργός της Βρετανίας Theresa Might (2017) και ο ιδιαίτερα άστοχος σε πολλές προβλέψεις του, αλλά πάντα ενδιαφέρων για τις απόψεις του καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης Νouriel Roubini (2018).

Σε αυτούς που αντέδρασαν σθεναρά και ήταν ιδιαίτερα αρνητικοί απέναντι στο bitcoin είναι και οι κάτοχοι του Βραβείου Nobel Οικονομικών P. Krugman (2013), J. Stiglitz (11/29/2017) και o R. Shiller (6/26/2018).

Φυσικά η θεωρητική βάση των κρυπτονομισμάτων οφείλεται σε έναν άλλο νομπελίστα Οικονομικών, τον καθηγητή F.A Hayek, ο οποίος στο βιβλίο του “Denationalization of Money” (1976) οραματίσθηκε ένα νομισματικό σύστημα που δεν θα ελέγχεται αποκλειστικά από τις Κεντρικές Τράπεζες, αλλά θα μπορούν να εκδίδουν νομίσματα και οι ιδιώτες.

Το 1999 και με την εμφάνιση του Ιnternet, ένας άλλος νομπελίστας καθηγητής Οικονομικών, ο γνωστός καθηγητής του Πανεπιστήμιο του Σικάγου Milton Friedman, είχε προβλέψει την τεράστια ανάπτυξη του διαδικτύου και ένα άλλο εναλλακτικό σύστημα πληρωμών που θα είναι ηλεκτρονικές, χωρίς την παρεμβολή των κεντρικών ή άλλων τραπεζών.

Ισχυροί υποστηρικτές του bitcoin είναι μεταξύ άλλων ο πρόεδρος της Alpha bet (Google) Eric Schmidt (2014), ο Peter Thiel (2017), συνιδρυτής της Paypal και ο Howard Schultz (2018), πρόεδρος και ιδρυτής των Starbucks.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν οι θέσεις της Christine Lagarde για την έκδοση κρατικών ψηφιακών κρυπτονομισμάτων, χωρίς να ενθαρρύνει τη χρήση ιδιωτικών, παραδεχομένη στην ουσία τα πλεονεκτήματά τους και τον πρωτοποριακό τους χαρακτήρα.

Παρά τα γνωστές αδυναμίες του bitcoin και των υπόλοιπων κρυπτονομισμάτων, αυτά περικλείουν σημαντικές νέες τεχνολογίες, τελείως αδιανόητες για το υπάρχον χρηματοπιστωτικό σύστημα. Επιπλέον τα αλλεπάλληλα κενά και οι συνεχείς κρίσεις του επίσημου χρηματοπιστωτικού συστήματος, οι υπερβολικές εξουσίες των Κεντρικών Τραπεζών και η πρόσφατη έκδοση 18 τρισ. δολαρίων σε ολόκληρο τον κόσμο προκαλεί ανησυχίες στους επενδυτές, οι οποίοι λόγω των μηδενικών επιτοκίων που αυτές επιβάλλουν, στρέφονται σε εναλλακτικές επενδύσεις που λειτουργούν αντιπληθωριστικά όπως είναι το ασήμι, ο χρυσός και σε ένα βαθμό τα κρυπτονομίσματα, λόγω του χαρακτηριστικού της σπανιότητας.

Αξίζει να σημειωθεί ότι στη Σουηδία σήμερα το 92% των συναλλαγών πραγματοποιείται με τη χρήση ηλεκτρονικού χρήματος. Μόλις πριν από λίγες ημέρες ανακοινώθηκε από την Κεντρική Τράπεζα της Σουηδίας ότι η ηλεκτρονική κορώνα θα γίνει πολύ σύντομα το επίσημο κρυπτονόμισμα της χώρας μέσα στο 2021. Επίσης, η Κεντρική Τράπεζα της Κίνας έχει ήδη διερευνήσει την είσοδο ενός πλήρους ολοκληρωμένου ψηφιακού συστήματος πληρωμών.

Επιπρόσθετα και άλλες Κεντρικές Τράπεζες όπως της Νότιας Κορέας, του Καναδά, της Σαουδικής Αραβίας, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, της Σιγκαπούρης, της Ελβετίας και η Κεντρική Ευρωπαϊκή Τράπεζα έχουν προχωρήσει αρκετά σε ενέργειες για ψηφιακό νόμισμα.

Το μέλλον του χρήματος είναι ψηφιακό και η πανδημία θα επιταχύνει τις εξελίξεις σε όλους τους τομείς και φυσικά στον τομέα του ψηφιακού χρήματος.

*Ο κ. Νικόλαος Φίλιππας είναι Καθηγητής Χρηματοοικονομικής Πανεπιστημίου του Πειραιά, Πρόεδρος και Ιδρυτής του Ινστιτούτου Χρηματοοικονομικού Αλφαβητισμού. 

Στις αρχές της φετινής χρονιάς, συνομιλούσα με γνωστό μου από την Τουρκία, λέγοντάς του τη γνώμη μου, δηλαδή πως το νόμισμα της χώρας του θα διολισθήσει έναντι του ευρώ και του δολαρίου μέσα στο 2020, για μια σειρά από οικονομικούς και πολιτικούς λόγους (στάση κυβέρνησης Ερντογάν, κ.λπ.). Αν είχε ακούσει την προτροπή μου να «σορτάρει» την τουρκική λίρα, θα είχε αποκομίσει υψηλά κέρδη σε χρονικό διάστημα μόλις λίγων μηνών.

Γενικότερα, πολλοί συνάνθρωποί μας έχουν τις δικές τους εκτιμήσεις -τις δικές τους «ιδέες», αν θέλετε- για το πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα στο μέλλον, με βάση τις γνώσεις τους ή και ενδεχομένως το ένστικτό τους. Επιπλέον, μπορούν να κάνουν χρήση αυτών των ιδεών τους και να επενδύσουν πάνω σ’ αυτές, αποβλέποντας στο να κερδίσουν πολλά λεφτά (αναλαμβάνοντας προφανώς και το σχετικό ρίσκο).

Κάποιος για παράδειγμα πιστεύει πως η οικονομία μιας χώρας θα τα πάει πολύ καλά και έτσι να τοποθετηθεί σε έναν βασικό χρηματιστηριακό της δείκτη. Μπορεί επίσης να «βγει πωλητής» στον ίδιο χρηματιστηριακό δείκτη (π.χ. σορτάρισμα μέσα στον Οκτώβριο του FTSE-500, αν κάποιος πιστεύει πως το Χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης θα υποχωρήσει μετά τη διεξαγωγή των προεδρικών εκλογών του Νοεμβρίου).

Αντί για χώρα, μπορεί κάποιος να ποντάρει στην ανάπτυξη μιας ευρύτερης γεωγραφικής περιοχής αγοράζοντας ETFs ή αμοιβαία κεφάλαια που επενδύουν π.χ. στη Νοτιοανατολική Ευρώπη ή στα BRICS (Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Κίνα και Νότια Αφρική).

Υπάρχουν κλαδικά cash και αμοιβαία κεφάλαια που τοποθετούνται σε μετοχές ενός συγκεκριμένου κλάδου, π.χ. στα ακίνητα, στην ενέργεια, στην πληροφορική και στις νέες τεχνολογίες. Αν κάποιος θεωρεί πως ένας από αυτούς τους κλάδους μπορεί να τα πάει πολύ καλύτερα στο μέλλον, θα μπορούσε να επενδύσει τμήμα των χρημάτων του.

Πώς θα εξελιχθούν οι τιμές κατά τους επόμενους μήνες στον χρυσό, στο πετρέλαιο, στο αλουμίνιο, στον χαλκό, στο βαμβάκι, στον καφέ Υπάρχουν προϊόντα μέσω των οποίων μπορείτε να επενδύσετε τόσο στο σενάριο της ανόδου όσο και σε αυτό της πτώσης των τιμών σ’ αυτά. Μπορείτε να «ποντάρετε» επίσης στο πώς θα εξελιχθούν οι τιμές των ναύλων, αν έχετε κάποια εμπειρία ή  κάποιες γνώσεις στον χώρο της ναυτιλίας.

H αλήθεια είναι πως υπάρχει πλήθος εναλλακτικών επιλογών ανά τον κόσμο, με τις σύγχρονες πλατφόρμες να προσφέρουν στους επενδυτές τη δυνατότητα να τοποθετηθούν απευθείας σ’ αυτές, μέσα από τον προσωπικό τους υπολογιστή και από το κινητό τους τηλέφωνο. Πολλές εταιρείες όπως η NUNTIUS δέχονται ακόμη και φωνητικές εντολές, που καταγράφονται όμως.

Οι επενδύσεις αυτές μπορεί να είναι βραχυπρόθεσμες ή μακροπρόθεσμες, μπορεί να είναι στη place αγορά ή στην προθεσμιακή, μπορούν να γίνονται με μόχλευση (που πολλαπλασιάζουν το αποτέλεσμα) ή όχι. Σύμφωνα με την ESMA, η μόχλευση μπορεί να είναι μέχρι 5 φορές σε μετοχές και 10 σε εμπορεύματα και δείκτες.

Αρκετοί θα πουν πως όλες αυτές οι επιλογές έχουν ρίσκο και πως σε ορισμένες περιπτώσεις έχουν χαρακτηριστικά τζόγου. Κατά τη γνώμη μου, τα πράγματα δεν είναι έτσι:

• Πρώτον, γιατί κάθε επενδυτής μπορεί να επιλέξει το ρίσκο που μπορεί να αντέξει και
• Δεύτερον, επειδή κάθε άτομο που αποφασίζει να δράσει οικονομικά αναλαμβάνει μια μορφή ρίσκου.

Ο επιχειρηματίας για παράδειγμα που ανοίγει μια εταιρεία καλείται να προβλέψει την πορεία του ΑΕΠ, της ζήτησης για τα προϊόντα του κλάδου του, την εξέλιξη των τιμών, το ύψος των επιτοκίων, την αντίδραση των ανταγωνιστών του, τις μεταβολές του θεσμικού πλαισίου και τόσα άλλα.

Το μόνο βέβαιο είναι πως οι αγορές δίνουν τη δυνατότητα σε κάθε επενδυτή να αξιοποιήσει τις ιδέες του, μέσα στον χρονικό ορίζοντα που επιλέγει και μέσα από το ρίσκο που μπορεί να σηκώσει. Από εκεί και πέρα, στις επενδύσεις ισχύει ό,τι και στις επιχειρήσεις αλλά και στη ζωή γενικότερα: Όσο μεγαλύτερες προσδοκώμενες αποδόσεις επιδιώκει κάποιος τόσο υψηλότερο κίνδυνο καλείται να αναλάβει.

 

* Ο κ. Αλέξανδρος Μωραϊτάκης είναι πρόεδρος της Nuntius ΑΧΕΠΕΥ ([email protected])

Οι εσωτερικοί ελεγκτές έρχονται αντιμέτωποι με νέους κανονισμούς, κινδύνους και απειλές ιδιαίτερα στον κυβερνοχώρο, τους οποίους καλούνται να αντιμετωπίσουν με ταχύτητα και ευελιξία. Πρέπει να είναι ευέλικτοι προκειμένου να ανταποκριθούν στο σημερινό επιχειρηματικό κόσμο, όπου καλούνται να προβλέπουν κινδύνους, να προσθέτουν αξία, να παρέχουν διαβεβαίωση και να είναι πιο στρατηγικοί από ποτέ.

Αντίστοιχα οι Προϊστάμενοι Εσωτερικού Ελέγχου, δεν έχουν στη διάθεσή τους, τους απαραίτητους πόρους ώστε να ενισχύσουν τις ομάδες τους στο βαθμό που θα ήθελαν. Για αυτό το λόγο μεταξύ άλλων, θα πρέπει να είναι ευέλικτοι.

Ο ευέλικτος εσωτερικός έλεγχος δεν σημαίνει να μείνουν στην άκρη οι υπάρχουσες μεθοδολογίες, αλλά να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο που βοηθά στην προσθήκη ακόμη περισσότερης αξίας. Παραδοσιακά, οι εσωτερικοί ελεγκτές έχουν υιοθετήσει μια προσέγγιση βάσει κινδύνου. Αυτή η μέθοδος ξεκινά με επιχειρηματικούς στόχους και αυξάνει την αμφισβήτηση της αποτελεσματικότητας του ελέγχου στη στρατηγική, το σχεδιασμό της διαδικασίας, την εφαρμογή και την εγκυρότητα της πολιτικής και των διαδικασιών. Αυτό σημαίνει ότι οι οργανισμοί μπορούν να είναι πιο διορατικοί και ολιστικοί, προληπτικοί, αντιδραστικοί ή γραμμικοί στο έργο τους. Αλλά για να εφαρμόσει επιτυχώς τον έλεγχο βάσει κινδύνου, ένας οργανισμός πρέπει να έχει ένα σταθερό πλαίσιο διαχείρισης κινδύνου.

Οι εσωτερικοί ελεγκτές έχουν πλέον να διαχειριστούν τεράστιους όγκους δεδομένων και δεν περιορίζονται πλέον στα βασικά συμπεράσματα μέσω των χειροκίνητων στοιχείων ελέγχου και σε περιορισμένα σύνολα δεδομένων. Είναι ευκολότερο να παρασχεθούν πληροφορίες που βασίζονται σε πολλές πηγές δεδομένων και να βελτιώνονται οι τεχνικές δειγματοληψίας για να διασφαλιστεί η στατιστική επιβεβαίωση των εξαιρέσεων.

Από το σχεδιασμό έως την επιτόπια εργασία και την αναφορά, μια πρακτική ελέγχου βάσει δεδομένων παρέχει πολλαπλά οφέλη, όπως: α) συνεχή παρακολούθηση των αξιολογήσεων, των δεικτών κινδύνου και της απόδοσης της διαδικασίας, β) έγκαιρο εντοπισμό προτύπων κινδύνου και ανωμαλιών, γ) αυτοματοποίηση συνηθισμένων εργασιών, δ) ευελιξία στο πεδίο εφαρμογής των αναδυόμενων τάσεων κινδύνου, ε) αύξηση των αναφορών με ένα κλικ και πίνακες ελέγχου. Η ευέλικτη προσέγγιση στηρίζεται στην ανάπτυξη λογισμικού, έχοντας μεταμορφώσει πολλές επιχειρηματικές λειτουργίες, συμπεριλαμβανομένου και του εσωτερικού ελέγχου.

Η κύρια διαφορά μεταξύ ευέλικτου και παραδοσιακού ελέγχου είναι ακριβώς η ευελιξία, σε αντίθεση με τον άκαμπτο σχεδιασμό. Στον παραδοσιακό έλεγχο, τα στάδια σχεδιασμού, επιτόπιων εργασιών, αναθεώρησης και αναφοράς μπορεί να διαρκέσουν αρκετά. Αντίθετα στον ευέλικτο έλεγχο, κάθε φάση ολοκληρώνεται σε πολύ μικρότερο χρονικό διάστημα. Παράλληλα υφίσταται εντατική συνεργασία και επικοινωνία μεταξύ της ομάδας ελέγχου και των ενδιαφερομένων.

Σχήμα 1: Αρχές ευέλικτου ελέγχου

 

 

Ο ευέλικτος έλεγχος (βλέπε Σχήμα 1) ακολουθεί κατά κανόνα τέσσερις αρχές:

• Καθοδήγηση από τον άνθρωπο
• Συνεργασία με τον ελεγχόμενο
• Προσαρμογή στις αλλαγές
• Ευελιξία.

Υπάρχουν πολλοί τρόποι που ο ευέλικτος έλεγχος μπορεί να ωφελήσει την εταιρεία, όπως:

Ενισχυμένη ευελιξία: ο ευέλικτος έλεγχος επιτρέπει να δοθεί προτεραιότητα σε εργασίες με βάση τους κινδύνους και τις ανάγκες της εταιρείας, με την επικοινωνία να είναι πιο συχνή και ανεπίσημη.

Έγκαιρη αναγνώριση αναδυόμενου κινδύνου: ο ευέλικτος έλεγχος βασίζεται στην ανάλυση δεδομένων, συνεπώς η καθιέρωση δεικτών κινδύνου και η ανάλυση τάσεων θα ειδοποιήσουν για αναδυόμενες τάσεις που μπορεί να είναι είτε θετικές είτε αρνητικές. Η αντίδραση σε αυτές τις τάσεις καθώς αρχίζουν να εμφανίζονται, μπορεί να μετριάσει τις σημαντικές επιπτώσεις πολύ νωρίτερα από ό, τι στις παραδοσιακές τεχνικές ελέγχου.

Αυξημένη ικανότητα ανάλυσης δεδομένων: ο ευέλικτος έλεγχος ενσωματώνει την ανάλυση δεδομένων πιο διεξοδικά στη διαδικασία ελέγχου μέσω της παρακολούθησης ρουτίνας και της ανάλυσης τάσεων. Εξαιτίας αυτού, οι ελεγκτές τείνουν να έχουν μεγαλύτερη πρόσβαση σε δεδομένα, συστήματα που φιλοξενούν δεδομένα και σε ειδικούς επιχειρηματικών δεδομένων.

Πιο περιεκτική επισκόπηση των διαδικασιών: οι δείκτες διαδικασίας είναι συνήθως διασκορπισμένοι σε ένα έργο και συγκεντρώνονται για να αντιπροσωπεύουν τη συνολική αποτελεσματικότητα. Με την επανεξέταση αυτών των δεικτών, οι ελεγκτές μπορούν να αποδείξουν την ακεραιότητα ανά τμήμα της διαδικασίας καθώς και από την ίδια τη διαδικασία. Αυτό επιτρέπει μια πιο ολιστική ανάλυση και κατανόηση των αποτελεσμάτων.

Κατανομή λειτουργικών ή διαδικαστικών τμημάτων: η ευελιξία υποστηρίζει τη βελτίωση και την ανάπτυξη της διαδικασίας. Οι ελεγκτές μπορούν να χρησιμοποιήσουν τεχνικές διαχείρισης αλλαγών για να αναθεωρήσουν γρήγορα σχέδια αλλαγής και να επισημάνουν τις επιπτώσεις σε ολόκληρο το έργο.

Περιορίζει τις οικονομικές απώλειες: μέσω της παρακολούθησης δεικτών και της ανάλυσης τάσεων, οι ομάδες ελέγχου αναγνωρίζουν πιθανές οικονομικές επιπτώσεις νωρίτερα.

Παρέχει στη διαχείριση κινδύνου σε πραγματικό χρόνο / επιβεβαίωση της αποτελεσματικότητας του ελέγχου: όταν οι ελεγκτές ευθυγραμμίζονται για να επεξεργαστούν αλλαγές ή υλοποιήσεις ως μέρος της ευέλικτης προσέγγισης ελέγχου, οι έλεγχοι μπορούν να δοκιμαστούν αμέσως. Οι αναποτελεσματικοί έλεγχοι μπορούν να επανασχεδιαστούν και να βελτιωθούν, επιτρέποντας σε μια διαδικασία να συνεχίσει να εξελίσσεται ενώ παρέχει διασφάλιση στη διαχείριση.

Διασφάλιση σε πραγματικό χρόνο: η εργασία δύναται να επαναλαμβάνεται συχνότερα. Αυτό σημαίνει ότι τα αποτελέσματα και οι πληροφορίες πραγματοποιούνται πιο γρήγορα, τα σχόλια είναι ταχύτερα και οι ομάδες μπορούν να ενσωματώσουν αμέσως τα ευρήματά τους σε τρέχουσες φάσεις ανάπτυξης.

Βελτιωμένη εμπλοκή και διαφάνεια: η ανοιχτή επικοινωνία ενθαρρύνεται ενώ τυχόν κενά διαχείρισης γεφυρώνονται από συχνές και ολιστικές κριτικές. Όλοι οι ενδιαφερόμενοι συμμετέχουν σε όλη τη διαδικασία.

Χρειάζεται χρόνος και προσπάθεια για μετάβαση σε μια ευέλικτη νοοτροπία, ωστόσο υφίστανται εμπόδια που θα πρέπει να αντιμετωπιστούν όπως το ρυθμιστικό περιβάλλον και οι εξωτερικοί ελεγκτές, καθώς και ο μετασχηματισμός της κουλτούρας της εταιρείας.

Σε κάθε περίπτωση τα πρώτα βήματα προς τον ευέλικτο έλεγχο αφορούν στα ακόλουθα:

• Αυτό-αξιολόγηση της υφιστάμενης διαδικασίας προκειμένου για την προσαρμογή προς την ευελιξία.
• Αυτό-αξιολόγηση του υφιστάμενου προσωπικού και προσδιορισμός της προσαρμογής.
• Προσδιορισμός των ευέλικτων μεθοδολογιών και τεχνικών που θα λειτουργήσουν καλύτερα για την ομάδα ελέγχου.
• Έγκριση της αλλαγής από την επιτροπή ελέγχου.
• Στήριξη από την ανώτατη διοίκηση.
• Ενημέρωση της διοίκησης για τις επικείμενες αλλαγές.
• Ανάπτυξη διαδικασίας ελέγχου και απαιτήσεων τεκμηρίωσης.
• Πιλοτική εφαρμογή.

Συμπερασματικά, το πλαίσιο ευέλικτου ελέγχου είναι συνώνυμο με τον όρο «αποτελεσματικός έλεγχος» και προϋποθέτει τη συμμετοχή όλων των υπαλλήλων ενός οργανισμού. Αποτελεί σημαντικό μέρος της διοίκησης και πρέπει να είναι επαρκώς προσδιορισμένο, έτσι ώστε ο οργανισμός να είναι σε θέση να προσαρμόζει τις δραστηριότητες ελέγχου στις συγκεκριμένες ανάγκες του.

Η υιοθέτηση ευέλικτου πλαισίου εσωτερικού ελέγχου προϋποθέτει την ύπαρξη εσωτερικών δικλίδων ελέγχου, που ενισχύουν τα συστήματα διαχείρισης κινδύνων και του συστήματος διοίκησης και διακυβέρνησης, προσθέτοντας μεγαλύτερη αξία στον οργανισμό.

 

* Ο Καθηγητής Κωνσταντίνος Ζοπουνίδης, είναι Ακαδημαϊκός στην Βασιλική Ακαδημία Οικονομικών και Χρηματοοικονομικών, Βασιλική Ευρωπαϊκή Ακαδημία των Διδακτόρων, Πολυτεχνείο Κρήτης & Audencia Company College, France. 

Ο Δρ. Μάριος Ε. Μενεξιάδης είναι Διευθυντής Εσωτερικού Ελέγχου Aegean Airways

Ο κ. Χρήστος Λεμονάκης είναι επίκουρος καθηγητής στο Εργαστήριο Διοικητικής Οικονομικής & Συστημάτων Αποφάσεων, Τμήμα Διοικητικής Επιστήμης & Τεχνολογίας, Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο

Ένας ιδιαίτερα σημαντικός νόμος ψηφίσθηκε το καλοκαίρι. Ο 4706/17.7.2020, εισάγει πολλές καινοτομίες για την εφαρμογή της εταιρικής διακυβέρνησης από τις εισηγμένες εταιρείες και καθιερώνει πρακτικές, οι οποίες εφαρμόζονται σχεδόν σε όλες τις αναπτυγμένες αγορές, με σκοπό τη διαφάνεια και την σωστή ενημέρωση των επενδυτών, από τις διοικήσεις των εταιρειών.

Αρκετές από αυτές τις καινοτομίες ήταν και προτάσεις του Συνδέσμου Επενδυτών Διαδικτύου (ΣΕΔ), και είμαστε ιδιαίτερα ικανοποιημένοι γιατί, ο ΣΕΔ σαν εκπρόσωπος των ιδιωτών επενδυτών στη Συμβουλευτική Επιτροπή της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, έβαλε και αυτός το δικό του «λιθαράκι» στην τελική διαμόρφωση αυτού του νόμου.

Οι σημαντικότερες αλλαγές που επιφέρει ο νέος νόμος, είναι συνοπτικά οι εξής:

1. Η σύνθεση και οργάνωση του Διοικητικού Συμβουλίου:

• Ανεξάρτητα μέλη του ΔΣ και η παρουσία τους στις συνεδριάσεις του ΔΣ και στις Γενικές Συνελεύσεις της εταιρείας. Τα ανεξάρτητα μέλη αποτελούν τη «ραχοκοκαλιά» της Εταιρικής Διακυβέρνησης. Αν δεν λειτουργεί σωστά ο θεσμός των ανεξαρτήτων μελών, όλο το οικοδόμημα «καταρρέει» Και δυστυχώς, στη μεγάλη πλειοψηφία των εισηγμένων, ο θεσμός δεν λειτουργούσε. Σε εκατοντάδες Γενικές . Συνελεύσεις εισηγμένων εταιρειών, τα ανεξάρτητα μέλη απουσίαζαν επιδεικτικά και παρά τις συνεχείς διαμαρτυρίες μας, συνέχισαν να απουσιάζουν προκλητικά. O νόμος που ίσχυε πριν τον 4607/2020, έλεγε: «Τα ανεξάρτητα μέλη υποβάλλουν έκθεση στη Γενική συνέλευση, εφ’ όσον το θεωρούν αναγκαίο». Αποτέλεσμα: Επί 18 χρόνια, και με εκατοντάδες χρεοκοπίες εταιρειών που κατέστρεψαν χιλιάδες κόσμο, κανένα ανεξάρτητο μέλος δεν «θεώρησε αναγκαίο» να υποβάλλει μία έκθεση σε Γενική Συνέλευση εταιρείας… Με το νέο νόμο, τα ανεξάρτητα μέλη υποχρεούνται να υποβάλλουν έκθεση στην ετήσια Γενική Συνέλευση της εταιρείας, πράγμα που σημαίνει ότι, τουλάχιστον μία φορά το χρόνο, θα πρέπει να συναντούν τους μετόχους μειοψηφίας, τους οποίους εκπροσωπούν στο ΔΣ της εταιρείας, και να συζητούν μαζί τους, τα τυχόν προβλήματα που μπορεί να έχουν προκύψει, κατά τη διάρκεια του χρόνου.
• Εισάγεται πολιτική καταλληλότητα των μελών του ΔΣ, που εγκρίνεται από το ΔΣ και τη Γεν. Συνέλευση της εταιρείας.
• Ποσόστωση 25% τουλάχιστον για το καθένα από τα δύο φύλλα, στα Διοικητικά Συμβούλια των εταιρειών. Ειδικότερα για τις γυναίκες, έχει αποδειχθεί παγκοσμίως, ότι με τον διαφορετικό τρόπο σκέψης που έχουν, μπορούν να συμβάλλουν σημαντικά στην ανάπτυξη και την σωστή λειτουργία μιας εταιρείας.

2. Καθιέρωση δύο νέων επιτροπών του Διοικητικού Συμβουλίου, της Επιτροπής Υποψηφιοτήτων και της Επιτροπής Αποδοχών, πέραν της Επιτροπής Ελέγχου, η οποία επίσης αναβαθμίζεται.

3. Επέκταση και επικαιροποίηση του Κανονισμού Λειτουργίας των εταιρειών.

4. Συστήματα Εταιρικής Διακυβέρνησης, το οποίο θα πρέπει να πληροί συγκεκριμένες προδιαγραφές.

5. Αναβάθμιση της Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου και ιδιαίτερα του επικεφαλής, ο οποίος θα πρέπει να πληροί συγκεκριμένες προδιαγραφές

6. Αναβάθμιση της Ενημέρωσης επενδυτών και της Μονάδας Εξυπηρέτησης Μετόχων

7. Κυρώσεις, οι οποίες προβλέπονται πλέον σε περιπτώσεις μη συμμόρφωσης κάποιας εταιρείας, με τις διατάξεις του νόμου.

Μέχρι τώρα, ο νόμος έλεγε απλά «Την εφαρμογή της Εταιρικής Διακυβέρνησης την επιβλέπει η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς» και δεν προέβλεπε πουθενά κυρώσεις, με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Τώρα όμως, αρχίζουν τα δύσκολα…Και όταν λέω «δύσκολα» εννοώ ότι θα πρέπει να επικεντρωθούμε όλοι πλέον, στη σωστή εφαρμογή του νέου νόμου.

Αυτό για να γίνει, θα πρέπει, κατά τη γνώμη μου, να γίνουν τα εξής:

• Να γίνουν κατάλληλες κινήσεις, ενημερωτικές ημερίδες, συνέδρια κλπ, με σκοπό να πεισθούν οι μεγαλομέτοχοι και οι διοικούντες των εταιρειών, για τη χρησιμότητα της εταιρικής διακυβέρνησης και τα οφέλη που θα έχει η σωστή εφαρμογή της στις ίδιες τις εταιρείες. Είναι ένας τομέας, στον οποίο πιστεύω ότι δεν έχουν γίνει οι σωστές κινήσεις από τους αρμόδιους φορείς…και μέσα στους «αρμόδιους φορείς» κατατάσσω και τον ΣΕΔ.
• Είμαστε διατεθειμένοι να βοηθήσουμε τις εισηγμένες εταιρείες, τόσο για να καταλάβουν το νέο νόμο, όσο και για να ελαττώσουν, όπου αυτό είναι δυνατό, τα κόστη από την εφαρμογή του. Η διαφάνεια, η ανεξαρτησία των μελών του ΔΣ και η σωστή ενημέρωση των επενδυτών και των μετόχων, δεν στοιχίζουν τίποτα… Μόνο καλή θέληση και συνεργασία χρειάζονται!
• Είναι αλήθεια ότι και εμείς οι επενδυτές, έχουμε τις ευθύνες μας, για τη μέχρι τώρα ελλιπή εφαρμογή της εταιρικής διακυβέρνησης. Όταν ο μεγαλομέτοχος-επιχειρηματίας πηγαίνει στη Γεν. Συνέλευση της εταιρείας του και δεν ακούει κανέναν από τους μετόχους να του υποβάλλει «ενοχλητικές» ερωτήσεις για την εταιρική διακυβέρνηση, πώς περιμένουμε να εφαρμόσει ο ίδιος ένα σύστημα, για το οποίο σχεδόν κανένας από τους μετόχους δεν ενδιαφέρεται
• Θα πρέπει λοιπόν να γίνουν οι κατάλληλες κινήσεις ώστε να ενημερωθούν οι επενδυτές και οι μέτοχοι των εταιρειών, για τα οφέλη που προκύπτουν για τους ίδιους από την εταιρική διακυβέρνηση. Είναι απόλυτα απαραίτητο να πηγαίνουν στις Γενικές Συνελεύσεις των εταιρειών και να ελέγχουν τη σωστή εφαρμογή του νέου νόμου, την παρουσία των μελών του ΔΣ στη Γεν. Συνέλευση και τη σωστή και έγκυρη ενημέρωση τους από τις εταιρείες.

Ο νέος νόμος σίγουρα κινείται στη σωστή κατεύθυνση και θα πρέπει να απονείμουμε τα εύσημα, τόσο στην Επιτροπή Κεφαλαιαγορά, που τον επεξεργάστηκε και τον πρότεινε στην κυβέρνηση, όσο και στο υπουργείο Οικονομικών, το οποίο απέδειξε ότι, επί τέλους, υπήρξε αυτό που λέμε «πολιτική βούληση» για τη διαμόρφωση ενός σύγχρονου πλαισίου για την εταιρική διακυβέρνηση στη χώρα μας.

Εναπόκειται πλέον σε όλους εμάς, που εμπλεκόμαστε στην ελληνική κεφαλαιαγορά, φορείς, επενδυτές, μετόχους, εταιρείες, εποπτικές αρχές, να εφαρμόσουμε σωστά το νέο νόμο και να οικοδομήσουμε ένα αμοιβαίο κλίμα εμπιστοσύνης, που τόσο πολύ χρειάζεται η χώρα μας, για να μπουν και πάλι οι επιχειρήσεις και η ελληνική οικονομία, σε τροχιά ανάπτυξης!

* Ο Μπάμπης Εγγλέζος είναι  πρόεδρος του Συνδέσμου Επενδυτών Διαδικτύου

Αγαπητοί φίλοι,

Στο Euro2working day.gr θέλουμε η επικοινωνία μας να είναι αυτή που έχετε επιλέξει.

Σεβόμενοι τις αλλαγές στην Ευρωπαϊκή Νομοθεσία* αλλά και με γνώμονα τη συνεχή προσπάθεια για παροχή των βέλτιστων δυνατών υπηρεσιών, έχετε τον απόλυτο έλεγχο των ενημερώσεων που λαμβάνετε και μπορείτε να τις αλλάξετε ανά πάσα στιγμή.

Μείνετε μαζί μας
Ορίστε εδώ τον τρόπο που θέλετε να επικοινωνούμε

---

Μην ξεχνάτε ότι η εγγραφή σας σας δίνει τέσσερα βασικά πλεονεκτήματα:

---

Ευχαριστούμε για την προτίμησή σας.

*Το GDPR είναι ο νέος Ευρωπαϊκός Κανονισμός περί Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (EE 2016/679) που τίθενται σε ισχύ από τις 25 Μαΐου 2018 για όσες εταιρείες τηρούν βάσεις δεδομένων. Τηρώντας λοιπόν, τους κανόνες εμπιστευτικότητας και απορρήτου, σύμφωνα με τη γενική Δήλωση Απορρήτου και Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα πρέπει να έχουμε την ρητή συγκατάθεσή σας ώστε να τηρούμε τα στοιχεία με σκοπό την επικοινωνία μαζί σας.

Θέλετε να διαγράψετε το λογαριασμό σας Κάντε κλικ εδώ.