Светот на Gargoyles е фантазија. Ќе си речеш, тоа значи раскажување за нежни самовили и еднорози што елегантно галопираат на бескрајни пејсажи. Не е така. Скопскиот бенд знае како се создава епска атмосфера, но за нив таа мора да биде и грозна. Катакомби, рептили, негативци, господари на војната, крвнички машини, остри секири за битка, пркосништво и апсурдно силни зеновори се темите кои триото ги обработува. Тоа го прави сурово, без да има милост, однесувајќи се како било која вонземска раса што вистински би налетала на Земјата, а не само теоретски, во СФ-видеоигра. Нивниот звук гарантира напнато слушачко искуство, ама и тоа што го пишуваат е предизвик за читање и за дешифрирање. Вокалните крици, острите гитари и натежнатиот бас се монолитно споени и обезбедуваат поткрепа на сета немилосрдност прикажана во стиховите. Составот не е решен само да го отсвири тоа што го наумил, туку и да поттикне и хорор-визуелизации кај секој слушател.

Уште на самиот почеток, нема бегање од слики што прогонуваат и измачуваат. Армада од вонземјани ровари на небото, сите сме проколнати затоа што водиме живот од лаги. Тие се тука за да се хранат од нашиот страв. Името на песната, Xenovore, како и зборовите кои што Gargoyles ги употребува во останатите седум траки, отвораат интересена можност за толкување. На групата, од една страна, може да е ѝ се толку одмилени опстојувањето во Македонија и во Скопје или општо, човечката раса, поради што чувствувале силен нагон за ваква безмилосна вивисекција. Буричкајќи по тунелите на интернетот, за да откријам што значи „зеновор“, стигнав до книгата Alien Wars, што до најмал детаљ ги поставува случувањата во видеоиграта Star Hero. Тоа, од друга страна, ме инспирира да помислам оти дебито на тројката е концептуално издание изродено од часови и денови минати во зачадено ар-пи-џи патешествие. И да не е така, забавно е што паметот натаму ми отиде.

Музиката, бездруго, е таа што буди нелагодност, чепка во длабочините и мотивира да се биде љубопитен при слушањето на Gargoyles. Бендот, основан во 2013 година, за себе вели оти свири мешавина од слаџ и „блекерски“ треш-метал. Не може да се тврди дека измислуваат. Во нивните бавни, развлечени и на моменти забрзани, сегменти, јасно се забележуваат имиња како Melvins, Eyehategod и Crowbar. Кај скопското трио се слуша и луизијанската, јужњачка, верзија, а сепак, повеќе ми се блиски со рудиментарноста и со абразивноста на групата предводена од Баз Озборн. Во однос на блек-треш миксот, тука Celtic Frost се присутни од постарата школа, а со новата ги поврзувам со Nekromantheon и со Deströyer 666. Најмал заеднички содржател на сите овие, без никаков шок, им е Black Sabbath, со тоа што нивното присуство на овие 37 минути не е толку изразено, односно е само дел од елементите на мачнина надвиснати над севкупниот амбиент.

Во средината на колекцијата е сместен нејзиниот центар на гравитација. На Blood Machine и на Lord of War понагласено се користат и панк-референци, но вклучувањето мелодија во рефренот на едната, и во воведната строфа на другата, прави песните да се наметнат како потенцијални лајв-фаворити. Поштена рокачина е и Hail Defiant само со далеку понечесни намери, рифот како викиншка секира е најсоодветен за Sharpening My Battle Axe, а Villains се шири како карпентерова злокобна магла која што прогонува насекаде. Мелодиски траги се расфрлани во Reptile Aeon, каде што составот черечи и топоти како диносаурус, а со тоа прави и своевидно интро за Catacombs. Со девет и пол минути, оваа e првокласна епопеја што стартува како чудовиште од мочуриштето, се прекршува со стоунерски бас-прелом и во пустинскиот дух на овој жанр херојски се ниша до финишот. Таа подлога е перфектна за извонредниот, мрачно-поетски, одјавен стих: „Бели очи гледаат, огри насекаде. Ќе висам за твоето предавство. Демони попат, тишината грми. Прстите смрзнаа, колената се слаби, паѓам наземи, смртта наближува. Само знај, кога ќе избегаш, светлото на крајот е лага“. Фантастично гротескно, како и албумот на Gargoyles.

Артист: Gargoyles
Албум: Gargoyles [стрим]
Датум на објава: 3 октомври 2016
Тон-мајстор: Ивица Јанкуловски
Етикета: Deny

Листа на песни:
1. Xenovore – 4:50
2. Hail Defiant – 3:00
3. Sharpening My Battle Axe – 2:45
4. Blood Machine – 5:17
5. Lord of War – 5:21
6. Villains – 2:26
7. Reptile Aeon – 3:47
8. Catacombs – 9:34

Аутсајдерската улога отсекогаш добро им прилегала на Converge. Поточно, таа ролја им е најприродната. Колку што нивниот стил е бучен, колку што песните им се хаотични, до иста мерка стиховите им се поетично-интроспективни, а турлитавата од жанрови што им се провира во композициите, сепак, функционира без моменти на срамно поткашлување. Теоретски, тие свират метализиран хардкор, меѓутоа, верзијата што ја практикуваат не се држи до шуткачко-скокачкиот риф-стандард до којшто се придржуваат повеќето имиња од оваа сцена. Контрадикторно, ако ја ставите на иста фестивалска бина со овие метал/кор-претставници, групата од Бостон нема да звучи како ниту една од нив, а истовремено, во секој поглед ќе припаѓа на споменатиот настан. Бендот активиран во 1990 година, уште во стартната деценија се издвои, но и кога во новиот милениум значително се испрофилира и стана повидлива појава, чувството оти се индивидуален ентитет неразделив од нешто што е поголемо и заедничко, не изостана. Така звучат и на The Dusk In Us.

Ова би можело да се третира како „буквално се исти како и на претходникот“, но ако под ваквиот заклучок се подразбира реприза на квалитетот, нелогично би било да се даваат какви било примедби. Бездруго, штом A Single Tear ќе влета со гигантски сноп енергија не постои можност за конфузија дека станува збор за некоја друга формација. Чкрипењето на гласот, сувата гитарска дисторзија, грамадната ритам-секција, сѐ тоа е дел од заштитената марка на квартетот од Масачусетс. Тоа, од друга страна, не значи дека тие наједноставно ја фотокопираат сопствената верзија снимена на All You Love You Leave Behind. Ако со насловот на тој албум на одредено ниво се нихилисти, со воведната трака од следбеникот откриваат дека не го сметаат животот за бесцелен. Вокалистот Џејкоб Бенон се исповеда оти кога првпат го држел своето дете в раце знаел оти мора да преживее, но и ги поместил сфаќањата за тоа каков човек би можел да биде. Трансформацијата е особено моќна тема, а Converge на дискот ја обработува зрело. Грабајќи напред, со поткрепа од сето искуство.

Насловувајќи го албумот „Самракот во нас“, бендот, сепак, повторно се концентрира на потемните аспекти од нашето постоење. Клучен момент е што по секоја квечерина и сите нејзини нијанси бездруго ќе дојде зората, што значи во секого има потенцијал за промена од минус во плус. Најдоброто на материјалот е што групата воопшто не е заинтересирана да одржи лекција како тоа да се изведе, туку се фокусира на сложениот процес на лична еволуција со сите негови финеси. Така, на Eye of the Quarrel вели дека окото на кавгата го исцрпува, зборува за кралица на ѓубрето и принц на плевелот (родителите?), но нагласува оти на својата оставнина нема да ѝ пренесе (таква) болест. Контролата – полициска, воена, каква било – е во центарот на Under Duress. Заблудите што се создаваат од опсесијата со неа го скапуваат коренот на дрвото, креираат страв што не дозволува да мрднеш. За него, тој носи слобода. Принудата е пресудна. Кога си притиснат од нејзините гасеници, сочувството се превиткува, а заболувањето се проширува.

Хардкорот често го слави отпорот, соочувањето со злобниците, а чекорот назад неретко го смета за слабост, поради што и се доживува (некогаш со право) како силеџиски. Arkhipov Calm го порачува спротивното. Кога некој се однесува како олигарх што малтретира, да се биде трпелив е најкорисно. Бенон смета дека огновите што ги совладуваме нѐ спасуваат од сопствениот пекол. Именувана според реклама во која што се појавува Дасти Роудс, кечер и херој од детството на пејачот, I Can Tell You About Pain истакнува дека постојано да се обидуваш е исклучително битно без разлика што околината никогаш вистински нема да ја спознае твојата болка. Порази, стравови, темнина, сето тоа е дел од човечкиот карактер, но The Dusk In Us подвлекува оти духовите се обични сенки, а ние сме тие што се направени од коски и од месо. Бездруго има чудовишта меѓу нас, ама тие исчезнуваат со секое утро, особено со тоа за кое што самите сме се избориле.

Фронтменот на Converge фреквентно знае да биде панкерски директен, меѓутоа, неретко е и раскажувач на приказни со повеќе слоеви. На Wildlife почнува со слики за лов на дивеч со чие крзно се покриваат преживеаните кукавици, за да се префрли на тврдењето оти под постојан притисок единствен пат до светлината е преку борба низ валканата земја и да го затвори кругот со рефренот каде што укажува дека штом сме родени во толку суров свет, преживувањето може да биде навистина сурова клетва. Минливоста на времето, а со тоа и на животот и неможноста да ја избегнеме е во центар на Murk & Marrow, додека на Trigger светот е чкрапало што бескрајно нѐ предизвикува да реагираме. Емотивната мачнина има дополнителен сјај, но „белата бучава“ е таа што најмногу вознемирува на Broken By Light. Без заобиколување, Cannibals нѐ дефинира како човекојадци со паразитски срца и со нагон за опортунизам што е ненадминат на планетава. Битисувањето е низа од подеми и падови по кои само треба одново да се почне, вели Thousands of Miles Between Us, а Reptilian нѐ потсетува дека на ѓаволите не им треба пекол за да постојат – како таинствени кралеви тие со безвредни зборови почнуваат бесцелни војни од кои што самите се поштедени.

Поетичната и приземно човечка лирика на 43-годишниот вокалист има сурова, студена и остра инструментална поткрепа, која што, исто така, остава празни простори за дишење, го спушта темпото, вклучува сајзери, амбиент и чист ноиз, но и пружа топли прегратки како со насловното седумминутно сидро на материјалот и со здивот што го овозможува со претпоследното парче пред да го испрати слушателот со ерупција. Жанровски, ова варира од хаотичен панк, преку метализиран хардкор до слаџ и мигови на смел алтернативен рок исполнет со грув и мелодија. Тапаните се планини, гитарите, катани, а басот, булдожер. Повеќето песни засебно одушевуваат, има и такви што отскокнуваат, меѓутоа, целината и начинот на којшто е подредена е таа што најмногу фасцинира. Ова е компактен, делумно и застрашувачки моќен албум, но не и статичен или здодевно линеарен. Како што стиховите бојат различни нијанси на човечката психа, така и плочата се врти, превртува, превиткува и непрекинато се трансформира. Поаѓа од самракот, никогаш не го остварува клишето да стигне до зората, а сепак, со умот и снагата, отвора широк пат што секој може да избере дали и како ќе го изгази.

Артист: Converge
Албум: The Dusk In Us [стрим]
Датум на објава: 3 ноември 2017
Продуцент: Курт Белоу
Етикета: Epitaph

Листа на песни:
1. A Single Tear – 3:59
2. Eye of the Quarrel – 2:14
3. Under Duress – 3:42
4. Arkhipov Calm – 2:53
5. I Can Tell You About Pain – 2:23
6. The Dusk in Us – 7:23
7. Wildlife – 2:29
8. Murk & Marrow – 3:01
9. Trigger – 3:33
10. Broken by Light – 1:46
11. Cannibals – 1:15
12. Thousands of Miles Between Us – 4:42
13. Reptilian – 4:33

На средина на новиот албум на Hardfaced, перфектно е сместена триминутната акустична трака Through Waves. Освен што Dreamless Slumber at the Shores of Youth го дели на скоро идеални половини, ова парче илустрира две суштински работи за бендот активен уште од 2004 година. Најпрво, таа накусо ја демонстрира еволуцијата на охридската петорка. Тие секако не свират прогресивен метал според прецизни „аксиоми и теореми“, но песната го прикажува нивниот извонреден напредок од дебито More Than Hate. Со такво нешто не би можеле да се пофалат недоброени прог-состави. Втората битна особина на споменатиот инструментал е меланхолијата. Поточно, успехот на групата е во тоа што потиштеноста, замисленоста, рефлексијата на ова недисторзирано парче ги распостила и на останатите осум наелектризирани композиции од материјалот. Бездруго, ова е гневна и агресивна музика, меѓутоа, во гитарските рифови и лидови, вокалните мелодии и во целокупната атмосфера провејува чувство што поттикнува и размислување, а не само конфронтирање.

Ова е кристално јасно на самиот старт. Ако претходникот, Dying Lake, почнува со риф пуштен низ „касетофонски“ ефект што набргу експлодира насекаде, четвртата плоча е отворена со 70-секундно питомо будење на Dreamless Slumber. Откако ќе го постави амбиентот на замраченост што ќе доминира до финишот, бендот врти полукружно и нуди итно расонување со двоен бас и хармонизирано рифување на Black Sun. Во лидовите се истакнати мело-дет влијанијата кои на албумов се најистурени споредено со досегашното творење на Hardfaced. Солажата, пак, не само што е технички вешто изведена, туку е и емотивно запаметлива. Доколку на ова парче квинтетот е, пред сѐ, хеви, на „Ножот Крвав“ се слушаат хардкор основите, а гитарите прикажуваат и високотонски блек-пискотења. Кулминацијата, се прикрадува во форма на масивен брејкдаун. Со развлеченото интро, празниот простор во којшто одѕвонува тапанската педала, Power of Fear креира напнатост и нелагодност типична за слаџ-формации, пред да метаморфира во фуриозен бластбит и да се одјави со микс од епско шестжичано хармонизирање и џиновски грув.

Ха-це суровоста, која што предничеше на постарите изданија на составот, ги покажува забите на Exhibitions of Brutality, но е одлично вкомпонирана со поновите метал-насоки. По ова, Through Waves нуди феноменален динамички контраст, а сепак, одолговлекување нема, па гетеборшката школа ја превзема контролата и Desolated се враќа на агресивното мелодизирање. Во слична насока продолжува и Implored By Hate, но со лутина за неколку степени понагласена. Интересно, таа е врамнотежена со исто толку позапаметливи тонови на гитарата, што во вид на кратки лидови, што во форма на солажа. Воведот на Neves, изненадувачки, на позитивен начин, запливува во пост-рокерски води и прераснува во наизменичен треш-грув танц. За одјавата, „Феникс“, петорката високо ги развиорува викиншките знамиња и потпишува уште една првокласна концертна химна. Навраќајќи се на почетокот, којшто беше кроток, ненаметлив и повлечен, финалето ја затвора целината со нова енергија, како по издигнување од пепелта.

Инструментално и вокално, групата никогаш не била созреана како што е на ова издание, иако со Dying Lake си поставија прилично висок критериум. Или поинаку кажано, новата плоча е резултат на целото нивно досегашно искуство, надградено со низа влијанија што сега се актуелни, а сето тоа ги придвижува неколку чекора напред. Текстуално, составот ја анализира деструктивната страна на човечката природа и иако не најдиректно, може да се пронајдат паралели со животот во Македонија. Поголемиот број пораки и прашања, сепак, се универзални. Нагласуваат дека сме родени за краткотрајни радости и долги страдања, оти стравот го храни умот, заслепува и тера да се запрашаш: во ваков дехуманизиран свет кој може да тврди дека е хуман? Водени од омраза, се гнетеме меѓусебно и се восхитуваме на сѐ што наоколу е разорено и опустошено. Заклучокот, пак, дека скриена надеж постои, им контрира на стиховите полни темнина. Слободата, на Dreamless Slumber at the Shores of Youth, Hardfaced ја гледа во секого засебно. За да дојде до неа, секој мора да се издигне од пепелта на традицијата, а минатото да го удави во катран. Во спротивно, сите ќе дремеме без да сонуваме и ќе продолжиме да тонеме и да бледнееме. Бесконечно.

Артист: Hardfaced
Албум: Dreamless Slumber at the Shores of Youth [стрим]
Датум на објава: 30 ноември 2019
Продукција: Hardfaced
Етикета: Diehard

Листа на песни:
1. Dreamless Slumber – 1:10
2. Black Sun 3:54
3. Nozot Krvav / Ножот Крвав – 3:22
4. Power of Fear – 5:13
5. Exhibitions of Brutality – 2:51
6. Through Waves – 2:56
7. Desolated – 4:39
8. Implored By Hate – 4:50
9. Neves – 5:14
10. Феникс / Feniks – 5:04

Дихотомија е прилично лексиконски термин за да се употреби во панк-контекст, но Bad Religion отсекогаш биле академски потковани во изразот и затоа овој збор е перфектен за опис на нивната кариера и особено – на последниот албум Age of Unreason. Најпрво, оти по подолго време – дефинитивно по The Empire Strikes First и можеби по Recipe for Hate – ова е најгневното издание на калифорниската шесторка. Истовремено, тоа ги содржи, ако не најдобрите, тогаш несомнено дел од најубавите мелодии во нивното творештво зачнато уште во 1980 година. Друга спротивност на 17 збирка на составот од Лос Анџелес е што, иако аранжерски мајсторски и атрактивни во „звучната естетика“, овие, пред сѐ, вокални, но и инструментални решенија се меланхолични на инспиративен начин. Можеби нема баш логика да се наоѓа поттик во дела полни потиштеност, но во 2019, плочата го понуди најпотребното: сослушување, разбирање и дури потоа споделување став и енергија.

Албумот во најголем дел звучи како лична исповед на теми што ја направија оваа деценија депримирачки судир помеѓу сѐ што прогресивно се градело повеќе од половина век и сѐ што ретроградно исплива, особено изминативе три-четири години. Грег Графин е тој што со зборови се чуди и се преиспитува како дојдовме до оваа точка, но и потсетува дека има излез од ситуацијата, ама и самиот не е сигурен дека човечкиот род има потенцијал да се придвижи во таа насока. Ова интимно духовно протресување Брет Гуревиц го илустрира со наметливи гитарски рифови и лидови, кои во хармонија со вокалните линии сврзуваат микс што изобилува со лутина, но и со певливост. Токму на ова рамниште, изданието се слуша со полни тело и душа, а тоа возвраќа создавајќи чувство на емпатија, односно оти и самото разбира во каква недоумица се тие што скоро катадневно му се навраќаат.

Колекцијата стартува фуриозно со Chaos from Within. Соло-влезот на тапанарот Џејми Милер е првокласно ха-це-панк вовлекување, на кое со ритмичка жестина се надоврзуваат гитарите. Графин од прва ги поставува контурите за тоа што ќе се зборува во албумот и укажува дека постоењето на човештвото е под закана. Ситуацијата е итна. Присутна е на сите страни, како кожа. Опасноста, пак, е во исто време основна и умствена. Се работи за хаос што доаѓа одвнатре. Надоврзувајќи се на овој конфликт, темпото на My Sanity малку ја спушта топката и нуди простор за саморефлексија. Во исто време, здравиот памет е под агресија од алтернативните факти, а одбрана од тоа е да се потпреш на доброто ментално здравје. Песната, сепак, содржи и болно предупредување – понекогаш не постои никаква разумна причина за оптимизам. Бендот на Do the Paranoid Style пак забрзува до степен на нетипичен твистиген. Додека вокалот укажува оти од таван ги вадиме размислувањата на дедовците и се лепиме на паранои и заговори, музиката повикува на ослободувачки танц.

Тонот се замрачува на The Approach, а има и зошто – протагонистот сфаќа дека денешната ера има морален и интелектуален вакуум, во којшто револуцијата нема шанси, бидејќи на филозовски план е мртва. Гласовната мелодија тоа го нагласува со тоа што се исправува во целосна височина и кога ќе дојде реченицата – „и покрај сета илузија, се приближуваме до најтемниот час“ – понизно лизга до најпотресното дно. Контрастот со гитарата, која што пишти во обратен правец, секогаш (ме) наежува. Ритмички бавна во класична Bad Religion форма, Lose Your Head е и иронично-комична на начин препознатлив за бендот. Фронтменот најпрво нагласува оти не е суеверен, за веднаш потоа да праша: знаете некој добар истерувач на духови? Тој признава оти има мрачни тенденции, но отсекогаш имал и силна пристрасност кон постоењето. Истакнува дека сите можеби ќе имаме малку корист од скромност и повикува да не губиме глава, пред навистина да ја изгубиме главата.

Средното темпо продолжува и на End of History, каде што авторите ги референцираат и Френсис Фукујама и Џон Лок. Потврдуваат дека на историјата ѝ е дојден крајот, а во исто време, потенцираат оти тоа и не е целосно прецизно, поради што треба секој да се запраша што прави со својата слободна волја – дали е великодушен или монструозен? Динамиката се забрзува со насловната трака, која што носи самоанализа како и најголем дел од дискот, но и покажува затскриена надеж. Графин почнува со Томас Пејн и прогонот што го добил кога во 18 век ја критикувал религијата и библискиот авторитет за сметка на разумот. И фронтменот верува оти имаме потенцијал да живееме во совршена хармонија, но мора да ја споделуваме потребата за учење и за зголемување на интелектуалниот капацитет. Тој, сепак, не е наивен, знае оти насекаде тој принцип се предава, за што малкумина се свесни. Во рефренот, поентира со можеби најсилното предупредување на целиот материјал: „И да, кога насилството ќе почне, ќе врескаме дека пенкалото е посилно од пиштолот, додека будалите веруваат во еден глас, во оваа ера на неразумот без никакво покајание“.

Групата на Candidate забавува, како да сака детално да слушнеме како се спрдачат со (во најголема мера), Доналд Трамп, но и генерално, со повеќето политички кандидати денес, кои глорифицираат незнаење и страв и шират дезинформации за пост-вистина генерации. Во одвај цела минута, Faces of Grief се прикажува како вентил за бес, бидејќи за лицата на жалоста (гласачите?), гневот е пресуден. Генијално заразните хармонии ја тркалаат Old Regime, во која најпрво се распорува аристократијата („привилегирана од раѓање, се гади од работење, опседната е со независноста“), а потоа се нагласува оти и оваа новата е иста со стариот режим. Не знам зошто, во овој стих секогаш ги пронаоѓам бизнис-гигантите од Силиконската долина кои произведоа куп тазе печени милијардери „благородници“.

Со силна доза иронија на Big Black Dog се осврнуваат на „таткото, ќерката, ѓаволот и синот“, како и на „врховниот предавник“, а не командант. Потврда за неизбежниот крах доаѓа на Downfall, каде што сите сме гребени од песок што чекаат тектонските плочи пак да се судрат. По овој климатски потсетник, на Since Now бендот се враќа на знаењето и на мудроста и нивното сведување на онлајн-факти. Тие велат ова е симптом на нашето време, може да се нарече (модерна) способност за познавање, но не треба да прашуваме зошто, туку да се интересираме од кога е тоа така. Со забрзан ритам, но со хармонии и мелодии што поттикнуваат на преиспитување, What Tomorrow Brings го сублимира изданието и неговите клучни поенти. Технологијата, општеството и религијата, сите тие се ветувања за тоа што може да донесе иднината, меѓутоа, на нас останува да избереме на кој начин ќе ги користиме и практикуваме и како тоа ќе влијае на заедничкиот развој.

По 14 композиции и одвај 33 минути, може да делува дека сите овие комплексни теми и дилеми се премногу на број за соодветно да се обработат, а камо ли да се разберат, но на седумнаесеттиот албум шесторката од Калифорнија не ни мора да се докажува дека е способна за ваков подвиг. Тие прават оваа монументална комбинација да звучи толку лесно, елегантно и интуитивно. Колку што стиховите им се збиени со крупни политички, општествени и филозовски перипетии, толку музиката им е развиорена со генијално ударни мелодии и хармонии. Можеби затоа што најдолго во кариерата ја пишувале – шест години. А можеби и поради фактот дека сѐ што изминатава деценија се случува до толку ги погодило, што чувствувале потреба да се изразат и хумано и интелектуално на врвен начин, бидејќи овие две карактеристики се повторно под насилничка опсада, како и многупати претходно во историјата. На Age of Unreason, Bad Religion најчесто јасно, а неретко и повеќеслојно, укажува дека рационалноста и пред сѐ, постојаното здобивање со знаење се најсилните сојузници за напредокот на човечката цивилизација. Во спротивно, однапред ќе биде загубена борбата со актуелната назадна ера на неразумот.

Артист: Bad Religion
Албум: Age of Unreason [стрим]
Датум на објава: 3 мај 2019
Продуцент: Карлос Де Ла Гарза
Етикета: Epitaph

Листа на песни:
1. Chaos from Within – 1:50
2. My Sanity – 2:58
3. Do the Paranoid Style – 1:45
4. The Approach – 2:25
5. Lose Your Head – 2:50
6. End of History – 2:47
7. Age of Unreason – 2:40
8. Candidate – 2:45
9. Faces of Grief – 1:04
10. Old Regime – 2:42
11. Big Black Dog – 2:06
12. Downfall – 2:36
13. Since Now – 1:43
14. What Tomorrow Brings – 3:09

Во еден од многуте прекрасни, живописни, кадри во Honeyland, кои магнетно привлекуваат да скокнете во нив, се гледа руинирано село покриено со снег и стиснато во прегратката на неколку ридови. Композицијата е беспрекорна. Со само една слика, што на екранот се задржува одвај неколку секунди, се креира цел свет. Во него не постојат можности, затоа што нема дилема дека населеното место е мртво. Тоа што бездруго има се прашања, кои се трупаат во купишта како камењата на обезглавените куќи. Дел од тие дилеми се приземни: како се преживувало, што ги мачело, дали луѓето наоѓале среќа. A дел се сериозни: дали имале поддршка или биле оставени сами на себе, зошто ги напуштиле родните огништа, провериле ли надлежните дали има останати жители.

Документарниот филм на Тамара Котевска и Љубо Стефанов со зборови детално не дава одговори, но со визуелниот материјал, во кој со подеднаква посветеност се снимени и околината и емоциите, на многу од нив нуди објаснување. Оживувањето на оваа прастара локација избришана од поновите карти, тие го направиле исклучително човечки. Микрокосмосот на главната протагонистка, Атиџе, гледачот го доживува најблизу што може до прво лице. Сцените извадени директно од трошната куќичка, каде што лежи и нејзината болна мајка, го прават клаустрофобично и најголемото кино. Макроуниверзумот на човечкото еколошко уништување, пак, иако очигледен, повеќе се навестува, отколку да се натура со инка. Во моментите кога учесниците го урнисуваат тоа што ги опкружува, е претставен и силен агол на преживување, како фактор што секогаш мора да се има предвид кога се анализира однесувањето на луѓето.

Иако се испреплетуваат со теми како родителството, сточарството, трговијата, осаменоста, традицијата и многу други, во „Медена земја“ човечките постапки најмногу се вртат околу пчелите. Атиџе ги чува како што научила од претците – во кошници од гранки и лепешки, како и во секоја празнина каде што ќе се насели ројот. Без разлика дали е тоа поранешна фурна, стебло на паднато дрво или на врвот на карпест предел висок стотина и повеќе метри. За централната фигура во филмот, овие мали инсекти се најголема потпора во борбата да се опстои и во најтешкиот и во најобичниот ден.

Продавајќи го при ретките аџилаци до градот, кој и само во пар минути изгледа колосален споредено со нејзиното родно место, таа обезбедува пари за да се прехрани. Освен фарбата за коса со боја на костен, таа не трупа други материјални „задоволства“. Тоа, секако, не значи дека не се гледа нејзината насмевка, напротив, таа во солиден дел од течението блика од искрена, невоздржана, среќа. Најмногу кога разговара со луѓето, го слуша радиото, се ниша на лулашката, им пее на децата и на пчелите и кога во повеќе наврати укажува дека од медот што тие го прават, на нив ја остава едната, а за себе ја зема другата половина.

Наспроти ваквиот сочувствителен пристап со сопственото опкружување се поставува семејството Сам. Уште со звукот на клопотарците на нивните десетици крави, бучењето на застарениот камион, квичењето на камп-приколката, како и со секој тресок при распостилањето на напуштените имоти, станува јасно оти изолираноста на Атиџе и нејзиниот скромен начин на живот ќе бидат ставени под знак прашалник. Иако ова звучи како теренот да е поставен за црно-бел конфликт, којшто во некои наврати и баш така се разгорува, соочувањето на овие два пристапа е нијансирано и повеќеслојно. И кога главата на фамилијата решава да прави мед, во подвигот неговата сосетка му помага од сѐ срце. Кога, пак, таткото силно врзан за патријархалните норми (нешто што и во животот на Атиџе има безмалку судбинска улога) ќе почне да произведува, зема и продава мед повеќе одошто треба, режисерите прикажуваат моменти на лична нелагодност.

На крајот, за профит или приход, тоа брзо се надминува и кога ресурсите ќе почнат да секнуваат, решението е: набрзина спакувај се и премини на следното место. Мотивот за тоа несомнено е голото преживување, но кога и во такви мигови алчноста ги покажува своите остри заби, фалинката во човечкиот однос кон сѐ освен себе е целосно разоткриена. Во семејство од двајца родители и седум потомци, чија возраст варира од младинец до бебе кое неодамна проодело, само едно демонстрира одбивност кон општоприфатениот однос кон пчелите, кои во грото од филмот се основна животна поткрепа за сите протагонисти. Пресликан на ниво од 7.8 милијари луѓе, овој статистички сооднос не зборува баш најдобро за човештвото.

Со емотивна сликовитост, Honeyland покажува дека нашето битисување на оваа планета или на кое било нејзино поголемо или помало парче, е непрекинат судир на спротивности. Животот, притоа, може да биде горчлив како земја, ако ја имате таа несреќа да се родите во пустелија до која сите заборавиле како се доаѓа, а за која е јасно оти никаде нема да се придвижи. Или, пак, може да биде сочен како банана или лубеница, ако на 85-годишна возраст, додека сте врзан за кревет и три зими и лета не сте излегле надвор, имате ќерка што ќе ги извади жолтите лушпи или најситно ќе ги исецка резанките.

Паралелно со ова, Honeyland истакнува дека најдоминантниот вид на планетата има силен потенцијал за длабока емпатија со природата, меѓутоа, и тешко скротлив нагон за цедење на нејзините ресурси. Човечкиот род е способен да го дели со пчелите тоа што тие трудољубиво го создаваат и така во симбиоза да опстојуваат можеби и бесконечно. „Медена земја“, исто така, предупредувачки укажува дека луѓето имаат мала почит за ова взаемно разбирање, ако увидат оти саќето можат лакомо да го гризат и да го џвакаат кога ќе посакаат, занесувајќи се дека ројот за нив ќе работи бескрајно.

За жал, резултатот од таа бесчувствителност нема да биде индивидуален живот сладок како мед, туку Земја загорчена за колективот составен од сите живи суштества. Како единствен вид со разум и свест, на нас останува дали ќе извлечеме поука и ќе почнеме криците на нашата животна средина да ги сфаќаме како заеднички. Или, пак, како и досега, сѐ што се случува наоколу ќе игнорираме, мислејќи дека некој друг, како Атиџе, маките за нас ќе ги износи на свои плеќи.

Наслов: Honeyland [„Медена земја“]
Премиера: 28.01.2019 („Санденс“, САД) / 29.08.2019 (Македонија)
Режија: Љубо Стефанов, Тамара Котевска
Играат: Атиџе Муратова, Назифе Муратова, Хусеин Сам, Љутвие Сам
Продукција и монтажа: Атанас Георгиев
Кинематографија: Фејми Даут, Самир Љума
Музика: „Фолтин“

„Студиозно“, не е првиот збор што доаѓа на памет кога би требало да се опише процесот на слушање грајндкор. Вивисекција, исто така, не одговара, ако се користи како симбол за детален пресек на албум од овој правец. но е целосно соодветен термин за илустрација на звучниот масакр што го произведува. За музички жанр препознатлив по кусите експлозии бездушна бучава и повраќање вокален гнев, овие зборови делуваат несоодветно, неточно, а можеби дури и претенциозно. Прог-рок, џез или академски поткован прогресивен метал, сите овие се типична асоцијација за микроскопско проучување, меѓутоа, во овој заклучок нема ништо непредвидливо. Тоа би се случило кога бенд меле бескрупулозно, а сепак, на слушателот му го овозможува предизвикот на буричкање низ многуте слоеви и финеси на материјалот. Дека се нетипични грајндери Pig Destroyer навестија уште на дебито од 1998 година, Explosions in Ward 6, а тоа го нагласија со Prowler in the Yard (2001) и со сѐ што потоа издадоа. Нагонот за перфекционизам досега најсилно го истакнуваат на Head Cage.

Да нема заблуда, иако исполнува одвај 31 минута, ова е монструозно парче музика. Удира во стомак со бруталната директност. Како булдожерска гасеница ги гмечи сетилата. Буди чувства на згрозеност кои не се одбивни, туку ослободувачки. Вообичаено, за сето ова да се постигне, доволно е да се биде максимално агресивен со инструментите. Наместо на оваа тактика, бендот од Вирџинија се потпира на следната: свирачките вештини ги турка до екстреми, емоциите ги растегнува преку рабовите, аранжирањето го крева на ниво на засебна научна дисциплина. Резултатот од ова се 12 песни кои што во времетраење од 60 до 180 секунди компресираат многу идеи и влијанија, односно поттикнуваат навраќање (или повраќање за тие со осетлив желудник) и откривање ситници што претходно не биле забележани. Тука се крие и огромна контрадикторност – тоа што го креира е комплексно, но групата успева да изгради привид на едноставност, најмногу затоа што бега од секоја замка што би донела непотребно компликување.

Продукцијата е таа што најпрво се наметнува како олеснувач во процесот на истражување низ катакомбите на Head Cage. За разлика до претходните, Book Burner и Phantom Limb, кои беа обезмастени и рапави, новата плоча е набилдана и измазнета. Скот Хал секогаш наоѓа начин како студиските изданија на Pig Destroyer да не бидат клонови, конкретно да одговараат на приказните што во нив се раскажани, а сепак, да нема дилема оти се работи за истиот бенд. Шесттата збирка го става овој принцип на тест, нејзиниот звук повеќе се приближува до металкор-саундот, но тоа не е направено бидејќи решиле да се „тренди“, туку е родено од тоа што составот во поставата за првпат вклучи бас, официјално внесе човек за ноиз-електроника и јавно го дебитира својот очигледен нагон за грув. Тоа во втор план ја турка панкерската заднина на грајндот, а во прв ред исфрла дет-метал, рокенрол и индастриал елементи. Поради оваа разновидност материјалот е најдинамичен во целата дискографија на (сега) петорката.

На почетокот, Tunnel Under the Tracks, со индастриал-бучавата, пиштењето на сигналот за итни ситуации и хорор-нарацијата, испраќа предупредување: Pig Destroyer нема да бидат одговорни за какво било оштетување што слушањето на плочата може да го предизвика. Бластбитот на Dark Train веднаш тоа фуриозно го потврдува, преминува во ултрабрз хаце-панк и заминува со краток хедбенг на двојна бас основа. Со истата ритмичка подлога, но со неколкупати поспоро темпо, Army of Cops маршира со ѓонот на грув-корот, по што се одјавува со племенски удари на тапаните и риф за грандиозни фестивалски бини. На Circle River се случува нешто би го нарекол дет-сурф или рокабили-гранјд, односно бранови се креираат со гитара ала „Бич бојс“, ама ѕверски масакрирана. Џиновски камион полн руда ми доаѓа на памет кога The Torture Fields стартува со бавното џагање, ама тој се претвора во вселенски брод што јуриша напред со ворп-брзина. Во тој стил продолжува и Terminal Itch, по што Concrete Beast буди сеќавања за ритмичката компактност на браќата Дарел од најславните денови на Pantera.

Грувот гмечи бавно и на The Adventures of Jason and JR, само што во средишниот сегмент е распарчен со панкерско грајндање што безмилосно ситни и на Mt. Skull. Нештата малку успоруваат на Trap Door Man, каде што се повикуваат духовите на ноиз-рокот, по што The Last Song, со басот ги разрешетува и последните надежи за сетилен отпор кои, и доколку постоеле, материјалот тука целосно ги збришува. Потоа, House of Snakes во седум минути дава простор за оддишка, но и таа е импозантно тешка, растегната, тензична, црна како и облаците што сѐ уште надвиснуваат по кратка и деструктивна бура. Патот до оваа точка е отсликан и со текстови во кои човечката раса, а во солидна доза и американската нација, се претставени брутално искрено. Вокалистот ЏР Хејс, и овде не ја крие манијакалноста за литературата и пишува стихови остри како касапски нож во кои нема ниту педа простор за простување. Сите, каде што често се вбројува и себеси, се модели за анализа, а тоа значи групен портрет на карактерни особини што истовремено будат одбивност и фасцинација. Баш како и целиот Head Cage, албум со којшто Pig Destroyer заварува кафез околу главата, а од него и посакуваш да избегаш и имаш потреба во тој мал простор да се изгубиш, само за да врескаш без околината да ти замери. Бидејќи ако веќе го носиш, таа ќе те отпише како ненормален, а за себе ќе си запише сѐ најидеално.

Артист: Pig Destroyer
Албум: Head Cage [стрим]
Датум на објава: 7 септември 2018
Продуцент: Скот Хал
Етикета: Relapse

Листа на песни:
1. Tunnel Under the Tracks – 1:21
2. Dark Train – 1:11
3. Army of Cops – 3:18
4. Circle River – 2:45
5. The Torture Fields – 2:55
6. Terminal Itch – 1:13
7. Concrete Beast – 3:21
8. The Adventures of Jason and JR – 2:12
9. Mt. Skull – 1:37
10. Trap Door Man – 1:15
11. The Last Song – 2:40
12. House of Snakes – 7:07