Koblopoulos...

Το Αόρατο Χέρι και η Ανθρώπινη Φύση

2014-04-01T10:30:00.001+03:00

"Today, Smith's characterization would be understood as expressing the well-accepted need for incentive compatibility. In other words, the boundary has shifted to accomodate opportunistic behavior inside the price system." Louis Makowski and Joe Ostroy (2005), "The Invisible Hand"

"...Ι think that exactly that kind of stupidity has affected a lot of the history of Political Philosophy. I think that the relative fact for politics is really that human nature is changeable. Human nature is not good or evil, human nature is...constituted! It is constituted by how we act, by the history of habbits and practises that are the result of past struggles, of past hierarchies, of past victories and defeats." Michael Hardt στο φιλμ Examined Life της Astra Taylor

Το καλό άμα διαβάζεις ό,τι να 'ναι είναι ότι προκύπτει πού και πού μια σύνθεση και βλέπει κανείς ενδιαφέρουσες σημασίες. Διαβάζω το paper των Makowski και Ostroy (2005)- ο Joe είναι καθηγητής μου και παίρνω το μάθημά του τώρα-, το οποίο μπορείτε να δείτε εδώ. Είναι μια πολύ ενδιαφέρουσα ανάγνωση του Adam Smith, μεγάλου φιλοσόφου του Σκωτσέζικου Διαφωτισμού του 18ου αι. και καταστατικού ιδρυτή των Οικονομικών ως συνεκτικού αντικειμένου. Είναι σχετικά τεχνικό, αλλά το επιχείρημα είναι καθαρό: διακρίνουν δύο έννοιες στο έργο του Σμιθ που θεμελιώνουν των έννοια της ελεύθερης αγοράς ως "αποτελεσματικής" (σκεφτείτε το ως μια κατάσταση που δεν σπαταλιούνται πόροι) ισορροπίας, η οποία προκύπτει ως "αναίτια συνέπεια" (unintended consequence) της εγωιστικής συμπεριφοράς των συμμετεχόντων σ' αυτό. Αυτή είναι η σημασία του "Αόρατου Χεριού" (Invisible Hand), της δύναμης που οδηγεί την ελεύθερη και χωρίς εμπόδια οικονομία σε μια (νευτώνειας κοπής) ισορροπία ανεξάρτητων δυνάμεων που αλληλεπιδρούν.

Οι έννοιες που διακρίνουν (τις οποίες έλεγα να κλέψω για να γράψω ένα paper, αλλά δε βγήκε και γράφω μια ανάρτηση, διαβάστε με ευθύνη) στο έργο του Σμιθ μετουσιώνονται σε δύο αρχές: η "αρχή της ευθυγράμμισης" (allignment principle) και η "αρχή της ισότητας" (equalization principle). Η μετάφραση δεν είναι καλή: η ευθυγράμμιση αφορά την ταύτιση του συμφέροντος του ατόμου με το "δημόσιο συμφέρον" (Public interest. Ειρήσθω εν παρόδω, ένα από τα πράγματα που προσπαθώ να διευρευνήσω είναι μέχρι ποιο σημείο η Οικονομική Θεωρία έχει νόημα, αν η λέξη γίνει common αντί για public) και η ισότητα είναι το να μη σπαταλιούνται πόροι που λέγαμε παραπάνω: η τιμή του κάθε πράγματος να είναι ίση με το κόστος του. Δύο από τους λόγους που η αγορά υπερέχει ως θεσμός έναντι του μερκαντιλισμού (βασικός αποτέλεσμα του Σμιθιανού αποτελεί και το ότι το Laissez Faire υπερέχει έναντι του μερκαντιλισμού) είναι ότι επιβάλλει ευθυγράμμιση και ισότητα κόστους-τιμής.

Το paper έχει οικονομικό ενδιαφέρον γιατί η μία αρχή θεοποιήθηκε και η άλλη αγνοήθηκε από τα ακαδημαικά οικονομικά για δύο αιώνες. Πρόσφατα κάποιοι την ενσωμάτωσαν (χωρίς να το ξέρουν, αλλιώς θα μέναμε και χωρίς δουλειά), πήραν νόμπελ και τώρα εμείς λέμε ότι ο Σμιθ τα είχε πει αυτά, απλά χωρίς τα μαθηματικά. Ένα από τα συμπεράσματα είναι αυτό που παραθέτω παραπάνω: έγινε πρόσφατα και πάλι θεμελιώδης στην Οικονομική Θεωρία μια από τις καταστατικές αρχές του φιλελευθερισμού. Οι ελεύθερες αγορές είναι καλές γιατί ευθυγραμμίζουν το ιδιωτικό με το δημόσιο συμφέρον και επιφέρουν μη σπατάλη. Δηλαδή, οι άνθρωποι είναι βλάκες, εγωιστές και άπληστοι και θα θέλουν να κλέψουν και να εκμεταλλευτούν το διπλανό τους και τους κοινούς μας πόρους. Οι αγορές είναι ένα είδος Χομπσιανής σύμβασης (όπως καλή ώρα και οι θεσμοί που τις στηρίζουν: το κράτος, η δικαιοσύνη, η ιδιοκτησία, όλα είναι θεσμοθετημένα στο κοινωνικό συμβόλαιο), μιας δέσμευσης για να μην κλέβουμε, να μη σκοτώνουμε, να μην τα κάνουμε όλα λίμπα γιατί είμαστε και λιγάκι δαρβινικά ζώα.

Με μια πολύ σοβαρότερη σκέψη, πράξη και ουσία από την οποία τα γράφω εγώ (ως νεοφώτιστος αμφισβητίας) προέκυψαν οι εκρήξεις του Διαφωτισμού και του Φιλελεύθερου Κράτους. Έτσι κερδίσαμε να μη μας εκμεταλλεύονται οι γαιοκτήμονες και οι φεουδάρχες (κάποιοι στον κόσμο, όχι όλοι). Αυτή είναι η παράδοση των Οικονομικών, αυτό τους δίνει νόημα. Και στο φιλελευθερισμό: δεν μας αρέσει καθόλου (και γι' αυτό και το μελετάμε τόσο και φιλοσοφούμε με βάση αυτό), αλλά ως άνθρωποι είμαστε ατελείς και θα τα κάνουμε θάλασσα. Διαλέγουμε να προδεσμευτούμε με θεσμούς όπως το κράτος, οι αγορές, θεσμούς που μας θέτουν όρια και χαλινάρια, φρένα στην κακή μας φύση, που ως έξυπνοι μηχανικοί αναλύουμε και θεμελιώνουμε. Αυτός είναι ο ορθολογισμός και η ελευθερία: να διαλέγεις τα όρια σου, τα κατάλληλα όρια, που όλως τυχαίως οδηγούν και σε κάτι που ονομάσαμε, το σινάφι μου κι εγώ, "αποτελεσματικότητα".

Αυτό ενσωματώσαμε και στα Οικονομικά: την οπορτουνίστικη συμπεριφορά. Αυτό δεν είναι και τόσο ακαδημαικό: θα μπορούσα να δώσω πολλά παραδείγματα, αλλά θα διαλέξω μερικά εξεζητημένα. Τέτοια συμπεριφορά είναι όταν δε με νοιάζουν οι συνέπειες του να μολύνω πολύ. Να ενοχλώ το διπλανό μου στις διακοπές. Να μην τηρώ τον ΚΟΚ ή τους κανόνες τυπικής ευγένειας. Να ασκώ σωματική, αγνή βία. Όλα αυτά και αφάνταστα άλλα, εντάσσονται σε ένα πλαίσιο αδιαφορίας για τον άλλον και για αυτό που έχουμε μαζί, για το "κοινό" (common, ΟΧΙ public) που συν-κατέχουμε, χωρίς το γεγονός ότι το έχω εγώ να το στερεί και από σένα. Κάθε φορά που λερώσαμε στο χώρο εργασίας μας και φύγαμε χωρίς να μας δει κανείς, που αφήσαμε τα σκατά του σκύλου στο γρασίδι, που δε δώσαμε ρέστα, που χώσαμε κάποιον γιατί μας άξιζε λίγη θάλασσα, ε αδιαφορήσαμε για κάποιον και για κάτι και δικό μας.

Όμως ο Χαρτ λέει ότι αυτό δεν είναι μια τελειωτική κατάσταση. Είμαστε ό,τι αποφασίζουμε. Για να το θέσω λίγο απότομα με τους δικούς μου όρους: αφού αναγνωρίσαμε τη σημασία της προδέσμευσης, ως θεσμοθετούσα δύναμη, ως καθοριστικό στοιχείο της συμβίωσης μας, ως συνεκτική κόλλα των κοινωνικών δικτύων, γιατί να μείνουμε προσκολλημένοι σ' αυτές τις συγκεκριμένες μορφές προδέσμευσης, σ' αυτούς τους συγκεκριμένους θεσμούς; Αφού εμείς θέτουμε τη φύση μας, λέει ο Χαρτ, γιατί να μην τη θέσουμε με ακόμα περιεκτικότερους όρους: ας προδεσμευτούμε με το να δώσουμε περισσότερες και βαθύτερες ευθύνες στον εαυτό μας, εντός της καθημερινής μας ρουτίνας. Για να κάνουμε πράγματα, ας δεθούμε εμείς οι ίδιοι με ένα άλλο κοινωνικό συμβόλαιο, γεμάτο με αποφάσεις και τρέξιμο, που θα μας καλεί να αποφασίζουμε συνέχεια για αυτά που μας αφορούν και καθορίζουν τη συνύπαρξή μας .

Ούτε και τότε θα μπορούμε να κλέψουμε. Θα υπάρχει ένα άλλο σύνολο σημασιών (το οποίο θεσμοθετείται συνέχεια, σε μικρές και μεγαλύτερες κοινότητες, αλλού περισσότερο, αλλού λιγότερο, σε όλη την ανθρώπινη ιστορία και συμβίωση, με διάφορα περίεργα ονόματα όπως "καθήκον", "φιλότιμο", "συμπάθεια" κοκ) που θα σε κάνει να μην κάνεις καφρίλες, όχι ότι φοβάσαι κάποιο μπαμπούλα. Είτε το νόμο, είτε την κρατική τιμωρία, είτε την κοινωνική τιμωρία, είτε τη φτώχεια. Τα Οικονομικά είναι ανόητα, αν είναι οι άνθρωποι διαλέξουν τη φύση τους και όντως ζουν και συμπεριφέρονται αλληλέγγυα και συλλογικά (θα διερευνηθεί φυσικά περαιτέρω, το ξέρω ότι ακούγεται υπερβολικό). Χάνεται αυτή η τάση του ατόμου να εκμεταλλευτεί το σύστημα και όλους εμάς, που αναφέρουν οι Makowski και Ostroy παραπάνω ως κάτι τόσο θεμελιώδες που αξίζει να το γιορτάσουμε που το ενσωματώσαμε στην ανάλυση μας (και να πούμε στο Σμιθ, "Είσαι γαμάτος που το είχες βρει ότι είναι άνθρωποι είναι και λίγο καθίκια"). Αυτό λέει ο Χαρτ, κατ' αρχάς, ότι γίνεται, ότι οι άνθρωποι μπορούν να το κάνουν. Δέχεται (όπως και η Έλινορ Όστρομ, Νόμπελ Οικονομικών 2009) ότι οι θεσμοί που θα πάρουν τη θέση της αγοράς δεν θα προκύψουν φυσικά, δεν είναι προιόν απλής εξέλιξης, αλλά συνειδητής επιλογής, σκέψης, επεξεργασίας και προσπάθειας- μιας πολύ πιο σύνθετης κοινωνικο-ιστορικής έννοιας εξέλιξης. Αλλά οι άνθρωποι θα κάνουν μια τέτοια επιλογή- ή τουλάχιστον αυτός θέλει και πιστεύει ότι αν το σκεφτούν και αυτοί θα θέλουν. Είναι περίεργο και εγώ προσπαθώ ακόμη να το μορφοποιήσω κάπως.

Οι φιλελεύθεροι θα έλεγαν ότι ίσως και να θέλουν (de gustibus non est disputandum- δεν τους λέμε και μαλάκες αν δε θέλουν, μονάχα ορθολογικούς. Ότι δηλαδή αν δε θέλουν πολιτική ευθύνη και ελευθερία, δεν είναι και βλάκες για αυτό, είναι ορθολογικοί! Θεέ μου, τι διδάσκουμε...), το σίγουρο όμως είναι ότι, θέλουν δε θέλουν, δεν μπορούν ρε παιδί μου. Για χίλιους δυο εξελικτικούς, πολιτικούς, φιλοσοφικούς, κλπ λόγους. Πάρτε το γραμμή και εσύ και οι άλλοι οι βλάκες που διαβάζεις, δεν είναι μόνο θέμα ανθρώπινης φύσης, αλλά και χιλίων δυο άλλων λόγων. Το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να μελετήσουμε και να εφαρμόσουμε τους καλύτερους και αγαθότερους (benevolent)μπαμπούλες. Οι άνθρωποι πάντα θα τους έχουν ανάγκη, για πολλούς λόγους- και να σχεδιάσουμε αγορές που δουλεύουν καλά, μην ξεχνιόμαστε. Και ένα δίχτυ ασφαλείας για όλους, όπως ήθελα εγώ, ο Ματσαγγάνης και ο Φρίντμαν.

Όμως οι άνθρωποι δεν μπορεί να αποφασίζουν για όλα τόσο άμεσα και τόσο συχνά. Γιατί θα φάνε ο ένας τον άλλον και θα τα κάνουν σκατά και δεν θα δουλεύει κανείς. Δε θέλω να κοροιδέψω: προσπαθώ τελευταία να στοχαστώ για το πώς θα μοιάζει μια καλύτερη κοινωνία και τα ερωτήματα δεν είναι απλά. Φυλακές πώς θα έχουμε; Θα έχουμε; Ποιος θα επιβάλλει; Πώς; Τι είναι η δικαιοσύνη; Τι σκατά, ταύτιση θα έχουμε, ίδιοι θα είμαστε και όλα θα πηγαίνουν καλά; Πάλι παιδικός ακούγομαι, αλλά πρέπει να παραδεχτούμε ότι πρέπει να ειπωθούν πολλά για την πρακτική μιας καλύτερης κοινωνίας. Εγώ για σήμερα έγκωσα νομίζω. Ξυπνάω να πάω στη διάλεξη του μαθήματος που είμαι ΤΑ, ήθελα μόνο να θέσω ένα ζήτημα- πανάθεμα με κι αν τα κατάφερα. Καλή σας μέρα.

Θεσμική Διακύρηξη

2014-03-29T12:47:00.000+02:00

"Κι αν έστω, εγώ κι οι άλλοι, συναντούσαμε την αποτυχία σ' αυτό το δρόμο, προτιμώ την αποτυχία σε μια προσπάθεια που έχει νόημα, παρά μια κατάσταση που μένει πριν ακόμα κι απ' την αποτυχία ή τη μη αποτυχία, που μένει γελοία." Κορνήλιος Καστοριάδης, "Η Φαντασιακή Θέσμιση της Κοινωνίας"

"Biopolitics needs weapons of coercion at its disposal, beyond the means of resource provided by national and international law, to construct counterpowers. Democratic counterpowers must be sble to force the corporations and the nation states to open acess to the common[...]" Antonio Negri and Michael Hardt, "Declaration"

Επανεργοποιούμε την πολιτική πλευρά αυτού του blog γυρνώντας στην εκκίνηση: θα προσπαθήσουμε να ορίσουμε (ατελώς και ως δυναμική διαδικασία) την έννοια του αριστερού φιλελευθερισμού με ένα τελείως διαφορετικό λεξιλόγιο και με τελείως διαφορετικά εργαλεία. Η παρούσα ανάρτηση αφορά μια γενική καταγραφή ορισμένων νέων εργαλείων και επιχειρημάτων, καθώς και προσωπικές αναφορές που εξηγούν τη ριζική αλλαγή πλεύσης του συντάκτη (και δεν προδικάζουν ούτε ολοκληρώνουν κάτι).

Οι αιτίες της επαναφοράς δομικών πολιτικών και φιλοσοφικών ζητημάτων στην ημερήσια διάταξη είναι δύο: η προφανής αδυναμία των πολιτικών, κοινωνικών και φιλοσοφικών εργαλείων που διέθετα να "εξηγήσουν" (ουσιαστικά να εννοήσουν) την πραγματικότητα που βιώνω τα τρία τελευταία χρόνια (σε Αθήνα και Λος Άντζελες) και στην αδυναμία αυτού που όριζα ως "αριστερό φιλελευθερισμό" να δώσει ουσία σε κάποια ουσιαστική πολιτική δραστηριότητα. Πολύ σημαντική, επίσης, είναι η αλλαγή της σχέσης μου με τα Οικονομικά: είναι πλέον το επάγγελμά μου, δηλαδή μια βιοποριστική δραστηριότητα με καλές, αλλά και αλλοτριωτικές μέρες. Και σίγουρα δεν είναι επιστήμη (προσπαθώ να επαναπροσδιορίσω και το τι σημαίνει να είμαι οικονομολόγος, αλλά ελπίζω να φανεί στην πορεία).

Οι αφορμές είναι η έντονη προσωπική αλλαγή που έχει επέλθει στη ζωή μου από τότε που έφυγα από την Ελλάδα, η ανάγνωση της "Φαντασιακής Θέσμισης" του Καστοριάδη και η ανακάλυψη μιας εξαιρετικής μπάντας-κολλεκτίβας- larger-than-life ιδέας, των Godspeed You!Black Emperor και ενός κομματιού του πυρήνα τους, του Efrim Menuck. Φυσικά η ανάγνωση του Declaration των Negri-Hardt, η θέαση ταινιών για τους Ζαπατίστας, Ζίζεκ, Marx Reloaded και διαφόρων ομιλιών του Gene Sharp μόνο ως αποτελέσματα μπορούν να εκληφθούν. Υπάρχει μια ριζική ανανέωση στο πολιτικό ρεπερτόριο του συντάκτη και μια συλλογή νέων εργαλείων που γεμίζουν (προσωρινά, εκ κατασκευής) κενά στη σκέψη του.

Το νέο κακό όμως είναι ότι ο συντάκτης πλέον πουλά τη διανοητική του δύναμη και δεν δύναται ούτε καν να αγχωθεί για την πιθανή ασυνέπειά του, από αύριο ξεκινώντας. Ποτέ όμως δεν μπορούμε να έχουμε ένα πλήρες σχέδιο βέλτιστης δράσης για κάθε πιθανή βαριάντα, που μάθαμε από τον Καστοριάδη, ας προχωρήσουμε λοιπόν. Η αρχική προκείμενη είναι μια νέα νοηματοδότηση της έννοιας του νεοφιλελευθερισμού. Οφείλουμε να σημειώσουμε ότι μια από τις θεμελιώδεις αρχές του προηγούμενου εγχειρήματος του αριστερού φιλελευθερισμού (που να ό,τι μάθαμε το οφείλουμε στο σύντροφο Γιάννη του LLS) ήταν ότι ο νεοφιλελευθερισμός δεν είναι ιδεολογία. Δεν στερεώνεται σε στοχαστές, ούτε αποτελεί εφαρμογή μιας συγκροτημένης πολιτικής ιδέας. Είναι "απλά" ένα σύνολο ανήθικων (ως καλά παιδιά που ήμασταν) πρακτικών.

Το βασικό σφάλμα στον παλιό ορισμό είναι τούτο το "απλά". Ο νεοφιλελευθερισμός όντως δεν αποτελεί μετουσίωση μιας καλώς ορισμένης πολιτικής ιδέας, αλλά δεν είναι απλά ένα σύνολο κακών πρακτικών. Είναι μια σύνθετη και πολύπλοκη βιοπολιτική (a la Foucault), που για να κατανοηθεί, έστω και μερικώς, χρειάζεται σοβαρή σκέψη και εργαλεία ασύμμετρα με τα τεχνικά εργαλεία που διέθετα: ορθολογική επιλογή, θεωρία της εξέλιξης, Οικονομικά και Πολιτική Οικονομία, καντιανές κατηγορίες και μερικά άλλα. Τα εργαλεία αυτά προσφέρουν βαρετές και ισοπεδωτικές ερμηνείες του γιατί χρησιμοποιείται ο όρος και τι σημαίνει.

Προσφέρουν, επίσης, βαρετές ερμηνείες και κριτικές, βασισμένες σε χιλιοειπωμένα επιχειρήματα, των πρόσφατων κινημάτων των Αγανακτισμένων. Αδυνατούσα μέχρι πρότινος να αφουγκραστώ ουσιαστικά τα κινήματα στην Ισπανία, Ελλάδα, Νέα Υόρκη κλπ, μου φαινόντουσαν παιδιαρίσματα. Η ανάγνωση του Καστοριάδη και των Negri-Hardt, καθώς και η δράση του Gene Sharp προσφέρουν ένα οπλοστάσιο ιδεών ικανό να συλλάβει μια ενδιαφέρουσα ερμηνεία του τι είναι νεοφιλελευθερισμός και τι θα μπορούσε να αποτελέσει την αρχή μιας συζήτησης για το πώς θα μπορούσε να κατακτηθεί μια καλύτερη κοινωνία. Το δεύτερο βεβαίως αποτελεί την αναζήτηση ιδεών που θα συγκροτίσουν τη δοκιμή ενός καινούργιου αριστερού φιλελευθερισμού: η άμεση δημοκρατία ως θεμέλιο επαναπροσδιορισμού της έννοιας του δικαιώματος, της πολιτικής, της ευθύνης, της κοινωνίας και της ευτυχισμένης συμβίωσης των ανθρώπων.

Αναγνωρίζοντας, λοιπόν, το νεοφιλελευθερισμό με τα εργαλεία επιλεκτικής μοντέρνας αριστερής ανάλυσης, βλέπουμε ότι στα παραπάνω τα έχει σκατώσει. Ας εξηγηθώ: είτε βλέποντας την περιορισμένη Κρίση του Δυτικού κόσμου τα τελευταία 7 χρόνια, είτε την Παγκόσμια Δυστυχία αιώνων, δεν είναι δύσκολο για κανέναν μας να δει ότι έχουμε κάνει τερατώδη λάθη και θα μπορούσαμε να έχουμε κάνει τα πράγματα πολύ καλύτερα. Παρ' όλες τις κατακτήσεις του Διαφωτισμού και της Φιλελεύθερης Δημοκρατίας τους τελευταίους 4 αιώνες, η Δύση σήμερα υποφέρει από μια οικονομική, πολιτική, κοινωνική και θεσμική κρίση. Τον υπόλοιπο κόσμο ποτέ δεν προσπαθήσαμε να τον συνεφέρουμε ουσιαστικά (ας σημειώσω μια ακόμα πηγή ανάλυσης: Angus Deaton, "The Great Escape") φυσικά υποφέρει, ενώ δίπλα του εμείς δυσκολευόμαστε.

Η ερμηνεία, λοιπόν, του νεοφιλελευθερισμού ως εκμεταλλευτική βιοπολιτική ξεφεύγει από την απλοικότητα των σχηματικών μαρξιστικών αναλύσεων. Η σημερινή κρίση για τους Negri-Hardt συνοψίζεται στην απόδοση από το σύστημα στα μέλη του τεσσάρων υποκειμενικών κατηγοριών: είμαστε χρεωμένοι (indebted), ενημερωμένοι (mediatized), ασφαλείς (securitized) και εκπροσωπούμενοι (represented). Οι παραπάνω τέσσερις κατηγορίες αποτελούν γνωρίσματα της κοινωνικής και πολιτικής μας ταυτότητας, κατηγορίες που απορρέουν από τους κανόνες του συλλογικού Φαντασιακού (αν και λιγότερο στην Αίγυπτο ή την Τυνησία). Έτσι μας δομεί το σύστημα και μας καταφέρνει να βλέπουμε τη σύστασή μας, σχεδόν μας κατηγοριοποιεί. Μας συγκροτεί ως αντικείμενα και υποκείμενα εκμετάλλευσης στον τρόπο ζωής μας: δεν είμαστε προλετάριοι με την μαρξιστική έννοια, αλλά μέλη της κοινωνίας μας και παρ' όλα αυτά θύματα μιας σκληρής εκμετάλλευσης. Το σύστημα δεν μας κλέβει την υπεραξία, αλλά και όλη μας τη χαρά και ευτυχία.

Παρουσιάζω το επιχείρημα λες και γράφω έκθεση, είναι βαθύ και χρειάζεται δουλειά. Έχουμε αναρτήσεις μπροστά μας, καπιταλισμού θέλοντος. Για να συνοψίσουμε: μια πολύ συναρπαστική και τίμια θεωρία, αλλά με πρακτικές εφαρμογές που θέλω να επεξεργαστώ και κυρίως για αυτούς τους λόγους σκοπεύω να ξαναρχίσω να γράφω (για πολιτική). Η "Φαντασιακή Θέσμιση" προσφέρει την άμεση δημοκρατία ως τη λογικότερη ιδέα για να μιλήσουμε για μια καλή κοινωνία (δηλαδή για πολιτική): πρέπει να θέσουμε τη συζήτηση. Η κοινωνία που ζούμε είναι δική μας, τη θέτουμε εμείς, την καθορίζουμε και τη γεμίζουμε. Τι πιο λογικό από το να αποφασίσουμε γι' αυτή μαζί, συγκροτημένα, προσπαθώντας να μιλήσουμε όσο πιο συνειδητά μπορούμε, με όρους και έννοιες λογικές, για το πώς θέλουμε να ζούμε.

Διαβάζω τι γράφω και νομίζω ότι είμαι τρελός. Ένα μείγμα αριστερής ρομαντζάδας και βερμπαλιστικού ερασιτεχνισμού ως "η πιο λογική σκέψη και άποψη". Ίσως να τα διαβάζω σε μια βδομάδα και να γελάω. Αλλά η ουσία του Καστοριάδη βρίσκεται ακριβώς εδώ: το ίδιο ισχύει με όλες τις ιδέες. Είναι προσωρινά σχέδια αρχών, ατελών και συνεχώς εξελισσόμενων. Αν η ιδέα του να σκεφτούμε όλοι μαζί για όσο χρειάζεται και μετά να ξεκινήσουμε να συζητάμε και να χτίζουμε μια καλύτερη κοινωνία μου φαίνεται αστεία, ε τότε κάτι δεν θα πηγαίνει καλά με μένα. Αν κάτι είμαι, αυτό είναι ανθρωπιστής. Ένας καλύτερος κόσμος δεν μπορεί παρά να αποτελεί το αποτέλεσμα της δράσης ενός καλού ανθρώπου και αυτό ακριβώς θέλω να είμαι. Το να δεις όμως την πολιτική με τα σύγχρονα αριστερά εργαλεία σε οδηγεί να τη θεμελιώσεις (άμα σε ψήνει πάντα) σε τόσο βαθιές ανθρωπιστικές αρχές.

Οι ιδέες της μη βίαιης αντίστασης του Γκάντι και του Θόρροου, του Ρολς και του Μ. Λ. Κινγκ, επεξεργασμένες από το σύγχρονο φιλόσοφο Gene Sharp δίνουν τη μέθοδο. Ξεκίνησα να μιλάω τεχνικά και πολύπλοκα και δυο προτάσεις μετά σα να κρατάω ημερολόγιο. Συχωρέστε με. Αυτό που θέλω να πω είναι ότι με την εγκατάλειψη του φιλελευθερισμού και την ανακάλυψη μιας νέας αριστεράς, ήρθε μια ιδέα δράσης και μερικές αφορμές και σκέφτηκα ότι είναι δικαίωμα και καθήκον των ανθρώπων να αποφασίσουν για θεμελιώδη ζητήματα που αφορούν την οργάνωση της κοινωνίας που ζούνε, να αυτονομηθούν, να συζητήσουν και να δράσουν. Συνοπτικά: τα σύγχρονα αριστερά εργαλεία προσδιορίζουν το πρόβλημα πολύ καλύτερα από τα παλιά, ο Καστοριάδης προσφέρει την αυτονομία και ο παιδιάστικος ανθρωπισμός μου (του "απλού", αλλά τόσο ουσιαστικού Τριαρίδη, με νέες επιρροές από τη Martha Nussbaum, Peter Singer, ακόμα και ο Σπινόζα περιέχει τον ανθρωπισμό) δένει ως στόχος μιας επιλογής και αυτο-αλλαγής των ανθρώπων.

Τα λέω μπερδεμένα και πολύπλοκα, αλλά έτσι είναι μέσα στο κεφάλι μου. Όπως γράφουν και οι Negri-Hardt, "Αυτό δεν είναι ένα μανιφέστο". Ουσιαστικά δεν ξέρω τι είναι. "Απλά" τον τελευταίο καιρό δηλώνω περήφανα πως δεν είμαι φιλελεύθερος και περνάω μια περίοδο έντονης σκέψης και διαβάσματος για τα πολιτικά. Ένα διάλειμμα δύο χρόνων σταμάτησε με την αποτυχία της σύγχρονης φιλελεύθερης δημοκρατίας (που πλέον ακολουθώ τον Καστοριάδη στο "Φιλελεύθερη Ολιγαρχία") και τη βαρεμάρα και ταυτολογία του φιλελευθερισμού και του καντιανού υπερβατικού υποκειμένου. Σκέφτομαι πολύ για αυτά τα πράγματα και ίσως το ιστολόγιο να αποτελεί την αρχή ενός κάποιου προτάγματος. Το αποκαλώ δοκιμαστικά "αριστερό φιλελευθερισμό" και προσπαθώ να στοχαστώ για τον περιεχόμενό του και πιθανές εφαρμογές του.

Το βασικό θέμα είναι ότι εγώ δεν είμαι κινηματίας, ούτε καν αριστερός. Προσπαθούσα να μπολιάσω το φιλελευθερισμό με την αριστερή κριτική και ενεργητικότητα (τρομάρα μου...), αναζητώντας το καλύτερο κάθε φορά μείγμα. Το πιο λογικό και "ελεύθερο", απαλλαγμένο από αχρείαστους περιορισμούς. Καντιανά, στρωτά πράγματα, ξέρετε λογικά. Απλά αυτό το μοντέλο έχει και όρια, δεν είναι φύση η κοινωνία. Αυτό όμως που λέω είναι ότι τα θετικά στοιχεία της φιλελεύθερης ιδέας ένα νέο πρόταγμα για μια καλύτερη κοινωνία πρέπει να τα ενσωματώσει ουσιαστικά, να τα εξελίξει, αλλά σε καμία περίπτωση να τα απεμπολήσει. Η μη βία και τα δικαιώματα είναι θεμελιώδεις σημασίες και πρέπει να τις χρησιμοποιήσουμε στην προσπάθεια κατασκευής μια καλύτερης κοινωνίας.

Μιλάει κάπου ο Πόππερ στην "Ένδεια του Ιστορικισμού" για αυτούς τους επαναστάτες που επικαλούνται τη ριζική καταβαράθρωση των όρων του παρόντος συστήματος και ξεχνάνε ότι έτσι θα ξεριζώσουν και όλες τις κατακτημένες αρχές που έφερναν τα πράγματα σε ένα αξιοπρεπές επίπεδο. Αυτό θέλω να πω στους Negri-Hardt: ότι αν άκριτα ακολοθούμε και θεωρητικοποιούμε όλα τα κινήματα, τα αναλύουμε και τα στερεώνουμε, χωρίς να θέτουμε τον πυρήνα της μη βίας και των κλασικών δικαιωμάτων ως προαπαιτούμενο, θα κάνουμε και μαλακίες. Και πράξεις έντονης αποστροφής, για τις οποίες θα ντρεπόμαστε (τόσες έχει στην ιστορία της η αριστερά, παντού και πάντα). Οι πρακτικές της μη βίας είναι οι πρακτικές του Γκάντι και του Μ. Λ. Κινγκ, περιγράφονται και μεθοδοποιούνται στο έργο του Gene Sharp. Γιατί να μη δοκιμάσουμε αρχικά και ως βάση αυτές, με συνθέσεις από τη θετική πράξη και δημιουργία εκ του μηδενός του Καστοριάδη (εγώ τις φαντάζομαι ως επιδείξεις δημιουργικότητας και ανθρωπισμού), για να δείξουμε στους υπόλοιπους του πλήθους ότι παίζει και αυτή η εναλλακτική (να δούμε και αν όντως παίζει, γιατί μπορεί η εκπροσώπηση και η μοναξιά να είναι η μοίρα μας), να τη δοκιμάσουμε και να δούμε αν η άμεση δημοκρατία και μια κοινωνία αλληλεγγύης μπορεί να σταθεί πρακτικά, σε οποιαδήποτε κλίμακα. Να προσπαθήσουμε να αλλάξουμε την κοινωνία, αλλά έχοντας στο μυαλό μας τον Πόππερ, να μην ξεριζώσουμε τα (λίγα έστω) που έχουμε κατακτήσει, αλλά να τα εξελίξουμε, να τα φέρουμε στο σήμερα, με το διάλογο και την κουβέντα, όσο καλύτερα μπορούμε, με δοκιμές και λάθη, με βήματα, μικρά και μεγάλα, αλλά όχι βίαια.

Γιατί άμα πάνω στο μεταμοντερνισμό μας την πατήσουμε και ξεχάσουμε την (ποιοτικά τεράστια) διαφορά σημασία της αγνής σωματικής και ψυχολογικής βίας, τότε θα γίνουμε πιόνια αυτού του ίδιου ολοκληρωτισμού που έκανε πράξη τόσες θηριωδίες. Αυτό θα ήθελα να είναι ο αριστερός φιλελευθερισμός: η σύνθεση ορισμένων από τις παραπάνω ιδέες, με καλύτερη επεξεργασία και ανάλυση, αλλά και νέων, να οδηγήσει σε ένα σύνολο πρακτικών με σκοπό την άμεση κατασκευή μιας καλύτερης κοινωνίας. Και ως καταστατική αρχή τον ανθρωπισμό.

Σύντροφοι, ειλικρινά τα έγραψα όσο πιο καλά μπορούσα. Θα αγωνιστώ να επανέρχομαι όσο πιο συχνά γίνεται. Αν φτάσετε μέχρι εδώ, κάντε μου ένα κόπο να γράψετε ένα σχόλιο αν πιστεύετε ότι είμαι τρελός. Θα εκτιμήσω όλες τις ετυμηγορίες το ίδιο.

No.01 Blogovision 2013

2013-12-20T20:43:00.003+02:00

#01. Arcade Fire - Reflektor

Τα υπόλοιπα της λίστας:
#02. Deerhunter - Monomania
#03. Savages - Silence Yourself
#04. Arctic Monkeys - AM
#05. The National - Trouble Will Find Me
#06. Daft Punk - Random Access Memories
#07. Phosphorescent - Muchacho
#08. Sigur Ros - Kveikur
#09. Vampire Weekend - Modern Vampires of the City
#10. Chelsea Light Moving - Chelsea Light Moving
#11. James Blake - Overgrown
#12. FIDLAR - FIDLAR
#13. Unknown Mortal Orchestra - II
#14. Jon Hopkins - Immunity
#15. Willis Earl Beal - Nobody Knows
#16. The Men - New Moon
#17. Steve Mason - Monkey Minds In The Devil's Time
#18. Κόρε Ύδρο - Απλές Ασκήσεις Στον Υπαρξισμό
#19. Atoms For Peace - AMOK
#20. Foxygen - We Are The 21st Century Ambassadors Of Peace &Magic

Νο.02 Blogovision 2013

2013-12-19T21:34:00.001+02:00

#02. Deerhunter - Monomania

Τα υπόλοιπα της λίστας:
#03. Savages - Silence Yourself
#04. Arctic Monkeys - AM
#05. The National - Trouble Will Find Me
#06. Daft Punk - Random Access Memories
#07. Phosphorescent - Muchacho
#08. Sigur Ros - Kveikur
#09. Vampire Weekend - Modern Vampires of the City
#10. Chelsea Light Moving - Chelsea Light Moving
#11. James Blake - Overgrown
#12. FIDLAR - FIDLAR
#13. Unknown Mortal Orchestra - II
#14. Jon Hopkins - Immunity
#15. Willis Earl Beal - Nobody Knows
#16. The Men - New Moon
#17. Steve Mason - Monkey Minds In The Devil's Time
#18. Κόρε Ύδρο - Απλές Ασκήσεις Στον Υπαρξισμό
#19. Atoms For Peace - AMOK
#20. Foxygen - We Are The 21st Century Ambassadors Of Peace &Magic

No.03 Blogovision 2013

2013-12-18T20:01:00.002+02:00

#03. Savages - Silence Yourself

Τα υπόλοιπα της λίστας:
#04. Arctic Monkeys - AM
#05. The National - Trouble Will Find Me
#06. Daft Punk - Random Access Memories
#07. Phosphorescent - Muchacho
#08. Sigur Ros - Kveikur
#09. Vampire Weekend - Modern Vampires of the City
#10. Chelsea Light Moving - Chelsea Light Moving
#11. James Blake - Overgrown
#12. FIDLAR - FIDLAR
#13. Unknown Mortal Orchestra - II
#14. Jon Hopkins - Immunity
#15. Willis Earl Beal - Nobody Knows
#16. The Men - New Moon
#17. Steve Mason - Monkey Minds In The Devil's Time
#18. Κόρε Ύδρο - Απλές Ασκήσεις Στον Υπαρξισμό
#19. Atoms For Peace - AMOK
#20. Foxygen - We Are The 21st Century Ambassadors Of Peace &Magic

No.04 Blogovision 2013

2013-12-17T23:34:00.001+02:00

#04. Arctic Monkeys - AM

Τα υπόλοιπα της λίστας:
#05. The National - Trouble Will Find Me
#06. Daft Punk - Random Access Memories
#07. Phosphorescent - Muchacho
#08. Sigur Ros - Kveikur
#09. Vampire Weekend - Modern Vampires of the City
#10. Chelsea Light Moving - Chelsea Light Moving
#11. James Blake - Overgrown
#12. FIDLAR - FIDLAR
#13. Unknown Mortal Orchestra - II
#14. Jon Hopkins - Immunity
#15. Willis Earl Beal - Nobody Knows
#16. The Men - New Moon
#17. Steve Mason - Monkey Minds In The Devil's Time
#18. Κόρε Ύδρο - Απλές Ασκήσεις Στον Υπαρξισμό
#19. Atoms For Peace - AMOK
#20. Foxygen - We Are The 21st Century Ambassadors Of Peace &Magic

No.05 Blogovision 2013

2013-12-16T13:20:00.002+02:00

#05. The National - Trouble Will Find Me

Τα υπόλοιπα της λίστας:
#06. Daft Punk - Random Access Memories
#07. Phosphorescent - Muchacho
#08. Sigur Ros - Kveikur
#09. Vampire Weekend - Modern Vampires of the City
#10. Chelsea Light Moving - Chelsea Light Moving
#11. James Blake - Overgrown
#12. FIDLAR - FIDLAR
#13. Unknown Mortal Orchestra - II
#14. Jon Hopkins - Immunity
#15. Willis Earl Beal - Nobody Knows
#16. The Men - New Moon
#17. Steve Mason - Monkey Minds In The Devil's Time
#18. Κόρε Ύδρο - Απλές Ασκήσεις Στον Υπαρξισμό
#19. Atoms For Peace - AMOK
#20. Foxygen - We Are The 21st Century Ambassadors Of Peace &Magic

No.06 Blogovision 2013

2013-12-15T15:51:00.004+02:00

#06. Daft Punk - Random Access Memories

Τα υπόλοιπα της λίστας:
#07. Phosphorescent - Muchacho
#08. Sigur Ros - Kveikur
#09. Vampire Weekend - Modern Vampires of the City
#10. Chelsea Light Moving - Chelsea Light Moving
#11. James Blake - Overgrown
#12. FIDLAR - FIDLAR
#13. Unknown Mortal Orchestra - II
#14. Jon Hopkins - Immunity
#15. Willis Earl Beal - Nobody Knows
#16. The Men - New Moon
#17. Steve Mason - Monkey Minds In The Devil's Time
#18. Κόρε Ύδρο - Απλές Ασκήσεις Στον Υπαρξισμό
#19. Atoms For Peace - AMOK
#20. Foxygen - We Are The 21st Century Ambassadors Of Peace &Magic

No.07 Blogovision 2013

2013-12-14T11:53:00.003+02:00

#07. Phosphorescent - Muchacho

Τα υπόλοιπα της λίστας:
#08. Sigur Ros - Kveikur
#09. Vampire Weekend - Modern Vampires of the City
#10. Chelsea Light Moving - Chelsea Light Moving
#11. James Blake - Overgrown
#12. FIDLAR - FIDLAR
#13. Unknown Mortal Orchestra - II
#14. Jon Hopkins - Immunity
#15. Willis Earl Beal - Nobody Knows
#16. The Men - New Moon
#17. Steve Mason - Monkey Minds In The Devil's Time
#18. Κόρε Ύδρο - Απλές Ασκήσεις Στον Υπαρξισμό
#19. Atoms For Peace - AMOK
#20. Foxygen - We Are The 21st Century Ambassadors Of Peace &Magic

No.08 Blogovision 2013

2013-12-13T22:06:00.003+02:00

#08. Sigur Ros - Kveikur

Τα υπόλοιπα της λίστας:
#09. Vampire Weekend - Modern Vampires of the City
#10. Chelsea Light Moving - Chelsea Light Moving
#11. James Blake - Overgrown
#12. FIDLAR - FIDLAR
#13. Unknown Mortal Orchestra - II
#14. Jon Hopkins - Immunity
#15. Willis Earl Beal - Nobody Knows
#16. The Men - New Moon
#17. Steve Mason - Monkey Minds In The Devil's Time
#18. Κόρε Ύδρο - Απλές Ασκήσεις Στον Υπαρξισμό
#19. Atoms For Peace - AMOK
#20. Foxygen - We Are The 21st Century Ambassadors Of Peace &Magic

No.09 Blogovision 2013

2013-12-12T21:43:00.002+02:00

#09. Vampire Weekend - Modern Vampires of the City

Τα υπόλοιπα της λίστας:
#10. Chelsea Light Moving - Chelsea Light Moving
#11. James Blake - Overgrown
#12. FIDLAR - FIDLAR
#13. Unknown Mortal Orchestra - II
#14. Jon Hopkins - Immunity
#15. Willis Earl Beal - Nobody Knows
#16. The Men - New Moon
#17. Steve Mason - Monkey Minds In The Devil's Time
#18. Κόρε Ύδρο - Απλές Ασκήσεις Στον Υπαρξισμό
#19. Atoms For Peace - AMOK
#20. Foxygen - We Are The 21st Century Ambassadors Of Peace &Magic

No.10 Blogovision 2013

2013-12-11T23:03:00.002+02:00

#10. Chelsea Light Moving - Chelsea Light Moving

Τα υπόλοιπα της λίστας:
#11. James Blake - Overgrown
#12. FIDLAR - FIDLAR
#13. Unknown Mortal Orchestra - II
#14. Jon Hopkins - Immunity
#15. Willis Earl Beal - Nobody Knows
#16. The Men - New Moon
#17. Steve Mason - Monkey Minds In The Devil's Time
#18. Κόρε Ύδρο - Απλές Ασκήσεις Στον Υπαρξισμό
#19. Atoms For Peace - AMOK
#20. Foxygen - We Are The 21st Century Ambassadors Of Peace &Magic

No.11 Blogovision 2013

2013-12-10T12:39:00.001+02:00

#11. James Blake - Overgrown

Τα υπόλοιπα της λίστας:
#12. FIDLAR - FIDLAR
#13. Unknown Mortal Orchestra - II
#14. Jon Hopkins - Immunity
#15. Willis Earl Beal - Nobody Knows
#16. The Men - New Moon
#17. Steve Mason - Monkey Minds In The Devil's Time
#18. Κόρε Ύδρο - Απλές Ασκήσεις Στον Υπαρξισμό
#19. Atoms For Peace - AMOK
#20. Foxygen - We Are The 21st Century Ambassadors Of Peace &Magic

No.12 Blogovision

2013-12-09T20:00:00.004+02:00

#12. FIDLAR - FIDLAR

Τα υπόλοιπα της λίστας:
#13. Unknown Mortal Orchestra - II
#14. Jon Hopkins - Immunity
#15. Willis Earl Beal - Nobody Knows
#16. The Men - New Moon
#17. Steve Mason - Monkey Minds In The Devil's Time
#18. Κόρε Ύδρο - Απλές Ασκήσεις Στον Υπαρξισμό
#19. Atoms For Peace - AMOK
#20. Foxygen - We Are The 21st Century Ambassadors Of Peace &Magic

No.13 Blogovision 2013

2013-12-08T18:26:00.001+02:00

#13. Unknown Mortal Orchestra - II

Τα υπόλοιπα της λίστας:
#14. Jon Hopkins - Immunity
#15. Willis Earl Beal - Nobody Knows
#16. The Men - New Moon
#17. Steve Mason - Monkey Minds In The Devil's Time
#18. Κόρε Ύδρο - Απλές Ασκήσεις Στον Υπαρξισμό
#19. Atoms For Peace - AMOK
#20. Foxygen - We Are The 21st Century Ambassadors Of Peace &Magic

No.14 Blogovision 2013

2013-12-07T17:48:00.001+02:00

#14. Jon Hopkins - Immunity

Τα υπόλοιπα της λίστας:
#15. Willis Earl Beal - Nobody Knows
#16. The Men - New Moon
#17. Steve Mason - Monkey Minds In The Devil's Time
#18. Κόρε Ύδρο - Απλές Ασκήσεις Στον Υπαρξισμό
#19. Atoms For Peace - AMOK
#20. Foxygen - We Are The 21st Century Ambassadors Of Peace &Magic

No.15 Blogovision 2013

2013-12-06T17:27:00.000+02:00

#15. Willis Earl Beal - Nobody Knows

Αγαπημένα tracks: Too Dry To Cry, Coming Through

Τα υπόλοιπα της λίστας:
#16. The Men - New Moon
#17. Steve Mason - Monkey Minds In The Devil's Time
#18. Κόρε Ύδρο - Απλές Ασκήσεις Στον Υπαρξισμό
#19. Atoms For Peace - AMOK
#20. Foxygen - We Are The 21st Century Ambassadors Of Peace &Magic

No.16 Blogovision 2013

2013-12-05T17:22:00.000+02:00

#16. The Men - New Moon

Αγαπημένα tracks: I Saw Her Face, Electric

Τα υπόλοιπα της λίστας:
#17. Steve Mason - Monkey Minds In The Devil's Time
#18. Κόρε Ύδρο - Απλές Ασκήσεις Στον Υπαρξισμό
#19. Atoms For Peace - AMOK
#20. Foxygen - We Are The 21st Century Ambassadors Of Peace &Magic

No.17 Blogovision 2013

2013-12-04T18:54:00.004+02:00

#17. Steve Mason - Monkey Minds In The Devil's Time

Αγαπημένα tracks: Lonely, Fire!

Τα υπόλοιπα της λίστας:
#18. Κόρε Ύδρο - Απλές Ασκήσεις Στον Υπαρξισμό
#19. Atoms For Peace - AMOK
#20. Foxygen - We Are The 21st Century Ambassadors Of Peace &Magic

No.18 Blogovision 2013

2013-12-03T21:48:00.002+02:00

#18. Κόρε Ύδρο - Απλές Ασκήσεις Στον Υπαρξισμό

Αγαπημένα tracks: Συμφιλίωση, Ποτέ Δεν Ήμουν Μόνος Τελικά

Τα υπόλοιπα της λίστας:
#20. Foxygen - We Are The 21st Century Ambassadors Of Peace &Magic
#19. Atoms For Peace - AMOK

No.19 Blogovision 2013

2013-12-03T00:43:00.001+02:00

#19. Atoms For Peace - AMOK

Αγαπημένα tracks: Before Your Very Eyes, Ingenue

Τα υπόλοιπα της λίστας:
#20. Foxygen - We Are The 21st Century Ambassadors Of Peace &Magic

No.20 Blogovision 2013

2013-12-01T11:31:00.000+02:00

#20. Foxygen - We Are The 21st Century Ambassadors Of Peace &Magic

Αγαπημένα tracks: We Are The 21st Century Ambassadors Of Peace &Magic, Shuggie

Blogoscars 2013 - Ταινία

2013-02-22T03:17:00.006+02:00

Oι 20 ταινίες που απόλαυσα περισσότερο φέτος:

#20. Avengers

#19. Argo

#18. Cabin In The Woods

#17. The Imposter

#16. The Perks Of Being A Wallflower

#15. No

#14. Silver Linings Playbook

#13. The Angel's Share

#12. Teddy Bear

#11. The Raid: Redemption

#10. Lincoln

#09. The Master

#08. Kon-Tiki

#07. The Intouchables

#06. Searching For Sugar Man

#05. Wreck-It-Ralph

#04. Django Unchained

#03. Zero Dark Thirty

#02. Moonrise Kingdom

#01. The Beasts Of The Southern Wild

Blogoscars 2013 - Α' Γυναικείος Ρόλος

2013-02-20T00:32:00.001+02:00

#10. Anna Kendrick - Pitch Perfect

#09. Brit Marling - Sound Of My Voice

#08. Cosmina Stratan - Beyond The Hills

#07. Rachel Weisz - The Deep Blue Sea

#06. Cristina Flutur - Beyond The Hills

#05. Kara Hayward -Moonrise Kingdom

#04. Marion Cotillard - Rust and Bone

#03. Jennifer Lawrence - Silver Linings Playbook

#02. Jessica Chastain - Zero Dark Thirty

#01. Quvenzhane Wallis - Beasts Of The Southern Wild

Blogoscars 2013 - Α' Ανδρικός Ρόλος

2013-02-19T01:19:00.001+02:00

#10. Bradley Cooper - Silver Linings Playbook

#09. Gael Garcia Bernal - No

#08. Jared Gilman - Moonrise Kingdom

#07. Philip Seymour Hoffman - The Master

#06. Kim Kold - Teddy Bear

#05. Matthew Mcconaughey - Killer Joe

#04. Omar Sy - The Intouchables

#03. Christopher Waltz - Django Unchained

#02. Joachin Phoenix - The Master

#01. Daniel Day Lewis - Lincoln