Klasse

Filosoof Martha Claeys: “Samen trots zijn op je job: dat helpt”

Vera Verdoodt — Thu, 18 Jun 2026 12:34:36 +0000

Loop je naast je schoenen of sta je er net stevig in? En hoe leer je trots zijn? Zelfs een langlopend onderzoek en boektitel later, blijft trots lastig voor filosoof Martha Claeys. “Maar ik wil emoties niet oplossen, wel begrijpen.” Dus blijft ze, net als ooit op de schoolbanken, niet-evidente vragen stellen.

Filosoof Martha Claeys: “Als vrouwen zichzelf op de voorgrond plaatsen, vinden we dat snel té.”

Martha Claeys: “Of nadenken over emoties wel filosofie is? Hoe we blijdschap, angst of woede ervaren, dat is heel erg persoonlijk en intiem. Maar door taal te geven aan gevoelens en onze emoties te leren begrijpen in hun sociale context, kan je ze ook ethisch of filosofisch onderzoeken.”

“Ik verdiepte me in trots. Net als schaamte, spijt of jaloezie
een zelf-reflexieve emotie. Je moet over jezelf kunnen nadenken. Maar wat waardeer je dan in dat zelfbeeld? Waar kan je trots op zijn? En vinden we dat altijd gepast? Emoties bestaan nooit op zichzelf. Wat we voelen, wordt mee bepaald door de rollen die we invullen en de verwachtingen die we van elkaar hebben. En dat is ook voor leerlingen en leraren niet anders.”

Op een mooi resultaat of knappe prestatie mogen leerlingen toch trots zijn?

Martha Claeys: “Zelfwaardering is één vorm van trots. Een goed rapport of een schitterende vertolking tijdens het schooltoneel: we zijn trots op wat we gerealiseerd hebben. Maar we kunnen ook trots zijn op onszelf, gewoon om wie we zijn. En die zelfliefde is onvoorwaardelijk, ongeacht je punten voor wiskunde of je beeptest-score. Je respecteert jezelf als mens en vindt dat je dezelfde rechten of behandeling verdient als anderen. Zonder verdere verantwoording.”

“Als leraar loont het ook om dat zelfrespect te versterken. Die trots zorgt ervoor dat leerlingen zich goed in hun vel voelen en weten dat ze evenveel ruimte en kansen verdienen. Dat hun mening ertoe doet. Of dat niemand, om welke reden dan ook, het verdient om gepest te worden.”

Wat we waarderen, kadert altijd in een brede maatschappelijke context
Martha Claeys
filosoof

Welke plaats krijgt trots eigenlijk in ons onderwijs?

Martha Claeys: “Empathisch reageren of je ontgoocheling ombuigen: op school leren we omgaan met emoties. Maar trots lijken we niet te veel aan te moedigen. Zorgt trots ervoor dat leerlingen zichzelf overschatten of dat er competitie in de klasgroep sluipt? Want door uitsluitend resultaatgericht te focussen op trots, voer je de prestatiedruk op en creëer je een hiërarchie onder je leerlingen.”

“Het doet bijna Amerikaans aan. En voor die meritocratische onderwijsaanpak moeten we oppassen, denk ik. Te meer omdat we trots dan linken aan bepaalde prestaties, en andere verdiensten uit het oog dreigen te verliezen.”

“10/10 halen op een herhalingstoets, je schoolagenda vlekkeloos invullen, een brave, aandachtige leerling zijn. ‘Dan mag je trots zijn!’ Maar toch ook als je een ruzie tussen vriendjes oplost, ambiance brengt of spontaan je vieruurtje deelt? Wat we waarderen, kadert altijd in een brede maatschappelijke context.”

“En die is net zo bepalend als de specifieke context van elke leerling. Door te benadrukken dat iemand trots mag zijn, insinueer je ook: ‘Je hebt er zelf voor gewerkt’. Of: ‘Dat is helemaal jouw verdienste!’ Hoewel het kinderen stimuleert om dat te horen, worden schoolresultaten ook beïnvloed door de thuisomgeving van leerlingen. Hebben ze een rustige studeerplek? Begeleiden hun ouders hen bij hun huiswerk? Groeien ze op zonder medische of
financiële zorgen?”

“Natuurlijk wil je de inspanningen van je leerlingen waarderen, maar trots kan evengoed hun zelfbeeld ondersteunen. Leerlingen die voelen dat ze er mogen zijn, hun zelfvertrouwen opbouwen of het woord nemen: ook dat is trots. Zeker voor kinderen die op hindernissen botsen tijdens hun schoolloopbaan of moeilijkheden ondervinden in onze samenleving. We moeten vermijden dat zij hun eigenwaarde verbinden aan pakweg dyslexie of een krap gezinsinkomen.”

Filosoof Martha Claeys: “Willen we sterk onderwijs op maat van elke leerling, dan moeten we ook de noden en draagkracht van leraren ernstig nemen.”

Hoe zou juf Martha of mevrouw Claeys dat in haar
klas aanpakken?

Martha Claeys: “Elke leerling serieus nemen, daar zou ik in mijn klas sterk op letten. Ik geloof dat kinderen zo écht het gevoel krijgen dat ze gezien en gehoord worden. ‘Mijn mening doet ertoe, dus ik doe ertoe.’ Deels omdat ik daar in mijn eigen schooltraject zoveel aan had. Aan leraren die hun vooroordelen en autoriteit opzijzetten en mij zagen als iemand die hen van gedachten kon doen veranderen of met wie ze konden redeneren.”

“Leraren weten snel wanneer een leerling opleeft. De ene wanneer die een lastige integraalvergelijking oplost, de andere als die fruit mag uitdelen in de pauze. Om daarop in te spelen, moet je je leerlingen eerst goed leren kennen, want iedere persoonlijkheid vereist wel een andere aanpak. En ik ben ervan overtuigd: élke leraar wil die individuele aandacht bieden.”

Wat is daarvoor nodig?

Martha Claeys: “Willen we sterk onderwijs op maat van elke leerling, dan moeten we ook de noden en draagkracht van leraren ernstig nemen. Denk aan een beheersbare workload, haalbare klassen en minder planlast. Simpelweg tijd creëren om in de ontwikkeling, kennis en het welbevinden van kinderen en jongeren te investeren.”

“En dat doen leraren met hart en ziel. Zonder twijfel. Maar we zadelen hen als samenleving op met een quasi onmogelijke morele taak. Daardoor krijgen ze constant het gevoel tekort te schieten als ze niet voor elke leerling de gepaste uitdaging of ondersteuning kunnen garanderen. Erg frustrerend, of zelfs ontmoedigend. Als leraren dus vragen naar betere werkomstandigheden of voorwaarden, verdienen ze daarom toch meer solidariteit van ons, de niet-leraren.”

We mogen niet zomaar uitgaan van de grenzeloze passie van leraren
Martha Claeys
filosoof

Waarderen we het beroep van leraar onvoldoende?

Martha Claeys: “We linken vandaag veel minder trots aan het lerarenberoep dan vroeger. De tijd van de schoolmeester als dorpsautoriteit ligt ver achter ons. Aanzien maakte plaats voor spot – ‘Ze hebben altijd vakantie! En om halfdrie zijn ze klaar met werken’, misprijzen – ‘Those who can’t do, teach’ – of zelfs verwijten – ‘De onderwijskwaliteit gaat achteruit, het niveau van onze leraren daalt!”

“Gelukkig zijn heel wat leraren wel terecht trots op hun job. Maar maatschappelijke erkenning moet van elders komen. Van ons allemaal. In tijden van hoge werkdruk en lerarentekort, kan je niet verwachten dat leraren ook nog moeten strijden voor de waarde van hun job.”

“Waardering gaat trouwens veel verder dan complimenten. Een persoonlijk kaartje of leuke attentie: ik onderschat dat niet. Maar het is vooral belangrijk dat leraren zich gezien en gehoord voelen. We mogen niet uitgaan van hun vrijwillige of grenzeloze passie. Vergelijk het met ons dagelijks applaus voor alle zorgmedewerkers tijdens de coronacrisis. Hartverwarmend, maar waar blijven die betere arbeidsvoorwaarden?”

Als je job maatschappelijk onder druk staat, hoe blijf je
dan zelf een trotse leraar?

Martha Claeys: “We kennen allemaal enthousiaste leraren met een haast onuitputtelijke drive. Maar ook zij keren de perceptie niet in hun eentje. Trots kan daarentegen wel een heel inspirerende emotie zijn, zeker in groep. Ik durf het vergelijken met de Pride. Zijn wie je wil zijn en samen opkomen voor je rechten. Daar spat de collectieve trots van af. Net dat moedigt en trekt aan.”

“Trots kan je aanzetten om ruimte in te nemen die je misschien niet altijd evident hebt gevonden. Heel wat mensen of groepen hebben daar allerminst moeite mee. Maar ik kan me voorstellen dat leraren zichzelf of wat ze doen eerder minimaliseren vanuit een zorgende houding. Ze zetten hun leerlingen op de eerste plaats, niet zichzelf.”

“De link met zorgberoepen is daarom snel gelegd. En hoe zorgender, hoe vaker vrouwen in die beroepen staan. Het onderwijspersoneel in het Vlaamse leerplichtonderwijs bestaat voor meer dan driekwart uit vrouwen.”

“En aan gender verbinden we in onze maatschappij ook verschillende rollen of verwachtingen. Dat vrouwen eerder relaties tussen mensen onderhouden, zorgend in het leven staan, zichzelf wegcijferen. Maar als vrouwen zichzelf wél op de voorgrond plaatsen, vinden we dat toch snel ‘té’. Te aanwezig, te luid, te arrogant. Te trots.”

Filosoof Martha Claeys: “Faalangst kan je trots onderuithalen, maar vertrouwen en jezelf accepteren moet groeien.”

Jij bent zelf een jonge vrouw. Neem jij makkelijk je ruimte?

Martha Claeys: “Ik probeer dat, ja. Met wetenschappelijk onderzoek, als docent of door te schrijven, claim ik mijn ruimte als filosoof. Maar ik geef toe, die expertenrol vraagt soms wat innerlijke overtuigingskracht. ‘Dit is wel mijn plaats!’ moet ik mezelf soms wijsmaken. Al durf ik steeds meer op mijn expertise vertrouwen. De twijfel werk ik actief tegen.”

“Angst om te falen kan je trots onderuithalen. Ik was die leerling die bij elk examen zei: ‘Ik zal zeker gebuisd zijn.’ Maar eigenlijk moest ik durven erkennen: ‘Ik heb gewoon goed gestudeerd, ik ken de leerstof.’ Dat was geen leugen over mezelf, wel hoe het was. Maar vertrouwen en jezelf accepteren, dat moet groeien.”

Had je als kind of opgroeiende puber ook moeite met trots?

Martha Claeys: “Best wel. Dat is ook waarom ik er later onderzoek naar ging doen. Ik wilde op school altijd goede punten halen. Ik spiegelde me aan de top 3 van de klas. Hoewel dat vergelijken me aanspoorde om mijn best te doen en te leren, werd het tegelijk een vorm van trots die niet meer fijn voelde.”

“Onze samenleving – en zeker mijn Instagramgeneratie – is heel erg gericht op vergelijken. En als puber wil je in het plaatje passen. Of denk je dat dat moet. ‘Wat vinden mensen van mij?’ of ‘Hoe kom ik over?’: daar hield ik me erg bezig. Maar als je steeds denkt niet te voldoen, aan wat dan ook, maakt al dat vergelijken ook ongelukkig.”

“Door me daartegen te verzetten, heb ik ook andere vormen van trots zoals zelfacceptatie of zelfrespect te weinig toegelaten. ‘Dan ben ik alweer te veel met mezelf bezig’, dacht ik toen. ‘En dat is fout.’ Terwijl ik nu weet dat we die vormen van trots nodig hebben om te kunnen opkomen voor wat we belangrijk vinden of om onze plek in de samenleving in te nemen.”

Met leraren kunnen praten over emoties, biedt leerlingen een rijker perspectief op zichzelf
Martha Claeys
filosoof

Navigeren tussen vormen van trots. Kunnen leraren daarbij helpen?

Martha Claeys: “Kinderen en jongeren moeten op school hun trots kunnen verkennen. Maar die zoektocht komt onvermijdelijk met gedrag dat we als gepast én ongepast beoordelen. Stelt een trotse leerling zich arrogant of superieur op? Vervelend, dus negeer je die even. Of je kiest voor een opmerking, consequentie of straf. Hoewel het belangrijk is om te benoemen wat niet kan, lijkt het me net zo waardevol om uit te zoeken waar dat gedrag vandaan komt.”

“Als zestienjarige leerling schuwde ik zelf de confrontatie niet. Ik verbeterde leraren als ze een fout maakten, vroeg eindeloos door als hun uitleg voor mij te weinig klaarheid bracht. Leuk vonden ze dat meestal niet. Daarom voelde ik me vaak de irritante wijsneus. En dat bepaalde ook mijn zelfbeeld.”

“Tot 1 leraar mijn gedrag in een ander licht plaatste. ‘Martha, ik denk dat jij controle zoekt en dingen wil begrijpen, maar gefrustreerd raakt als dat niet lukt.’ Dat inzicht deed me milder naar mezelf kijken. Ik was geen aandachtzoeker of stoorzender, die leraren voor schut wilde zetten. Ik vond het gewoon lastig om iets niet te begrijpen en dat dan los te laten. Een juiste inschatting.”

“Voor mij hielp die analyse om eigenschappen van mezelf, die ik heel lang als negatief had beoordeeld, weer te waarderen. Of elke leraar dan psycholoog-therapeut moet zijn? Nee, daar pleit ik niet voor. Maar met leraren kunnen praten over je emoties en gedrag, kan wel een rijker perspectief op jezelf bieden. Geen hands-on oplossing, wel van onschatbare waarde.”

Het bericht Filosoof Martha Claeys: “Samen trots zijn op je job: dat helpt” verscheen eerst op Klasse.

Peter Adriaenssens: “Het puberbrein vraagt mildheid, geen macht”

Lotte Kerremans — Thu, 18 Jun 2026 10:16:39 +0000

Kinder- en jeugdpsychiater Peter Adriaenssens ziet hoe leraren balanceren tussen vrijheid en grenzen, verscheidenheid en rust. “We vergeten hoe complex het is wat leraren elke dag doen. Zeker bij tieners, die midden in de storm van ontwikkeling staan.”

Was een klas 50 jaar geleden makkelijker in de hand te houden?

Peter Adriaenssens: “Ja, maar er heerste te vaak een angstregime. Als je je vriend een pak rammel ziet krijgen in de klas, besluit je als twaalfjarige om je rustig te houden. Niet omdat je gemotiveerd bent, maar uit schrik voor klappen.”

“Uit recent Brits onderzoek blijkt dat zeventig percent van onze jongeren niet meer ‘bang’ is van volwassen. Ook dat heeft een keerzijde. We zijn de eerste generatie volwassen die probeert geweldloos én met gezag te leven. Hoe je dat combineert, daar zoekt iedereen op. Vroeger hield een leraar orde door macht: een tik of een harde stem. Vandaag willen we jongeren grenzen geven zonder ze te breken, dat is veel moeilijker.”

“Een stille klas lijkt het ideaal. Toch stel ik graag de vraag: ‘Wat voor volwassenen willen we later?’ Als een klas altijd muisstil is, leren kinderen misschien gehoorzamen, maar niet luisteren of kritisch denken. Ruimte geven én begrenzen, dat is de kunst. Een leraar die dat evenwicht vindt, bouwt mee aan volwassenheid.”

Peter Adriaenssens: “Leraren stellen jongeren nog te vaak gelijk met hun gedrag. Tieners vastzetten in een negatieve definitie is een dooddoener voor hun motivatie.”

Wat verrast je aan het onderwijs van vandaag?

Peter Adriaenssens: “Wat me opvalt, is hoe sterk de klas de samenleving spiegelt. 30 jaar geleden worstelden leraren al met verschillen tussen leerlingen. Nu is die spreidstand nog groter: in dezelfde klas zitten kinderen met een taalachterstand of speciale onderwijsnoden naast jongeren die excelleren. En toch probeert één leraar ze allemaal te bereiken. Dat is een huzarenstuk.”

“Die complexiteit is niet per se negatief. We zien beter de verschillen tussen kinderen, we werken meer op maat. En we durven praten over het echte leven: over armoede, diversiteit en mentaal welzijn.”

Helpt het als leraren begrijpen wat er in een puberbrein gebeurt?

Peter Adriaenssens: “Dat denk ik wel. Tussen 13 en 25 jaar zijn die hersenen volop in verbouwing. Jongeren reageren sneller emotioneel, denken minder op lange termijn, formuleren hun mening zonder bochtenwerk. Dat hoort bij de ontwikkeling en is geen staaltje dwarsliggen of onwil. De leerling dus na een ruzie op de speelplaats je les op stelten zet, kan na het belsignaal perfect zelf benoemen dat dit gedrag opgepast was. Als je dat weet, maakt je dat als leraar milder.”

“Leraren stellen jongeren nog te vaak gelijk met hun gedrag. ‘Dat is een lastig manneke’. Tieners vastzetten in een negatieve definitie is een dooddoener voor hun motivatie. Want er zijn momenten dat die leerling het misschien wél goed doet. Durf gaan voor een boodschap als: ‘Vandaag liep het moeilijk in mijn les, toch ik zie dat het in andere vakken lukt.’ Dat geeft een leerling precies wat zijn ontwikkelend brein nodig heeft: hoop.”

Wat zegt breinkennis nog over leren?

Peter Adriaenssens: “Ons brein onthoudt emotionele informatie beter dan droge kennis. Daarom vergeet je zelden wie je favoriete leraar was. Jongeren leren niet alleen van wat we uitleggen, maar vooral van hoe we leerstof brengen en hoe we met hen omgaan.”

“Een compliment blijft hangen, een snauw ook. Wees dus als leraar niet bang om positieve emoties in de klas te brengen. Het beloningscentrum in de hersenen krijgt bij elk compliment een shotje. Na elke les zeggen: ‘Ik vond dit een fijn uur’ is geen soft gedoe, het is neuropsychologie.”

“Ook keuze prikkelt het brein. Laat je leerlingen samen zoeken naar de beste oplossing voor een probleem en debatteren over verschillende mogelijkheden. Zo blijven ze meer geboeid en onthouden ze beter wat ze leren. Want ze denken zelf na, tonen wat ze kunnen en slikken niet zomaar wat jij voorschotelt.”

Peter Adriaenssens: “De professionaliteit van leraren zit in hun metier én in hun blik.”

Een puberbrein heeft naast complimenten ook grenzen nodig, een moeilijke opdracht?

Peter Adriaenssens: “Jongeren moeten voelen dat volwassenen grenzen trekken uit zorg, niet uit macht. Toch mag je niet elk gedrag ‘plat praten’. Als een leerling storend gedrag blijft vertonen of klasgenoten pest: dan moet de leraar ingrijpen om de rust en het leren van de groep te beschermen. Jongeren moeten voelen dat volwassenen grenzen trekken uit zorg, niet uit macht.”

“Kinderen buigen niet meer vanzelf voor hiërarchie. Dat is winst, want het maakt ze mondiger en betrokken. Het vraagt dat volwassenen anders communiceren. Een leraar die uitlegt waarom iets belangrijk is, krijgt meer gehoor dan wie schreeuwt: ‘Omdat ik het zeg.’”

“Bedenk dat jongeren echt nood hebben aan sterke muren om tegen te leunen. Aan volwassenen die hen zien, duidelijke grenzen stellen en tegelijk zeggen: ‘Ik geloof in jou.’ Die combinatie van warmte en duidelijkheid maakt school tot wat ze hoort te zijn: een oefenplaats voor leven.”

Leraren zijn onvermijdelijk ook bezig met gedrag?

Peter Adriaenssens: “Leraren zijn professionals in de groei van een kind. Ze kijken naar een breder plaatje: niet alleen naar punten maar ook hoe leerlingen zich gedragen, hoe ze opgroeien. Natuurlijk dragen ze dus een steentje bij in de algemene ontwikkeling van leerlingen.”

“De professionaliteit van leraren zit in hun vak en in hun blik. Ze zien een groep dertienjarigen elke dag samen functioneren. Dat is expertise die geen enkele ouder heeft. We moeten dat als samenleving vaker zeggen. Niet om te vleien, wel om recht te doen aan het vak. Bovendien werken leraren allemaal met grote groepen. Een ouder weet: ik word gek van drie kinderen. Een leraar staat elke dag voor 20 gasten. En dan willen we dat ze tegelijk vakexpert, coach en opvoeder zijn. Dat is onrealistisch.”

Vinden ouders en leraren elkaar voldoende?

Peter Adriaenssens: “Te veel ouders weten niet meer wat ze van school mogen verwachten en blijven weg. Als ik als psychiater vraag om op consultatie te zien, dan komen ze wel. Waarom kan dit niet op school? Het vakmanschap van leraren is minstens even groot.”

“Ouders die nooit naar oudercontact komen, doen dat vaak niet uit onwil maar uit angst of onzekerheid. ‘Leraren gaan merken dat mijn Nederlands niet goed is.’ Of ‘Ze roepen me op het matje voor de onbetaalde schoolrekening’. Terwijl school en gezin dezelfde vraag delen: hoe help ik dit kind groeien?”

“Op een oudercontact kan je verder kijken dan cijfers: ‘Hoe jouw zoon omgaat met vrienden, ontzettend mooi.’ Dat levert op. Want over iedere jongere is er iets positiefs te zeggen. We mogen tijd maken op school om samen te praten over de ontwikkeling van een kind, over gedrag en vriendschappen. Dat motiveert de jongere, de ouders én de leraar.”

Peter Adriaenssens: “Geen sociale media, geen AI en brave klassen? Praten alsof vroeger op school alles beter was, ondermijnt je geloofwaardigheid.”

Een goeie band met leerlingen en ouders: daarvoor stappen leraren in onderwijs?

Peter Adriaenssens: Klopt! Ze willen graag bijdragen aan de groei van jongere naar volwassene. Dat doen ze door kennis mee te geven. Taal, wiskunde: heel meetbaar. En nodig, want onze beheersing gaat achteruit. Maar we mogen niet negeren dat onderwijs breder gaat en ook moeilijk te meten opdrachten heeft. Naast kennisoverdracht gaat het ook over leren samenwerken, communiceren en omgaan met verschil.”

“Deze generatie, opgegroeid tussen de schermen heeft kennis plus complexe sociale vaardigheden nodig in de maatschappij. Die haken in elkaar. Maar hoe zij het op dat laatste vlak scoren, meten we niet. En we hebben nog steeds een grote groep jongeren die het goed doet op school. Ze hebben dips die te verklaren zijn door hun puberbrein en geen grote problemen. Dat vergeten we onder druk van al die dalende resultaten.”

Kritische berichten over onderwijs, schaden die de motivatie van leraren?

Peter Adriaenssens: “Negatieve informatie komt altijd sterker binnen. Je herkent dat als leraar wel: na een schooldag denk je alleen nog aan dat ene uur waarin een leerling een negatieve opmerking maakte. Maar de lesuren die vlot verliepen, ben je vrijwel meteen vergeten.”

“Sta als leraar daarom voldoende stil bij wat wél lukt: het gesprek met die leerling die openbloeit, het groepje dat eindelijk sterk samenwerkt. Benoem dat bewust voor jezelf. Dat versterkt je motivatie én de band met leerlingen. Klasreünies zijn ook ontzettend krachtig. Dertigers die aan hun leraren laten weten welk traject ze hebben afgelegd: hoe fijn is dat. Want meestal komt het zelfs met de allerlastigste pubers goed. Dan relativeer je de moeilijke groep veertienjarigen die voor je neus zit.”

“Negatieve taal over onderwijs – ‘de resultaten zakken’, ‘de jeugd is ongedisciplineerd en lui’ – sijpelt door naar jongeren. Ligt het aan ons, vragen ze zich af. Tegelijkertijd kijken ze naar een wereld in lichterlaaie en stellen ze terecht kritische vragen. Als het onderwijs van volwassenen zoveel beter was, waarom erven wij dan alle problemen? Wat doe je als het oorlog is en je krijgt niemand aan tafel? Waarom zijn er nog steeds geen oplossingen voor de klimaatcrisis. Hallo, volwassen, waar zijn jullie?”

“Als je in de klas geconfronteerd wordt met zulke uitspraken mag je transparant zijn over je kwetsbaarheid. ‘Het frustreert me ook dat in 2026 niet elke leerling een gevulde brooddoos heeft op school. Maar als ik jullie hotdogs zie verkopen voor de voedselbanken, geeft me dat hoop.”

Waarom is die kwetsbaarheid tonen zo belangrijk?

Peter Adriaenssens: “De pubers van vandaag – de ‘Flexgeneratie’ – groeien als eerste volledig tussen schermen op. 80 procent van hen volgt minstens 1 influencer. Als die uitpakt met een Maserati in de garage zonder dat je daarvoor een diploma nodig, laad je als tiener dan maar eens op voor een opleiding en lange schooldagen.”

“Het is ook de eerste generatie die thuis niet hoort: studeer en spring een beetje verder dan wij. Daarvoor lijkt de wereld te instabiel: oorlog, financiële onzekerheid, klimaat. Maar als volwassenen het geloof in onderwijs kwijtspelen, verliezen jongeren dat ook. En dat heeft grote gevolgen. Te veel leerlingen haken af op school, vooral jongens. Leraren die niet zwichten voor simpele antwoorden en met een brede, open blik kijken, brengen rust en perspectief.”

“Praten alsof alles voeger op school beter was: geen socials, geen AI, brave klassen, ondermijnt je geloofwaardigheid. Je mag kritisch zijn voor ons onderwijs, maar blijf ook altijd benoemen wat goed gaat. En druk leerlingen elke dag op het hart: ‘We zitten te wachten op jullie kennis, creativiteit en energie om in de toekomst nóg beter te doen.’”

Het bericht Peter Adriaenssens: “Het puberbrein vraagt mildheid, geen macht” verscheen eerst op Klasse.

Zomeren met je Lerarenkaart: 8 leraren tippen hun favorieten

Evy — Thu, 18 Jun 2026 09:42:37 +0000

Zoek je nog zomerse ideeën voor je vakantieplanning? Met je Lerarenkaart kies je uit meer dan 800 voordelen. 8 leraren tippen hun favorieten: van avontuurlijk tot ontspannend, van klassiek tot buitengewoon!

Hans Luyckx

Directeur in VBS De Klimtoren in Antwerpen

“Ik was 12 jaar leraar STEM en techniek in het secundair onderwijs. Technopolis was dus een vaste stek. Openluchtmuseum
Bokrijk staat voor mij op nummer 1 voor de geschiedenis en de natuur. Als directeur kijk ik samen met het lerarenteam kritisch naar de klasuitstappen: passen ze binnen het kennisrijk curriculum? Met de Lerarenkaart-app scrollen we door alle mogelijkheden en verdelen we de locaties onder het kernteam om te prospecteren.”

“Een collega raadde me Suske en Wiske Land in Kalmthout aan om samen met mijn zoon te verkennen. Een voltreffer! Aanvullend nam ik een abonnement op STRIPS.BE om meer te lezen. Mijn partner heeft ook een Lerarenkaart, dus wij vullen onze vakanties en vrije dagen met culturele activiteiten voor onze kinderen. Zo staat het Museum voor Natuurwetenschappen in Brussel nog op onze planning. En shoppen voor de kinderen doen we steevast bij Torfs en Veritas.”

Saartje Roman
Leraar Engels in de 3e graad van het Atheneum Herzele

“Ik gebruik de Lerarenkaart nog niet zo lang, maar ik ontdekte tijdens een weekendje in Antwerpen met mijn vriend – die ook leraar is – heel wat leuke must-do’s. Ik filterde in de app op onze locatie en zo bezochten we het FOMU, MoMu, Rubenshuis en nieuwe ontdekking Kunsthal Extra City. De rode draad in de expo’s toen? Palestina. Binnenkort ga ik met mijn vader naar Brussel en pas ik dezelfde methode toe.”

“Mijn leerlingen in het vijfde middelbaar krijgen ‘war poetry’. Ik koppel dat graag vakoverschrijdend aan de lessen geschiedenis door een uitstap te plannen naar In Flanders Fields Museum in Ieper. Verder volg ik in mijn vrije tijd danslessen mét korting bij Favole in Gent. Wat je daar nog meer in de buurt moet bezoeken? MSK Gent en Museum Dr. Guislain zijn 2 coole plekken.”

Lena Vankeyenberg
Leraar 3e leerjaar in GO! Basisschool Pacheco in Brussel

“Ik organiseer 10 tot 15 klasuitstappen per schooljaar. De stad Brussel is mijn klas, dus ik neem leerlingen vaak mee naar buiten om de leerstof toe te passen. Van een voorstelling in De Munt tot de natuur ontdekken in het park. We verkenden ook al BOZAR, Mini-Europe en het Museum van de Nationale Bank van België, waar de leerlingen hun eigen geld mochten drukken.”

“Door de centrale ligging van onze school nemen wij vlot de trein, tram en bus, zelfs naar andere provincies. We kiezen de uitstappen op basis van de interesses van de leerlingen of het thema waarmee we aan de slag gaan, maar we letten ook op de nieuwe minimumdoelen. Zo trokken we eropuit naar het BELvue museum rond het thema democratie. Dankzij onze gids zagen we zelfs de koning aankomen op het Paleis.”

Kevin Cottrell en Caroline Buytaert
Leraar zedenleer in De Speurneus Gent, Sportschool Gentbrugge en De Harp Gent & kleuterleraar in de Toverberg Sint-Amandsberg

“Wij reizen vaak en schrijven de reisblog en Instagrampagina
Cakesreisjes, waarin we tips geven voor trips tijdens de schoolvakanties. Hoe kan je als leraar besparen op uitstappen naar musea en pretparken? Neem deel aan de Lerarendagen! Zo gingen
wij al naar Plopsa, ZOO Planckendael en andere pretparken. En toon in het buitenland altijd je Lerarenkaart. Dat leverde al mooie onverwachte kortingen in Miami en Turijn op.”

“Als kleuterleraar heb ik veel knutselmateriaal nodig en dat koop ik met korting via de partners van Lerarenkaart. Boeken haal ik heel graag in Kinderboekhandel Pardoes in Mechelen, waar een voorleesboomhut staat. Als we een reis plannen, kijken wij op voorhand wat je in de buurt kan doen. Onze bestemming bepaalt dus welke musea we bezoeken. Zo ontdekten we al het Speelgoedmuseum in Mechelen en willen we binnenkort GUM en Plantentuin in Gent bezoeken.”

Melanie Declercq
Beleidsondersteuner en leraar ASV in Gemeenteschool De Klim-Op in Zwevegem

“Als beleidsondersteuner doe ik vooral veel inspiratie op om door te geven aan mijn collega’s. Met mijn gezin gebruikte ik de Lerarenkaart dit schooljaar in elke schoolvakantie. Tijdens een dagje zee verkenden we NAVIGO Visserijmuseum. Een opportuniteit om rustig de kunstobjecten te bekijken, terwijl de kinderen zich uitleefden met activiteiten op hun maat. Daarnaast was een weekendje Mechelen ideaal voor een bezoek aan de Sint-Romboutstoren en Kazerne Dossin. De kinderen genoten ook al van het kleinschalige pretpark Jungle City in Doornik.”

“Voor de Vredesklassen op school raad ik het Passchendaele Museum in Zonnebeke aan. Ik deed er een voorbereidend bezoek voor de leerlingen type 9 om de prikkels van geluid en licht in te schatten. Zo kunnen we voor hen op voorhand maatregelen treffen. Het Kindermuseum in Brussel staat ook nog op mijn prospectielijst.”

Melissa Van Reeth

Leraar aan de opleiding zorgkundige in LBC Berchem Volwassenenonderwijs

“Ik tip mijn cursisten geregeld leuke uitstappen, zodat zijzelf en hun kinderen meer cultuur kunnen beleven en zich kunnen ontspannen. Het MAS vlakbij is een buitenkans, net als expo’s die te maken hebben met de zorg en het lichaam. In mijn favorietenlijst staan het Gasthuismuseum Geel, het Apotheekmuseum en de kruidentuin in Maaseik en Museum-Hospitaal Notre-Dame à la Rose in Lessen.”

“Verder ga ik vaak naar theater- en comedyvoorstellingen in het Antwerpse en krijg je als leraar korting bij CC De Steiger. Het Riolenmuseum in Brussel werd aangeraden in de lerarenkamer. Daar had ik zelf nog niet meteen aan gedacht, dus die uitstap plan ik binnenkort. Met de Lerarenkaart stap je al eens uit je comfortzone.”

Tine Gacoms
Leraar 2e leerjaar in Basisschool Sint‑Jan Berbroek

“Met een peuter in huis is het fijn om nieuwe, leuke plaatsen te ontdekken met de Lerarenkaart. Zo bezochten we verschillende pret- en dierenparken met korting. Dat mijn partner ook leraar is, is mooi meegenomen. Boekjes haal ik altijd in de Clavis Conceptwinkels, waar je als leraar naast een korting nog een leuke extra krijgt. Als hobby fotografeer ik heel graag de bloesems in de Japanse Tuin in Hasselt.”

“Op onze zomerplanning staat een uitstap naar Gent, op aanraden van mijn zus, die ook lesgeeft. Het wordt misschien een combinatie van een rondvaart met Rederij De Gentenaer en het Gravensteen.
Villa Verbeelding in Hasselt willen we met de school heel graag bezoeken, maar als plattelandsschool is een bus naar de stad huren erg duur. Atlantikwall Raversyde is een tip voor een uitstap aan zee.”

Sandra Ghys

Kleuterleraar in GO! Basisschool Floreal in Ukkel

“De Lerarenkaart gebruik ik geregeld voor prospectie. Omdat ik lesgeef in Brussel probeer ik out of the box te denken en ga ik met mijn kleuters van de derde kleuterklas naar het Koninklijk Legermuseum. Daar breiden ze hun woordenschat uit, vink ik enkele minimumdoelen af en herkennen ze wat ik in de klas vertelde over ridders, maliënkolders, expeditie Belgica … Ik knoop daar een picknick op het dakterras met uitzicht over Brussel aan en afsluiten doen we in de speeltuin van het Jubelpark.”

“Samen met mijn man schrijf ik me in voor alle Lerarendagen om nieuwe dingen te ontdekken. In Liberation Garden in Leopoldsburg beleef je WO II tussen soldaten en verzetslui, in de schuilkelder of Spitfire. Historium Brugge flitst je met een audiogids en VR-bril naar de middeleeuwen. Verder tip ik graag het Red Star Line Museum in Antwerpen, de Citadel van Namen en Huis van Alijn in Gent.”

Meer dan 850 andere Lerarenkaart-voordelen ontdek je op Lerarenkaart.be of in de Lerarenkaart-app.

Het bericht Zomeren met je Lerarenkaart: 8 leraren tippen hun favorieten verscheen eerst op Klasse.

Ouderneutraal huiswerk voor elk gezin haalbaar

Sara Frederix — Tue, 09 Jun 2026 07:34:12 +0000

Basisschool De Toverboom vindt met een mix van klassiek en ouderneutraal huiswerk een werkbaar evenwicht voor team, leerlingen en ouders.

Toen kleuterschool De Toverboom in Antwerpen uitbreidde met een lagere school in 2021 merkte het kleine, opstartende team snel dat elke collega andere ideeën had over huiswerk. Leraar Luna Lammar van het eerste leerjaar was erbij. “We gooiden de discussies op tafel en zochten samen met de directeur en zorgcoördinator naar een manier om alle neuzen in dezelfde richting te krijgen.”

Directeur An Nevelsteen: “De Schoolbrug, een organisatie die scholen begeleidt in hun samenwerking met ouders, stippelde mee ons traject uit naar een gedragen visie op huiswerkbeleid. We kwamen uit op een mix van klassiek en ouderneutraal huiswerk zodat elk kind – ook met anderstalige ouders – huiswerk zelfstandig kan maken en succeservaringen opdoet.”

We willen de kinderen succeservaringen meegeven
Luna Lammar
leraar eerste leerjaar

Klassiek en ouderneutraal huiswerk

Luna: “Een huiswerkbeleid geeft houvast. Anders is het niet duidelijk welk soort en hoeveel huiswerk je aan je leerlingen meegeeft. De taken die in de boekentassen belandden, waren heel klassiek: rekenblaadjes en een splitsdoos om te leren splitsen, een leesmap om letters en woordjes in te oefenen.”

Belangrijk voor het automatiseren van de leerstof, maar De Toverboom botste in de praktijk op een grens. “Wanneer leerlingen thuiskwamen met hun leesmap, voelden anderstalige ouders zich onzeker om te helpen in het Nederlands. En ouders grepen ook terug naar hun eigen onderwijs en spraken bijvoorbeeld de letters uit als ‘eS’ of ‘eF’ terwijl het leesonderwijs vandaag ‘S’ en ‘F’ aanleert.”

An: “Onze leraren vinden huiswerk een essentieel onderdeel van het leerproces. Maar ook ouders willen dat hun kinderen thuis oefenen op lezen en rekenen. Dat geven ze aan in een enquête en tijdens oudercontacten.”

“Alleen: als huiswerk zoveel bijdrage vraagt van ouders, creëer je eigenlijk ongelijke kansen. Daarom kiezen we vandaag voor een mix van taken: we gooien klassiek huiswerk niet overboord – dat blijft de basis. Maar we combineren het met werkvormen die het accent ook op andere doelen van huiswerk leggen: een actieve werkhouding aannemen, succeservaring geven, de brug naar huis maken, de leefwereld van het kind in de klas brengen of voorbereiden op leerstof die komt.”

Luna Lammar, leraar eerste leerjaar: “Onze ouders zijn geïnteresseerd in wat er op school gebeurt, maar hebben soms andere zorgen aan hun hoofd.”

Grej of the day

De Schoolbrug biedt op basis van literatuurstudie over huiswerk heel wat alternatieve werkvormen om aan de verschillende doelstellingen van huiswerk te werken.

Luna: “We kozen voor ‘Grej of the day’ en de sokkenmuur. ‘Grej of the day’ is een methode om leerlingen nieuwsgierig en enthousiast te maken over kennis door hen eerst te prikkelen met een mysterieuze vraag. Elke vrijdag geven we de kinderen een raadsel mee. ‘Welke sport doe je op 2 latten?’ ‘Hiermee kan je onder water varen’. Samen met hun ouders zoeken ze al pratend aan de keukentafel naar het antwoord. De week daarna volgt een mini-les over het onderwerp.”

“Het grootste effect is niet zozeer cognitief, maar de opdracht motiveert leerlingen, geeft ze een succeservaring en stimuleert gesprekken over school aan de keukentafel.”

Sokkenmuur

Luna: “Bij de werkvorm ‘sokkenmuur’ hang je een wasdraad met een sok voor elk kind in de klas. Al kan het natuurlijk ook met een zelfgeknutseld doosje. Telkens wanneer een kind iets nieuws heeft geleerd, mag dat op een briefje in de sok of de doos. ‘Ik kan al aftrekken tot 20, dubbele medeklinkers lezen of een ruzie uitpraten.’ Stuk voor stuk succeservaringen die in de verf zetten wat een kind wél al kan in plaats van te kijken naar wat minder goed loopt.”

“De kinderen willen er heel veel briefjes in steken, maar het aantal is niet belangrijk: 1 moeilijke uitdaging is evenveel waard als 7 kleine succesjes. De briefjes kan je delen met de klas, overlopen op een oudercontact of mee naar huis geven. Zo zien ouders heel laagdrempelig wat er gebeurt in de klas en wat hun kind allemaal al kan.”

An: “Leerlingen staan stil bij hun eigen leerproces en je werkt aan een positieve leercultuur: leren vraagt moeite, maar is ook leuk. Door als leraar zelf ook mee te doen, toon je bovendien dat je nooit stopt met leren.”

Luna Lammar, leraar eerste leerjaar: “Huiswerk mag nooit een straf zijn.”

Huiswerkbeleid

An: “Elke huistaak mikt op een duidelijk doel. Met de sokkenmuur stimuleren we een actieve leerhouding, met de ‘Grej of the day’ motiveren we leerlingen voor kennis en de volgende les. Het klassieke huiswerk zoals de rekenblaadjes, leesmappen en splitsdoos focust zich op automatiseren en inoefenen van de leerstof.”

Luna: “Omdat elk kind anders is, zorgen we voor gedifferentieerd huiswerk. Bij wiskunde passen we de moeilijkheidsgraad aan. Voor lezen nog niet, maar we maken filmpjes via QR-codes. Zo kunnen ouders ondanks de taalbarrière toch helpen. Daarnaast hechten we belang aan ouderneutraal huiswerk. Opdrachten zoals ‘Grej of the day’ of trotsdoosjes zijn voor elk gezin haalbaar. Je hebt er thuis geen voorkennis, potloden of een bepaald taalniveau voor nodig om te kunnen helpen.”

“We legden geen limiet in minuten per dag vast. De focus ligt op het trainen van een vaardigheid. De ene leerling heeft daar 5 minuten voor nodig, de andere misschien een half uur. De frequentie staat wel vast. We geven enkel huiswerk mee op maandag, dinsdag en donderdag. Op woensdag en in het weekend niet. Tenzij een leerling leerstof moet inhalen na ziekte.”

Wordt huiswerk een strijd? Laat het dan even rusten.
Lunna Lammar
leraar eerste leerjaar

An: “Momenteel staat onze aanpak op de rails tot het vierde leerjaar. Tijd om de leerlijn uit te breiden naar onze nieuwe derde graad die eraan komt. Daar zitten we nog met een dubbel gevoel. Extra oefentijd – meer huiswerk dus – lijkt een goede voorbereiding op het secundair onderwijs. Maar we willen leerlingen ook niet schoolmoe maken. Dat evenwicht vinden, is belangrijk.”

Luna: “Daarom ben ik terughoudend om werkbundels mee te geven in de vakantie, ook al vragen ouders ernaar. Ik doe het beperkt, speels en zonder zware controle achteraf. En ik benadruk dat vakantie ook dient om uit te rusten, buiten te spelen of eens samen naar de bibliotheek gaan. Dat is stiekem zelfs zinvol huiswerk.”

Communicatie ouders

Luna: “Om ouders mee te nemen in dit huiswerkbeleid zetten we in op communicatie. Tijdens infomomenten bij de start van het schooljaar en oudercontacten leggen we onze visie en verwachtingen rond huiswerk uit. Ik toon hoe de splitsdoos werkt of hoe je inlogt op het digitale platform Bingel. En ik vertel dat huiswerk geen urenlange strijd mag zijn. Als een kind gefrustreerd raakt, laat het huiswerk dan even rusten om te voorkomen dat het een afkeer van lezen krijgt.”

“Een extra troef: het dagelijkse contact aan de klasdeur. Dit laagdrempelig moment is ideaal voor een snelle vraag over een moeilijke taak. Onze aanpak loont: de betrokkenheid van onze ouders is groot.”

Directeur An Nevelsteen: “We kozen bewust voor een combinatie van klassiek én ouderneutraal huiswerk.”

Team mee op de kar

An: “We waren ambitieus, wilden snel een huiswerkbeleid. Maar door wat verloop in ons beginnende team verliep het proces trager dan vooropgesteld. Vorig schooljaar konden we van start met een duidelijke en gedragen visie waarbij gelijke kansen centraal staan. Dit schooljaar experimenteren we volop met de combinatie van traditioneel en alternatief huiswerk. We zoeken nog een manier om de effecten op te volgen.”

“Een werkgroep – onze zorgcoördinator, Luna als leraar en ik als directeur – tekende het huiswerkbeleid uit. We koppelen regelmatig terug op personeelsvergaderingen. Zo houden we de afspraken warm en verwateren ze niet in de waan van de dag. Dat hoeft niet lang te duren, we checken even kort in: wat lukt goed, waar loop je tegenaan?”

Luna: “Daarnaast proberen we de praktische drempel voor leraren zo laag mogelijk te houden. Voor ‘Grej of the day’ maken we gebruik van een boek met kant-en-klare opdrachten die je kan aanvullen met eigen raadsels. En we hoeven niet per se elk jaar extra werkvormen toe te voegen. Genoeg is genoeg.”

“Nieuwe collega’s krijgen de visie rond huiswerk mee in de aanvangsbegeleiding. Hoewel de opstart van een schooljaar vaak hectisch is en er tijd te kort is om alles over te brengen, zorgt de structurele inbedding ervoor dat ook nieuwe leraren hun weg vinden in onze schoolvisie. Voor die starters liggen de prioriteiten in de eerste maanden bij lesgeven en klasmanagement. Extra werkvormen zoals de trotsdoosjes krijgen dan tijdelijk minder prioriteit.”

De Schoolbrug publiceerde een inspiratiegids voor schoolteams, ouders en begeleiders.

Het bericht Ouderneutraal huiswerk voor elk gezin haalbaar verscheen eerst op Klasse.

Spot onderwijstalent met deze ‘Ik zie een leraar in jou’-kaartjes

Simon Verbist — Tue, 09 Jun 2026 07:18:01 +0000

Zie jij een sterke leraar in een leerling, vriend, familielid of buur? Met deze kaartjes laat je hen weten waarom zij voor de klas zouden schitteren.

Soms volstaat 1 zin om iemands toekomst richting te geven. Leraren weten dat als geen ander. Spot jij onderwijstalent in je klas, vriendenkring of familie? Laat het niet onuitgesproken, maar geef die kanjer een duwtje in de rug met een gepersonaliseerd ‘Ik zie een leraar in jou’-kaartje.

Complimentkaartje voor leraren in spe

Download de ‘Ik zie een leraar in jou’-kaartjes (PDF/A4).

Zo werkt het:

Print
Personaliseer
Deel uit

Ideaal om mee te geven met het rapport op het einde van het schooljaar, of om uit te delen tijdens de zomervakantie. Nog op zoek naar inspiratie om je ‘Ik zie een leraar in jou’-kaartje te personaliseren? Deze meestereigenschappen helpen je op weg:

mensen vleugels geven
samen meer bereiken
de dingen gesmeerd laten lopen
de puntjes op de i zetten
je kennis overbrengen

Meer weten over starten in onderwijs? Alle praktische informatie vind je hier.

Het bericht Spot onderwijstalent met deze ‘Ik zie een leraar in jou’-kaartjes verscheen eerst op Klasse.

“Duaal leren moet altijd een positieve keuze zijn”

Bart De Wilde — Thu, 04 Jun 2026 09:49:03 +0000

Een directeur met een hart voor duaal leren, trajectbegeleiders met een agenda vol werkbezoeken en leerlingen die de handen uit de mouwen steken. Duaal leren is geen half werk in De Wijnpers Leuven, dat bewijzen trajectbegeleider Niel en leerling Kane.

Kane, leerling zevende jaar: “3 dagen in de modder of een hele week in de klas? Geef mij maar het eerste.”

Kane, leerling zevende jaar: “Groene genen? Zoek ze niet in ons gezin. Toch wroette ik als kind uren aan een stuk in de tuin. Het inspireerde mijn ouders om een kraan te huren waarmee ik op m’n achtste al grondwerken mocht uitvoeren. Niemand keek verbaasd op toen ik voor de duale studierichting Groenaanleg en -beheer koos. Liever 3 dagen met mijn voeten in de aarde dan een hele week in de klas.”

“De deur naar duaal moet je als leerling na een uitvoerige infosessie zelf openen. Het start met een spannende sollicitatieprocedure op het einde van het vierde secundair. Mijn motivatie uittikken én leraren tijdens een gesprek overtuigen dat ik klaar ben om zelfstandig bij te leren op de werkvloer. Toen de klassenraad instemde, klopte ik aan bij een bedrijf in de buurt. Eerst voor een 3-daagse snuffelstage, daarna om een contract (OAO, overeenkomst van alternerende opleiding) te ondertekenen.”

Handen uit de mouwen

Niel Sannen, trajectbegeleider en ondersteuner: “In De Wijnpers kunnen we scherpe keuzes maken: duaal leren organiseren we alleen in de derde graad en zonder aanloopfase, het traject dat leerlingen die nog niet helemaal klaar zijn voorbereidt om in te stappen in duaal leren. Dat lukt omdat we in Land- en Tuinbouw en in STEM unieke studierichtingen aanbieden, zowel in een reguliere opleiding als in een duale variant.”

“Het ideale profiel voor duaal leren, volgens ons? Tieners die willen werken en bijleren, die feedback durven vragen en afspraken naleven. Die administratie aanpakken, initiatief nemen en dingen oppikken met hun ogen. Want 10 keer knoeien met het metselkoord? Dat kan niet op de werkvloer. Daar tikt de tijd sneller dan in de klas.”

“Wanneer leerlingen zich kandidaat stellen voor duaal leren, calculeren we groeimarge in. Natuurlijk moeten ze nog geen kant-en-klare werknemers zijn. Maar waarop we geen duimbreed toegeven: duaal moet altijd een positieve keuze zijn. Wie het harde buitenwerk schuwt, blijft beter 5 dagen op de schoolbanken.”

“Wie droomt van duaal leren maar daarvoor nog niet klaar is, krijgt van de klassenraad het advies om te starten in het reguliere traject. Daar schaven we samen aan verbeterpunten, zoals vaker vragen stellen over de lesinhoud en actief deelnemen aan de praktijklessen. Maakt de leerling progressie? Dan kan die later wél instromen.”

Niel Sannen, trajectbegeleider en ondersteuner: “Leerlingen opvolgen doe ik als trajectbegeleider niet vanachter mijn bureau”

Bomvolle agenda

Niel: “Ook op andere vlakken is duaal leren geen half werk. De directeur gelooft er rotsvast in en maakt ondersteuningsuren vrij. Onze hoofdtaak als trajectbegeleider: ruim 60 duale leerlingen begeleiden van school naar een sterke werkplek waar ze onder de vleugels van een mentor terechtkomen. En waar ze zich goed voelen. Een timide tiener die in een grote firma elke week met een andere ploeg moet optrekken? Slecht idee. Die vindt z’n draai beter bij een kleine zelfstandige.”

“Werkplekleren vraagt intensieve opvolging en tussentijdse evaluaties. Of een leerling koeien kan voederen, haal ik moeiteloos uit de stageverslagen. Toch trek ik naar de stal om mijn leerling bezig te zien en om bij de boer te polsen of alles naar wens loopt. Een band onderhoud je niet vanachter je bureau. Op de werkvloer langsgaan is mijn verdomde plicht.”

“Leerlingen weten dat. Geregeld krijg ik trotse whatsappjes binnen: ‘Vandaag maken we een houten terras en vijzen we de planken blind aan, kom je kijken?’ Strakke planning of niet: na zo’n mooie vraag rijd ik graag een extra lus.”

Van strook naar strak

Kane: “Startte ik 2 jaar gelden als een hulpje dat zwaar op zijn ploegbaas en collega’s leunde, dan krijg ik nu vaker zelfstandige opdrachten. Van putdeksels, wachtbuizen of houten terrassen leggen tot lassen. Of in weer en wind lichtpunten installeren volgens het plan van een tuinarchitect. Schaalberekeningen waar ik mijn hoofd moet bijhouden.”

“Dat ik mag bijdragen aan totaalprojecten, maakt me trots. Achter elke strook aarde schuilt een strakke tuin. Die haal ik met collega’s tevoorschijn. Tussendoor gooien de bewoners met bloemetjes: ‘Hé kerel, het resultaat wordt supermooi. Merci!’”

Kane: “Dat ik mag bijdragen aan totaalprojecten, maakt me trots”

Blik op de toekomst

Niel: “Onze school bezit een waardevol machinepark en veel groen. Maar we kunnen niet tippen aan de hypermoderne machines en authentieke leerkansen op de werkvloer. Een kraan met zuignappen om gigantische tegels te plaatsen? Daar scheurt elke school z’n broek aan. En als een klas de knotwilgen of leibomen op ons schoolterrein snoeit, moeten andere klassen geduldig wachten tot de volgende lente.”

“Werken én leren in een bedrijf biedt nog meer voordelen. Leerlingen krijgen tijdens die 3 dagen een realistische blik op hun toekomst: wil ik dit elke week van maandag tot vrijdag doen? Ze leren samenwerken, bedrijfsreglementen respecteren en papierwerk bijhouden. Daar helpen we bij. Bijvoorbeeld: hoe vraag je tijdelijke werkloosheid aan als bijtende koude of striemende regen tuinwerken stillegt?”

“Soms moet ik moeilijke gesprekken voeren. Paal en perk stellen aan thuisblijven bij elke halve hoest, systematisch te laat komen of het werktempo niet oppikken. Of het opleidingsplan bovenhalen en bedrijven herinneren aan onze afspraken over leerdoelen. ‘De leerling verkiest de onderhoudsploeg, maar kan die vaker mee met de aanleggers? Belangrijk dat hij leert om hoogtes uit te zetten en klinkers aan te leggen.’”

Elke euro omdraaien

Niel: “Duaal leren zit stevig verankerd in onze school en veel bedrijven engageren zich graag. Toch zijn er nog groeipijnen. Bedrijven vertellen dat de verschillen tussen duale leerlingen toenemen. Dat komt omdat er steeds meer profielen in duaal zitten. Maar ook omdat niet elke school haar leerlingen even streng screent en intensief begeleidt.”

“Andere zorgen? Als een duale leerling tijdens de sportdag van de klimmuur dondert, komen de kosten op de verzekering van het bedrijf. Streep door de sportdag voor onze duale leerlingen? Dat doen we liever niet. Want die dag halen ze de band aan met leeftijdsgenoten uit het reguliere aanbod. En soms twijfelen kleine, bekwame boeren om een leerling op te leiden. Die moeten elke euro omdraaien. Terwijl grote spelers de leervergoeding deels kunnen doorrekenen naar klanten.”

“Waarom duaal leren al onze inspanningen dubbel en dik waard is? Voor de geanimeerde klasgesprekken waar leerlingen hun werkervaringen uitwisselen. Voor de trotse sms’jes over hun realisaties. En omdat veel werkgevers beseffen dat ze goud in handen hebben. Eind juni steken onze leerlingen hun diploma in hun zak en ligt het contract al klaar. 2 papieren op korte tijd en de toekomst van onze leerling verzekerd: dan slagen we in onze missie. En Kane? Als ik z’n werkgever was, nam ik hem meteen aan.”

Lees het actieplan ‘duaal leren’ dat o.a. de aanloopfase onder de loep neemt. Er komt een traject rond de groeifase voor leerlingen die dreigen vast te lopen en een studie naar vroegtijdige studiebekrachtiging. Ook de toegangs- en overgangsvoorwaarden worden bekeken.

Het bericht “Duaal leren moet altijd een positieve keuze zijn” verscheen eerst op Klasse.

Hoe thuiszitter Gitte weer de weg naar school vond

Berber Verpoest — Thu, 04 Jun 2026 08:18:05 +0000

Een jaar lang lukte het Gitte niet om naar school te gaan. Stapje voor stapje hesen leerlingenbegeleider Sylvie en haar team Gitte weer aan boord. “We zien geregeld leerlingen voor wie school een drempel vormt, maar dit was next level.”

Sylvie Bryon rondt weldra haar zesde jaar als leerlingenbegeleider af op Atheneum Wispelberg in Gent. Sinds dit jaar is ze gestopt met een vaste agenda bij te houden. In de gang, onderweg naar haar bureau, dienen de to do’s zich vanzelf aan.

Een opvoeder spreekt haar aan over een leerling die opnieuw afwezig is. “Ik bel meteen met mama.” Een leraar onderschepte een toxisch briefje in de klas en polst naar een gepaste reactie. “Naar de directeur ermee. De dynamiek in die klas moet dringend gekeerd.”

Ze draagt een gele trui met passende gele oorknopjes. Haar drinkbus is geel net als het hoesje van haar smartphone die om de haverklap aan het trillen gaat. Als ze eindelijk achter haar bureau zit, lachen gele smiley-stickers haar toe vanop de telefoon, de perforator en haar laptop. Een ideetje van haar collega Valerie met wie ze het lokaal deelt én de zorg voor de leerlingen van de eerste graad.

Haar eerste echte afspraak van de dag is met een mama van wie de zoon volgend jaar de overstap maakt naar het eerste middelbaar. Hij kampt met dysfasie (moeite om de juiste woorden te vinden en taal te begrijpen). Ze wil weten of hij in De Wispelberg de nodige ondersteuning zal krijgen. Nog voor ze zijn mama gesproken heeft, weet ze het antwoord al: “Dat kind heeft daar recht op dus we gaan er alles aan doen.”

Sylvie Bryon, leerlingenbegeleider: “Elke leerling heeft recht op onderwijs. Het is aan ons om dat mogelijk te maken.”

Next level

Met die ingesteldheid wachtte ze ook Gitte en haar mama Annelies op, de laatste week van augustus 2023. “Gitte kwam binnen met lang sluik haar voor de ogen, kap over het hoofd. Er was geen oogcontact”, herinnert Sylvie zich. “Haar hele houding schreeuwde: ik wil hier niet zijn. Zelf zei ze niets. Het enige wat ze kon opbrengen was haar schouders even ophalen. Uit angst had ze een muur opgetrokken waar niemand doorheen kon.”

“We zien geregeld thuiszitters of leerlingen voor wie school bij momenten een drempel vormt maar ik begreep meteen: dit is next level. Toch heb ik geen moment gedacht: dit doen we niet. Voor mij is het dan meteen schakelen naar: hoe doen we dit lukken?”

“Ik verzamel alle beschikbare informatie over Gitte om de zorgnoden zo volledig mogelijk in kaart te brengen. Ik neem contact op met de vorige school, met De Kaap (het dagbehandelingscentrum voor tieners met een psychiatrische problematiek en schoolweigering, waar Gitte was opgenomen) en met het CLB.”

“Op een speciale zorgklassenraad deel ik Gittes zorgnoden met leraren en spreken we af om een vrijstelling te geven voor Engels en natuurwetenschappen. Die vakken had ze in de ziekenhuisschool op De Kaap met succes afgelegd. In de loop van het schooljaar zouden we verder opvolgen en bijsturen.”

Wat is schoolweigering?

Hoe sterk is jouw huiswerk? Kijk 4 keer kritisch

Seppe Goossens — Thu, 04 Jun 2026 07:45:40 +0000

Met deze 4 reflectiekaartjes kijk je kritisch naar je huiswerk. Ontdek valkuilen én kansen om je huiswerk te versterken, in je eentje of samen met collega’s.

Huiswerk is niet altijd bruiswerk. Integendeel: huiswerk geeft leerlingen vaak stress, zet druk op ouders en levert leraren extra verbeterwerk op. En toch vinden we huiswerk belangrijk. Omdat die investering na schooltijd tot betere leerprestaties leidt en we geloven dat huiswerk leerlingen de juiste werkhouding bijbrengt. Maar of dat ook klopt?

“Huiswerk kan ongelijkheid in de hand werken”

Gert Rooms – procesbegeleider bij vzw De Schoolbrug

Huiswerkexpert Gert Rooms, De Schoolbrug: “Niet altijd, zegt onderzoek. En niet voor iedereen. Huiswerk is een ‘goedkope’ ingreep omdat het geen extra lesuren of leraren kost. Maar huiswerk kan ongelijkheid in de hand werken omdat niet elk kind thuis op steun kan rekenen. Jou met een vertekend beeld opzadelen omdat je niet weet wie hulp kreeg. Of leerlingen demotiveren omdat je overschat hoe zelfstandig ze al werken. Hoe jonger de leerling, hoe kleiner het effect. En méér huiswerk staat niet zomaar gelijk aan meer leren.”

“Dat neemt niet weg dat huiswerk waardevol kan zijn. Als het tenminste voldoet aan enkele cruciale voorwaarden. Deze reflectiekaartjes helpen je om kritisch te kijken naar je aanpak en bewuste keuzes te maken, in je eigen klas én op schoolniveau. Zodat huiswerk voor minder stress of frustraties zorgt. En een positief effect heeft op het leerproces van elke leerling.”

Download de reflectiekaartjes voor huiswerk

Hoe ga je met deze kaartjes aan de slag?

Download de kaartjes, knip en vouw.
Vink op de voorkant telkens aan wat op jouw huiswerk van toepassing is.
Lees op de achterkant valkuilen en kansen en doe concrete ideeën op voor bruisend huiswerk.
Je kan deze oefening in je eentje doen of samen met collega’s reflecteren en je huiswerkbeleid aanscherpen.

Deze tool kwam tot stand met hulp van De Schoolbrug, een organisatie die scholen op weg zet naar een huiswerkbeleid.

De reflectiekaartjes sommen niet álle factoren die bepalen of je huiswerk effect heeft. Ook de indeling in 4 categorieën staat nergens in steen gebeiteld. Maar ze helpen je wel om de sterktes en groeipunten van je huiswerk in beeld te brengen. En je aanpak te versterken. Zodat huiswerk voor minder frustraties zorgt. En een positief effect heeft op het leerproces van elke leerling.

Het bericht Hoe sterk is jouw huiswerk? Kijk 4 keer kritisch verscheen eerst op Klasse.

Frans in de lagere school: van spreekdurf tot leren leren

Vera Verdoodt — Wed, 03 Jun 2026 09:34:57 +0000

Of Frans in de lagere school afschrikt, ambitie mist of moeizaam loopt? Leraar Els Dejaegher van basisschool Heilig Hart in Heverlee countert die vooroordelen met effectieve didactiek, herkenbare contexten en flair.

Els Dejaegher: “Voor mijn leerlingen lijken het taalspelletjes, maar niets zo effectief om voorkennis te activeren.”

‘Ici, on parle français!’ Na de speeltijd moedigt de tekstballon op de klasdeur alle 20 leerlingen aan over te schakelen naar het Frans. “Dat geldt net zo goed voor mij!” vertelt Els. “Ik let erop om zelf zoveel mogelijk Frans te spreken. Zeker als we woordenschat of mondelinge interactie oefenen, als het lukt ook tijdens een grammaticales.”

Dat leraren zich daar vaak onzeker over voelen, herkent ze. “Ik ging zelf opnieuw Frans studeren in avondonderwijs en verdiepte me in vroeg vreemdetalenonderwijs. Ook mijn collega’s grepen professionaliseringskansen om zich in de Franse les taalvaardiger en zelfzeker te voelen. Spreekdurf is dus net zo goed óns aandachtspunt.”

Of ze dat intimiderend vindt met Franstalige leerlingen in de klas? “Integendeel, ik aanvaard dat ik geen moedertaalspreker ben. Het idee dat je het Frans eerst perfect moet beheersen, zet alleen maar een rem op je les. Als ik een woord niet ken of een foutje maak, vraag ik Ruby en Manel om hulp of verbetering. Ik blijf ook van hen leren.”

C’est parti!

“Vous pouvez vous lever!” Alle leerlingen veren recht. “Mijn instructies kennen ze al uit de Franse taalinitiatie in de eerste en tweede graad”, duidt Els. “Daar dompel ik hen met prentenboeken, liedjes en spelletjes onder in die nieuwe, vreemde taal.”

En dat impliciet leren levert op. Van ‘Asseyez-vous!’ tot ‘Répétez!’: deze vijfdejaars weten precies wat Els verwacht. “Ik lijstte mijn instructietaal ook op en deelde die met het hele team. Je hoort dit dus in elke klas.”

Els’ instructies brengen de leerlingen in beweging: gekruiste armen bij een ontkenning, gewoon naast het lichaam bij een mededeling en in V-vorm voor een vraag. Compris? Els vuurt een reeks zinnen op hen af. “Je vais au supermarché. Combien coûtent les pommes? Je n’ai plus besoin de café.” Armen zwaaien heen-en-weer. “Met zo’n herhalingsoefening zie ik in één oogopslag wie twijfelt of wat nog moeilijk blijkt.”

“Un autre jeu!” Terwijl Els vraag- en antwoordkaartjes verdeelt, legt ze de oefening uit in het Frans. Daarop zoeken de leerlingen welke 2 kaartjes bij elkaar passen. “Il y a des filles dans la classe?” vraagt Ben. Shanjana schudt het hoofd en loopt al door. Dat wordt niets met ‘Non, elle ne prend pas de croissants’ op haar kaartje.

“Voor hen lijken het taalspelletjes, maar niets zo effectief om voorkennis te activeren. Wisbordjes, matchoefeningen of een woordenschatquiz: de werkvorm varieert, maar aanknopen bij eerder geleerde leerstof opent steevast mijn les.”

Intussen wachten vooraan 10 duo’s met de juiste vraag-antwoordcombinatie. “Lisez-bien vos cartes!” Els laat geen kans onbenut om de Franse uitspraak te verfijnen. ‘Filles’ klinkt niet als het Nederlandse ‘files’, bij ‘prend’ slik je die laatste medeklinkers in. En bij ‘Non, je n’ai pas d’orange’? “Ah, hier verbinden we de klanken. Nous faisons la liaison!”

Als ik mijn leerlingen enthousiast wil krijgen voor de Franse taal, dan moet die gaan leven
Els Dejaegher
Leraar Frans

Leren controleren

Actieve oefeningen koppelt Els aan de theorie. “Vanaf het vijfde leerjaar wordt Frans écht bestudeerd. Woordenschat landt in betekenisvolle dialogen. Grammatica leren we inductief: uit de zinnen op de kaartjes leiden we nu de grammaticaregel af. En die moet helder, concreet en visueel ondersteund zijn.”

Je ne veux plus de pain. Nous ne mangeons pas de poires. Il n’y a pas d’oeufs dans le caddie. “Dus: de onbepaalde lidwoorden ‘un’, ‘une’ en ‘des’ uit de vraag vervang je in een ontkennende zin door ‘de’”, herhaalt Els. “Eventueel met een apostrof.” “Bij botsende klinkers!” weet Lena nog.

“Maar de regel geldt niet bij zinnen met het werkwoord ‘être’”, waarschuwt Els. Die uitzondering vult haar bordschema aan. “En wat met ‘il y a’?” Alireza laat zich niet beetnemen: “Die ‘a’ is een vorm van avoir.”

Simon, Poyraz en Thibaut vatten de regels nog eens samen in hun eigen woorden, daarna bombardeert Els de klas met vraagzinnen. “We nemen onze checklist erbij!” Het overzichtsschema blijft zichtbaar op het smartboard, onderaan verschijnen 5 aanvinkvakjes.

“‘Tu vas boire une limonade?’: wie formuleert hierop een negatief antwoord?” Marit probeert, de klas controleert. “Gebruikt ze de ontkenning, D’Angelo? Verandert ze ‘tu’ in ‘je’, Maria? Is het een zin met être, Linne? Wordt ‘une’ hier ‘de’, Paloma? Of blijft le, la of l’ hier onveranderd?”

Bij elke poging vinkt Els de controlelijst klassikaal af. “Schema’s, hulpkaarten of checklists bieden ondersteuning bij nieuwe of complexe leerstof. Deze grammaticaregel op het bord en het werkblad, de onregelmatige werkwoorden op grote posters aan de muur: met die handige geheugensteuntjes gaan de leerlingen ook zelfstandig aan de slag. En wanneer dat steeds beter lukt, bouw ik die ondersteuning geleidelijk weer af.” Lucas spiekt nog snel even, want hoort ‘sont’ écht bij ‘être’?

Taalmarkt

Dat leerlingen Frans kunnen ‘zien’, vindt Els belangrijk. “Ik heb als ‘juf van Frans’ geen vaklokaal, maar je kan in elke klas een Franse zone creëren. Hier staan Franstalige prenten-, lees- en beeldwoordenboeken gewoon mee in de klasbibliotheek. Leuke schrijfopdrachten vormen een vlaggenlijn door het lokaal. Op het prikbord hangen slimme onthoudposters, op het klasmeubilair – van l’armoire tot la poubelle – Franse woordkaartjes.”

“Als ik mijn leerlingen enthousiast wil krijgen voor de Franse taal, dan moet die gaan leven. In de les lukt dat met personages, thema’s en oefeningen die aansluiten bij de leefwereld van deze 11‑jarigen.”

Maar Els durft ook uitbreken. “Waarom niet eens knutselen in het Frans? Of een wetenschapsles over ‘le loup’? Op vrijdag zap ik soms naar Les Niouzz, het Franstalige kinderjournaal van RTBF.”

Binnenkort trekt ze met haar klas ook naar de markt in Waver. “Altijd een spannende dag. Mijn leerlingen interviewen er de marktkramers en klanten. Ze gaan op speurtocht. En ze doen zelf boodschappen aan de kraampjes, in het Frans.” Wie achteraf geen banaan in z’n fruitbrochette wil, leert dus maar beter de woordenschatlijst én de ontkenning.

Els Dejaegher: “In de klas bespreken we elkaars studeermethodes, zeker als de toets tegenvalt.”

Frans leren leren

Die ontkenning lukt intussen steeds beter. Shisir let erop dat hij het werkwoord steeds tussen ‘ne’ en ‘pas’ schrijft. Kasper sleept de onderdelen van de ontkennende zinnen in de juiste volgorde. En Maria oefent eerst luidop, voor ze haar antwoord inspreekt en opneemt. “Wij leren elke dag Frans. Daarom varieer ik mijn oefeningen, zowel fysiek, op papier als digitaal. En zo komen steeds alle vaardigheden aan bod.”

Els zweert ook bij gespreid leren. “Ik verdeel nieuwe leerstof over de schoolweek en geef mijn leerlingen meerdere dagen tijd om te oefenen en studeren voor de eerste toets. Gatenteksten, flitskaarten, interactieve presentaties of oefentoetsen belanden dus regelmatig bij hun huiswerk. Want een dialoog of woordenlijst snel één keer lezen? Daarmee redden ze het niet.”

Vanaf de derde graad vergt Frans meer inspanning, ook thuis. “Ik bied wel uiteenlopend materiaal aan om de leerstof te herhalen, maar een duurzame leerstrategie is cruciaal. In de klas bespreken we elkaars studeermethodes, zeker als een toetsresultaat tegenvalt. Frans en leren leren lopen hier naadloos in elkaar over.”

Taalhaast

Zijn haar leerlingen op die manier klaar voor 3 of 4 uur Frans per week in het secundair onderwijs? “Van de vakleraren Frans uit onze middelbare school weet ik dat onze leerlingen goed kunnen volgen in hun lessen. Maar eerlijk, ik ben daar niet zo mee bezig. Ik moet deze kinderen introduceren in de Franse taal en er vooral voor zorgen dat ze daar ook na dit schooljaar plezier en uitdaging in blijven vinden.”

“Ik bereid hen uiteraard voor op het zesde leerjaar, waar mijn collega’s nog meer inzetten op vertalen, memoriseren en correct schrijven”, nuanceert Els. “En natuurlijk streven we ernaar dat al onze leerlingen aan het einde van de derde graad vlot de nieuwe minimumdoelen voor Frans halen.”

“Maar gun hun jonge breinen ook tijd! Pas vanaf 10-12 jaar zijn kinderen in staat om een taal beschouwend te leren en te onderzoeken. Daar moet ik in dit vijfde leerjaar dus nog niet te veel op vooruitlopen.”

Het bericht Frans in de lagere school: van spreekdurf tot leren leren verscheen eerst op Klasse.

Elke leerling zijn tutor

Mieke Keymis — Wed, 03 Jun 2026 09:33:41 +0000

“De tutor is bij ons het eerste aanspreekpunt voor de leerling”, zegt zorgcoördinator Kris Marsboom van Campos in Turnhout. “Die heeft een persoonlijke band met de leerlingen, kent ze het best, en lost problemen op nog voor ze problemen worden.”

Kris Marsboom, zorgcoördinator Campos, Turnhout: “Tutoring bestaat in onze school al sinds het begin van de jaren 80. We zochten daarvoor inspiratie in het Engelse onderwijs, waar dat ingeburgerd is. Alle leraren – ook starters – krijgen, afhankelijk van hun takenpakket, 5 tot 10 leerlingen voor wie ze het eerste aanspreekpunt zijn op school, ook voor hun ouders en de collega’s. Klastitularissen zijn er ook, maar die staan eerder in voor het administratieve en organisatorische.”

“We leggen het tutorsysteem meteen uit op de infomomenten bij het begin van het schooljaar. In de derde week van september kiezen de leerlingen dan hun tutor. Op dat moment weten ze al met welke leraar het klikt. Ze geven 3 namen op; meestal krijgen ze hun eerste keuze. Ze kiezen uit een lijst van de leraren van wie ze les hebben, al staan niet alle vakleraren daarop. Sommige leraren komen immers in verschillende graden, of geven kleinere vakken. Dan kom je al snel in meer dan 10 klassen, en daar kan je niet overal verkiesbaar zijn.”

Kris Marsboom, zorgcoördinator: “Ook bij de deliberatie heeft de tutor een belangrijke adviserende rol.”

Cruciale stem in het team

“Elke tutor heeft een kennismakingsgesprek met zijn tutees. Zo bouw je vertrouwen op. Daarna kunnen de leerlingen op elk moment bij hun tutor terecht. In de eerste graad is dat vooral met vragen over welbevinden: pesterijen, angst voor de examens of een thuissituatie die niet goed zit. Vanaf de tweede graad zijn de vragen meer schoolgericht: hoe je een vak moet studeren of een planning aanpakken. Maar het socio-emotionele aspect blijft een rol spelen, want de persoonlijke band is tegen dan al sterk.”

“Als tutor volg je ook de resultaten van je tutees op. Je bespreekt elk rapport met hen, schrijft de commentaren en doet de oudercontacten. Je bespreekt met je tutee ook individueel de planning voor de proefwerken. Sommige leerlingen geven aan dat ze dat niet nodig hebben, bij anderen grijpt de tutor zelf in als hij merkt dat het zou kunnen mislopen. Best intensief, maar we leggen die taak bewust bij de tutor omdat die minder leerlingen onder zijn hoede heeft dan de klastitularis, en omdat die zo de leerling door en door leert kennen.”

“Dat betekent niet dat je er alleen voor staat. Elke tutor maakt deel uit van het klasteam. Daarin zitten de klastitularis en de leraren die het grootste aantal uren in die klas geven. Ze komen minstens 1 keer per maand samen, maar veel klasteams vergaderen bijna elke week. Ze bespreken de vorderingen, gedrag en afwezigheden van de leerlingen, bekijken wie remediëring nodig heeft … De tutoren hebben daarin een cruciale stem, omdat zij de leerlingen goed kennen en kunnen inschatten hoe je ze het beste kan begeleiden.”

“Ook bij de deliberatie speelt de tutor een belangrijke adviserende rol. Als je een goede reden hebt om een leerling te verdedigen, verwachten we dat je dat ook doet. Je hebt vaak sterke argumenten, waar ook rekening wordt mee gehouden, net omdat je de leerling goed kent, weet welke richting die uit wil, kan duiden waarom die minder presteerde dan verwacht. Op die manier kan je gewicht in de schaal leggen.”

Kris Marsboom, zorgcoördinator: “Een tutor staat er niet alleen voor: bij problemen schakelt die de juiste begeleiding in.”

Geen tovenaar

“Een tutor hoeft natuurlijk niet alles zelf op te lossen. Als het over een probleem gaat waarvoor die niet is opgeleid, of waar die niet alleen mee verder kan, dan schakelt die de leerlingenbegeleider, zorgcoördinator, het antipestteam of eventueel het CLB in. Het kan ook omgekeerd: dat de leerlingenbegeleider iets opvangt en dan de tutor aanspreekt. Op die manier slagen we er ook in om de leerlingenbegeleider niet te overspoelen met vragen.”

“We merken het effect van tutoring ook bij ouders; die zijn heel tevreden over het systeem. En als we een oud-leerlingenavond organiseren, komen mensen spontaan met hun voormalige tutor babbelen. We zetten ons tutor-systeem dan ook graag in de verf en praten erover met collega’s van andere scholen tijdens vormingen. We krijgen enthousiaste reacties, maar voelen ook terughoudendheid om het systeem zelf in te voeren: wat met de werkdruk, en is elke leraar wel geschikt als tutor? Voor ons hoort dat gewoon bij je opdracht als leraar, los van je persoonlijkheid.”

“Of het tutorsysteem een dam opwerpt tegen ongekwalificeerde uitstroom? Als leerlingen schoolmoe zijn en opgeven, heb je daar als tutor niet altijd vat op. Als de tutor argumenten op tafel legt, kan die de beslissing van de klassenraad beïnvloeden in het voordeel van de leerling. Je kan als tutor ook preventief ingrijpen. Als het bij een leerling fout dreigt te lopen, kan het effect hebben als je ernaartoe stapt: ‘Doe je zo verder, dan heb ik niets meer om jou te verdedigen. Zorg er dus voor dat ik wel voldoende stof heb om iets voor je te betekenen’.”

Kris Marsboom, zorgcoördinator: “De drempel om naar je tutor te stappen is een stuk lager dan om de titularis aan te spreken.”

Lage drempel

“Na bijna een halve eeuw tutoring hier op school, zijn de basisprincipes nog altijd dezelfde, maar de socio-emotionele problemen zijn toegenomen, vaak vanwege de thuissituatie. Die kunnen we natuurlijk niet allemaal oplossen. Maar we proberen wel de impact ervan op school te verminderen. We hebben nu ook meer anderstalige leerlingen. Daarom werken we goed samen met de OKAN-scholen, waar de tutor een antennerol speelt. Die bekijkt hoe het Nederlands van ex-OKAN-leerlingen evolueert en of ze een taalbad nodig hebben.”

“Het sterkste punt van ons tutorsysteem? De persoonlijke band die je opbouwt met de leerling. De drempel om naar je tutor te stappen is een stuk lager dan om de titularis aan te spreken. Stel dat een leerling vindt dat die bij de correctie van een toets niet fair is behandeld, dan kan je als tussenpersoon zowel de leraar in kwestie aanspreken, als samen met de leerling bekijken of zijn gevoel al dan niet juist is, en daarna de nodige stappen zetten.”

“Zo had een leerling een C-attest in het zesde jaar en besloot zijn jaar over te doen. Samen met de tutor zocht hij naar de oorzaak van zijn falen. De tutor startte een intensieve begeleiding om de leerling te leren plannen. Gevolg: met vlag en wimpel geslaagd, en de leerling vertelt dat hij zijn diploma te danken heeft aan de begeleiding van zijn tutor. Een andere leerling, met faalangst, kreeg vlak voor zijn examen een paniekaanval. We haalden de tutor erbij. Na een goed gesprek kalmeerde en maakte het proefwerk. Sindsdien spreekt die tutor telkens voor het proefwerk af zodat de leerling rustig aan zijn examen kan beginnen. Als tutor los je zo problemen op nog voor ze een probleem worden.”

Het bericht Elke leerling zijn tutor verscheen eerst op Klasse.